Evaluatie van de algemene commissie voor Europese Zaken over de zittingsperiode 1998-2002; Brief met de evaluatie van de werkzaamheden van de algemene commissie voor Europese Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28449, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-07-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28449 nr. 1

25-04-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamEVALUATIE VAN DE ALGEMENE COMMISSIE VOOR EUROPESE ZAKEN
OVER DE ZITTINGSPERIODE 1998–20021. Inleiding2. Overzicht van activiteiten van de commissie3. De behandeling van horizontale Europese onderwerpenInstemmingsrecht en SchengenprocedureSamenwerking tussen de Eerste Kamer en de Tweede Kamer:
JBZ en ConventieActiviteiten van de staf4. Europa-overlegKnelpunten5. FicheprocedureKnelpunten6. Internationale functieBilaterale contactenCOSACBijeenkomsten met het Europees Parlement7. Rol van het Europees Parlement8. Liaison functie9. Samenvatting10. Conclusies en aanbevelingenAanbevelingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28449Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 449Evaluatie van de algemene commissie voor Europese Zaken over de zittingsperiode
1998–2002nr. 1BRIEF VAN DE ALGEMENE COMMISSIE VOOR EUROPESE ZAKENAan de Voorzitter het Presidium's-Gravenhage, 25 april 2002Hierbij stuur ik U de evaluatie van de werkzaamheden van de algemene commissie
voor Europese Zaken in de afgelopen zittingsperiode.Zoals uit de conclusies en aanbevelingen van deze evaluatie blijkt, verzoekt
de algemene commissie voor Europese Zaken het Presidium om het karakter van
de commissie te wijzigen van een algemene commissie
ex artikel 17 Reglement van Orde in een vastecommissie
voor Europese Zaken op basis van artikel 16 van het Reglement van Orde.Mocht het voor het Presidium in zijn huidige samenstelling niet meer mogelijk
zijn als zodanig te beslissen, dan verzoek ik U namens de commissie om aan
Uw opvolgers overeenkomstig te adviseren.De voorzitter van de algemene commissie voor Europese Zaken,Te VeldhuisEVALUATIE VAN DE ALGEMENE COMMISSIE VOOR EUROPESE ZAKEN
OVER DE ZITTINGSPERIODE 1998–20021. InleidingIn 1986 heeft de Tweede Kamer besloten tot de instelling van een vaste
Commissie voor EG-zaken, voor de «proeftijd» van twee jaar. De
commissie kreeg als voornaamste taak het spelen van een «initiërende,
attenderende en coördinerende» rol ten behoeve van de parlementaire
controle op de besluitvorming in de Europese instellingen, met name de Raad
van Ministers1. In december 1988 concludeerde
de Kamer op basis van een evaluatierapport dat het bestaansrecht van de vaste
Commissie voor EG-Zaken onverminderd was en dat de commissie haar taken diende
te blijven uitoefenen2. Met de inwerkingtreding
van het nieuwe Reglement van Orde (RvO) mei 1994 hield de vaste Commissie
voor EG-Zaken op te bestaan. Op 18 mei van dat jaar stelde de Kamer overeenkomstig
artikel 17 van het RvO, voor de duur van de zittingsperiode, een algemene
Commissie voor Europese Zaken in met als voornaamste taak het bevorderen van
de informatievoorziening binnen de Kamer over communautaire besluitvorming3. In het voorstel van de Commissie voor de Werkwijze aan
de Kamer ter instelling van de commissie wordt onderstreept dat voorstellen
worden voorbereid om de ondersteuning van de Kamer op het gebied van de informatievoorziening
over Europese besluitvorming structureel te verbeteren4. Tijdens de regeling van werkzaamheden op woensdag 20 mei 1998 is
de algemene commissie voor Europese Zaken opnieuw ingesteld5.Deze evaluatie van de algemene Commissie voor Europese Zaken gaat in op
de initiatieven die de commissie sindsdien ontwikkeld heeft om de informatievoorziening
over Europese ontwikkelingen binnen de Kamer vorm te geven en om haar attenderende
en coördinerende taak uit te oefenen.De onderhavige evaluatie leidt tot het verzoek aan het Presidium om de
nieuwe Kamer voor te stellen bij het begin van haar zittingsperiode over te
gaan tot het instellen van een vaste commissie voor Europese Zaken op basis
van artikel 16 van het Reglement van Orde.2. Overzicht van activiteiten van de commissieWat betreft de taken en activiteiten van de algemene Commissie voor Europese
Zaken kunnen vier categorieën worden onderscheiden. Allereerst is de
commissie het aanspreekpunt voor de bespreking van algemene thema's in het
kader van de Europese integratie. Hieronder vallen wetsvoorstellen die de
Europese integratie betreffen. Bovendien worden de discussies over de horizontale
onderwerpen die in de Europese Unie spelen door de commissie gecoördineerd.
De commissie is tevens belast met het ontwikkelen van gedachten over de controle
vanuit het parlement op Europese besluitvorming. Op deze activiteiten wordt
ingegaan in paragraaf 3. Ten tweede vervult de commissie een belangrijke
coördinerende taak bij de organisatie van het zogenaamde Europa-overleg
in de Kamer6. Dit is een algemeen overleg voorafgaand
aan de Raad van Ministers in Brussel. In paragraaf 4 wordt nader ingegaan
op dit overleg, dat sinds 1996 bestaat. Ten derde vervult de algemene Commissie
voor Europese Zaken een attenderende rol. Dit komt onder andere naar voren
in de«ficheprocedure», waaraan in paragraaf 5 aandacht wordt
besteed. Het doel van deze procedure is de Kamer in een vroegtijdig stadium
over Brusselse (wetgevings)voorstellen te informeren. Als laatste fungeert
de commissie als een belangrijk internationaal aanspreekpunt binnen de Tweede
Kamer over zaken die de Europese integratie betreffen. Zo vertegenwoordigt
de commissie de Tweede Kamer tijdens de bijeenkomsten van de COSAC, het orgaan
van alle parlementaire commissies Europese zaken in de lidstaten van de Europese
Unie. Op de internationale activiteiten van de commissie wordt in paragraaf 6
nader ingegaan. In paragraaf 7 wordt de steeds belangrijker wordende
rol van het Europees Parlement besproken. In paragraaf 8 wordt de liaison
functie van de algemene commissie EU-zaken geïntroduceerd. In paragraaf 9
wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste punten van deze evaluatie.
Ter afsluiting van de evaluatie worden aanbevelingen gedaan op basis van de
conclusies.3. De behandeling van horizontale Europese onderwerpenDe commissie Europese zaken heeft in de afgelopen zittingsperiode veelvuldig
met de regering over horizontale onderwerpen van Europese integratie van gedachten
gewisseld. Belangrijke thema's betroffen de Intergouvernementele Conferentie,
de Conventie over het Handvest van de Grondrechten en de op dit moment actuele
Conventie over de toekomst van Europa. De IGC ging in februari 2000 van start
en mondde uit in de ondertekening van het Verdrag van Nice (najaar van 2000).
De commissie heeft hierover met grote regelmaat gedurende ongeveer anderhalf
jaar met de regering gesproken. De commissie heeft vervolgens via maandelijks
overleg met de Nederlandse vertegenwoordiger in de groep van regeringsvertegenwoordigers,
Staatssecretaris Benschop, de voortgang van die onderhandelingen nauwgezet
gevolgd en beoordeeld. In december 2000 bereikte de Europese Raad overeenstemming
over de in het Verdrag van Amsterdam opengebleven institutionele vraagstukken
die vóór de uitbreiding van de Europese Unie geregeld moeten
zijn. Bij de parlementaire behandeling van het Wetsvoorstel Goedkeuring van
het Verdrag van Nice ging de discussie met name over de meerderheidsbesluitvorming
en de stemmenweging in de Raad, de interinstitutionele verhoudingen, waaronder
de rol van de Europese Commissie, de splitsing tussen wetgevende en uitvoerende
activiteiten van de Raad, de openbaarheid van Raadsvergaderingen en de totstandkoming
van wetgeving en de rol van het Hof van Justitie EG. Bovendien heeft de commissie
in het kader van de Europa-overleggen en plenair met de Minister-president,
de Minister en de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken debatten gevoerd
over alle Europese Raden die per voorzitterschap plaatsvonden, alsmede de
verschillende buitengewone Europese Raden.Over de opstelling van een Handvest voor de grondrechten van de Europese
Unie werd tijdens de Europese Raad van Keulen in juni 1999 besloten. Doel
was om de in de EU geldende grondrechten te bundelen en aldus zichtbaarder
te maken. De Nederlandse regering heeft onder leiding van Mr. Korthals Altes
deelgenomen aan de beraadslagingen over het Ontwerp Handvest. Uit het Nederlands
parlement werden in deze Conventie eveneens leden afgevaardigd: Patijn (toenmalig
voorzitter van de algemene commissie voor Europese Zaken) is aangewezen als
lid uit de Tweede Kamer; Van Oven trad op als zijn plaatsvervanger. De Eerste
Kamer heeft de leden Hirsch Ballin (lid) en Jurgens (plaatsvervangend lid)
aangewezen. De voortgang van de werkzaamheden van deze Conventie is verschillende
malen onderwerp geweest van gesprek (openbaar) tussen de commissie Europese
Zaken en de afgevaardigden uit de Tweede Kamer. De afgevaardigden uit de Eerste
Kamer waren uitgenodigd om aan deze gesprekken deel te nemen. Voorts is een
hoorzitting en een rondetafelgesprek georganiseerd met belanghebbenden uit
het «veld» op respectievelijk 2 februari 2000 en 3 oktober
2000. De Conventie over het Handvest van de grondrechten is uiteindelijk uitgemond
in een politieke verklaring van de EU tijdens de Top van Nice. In de eerstkomende
IGC zal besloten moeten worden of het Handvest een juridische
verankering in het EU-Verdrag krijgt.Momenteel is de commissie nauw betrokken bij de Conventie over de toekomst
van Europa ter voorbereiding op de eerstvolgende Intergouvernementele Conferentie.
Een nieuw item is dat parallel aan de discussie die tussen de regeringen,
nationale parlementen, Commissie en Raad wordt gevoerd, een forum bestaande
uit vertegenwoordigers van maatschappelijke belangengroeperingen en NGO's
een eigen discussie voert, die in een later stadium – op welke wijze
is op het moment van het schrijven van deze evaluatie nog niet bekend –
wordt meegenomen. De bedoeling is om de conventie in het voorjaar van 2003
af te ronden. Voor deze Conventie heeft de Kamer uiteraard eveneens afgevaardigden
aangewezen. De heer Timmermans is aangewezen als lid, Van Baalen als plaatsvervangend
lid. Timmermans is tevens aangewezen als rapporteur. Dit houdt in dat hij
tweemaandelijks een schriftelijke rapportage aan de Kamer doet toekomen1. Deze rapportage, die wordt opgesteld in gezamenlijk
overleg met de afgevaardigden namens de Eerste Kamer (de heer Van der Linden
(lid) en de heer Van Eekelen (plv lid), wordt in een openbaar gesprek met
de commissie voor Europese Zaken toegelicht. Voor dit gesprek worden alle
leden van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer uitgenodigd.Het Presidium heeft de goedkeuringswet van het Verdrag van Nice in handen
gesteld van de algemene commissie voor Europese Zaken. De schriftelijke behandeling
van dit wetsvoorstel is afgerond op 12 november 2001, de plenaire behandeling
vond plaats op 21 november 20012.Daarnaast trad de commissie op als coördinerende commissie voor wat
betreft de grote Europese onderwerpen die één beleidsterrein
overstegen. Zo heeft de commissie in samenwerking met de betreffende vaste
Kamercommissies besprekingen met de regering gevoerd over de uitbreiding van
de Unie met 12 nieuwe lidstaten en de hervorming van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid. Een van de meest belangrijke Raden in de afgelopen zittingsperiode
was de Europese Raad van Lissabon in juni 2000, waarbij de Europese Unie zichzelf
voor het komende decennium een nieuw strategisch en ambitieus doel heeft gesteld,
«namelijk om de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van
de wereld te worden die in staat is tot duurzame economische groei met meer
en betere banen en een hechtere sociale samenhang»3. Het belang om op korte termijn uitvoering te geven aan deze zogenoemde
«Lissabon-strategie» is onlangs tijdens de Top van Barcelona in
maart 2002 bevestigd4.In samenwerking met de betrokken vaste kamercommissies heeft de commissie
Europese Zaken ter voorbereiding van deze debatten met de regering en om op
de hoogte te blijven van de opvattingen die in de samenleving over Europese
thema's leven, enkele malen een hoorzitting of rondetafelgesprek georganiseerd.
Zo vond eind 2000 een rondetafelgesprek plaats over het Handvest van de grondrechten
en in juni 2001 een interparlementaire conferentie over de democratische controle
op Europol, waaraan (vertegenwoordigers van) de parlementen van de lidstaten
van de EU en de Europese Commissie hebben deelgenomen. In maart 2002 werd
een rondetafelgesprek georganiseerd met belangengroeperingen en wetenschappers
in verband met de Top van Barcelona.In 2004 zal de commissie een belangrijke rol binnen de Kamer hebben te
vervullen en nauwe contacten met de regering onderhouden wanneer Nederland
de rol van voorzitter van de Europese Unie op zich neemt.Instemmingsrecht en SchengenprocedureOp JBZ-terrein hebben zowel de Eerste als de Tweede Kamer hebben op grond
van de Goedkeuringswet bij het Verdrag van Amsterdam1 een instemmingsrecht ten aanzien van, aan de JBZ-Raad voorliggende,
ontwerpbesluiten die het Koninkrijk beogen te binden. De strekking en reikwijdte
van het instemmingsrecht, de daarop betrekking hebbende procedure en de invulling
die de Tweede Kamer daaraan geeft zijn diepgaand besproken. Dit heeft geleid
tot voorstellen tot aanpassing van de Schengenprocedure. Voorts is de uitwerking
van het instemmingsrecht in het EU-onderhandelingsproces en de wijze waarop
de Tweede Kamer optimaal en effectief invloed op dat proces kan uitoefenen
besproken.Samenwerking tussen de Eerste Kamer en de Tweede Kamer:
JBZ en ConventieIn de afgelopen periode is een vorm van samenwerking ontstaan tussen de
Eerste Kamer en de Tweede Kamer op JBZ-terrein. Deze samenwerking ontstond
naar aanleiding van de JBZ-Raad van 6 en 7 december 2001. De Eerste Kamer
heeft naar aanleiding van de JBZ-Raad van 6 en 7 december 2001 een motie
aangenomen2, met als strekking dat formele besluitvorming
over kaderbesluiten – dat wil zeggen het omzetten van een politiek akkoord
in een bindend kaderbesluit – pas kan plaatsvinden tenminste zes weken
nadat de tekst daarvan door de JBZ-Raad actief openbaar is gemaakt, en het
(ontwerp-)kaderbesluit voorwerp is geweest van een openbare discussie, en
het Europees Parlement daarover een advies (ex artikel 39, lid 1 EU-Verdrag)
heeft uitgebracht. In vervolg hierop heeft op 18 december 2001 een gezamenlijke
bijeenkomst plaatsgevonden van de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad van
de Eerste Kamer en de vaste commissies voor Justitie en Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties van de Tweede Kamer. De bijeenkomst had de openbaarheid
van JBZ-stukken als onderwerp. Geconcludeerd werd dat een gezamenlijke brief
van de betreffende commissies uit de Eerste en de Tweede Kamer aan de Minister
van Justitie zal worden gezonden over de wijze waarop openbaarheid van JBZ-stukken
vorm zou kunnen worden gegeven. De algemene commissie voor Europese Zaken
heeft deze conclusie overgenomen in zijn procedurevergadering van 28 maart
2002.Tijdens diezelfde procedurevergadering heeft de algemene commissie voor
Europese Zaken, naar aanleiding van een tweede bijeenkomst van genoemde commissies
van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer, met betrekking tot de thans plaatsvindende
Conventie over de toekomst van de Europese Unie besloten dat gestreefd wordt
naar een gezamenlijke rapportage. Op dit moment wordt nader onderzocht op
welke wijze een gezamenlijke behandeling van de rapportages door de Eerste
en Tweede Kamer gezamenlijk gerealiseerd kan worden.Activiteiten van de stafNaast het verlenen van reguliere ondersteuning aan de commissie Europese
Zaken verstrekt de staf van de commissie Europese Zaken ook informatie aan
leden en medewerkers over Europese integratie. Dit komt duidelijk naar voren
in de ficheprocedure, doordat elk door de regering aangeboden fiche wordt
voorzien van een advies aan de betreffende vakcommissie voor behandeling en
een nadere toelichting op het fiche. In paragraaf 5 wordt dit verder
toegelicht. Daarnaast bereidt de staf ten behoeve van de vakcommissies elk
kwartaal een advies voor op het overzicht van de stand van zaken van de implementatie
van richtlijnen in de Nederlandse regelgeving. In vervolg op de zogeheten
Securitel-zaak, verdient dit overzicht immers grondige parlementaire aandacht.
Al deze adviezen aan de vakcommissies worden, voordat zij worden
uitgebracht, door de algemene commissie voor Europese Zaken beoordeeld, zonodig
aangepast en overgenomen. Daarmee worden het adviezen van de commissie Europese
Zaken aan de vakcommissies. Informatieverstrekking aan de vakcommissies krijgt
verder een prominente plaats in de bijdragen van de staf Europese Zaken aan
wetgevingsrapporten die worden opgesteld door de staven van de vakcommissies,
notities van de staf Rijksuitgaven en in notities van de staf zelf.In 2001 heeft de staf een cursus «Europese Unie en de Tweede Kamer»
georganiseerd voor kamerleden, fractiemedewerkers, griffiers, en stafmedewerkers.
De cursus werd gegeven door Professor J. de Zwaan van de Erasmusuniversiteit,
samen met de staf van de commissie. Aanvankelijk was voorzien in 4 bijeenkomsten
met elk circa 20 deelnemers. Wegens de grote respons op het inschrijfformulier
is al snel besloten het aantal bijeenkomsten te verdubbelen en het aantal
deelnemers uit te breiden tot 25. Na afloop van elke cursusbijeenkomst is
de deelnemers gevraagd een evaluatieformulier in te vullen Hieruit blijkt
dat de cursus zeer gewaardeerd werd. In bijlage zijn de evaluatiegegevens
weergegeven. Na de verkiezingen van 2002 zal de cursus worden herhaald in
het kader van het introductieprogramma voor nieuwe kamerleden.Daarnaast heeft de staf van de commissie Europese Zaken ten behoeve van
de vakcommissies voor het eerst dit jaar een overzicht opgesteld met de actiepunten
van het Voorzitterschap van de EU. Dit werd door alle commissies zeer positief
ontvangen. Tot slot werden in de afgelopen zittingsperiode in samenwerking
met TAIEX1 informatieprogramma's verzorgd voor
bezoekende ambtenaren van parlementen van Midden- en Oost-Europa ter voorbereiding
van de toetreding van die landen en werden in samenwerking met Instituut Clingendael
verschillende malen groepen ambtenaren van de Europese Commissie ontvangen
en geïnformeerd over de nationale parlementaire controle op de EU-besluitvorming.
Voorts zijn vanuit de staf bijdragen geleverd aan opleidingen op Clingendael
zelf.4. Europa-overlegHet Europa-overleg dient ter stroomlijning en uniformering van het overleg
dat door inmiddels bijna alle vakcommissies met de betreffende bewindslieden
wordt gevoerd over Raadszittingen in Brussel. De overleggen worden gevoerd
aan de hand van door de regering toegezonden geannoteerde agenda's van deze
Raden. Het Europa-overleg vindt in principe plaats op een vaste dag, namelijk
op donderdag. De algemene commissie speelt hier een coördinerende rol2. De vorige evaluatie bevatte een uitgebreide weergave
van wat het Europa-overleg precies inhoudt en hoe het functioneert3. Daarbij werden tevens een aantal knelpunten genoemd,
waarop hieronder nader wordt ingegaan.KnelpuntenWat betreft een aantal knelpunten is er geen verandering opgetreden, onder
andere ten aanzien van de gebrekkige voorbereidingstijd in verband met de
late ontvangst van de geannoteerde agenda's. Hierbij moet echter worden opgemerkt
dat dit grotendeels samenhangt met de late verzending van de agenda en stukken
vanuit Brussel, waarvoor het voorzitterschap van de EU verantwoordelijk is.
Ten aanzien van sommige raden blijkt nog altijd onvoldoende uit de geannoteerde
agenda wat het regeringsstandpunt is ten aanzien van de besproken onderwerpen;
ten aanzien van enkele andere Raden is op dit punt echter goede vooruitgang
geboekt. Het betrekken van de fiches bij Europa-overleggen, om zo in een eerder
stadium in te kunnen gaan op voorgenomen Europese regelgeving,
gebeurt inmiddels wel formeel (bijna alle vakcommissies beslissen in hun procedurevergaderingen
om fiches te betrekken bij het Europa-overleg), maar materieel is er over
deze onderwerpen in de besprekingen weinig tot niets terug te vinden. Hierdoor
blijft het probleem bestaan dat de Kamer weliswaar in een vroegtijdig stadium
geïnformeerd wordt over Europese ontwikkelingen, maar hier niet of nauwelijks
op ingaat. Daardoor kan het gebeuren dat de Kamer uiteindelijk geconfronteerd
wordt met Brusselse besluitvorming waarop men wel invloed had willen uitoefenen,
maar op dat moment geen invloed meer kan uitoefenen. Het afgelasten van het
Europa-overleg op zeer korte termijn, gebeurt nog heel zelden. Een betere
planning, over een langere termijn, heeft hierop een gunstig effect gehad.
Als Europa-overleggen afgelast moeten worden heeft dit meestal te maken met
het feit dat de betreffende Raad geen doorgang vindt, de bewindspersoon niet
deelneemt, of de commissie naar aanleiding van de agenda het overleg niet
nuttig vindt.Het Europa-overleg heeft ook een aantal nieuwigheden. Ten eerste moeten
de Minister-President, de Minister en de Staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken in het kader van de Europese Raad naast verantwoording vóóraf
tijdens een Europa-overleg, ook verantwoording achteraf afleggen. Dit laatste
gebeurt tijdens een plenair debat dat doorgaans in de week na de Europese
Raad plaatsvindt.Ten tweede hebben de leden van het Europees Parlement sinds eind 1999
de mogelijkheid om deel te nemen aan het Europa-overleg en, in het geval van
een Europese Raad, ook achteraf bij de plenaire behandeling1.Ten derde is het Europa-overleg voorafgaand aan een Algemene Raad op enkele
punten gewijzigd. Dit Europa-overleg is een gezamenlijke vergadering van de
commissies voor Europese Zaken en voor Buitenlandse Zaken. De algemene Raad
heeft verschillende functies onder andere algemene coördinatie van het
Europees beleid, een taak die meer en meer door de Europese Raad wordt overgenomen;
voorbereiding van de Europese Raad; vakraad voor buitenlands beleid; enkele
inhoudelijke onderwerpen zoals de WTO, APS, bilaterale verdragen, LGO-beleid
en een medeverantwoordelijkheid voor het EVDB-beleid). Met het oog op de eerste
twee functies, is het voortouw voor de behandeling van deze Raad in de Tweede
Kamer bij de commissie Europese Zaken gelegd (in gezamenlijke vergadering
met de commissie BuZa). Vanwege de verschillende functies die de Algemene
Raad heeft komen de institutionele en constitutionele onderwerpen, daaronder
mede begrepen de uitbreiding, in deze Europa-overleggen echter soms onvoldoende
aan bod. Hierdoor komt het voor dat de commissie Europese Zaken soms feitelijk
een AO houdt over aangelegenheden die in meerderheid de commissie Buitenlandse
Zaken betreffen. Bovendien wordt de taakverdeling tussen de commissies onduidelijk
op het moment dat een onderwerp dat in de Algemene Raad aan de orde is geweest
nader debat vereist door de Tweede Kamer met de regering.Om hieraan tegemoet te komen is aan de vaste commissie voor Buitenlandse
Zaken voorgesteld om de agenda van het Europa-overleg inzake de voorbereiding
van de Algemene Raad afhankelijk van de agendapunten eventueel te splitsen
in twee agendapunten, te weten: institutionele & coördinerende onderwerpen enerzijds en buitenlands beleid-onderwerpen anderzijds.
Desgewenst kunnen ook verschillende woordvoerders optreden. Wie nadere actie
onderneemt als de Raadsvergadering daartoe aanleiding geeft, hangt af van
het agendapunt. Hierdoor wordt voldoende aandacht voor beide thema's beter
gegarandeerd en wordt niet getornd aan de bestaande verantwoordelijkheidsverdeling.
Voordeel is dat de institutionele vraagstukken dan meer en uitdrukkelijker
worden geagendeerd en geprofileerd, en in een AO minder snel (door
tijdsgebrek) naar de achtergrond worden gedrongen vanwege (toevallige) actuele
ontwikkelingen op het gebied van buitenlands beleid. Op die manier komt ook
de specifieke rol en functie van de algemene commissie voor Europese Zaken
m.b.t. die institutionele zaken beter tot uitdrukking. De vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken heeft op dit voorstel nog niet kunnen reageren.5. FicheprocedureDe fiche-procedure waarbij de regering de Kamer informeert over nieuwe
Commissievoorstellen is sinds mei 1991 operationeel. De fiches, die door de
departementen worden opgemaakt, worden door de staf van de algemene commissie
voor Europese Zaken becommentarieerd en via tussenkomst van de commissie Europese
Zaken voorzien van een advies aan de verantwoordelijke vakcommissie(s). Op
grond van de fiches heeft de Kamer de gelegenheid om zich in een vroeg stadium
te verdiepen in voorgenomen Europese regelgeving. Vanaf dat moment heeft de
Kamer ook de mogelijkheid om via haar contacten met de regering, bijvoorbeeld
in een algemeen overleg, de onderhandelingen in Brussel te beïnvloeden
en zonodig bij te stellen. In veel gevallen wordt nadere informatie gevraagd
aan de regering. Een nadeel is echter dat de Tweede Kamer niet op de hoogte
wordt gehouden van de voortgang van de onderhandelingen in Raadskader. Deze
onderhandelingen, die plaatsvinden in Raadswerkgroepen, speciale comite's
(artikel 36-comité; strategisch comité; comité immigratie,
grenzen en asiel; speciaal comité voor de landbouw) Coreper en de Raad
(in zijn verschillende samenstellingen) zijn immers geheim. Het zou een goede
zaak als de fiches na iedere Raadswerkgroep bijgewerkt worden. Dit zou ertoe
bijdragen dat de transparantie van het onderhandelingsproces wordt vergroot.
In de vorige evaluatie is een uitgebreid overzicht gegeven van de wijze waarop
de nieuwe Commissievoorstellen in andere parlementen worden behandeld1. In deze evaluatie wordt verwezen naar dat overzicht,
aangezien de behandeling in de andere parlementen van de EU geen noemenswaardige
wijzigingen heeft ondergaan.KnelpuntenIn de vorige evaluatie werd een aantal knelpunten inzake de ficheprocedure
genoemd. Helaas is het niet mogelijk gebleken al deze knelpunten op te lossen.
Er bestaat nog steeds geen verplichting, noch een vaste procedure voor de
behandeling van en rapportage over fiches door Kamercommissies. Strikt genomen
heeft de attendering van vaste commissies op geselecteerde fiches door de
algemene commissie Europese Zaken dus geen formele status en hoeft de betreffende
commissie het fiche, voorzien van een advies, ook niet in behandeling te nemen.
In de praktijk worden de adviezen van de algemene commissie Europese Zaken
echter wel gevolgd door de vakcommissies.De commissie Europese Zaken heeft in haar procedurevergadering van 11
april 2002 besloten om voortaan de vakcommissies te adviseren om fiches te
betrekken bij «het eerstvolgende» overleg ter voorbereiding van
«hun» Raad van Ministers. De recent ontvangen fiches (met de adviezen
van de commissie) kunnen zo een vast agendapunt van de europa-overleggen worden,
waardoor beter gewaarborgd is dat de Kamer in een vroeg stadium invloed kan
uitoefenen op de Brusselse besluitvorming.In de vorige evaluatie werd er melding van gemaakt dat de informatievoorziening
door de regering over de voorgenomen Europese regelgeving aan het parlement
te wensen overliet, doordat er teveel tijd verstrijkt tussen het
bekend worden van de nieuwe commissievoorstellen en het verschijnen van het
betreffende fiche. In mei 1999 zijn hierover door de Staatssecretaris van
Buitenlandse Zaken duidelijke afspraken gemaakt met de Kamer, hetgeen heeft
geleid tot een verbeterde en snellere informatievoorziening aan de Kamer1.Voor de goede orde zij opgemerkt dat het zogenaamde Attenderingsbulletin,
waarvan in de vorige evaluatie melding werd gemaakt, inmiddels is opgeheven
omdat de dienst informatievoorziening deze informatie inmiddels elektronisch
aanbiedt op haar website.6. Internationale functieZoals hierboven reeds vermeld, vervult de algemene commissie voor Europese
Zaken ook een rol als internationaal contactpunt van de Tweede Kamer. De commissie
vormt een aanspreekpunt voor zustercommissies uit andere EU-lidstaten en de
kandidaatlidstaten en het Europees Parlement voor de bespreking van Europese
onderwerpen. De collega-commissies in de aspirant lidstaten hebben in dit
kader intensief contact gehad met de commissie Europese Zaken. In de verschillende
parlementen van de EU is de aandacht voor democratische controle op Europese
besluitvorming vanuit nationale parlementen, naast die vanuit het Europees
Parlement, in de afgelopen jaren sterk toegenomen2.
Dit soort thema's worden besproken in de bilaterale contacten die de commissie
Europese Zaken onderhoudt, tijdens bijeenkomsten georganiseerd door het Europees
Parlement en multilateraal tijdens de halfjaarlijkse COSAC-vergaderingen.Bilaterale contactenDe algemene Commissie voor Europese Zaken onderhoudt goede contacten met
haar zustercommissies in zowel de huidige EU-lidstaten als in kandidaat-lidstaten.
Met het oog op het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie werd op
15 juni 2001 een bezoek gebracht aan het Belgische parlement, waar gesprekken
werden gevoerd met leden van het adviescomité voor Europese Aangelegenheden.
In het kader van het Belgisch voorzitterschap, heeft een delegatie van de
Belgische kamerleden op 6 november 2001 een bezoek gebracht aan de commissie
Europese Zaken. Deze delegatie was belast met een onderzoek naar de wijze
waarop de discussie over de rol van de nationale parlementen in de EU, in
de diverse lidstaten werd vormgegeven. De resultaten van dat onderzoek zijn
gepresenteerd tijdens een vergadering van voorzitters van de commissies Europese
Zaken d.d. 1 december 2001.Daarnaast werd in november 2001 een werkbezoek gebracht aan Griekenland.
Er vonden gesprekken plaats met de voorzitter van het parlement, een aantal
leden van de commissie Europese Zaken, alsmede de voorzitters van de diverse
fracties in het Griekse parlement. Daarnaast heeft de delegatie gesprekken
gevoerd met de co-minister van Buitenlandse Zaken. De drie hoofdonderwerpen
voor dit werkbezoek betroffen de uitbreiding van de EU, met speciale aandacht
voor Cyprus, de toekomst van de EU en de rol van nationale parlementen, en
terrorismebestrijding3. In april 2002 werd, door
een delegatie bestaande uit leden van de commissie Europese Zaken en de commissie
Buitenlandse Zaken, een werkbezoek aan Turkije gebracht. Onderwerpen van het
werkbezoek waren de uitbreiding van de EU en het regionaal buitenlands beleid.
Er werden o.a. gesprekken worden gevoerd met de vice-premier die verantwoordelijk
is voor de EU-toetreding en de Minister van Staat voor de Mensenrechten, de
Turkse parlementaire commissie en enkele NGO's op het terrein van de mensenrechten4.De commissie Europese Zaken onderhoudt ook contact met Europese instellingen.
Zo werd in juni 2001 een werkbezoek aan Brussel gebracht, waarbij onder andere
werd gesproken met Europees Commissaris Verheugen. Ook werd medio 2001 door
een aantal leden van de commissie deelgenomen aan een hoorzitting van het
Europees Parlement in Brussel over het Verdrag van Nice en de toekomst van
Europa. Bovendien ontving de commissie Commissaris Barnier, onder meer verantwoordelijk
voor de discussie over de rol van de nationale parlementen in de Europese
Unie, en was de commissie betrokken bij de ontvangst van mevrouw Fontaine,
voorzitter van het Europees Parlement, door de KamervoorzitterCOSACDe COSAC (Conferentie van commissies voor Europese aangelegenheden uit
de parlementen van de lidstaten) is een belangrijk forum voor contacten met
zusterorganisaties. Dit forum is in 1989 ingesteld en kan elke door haar passend
geachte bijdrage ter attentie van de instellingen van de EU leveren, met name
op basis van ontwerpwetteksten die de vertegenwoordigers van de regeringen
der lidstaten, gelet op de aard van het onderwerp, bij een in gemeenschappelijk
overleg genomen besluit naar COSAC kunnen zenden1.
De conferentie wordt georganiseerd door de lidstaat die op dat moment de rol
van voorzitter van de Europese Unie vervult. De conferentie vindt dus tweemaal
per jaar plaats. Een vaste delegatie, bestaande uit de voorzitter van de commissie
Te Veldhuis (tot april 2001 Patijn), Timmermans, Verhagen en Scheltema, (met
als vaste plaatsvervangers Van Middelkoop en Karimi) neemt aan deze conferenties
deel. Onder het Zweedse voorzitterschap is – mede op initiatief van
de Nederlandse delegatie tijdens de COSAC-vergadering in Parijs – bovendien
een werkgroep ingesteld die een standpunt heeft voorbereid over de rol van
de nationale parlementen in de EU. Aan deze werkgroep is namens Nederland
deelgenomen door het lid Timmermans.Hoewel niet direct gerelateerd aan de COSAC, maar wel aan het voorzitterschap,
moet nog de volgende ontwikkeling onder de aandacht gebracht worden. Het lijkt
een tendens dat de opeenvolgende voorzitterschappen meer en meer bijeenkomsten
organiseren voor de voorzitters van de diverse vakcommissies. Met name het
Zweedse voorzitterschap, en vervolgens ook het Belgische, heeft op vrijwel
alle beleidsterreinen bijeenkomsten belegd waarvoor de voorzitters van de
betreffende vakcommissies werden uitgenodigd. De ondersteuning vanuit de commissie
Europese Zaken kreeg in dit geval vorm door het vormen van eerste contactpunt
en zonodig het verstrekken van achtergrondinformatie.Bijeenkomsten met het Europees ParlementTot slot fungeert de staf van de commissie Europese Zaken, samen met de
Griffie Interparlementaire Betrekkingen, als contactpunt voor het Europees
Parlement, inzake vragen over de Tweede Kamer en uitnodigingen voor kamerleden
voor bijeenkomsten van het EP. Het EP organiseert regelmatig rondetafelbijeenkomsten
met leden van nationale parlementen over uiteenlopende thema's, om op deze
wijze de contacten en samenwerking tussen leden van het EP en van nationale
parlementen te verbeteren. Er is een tendens dat dit aantal bijeenkomst toeneemt.
De betrokkenheid van voorzitters en leden van de diverse vakcommissies bij
deze bijeenkomsten neemt derhalve navenant toe.7. Rol van het Europees ParlementIn het voorjaar van 2000 heeft de Tweede Kamer zich intern beraden over
de betrokkenheid van de leden van het Europees Parlement bij discussies over
Europese aangelegenheden in de Tweede Kamer. De Commissie voor de Werkwijze
van de Kamer heeft de mogelijkheden onderzocht om leden van het EP bij de
werkzaamheden van de Kamer te betrekken. Hiermee zouden twee doelen gediend
zijn: een sterkere opstelling tegenover het kabinet als het gaat om EU-zaken
en een sterkere betrokkenheid van de leden van het EP bij de Nederlandse besluitvorming1. De Commissie voor de Werkwijze heeft geconcludeerd
dat er bepaalde mogelijkheden voor betrokkenheid bestaan die niet voorafgaand
constitutioneel hoeven te worden getoetst en in feite direct kunnen worden
verwezenlijkt. De Kamer heeft na plenair debat met deze conclusie ingestemd.
Het gaat om de volgende mogelijkheden:1. Advisering door EP-leden aan commissies in de vorm van deelname aan
hoorzittingen, rondetafelgesprekken of een andere vorm van besloten of openbaar
gesprek op aanbod van EP-leden zelf of op uitnodiging van de commissie. Deze
mogelijkheid kan ook gelden voor niet-Nederlandse leden, bijvoorbeeld in het
geval dat over een onderwerp dat aan de orde komt in een overleg van een commissie
een rapport is verschenen van het EP. De rapporteur kan dan worden uitgenodigd
om het toe te lichten. Dit zal zich in de praktijk beperken tot rapporteurs
van commissies uit het EP.2. Het betrekken van EP-leden bij de behandeling van wetsvoorstellen,
nota's en goedkeuringswetten van Europese verdragen, door het vragen van schriftelijk
commentaar op het desbetreffende stuk, waarvan de nationale parlementsleden
bij hun inbreng gebruik kunnen maken. Een verdere stap zou zijn om EP-leden
de gelegenheid te bieden om op verzoek van een commissie of op eigen initiatief
deel te nemen aan de schriftelijke voorbereiding in de vorm van inbreng of
vragen. Het moet dan uiteraard wel gaan om wetsvoorstellen en nota's die betrekking
hebben op Europese aangelegenheden.3. Deelname door EP-leden aan het jaarlijks debat over de Staat van de
Unie, waarin een overzicht wordt gegeven van de financiële en beleidsimplicaties
van Europese besluitvorming voor Nederland, alsmede een overzicht van beleidsintenties
en financiële gevolgen in het komende jaar. Dit debat wordt gehouden
in de weken na Prinsjesdag.4. Deelname aan activiteiten van de algemene commissie voor Europese Zaken.
Het gaat hier om openstelling voor deelname van EP-leden aan het reguliere
Europa-overleg ter voorbereiding en nabespreking van Raden, zoals hierboven
reeds genoemd. De leden van het EP krijgen het halfjaarlijkse schema van de
Europa-overleggen zodra dit beschikbaar is, toegezonden.5. Voorts worden als mogelijkheden genoemd de deelname aan de procedurevergaderingen
van de Commissie EU-Zaken en aan werkbezoeken en delegatiereizen van de Commissie
EU-Zaken.6. Tenslotte noemt de Commissie voor de Werkwijze de mogelijkheid van
EP-leden om via een kamercommissie aan de Kamer voor te stellen een onderzoek
uit te voeren. Ook kan de kamercommissie besluiten tot het instellen van een
gemengde werkgroep (van Tweede Kamerleden en Europarlementariërs) die
een onderwerp bestudeert met een bijzondere EU-dimensie. De werkgroep rapporteert
dan aan de «moedercommissie», die beslist over publicatie als
kamerstuk en over eventuele voorstellen aan de Kamer.In de praktijk is een werkwijze ontstaan waarin altijd gebruik gemaakt
wordt van de mogelijkheid genoemd onder 3. Nadere procedureregels zijn afgesproken
ten aanzien van de deelname van de Europarlementariërs aan deze plenaire
vergaderingen. In de praktijk betekent dit dat aan één lid per fractie (gerekend naar de fracties van de Tweede Kamer) de gelegenheid
wordt geboden om met een spreektijd van vijf minuten, voorafgaand aan de eerste
termijn van de zijde van de Kamer, het woord te voeren. Interrupties zijn
hierbij niet toegestaan. Vervolgens voeren de kamerleden het woord waarbij
zij naar eigen inzicht kunnen verwijzen naar de opmerkingen die de leden van
het Europees Parlement hebben gemaakt. De Europarlementariërs mengen
zich hierbij niet in het debat tussen de Kamer en het kabinet. Van de leden
van het kabinet wordt verwacht dat zij in hun beantwoording ook aandacht besteden
aan de bijdragen van de leden van het Europees Parlement. Die kunnen daar
echter niet bij interruptie op reageren en moeten daartoe ook niet worden
uitgenodigd. Vervolgens krijgen de Europarlementariërs voorafgaand aan
de tweede termijn, opnieuw de gelegenheid hun visie naar voren te brengen
en in te gaan op de in de eerste termijn gemaakte opmerkingen1.Wat betreft de de mogelijkheid genoemd onder punt 4, is het secretariaat
van de algemene commissie voor Europese Zaken het coördinatiepunt van
de Tweede kamer. Hier worden immers de Europa-overleggen georganiseerd, worden
de andere activiteiten van de commissie geregeld en komen ook de stukken met
betrekking tot Europese onderwerpen samen.De Europarlementariërs hebben in de afgelopen zittingsperiode nagenoeg
geen gebruik gemaakt van bovengenoemde mogelijkheden, met uitzondering van
die genoemd onder 3 en 4. De commissie wil aan het Presidium aanbevelen om
de «nieuwe» commissie Europese Zaken te vragen de praktijk van
de betrokkenheid van EP'ers bij de werkzaamheden van de Kamer te evalueren
en eventueel de afspraken daaromtrent aan te passen.8. Liaison functieOp het moment van het schrijven van deze evaluatie is de discussie gaande
over een mogelijke versterking van de democratische controle en politieke
invloed op Europese besluitvormingsprocessen. Gebleken is dat zowel de Eerste
als de Tweede Kamer het belang van meer greep op de Europese besluitvorming
onderkennen. Om die reden werd, naar aanleiding van vragen van het lid Rehwinkel
tijdens de behandeling van de Raming 20022 door
het Presidium in september 2001 besloten de commissie Europese Zaken te vragen
om te onderzoeken of de aanstelling van een liaisonfunctionaris in Brussel
de greep van de Kamer zou kunnen versterken. Voor het uitvoeren van het onderzoek
werd door de commissie Europese Zaken het lid Van Baalen als rapporteur aangewezen.
In dit kader werd het aanstellen van een parlementaire vertegenwoordiger (een
zogenaamde EU-liason te Brussel als vooruitgeschoven post zogenaamde«antenne»)
van de Tweede Kamer der Staten Generaal uitdrukkelijk genoemd3. Gezamenlijk optreden van beide kamers van de Staten-Generaal zou
hierbij kunnen worden betrokken. Voor het onderzoek werd een enquête
gehouden onder collega parlementen in andere EU-lidstaten, waarbij het uitgangspunt
was na te gaan op welke wijze de collega parlementen hun controle en invloed
op de EU-besluitvorming hadden georganiseerd. Tevens werden interviews gehouden
met Nederlandse functionarissen bij de Europese Commissie en de Permanente
Vertegenwoordiging, leden van het EP, een aantal functionarissen bij Nederlandse
ministeries en de voorzitters van een aantal vaste kamercommissies van de
Tweede Kamer, alsmede een aantal leden van de Eerste Kamer.Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat de invloed van Brussel op
de nationale politiek groot is, maar de mate waarin de verschillende nationale
parlementen meer rechtstreekse invloed uitoefenen op het Europese besluitvormingsproces
sterk verschilt. Wel is er binnen de lidstaten op dit moment een beweging
waar te nemen, waarbij minder gebruik wordt gemaakt van de communautaire methode
(controle door het nationale parlement van de nationale regering
achteraf), maar meer van «soft integration» via de intergouvernementele
methode, waarbij ook gebruik wordt gemaakt van «peer pressure».
De rapporteur komt tot de conclusie dat Europa zich meer en meer in de richting
van een interactief netwerk ontwikkelt in plaats van een combinatie van een
supranationaal bestel, waarbij de instellingen op gemeenschappelijk terrein
het voortouw hebben, en een intergouvernementeel bestel, waarbij de nationale
regeringen en parlementen als eerste aanzet zijn. Voorts geeft hij een aantal
opties aan om de invloed vanuit het nationale parlement te versterken. Om
meer invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming in Brussel zou
volgens de rapporteur meer gebruik gemaakt moeten worden van de samenwerking
tussen Kamerleden en de leden van het EP, onder andere via de Europa-overleggen,
deelname van het EP aan de politieke discussie, plenair («Staat van
de Unie» en «Europese Raden»). Daarnaast noemt hij een aantal
mogelijkheden om via een versterking van de staf van de algemene commissie
Europese Zaken van de Tweede Kamer tot een meer effectieve beïnvloeding
van en vroegtijdige controle op de Europese besluitvorming te komen. Hierbij
noemt hij als mogelijkheid de instelling van een Expertise Centrum Europa
van beide kamers der Staten-Generaal en detachering van een medewerker van
dit Expertisecentrum in Brussel. Het expertisecentrum zou zich met name moeten
richten op het voortraject van de voor Nederland relevante Europese besluitvorming.
De rapportage en het advies van Van Baalen «Op tijd is te laat»
is door de commissie Europese Zaken overgenomen in haar procedurevergadering
van 11 april 2002. Vervolgens is het advies bij brief van 11 april
aangeboden aan het Presidium.9. SamenvattingIn het vorengaande is het functioneren van de algemene commissie voor
Europese Zaken over de afgelopen zittingsperiode belicht. Er wordt in het
bijzonder ingegaan op de initiatieven die de commissie sinds de vorige zittingsperiode
ontwikkeld heeft om de informatievoorziening over Europese ontwikkelingen
binnen de Kamer vorm te geven en om haar attenderende en coördinerende
taak uit te oefenen.Wat betreft de behandeling van horizontale onderwerpen is gebleken dat
de commissie een belangrijke rol heeft vervuld in de contacten met de regering
over de IGC, die eind 2000 is uitgemond in het Verdrag van Nice, en de Conventie
over het Handvest van de grondrechten. Daarnaast heeft de commissie diverse
malen hoorzittingen en rondetafelgesprekken gehouden met het maatschappelijk
middenveld en andere belanghebbenden over belangrijke Europese thema's. Ook
is er een overlegvorm ontstaan met de Eerste Kamer op het gebied van JBZ,
in het bijzonder wat betreft de procedure bij de behandeling van kaderbesluiten.
Op dit moment is de commissie nauw betrokken bij de Conventie over de toekomst
van Europa ter voorbereiding op de eerstvolgende IGC, waarvoor zowel twee
afgevaardigden uit de Eerste Kamer als uit de Tweede Kamer zijn aangewezen.
Daarnaast heeft de staf van de commissie Europese Zaken belangrijke informatie
verstrekt in de vorm van bijdragen aan fiches en aan wetgevingsrapporten van
de vakcommissies, overzichten van de stand van zaken van de implementatie
van richtlijnen en een overzicht van de actiepunten van het Voorzitterschap
van de EU. Ook heeft de staf een groot aantal keren met succes de cursus «Europese
Unie en de Tweede Kamer» georganiseerd. Tot slot heeft de commissie
informatieprogramma's verzorgd voor ambtenaren van parlementen van kandidaatlidstaten.De commissie Europese Zaken vervult een belangrijke coördinerende
taak bij de organisatie van het zogenaamde Europa-overleg in de Kamer (het algemeen overleg voorafgaand aan de Raad van Ministers in Brussel).
In dit kader wordt een aantal knelpunten en nieuwigheden besproken, onder
andere wat betreft de late ontvangst van geannoteerde agenda's en het soms
onduidelijke standpunt van de regering ter zake, en het onvoldoende betrekken
van de fiches bij Europa-overleggen. Wat betreft de nieuwigheden moeten de
Minister-President, de Minister en de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
in het kader van de Europese Raad ook achteraf tijdens een plenair debat verantwoording
afleggen. Daarnaast is het Europa-overleg voorafgaand aan een Algemene Raad
op enkele punten gewijzigd. Vanwege de taakverdeling tussen de commissies
is met de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken voorgesteld om de agenda
van het Europa-overleg inzake de voorbereiding van de Algemene Raad afhankelijk
van de agendapunten eventueel te splitsen in twee agendapunten, te weten:
institutionele & coördinerende onderwerpen enerzijds en buitenlands
beleid-onderwerpen anderzijds. Hierdoor wordt voldoende aandacht voor beide
thema's beter gegarandeerd en wordt niet getornd aan de bestaande verantwoordelijkheidsverdeling.Ten aanzien van de ficheprocedure vervult de commissie een belangrijke
rol. De fiches, die door de departementen worden opgemaakt, worden door de
staf van de algemene commissie voor Europese Zaken becommentarieerd en via
tussenkomst van de commissie Europese Zaken voorzien van een advies aan de
verantwoordelijke vakcommissie(s). Uit de vorige evaluatie bleek dat het ontbreken
van een vaste procedure voor de behandeling van en rapportages over fiches
door vaste commissies als een knelpunt werd ervaren. Om hieraan tegemoet te
komen heeft de commissie Europese Zaken in haar procedurevergadering van 11 april
2002 besloten om voortaan de vakcommissies te adviseren om fiches te betrekken
bij «het eerstvolgende» overleg ter voorbereiding van «hun»
Raad van Ministers. De recent ontvangen fiches (met de adviezen van de commissie)
kunnen zo een vast agendapunt van de Europa-overleggen worden, waardoor beter
gewaarborgd is dat de Kamer in een vroeg stadium invloed kan uitoefenen op
de Brusselse besluitvorming.De commissie Europese Zaken vervult een belangrijke rol als internationaal
contactpunt van de Tweede Kamer, onder andere in het kader van de COSAC-vergaderingen.
Ook worden goede contacten onderhouden met de zustercommissies in andere lidstaten
en kandidaat-lidstaten. De commissie heeft in de afgelopen zittingsperiode
werkbezoeken gebracht aan onder andere België (met het oog op het Belgische
voorzitterschap van de EU), Griekenland en Turkije. Daarnaast werden in het
kader van de contacten met de Europese instellingen werkbezoeken gebracht
aan de Europese Commissie en het Europees. Parlement.Medio 1999 heeft de Tweede Kamer besloten de leden van het Europees Parlement
meer te betrekken bij de discussies over Europese aangelegenheden in de Tweede
Kamer. Zo hebben de Europarlementariërs de mogelijkheid gekregen om deel
te nemen aan hoorzittingen en rondetafelgesprekken, aan Europa-overleggen
en het debat over de Staat van de Unie. Ook kunnen de leden van het Europees
Parlement betrokken worden bij de behandeling van wetsvoorstellen, nota's
en goedkeuringswetten van Europese Verdragen. De leden van het Europees Parlement
hebben echter nauwelijks gebruik gemaakt van de door de kamer gecreëerde
mogelijkheden om meer betrokken te worden bij de Nederlandse besluitvorming
over Brusselse onderwerpen. Om die reden zal de commissie het Presidium adviseren
om de «nieuwe» commissie Europese Zaken te vragen de praktijk
van de betrokkenheid van EP'ers bij de werkzaamheden van de Kamer te evalueren
en eventueel de afspraken daaromtrent aan te passen.Gebleken is dat zowel de Eerste als de Tweede Kamer het belang van meer
greep op de Europese besluitvorming onderkennen. Om die reden heeft het Presidium
in september 2001 besloten de commissie Europese Zaken te vragen om te onderzoeken
of de aanstelling van een liaisonfunctionaris in Brussel de greep van de Kamer
op de Europese besluitvormingsprocessen zou kunnen versterken. Ook werd het
gezamenlijk optreden van beide kamers van de Staten-Generaal genoemd. Voor
het uitvoeren van het onderzoek werd door de commissie het lid Van Baalen
als rapporteur aangewezen. Aan de hand van een serie enquêtes en interviews
die zijn gehouden onder collega parlementen, vertegenwoordigers van de Europese
commissie, de Permanente Vertegenwoordiging, het Europees Parlement, een aantal
Nederlandse ministeries en leden van de Eerste Kamer werd onderzoek verricht
naar de mate van invloed van de nationale parlementen op het Europese besluitvormingsproces.
De rapporteur is tot de conclusie gekomen dat Europa zich meer en meer in
de richting van een interactief netwerk ontwikkelt in plaats van een combinatie
van een supranationaal bestel, waarbij de instellingen op gemeenschappelijk
terrein het voortouw hebben, en een intergouvernementeel bestel, waarbij de
nationale regeringen en parlementen als eerste aanzet zijn. Voorts heeft hij
een aantal opties aangegeven om de invloed vanuit het nationale parlement
te versterken, onder andere door gebruikmaking van de samenwerking tussen
Kamerleden en de leden van het EP en een versterking van de staf van de algemene
commissie Europese Zaken, waarbij de instelling van een Expertise Centrum
Europa van beide kamers der Staten-Generaal als mogelijkheid wordt genoemd
en detachering van een medewerker van dit Expertisecentrum in Brussel. De
rapportage en het advies is door de commissie Europese Zaken overgenomen en
aangeboden aan het Presidium.10. Conclusies en aanbevelingenDe algemene commissie voor Europese Zaken heeft zich de afgelopen zittingsperiode
ingezet voor het verbeteren van de informatievoorziening over Europese besluitvorming
in de Tweede Kamer. In dit opzicht is de informatievoorziening door de regering
over de voorgenomen Europese regelgeving aan het parlement verbeterd. De commissie
heeft ernaar gestreefd de vaste Commissies te betrekken bij debatten betreffende
Europese besluiten en coördinatie tot stand te brengen op onderwerpen
die verschillende commissies raken. Een nieuw item is dat de betrokkenheid
van het EP bij de discussie over Europese aangelegenheden in de Tweede Kamer
is toegenomen met name door de mogelijkheid voor EP-leden om deel nemen aan
debatten inzake de Staat van de Unie. De kans is groot dat zonder een commissie
voor Europese Zaken de noodzakelijke aandacht voor Europese onderwerpen ten
onder gaat in de dagelijkse nationale beslommeringen van de vaste commissies.
Dit terwijl van verschillende kanten wordt benadrukt dat Europa de toekomst
heeft en niet meer uit het nationale bestel is weg te denken. Bovendien wordt
EU-beleid en regelgeving steeds meer nationaal beleid en regelgeving. De hierboven
beschreven vraag naar de uitwerking van en mogelijke liaison-functie van de
commissie Europese Zaken geeft aan dat het Nederlandse parlement steeds meer
doordrongen raakt van de noodzaak van parlementaire controle op Europese besluitvorming
en dat de initiërende, attenderende en coördinerende rol van de
commissie in de toekomst van nog groter belang wordt. Zo zal de commissie
een zeer belangrijke rol binnen de Kamer hebben te vervullen en nauwe contacten
met de regering onderhouden wanneer Nederland in 2004 de rol van voorzitter
van de Europese Unie op zich neemt. Het bestaan van de commissie geeft ook
aan internationale partners en derden een signaal af dat de Tweede Kamer zijn
rol in het Europese proces serieus neemt en biedt voor hen een aanspreekpunt
als het gaat om zaken van Europese Integratie.Een duidelijke infrastructuur voor effectieve controle op het EU-beleid
ontbreekt echter nog steeds in de Tweede Kamer, onder andere vanwege de voortdurende
onzekerheid over het voortbestaan van de algemene commissie voor Europese
Zaken. De commissie heeft in de afgelopen jaren haar bestaansrecht echter
ruimschoots bewezen.AanbevelingenIn het bovenstaande zijn, naast de positieve resultaten van de afgelopen
vier jaar, ook de punten geschetst die verbetering behoeven. Onder leiding
van de algemene Commissie voor Europese Zaken is tijdens de afgelopen zittingsperiode
steeds gewerkt aan de ontwikkeling en verfijning van de procedures die de
Tweede Kamer grip moeten geven op Europese besluitvorming. Dit proces is echter
verre van afgerond en moet ook in de komende jaren met kracht worden voortgezet.
Hieronder volgt een aantal aanbevelingen tot initiatieven die daartoe zouden
kunnen bijdragen.– De commissie beveelt het Presidium aan om over te gaan tot het
instellen van een vaste commissie voor Europese Zaken. De commissie heeft
inmiddels immers haar toegevoegde waarde voldoende bewezen en daarnaast is
gebleken dat de institutionele en coördinerende onderwerpen een voldoende
«eigen» aandachtsgebied vormen, waarnaast vastgehouden kan en
moet worden aan de eigenstandige verantwoordelijkheid van de vakcommissies
voor Europese aangelegenheden hun beleidsterreinen betreffende.– De commissie beveelt het Presidium aan om de «nieuwe»
commissie Europese Zaken te vragen de praktijk van de betrokkenheid van EP'ers
bij de werkzaamheden van de Kamer te evalueren en eventueel de afspraken daaromtrent
aan te passen.– De commissie beveelt het Presidium aan het Reglement van Orde
te wijzigen i.v.m. de actualisering van de Schengenprocedure– Wat betreft de aanbevelingen ten aanzien van de liaisonfunctie,
verwijst de commissie naar het advies aan het Presidium «op tijd is
te laat».XNoot1Het voorstel om een vaste Commissie voor EG-zaken in te stellen was één
van de aanbevelingen die de bijzondere Commissie Onderzoek van de Organisatie
en de Werkwijze van de Kamer in 1986 in haar rapport aan de Tweede Kamer formuleerde
(Kamerstuk 19 336, nr. 3). Taken en werkwijze van deze commissie werden
geformuleerd in een notitie van de leden Tazelaar en Van Iersel (Kamerstuk
19 336, nr. 23) en een aanvullende notitie van het lid Van Vlijmen (Kamerstuk
19 336, nr. 24).XNoot2Kamerstukken 19 336, nrs. 26 en 27.XNoot3Artikel 17 van het Reglement van Orde luidt als volgt:1. De Kamer kan algemene commissies instellen voor onderwerpen die van
bijzonder belang zijn voor de uitoefening van haar taken dan wel vrijwel alle
ministeries aangaan.2. Een algemene commissie wordt ingesteld voor de duur van een zitting.XNoot4Brief van de Commissie voor de Werkwijze aan de Voorzitter van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal d.d. 7 april 1994 (Kamerstuk 22 590, nr. 26).XNoot5Regeling van werkzaamheden (woensdag 20 mei 1998), Handelingen 1997–1998,
nr. 53, Tweede Kamer, pag. 5721–5722.XNoot6Met uitzondering van de JBZ-Raad; deze wordt door de commissies Justitie
en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorbesproken met de regering
en wordt door de commissies zelf gepland en geconvoceerd.XNoot1Procedurevergadering van de commissie Europese Zaken d.d. 28 maart 2002.XNoot2Handelingen 2001–2002 nr. 26, pag. 1862– 1891.XNoot3Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Lissabon d.d. 23
en 24 maart 2000.XNoot4Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Barcelona d.d. 15
en 16 maart 2002.XNoot1Staatsblad 1998, 737.XNoot2EK 23 490, nr. 13.XNoot1Taiex is een instantie die in 1996 in Brussel is opgericht en als doel
heeft de kandidaatlidstaten te assisteren bij het voldoen aan de toetredingscritera
en de implementatie van Europese regelgeving in de nationale wetgeving in
die landen.XNoot2Zoals reeds eerder vermeld, geldt dit niet voor de JBZ-Raad.XNoot3Brief van de algemene Commissie voor Europese Zaken over de zittingsperiode
1994–1998 (Kamerstuk 26 054, nr. 1).XNoot1Betrokkenheid leden Europees Parlement bij Tweede Kamer; Brief Presidium
over onderzoek van Commissie Werkwijze van de Kamer over mogelijkheden om
EP-leden bij TK-werkzaamheden te betrekken (kamerstuk 26 566 nr. 1 en
2); Brief van de Griffier aan alle leden van de Tweede Kamer d.d. 24 september
1999.XNoot1Brief van de algemene Commissie voor Europese Zaken over de zittingsperiode
1994–1998 (Kamerstuk 26 054, nr. 1).XNoot1Brief van de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer der Staten-Generaal d.d. 25 mei 1999 (Kamerstuk 26 054,
nr. 3).XNoot2Dit was bijvoorbeeld de achtergrond van de genoemde interparlementaire
conferentie inzake Europol.XNoot3Kamerstuk 26 930 nr. 1.XNoot4Kamerstuk 28 340 nr. 1.XNoot1Verdrag van Amsterdam, Protocol betreffende de rol van de nationale parlementen
in de Europese Unie.XNoot1Zie de brief van het Presidium met bijlage, kamerstuk 26 566, nrs.
1 en 2.XNoot1Betrokkenheid leden Europees Parlement bij Tweede Kamer; Brief Presidium
over onderzoek van Commissie Werkwijze van de Kamer over mogelijkheden om
EP-leden bij TK-werkzaamheden te betrekken (kamerstuk 26 566 nr. 1 en
2); Brief van de Griffier aan alle leden van de Tweede Kamer d.d. 24 september
1999.XNoot2Raming 2002 Tweede Kamer d.d. 27 juni 2001 TK 92.XNoot3Nota naar aanleiding van het verslag bij de Raming 2002 van de Tweede
Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 27 677, nr. 11. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28449-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl