Asbestproblematiek Cannerberg; Brief staatssecretaris met nadere analyse van de betrokkenheid van het Ministerie van SZW bij de asbestproblematiek in de Cannerberg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25323, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

26-08-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25323 nr. 7

19-08-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Beeld van de organisatie2. Betekenis van MAC-waarden3. Normstelling voor asbest4. Verbod5. Bevoegdheden en toezicht door de Arbeidsinspectie6. Chronologie van optreden van Arbeidsinspectie 1971–19751976–19801981–1985Het project in grote lijnen:1986–19901991–19927. Tot slot:Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25323Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 323Asbestproblematiek Cannerbergnr. 7BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 19 augustus 1997Zoals toegezegd door de Staatssecretaris van Defensie in zijn schrijven
van 11 juni jl. aan uw Kamer (25 323, nr. 4) bied ik u hierbij een nadere
analyse aan van de betrokkenheid van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
bij de asbestproblematiek in de Cannerberg. Die betrokkenheid beperkte zich
overigens niet tot de Arbeidsinspectie, maar strekte zich ook uit tot andere
onderdelen van het toenmalige Directoraat-Generaal van de Arbeid.Een belangrijk element in de discussie die tussen de Staatssecretaris
van Defensie en uw Kamer wordt gevoerd over de bescherming van personeel in
de Cannerberg tegen asbest is de betekenis van de toenmalige normstelling
voor het werken met asbest, de zogenaamde MAC-waarden voor asbest. Vanaf 1971
zijn MAC-waarden, in 1977 opgenomen in het Asbestbesluit (een AMvB op basis
van de toenmalige Silicosewet), voor beroepsmatige blootstelling aan asbest
vastgesteld.Voor een goed begrip van de betrokkenheid van het Directoraat-Generaal
van de Arbeid bij de asbestproblematiek in de Cannerberg, die loopt van begin
jaren zeventig tot 1992, is het noodzakelijk het arbeidsbeschermingsbeleid
inclusief de normstellingsaktiviteiten inzake asbest van de centrale dienst
van het Directoraat-Generaal van de Arbeid en het daad-werkelijk optreden
van het 1e District van de Arbeidsinspectie (waaronder de Cannerberg
viel) gescheiden te bespreken. Vanwege het militaire en internationale karakter
van het Joint Operations Center (J.O.C.) in de Cannerberg is het daarnaast
nodig de handhavings-bevoegdheden ter plaatse van de inspectie mede in ogenschouw
te nemen.Onderstaand volgen achtereenvolgens een uiteenzetting over de organisatie,
de betekenis van MAC-waarden, de normstelling voor asbest, het totstandkomen
van het verbod op asbest, het toezicht door de Arbeidsinspectie met een beschrijving
over de bevoegdheden van de inspectie ter plaatse en tenslotte een chronologie
van het feitelijk optreden van de Arbeidsinspectie in de Cannerberg. 1. Beeld van de organisatieIn de jaren zeventig tot negentig is het voormalige Directoraat-Generaal
van de Arbeid (DGA) van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
incidenteel betrokken geweest bij de asbestproblematiek in de Cannerberg.
Onder het DGA, dat tot 1994 heeft bestaan, ressorteerde allereerst de Arbeidsinspectie
welke was opgedeeld in regionale districten (waaronder het in verband met
de Cannerberg relevante toenmalige 1e district, gehuisvest in Maastricht).
Daarnaast maakte het in Voorburg gehuisveste centrale beleidsapparaat deel
uit van het DGA. Deze centrale dienst werkte als hoofdkantoor voor de Arbeidsinspectie,
en had daarnaast beleidsvoorbereidende en juridische taken, zoals het opstellen
van regelgeving en normstelling op het gebied van arbeidsomstandigheden. De
Scheikundige Dienst van het DGA voerde de metingen uit ten behoeve van de
Arbeidsinspectie, de Werktuigbouwkundige Dienst van het DGA was o.a. belast
met het formuleren van een asbestbeschermingsbeleid, het opstellen van regelgeving
en het uitgeven van P-bladen. De Medische Dienst van het DGA deed beleidsvoorbereidend
werk ten aanzien van medisch onderzoek, normstelling voor stoffen en dergelijke.
Onder de (centrale) Medisch Adviseur vielen alle geneeskundige inspecteurs,
ook die in de districten werkzaam waren. In 1988 werd met de afronding van
invoering van de Arbeidsomstandighedenwet de organisatiestructuur van het
DGA aangepast. De meer disciplinair ingerichte directies werden omgevormd
tot facetdirecties. Zo gingen de Scheikundige en Medische Dienst op in een
nieuwe Directie Gezondheid. Ook werden beleid en uitvoering binnen het DGA
organisatorisch meer gescheiden. Het arbeidsbeschermingsbeleid inzake asbest
werd vanaf dat moment door de Directie Gezondheid voorbereid en gecoördineerd. 2. Betekenis van MAC-waardenDoor de Staatssecretaris van Defensie is in de beantwoording van schriftelijke
vragen vanuit uw Kamer reeds ingegaan op het wettelijk kader van het asbestbeschermingsbeleid
en de ontwikkeling in de normstelling van beroepsmatige asbestblootstelling
(Aanhangsel Handelingen TK 1996–1997, 1097, 1099); brief van 22 mei
1997, 25 323, nr. 2, m.b.t. de antwoorden op de vragen 23/26/28, 41/59,
58/59/60a). Ik verwijs u kortheidshalve naar de betreffende passages.Een element dat in dat kader nadere uitleg verdient omdat het in het overleg
tussen de Staatssecretaris van Defensie met uw Kamer een belangrijke rol speelt,
is de betekenis van de zogenoemde MAC-waarde 1
voor bescherming tegen asbestblootstelling. Ter voorkoming van misverstanden
over het hanteren van een dergelijke waarde voor een kankerverwekkende stof
als asbest, acht ik het verstandig de betekenis van de blootstellingsnorm
voor asbest wat uitvoeriger toe te lichten.Als uitgangspunt voor het vaststellen van de MAC-waarde geldt voor een
stof de algemeen veilig geachte grens aan de beroepsmatige blootstelling aan
die stof2.Niettemin is de volgende kanttekening bij de MAC-waarde ingeval van asbestblootstelling
van groot belang. MAC-waarden duiden géén veilige grens aan
als het blootstelling betreft aan kankerverwekkende stoffen zoals asbest en
bijvoorbeeld benzeen.Dit vindt zijn oorzaak in de bijzondere omstandigheid dat er enerzijds
vanuit gezondheidskundig oogpunt geen andere veilige grens is aan te geven
dan een absolute nulwaarde (een verbod dus) en dat er anderzijds sprake kan
zijn van een combinatie van technische, economische- en maatschappelijk/politiek
onhaalbaarheden van een absoluut verbod. Normstelling voor stoffen waarvan
de blootstelling inherent niet veilig kan zijn vindt zijn oorsprong in de
afweging die op bestuurlijk niveau gemaakt moet worden tussen
het gezondheidsrisico van een kankerverwekkende stof en het maatschappelijk
gegeven dat (een specifieke) toepassing van die stof (vooralsnog) niet ontbeerd
kan worden.Hoewel het al jarenlang een beleidsuitgangspunt is het beroepsmatig gebruik
van kankerverwekkende stoffen zo veel mogelijk te vermijden, komt zoals bekend
in ons land en in de gehele wereld nog steeds blootstelling aan kankerverwekkende
stoffen voor waarvan het gebruik (in het beroep) niet kan worden gemist of
vermeden. Voorbeelden hiervan zijn dieselmotoremissies en bepaalde kankerremmende
geneesmiddelen (chemotherapie). De MAC-waarde geeft in zo'n geval de maximaal
aanvaarde concentratie van een kankerverwekkende stof op de werkplek aan.
Overschrijding van deze grens is absoluut verboden. Regelgeving voor kankerverwekkende
stoffen verplicht de werkgever ook onder dat MAC-waarde niveau technische
en organisatorische maatregelen te treffen om de blootstelling zo laag mogelijk
te doen zijn, voorzover dit technisch uitvoerbaar is. 3. Normstelling voor asbestDoor de Arbeidsinspectie werden in 1971 een bestuurlijke norm (MAC-waarde:
2 asbestvezels per cm3 lucht) en arbeidshygiënische richtlijnen
ter beperking van de asbestblootstelling vastgelegd in het publicatieblad
«Werken met Asbest» (P-116). De norm en richtlijnen in dit blad
konden worden gehanteerd als invulling van algemene regels ter bescherming
van werknemers tegen gevaarlijke stoffen, zoals deze waren geformuleerd in
het op de Veiligheidswet 1934 gebaseerde Veiligheidsbesluit voor fabrieken
of werkplaatsen (VBF 1938). De in het betreffende P-blad opgenomen MAC-waarde
voor asbest was uitdrukkelijk gericht op de preventie van asbestose en longkanker
die – volgens de toenmalige opvatting – altijd een gevolg is van
asbest; ze geldt niet als adequaat ter voorkoming van de primaire asbestkanker
mesothelioom. Daarover wordt in het betreffende blad gezegd: «Er
zijn sterke aanwijzingen dat asbest mede een rol speelt bij het ontstaan van
mesothelioom. Daar de relatie tussen het ontstaan van deze aandoening en de
ingeademde hoeveelheid asbest niet bekend is, is het niet mogelijk een maximaal
aanvaardbare concentratie aan te geven waarbij het volkomen veilig zou zijn
te werken. Volledige veiligheid zou alleen kunnen worden bereikt indien er
zich in het geheel geen asbestvezels in de ruimte zouden bevinden. Een dergelijke
situatie kan alleen worden bereikt als er geen asbest meer wordt verwerkt
of gebruikt.»Verder staat er te lezen: «Bij de concentratie tot 2 vezels
per cm3 is het dragen van persoonlijke beschuttingsmiddelen niet
strikt noodzakelijk. Waar echter het dragen van dergelijke middelen mogelijk
en niet hinderlijk is, verdient het aanbeveling om er zelfs bij deze lage
concentraties toch gebruik van te maken.»Concrete, verplichte beheersmaatregelen gericht op de voorkoming van mesothelioom,
bevatte het blad niet: «van de relatie tussen de totale expositie
en het optreden van mesothelioom is thans nog te weinig bekend om daarop een
preventiebeleid te baseren». Niettemin is volgens het blad de
beste bescherming van werknemers tegen asbestblootstelling het zo veel als
mogelijk vermijden van het gebruik van – met name blauwe – asbest
(de destijds in verband met mesothelioom gevaarlijkst geachte asbestsoort).
Aan de optie van vervanging van asbest door minder gevaarlijke alternatieven
als meest effectieve beheersmaatregel wordt in voorlichtende zin aandacht
besteed. Vervanging van asbest door minder gevaarlijke materialen stond als
maatregel voorop.Wel bevatte het blad aanwijzingen voor concrete (arbeids)hygiënische
maatregelen om het blootstellingsniveau van asbest te reduceren ingeval vervanging niet mogelijk is en blootstelling aan asbest niet kan worden
vermeden.In 1978 verscheen P 116-1, Asbest algemeen. Dit blad vermeldt o.a. het
volgende: «De huidige maximaal aanvaarde concentraties asbestvezels,
waaraan werknemers mogen worden blootgesteld (0,2 asbestvezels/cm3lucht
voor crocidoliet (blauwe asbest) en 2 asbestvezels/cm3 lucht voor
andere asbestsoorten), geven minder risico's dan vroeger gehanteerde waarden.
Of een concentratie van 2 asbestvezels/cm3 lucht gedurende 50 jaar
expositie voldoende laag is om asbestose te voorkomen, is niet met zekerheid
bekend. Niet bekend is of er wat betreft de relatie asbest/mesothelioom een
concentratie asbestvezels is aan te geven waaraan werknemers kunnen worden
blootgesteld zonder kans op het optreden van mesothelioom maar wel is het
zo dat bij de gehanteerde MAC-waarde de kans er op uitermate klein lijkt.» Verder geeft dit P-blad beheersmaatregelen voor het verwerken en bewerken
van asbesthoudende producten.In 1982 verschenen P 116-2 «Werken met asbest in het bouwbedrijf»
en P 116-3 «Werken met asbest». Beide P-bladen geven beheersmaatregelen
voor het verwerken en bewerken van asbest en asbesthoudende producten. 4. VerbodDe discussie over een mogelijk verbod op asbest is vanaf begin jaren zeventig
intensief gevoerd. Volgens de toenmalige opvattingen was vooral het blauwe
asbest verantwoordelijk voor het veroorzaken van mesothelioom. Door het departement
van Sociale Zaken werd een ontwerpbesluit opgesteld dat onder andere het verbod
op blauwe asbest en daarnaast van specifieke toepassingen van andere asbestsoorten
beoogde. Dat ontwerp besluit werd op 6 januari 1975 aan de SER voorgelegd
ter advisering.In 1975 adviseerde de SER verdeeld1 over de
wenselijkheid van een verbod op blauwe asbest en beperkende maatregelen voor
het beroepsmatig gebruik van andere asbestsoorten. Ook met uw Kamer is in
1975 en 1976 door mijn toenmalige ambtsvoorganger uitvoerig overlegd over
nadere regulering van beroepsmatig asbestgebruik. Noch tijdens de mondelinge
behandeling van het wijzigingsvoorstel van de begroting van Sociale Zaken
als het asbestverbod uitgebreid aan de orde komt (Silicosewet in de Tweede
Kamer2 (mei 1975), noch tijdens de behandeling
van de begroting van Sociale Zaken als het asbestverbod uitgebreid aan de
orde komt (maart 1976)3, tekende zich een kamermeerderheid
af voor een verbodsregeling van blauwe asbest en specifieke toepassingen van
andere asbestsoorten. Nadrukkelijk werd de bewindspersoon gevraagd om de Tweede
Kamer bij de totstandkoming van de AMvB (Asbestbesluit) te betrekken. Eind
1976 is een ontwerptekst voor de Algemene Maatregel van Bestuur met de Vaste
Kamercommissie van SZ besproken4. Het toen voorliggende
voorstel kon wel op een meerderheid rekenen.In 1978 trad het bedoelde Asbestbesluit gebaseerd op de Silicosewet in
werking5. Het besluit behelsde:het verbod op het ter verkoop in voorraad houden, be- en verwerken van
crocidoliet (blauwe asbest) en crocidoliethoudend materiaal met een mogelijkheid
tot ontheffing van dat verbod;– het verbod op verspuiten van alle asbestsoorten;– de verplichting de concentratie van asbeststof, bij het bewerken
of verwerken van de overige soorten asbest, in de lucht zo laag mogelijk te
doen zijn; – de concentratie asbeststof in de inademingslucht zo laag mogelijk
te houden en een MAC-waarde van 2 vezels/ml lucht niet te overschrijden;– verplichting tot melding van nieuwe toepassingen aan de Arbeidsinspectie;«De asbestblootstelling zo laag mogelijk te doen zijn», zo
blijkt uit de Nota van Toelichting bij het besluit, moet worden geïnterpreteerd
als «zo laag mogelijk als binnen het technisch mogelijke economisch
aanvaardbaar is». De opmerking over de economische aanvaardbaarheid
moet worden bezien in het licht van de toenmalige bezorgdheid in de samenleving
over de gevolgen van het Asbestbesluit voor de werkgelegenheid in de asbestverwerkende
industrie.Als gevolg van het voortschrijdend inzicht dat alle asbestsoorten gevaarlijk
zijn is de regelgeving in de jaren tachtig aanzienlijk verscherpt, in 1993
leidend tot een verbod op het beroepsmatig omgaan met asbest. 5. Bevoegdheden en toezicht door de ArbeidsinspectieDoor de Arbeidsinspectie werden in de loop der jaren verschillende P-bladen
uitgebracht die een concrete op de praktijk gerichte invulling gaven van de
wettelijke verplichtingen van dat moment.Deze publicatiebladen gaven aan hoe volgens de stand van de techniek van
dat moment zo veilig mogelijk met asbest gewerkt kon worden. De P-bladen werden
in de praktijk door de Arbeidsinspectie gehanteerd om te toetsen of aan de
wettelijke verplichtingen werd voldaan.De strekking van de P-bladen kan representatief worden geacht voor het
optreden van de Arbeidsinspectie m.b.t. asbest door de jaren heen.De activiteiten van de Arbeidsinspectie m.b.t. asbest waren primair gericht
op inspecties bij asbestverwerkende bedrijven en direct aan asbestverwerking
gerelateerde werkzaamheden. Aandacht voor bedrijven of instanties waar asbest
was aangebracht en waaraan geen bewerkingen werden uitgevoerd (stabiele situatie)
was er incidenteel.– Met betrekking tot de arbeidsbeschermingsvoorschriften bij beroepsmatige
blootstelling aan asbest zijn in de beschreven periode drie wettelijke regimes
relevant waarvan het toezicht op de naleving bij de Arbeidsinspectie berust:....van
1938 tot 1 juli 1997 het Veiligheidsbesluit voor fabrieken of werkplaatsen
(VBF), tot 1983 gebaseerd op de Veiligheidswet 1934, en daarna op de Arbeidsomstandighedenwet;
de betreffende voorschriften hadden betrekking op bescherming tegen gevaarlijke
stoffen in haar algemeenheid;– vanaf 1978 tot 1988 het Asbestbesluit 1977; tot 1983 gebaseerd
op de Silicosewet 1951, daarna op de Arbeidsomstandighedenwet;– vanaf 1988 tot kort geleden (1 juli 1997: inwerkingtreding Arbeidsomstandighedenbesluit
waarin ook asbest is geregeld) het Asbestbesluit Arbeidsom-standighedenwet.Een bijkomend aspect is de internationale militaire status van het J.O.C.
in de Cannerberg. Militairen en het burgerpersoneel geplaatst bij het J.O.C.
dienen zich volgens het NAVO-statusverdrag aan de Nederlandse wet te houden1. Het internationale karakter van de verdragsorganisatie
maakt echter dat op grond van het internationaal publiekrecht haar immuniteit
wordt verleend. Ook gebouwen en archieven genieten deze immuniteit. Dit betekent
dat de handhaving van de wet, ondanks dat deze wel van toepassing is, in beginsel
niet afgedwongen kon worden en dat gebouwen in het algemeen alleen met toestemming
van de commandant (die aan zijn toestemming voorwaarden inzake screening van
personen kan verbinden) mogen worden betreden tenzij de betrokken (opsporings-)
ambtenaar beschikt over een door de verantwoordelijke Procureur-Generaal gegeven
machtiging tot betreding.Uiteraard stond het de Arbeidsinspectie vrij om gevraagd en ongevraagd
te adviseren in situaties waarin geen of beperkte bevoegdheid tot optreden
bestond.Samengevat komt het beeld van de (beperkte) bevoegdheden van de Arbeidsinspectie
voor inspectie en handhaving in de Cannerberg op het volgende neer:I. t.a.v. de NATO in bestuursrechtelijke zin, bijvoorbeeld door het stellen
van een eis, zij het dat bij het niet voldoen aan de eis er geen verdere mogelijkheden
waren tot optreden op basis van verleende immuniteiten;Rechtsgrondvóór 1 juli 1978 op basis van de Silicosewet + P-blad 116
(van 1971); van 1 juli 1978 tot 1 januari 1983 op basis van de Silicosewet
j° Asbestbesluit; vanaf 1 juni 1985 op basis van de Arbowet j° Asbestbesluit,
later Asbestbesluit Arbowet II. t.a.v. werkgevers buiten de burgerlijke openbare
dienst en buiten defensie, die in de «Cannerberg» werkzaamheden
lieten verrichten door werknemers zonder dat deze werkzaamheden geschiedden
onder het gezag van de NATO (bijvoorbeeld schoonmaakbedrijven en cateringbedrijven);Rechtsgrondvóór 1 juli 1978 op basis van de Silicosewet of op basis
van de Veiligheidswet 1934 j° VBF + P-blad 116 (van 1971); van 1 juli
1978 tot1 januari 1983 op basis van de Silicosewet j° Asbestbesluit; vanaf1 januari 1983 op basis van de Arbowet j° Asbestbesluit, later Asbestbesluit
ArbowetIII. t.a.v. werkgevers uit de burgerlijke openbare dienst.Rechtsgrondvóór 1 juli 1978 op basis van de Silicosewet of op basis
van de Veiligheidswet 1934 j° VBF + P-blad 116 (van 1971); van 1 juli
1978 tot 1 januari 1983 op basis van de Silicosewet j° Asbestbesluit;
vanaf 1 juni 1985 op basis van de Arbowet j° Asbestbesluit, later Asbestbesluit
Arbowet.IV. t.a.v. het Ministerie van Defensie (bijvoorbeeld m.b.t. door werknemers
van dit Ministerie verrichte onderhoudswerkzaamheden ter plaatse), bijvoorbeeld
door het stellen van een eis, zij het dat bij het niet voldoen aan de eis
er geen verdere mogelijkheden waren tot optreden in strafrechtelijke zin1;Rechtsgrondvóór 1 juli 1978 op basis van de Silicosewet of op basis
van de Veiligheidswet 1934 j° VBF + P-blad 116 (van 1971); van 1 juli
1978 tot 1 januari 1983 op basis van de Silicosewet j° Asbestbesluit;
vanaf 1 juni 1985 op basis van de Arbowet j° Asbestbesluit, later Asbestbesluit
Arbowet.NB: Van 1 januari 1983 (inwerkingtreding Arbowet) tot 1 juni 1985 (inwerkingtreding
Arbeidsomstandighedenbesluit burgerlijke openbare dienst en Arbeidsomstandighedenbesluit
defensie) was er in de hierboven onder I., III. en IV. omschreven situatie
geen mogelijkheid tot (formeel) optreden. 6. Chronologie van optreden van Arbeidsinspectie 1971–1975Ten behoeve van isolatie wordt door een gespecialiseerd bedrijf spuitasbest
aangebracht op aircoleidingen in de Cannerberg. Op verzoek van Defensie worden
door de eerste hoofdgeneeskundige bij de Arbeidsinspectie initiatieven genomen
voor metingen naar concentraties asbest als gevolg van deze spuitwerkzaamheden.
Deze metingen worden uitgevoerd op 23 februari 1971 door de Scheikundige Dienst
van het DGA. Uit de metingen blijkt dat bij deze werkzaamheden
zeer hoge concentraties aan asbest optreden, tot 20 maal de toenmalige MAC-waarde.
Daarnaast wijst de Scheikundige Dienst nadrukkelijk op de mogelijkheid dat
door aanwezigheid van asbestlagen op de leidingen gevaar bestaat voor het
vrijkomen van asbestvezels. Men adviseert dan ook de asbestlaag op de leidingen
af te dekken met een kunststof- of metaallaag om vrijkomen van losse asbestvezels
te voorkomen. (Zoals blijkt uit het antwoord van de Staatssecretaris van Defensie
op de vragen 9/22 in zijn brief van 22 mei 1997 aan uw Kamer, kenmerk P97 003 284,
zijn van 1975 tot 1979 alle met asbest geïsoleerde leidingen met aluminium
bekleed.)Op 31 augustus 1971 meldt Defensie aan het districtshoofd van de Arbeidsinspectie
in Maastricht dat als gevolg van de uitkomsten van de metingen Defensie besloten
heeft in de Cannerberg het spuiten van asbest te staken. In totaal is dan
al circa 1400 m2 blauwe asbest en circa 1100 m2 grijze
asbest als isolatie op leidingen in de Cannerberg aangebracht. Tevens wordt
de Arbeidsinspectie verzocht langdurige metingen uit te voeren teneinde te
kunnen constateren of binnen het gangenstelsel van de Cannerberg gevaarlijke
concentraties aanwezig zijn, die zouden kunnen worden verplaatst door de werking
van de luchtcirculatie van de airconditioning. Dit naar aanleiding van de
conclusie uit het rapport van de Scheikundige Dienst van het DGA dat metingen
van lange duur nodig zijn om te kunnen vaststellen welke soort asbest in de
lucht voorkomt. Voorzover kan worden nagegaan wordt dit verzoek niet gehonoreerd.
In die tijd is het gebruikelijk dat door de Scheikundige Dienst metingen werden
uitgevoerd ter ondersteuning van inspectie en opsporing. Voor langdurige metingen1 als door Defensie verzocht, werden werkgevers zelf verantwoordelijk
geacht. Of er over dit verzoek mondeling contact heeft plaatsgevonden tussen
betrokkenen is niet bekend, in de thans nog beschikbare schriftelijke archieven
kan hiervan niets worden terug gevonden. 1976–1980Bij brief van 13 augustus 1976 verzoekt de Eerstaanwezend Ingenieur der
Genie aan de Arbeidsinspectie een onderzoek in te stellen naar de mate van
onveiligheid in de Cannerberg ten gevolge van de aanwezigheid van asbeststof,
daarbij refererend aan het eerdere verzoek uit 1971.Tevens verzoekt hij om nader advies met betrekking tot te nemen maatregelen.
Een spoedig onderzoek wordt dringend noodzakelijk geacht gezien de aandacht
voor deze materie in de buitenlandse pers en de aandacht hiervoor op stafniveau
van NORTHAG (Northern Army Group).Op 13 september 1976 brengt de Arbeidsinspectie een bezoek aan de Cannerberg.
Daarbij wordt door de Arbeidsinspectie geconcludeerd dat de omvang van het
asbestprobleem in kaart gebracht moet worden.Op 16 september 1976 is er telefonisch overleg van de Arbeidsinspectie
met de Eerstaangewezen Ingenieur der Genie over de uitvoering van de metingen;
de inspectie geeft aan dat het niet de Arbeidsinspectie zal zijn die de gevraagde
metingen zal uitvoeren; aan de orde komt wie het wel zal doen en wie een en
ander moet betalen. TNO voert het onderzoek uit op kosten van Defensie en
doet daartoe metingen op 21 september 1976 en 27 oktober 1976. De gemeten
waarden blijven ver onder de toenmalige MAC-waarden2.Conclusie TNO-rapportage uit 1977: «Alle gemeten concentraties liggen
ruim onder de MAC, zodat de situatie acceptabel kan worden genoemd. Gezien
de resultaten werd geen onderzoek gedaan naar het type asbest.» 1981–1985In november 1981 wordt in opdracht van het Ministerie van VROM door het Bouwcentrum een rapport opgesteld over asbestverwerking in bouwmaterialen.
Hierbij wordt een lijst opgesteld van 200 gebouwen waarin asbestspuitlagen
zijn aangebracht. De Cannerberg komt op deze lijst voor onder vermelding Verbindingscentrum
Genie, Cannerweg 2, Maastricht.Op 31 oktober 1983 worden er kamervragen gesteld over het voorkomen van
asbest in openbare gebouwen1.Door de Minister van VROM wordt mede namens de Staatssecretaris van SZW
bij de beantwoording het volgende aan de Kamer gerapporteerd:«In het merendeel van die gevallen leveren de asbestspuitlagen
thans naar verwachting geen gevaar voor de gezondheid meer op. In een zeer
gering aantal gevallen zijn zij echter toegepast om akoestische redenen en
onafgeschermd in voor personen toegankelijke ruimten. Omdat met betrekking
tot deze lagen, met name wanneer zij al wat ouder zijn, niet geheel kan worden
uitgesloten dat zij gevaar voor de gezondheid betekenen, is recent aan TNO
opdracht gegeven om criteria op te stellen voor een snelle beoordeling van
de huidige en toekomstige situatie van de spuitlagen in de betrokken 200 gebouwen
met betrekking tot gevaren voor de gezondheid. Deze criteria zullen in mei
1984 ontwikkeld zijn. De Arbeidsinspectie zal met de eigenaren, beheerders
en gebruikers van de desbetreffende gebouwen contact opnemen. Daarnaast zal
alle gemeenten worden verzocht de Arbeidsinspectie op de hoogte te stellen
van voorgenomen verbouw- en sloopwerkzaamheden aan gebouwen waarin asbest
verwerkt is.»In maart 1984 wordt er door de Arbeidsinspectie in samenwerking met de
Hoofdinspectie van de Volksgezondheid voor de Milieuhygiëne het project
«gespoten asbestlagen, lokaliseren en aanpak» opgestart. Het project in grote lijnen:1. Verificatie adressen gebouwen, inzicht in bestand asbestspuitlagen
door de Arbeidsinspectie. Beoordeling van de toenmalige situatie van de asbestspuitlagen,
in drie categorieën t.w. aanvaardbaar, aanvaardbaar met eenvoudige ingrepen
of niet aanvaardbaar met verwijdering van de asbestspuitlaag. Verzenden van
de ingevulde checklists via DGA aan TNO. 2. Brief van Arbeidsinspectie naar eigenaren/beheerders met de bevindingen
van de visuele inspectie m.b.t. de toestand van de asbestspuitlagen resp.
onderzoek door TNO.3. Brief van de Arbeidsinspectie aan gemeenten, waarin wordt gewezen op
het voorkomen van gespoten asbestlagen in deze gebouwen, alsmede op de gevaren
voor de gezondheid.Op 21 maart 1985 stuurt de directeur Veiligheid van het DGA een rappel-brief
aan het Districtshoofd van de Arbeidsinspectie te Maastricht. In deze brief
wordt aangegeven dat de 13 gebouwen (waaronder de Cannerberg) van de lijst
in het 1e district voor 1 juli 1985 moeten zijn bezocht. Naast deze brief
is er in de archieven niets teruggevonden over een projectrapportage, over
de 13 gebouwen noch over de Cannerberg.Onduidelijk is derhalve in hoeverre de Cannerberg in het kader van dit
project is bezocht.Het TNO-rapport wordt in mei 1985 opgeleverd. Uit het rapport blijkt dat
een aantal locaties zijn bezocht, onduidelijk is of de Cannerberg hierbij
behoorde. 1986–1990Mij is geen betrokkenheid van de Arbeidsinspectie bij de Cannerberg bekend
in de periode 1986–1990. Gegeven het feit dat er in de Cannerberg geen asbest werd bewerkt was er vermoedelijk geen aanleiding voor de
Arbeidsinspectie de Cannerberg te volgen. Van Defensie is geen verzoek uitgegaan
voor advies of optreden door de Arbeidsinspectie.Een mogelijke aanleiding voor betrokkenheid had één of meerdere
verzoeken om ontheffing van het Asbestbesluit 1977 voor werkzaamheden met
het bewerken van blauwe asbest in de Cannerberg kunnen zijn. Uit de beschrijving
en het antwoord op kamervraag 13/23/26/28 in brief d.d. 22 mei 1997 van de
Staatssecretaris van Defensie blijken er in de Cannerberg werkzaamheden plaatsgevonden
te hebben aan asbestgeïsoleerde leidingen die naar alle waarschijnlijkheid
onder het asbestverbod uit 1977 vielen.Voor dit soort werkzaamheden zou volgens de voorschriften ontheffing moeten
zijn aangevraagd bij de Arbeidsinspectie, hetgeen dan tot Arbeidsinspectie
bemoeienis zou hebben geleid. Uit archiefonderzoek is evenwel niet gebleken
dat er ontheffingsverzoeken zijn ingediend, noch dat advies is gevraagd of
een ontheffing voor bepaalde werkzaamheden noodzakelijk was. 1991–1992In 1991 wordt de Arbeidsinspectie in Maastricht door Defensie opnieuw
betrokken bij asbestproblematiek in de Cannerberg. Aanleiding zijn de uitkomsten
van asbestmetingen in het u inmiddels bekende TNO-onderzoek van 18 oktober
1991.Een aantal passages, ontleend aan de TNO rapportage:– «in drie luchtmonsters wordt een vezelconcentratie aangetroffen
die hoger is dan 0,01 vezels per cm3»;– «Uit analyse van veegmonsters blijkt dat het stof in de
luchtleidingen grote hoeveelheden (tot meer dan 10 gewichtsprocenten) asbest –
zowel amosiet als chrysotiel – bevat. Amosiet werd veelal in ongebonden,
pure toestand aangetroffen (plukjes) en zeer waarschijnlijk afkomstig van
een spuitlaag en/of leidingsisolatie. Chrysotiel wordt vaak gebonden aan stukjes
cement aangetroffen.»– «voorafgaande aan de metingen vond een visuele inspectie
plaats. Hierbij werd geconstateerd dat het cement van de verbindingen tussen
de kanalen los laat. Op diverse plafonds werd asbest waargenomen. Het betrof
blauwe asbest die nog in vlokken aan staalconstructies vast zat.»– «het ernstige gezondheidsrisico dat gepaard gaat met blootstelling
aan asbestvezels maakt ingrijpen in de aangetroffen situatie zeer urgent.»Defensie neemt kort daarop contact op met de Arbeidsinspectie, die de
situatie ter plaatse in ogenschouw wil nemen. Op 30 oktober 1991 vindt er
in de Cannerberg overleg plaats tussen de Arbeidsinspectie en Defensie waarbij
de situatie ter plaatse wordt bekeken. De Arbeidsinspectie verzoekt om zo
volledig mogelijk geïnformeerd te worden. Het rapport van TNO wordt de
Arbeidsinspectie staande het overleg ter hand gesteld. Nadere informatie is
nagezonden. De Arbeidsinspectie vraagt nadrukkelijk om op zeer korte termijn
(namelijk binnen 14 dagen) een plan van aanpak op te stellen voor de oplossing
van de asbestproblematiek. Uitgangspunten voor het plan van aanpak zijn wat
de inspectie betreft: het aanpakken van de bron van asbestblootstelling door
verwijdering van de asbest; het zoveel mogelijk voorkomen van verspreiding
van de asbest; verbieden van betreding van de meest gevaarlijke gebieden en
bepaalde werkzaamheden, en in de tussentijd gebruiken van adequate persoonlijke
beschermingsmiddelen door het personeel. Na de inspectie wordt de aangetroffen
situatie in de Cannerberg geclassificeerd als een «verhoogd risico».Het TNO-rapport wordt op verzoek van de Arbeidsinspectie door Defensie
(Directie Gebouwen, Werken en Terreinen) ook aan de beleidsdirecteur
Gezondheid van het DGA toegezonden. Op 12 november 1991 reageert de Directeur
Gezondheid met een brief aan de Centrale Directie DGW&T. Hij acht in situaties
waarin niet wordt gewerkt met asbest, maar waarin wel sprake is van blootstelling
(zoals dat het geval is bij het kantoorpersoneel dat zich in de gangen van
de Cannerberg beweegt) niet de normering vanuit de arbeidsomstandighedenwetgeving,
maar de binnenlucht-kwaliteitsnormering van VROM (waaraan, zoals bekend, het
TNO-rapport refereerde) relevant. Ook hij oordeelt op basis van de hem beschikbare
informatie dat in de gegeven situatie sprake is van een verhoogd risico. Hij
adviseert dan ook «ten stelligste de maatregelen te treffen die leiden
tot beëindiging van de blootstelling aan asbest van werknemers in de
Cannerberg, een en ander in samenspraak met de Arbeidsinspectie».Op 14 november 1991 volgt bespreking van het plan van aanpak, opgesteld
door een extern adviesbureau in opdracht van Defensie. De kern van de aanpak
is, dat op korte termijn begonnen zou moeten worden met verwijdering van alle
asbestbronnen uit de Cannerberg, hetgeen door de Arbeidsinspectie wordt ondersteund.In afwachting van de afronding van deze ingrijpende maatregel zijn tijdelijke
maatregelen vereist. Onder andere dient geen onderhoud meer gepleegd te worden
aan het ventilatiesysteem, en alle personeel in de Cannerberg moet uitgerust
worden met persoonlijke beschermingsmiddelen. Op 5 december 1991 volgt wederom een bespreking met de Arbeidsinspectie.
Door het externe adviesbureau dat het plan van aanpak heeft opgesteld, is
in de Cannerberg een inspectie gehouden om een uitvoeringsvolgorde te kunnen
aanbrengen in de verschillende onderdelen van het plan van aanpak. Naar aanleiding
daarvan is door TNO in de kantoren gemeten. De conclusie wordt bevestigd dat
het gehele gangenstelsel als niet-betreedbaar moet worden aangemerkt en onmiddellijk
een fundamentele aanpak behoeft; de kantoren zijn minder een probleem. Niet
alleen het onderhoudspersoneel, maar al het personeel dat zich door de gangen
verplaatst, moet persoonlijke beschermingsmiddelen dragen. De Arbeidsinspectie
geeft aan dat er met onmiddellijke ingang overgegaan moet worden tot het saneren
van het gangenstelsel en dat alle personen die zich in het gangenstelsel bevinden
adequate beschermingsmiddelen moeten dragen1.Op 9 december 1991 vindt overleg plaats tussen vertegenwoordigers van
het Ministerie van Defensie, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de NAVO.
Geconcludeerd wordt dat de situatie in de Cannerberg dusdanig is dat het gebruik
niet op verantwoorde wijze kan worden voortgezet zonder het treffen van (kostbare)
voorzieningen. In het licht van de reeds voorziene ontruiming op termijn wordt
door de NAVO-vertegenwoordiger in dit overleg aangekondigd de ontruiming van
de Cannerberg zo spoedig mogelijk aan te vangen. Voor dat deel van het verbindingscentrum
dat als onmisbaar wordt beschouwd, zullen tot aan de definitieve ontruiming
adequate beheersmaatregelen worden getroffen.Bij brief van 18 december 1991 omschrijft de Arbeidsinspectie aan DGW&T
nader welke beschermingsmiddelen door het kantoorpersoneel zouden zou moeten
worden gedragen.Op 11 maart 1992 heeft opnieuw overleg plaats tussen de Arbeidsinspectie
en Defensie waarbij duidelijk wordt dat de NAVO heeft besloten de Cannerberg
voor operationeel gebruik per 31 december 1992 te sluiten. Defensie vraagt
of, gezien de snelle sluiting, kostbare maatregelen als het plaatsen van absoluutfilters
bij uitblaaspunten van het ventilatiesysteem om besmetting van kantoorruimten
te voorkomen, zoals het oorspronkelijk had toegezegd, niet achterwege kunnen
blijven. De Arbeidsinspectie dringt aan op onmiddellijke uitvoering
van de toegezegde maatregelen, en verwacht van Defensie dat daarmee per 1
april 1992 daadwerkelijk een begin wordt gemaakt. Bij brief van 16 maart 1992
aan de Centrale Directie DGW&T wordt een en ander bevestigd, en worden
de absoluutfilters geplaatst. Bij een inspectiebezoek in de Cannerberg op
21 mei 1992 constateert de Arbeidsinspectie dat afdoende voorzieningen zijn
getroffen bij de werkzaamheden aan het ventilatiesysteem, maar dat de afspraak
voor het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen door militair personeel
niet wordt nageleefd. Bij brief van 27 mei 1992 wordt bij de Commandant van
het J.O.C. aangedrongen op naleving van deze afspraak.Civiele onderhoudsbedrijven die in de Cannerberg werkzaam zijn, stellen
eind 1991 aan de Arbeidsinspectie vragen over mogelijke risico's en maatregelen
in verband met door hen uit te voeren werkzaamheden. Bij brief van 26 november
1991 stelt de Arbeidsinspectie de betreffende werkgevers op de hoogte van
het oordeel van de Arbeidsinspectie over de risico's in de Cannerberg en de
algemene te nemen voorzorgsmaatregelen. De respectieve werkgevers wordt gewezen
op de eigen verantwoordelijkheid voor het veilig uitvoeren van het werk door
hun eigen werknemers.Uiteindelijk is de Cannerberg officieel gesloten als operationeel hoofdkwartier
op 4 september 1992. 7. Tot slot:In het geval van de Cannerberg is gebleken dat bij «stabiele situaties»
er geleidelijk toch asbest vrij kan komen waardoor er een verhoogd risico
kan ontstaan. Ook elders zou dat het geval kunnen zijn. Ik heb dan ook aan
de Arbeidsinspectie de opdracht gegeven om op korte termijn een inventariserend
onderzoek uit te voeren naar «stabiele situaties» van asbestspuitlagen.
Bij dit onderzoek zullen alle beschikbare gegevens worden betrokken. Over
de resultaten van het onderzoek van de Arbeidsinspectie zal uw Kamer middels
een rapport worden geïnformeerd.Tevens treft u ter informatie aan de geanonimiseerde rapporten, interne
correspondentie, etc. die in het kader van een WOB-procedure tegelijkertijd
ter beschikking worden gesteld aan de heer D. Berts.1De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,F. H. G. de Grave XNoot1«MAC» staat voor Maximaal Aanvaarde Concentraties, tot 1976
(overigens ten onrechte) Maximaal Aanvaardbare Concentraties geheten.XNoot2Zie de antwoorden van de Staatssecretaris van Defensie op de vragen 58/59/60a
in zijn brief van 26 mei 1997.XNoot1Het werkgeversdeel van de SER is gekant tegen elke vorm van een verbod,
de werknemers en kroonleden zijn vóór verbodsregelgeving. De
argumentatie tegen een verbodsregelgeving van de kant van de werkgevers/producenten
steunt op drie pijlers: een verbod brengt vanwege het (onverdiende) negatieve
imago van asbest nadelige economische gevolgen voor de betrokken bedrijven
met zich mee, maatschappelijk uit te drukken in verlies van werkgelegenheid;
de veronderstelde ernst van het gezondheidsprobleem is minder duidelijk dan
het schijnt; en bedrijven kunnen asbest veilig verwerken.XNoot2Handelingen Tweede Kamer, zitting 1974–1975, 4497–4504. Teneinde
een verbod op asbest met als motivering de kankerverwekkende werking ervan
op de Silicosewet te kunnen baseren, moest de Silicosewet worden aangepast.
Deze voorzag immers alleen in de mogelijkheid van een algemene maatregel
van bestuur ter preventie van stoflongen.XNoot3Handelingen Tweede Kamer, zitting 1975–1976, OCV 19, 660–666.XNoot4 Handelingen Tweede Kamer, zitting 1976–1977, 14 100 hoofdstuk
XV, nr. 26.XNoot5Het Asbestbesluit Silicosewet (Stb 1977, 269) is bij besluit van 16 juni
1978 (gedeelte- lijk) in werking getreden (Stb 1978, 343).XNoot1Artikel II van het NAVO-Statusverdrag van 19 juni 1951 (Trb, 1953, 10)
stelt: «Een krijgsmacht, haar civiele dienst, de leden daarvan, alsmede
hun gezinsleden zijn gehouden de wetten van de Staat van verblijf te eerbiedigen
en zich te onthouden van elk optreden in strijd met de geest van dit Verdrag
en in het bijzonder van elke politieke actitiviteit in de Staat van verblijf.
De Staat van herkomst is mede gehouden de hiertoe noodzakelijke maatregelen
te nemen.» Op grond van dit artikel zijn dus een krijgsmacht (dit is
het personeel, behorende tot de land-, zee- of luchtstrijdkrachten van een
verdragsluitende partij, wanneer het zich voor de uitoefening van de dienst
op het grondgebied van een andere verdragsluitende partij bevindt), haar civiele
dienst (burgerpersoneel van een andere verdragsstaat en onderdanen van de
verblijfsstaat) alsmede hun gezinsleden gehouden de wetten van de Staat van
verblijf te respecteren.XNoot1Cf. de overwegingen die ook in het «Pik-meerarrest» een rol
hebben gespeeld.XNoot1Zie ook vraag nr. 1 gesteld door de vaste commissie voor Defensie van
de Tweede Kamer d.d. 29 mei 1997.XNoot2De hoogste gemeten waarden zijn op elk van de twee meetdagen 25 respectievelijk
100 maal lager dan de toenmalige MAC-waarde van 2 vezels/ml voor asbest,
en 2,5 respectievelijk 10 maal lager dan de – latere – MAC-waarde
van 0,2 vezels voor blauwe asbest (crocidoliet).XNoot1Zie de antwoorden van de Minister van VROM mede namens de Staatssecretaris
van SZW op de vragen 315 in zijn brief van 5 januari 1984.XNoot1Zie besprekingsverslag d.d. 5 december 1991, nr. 9 108 905,
m.b.t. asbest in de Cannerberg te Maastricht en vraag nr. 1 gesteld door de
vaste commissie voor Defensie van de Tweede Kamer d.d. 29 mei 1997.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25323-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl