Bevorderen van buitenlandse handel en investeringen; Verslag werkbezoek van een delegatie uit de vaste commissie van EZ aan Vietnam en Zuid-Korea van 27 februari tot en met 10 maart 1996
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24214, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-06-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24214 nr. 3

30-05-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. INLEIDING2. VIETNAM3. ZUID-KOREA4. TERUGBLIKPROGRAMMA WERKBEZOEK VAN EEN DELEGATIE UIT DE VASTE COMMISSIE
VOOR ECONOMISCHE ZAKEN AAN VIETNAM EN ZUID-KOREA 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24214Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 214Bevorderen van buitenlandse handel en investeringennr. 3VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK AAN VIETNAM EN ZUID-KOREAVastgesteld 30 mei 1996Een delegatie uit de vaste commissie voor Economische Zaken heeft van
27 februari tot en met 10 maart 1996 een bezoek gebracht aan de Socialistische
Republiek Vietnam (hierna Vietnam) en de Republiek Korea (hierna Zuid-Korea).
De delegatie bestond uit de leden H. Vos (voorzitter, lid PvdA-fractie), Van
Gelder (lid PvdA-fractie), Mateman (lid CDA-fractie), Leers (lid CDA-fractie),
Van Erp (lid VVD-fractie), Van Walsem (lid D66-fractie) en Rabbae (lid GroenLinks-fractie).
De delegatie werd bijgestaan door de waarnemend griffier van de commissie. Het bezoek werd in goede samenwerking met het ministerie van Economische
Zaken en de ambassades van het Koninkrijk der Nederlanden in Hanoi en Seoul
voorbereid. Het programma van het werkbezoek is als bijlage bij dit verslag
opgenomen. Tijdens het werkbezoek werd de delegatie op een voortreffelijke
wijze door de medewerkers van deze ambassades begeleid. De delegatie is de
beide Ambassadeurs en hun medewerkers, in het bijzonder de 1e ambassadesecretaris
in Hanoi en de Ambassaderaad in Seoul, zeer erkentelijk voor hun bijdrage
aan het welslagen van dit werkbezoek.De voorzitter van de delegatie,H. VosDe griffier van de delegatie,De Vries 1. INLEIDINGDe wens van de vaste commissie voor Economische Zaken tot het brengen
van een werkbezoek aan Azië werd gevoed door de spectaculaire ontwikkeling
van de Aziatische economie en de daarmee verband houdende kansen die de (nieuwe)
markten in deze regio het Nederlandse bedrijfsleven bieden. De Nederlandse
overheid probeert hier alert op in te spelen en kiest voor een doordachte
en integrale aanpak. Voor wat betreft de Aziatische markt kan gesproken worden
van een beleidsintensivering.Overheid en bedrijfsleven slaan de handen ineen, om zo goed mogelijk in
te spelen op de expansie en dynamiek in Azië. De kansen die daar liggen
vragen om een gezamenlijke inzet. De recente handelsmissies naar China, Vietnam
en Indonesië zijn daarvan een goed voorbeeld.Het (integrale) beleid wordt door het ministerie van Economische Zaken
verder uitgewerkt, waarbij het beleid niet alleen op de regio als geheel is
gericht maar rekening houdt met de verschillen in cultuur en economische ontwikkeling
per land of markt.Om een en ander goed te kunnen beoordelen, achtte de commissie het zeer
zinvol nader met de regio en het bestaande beleidsinstrumentarium kennis te
maken.De commissie had de behoefte, gezien de eerder genoemde grote verschillen
in cultuur en economische ontwikkeling, kennis te maken met twee verschillende
Aziatische markten. De voorkeur van de commissie ging daarbij uit naar Vietnam
en Zuid-Korea.Zij wilde graag kennis maken met een zogenaamde «emerging market».
Vietnam is een van deze «emerging markets», waar de economische
groei in de komende jaren een grote hoogte zal kunnen bereiken. Vietnam gaat
steeds meer over tot economische hervormingen en stelt haar markt open voor
buitenlandse investeringen. De omvang van die markt maakt Vietnam voor Nederland
tot een zeer aantrekkelijke handelspartner. Waar het beleid ten aanzien van
Zuid-Korea vooral gericht is op handelsbevordering en export, richt Nederland
zich in Vietnam vooral op investeringsbevordering en kennisoverdracht. Met
name op het gebied van de infrastructuur worden verschillende projecten door
de Nederlandse overheid gesubsidieerd.Zuid-Korea behoort tot de Vier Tijgers (naast Hong-Kong, Singapore en
Taiwan). Landen met een kennisintensieve economie en een zeer hoge economische
groei. In veel opzichten volgt Zuid-Korea de ontwikkelingen in Japan op de
voet, doch tracht ook te leren van de fouten die Japan heeft gemaakt. Zo is
Zuid-Korea meer geneigd haar markt te openen.De commissie stelde zich voor in beide landen met overheidsvertegenwoordigers
te kunnen spreken over economische hervormingen, handelsbelemmeringen en bilaterale
economische betrekkingen. Verder hoopte de commissie een aantal concrete Nederlandse
projecten in ogenschouw te nemen en te spreken met buitenlandse investeerders
en intermediaire organisaties op het gebied van handelsvoorlichting en -bevordering. 2. VIETNAMHet bezoek van de delegatie aan Vietnam startte in Ho Chi Minh Stad (het
vroegere Saigon). Op de eerste dag na aankomst werd de delegatie ontvangen
door de voorzitter van het Volkscomité (stadsbestuur) van deze stad.
Ho Chi Minh Stad is een stad met ruim 5 miljoen inwoners en naar het oordeel
van de voorzitter van het Volkscomité de belangrijkste handelsstad
van Vietnam. De belangrijkste buitenlandse investeerders in Ho Chi Minh Stad
zijn Hong Kong en Taiwan. De voorzitter van het Volkscomité was van
mening dat de Nederlandse investeringen niet in relatie staan
tot de goede bilaterale relatie tussen Vietnam en Nederland. Hij sprak de
hoop uit dat de Nederlandse investeringen in de komende jaren fors zullen
stijgen. Uit de discussie met de delegatie bleek dat Ho Chi Minh Stad vooral
behoefte heeft aan investeringen op het gebied van de infrastructuur, met
name in lucht- en zeehavenfaciliteiten. Ook het transport binnen de stad schiet
tekort. Verder bestaat er lokaal en nationaal een grote behoefte aan buitenlandse
ondersteuning in de agrarische sector. Voor wat betreft de kennisinfrastructuur
memoreerde de voorzitter van het Volkscomité de in gang gezette reorganisatie
van de universitaire structuur (naar 1 nationale universiteit in Ho Chi Minh
Stad en Hanoi). Ook op dit terrein, met name voor de technische faculteiten,
is samenwerking tussen Nederland en Vietnam gewenst. Uit de discussie bleek
verder dat het aantal private MKB-ondernemingen in Ho Chi Minh Stad ongeveer
4 000 bedraagt. In Vietnam betalen de ondernemingen omzetbelasting. Er
wordt gewerkt aan het invoeren van een BTW-systeem. Tenslotte bleek dat de
uitdagingen voor Ho Chi Minh Stad vooral liggen op het gebied van de werkgelegenheid
en de reeds eerder genoemde infrastructuur.Aansluitend werd de delegatie uitgenodigd voor een lunch met de Nederlandse
zakengemeenschap in Ho Chi Minh Stad. Deze lunch was een initiatief van de
Holland Trade Bridge-Vietnam, een door de Economische Voorlichtingsdienst
en het bedrijfsleven gestart initiatief ter ondersteuning van met name het
MKB in de startfase van het zakendoen in Vietnam. Tijdens de lunch werd de
delegatie ingelicht over de ervaringen van de Nederlandse bedrijfsleven. Het
Nederlandse bedrijfsleven is in Vietnam vooral vertegenwoordigd door de grote
multinationals en kleine ondernemingen. Het midden-segment ontbreekt grotendeels.
Hieraan zijn vooral de investeringsbelemmeringen debet. Zo is vereist dat
er een joint venture wordt opgericht, waarin de minimale Vietnamese deelname
is vastgesteld op 30%. Vietnamese bedrijven ontbreekt het echter aan liquide
middelen om hieraan te voldoen. Verder wordt vaak ook als voorwaarde gesteld
dat allereerst in Noord-Vietnam, de economisch zwakkere regio, wordt geïnvesteerd,
voordat een buitenlandse onderneming toestemming krijgt tot investeringen
in de regio rond Ho Chi Minh Stad. Grote investeringen moeten zelfs door de
Vietnamese minister-president worden goedgekeurd. Naast deze investeringsbelemmeringen
worden buitenlandse investeerders ook geconfronteerd met vele praktische problemen,
zoals de huisvesting van hun medewerkers. De Holland Trade Bridge-Vietnam
probeert ook op dit gebied ondersteuning te verlenen. Uit de gesprekken tijdens
de lunch werd de delegatie duidelijk, dat het voor een verhoging van de Nederlandse
investeringen en handel in en met Vietnam noodzakelijk is dat er gekomen wordt
tot een snellere en efficiëntere matching en exportfinanciering.Een van de Nederlandse ondernemingen in Vietnam, Heineken/Vietnam Brewery
Ltd., werd diezelfde dag bezocht. De directeur van deze onderneming gaf de
delegatie uitgebreid inzicht in de Vietnamese activiteiten. Heineken heeft
voor investeringen in Vietnam gekozen vanwege de grote omvang van de bevolking,
de snelle economische ontwikkelingen, het lage bierverbruik per hoofd van
de bevolking en de positieve arbeidsmentaliteit van de Vietnamezen. Vietnam
Brewery Ltd. is voor 60% in handen van Heineken (via Asia Pacific Brewery
Ltd.) en voor 40% in Vietnamese handen. Deze 40% is eigendom van Industrial
Foodstuff Co.-Ho Chi Minh City, vallend onder het bestuur van het Volkscomité
van deze stad. De inbreng van deze onderneming in de joint venture met Heineken
bestond uit de benodigde grond en een gering deel liquide middelen. Eigen
grondbezit is voor buitenlandse investeerders in Vietnam niet mogelijk. Zoals
al eerder gemeld, ontbreekt het Vietnamese partners veelal aan
liquide middelen, waardoor zij volstaan met inbreng van grond en andere kapitaalgoederen.
Voor het opzetten van de joint venture was toestemming van de regering noodzakelijk,
een moeizame procedure. Alle Vietnamese joint ventures kennen een beperkte
geldigheidsduur van 30 jaar. Bij iedere joint venture wordt door de overheid
een Vietnamees benoemd tot general manager of deputy-general manager. Voor
iedere kapitaaluitbreiding of grotere investering is tevens toestemming noodzakelijk
van de centrale overheid. In de ogen van Heineken is in dit opzicht nog steeds
sprake van een planeconomie. De Vietnamese wetgeving is nog in ontwikkeling
en kent nog veel manco's en tegenstrijdigheden. Vandaar dat iedere buitenlandse
investeerder een Vietnamees aanstelt die verantwoordelijk is voor de overheidskontakten. Na aankomst in Hanoi werd de delegatie gebriefd door de Ambassadeur. Hij
noemde Vietnam een straatarm land, doch een land dat de potentie heeft een
zogenaamde Tiger te worden. Het land is ook arm aan natuurlijke hulpbronnen
en kent nog een economie die eenzijdig georiënteerd is op de landbouw.
Het land staat voor de uitdaging de opbrengst per hectare te verhogen en tegelijkertijd
de industrie- en dienstensector uit te breiden. Vietnamezen zijn zeer leergierig,
vandaar dat kennisoverdracht van groot belang kan zijn voor de verdere ontwikkeling
van het land. De Ambassadeur ging ook in op het politieke systeem van Vietnam,
dat nog steeds ongewijzigd socialistisch is. In tegenstelling tot de ontwikkelingen
in Oost-Europa zijn er geen signalen die wijzen op de overgang van een eenpartijstaat
naar een democratie. Wel vinden er economische hervormingen plaats, die ingekaderd
in de politieke stabiliteit van het land leiden tot een economische groei
van 10% per jaar. De Vietnamese overheid wordt echter geconfronteerd met een
aantal grote knelpunten in de verder ontwikkeling van haar land. De Ambassadeur
noemde het gebrekkig functionerende ambtelijke apparaat, de gebrekkige fysieke
infrastructuur en het opleidingsniveau (is voor een ontwikkelingsland relatief
hoog). Daarnaast zijn de binnenlandse besparingen te laag, waardoor Vietnam
nog sterk afhankelijk is van buitenlands kapitaal. Nederland kan in de ogen
van de Ambassadeur met name op het gebied van de agrarische sector en de natte
waterstaat veel voor Vietnam betekenen. Hier liggen in zijn ogen kansen voor
een uitbreiding van de bilaterale economische betrekkingen.De economische ontwikkelingen van Vietnam kwamen ook uitgebreid aan de
orde tijdens het gesprek met de voorzitter en enkele leden van de commissie
voor Economische Zaken van de Nationale Vergadering. De delegatie werd overigens
verschillende malen op voortreffelijke wijze en gastvrij door deze voorzitter
en zijn commissiestaf ontvangen en begeleid. De commissievoorzitter memoreerde
de reductie in het inflatiecijfer over de afgelopen 10 jaar. Waar in 1986
nog sprake was van 600–700% inflatie per jaar, werd in 1995 dit percentage
teruggebracht tot 12,7%. Deze ontwikkeling vond plaats ondanks de forse economische
groei, van bijna 10% in 1995 en naar het zich laat aanzien eenzelfde percentage
in 1996. De commissievoorzitter noemde verder een groot aantal regeringsmaatregelen
ter verbetering en liberalisering van de Vietnamese economie. Zo noemde hij
de wetgeving op het gebied van particulier ondernemerschap, burgerlijk recht
en arbeidsrecht. Verder meldde hij dat er ook een nieuwe belastingpolitiek
in ontwikkeling is. Voor wat betreft de buitenlandse economische betrekkingen
is de wet op de buitenlandse investeringen in 1987 geliberaliseerd, waardoor
het investeringsklimaat is verbeterd. Inmiddels investeren 50 landen in Vietnam,
waarvan Nederland met ongeveer 400 miljoen $ een elfde plaats inneemt. Mogelijkheden
tot uitbreiding van de Nederlandse investeringen zag de commissievoorzitter
in de agrarische sector (met name foodprocessing) en machineproductie. Verder
gaf hij aan dat Vietnam dringend behoefte heeft aan kennis op het gebied
van management, technologie en wetgeving. Hij sprak de hoop uit dat Nederland
hierin een ondersteunende rol zou willen spelen. Vanuit de delegatie werd
positief op dit laatste punt gereageerd. Gesuggereerd werd in Nederland stageplaatsen
open te stellen voor jonge managers en ambtenaren.Een volgend gesprek werd gevoerd met de vice-minister van Handel. Deze
vice-minister schetste de ontwikkeling van een planeconomie naar een vrije
markteconomie, waarin sprake is van een geliberaliseerde handelswetgeving.
Na het opzetten van een goede voedselproductie (van rijstimporteur naar rijstexporteur)
richt Vietnam zich nu op de opbouw van de industriële sector. De vice-minister
meldde dat Vietnam met 105 landen een handelsrelatie onderhoudt. 75% van de
buitenlandse handel geschiedt met de ASEAN-landen en 20% met de Europese Unie.
De handelsrelatie met Nederland kon in de ogen van de vice-minister verbeterd
worden. Zo pleitte hij voor economische assistentie en de opening van de textielmarkt
voor Vietnam. Daarnaast heeft men behoefte aan professionele training op het
gebied van internationale handel, management en marktontwikkeling. Evenals
in het gesprek met de commissie voor Economische Zaken werd door de delegatie
positief op deze suggestie gereageerd. Nederlandse hogescholen, universiteiten
en bedrijven, daartoe ondersteund door de Nederlandse regering, zouden een
goede bijdrage kunnen leveren aan dit ontwikkelingsproces.De delegatie werd aansluitend ontvangen door de Gouverneur van de Staatsbank
van Vietnam. De delegatie sprak haar waardering uit voor de daling van het
inflatiecijfer, de hoge economische groei en het verlenen van een licentie
aan twee Nederlandse banken. De Staatsbank is een onderdeel van de regering,
doch is naar de mening van de Gouverneur relatief onafhankelijk. Verschillende
onderwerpen werden door de delegatie aan de orde gesteld. Zo werd er gesproken
over de tekortschietende binnenlandse besparingen, het inflatiecijfer en de
groei van het Bruto Nationaal Produkt. Deze groei wordt voor 70% veroorzaakt
door een toename in de bestedingen en voor 30% door toename in de investeringen.
Verder meldde de Gouverneur dat de Staatsbank nog slechts korte termijn kapitaal
verstrekt.Op de laatste officiële dag van het bezoek aan Vietnam had de delegatie
allereerst een zeer onderhoudend gesprek met de Secretaris-Generaal van de
Vietnamese Kamer van Koophandel en Industrie. De Kamer van Koophandel adviseert
de regering en Nationale Vergadering over economische wetgeving en organiseert
daarnaast diverse promotiebeurzen (nationaal en internationaal). De Secretaris-Generaal
noemde Nederland een belangrijke handelspartner en investeerder in Vietnam.
Uit het gesprek werd duidelijk dat er in Vietnam nog geen sprake is van volledige
concurrentie, maar op lange termijn achtte zij dit wel haalbaar. Zij erkende
dat er op dit moment geen sprake is van gelijke behandeling van staatsondernemingen,
het particuliere bedrijfsleven en buitenlandse ondernemingen. Zij benadrukte
echter dat een verbeterde infrastructuur, banksysteem en handelswetgeving
ook het particuliere bedrijfsleven ten goede zal komen. De mogelijkheid tot
buitenlandse investeringen zonder het opzetten van een joint venture was in
de ogen van de Secretaris-Generaal een punt van discussie, doch moest in haar
ogen niet overhaast geschieden. Als aantrekkelijke eigenschappen van Vietnam
noemde zij met name het menselijk kapitaal, in kwaliteit en kwantiteit. Meer
dan 90% van de Vietnamezen heeft onderwijs genoten en 70% heeft de middelbare
school doorlopen. Als negatieve factor van de toenemende vrije markteconomie
noemde de Secretaris-Generaal de toenemende verschillen tussen arm en rijk.
Zij was ook zeer positief over de mogelijke ontwikkeling van een industriële
zone voor Nederlandse investeerders, gericht op faciliteiten inzake
infrastructuur, eenvoudige regelgeving en belastingen. Tenslotte benadrukte
de Secretaris-Generaal dat de politiek zich heeft gecommitteerd tot het doorvoeren
van economische hervormingen. Dat geeft vertrouwen bij de bevolking, bedrijven
en buitenlandse investeerders.Een tweede gesprek werd gevoerd met de vice-minister van Industrie. Het
industrialisatieprogramma van Vietnam is vooral gericht op de zware industrie.
Zo heeft men het plan de staalindustrie fors uit te breiden, waardoor Vietnam
volledig self-supporting wordt. Deze industrie is ook van belang voor de nog
te ontwikkelen auto-industrie. Vietnam heeft 12 licenties verstrekt aan autofabrikanten.
Op de lange termijn ziet de vice-minister een toekomst weggelegd voor de chemie-,
elektronica- en/of hightech-industrie. Geïmporteerde nieuwe technieken
mogen niet ouder zijn dan 10 jaar. In het industrialisatieproces heeft Vietnam
veel baat bij de investeringen door Zuid-Koreaanse en Japanse bedrijven. De
vice-minister sprak de hoop uit dat de investeringen vanuit de Europese Unie
zullen toenemen. Ook hij was positief over de eerder besproken suggestie tot
het oprichten van industriële zones voor bepaalde sectoren en Nederlandse
bedrijven. De milieuproblemen als gevolg van het industrialisatieproces werden
door de vice-minister onderkend. In sommige industriële zones wordt gewerkt
aan een centrale inzameling en verwerking van afval. Verder moet bij iedere
nieuwe investering ook rekening worden gehouden met de milieu-aspecten. Een
en ander wordt ter goedkeuring voorgelegd aan het ministerie van Techniek
en Wetenschap. Noodzakelijk voor de verdere industriële ontwikkeling
noemde de vice-minister de verbetering van de fysieke infrastructuur. Tot
2005 loopt er een programma tot electrificatie van de bestaande spoorlijnen.
Met behulp van buitenlandse fondsen wordt verder gewerkt aan een verbetering
van de wegen, vliegvelden, havens en scheepsbouwindustrie. Tenslotte werd
door de delegatie het privatiseringsproces aangekaart. 70% van de industrie
is nu in handen van de staat. De vice-minister gaf aan dat het privatiseringsproces
langzaam vordert en zich nog slechts in de experimentele fase bevindt. De
zware industrie is hiervan uitgezonderd. De laatste regeringsvertegenwoordiger waarmee werd gesproken was de vice-minister
van Planning en Investeringen. Dit ministerie is verantwoordelijk voor de
ontwikkeling van de planning van Vietnam en het bevorderen van de implementatie
van deze planning door de regering. Voor de komende jaren zijn een verdubbeling
van de economische groei, een evenwichtige groei in de verschillende regio's
en het leggen van een goede basis voor de komende eeuw de belangrijkste doelstellingen.
Die basis zoekt men vooral in het opleidingsniveau van de beroepsbevolking,
de technologische ontwikkeling, de fysieke infrastructuur en het wetgevingssysteem.
Naast deze planningstaak keurt het ministerie ook de buitenlandse investeringen
goed. De vice-minister achtte dat noodzakelijk om vraag en aanbod op elkaar
af te stemmen. Verder meldde hij in dit kader dat men buitenlandse investeerders
via een wet op het grondgebruik ook voor andere regio's (buiten de regio rond
Ho Chi Minh Stad) probeert te interesseren. Deze regio's ontvangen van de
regering ook extra budgetten om de achterstanden in bijvoorbeeld infrastructuur
weg te werken. Voor wat betreft de binnenlandse investeringen maakte de vice-minister
de delegatie duidelijk dat Vietnam slechts een beperkt budget beschikbaar
heeft om risicovolle investeringen financieel te verzekeren of te financieren.
Tenslotte antwoordde hij op vragen van de delegatie, dat Vietnam geen plan-
of markteconomie is en haar eigen weg kiest. Het officiële bezoek aan Vietnam werd afgesloten met een ontvangst
door de voorzitter van de Nationale Vergadering. Hij memoreerde de Nederlandse
humanitaire hulp tijdens en na de Vietnamoorlog. Verder sprak hij zijn voldoening
uit over de eerder tussen beide minister-presidenten gesloten overeenkomsten.
De voorzitter van de Nationale Vergadering sprak verder de hoop uit dat dit
eerste parlementaire contact zal leiden tot een uitgebreide vriendschappelijke
relatie tussen beide parlementen. De voorzitter van de delegatie onderstreepte
de goede relatie tussen beide landen. Hij complimenteerde de voorzitter van
de Nationale Vergadering met het bereikte economische resultaat, waaronder
het beteugelen van de inflatiecijfers. Tenslotte onderschreven beide voorzitters
het belang van bilaterale relaties op het gebied van managementondersteuning,
infrastructuur en de agrarische sector. Met name op het gebied van de natte
waterstaat zagen zij mogelijkheden tot uitbreiding van de relaties. 3. ZUID-KOREAOp de eerste dag van het bezoek aan Zuid-Korea werd de delegatie rondgeleid
door het gebouw van de Nationale Vergadering, waarna zij werd ontvangen door
het National Congress for New Politic (NCNP). Het NCNP is de grootste oppositiepartij
van Zuid-Korea, een afsplitsing van een andere oppositiepartij. Gesproken
werd over de recente politieke ontwikkelingen in Zuid-Korea en de doelstellingen
van deze relatief nieuwe partij. Door de vice-voorzitter en enkele parlementariërs
werd duidelijk gemaakt dat het NCNP zich inzet voor een ander unificatiebeleid
en een eerlijker verdeling van het nationaal inkomen over de verschillende
bevolkingsgroepen. In het unificatieproces denkt het NCNP dat Zuid- en Noord-Korea
in economisch opzicht wederzijds voordeel kunnen bereiken door Noord-Koreaanse
(goedkope) arbeidskrachten in te zetten in het Zuid-Koreaanse produktieproces.
In het algemeen economische beleid zet het NCNP zich vooral in voor het midden-
en kleinbedrijf. Zij denkt daarbij onder andere aan het uitbreiden van de
exportkredietfaciliteiten. Verder zet deze partij zich in voor een participerende
democratie en parlementairsysteem, in plaats van het huidige presidentiële
systeem. Voor een gezonde politieke en economische toekomst voor Zuid-Korea
is het in de ogen van het NCNP noodzakelijk dat Zuid-Korea werkt aan een stabiele
relatie met Noord-Korea en goede economische relaties met Japan en de Europese
Unie. Tenslotte achtte ook het NCNP de aanpak van de corruptie door oud-politici
noodzakelijk voor de toekomst van Zuid-Korea. Zij erkende echter wel dat de
regeringspartijen de vervolging van de corrupte politici ook gebruiken voor
electoraal gewin.Aansluitend werd de delegatie ontvangen door de voorzitter van de Korea
Federation of Small Business. Een federatie met 700 branche-organisaties als
lid, die met elkaar 60 000 bedrijven vertegenwoordigen. Het betreft bedrijven
van 5 of meer medewerkers. De Korea Federation of Small Business is op aandrang
van het parlement ingesteld. Zij heeft tot taak het stimuleren en promoten
van het midden- en kleinbedrijf. Daarnaast richt zij zich op belangenbehartiging
richting de regering. Het midden- en kleinbedrijf heeft in Zuid-Korea met
name te kampen met een gebrek aan financieringsmogelijkheden. Daarnaast is
de hoge rente vaak een struikelblok voor het aangaan van een lening. De Korea
Federation of Small Business pleit voor een voorzichtige opening van de Koreaanse
markt, om zo het midden- en kleinbedrijf te kunnen beschermen. Zij heeft de
regering verder voorgesteld het aantal geldleningen aan het midden- en kleinbedrijf
uit te breiden, de import te verminderen en de technologische ontwikkeling
in het midden- en kleinbedrijf te bevorderen. De praktische ondersteuning
van het midden- en kleinbedrijf door de Korea Federation of Small
Business geschiedt niet alleen door inhoudelijke advisering, doch ook door
financiële ondersteuning. Zo verstrekt zij zelfstandig ook leningen aan
bedrijven. Ook binnen de regering heeft het midden- en kleinbedrijf meer aandacht
gekregen. Zo is er een onderminister voor het midden- en kleinbedrijf benoemd
en beschikt deze over een apparaat van ongeveer 700 ambtenaren.Het bezoek aan de Samsung Business Group bestond uit een presentatie van
de activiteiten van deze chaebol en een rondleiding langs de produktielijn
voor televisies (chaebols zijn conglomeraten van bedrijven met een breed scala
aan produkten, zie verder in dit hoofdstuk).Aansluitend werd de delegatie een lunch aangeboden door de Federation
of Korean Industries (FKI). Zij was vertegenwoordigd door de voorzitter van
de Korean-Netherlands Economic Cooperation Committee en verschillende Koreaanse
vertegenwoordigers van Nederlandse bedrijven. De voorzitter kenschetste Nederland
als een van de twintig belangrijkste handelspartners van Zuid-Korea. Nederland
is in zijn ogen nog steeds een belangrijke handelsnatie met een «global
mind». Zuid-Korea zoekt naar wegen om te kunnen concurreren in een globaliserende
economie. In dat licht noemde hij de relaties tussen Zuid-Korea en Nederland
van groot belang. Van een «verre oosten» kan in zijn ogen niet
meer worden gesproken. Nederland en/of Europa en Zuid-Korea zijn inmiddels
gelijkwaardige partners. De meeste joint ventures tussen Koreaanse en Nederlandse
bedrijven noemde hij zeer succesvol. FKI heeft ongeveer 400 leden, waaronder
ongeveer 300 private bedrijven. De overige leden zijn vooral nutsbedrijven.
Het recht op een lidmaatschap is afhankelijk gesteld van de jaaromzet. De
doelstellingen van de FKI liggen op het gebied van belangenbehartiging bij
de overheid en de promoting van de Koreaanse industrie in het buitenland.
Uit de discussie bleek, dat de Koreaanse politieke ontwikkeling de economische
ontwikkeling volgt en niet andersom. De uitdagingen waar Zuid-Korea en daarmee
ook de Koreaanse industrie voor staan, zijn de terugdringing van de aantasting
van het milieu als gevolg van de sterke economische groei, het verminderen
van de verschillen in inkomens- en welvaartsniveau en het beteugelen van de
rente- en loonstijging. Met name deze laatste ontwikkeling baart de Koreaanse
ondernemers grote zorgen. Met name in Azië komt de concurrentiepositie
van Zuid-Korea sterk onder druk te staan.Een belangrijke industrieel bedrijf, Hanjin Shipping, werd daarop door
de delegatie bezocht. De president-directeur gaf een korte introductie van
de Hanjin Group, actief in de zware industrie (o.a. scheepsbouw), scheepvaart
en luchtvaart (Korean Air). Transport is de kernactiviteit van het concern.
In tegenstelling tot de zogenaamde chaebols kiest Hanjin niet voor grote reeks
aan activiteiten. In specialisatie zien zij de reden voor hun succes.De president-directeur noemde de Nederlandse havenfaciliteiten van groot
belang voor de economische relatie met Zuid-Korea en in het bijzonder met
Hanjin Shipping. Hanjin Shipping heeft inmiddels goede relaties met de Rotterdamse
haven, doch heeft nog geen keuze gemaakt voor de vestiging van haar mainport
in Europa. Het prijsniveau van de Rotterdamse haven is in zijn ogen niet concurrerend
met bijvoorbeeld Antwerpen. Bij de keuze van een haven voor de bouw van een
eigen terminal speelt het prijsniveau, naast de faciliteiten een grote rol.
De steeds grotere containerschepen beperken de keuzemogelijkheden van een
haven. Daarnaast neemt door de toenemende containercapaciteit de concurrentie
toe, waardoor voor een rendabel vervoer ook de havenprijzen omlaag zullen
moeten. Ook de verbinding met het achterland is voor Hanjin een belangrijke
argument in de keuze voor een haven. Een eventuele mede-financiering van de
Betuweroute was voor de president-directeur bespreekbaar. Ook
in de Verenigde Staten heeft Hanjin Shipping in havenfaciliteiten geïnvesteerd.Van synergie tussen de scheepvaart en luchtvaartactiviteiten van Hanjin
is slechts in beperkte mate sprake. Hanjin tracht wel het complete logistieke
proces aan te bieden, waarvoor over de gehele wereld joint ventures worden
opgericht, die verantwoordelijk zijn voor de regionale logistieke activiteiten.
Korean Air is verder onderdeel van een Koreaans-Chinees consortium, dat werkt
aan de ontwikkeling van een 100-zitter. De ontwikkeling en produktie noemde
de president-directeur geen enkel probleem, wel het verkopen van een dergelijk
vliegtuig.Een van de (deels) Nederlandse bedrijven in Zuid-Korea die door de delegatie
werden bezocht, was Shell Pacific Enterprices. De delegatie werd gebriefd
door de president-directeur van Shell in Korea. Shell is in Zuid-Korea aanwezig
in de vorm van verschillende produktie-joint ventures en een handelskantoor.
Zo produceert Shell smeermiddelen, chemicaliën en wasmiddelen. De rafinaderijcapaciteit
in Zuid-Korea is groter dan de vraag, vandaar dat Shell zich meer op export
gaat richten. Een van de joint ventures is voor 50% eigendom van Shell en
staat voor 50% op de beurs genoteerd, een voor Zuid-Korea unieke constructie.
Shell Pacific Enterprises is de handelsfirma van Shell en handelt in ruwe
olie, gas, chemicaliën en kolen. Op deze markt is Shell de belangrijkste
buitenlandse ondernemer. Voor de vestiging van benzinestations was de Koreaanse
markt tot voor kort nog gesloten en nu zijn de kosten nog te hoog. Zuid-Korea
is voor Shell met name van belang vanwege haar achterland, Oost-China en een
deel van Rusland.Shell is redelijk tevreden over het investeringsklimaat in Zuid-Korea,
doch het vraagt geduld van de buitenlandse investeerder. De meeste buitenlandse
investeringen in Zuid-Korea zijn gericht op de consumentenprodukten en niet
op de produktie, daarin is de concurrentie vaak te groot. De investeringsvoorwaarden
en de bureaucratie zijn voor buitenlandse investeerders niet groter dan die
voor Koreaanse bedrijven. Zij hebben volgens de president-directeur echter
het voordeel dat zij gemakkelijk toegang hebben tot het overheidsapparaat.
Sinds het aantreden van President Kim, Young-Sam is het investeringsklimaat
in de ogen van de president-directeur van Shell verbeterd door een afname
van de corruptie en een minder prominente rol van het leger. Grote problemen
waar de Zuid-Koreaanse bedrijven voor staan, zijn volgens hem het voldoen
aan internationale milieu-eisen (OECD-normen), het voldoen aan internationale
veiligheidseisen en het personeelstekort (met name goed opgeleid technisch
personeel). Tenslotte meldde hij de delegatie dat naar zijn mening een geslaagde
buitenlandse investering in Zuid-Korea alleen mogelijk is indien je in technisch
opzicht voorop loopt. Koreaanse bedrijven zullen al het mogelijke doen je
techniek te kopiëren en je over de gehele wereld te beconcurreren. In
dit licht achtte hij steeds voortgaande Research en Development van levensbelang.Een volgend gesprek had de delegatie met de onderminister voor Economische
Zaken op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij ging met name in op de
toetreding tot de OECD. Zuid-Korea werkt aan een verdere opening van haar
markt voor buitenlandse investeerders en aan een opening van haar financiële
markt. Tot op heden heeft de overheid een grote zeggenschap over het bankwezen
en wordt de toetreding van buitenlandse banken sterk ontmoedigd. Nog in september
1996 hoopt Zuid-Korea het verdrag tot toetreding van de OECD goed te kunnen
keuren. De liberalisering van haar markt blijkt onder andere uit het verhogen
van het voor buitenlanders toegestane (via de beurs verworven) percentage
aandelen in een Koreaanse onderneming. Daarnaast worden de zogenaamde chaebols
niet meer gesubsidieerd via uitgebreide leningen en exportsubsidies. Zij zijn
nu ten opzichte van de jaren '70 veel meer onafhankelijk van
de overheid, aldus de onderminister. De overheid richt zich nu meer op de
ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf. Voor hen is het vooral van
belang voldoende investeringsfaciliteiten, waaronder risicodragend kapitaal,
te verkrijgen. Ook de onderminister benadrukte dat voor buitenlandse en Koreaanse
investeerders dezelfde voorwaarden en faciliteiten gelden. Hij maakte zich
zorgen over de ontwikkeling van de Europese Unie tot een «economisch
fort». In dat licht benadrukte hij het belang van de in diezelfde week
gehouden conferentie tussen de ASEAN-landen en de lidstaten van de Europese
Unie.Na dit gesprek volgde een werklunch bij IRC, een westerse vertegenwoordiger
van onder andere diverse Nederlandse bedrijven in Zuid-Korea. Zij zijn met
name actief op het gebied van handel in machines en auto-onderdelen. Een deel
van deze produkten wordt in Zuid-Korea geassembleerd. Met name op het gebied
van auto-onderdelen ontbreekt het de Koreanen aan de technische en marketing-capaciteit
om deze produkten zelf te produceren en te verkopen. Daarvoor is in de ogen
van IRC hun industriële geschiedenis te kort. Het ontbreekt hen ook aan
eigen ontwerpmogelijkheden. Indien men zich toch op deze markt begeeft kopieert
men het produkt of importeert de hightech. Dit geldt niet alleen voor auto-onderdelen.
De directie van IRC schetste voor de delegatie een aantal kenmerkende eigenschappen
van de Koreaanse markt. Europese aanbieders hebben ten opzichte van Japanse
aanbieders het voordeel van een hoge Yen en een afkeer van Japanners. Zo gauw
Koreanen de kans krijgen een goed Europees of Amerikaans alternatief te verkrijgen,
prefereren zij dit boven het Japanse produkt. In dit licht achtte IRC in de
handel met Zuid-Korea kwaliteit, flexibiliteit en creatieve marketing van
groot belang. Het vraagt van buitenlandse ondernemingen wel enig geduld voordat
de investeringen zich terugverdienen. In tegenstelling tot Amerikanen hebben
Nederlanders vaak dit geduld wel. IRC benadrukte wel dat voor een succesvolle
deelname op de Koreaanse markt volledige toewijding noodzakelijk is. Het managen
ter plaatse is een voorwaarde voor succes. Het ontbreekt Zuid-Korea echter
aan goed opgeleide managers. De regering werkt wel aan een managementopleidingsprogramma,
dit wordt echter geheel uitgevoerd en gefinancierd door de chaebols.Buitenlandse handelsmissies moeten ook een vervolg krijgen. Zonder adequate
follow-up is de investering in tijd en geld nutteloos. De Koreanen verwachten
dat en zullen niet zelf het initiatief nemen tot een vervolg. Van belang is
dat je investeert in je contacten, dat vraagt een grote persoonlijke inzet.
De Zuid-Koreaanse cultuur kent vooral wederzijdse sociale verplichtingen.
Corruptie is hiervoor niet de juiste benaming. Overigens merkte IRC ook op,
dat het hun ervaring is dat een goede aanbeveling door de Nederlandse ambassade
een bedrijf kan helpen in het toetreden tot de Koreaanse markt.Hierna gaf de directie van IRC een schets van de Koreaanse economische
structuur. Het feit dat Zuid-Korea geen koloniale historie kent is de oorzaak
van de sterk geïsoleerde positie van dit land. Het land kende ook geen
basis om het westerse economische en politieke systeem over te nemen. In het
begin van het industrialisatieproces, ongeveer 30 jaar geleden, was de relatie
tussen de overheid en het bedrijfsleven zeer sterk. Nog steeds kent Zuid-Korea
een vijfjarenplan, waarin de regering bepaalt wie wat, hoeveel enz. produceert.
Voor substantiële investeringen (ook buitenlandse investeringen) hebben
bedrijven de goedkeuring van de regering nodig, waarna de regering tevens
bepaalt welke bank onder welke voorwaarden een lening aan het desbetreffende
bedrijf verstrekt. Inmiddels lopen de relaties van de bedrijven met de regering
via hun belangenorganisaties als FKI en de Korea Federation of Small Business.
De invloed van de regering op de chaebols is echter nog steeds groot. Zo verbiedt
zij soms chaebols hun activiteiten uit te breiden tot nieuwe sectoren
of verplicht zij hen delen uit hun conglomeraat af te stoten. IRC schetste
de Koreaanse economische structuur als volgt:*** Belangrijke kenmerken van de Koreaanse economische structuur en politiek
zijn verder:– het ontbreken van een onafhankelijk bankstelsel; de regering bepaalt
wie en onder welke voorwaarden een lening kan aangaan;– volledige private bedrijven bestaan er bijna niet; de overheid
bezit vaak nog een groot aantal aandelen;– de holdingstructuur kent men niet; het bestuur bestaat uit vertegenwoordigers
van de verschillende onderdelen van het conglomeraat of bedrijf;– voor de grote ondernemingen (met name de chaebols) neemt de afhankelijkheid
van de overheid af; zij zijn minder afhankelijk van leningen en financieren
hun investeringen uit hun cash-flow;– het midden- en kleinbedrijf daarentegen kan onvoldoende beroep
doen op het leningensysteem; per dag gaan er 30 bedrijven uit deze groep failliet;– managers en eigenaren zijn vaak dezelfde; veelal is er sprake
van een familiebedrijf.IRC erkende dat de regering meer aandacht schenkt aan het midden- en kleinbedrijf,
doch de voor hen gecreëerde leningfaciliteiten zijn veelal bedoeld voor
bepaalde sectoren en binnen die sectoren voor bepaalde doelen. De regering
tracht verder ook de economische ontwikkeling in geheel Zuid-Korea (buiten
de regio rondom Seoul) te stimuleren. Zij maakt daarbij gebruik van de aanleg
van infrastructuur en het oprichten van industriële zones. Echt arme
regio's bestaan er in Zuid-Korea niet meer. Een grote zorg voor
de regering en bedrijfsleven is verder de stijging van het loonniveau. De
economische groei is daardoor iets minder groot. Men zoekt nu naar mogelijkheden
voor een hogere produktiviteit en de ontwikkeling van hightech.Tijdens het bezoek aan de Bank of Korea werd de delegatie door Gouverneur
van de bank ingelicht over de recente economische ontwikkelingen van Zuid-Korea.
De economische (reële) groei in 1995 bedroeg 9%, de inflatie bedroeg
in datzelfde jaar 4,5%. De te verwachten groei in 1996 bedraagt ongeveer 7%.
In het eerste kwartaal van dit jaar zal die waarschijnlijk uitkomen op ongeveer
8%, bij een inflatie van ongeveer 5%. De regering heeft zich tot doel gesteld
over 5 jaar op een inflatiecijfer uit te komen van 2 à 3%. De export
vertoonde in de eerste twee maanden van 1996 een groei van 20%. Doch tegelijkertijd
steeg de import veel meer, waardoor Zuid-Korea werd geconfronteerd met een
betalingsbalanstekort. Men hoopt door de open en geliberaliseerde markt hierin
verbetering aan te brengen. De toename van de import is vooral te verklaren
door de grotere vraag naar machines en de toename in de consumentenbestedingen.
Uit de discussie met de gouverneur bleek dat de Bank of Korea valt onder het
ministerie van Financiën, de verwachting is dat zij in de toekomst (mede
door toetreding tot de OECD) meer onafhankelijk zal worden. Door het uitzetten
van certificaten via de commerciële banken heeft de centrale bank nog
steeds invloed op het private bedrijfsleven. De zogenaamde chaebols werden
vroeger gefinancierd door de commerciële banken, nu verwerven zij hun
kapitaal vooral via de beurs. Voor door Koreaanse bedrijven gewenste buitenlandse
investeringen van meer dan 10 miljoen $ is toestemming nodig van een door
de regering ingestelde commissie, waarin ook de Bank of Korea is vertegenwoordigd.
Ook de Bank of Korea erkent de onderbedeelde positie van het midden- en kleinbedrijf.
Daarom verplicht zij de commerciële banken rentekortingen te geven. Daarnaast
kan zij de commerciële banken vragen het midden- en kleinbedrijf meer
te lenen. Voor wat betreft de mogelijkheden tot deelname aan het bankwezen
door buitenlandse banken constateerde de gouverneur een toenemende openheid.
De Koreaanse economie kan naar zijn mening in een globaliserende economie
alleen overleven met een open (ook financiële) markt.In een volgend gesprek werd de delegatie door de onderminister van Financiën
en Economie ingelicht over de economische situatie van Zuid-Korea. Het BNP
per hoofd van de bevolking bedroeg in 1995 ongeveer 10 000 $ en het totale
BNP bedroeg in dat jaar 440 miljard $. De regering heeft zich tot doel gesteld
ondanks de open markt een economische groei van gemiddeld 7% per jaar te bereiken.
De onderminister erkende dat met name het midden- en kleinbedrijf te lijden
heeft onder een open markt en terecht vraagt om protectiemaatregelen. Een
zorgelijke ontwikkeling noemde hij de loonstijging van 20% per jaar in de
periode van 1987 tot 1992. De onderminister meldde verder dat de binnenlandse
besparingen 35% van het BNP bedragen. Ondanks forse buitenlandse investeringen
is dit ruim voldoende om de binnenlandse investeringen te kunnen financieren.
Voor wat betreft die binnenlandse en buitenlandse investeringen verdedigde
de onderminister het overheidsbeleid investeringen te toetsen en te onderwerpen
aan een goedkeuringssysteem. In zijn ogen kunnen slechte managementbesluiten
de financiële sector onnodig in de problemen brengen. Genoeg reden om
als overheid op de besluitvorming van het management toe te zien. Hij verwachtte
dat in de toekomst de financiële sector hiertoe zelfstandig in staat
zal zijn en dat de buitenlandse investeringen worden geliberaliseerd. In het
kader van de toetreding tot de OECD is hiervoor een tijdpad opgesteld, dat
in 1998/1999 moet leiden tot concrete resultaten. Ook zijn collega van Buitenlandse Handel, onderdeel van het ministerie
van Handel, Industrie en Energie, onderstreepte de regeringsdoelstelling tot
liberalisatie van de buitenlandse investeringen. Deze onderminister wees verder
op de wens een belangrijke handelsnatie te blijven en in toenemende mate actief
te worden in internationale organen als de APEC. Ook bilateraal hoopt Zuid-Korea
de economische en politieke banden met Rusland en China verder te verstevigen.
De industriepolitiek van Zuid-Korea is gericht op een verdere technologische
ontwikkeling van de agrarische sector, een terugtredende overheid ter bevordering
van de concurrentie in de industriële sector en overheidsinvesteringen
in de zwakkere regio's. Een terugtredende overheid in de industrie is noodzakelijk
in het kader van de WTO. Voor wat betreft het beleidsterrein energie had de
onderminister de verwachting dat Zuid-Korea, mede door een voortdurende stijging
van de energieconsumptie als gevolg van een stijging van de levensstandaard,
afhankelijk zal blijven van de import van energie.Uit de discussie bleek dat Zuid-Korea denkt aan het opzetten van een vliegtuigindustrie,
waarvoor met China een alliantie is opgezet. De regering is bereid hiervoor
fondsen te creëren. Bij een eventuele overname van Fokker door Samsung
wordt door de overheid alleen de investering goedgekeurd, verder is de regering
volgens de onderminister hier niet bij betrokken. De onderminister gaf verder
aan dat de algemene economische politiek van Zuid-Korea is georiënteerd
op de Verenigde Staten in plaats van Japan, waarop de huidige economische
structuur is gebaseerd. De handel van Zuid-Korea met Noord-Korea bedraagt
208 miljoen $ import uit Noord-Korea en 20 miljoen $ export naar Noord-Korea.
Het technologiebeleid van Zuid-Korea is gericht op import van bestaande technologie
en het ontwikkelen van eigen technologie. Voor dit laatste zijn er belastingmaatregelen
beschikbaar en worden de universiteiten gesubsidieerd. Voor wat betreft de
milieuvriendelijke technologie heeft Zuid-Korea nog weinig ervaring. In het
kader van de globalisering stimuleert de regering het opzetten van assemblage-industrie
in landen met lagere loonkosten.Een volgend bezoek werd gebracht aan het Korea Trade and Investment Promotion
Agency (KOTRA). Een agentschap dat in de jaren '60 is opgericht ter promotie
van de buitenlandse handel van het Koreaanse bedrijfsleven. Inmiddels zijn
haar activiteiten uitgebreid met de promotie van investeringen en de ondersteuning
van buitenlandse bedrijven die met of in Zuid-Korea willen handelen of investeren.
De president-directeur meldde de delegatie dat KOTRA over de gehele wereld
82 kantoren bezit. Deze kantoren promoten het Koreaanse bedrijfsleven, adviseren
het lokale bedrijfsleven over investeringen in of handel met Zuid-Korea en
verzamelen en verstrekken economische informatie. De president-directeur van
KOTRA wordt benoemd door de President en het agentschap wordt volledig gefinancierd
door de overheid. De buitenlandse handel van Zuid-Korea bedroeg in de jaren
'60 550 miljoen $ en bedraagt nu 120 miljard $. Deze grote stijging is
in de ogen van de president-directeur vooral te verklaren door de actieve
handelspromotie. De Nederlandse investeringen in Zuid-Korea bedroegen in 1995
1,2 miljard $, daarmee is zij de grootste Europese investeerder in Zuid-Korea.
Het agentschap kenschetst Nederland dan ook als een belangrijke economische
relatie. De president-directeur noemde vooral de combinatie van de Nederlandse
hightech en de Koreaanse hoge produktiviteit als de basis voor een succesvolle
economische relatie. De export vanuit Nederland op het gebied van de agrarische
sector, de chemie en machinebouw bieden in de ogen van het agentschap goede
groeikansen. De president-directeur erkende dat er met name voor de agrarische
produkten nog exportbelemmeringen bestaan. Vanwege de bescherming van de eigen
agrarische sector is Zuid-Korea zeer terughoudend in het wegnemen van deze belemmeringen, doch in het kader van de WTO verwachtte hij dat
vanaf dit jaar de markt meer geopend zal worden. Na het Verenigd Koninkrijk
en Duitsland vervult Nederland de derde plaats als het gaat om Koreaanse investeringen
in Europa. De president-directeur erkende tijdens de discussie dat de economische
politiek van Zuid-Korea in grote lijnen niet afwijkt van de wens en visie
van het bedrijfsleven.Aansluitend bezocht de delegatie het Korea Institute for International
Economic Policy. Dit onderzoeksinstituut is in 1989 opgericht en vervult de
functie van «denktank» op het gebied de internationale economische
relaties. De regering achtte de oprichting een dergelijk instituut noodzakelijk
in het kader van de toenemende participatie van Zuid-Korea in internationale
organen. Doel van deze participatie en de toenemende liberalisering van de
Koreaanse markt is het in 2020 vervullen van belangrijke rol in de wereldeconomie.
Het instituut verwacht dat Zuid-Korea dit stadium veel eerder zal bereiken.
De onderzoekers van het instituut erkenden dat de open markt voor het midden-
en kleinbedrijf en de agrarische sector een bedreiging kan betekenen. Veel
parlementariërs komen uit de agrarische gebieden en staan voor een moeilijke
afweging. Regering en parlement staan voor de uitdaging politieke en economische
belangen te combineren. De delegatie werd opnieuw gemeld dat het midden- en
kleinbedrijf en de agrarische sector om die reden ook prioriteit hebben in
het algemene regeringsbeleid. De investeringen van Zuid-Korea in Europa lopen
sterk achter bij die in de Verenigde Staten en de Aziatische regio. Azië
kent het voordeel van de lagere lonen en het ontbreken van belemmerende arbeidswetgeving.
De Verenigde Staten kennen een voorsprong in tijd, Zuid-Korea kende al vroegtijdig
economische relaties met de Verenigde Staten. De delegatie stelde de vraag
hoe de onderzoekers denken dat Zuid-Korea een hoge economische groei van ongeveer
7% per jaar kan blijven bewerkstelligen, ondanks de extreem stijgende lonen
en arbeidskosten. De onderzoekers antwoordden dat Zuid-Korea zich daarom ook
steeds meer richt op de hightech-industrie en zo hoopt te kunnen concurreren
met de Verenigde Staten en de Europese Unie. Zuid-Korea heeft niet meer de
ambitie zich op het gebied van de produktiekosten te kunnen meten met de goedkope
Aziatische landen.Door vertegenwoordigers van Nederlandse en Belgische bedrijven, aangesloten
bij de EU Chamber of Commerce, werd de delegatie een inzicht gegeven in de
praktische wijze van zaken doen in Zuid-Korea. Voor een groot deel kwamen
deze ervaringen overeen met de eerder door IRC geschetste praktijk. In de
zakelijke relatie met Zuid-Korea achtten ook zij het noodzakelijk dat men
werkt met een lokale partner en dat het belangrijk is te investeren in persoonlijke
relaties. Verder benadrukten ook zij, dat een buitenlandse investeerder er
rekening mee moet houden dat er pas na een aantal jaren winst wordt gemaakt.
De ondernemers worden ook, evenals Koreaanse bedrijven, geconfronteerd met
een extreme stijging van de arbeidskosten en met name in buitenlandse bedrijven
een sterke machtspositie van de vakbonden. Men had de verwachting dat het
inkomen per hoofd van de bevolking in 2001 verdubbeld zal zijn en in 2005
verdrievoudigd. Zij vroegen zich af of Zuid-Korea door een grotere nadruk
op de hightech-industrie en dienstensector de negatieve economische gevolgen
van deze ontwikkeling tijdig kan afwenden. Andere problemen waar Zuid-Korea
in hun ogen voor komt te staan, zijn het tekort aan arbeidskrachten en de
emancipatie van de vrouwelijke arbeidspotentieel. Ook waren zij van mening
dat een groot deel van het economische succes van Zuid-Korea is gebaseerd
op de produktie van semiconductors, die de chaebols in licentie voor de Japanners
bouwen. Het eventueel wegvallen van deze produktie maakt de economie van Zuid-Korea
kwetsbaar. Zij constateerden in dit kader dat de Koreaanse uitgaven aan research
en development relatief laag zijn. Zuid-Korea zoekt wel steeds
meer internationale samenwerking op dit gebied. De ondernemers zagen in Zuid-Korea
op de gebieden van infrastructuur, milieu, distributie en intensieve landbouw
grote investerings- en exportmogelijkheden voor Nederlandse bedrijven. Tenslotte
spraken zij de wens uit, dat de Europese lidstaten zich inzetten voor een
grotere oriëntatie van de Koreaanse economische structuur en regelgeving
op die van Europa in plaats van de Verenigde Staten.Op de laatste officiële dag van haar bezoek aan Zuid-Korea werd de
delegatie uitgebreid ontvangen door Philips Industries Korea. De president-directeur
gaf de delegatie een rondleiding in deze Philipsvestiging en een goed inzicht
in de marktsituatie. Philips heeft tot 1998 het voordeel dat Japanse bedrijven
nog geen toegang krijgen tot de Koreaanse consumentenmarkt. Men hoopt de markt
veroverd te hebben voordat Japan op grond van de WTO toegang tot deze markt
krijgt. Zuid-Korea is voor Philips in Azië het achtste verkoopland. In
1993 had zij in Zuid-Korea een omzet van 500 miljoen gulden. De president-directeur,
overigens een Koreaan, had in dat jaar bij zijn aantreden zich tot doel gesteld
de omzet in 1998 te verhogen tot 500 miljoen $. Reeds dit jaar wordt dit niveau
bereikt en is het nieuwe doel gesteld op 800 miljoen $ omzet in 1998. In de
periode 1990–1995 heeft Philips in Zuid-Korea een omzetstijging weten
te bewerkstelligen van 391%. In 1990 werd er nog een verlies geleden van ongeveer
1 miljoen gulden en in 1995 werd er een positief resultaat bereikt van 11,3
miljoen gulden. Als redenen voor deze positieve ontwikkelingen noemde de president-directeur
de breed door het personeel gedragen bedrijfsdoelstellingen en de nadruk op
de wensen van de consument. Daarnaast wordt het personeel ook uitdagende en
lucratieve mogelijkheden geboden. Het feit dat er een Koreaan tot president-directeur
werd benoemd, heeft in de ogen van de president-directeur geleid tot het overtuigen
van het personeel en het bereiken van «teamwork» en een «winning
spirit». Philips heeft ook voor de strategie gekozen de grote Koreaanse
concurrenten met hun eigen middelen te bestrijden. Zo werkt men met een «corporate
image», creatieve marketing, roadshows en seminars. De president-directeur
had de verwachting, dat wanneer Philips in Zuid-Korea een omzet van 1 miljard
$ bereikt zij door de Koreaanse overheid en concurrenten serieus zal worden
genomen. Koreaanse consumenten hebben in principe een voorkeur voor een Koreaans
produkt. In dat licht presenteert Philips zich als een Koreaans bedrijf en
ervaren haar werknemers dat ook zo. De achtergrond en goede Koreaanse relaties
van de president-directeur bevorderen deze beeldvorming.Het officiële bezoek aan Zuid-Korea werd afgesloten met een bezoek
aan de Daewoo Business Group. Een van de vice-presidenten en diverse managers
van deze chaebol spraken uitvoerig met de delegatie over de ontwikkelingen
en doelstellingen van dit bedrijf. Hun omzet bedroeg in 1995 57 miljard $
en ze hebben zich tot doel gesteld in 1996 een omzet te behalen van 72 miljard
$. Zij verwachten in het jaar 2000 2 miljoen auto's te produceren, waarvan
de helft in het buitenland. Daarvoor worden produktiefaciliteiten opgericht
in Oost-Europa en in goedkope Aziatische landen. Export en buitenlandse activiteiten
zijn al sinds de oprichting van Daewoo, in tegenstelling tot vele andere Japanse
en Koreaanse concerns, haar hoofddoelstellingen. Wanneer Daewoo besluit in
een bepaald land te investeren en hierheen te exporteren kiest men voor een
produktdiversificatie. Hiervoor wordt ter plaatse een holding opgericht. In
Nederland heeft men echter niet gekozen voor de lancering van de consumentenelectronica,
in verband met de sterke positie van Philips op haar thuismarkt. Uit de discussie
bleek dat bijna alle chaebols plannen hebben hun activiteiten uit te breiden
tot de luchtvaartindustrie. Of ze allen uiteindelijk de door de regering daartoe
verleende vergunning zullen gebruiken, is voor de vice-president
de vraag. Daewoo heeft als enig Koreaans bedrijf toestemming tot handel met
en investeringen in Noord-Korea. Noord-Korea is voor Daewoo met name van belang
vanwege de omvangrijke arbeidsmarkt. Voor wat betreft het milieu heeft Daewoo
zichzelf tot doel gesteld 4% van haar totale investeringen te bestemmen voor
milieu-ontwikkelingen. De vice-president was in dit kader vooral geïnteresseerd
in de Nederlandse kennis en bedrijven op dit gebied. Ondanks de stijging van
de lonen zag hij geen bedreiging voor de scheepsbouwindustrie van Daewoo.
Naast arbeidsintensief, is deze industrie ook kapitaalintensief en inmiddels
ook hightech. Overigens was de vice-president van mening dat Daewoo, maar
ook andere bedrijven, nog veel profijt kunnen hebben van de hightech-industrie
in Nederland. Het ontwikkelen van samenwerkingsverbanden op dit terrein achtte
hij wenselijk. Daewoo overweegt verder de vestiging van opslag- en distributiefaciliteiten
(voor geheel Europa) in Amsterdam. Bij de keuze van dit soort faciliteiten
en produktiefaciliteiten spelen de kosten een grote rol. Met name voor produktiefaciliteiten
bezit Nederland in de ogen van Daewoo niet de juiste voorwaarden. 4. TERUGBLIKDe delegatie is zeer onder de indruk van de recente economische ontwikkelingen
in Vietnam. Zij denkt dat deze vooral toe te schrijven is aan de positieve
volksaard, gecombineerd met een sterke leergierigheid. Het Nederlandse investeringsniveau
in Vietnam is in de ogen van de delegatie echter nog te laag. Met name op
het gebied van de fysieke infrastructuur en agrarische sector ziet zij grote
mogelijkheden tot uitbreiding van de Nederlandse activiteiten in Vietnam.
De delegatie acht het in dit kader wenselijk dat er ook wordt overwogen het
OS-instrumentarium uitgebreider in te zetten voor Vietnam. Vietnam is in haar
ogen ten onrechte gekarakteriseerd als een zogenaamd transitieland. De activiteiten
van het MKB in Vietnam zijn nog zeer beperkt. De delegatie ziet in dit verband
een belangrijke rol weggelegd voor de Holland Trade Bridge – Vietnam.
Een uitbreiding van de mogelijkheden van dit initiatief, eventueel in combinatie
met het consulaat in Ho Chi Minh Stad, acht zij wenselijk. Verder zou zij
graag zien dat de mogelijkheden tot het oprichten van industriële zones
en het bieden van stage- en leerplaatsen snel ontwikkeld worden. De gastvrijheid
en de vriendschappelijke contacten in Vietnam heeft de delegatie goed gedaan.
Zij denkt dat er in dit land een goede voedingsbodem is om te komen tot een
uitbreiding van de economische en politieke relaties tussen beide landen.Ook de ontwikkeling van Zuid-Korea in de laatste 10 à 20 jaar heeft
op de delegatie een grote indruk gemaakt. Waar tot 10 jaar geleden nog sprake
was van een ontwikkelingsland, kan nu worden gesproken van een geïndustrialiseerd
land, dat binnen een periode van 10 jaar zal kunnen uitgroeien tot een economische
wereldmacht. Dit toekomstbeeld zal mede afhangen van de toekomstige relatie
met Noord-Korea. De delegatie heeft bij een bezoek aan de demarcatiezone kunnen
zien en ervaren hoe groot de spanning nog is tussen beide Korea's. In de ogen
van de delegatie is het noodzakelijk dat Zuid-Korea een adequaat antwoord
weet te vinden op een aantal economische bedreigingen, zoals de extreme stijging
van de arbeidskosten. Daarnaast denkt zij dat het onvermijdelijk is, dat Zuid-Korea
binnen afzienbare termijn geconfronteerd wordt met grote sociale problemen
en een aantasting van het leefmilieu. De eenzijdige aandacht van politiek
en bedrijfsleven voor economische groei ligt hieraan ten grondslag. Deze ontwikkelingen
bieden tegelijkertijd voor Nederlandse bedrijven legio mogelijkheden. Te denken
valt aan samenwerkingsverbanden op het gebied van research en development, hightech-industrie en de export van milieukennis. Ook in de agrarische
sector, zeker na een volledige opening van de markt, zijn er mogelijkheden
tot het uitbreiden van de investeringen en de export. Investeren in Zuid-Korea
vragen geduld en persoonlijke aandacht. De vraag is in hoeverre het Nederlandse
bedrijfsleven hierin beter ondersteund en geadviseerd kan worden. De capaciteit
van de ambassade op dit terrein is relatief beperkt. Gezien de toekomstige
en snelle ontwikkelingen in Zuid-Korea verdient het naar de mening van de
delegatie aanbeveling hierin spoedig verandering aan te brengen.De structuur en werkwijze van de zogenaamde chaebols is indrukwekkend,
doch kan in de ogen van de delegatie in sommige opzichten ook bedreigend zijn.
Een eigenschap van een «Tijger». De chaebols onderhouden als economische
machtsblokken, ondanks de beweerde onafhankelijkheid, naar de mening van de
delegatie nog steeds nauwe banden met de overheid. Daarnaast bezitten de chaebols
een ongekende expansiedrang, waarbij de financiële middelen onbeperkt
lijken te zijn. De bedrijfscultuur biedt hen een goede uitgangspositie. Absolute
toewijding van de werknemers aan de bedrijfsdoelstellingen leidt veelal tot
het bereiken van ieder gesteld doel. De expansiedrang gaat, zoals is gebleken
uit het bovenstaande, de grenzen over. Europa wordt inmiddels overspoeld door
Koreaanse produkten. Technologie wordt in grote mate ingekocht en gekopieerd.
Om als Nederland en Europa de relatieve voorsprong op Zuid-Korea, maar straks
ook andere «emerging markets», te garanderen is het in de ogen
van de delegatie noodzakelijk dat blijvend geïnvesteerd wordt in research
en development. Daarnaast adviseert de delegatie het Nederlandse bedrijfsleven,
naar het voorbeeld van Philips, Zuid-Korea te bestrijden met haar eigen middelen
en actief op de Zuid-Koreaanse markt te opereren. De toekomstige open markt
biedt daartoe goede mogelijkheden. Nederland en Europa zullen die openheid
actief en kritisch moeten blijven toetsen aan de internationale verplichtingen. PROGRAMMA WERKBEZOEK VAN EEN DELEGATIE UIT DE VASTE COMMISSIE
VOOR ECONOMISCHE ZAKEN AAN VIETNAM EN ZUID-KOREA Dinsdag
27 februari 1996  te 20.00 uur:Vertrek
naar Vietnam met vluchtnummer KL 889   Woensdag 28 februari
1996  te 17.05 uur:Aankomst op de luchthaven te Ho
Chi Minh Stad.   Donderdag 29 februari 1996  te
09.00 uur:Ontmoeting met de Voorzitter van het Volkscomité van
Ho Chi Minh Stad, te 10.00 uur:Rondrit door de stad te 12.00
uur:Lunch met de Nederlandse zakengemeenschap (Holland Trade Bridge-Vietnam)te 14.00 uur:Bezoek aan Heinekenbrouwerij Ho Chi Minh Stad (Vietnam
Brewery Co.)   Vrijdag 1 maart 1996  te
08.00 uur:Vertrek naar Hanoi met vluchtnummer: VN 214 te 09.45
uur:Aankomst op het vliegveld Noi Bai te 10.15 uur:Vertrek
van vliegveld naar het Galaxy Hotel te 12.00 uur:Briefing door
de Nederlandse Ambassadeur te Hanoi te 14.00 uur:Bezoek aan de
Commissie voor Economische Zaken en Begroting van de Nationale Vergaderingte 15.30 uur:Gesprek met de vice-minister van Handel te
16.30 uur:Bezoek aan de Gouverneur van de Staatsbank van Vietnam te
18.30 uur:Diner aangeboden door de Voorzitter van de Commissie voor
Economische Zaken en Begroting van de Nationale Vergadering   Zaterdag
2 maart 1996  te 08.00 uur:Ontmoeting met de Secretaris
Generaal van de Vietnamese Kamer van Koophandel en Industrie te 09.00
uur:Ontmoeting met de vice-minister van Industrie te 10.00 uur:Bezoek
aan de vice-minister van Planning en Investeringen te 12.00 uur:Lunch
aangeboden door de Nederlandse Ambassadeur te Hanoi te 17.00 uur:Ontmoeting
met de Voorzitter van de Nationale Vergadering   Zondag
3 maart 1996  te 08.00 uur:Vertrek uit Hanoi naar
de provincie Ninh Binh te 10.00 uur:Bezoek aan Tam Coc-Bich Dong
grot per boot te 12.00 uur:Lunch aangeboden door de provinciale
overheid van Ninh Binh te 13.30 uur:Bezoek aan de tempel van koning
Dinh-King Le te 14.30 uur:Vertrek van Ninh Binh naar Hanoi te 19.30 uur:Vertrek van Hanoi naar Ho Chi Minh Stad (per
vluchtnummer VN 239)   Maandag 4 maart 1996  te
01.10 uur:Vertrek vanaf vliegveld Noi Bai naar Seoul met vluchtnummer:
OZ 362 te 08.00 uur:Aankomst op vliegveld Kimpo te 14.00
uur:Bezoek aan de National Assembly of the Republic of Korea te
15.00 uur:Gesprek met The National Congress for New Politics (NCNP)te 16.00 uur:Bezoek aan Korea Federation of Small Business   Dinsdag
5 maart 1996  te 09.00 uur:Bezoek aan Samsung Business
Group in Suwon City te 12.00 uur:lunch bij de Federation of Korean
Industries te 14.30 uur:Gesprek met Hanjin Shipping   Woensdag
6 maart 1996  te 09.00 uur:Bezoek aan Shell Enterpriseste 11.00 uur:Gesprek met de onderminster voor Economische Zakente 12.30 uur:Werklunch op het kantoor van IRC te 15.00 uur:Ontvangst
door de Bank of Korea te 19.00 uur:Diner aangeboden door de Nederlandse
Ambassadeur te Seoul   Donderdag 7 maart 1996  te 09.30 uur:Gesprek met de onderminister van Financiën
en Economie te 10.30 uur:Gesprek met de onderminister van Handelte 14.00 uur:Ontvangst door het Korea Trade and Investment Promotion
Agency te 15.00 uur:Ontvangst door het Korea Institute for International
Economic Policy te 16.30 uur:Ontmoeting met vertegenwoordigers
van de EU Chamber of Commerce   Vrijdag 8 maart 1996  te 09.30 uur:Bezoek aan Philips Industries Korea te
14.00 uur:Bezoek aan Daewoo Business Group in Seoul te 19.00 uur:Diner
buffet, op de Residentie van Ambassaderaad   Zaterdag
9 maart 1996  te 11.00 uur:Bezoek aan de DMZ (Panmoonjom)
en briefing door de VN te 14.00 uur:Ontvangst op de Zweedse Club
door de Neutral Nations Supervisory Commission te 15.00 uur:Vertrek
naar Seoul   Zondag 10 maart 1996  te 12.05 uur:Vertrek per de KL 866 naar Amsterdam te
17.05 uur:Aankomst te Amsterdam 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24214-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl