Kerncentrale Borssele; Extern juridisch advies over het ontwerpconvenant Kerncentrale Borssele
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30000, nr. 20

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30000 nr. 20

10-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI Inleiding en vraagstellingII ConclusiesRisico’sAfdwingbaarheid en niet-nakomingOnvoorziene omstandighedenFaillissement EPZ is niet geregeldOverdracht belang in EPZ niet (goed) geregeldIII Juridische status van het ConvenantOvereenkomst met gemengd publiek- en privaatrechtelijk
karakterSamenhang met wetsvoorstel tot wijziging van de KernenergiewetIV AfdwingbaarheidResultaatsverplichting versus inspanningsverplichtingVerplichtingen van EPZVerplichtingen van Delta en EssentVerplichtingen van de RijksoverheidV Gevolgen niet-nakomingNiet nakoming verplichtingen door EPZNiet nakoming verplichtingen door Delta en EssentNiet nakoming verplichtingen door de RijksoverheidEvaluatie gevolgen niet-nakomingVI Onvoorziene omstandighedenVII Overige opmerkingenBijlage 1 bij het advies van 10 maart 2006 van Mr
R.W. Polak en Mr N.H. van den Biggelaar aan de leden van de Vaste Commissie
voor Volkshuisversting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerKernverplichtingen in het ConvenantPartijen bij het ConvenantVerplichtingen EPZVerplichtingen Delta en EssentVerplichtingen van de RijksoverheidVerplichtingen van alle partijenBijlage 2
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30000Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 000Kerncentrale Borsselenr. 20EXTERN JURIDISCH ADVIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 maart 2006I Inleiding en vraagstelling1. U heeft ons advies gevraagd (zie bijlage 2, brief van de vaste commissie
voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aan het Presidium
d.d. 1 februari 2006) over een aantal vragen in verband met het ontwerp-Convenant
Kerncentrale Borssele (het «Convenant»)
van 9 januari 2006. Die vragen zijn:i. Welke risico’s, daaronder met name ook begrepen risico’s
van financiële aard, zijn voor de Rijksoverheid aan het sluiten van het
Convenant verbonden?ii. In hoeverre zijn de in het Convenant opgenomen verplichtingen van
de ondernemingen die daarbij partij zijn afdwingbaar en wat zijn de juridische
gevolgen van niet-nakoming door die ondernemingen of door de Rijksoverheid?iii. Wat is de invloed van onvoorziene omstandigheden op de gelding en
afdwingbaarheid van het Convenant?2. Uw adjunct-griffier mevrouw Drs. L.E. van Halen en Drs S.J. Oostlander,
Hoofd Onderzoeks- en verificatiebureau, hebben ons ten behoeve van dit advies
een aantal stukken ter hand gesteld, waarvan de voornaamste zijn:i. het Convenant;ii. de brieven van de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van 29 april
2005, 9 augustus 2005 en 10 januari 20061;iii. de lijst van vragen van de Commissie Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer aan de Regering.3. Bij het opstellen van dit advies hebben wij enige aandacht besteed
aan het recent bij de Tweede Kamer aanhangig gemaakte wetsvoorstel tot wijziging
van de Kernenergiewet2, voor zover van belang
voor de beantwoording van de in dit advies behandelde vragen. Wij hebben evenwel,
conform uw verzoek, geen zelfstandig advies over dat wetsvoorstel
gegeven. Uitgangspunt bij dit advies is dat het wetsvoorstel, in ieder geval
voor zover het betrekking heeft op (het einde van) de bedrijfsduur van de
KCB, op enig moment kracht van wet zal verkrijgen.4. Bij het opstellen van dit advies zijn wij op uw instructie uitgegaan
van de juistheid van het standpunt van de Staatssecretaris van VROM dat de
juridische mogelijkheden tot een gedwongen sluiting van de KCB per ultimo
2013 beperkt zijn tot een sluiting bij wet, waarbij tegelijkertijd commerciële
productie van kernenergie in zijn algemeenheid wordt verboden. De Staatssecretaris
heeft daarbij aangegeven dat in dat geval een schadevergoeding van enkele
honderden miljoenen tot ruim een miljard euro onontkoombaar is. Wij hebben
het dus niet tot onze opdracht gerekend de juistheid van dit standpunt te
toetsen.15. Dit advies is hierna als volgt opgebouwd:  I. Inleiding en vraagstellingII. ConclusiesIII. Juridische status van het ConvenantIV. AfdwingbaarheidV. Gevolgen niet-nakomingVI. Onvoorziene omstandigheden  bijlage 1: overzicht van de kernverplichtingen uit het ConvenantII ConclusiesRisico’s6. Aan het sluiten van het Convenant zijn voor de Rijksoverheid financiële
risico’s verbonden, vooral in het geval de regering of de Staten-Generaal
op enig moment toch initiatieven zou ontplooien om tot sluiting van de KCB
vóór 31 december 2033 te komen. Het Convenant verleent
in dat geval aan EPZ, Delta en Essent een recht op volledige schadevergoeding,
gerelateerd aan de situatie dat de KCB tot 31 december 2033 open zou
blijven.2 Wij kunnen de omvang van die potentiële
schadevergoeding thans niet inschatten, maar uitgaande van de juistheid van
de inschatting van de Staatssecretaris van de schadevergoeding in geval van
sluiting per 2013, lijkt het reëel om rekening te houden met bedragen
in de orde van honderden miljoenen (zie nr. 4 en nr. 42).7. Artikel 3.1 zich zo laat lezen dat de ondernemingen geen aanspraak
kunnen maken op enige schadeloosstelling op grond van het Convenant, indien
de KCB eerder zou worden gesloten omdat EPZ niet langer voldoet aan de toepasselijke
(veiligheids)eisen. Artikel 3.1 zou op dit punt echter duidelijker moeten
worden geformuleerd zodat geschillen hierover zoveel mogelijk worden vermeden
(zie nr. 51).Afdwingbaarheid en niet-nakoming8. In de mogelijkheden om de verplichtigen van het Convenant wederzijds
af te dwingen, schuilt een zekere onevenwichtigheid ten nadele van de Rijksoverheid.
De mogelijkheden voor Delta en Essent om voor schadevergoeding in aanmerking
te komen in het geval de Rijksoverheid toch tot eerdere sluiting overgaat,
zijn expliciet vastgelegd in het Convenant. In de situatie dat EPZ haar verplichtingen
op het punt van de sluiting, ontmanteling en het nucleair veiligheidsbeleid
niet nakomt, zijn er zowel civielrechtelijke als publiekrechtelijke mogelijkheden
voor de Rijksoverheid om nakoming van deze verplichting af te
dwingen. In het geval dat Delta en Essent hun verplichtingen betreffende investeringen
in additionele innovatieve projecten en in het Fonds niet nakomen, is de situatie
evenwel minder helder. Bij de additionele innovatieve investeringen is niet
duidelijk of een vordering tot nakoming ook tot het beoogde resultaat leidt,
omdat het hier uiteindelijk een inspanningsverplichting betreft. Bij het Fonds
is niet duidelijk wie beoordeelt of zijn financieringsbehoefte verdere stortingen
(boven de initiële EUR 10 mln.) door Delta en Essent noodzakelijk maakt
(zie nrs. 31 tot en met 42).9. Het Convenant regelt niet wat er moet gebeuren als Delta en Essent
hun inspanningsverplichting ten aanzien van investeringen in additionele innovatieve
projecten wél zijn nagekomen, maar onvoldoende additionele innovatieve
projecten hebben gevonden. Artikel 12.3 dekt deze situatie niet (zie nr. 37).10. Uit het Convenant is niet duidelijk of de overeengekomen CO2-emissiereducties inderdaad additioneel zijn en of zij daadwerkelijk
een extra inspanning van de ondernemingen vergen (zie nr. 35).11. Het vragen van nakoming bij de rechter van de verplichting van EPZ
ten aanzien van het nucleair veiligheidsbeleid zal naar onze inschatting een
langdurige en complexe aangelegenheid zijn, omdat de rechter voor vele technische
vragen komt te staan die hij zonder ondersteuning van deskundigen niet zal
kunnen beantwoorden. Wij raden aan de Staatssecretaris te vragen een nadere
analyse te geven van de mogelijkheden en onmogelijkheden om de eisen betreffende
het nucleair veiligheidsbeleid via de huidige Kernenergiewetvergunning te
realiseren. Die analyse is ook nodig om het risico van een (partiële)
nietigheid van het Convenant in verband met een mogelijk onaanvaardbare doorkruising
van de publiekrechtelijke weg te kunnen overzien (zie nr. 32).Onvoorziene omstandigheden12. Onvoorziene omstandigheden van groot gewicht zullen dikwijls resulteren
in een voornemen tot vervroegde sluiting. Daarvoor bevat het Convenant de
schadevergoedingsregeling (zie nr. 50).13. Voor omstandigheden die niet resulteren in een voornemen tot vervroegde
sluiting, bevat het Convenant een aparte regeling. Het moet dan gaan om «substantieel
gewijzigde omstandigheden». Die regeling is zo geformuleerd, dat als
sprake is van substantieel gewijzigde omstandigheden, er snel ruimte zal zijn
voor heronderhandeling. Dat maakt het Convenant op dit punt relatief flexibel
(zie nr. 49).Faillissement EPZ is niet geregeld14. Indien EPZ failliet zou gaan, wil de Rijksoverheid mogelijk tot sluiting
van de KCB kunnen overgaan zonder tot enige schadevergoeding gehouden te zijn.
In het Convenant is evenwel niets geregeld over wat er moet gebeuren als EPZ
(of één van de andere ondernemingen) failliet gaat (zie nr.
52).Overdracht belang in EPZ niet (goed) geregeld15. Het is opvallend dat het Convenant niet bepaalt dat de Rijksoverheid
goedkeuring moet geven indien Delta en Essent hun belang in EPZ, en daarmee
materieel hun betrokkenheid bij het Convenant, aan een derde overdragen.
Het Convenant bevat evenmin een bepaling die Delta en Essent verplicht om,
als ze hun belang in EPZ aan een derde overdragen, ook hun rechten en verplichtingen
uit de Convenant aan die derde over te dragen. Wij menen dat bij de Staatssecretaris
zou moeten worden aangedrongen op een zodanige regeling, dat de Rijksoverheid
in het voorkomende geval van Delta en Essent kan verlangen dat haar positie
onder het Convenant voldoende is gewaarborgd (zie nr. 54).III Juridische status van het ConvenantOvereenkomst met gemengd publiek- en privaatrechtelijk
karakter116. Wij hebben de kernverplichtingen van het Convenant beschreven in de
aan dit advies gehechte bijlage 1. Gelet op deze
kernverplichtingen, constateren wij dat het Convenant deels een bevoegdhedenovereenkomst is, waarin de Staatssecretaris van VROM,
de Minister van EZ en de Staatssecretaris van SZW (handelend als bestuursorgaan)
afspraken met de ondernemingen maken over het al dan niet gebruiken van hen
toekomende publiekrechtelijke bevoegdheden. Deels is het Convenant een overeenkomst met privaatrechtelijke inhoud, waarin de
Staat (als rechtspersoon) en de ondernemingen jegens elkaar bepaalde rechten
en verplichtingen van civielrechtelijke aard op zich nemen.17. In artikel 11.1 is bepaald dat het Convenant is aan te merken als
een overeenkomst naar burgerlijk recht voor zover het rechten
en verplichtingen van civielrechtelijke aard bevat. De vraag is dan, óf
het Convenant rechten en verplichtingen van civielrechtelijke aard bevat.
Wij menen die vraag zonder meer bevestigend te kunnen beantwoorden. Voorbeelden:
de toezegging van de Staat onder bepaalde omstandigheden schadevergoeding
te betalen; de verplichting van Delta en Essent een financiële bijdrage
aan het Fonds te voldoen.18. Het «bevoegdhedenovereenkomst»-gedeelte betreft in dit
geval (alleen) de afspraken omtrent het niet initiëren van internationale
en nationale wet- en regelgeving. Toezeggingen van de overheid omtrent wetgeving
in formele zin worden door de Hoge Raad geldig geacht.219. Aan het «bevoegdhedenovereenkomst»-gedeelte van het Convenant
zijn de Staatssecretaris van VROM, de Minister van EZ en de Staatssecretaris
van SZW als bestuursorgaan gebonden. Het handelen van de bestuursorganen in
het kader van het Convenant wordt daarbij beheerst door de relevante publiekrechtelijke
regels, en tevens door – soms analoog toe te passen – regels die
voor overeenkomsten in het Burgerlijk Wetboek («BW») zijn opgenomen.3 Dit betekent
dat de desbetreffende bestuursorganen in beginsel gehouden zijn bij de uitoefening
van hun publiekrechtelijke bevoegdheden de verplichtingen uit het Convenant
na te leven.4 Dit kan anders zijn in het geval
van onvoorziene omstandigheden die nopen tot afwijking van hetgeen is overeengekomen.520. Discussie over (niet) nakoming door de desbetreffende bestuursorganen
van hun verplichtingen uit hoofde van het Convenant zal veelal6 via de band van een voor beroep vatbaar besluit kunnen worden gevoerd
voor de bestuursrechter die bevoegd is te oordelen ten aanzien van het desbetreffende
besluit.21. Aan het «overeenkomst naar burgerlijk recht»-gedeelte
van het Convenant zijn de Staat en de ondernemingen gebonden. Het BW is op
dit deel van het Convenant onverkort van toepassing, en daarmee
via de schakelbepalingen (artikelen 3:14 BW en 3:1 lid 2 Algemene wet bestuursrecht)
ook de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Nakoming van de respectieve
verplichtingen kan worden gevraagd voor de burgerlijke rechter te Den Haag.Samenhang met wetsvoorstel tot wijziging van de Kernenergiewet22. Tegelijk met de toezending van het Convenant aan de Tweede Kamer is
het eerder genoemde wetsvoorstel tot wijziging van de Kernenergiewet (het «wetsvoorstel») aanhangig gemaakt. In het wetsvoorstel
wordt onder meer voorzien in de sluiting van de KCB uiterlijk op 31 december
2033. Bepaald is dat de vergunning voor het in bedrijf zijn van de KCB op
grond van de Kernenergiewet («Kew-vergunning»)
vervalt per 31 december 2033 voor zover het betreft het vrijmaken van
kernenergie1. Blijkens de memorie van toelichting
strekt het opnemen van een uiterste sluitingsdatum er toe vast te leggen dat
wordt afgezien van eerdere sluiting. Dit laat onverlet dat het bevoegd gezag
(i.e. de Minister van VROM) in het kader van een handhavingsactie de KCB vóór
die tijd zou kunnen sluiten, indien de kerncentrale niet langer aan de gestelde
(veiligheids)eisen zou voldoen, aldus de memorie van toelichting.2 De vraag of de ondernemingen in dat geval aanspraak zouden
kunnen maken op een schadevergoeding komt hierna aan de orde in nr. 50.23. Opvallend is dat in het Convenant op geen enkele plaats wordt verwezen
naar het wetsvoorstel.3 Naar ons oordeel verdient
het aanbeveling in het Convenant wel een verwijzing naar het wetsvoorstel
op te nemen. Daarmee ligt vast dat alle partijen zich realiseren dat nakoming
van een deel van de verplichtingen uit het Convenant (waaronder de sluiting
uiterlijk per 31 december 2033) tevens publiekrechtelijk zal worden verzekerd.
Bovendien zal in een onverhoopt geschil tussen de Rijksoverheid en de ondernemingen
over de nakoming van het Convenant een mogelijk beroep van (een van) de ondernemingen
op nietigheid van het Convenant wegens «onaanvaardbare doorkruising»
van de Kernenergiewet dan eenvoudiger kunnen worden weerlegd.24. Zoals hierna zal blijken, speelt het leerstuk van de «onaanvaardbare
doorkruising» bij de beoordeling van het Convenant op verschillende
punten een rol. Het gaat bij dit leerstuk om de vraag of de Staatssecretaris
van VROM wel gebruik mag maken van een privaatrechtelijk instrument (het Convenant)
om de bedrijfsduur van de KCB te regelen, in de situatie dat er ook een publiekrechtelijke
route (via de Kernenergiewetvergunning) bestaat om de bedrijfsduur te bepalen.25. EPZ heeft een verweer met deze strekking gevoerd in de procedure die
heeft geleid tot de uitspraken van de Rechtbank Den Bosch van 21 september
2001 en 25 september 2002.4 Die procedure
betrof de«overeenkomst» uit 1994 tussen de Samenwerkende Elektriciteits-produktiebedrijven
(SEP) en de Staat terzake van de sluiting van de KCB per 2004. De Rechtbank
volgde dit verweer blijkens de tussenuitspraak niet, en oordeelde dat er geen
sprake was van een onaanvaardbare doorkruising van de Kernenergiewet.526. Naar ons oordeel is de overeenkomst betreffende het sluitingstijdstip
in het Convenant geen onaanvaardbare doorkruising van de publiekrechtelijke
regeling6, omdat de Kernenergiewet op dit moment
niet de mogelijkheid biedt de voor onbepaalde tijd aan EPZ voor de KCB verleende
Kew-vergunning in tijd te beperken.7IV AfdwingbaarheidResultaatsverplichting versus inspanningsverplichting27. Partijen zijn verplicht de in het Convenant gemaakte afspraken na
te komen en als zij dat niet doen, kan in beginsel bij de bevoegde rechter
nakoming worden gevraagd.28. Met het voorgaande is niet gezegd dat een gang naar de rechter in
het voorkomende geval ook daadwerkelijk de beoogde doelstellingen van het
Convenant dichterbij zal brengen. In dat kader is van belang dat het Convenant
zowel resultaatsverplichtingenbevat, waarbij een
partij instaat voor het te bereiken resultaat1,
alsinspanningsverplichtingen, waarbij een partij
zich slechts verbindt een bepaalde inspanning te leveren om een bepaald resultaat
te bereiken.29. Een essentieel verschil tussen een resultaatsverplichting en een inspanningsverplichting
is dat nakoming van een resultaatsverplichting in beginsel afdwingbaar is
ten aanzien van het bereikte resultaat, terwijl een inspanningsverbintenis
slechts afdwingbaar is ten aanzien van de toegezegde inspanning. Het is goed
denkbaar dat een partij de toegezegde inspanning levert (en zich dus houdt
aan het Convenant), maar dat toch het beoogde resultaat niet wordt bereikt.30. Wij hebben hieronder door middel van een schematische weergave getracht
de hierboven beschreven kernverplichtingen in het Convenant in te delen al
naar gelang de vraag of sprake is van een resultaatsverplichting of een inspanningsverplichting,
en daarbij aangegeven welke juridische acties op grond van het Convenant mogelijk
zijn. Daarbij hebben we volledigheidshalve tevens aangegeven welke publiekrechtelijke
acties op grond van de Kernenergiewet (inclusief het wetsvoorstel) jegens
EPZ mogelijk lijken te zijn. Op de actiemogelijkheden gaan we daarna separaat
in.Verplichtingen van EPZVerplichtingResultaatsverplichtingInspanningsVerplichtingActiemogelijkheid
StaatBuitengebruikstelling uiterlijk 31.12 2033X Nakoming / handhaving Kernenergiewet1OntmantelingX Nakoming / handhaving Kernenergiewet2Nucleair veiligheidsbeleidX Nakoming. Maar: indien
ook mogelijkheden tot aanscherping Kew-vergunning, dan risico «onaanvaardbare
doorkruising» en partiële nietigheid Convenant.1 Zie hierna, onder nr. 31.Verplichtingen van Delta en EssentVerplichtingResultaatsverplichtingInspanningsVerplichtingActiemogelijkheid
StaatAdditionele CO2 emissiereductieX Nakoming Investering additionele innovatieve projecten XNakoming Investering duurzame energiehuishouding (Fonds)X NakomingVerplichtingen van de RijksoverheidVerplichtingResultaatsverplichtingInspanningsverplic htingActiemogelijkheid
ondernemingenAfzien van nationale en internationale regelgeving
ten aanzien van eerdere sluiting BorsseleX Schadevergoeding:
i. geleden verlies en gederfde winst; ii. extra
kosten vervroegde sluiting. Deze schadevergoe- dingsplicht
geldt ook bij sluiting vóór 2033 t.g.v. initiatieven Staten-Generaal.Uitvoeren van internationale regelgeving ten aanzien
van eerdere sluiting Borssele1  Schadevergoeding: gederfde
winst in verband met investeringen in additionele projectenAdditionele CO2-emissiereductie (0,93
miljoen ton per jaar)X Nakoming en/of schadevergoeding, maar niet geregeld in
Convenant1 Dit is eigenlijk geen verplichting van het Rijk op grond
van het Convenant, maar een getroffen «voorziening» die de ondernemingen
in voorkomend geval aanspraak geeft op vergoeding van de gederfde winst in
verband met investeringen in additionele projecten.V Gevolgen niet-nakomingNiet nakoming verplichtingen door EPZ31. De buitengebruikstelling en de ontmanteling kan bij de burgerlijke
rechter worden afgedwongen door nakoming van deze verplichtingen van EPZ op
grond van het Convenant te eisen. Nakoming van de verplichting tot buitengebruikstelling
wordt bovendien publiekrechtelijk mogelijk door het wetsvoorstel zodra dat
kracht van wet heeft. Tegen het in bedrijf zijn van de KCB na 31 december
2033 kan dan wegens handelen zonder Kew-vergunning met het reguliere bestuurlijke
handhavingsinstrumentarium (bestuursdwang, dwangsom) op grond van de Kernenergiewet
door het bevoegd gezag (Minister van VROM) worden opgetreden.1 Het leerstuk van de «onaanvaardbare doorkruising» van
de publiekrechtelijke regeling duikt ook hier op. Bij de buitengebruikstelling
en ontmanteling levert dit naar ons oordeel evenwel geen risico voor de Staat
op, omdat ook in geval van een onaanvaardbare doorkruising (leidend tot (partiele)
nietigheid van het Convenant) de publiekrechtelijke (handhavings)middelen
naar verwachting toereikend zullen zijn om de verplichtingen van EPZ tot buitengebruikstelling
en ontmanteling af te dwingen2.32. Ten aanzien van het nucleair veiligheidsbeleid valt op dat hier wel
sprake is van een harde resultaatgerichte norm in het Convenant om te behoren
tot de 25% veiligste watergekoelde en watergemodereerde vermogensreactoren
van de Europese Unie, de Verenigde Staten en Canada (artikel 4.2), maar dat
niet geregeld is wat de gevolgen zijn voor EPZ als niet (meer) wordt voldaan
aan deze «benchmark». Op zichzelf ligt het voor de hand dat de
Staat in dat geval bij de burgerlijke rechter nakoming van de in het Convenant
gestelde eis ten aanzien van het nucleair veiligheidsbeleid kan vragen. Onze
verwachting is dat dit een bijzonder tijdrovende en complexe procedure zal
zijn, omdat allereerst een technische discussie zal ontstaan over de juistheid
van het oordeel van de Commissie Benchmarking. De burgerlijke rechter is aan
dat oordeel immers niet gebonden. Daarnaast zal moeten worden vastgesteld
welke maatregelen EPZ moet nemen om alsnog aan de benchmark te voldoen (voor
het geval komt vast te staan dat zij daar niet aan voldoet). Het is bepaald
aannemelijk dat de burgerlijke rechter deze kwesties niet zal kunnen beoordelen
zonder ondersteuning van deskundigen, die onderzoek zullen moeten doen en
aan de rechter zullen rapporteren. Partijen zullen de gelegenheid moeten krijgen
zich vervolgens over de conclusies van deskundigen uit te laten. Het is in
dit licht alleszins aannemelijk dat één rechterlijke instantie
ten minste tussen twee jaar en drie jaar nodig zal hebben alvorens tot een
eindoordeel te komen. Wij laten de duur van hoger beroep en cassatie hier
buiten beschouwing.33. Het lijkt bovendien zeer wel denkbaar dat het voldoen aan deze «benchmark»
ook via (een wijziging van) de Kew-vergunning (dus via de publiekrechtelijke
weg) kan worden gerealiseerd. Daarmee komt het risico van een «onaanvaardbare
doorkruising» opnieuw in beeld. Gevolg kan dan zijn een partiele nietigheid
van het Convenant (nl. ten aanzien van de verplichting ex artikel 4.2), waardoor
het vorderen van nakoming bij de burgerlijke rechter onmogelijk wordt. Het
verdient naar ons oordeel aanbeveling de Staatssecretaris te verzoeken een
analyse te geven van de mogelijkheden en onmogelijkheden het gewenste veiligheidsniveau
(op grond van de benchmark) via de Kew-vergunning te regelen.Niet nakoming verplichtingen door Delta en Essent34. Ten aanzien van de opgelegde additionele CO2-emissiereductie
zijn naar ons oordeel op zichzelf voldoende duidelijke resultaatsverplichtingen
in het Convenant opgenomen, waarvan in beginsel nakoming bij de burgerlijke
rechter zou kunnen worden afgedwongen. Dat een vermindering van de reductie
wordt bepaald op basis van het uitgangspunt «business as usual»
sluit aan bij de internationale projectgebonden Kyoto-mechanismen.35. De verhouding met het CO2-emissiehandelsysteem wordt geregeld
in artikel 7.4 van het Convenant. De bedoeling lijkt daarbij te zijn duidelijk
te maken dat Delta en Essent in het kader van de vaststelling van het nationaal
toewijzingsbesluit1 gewoon meedoen met de daar
voor in het nationaal allocatieplan2 opgenomen
rekenregels. Met andere woorden: aan hen komt in verband met de reductieverplichtingen
uit het Convenant geen uitzonderingspositie toe (noch in positieve zin noch
in negatieve zin) bij het verdelen van de CO2-koek in het nationaal
toewijzingsbesluit. Daarmee is echter – voor zover wij kunnen overzien –
nog niet verzekerd dat Delta en Essent daadwerkelijk een additionele CO2-emissiereductie zullen leveren en dat
hier ook een daadwerkelijke extra investering mee gepaard gaat.36. Ten aanzien van de additionele innovatieve projecten bepaalt artikel
8.1 dat Delta en Essent daarin ieder minimaal EUR 100 miljoen zullen investeren.
Dat klinkt als een resultaatsverplichting. Daarop volgt evenwel: «Voor
deze investeringen spannen zij zich in: a) projecten
te verkennen [...] en voorlopige keuzes te maken; b) [...]
projecten verder uit te werken en [...] vergunningen aan te vragen
en c) [...] zich financieel definitief voor deze projecten te verbinden.» [cursivering
toegevoegd door parlementair advocaat]37. Door deze formulering lijkt toch eerder sprake van een inspanningsverplichting
dan van een resultaatsverplichting. Onduidelijk is wat er moet gebeuren als
Delta en Essent bedoelde inspanning hebben geleverd, maar onvoldoende additionele
innovatieve projecten hebben gevonden. Aangezien het initiatief om additionele
innovatieve projecten te vinden bij Delta en Essent ligt, is het de vraag
of de Rijksoverheid de investeringen in additionele innovatieve projecten
kan afdwingen. In dat kader is van belang dat artikel 12.3 deze situatie niet
dekt. Dit artikel bevat alleen een voorziening voor het geval dat de investeringen
op zich wel in totaal EUR 200 miljoen bedragen,
maar niet leiden tot de verwachte CO2-reductie.38. In het geval wel aan de investeringsplicht is voldaan, maar de ingediende
additionele innovatieve projecten niet (volledig) leiden tot de afgesproken
CO2-reductie, zullen op grond van artikel 12.3 na overleg met de
Commissie A.I.P. nadere afspraken worden gemaakt. Die afspraken «geven
invulling aan de alsdan nog openstaande verplichtingen en de wijze waarop
deze worden uitgevoerd». Deze formulering is wellicht meer rekbaar dan
nodig is. Waarom staat er niet: «zullen ertoe leiden dat de afgesproken
CO2-reductie alsnog wordt bereikt, zonodig doordat Delta en Essent
investeringen doen die uitstijgen boven het in artikel 8.1 bedoelde bedrag.»?39. De verplichting tot oprichting van het Fonds op 31 december 2006,
zoals geformuleerd in artikel 9.1, is een resultaatsverplichting. Hetzelfde
geldt voor de verplichting van Delta en Essent tot het ieder doen van de initiële
storting van EUR 5 miljoen. Hiervan kan eenvoudig nakoming bij de burgerlijke
rechter worden gevraagd.40. De verplichting van Delta en Essent om gedurende de periode tot en
met 2033 ieder stortingen te verrichten van maximaal EUR 20 miljoen, is weliswaar
ook een resultaatsverplichting, maar is afhankelijk gemaakt van de voorwaarde
dat «de financieringsbehoefte van het Fonds daartoe strekt» (zie
artikel 9.2d). Dat doet de vraag rijzen wie dat beoordeelt. Is dat uitsluitend
het bestuur van het Fonds of kunnen Delta en Essent invloed op deze beoordeling
uitoefenen?41. In dat kader is van belang dat artikel 9.2a nadrukkelijk bepaalt dat
het bestuur van het Fonds onafhankelijk is van, en geen relatie heeft met,
EPZ, Delta en Essent. Het valt in dat licht op dat artikel 9 niet duidelijk
maakt wat de rechtsvorm van het Fonds zal zijn. Mede1 met het oog op de beoogde onafhankelijkheid van het bestuur, lijkt
het wenselijk dat het Fonds een rechtspersoon zal zijn (bijvoorbeeld een stichting).Niet nakoming verplichtingen door de Rijksoverheid42. De verplichting van de Rijksoverheid om – kort gezegd –
de KCB niet vóór 31 december 2033 te sluiten, is een resultaatsverplichting.
Daarbij gaat het Convenant er stilzwijgend vanuit, dat de ondernemingen geen
nakoming van deze verplichting kunnen vragen, maar dat zij in voorkomende
gevallen gerechtigd zijn tot schadevergoeding (zie de artikelen 10.1
en 10.2). Het valt ons daarbij op dat niet alleen EPZ tot schadevergoeding
is gerechtigd, maar ook haar aandeelhouders Delta en Essent. Men kan zich
afvragen of Delta en Essent wel schade lijden als de schade van EPZ is vergoed.Evaluatie gevolgen niet-nakoming43. Wij hebben onze conclusies betreffende de gevolgen van niet-nakoming
hierboven in de nrs. 8 tot en met 11 geformuleerd.VI Onvoorziene omstandigheden44. Artikel 6:258 lid 1 BW bepaalt dat de rechter op verlangen van een
der partijen de gevolgen van een overeenkomst (naar burgerlijk recht) kan
wijzigen of die overeenkomst geheel of gedeeltelijk kan ontbinden op grond
van onvoorziene omstandigheden welke van dien aard zijn
dat de wederpartij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde
instandhouding van de overeenkomst niet mag verwachten.45. Dat sprake is van «onvoorziene omstandigheden» impliceert
niet noodzakelijkerwijs dat de feitelijke omstandigheden zijn gewijzigd, al
zal dat vaak wel het geval zijn. Het gaat er niet zozeer om dat de omstandigheden
feitelijk zijn gewijzigd of dat zij subjectief niet door partijen zijn voorzien,
maar veeleer dat de omstandigheden in de overeenkomst niet zijn verdisconteerd1.46. Het leerstuk van de onvoorziene omstandigheden wordt door de Hoge
Raad analoog toegepast ten aanzien van bevoeghedenovereenkomsten2. Daarbij wordt de vraag of er sprake is van onvoorziene omstandigheden
geplaatst in het licht van de aard van de overeenkomst, de aard van de overheidstaak
en – indien het gaat om een beroep op beleidswijziging – de maatschappelijke
belangen die met een dergelijke beleidswijziging zijn gediend. Niet in de
overeenkomst verdisconteerde veranderde inzichten die van voldoende gewicht
zijn en die nopen tot een beleidswijziging kunnen onder omstandigheden leiden
tot de conclusie dat de overheid niet meer gehouden is tot nakoming van de
overeenkomst, en dat de wederpartij genoegen moet nemen met schadevergoeding3.47. Artikel 6:258 dient terughoudend te worden toegepast. Dat blijkt uit
de in nr. 44 cursief weergegeven bewoordingen, uit de wetsgeschiedenis en
uit de jurisprudentie van de Hoge Raad4. De achtergrond
van deze terughoudendheid is de opvatting van de wetgever dat partijen allereerst
trouw moeten zijn aan wat zij zijn overeengekomen5.48. Wanneer wij het voorgaande betrekken op het Convenant, dan is het
stellig de vraag of het Convenant veel ruimte laat voor toepassing van dit
leerstuk. Daarbij valt allereerst te bedenken dat artikel 12.5 een regeling
bevat voor «substantieel gewijzigde omstandigheden», anders dan
omstandigheden bedoeld in artikel 3 en artikel 10 (betreffende het openhouden
respectievelijk de sluiting van de KCB). Het gaat dan om omstandigheden «die
de prestaties van partijen beïnvloeden dan wel additionele kosten of
investeringen door EPZ, Essent en Delta met zich meebrengen». In dat
geval «zullen partijen in redelijkheid in overleg treden over de benodigde
wijzigingen van dit convenant teneinde tot een voor alle partijen aanvaardbare
oplossing te komen.»49. Deze regeling is uitsluitend procedureel en zegt niets over de inhoud
van de uiteindelijke oplossing. Het is ook de vraag of een meer concrete regeling
in dit stadium mogelijk zou zijn. Het valt ons wel op dat de
omstandigheden waaronder deze regeling kan worden ingeroepen ruim is omschreven
(«substantieel gewijzigde omstandigheden [...] die de prestaties
van partijen beïnvloeden dan wel additionele kosten of investeringen
door EPZ, Essent en Delta met zich meebrengen»). Er zal niet snel sprake
zijn van substantieel gewijzigde omstandigheden, maar als die er zijn, dan
zal er praktisch altijd ruimte zijn voor heronderhandeling, omdat snel zal
zijn voldaan aan het vereiste dat de prestaties van partijen worden beïnvloed
of dat deze wijziging additionele kosten of investeringen door EPZ, Essent
en Delta met zich meebrengt. Een tot terughoudendheid nopende beperking vergelijkbaar
met die in artikel 6:258 BW («welke van dien aard zijn dat de wederpartij
naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding
van de overeenkomst niet mag verwachten») ontbreekt in artikel 12.5.
Dat maakt het Convenant op dit punt relatief flexibel.50. Voor zover onvoorziene omstandigheden zullen resulteren in de wens
van de Rijksoverheid om de KCB toch eerder dan ultimo 2033 te sluiten, valt
te bedenken dat in artikel 3 en artikel 10 van het Convenant nadrukkelijk
rekening is gehouden met de mogelijkheid dat vanwege nationale of internationale
(politieke) ontwikkelingen toch tot eerdere sluiting van de KCB zal worden
overgegaan. Het Convenant heeft de gevolgen daarvan geregeld. Dit is dus geen «onvoorziene
omstandigheid» in de zin van artikel 6:258 BW en de ruimte voor rechterlijk
ingrijpen in deze regelingen op basis van die bepaling is daarom uiterst beperkt.51. In aansluiting hierop merken wij op dat artikel 3.1 zich zo laat lezen
dat de ondernemingen geen aanspraak kunnen maken op enige schadeloosstelling
op grond van het Convenant, indien de KCB eerder zou worden gesloten omdat
EPZ niet langer voldoet aan de toepasselijke (veiligheids)eisen. Ook dit is
dus geen onvoorziene omstandigheid in de zin van artikel 6:258 BW. Wij leiden
dit af uit artikel 3.1, laatste volzin, maar dit zou duidelijker moeten worden
bepaald zodat geschillen hierover zoveel mogelijk worden vermeden.52. Een omstandigheid die in het Convenant niet
is voorzien, is het faillissement van een van de ondernemingen en met name
van EPZ. Wij zouden ons kunnen voorstellen dat dan een situatie ontstaat waarin
de Rijksoverheid op vervroegde sluiting wil aansturen, zonder tot schadevergoeding
als voorzien in het Convenant gehouden te zijn. De Rijksoverheid zou dan wellicht
een beroep kunnen doen op artikel 6:258 BW, maar dit vereist een gang naar
de rechter met een onzekere uitkomst. Wij vragen ons af of het niet wenselijk
zou zijn die situatie in artikel 10 te regelen.VII Overige opmerkingen53. Het valt ons op dat er een verschil in formulering zit tussen artikel
10.1 en artikel 10.2. Naar de letter van artikel 10.1 (in verband met artikel
3.1) ontstaat het recht op schadevergoeding wanneer de Rijksoverheid internationale
en nationale wet- en regelgeving entameert die de sluiting van de KCB vóór
31 december 2033 beoogt, terwijl het recht
op schadevergoeding in artikel 10.2 ontstaat wanneer de KCB als gevolg van
initiatieven van de Staten-Generaal vóór 31 december 2033 wordt gesloten. In het eerste geval is de daadwerkelijke
sluiting dus geen voorwaarde voor het recht op schadevergoeding; in het tweede
geval wel. Wij vragen ons af of dit verschil overeenkomstig de bedoeling van
de opstellers van het Convenant is.54. Uit artikel 12.1 kan worden afgeleid dat de Rijksoverheid geen schriftelijke
goedkeuring behoeft te geven indien Delta en Essent hun belang in EPZ, en
daarmee materieel hun betrokkenheid bij het Convenant, aan een derde overdragen.
Ook hebben wij geen bepaling aangetroffen die Delta en Essent verplicht om,
als ze hun belang in EPZ aan een derde overdragen, ook hun rechten en verplichtingen
uit het Convenant aan die derde over te dragen. Wij vragen ons af of dit wenselijk
is.55. Wij hebben ons afgevraagd wat de achtergrond is van artikel 5.5. Daar
is bepaald dat indien EPZ op grond van een wettelijke verplichting gehouden
is tot het stellen van financiële zekerheid voor de ontmantelingsvoorziening,
de Rijksoverheid van EPZ zonder haar instemming geen zekerheid in de vorm
van een borgtocht, bankgarantie, etc., zal verlangen. Welke andere vorm van
zekerheid zal de Rijksoverheid dan wel van EPZ mogen verlangen? Het verdient
aanbeveling dit te verduidelijken, mede in relatie tot de ook voor de KCB
geldende verplichting financiële zekerheid te stellen op grond van het
wetsvoorstel.56. In artikel 9.2e staat dat bij de inrichting van het Fonds zal worden
bepaald welke criteria zullen worden gehanteerd bij de beoordeling van projecten.
Niet duidelijk is wie tot het bepalen van die criteria bevoegd is. Zijn dat
de partijen bij het convenant, of is dat het bestuur van het Fonds?57. In artikel 12.7 is bepaald dat Delta en Essent gedurende de periode
tot en met 31 december 2014 tweejaarlijks een schriftelijk verslag aan
de Rijksoverheid zullen toesturen waarin zij verslag doen van de uitvoering
van hun verplichtingen op grond van de artikelen 7 tot en met 9. Het is ons
niet duidelijk waarom na 31 december 2014 kennelijk geen verslag meer
behoeft te worden toegestuurd. Sommige van de in de artikelen 7 tot en met
9 bedoelde verplichtingen lopen immers na 31 december 2014 door (zoals
de voorwaardelijke verplichting tot financiering van het Fonds in artikel
9.2 sub d).Wij zullen dit advies op 15 maart graag toelichten.R. W. Polak,Parlementair advocaatN. H. van den Biggelaar,advocaatDe Brauw Blackstone Westbroek N.V.Bijlage 1 bij het advies van 10 maart 2006 van Mr
R.W. Polak en Mr N.H. van den Biggelaar aan de leden van de Vaste Commissie
voor Volkshuisversting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerKernverplichtingen in het ConvenantPartijen bij het Convenant1. De partijen bij het Convenant zijn aan overheidszijde: de Staatssecretaris
van VROM, de Minister van Economische Zaken en de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid in hun hoedanigheid van bestuursorgaan, tevens handelend
als vertegenwoordiger van de Staat der Nederlanden. Hieruit leiden wij af
dat het de bedoeling is niet alleen de betrokken bestuursorganen bij de uitoefening
van hun publiekrechtelijke bevoegdheden te binden, maar tevens de Staat der
Nederlanden als rechtspersoon te binden.  Wij merken overigens op dat duidelijker tot uitdrukking zou kunnen
worden gebracht dat de Staat der Nederlanden partij is, door ook haar naam
bij de partijvermelding aan het begin vet te drukken.2. Aan de zijde van de Kerncentrale Borssele («KCB») zijn partij bij het Convenant: N.V. Elektriciteits Produktiemaatschappij
Zuid-Nederland («EPZ»), Essent Energie
B.V. («Essent») en Delta Energy B.V.
(«Delta»; EPZ, Essent en Delta samen:
de «ondernemingen»). EPZ is de exploitant
van de KCB en dus de vergunninghouder in de zin van de Kernenergiewet. Delta
en Essent houden ieder elk 50% van de aandelen in EPZ. Delta en Essent
zijn tevens in gelijke delen afnemer van de gehele elektriciteitsproductie
van de KCB.Verplichtingen EPZ3. EPZ heeft drie hoofdverplichtingen:i. buitengebruikstelling per 31 december 2033;ii. ontmanteling zo spoedig mogelijk na buitengebruikstelling;iii. handhaven hoog veiligheidsniveau gedurende exploitatie.4. EPZ zal de KCB uiterlijk per 31 december 2033 buiten bedrijf stellen,
zonder dat de Rijksoverheid vanwege deze buitengebruikstelling tot enige schadevergoeding
is gehouden (artikel 3.2). De uitdrukkelijke bedoeling van partijen is deze
verplichting – kort gezegd – door te geven aan eventuele opvolgende
verkrijgers van de KCB (door middel van een kwalitatieve verplichting, registratie
of kettingbeding).5. EPZ ontmantelt de KCB zo spoedig mogelijk na de buitengebruikstelling
(artikel 5.1).6. EPZ zorgt ervoor dat de KCB blijft behoren tot de 25% veiligste
watergekoelde en watergemodereerde vermogensreactoren in de EU, de VS en Canada
(artikel 4.2). Hiertoe wordt een Commissie van deskundigen benchmarking nucleaire
veiligheid KCB («Commissie Benchmarking»)
opgericht (artikel 4.1).Verplichtingen Delta en Essent7. Delta en Essent hebben eveneens drie hoofdverplichtingen:i. een additionele CO2-emissiereductiedoelstelling (ieder 0,235
miljoen ton CO2 per jaar);ii. investering in additionele innovatieve projecten (ieder minimaal EUR
100 miljoen);iii. investering in een fonds voor duurzaamheidsprojecten (ieder maximaal
EUR 25 miljoen)8. Delta en Essent zullen ieder 0,235 miljoen ton CO2-besparing
per jaar realiseren. Dit is in het Convenant aangeduid als het Te Realiseren
Tonnage (artikel 7.1).9. Ter verwezenlijking van de CO2-emissiereductiedoelstelling
zullen Delta en Essent ieder minimaal een bedrag ter hoogte van EUR 100 miljoen
investeren in additionele innovatieve projecten (artikel 8.1). Daartoe is
eeninspanningsverplichting opgenomen die ertoe
leidt dat partijen zich in de periode 2012 tot en met 2014 financieel definitief
voor deze projecten zouden moeten verbinden.10. Er wordt een Commissie additionele innovatieve projecten («Commissie A.I.P.») ingesteld, die vaststelt of een
project als additioneel innovatief wordt aangemerkt en de hoeveelheid vermeden
emissie van broeikasgassen ten opzichte van de «business as usual»-situatie
toekent (artikel 8.6a). Deze hoeveelheid wordt in mindering gebracht op het
Te Realiseren Tonnage (artikel 7.3).11. Delta en Essent zullen voorts uiterlijk 31 december 2006 een
fonds oprichten en instandhouden voor de financiering van innovatieve projecten
die een bijdrage leveren aan het streven naar een meer duurzame energiehuishouding
(het «Fonds»). Delta en Essent zullen
ieder een initiële storting van EUR 5 miljoen aan het Fonds verrichten.
Afhankelijk van de financieringsbehoefte van het Fonds, zullen Delta en Essent
in de periode tot en met 2033 ieder additioneel en in gelijke mate stortingen
aan het Fonds verrichten tot een maximum bedrag van EUR 20 miljoen. Een en
ander is geregeld in artikel 9.12. Delta en Essent zullen tot en met 31 december 2014 tweejaarlijks
een schriftelijk verslag aan de Rijksoverheid toesturen terzake van de uitvoering
van hun verplichtingen op grond van de artikelen 7 tot en met 9.Verplichtingen van de Rijksoverheid13. De Rijksoverheid heeft twee hoofdverplichtingen:i. afzien van het entameren van internationale- of nationale wetgeving
die sluiting KCB vóór 31 december 2033 beoogtii. realiseren van een additionele CO2-emissiereductie van
0,93 miljoen ton per jaar.14. De Rijksoverheid zal gedurende de looptijd van het Convenant afzien
van het entameren van internationale en nationale wet- en regelgeving die
de sluiting van de KCB vóór 31 december 2033 beoogt (artikel
3.1).15. Indien de Rijksoverheid toerekenbaar tekortschiet in de nakoming van
deze verplichting, is de Rijksoverheid gehouden om de daardoor in redelijkheid
te bepalen door EPZ, Delta en Essent geleden verliezen en gederfde winsten
tot en met 31 december 2033 te vergoeden, inclusief extra kosten in verband
met de vervroegde sluiting (artikel 10.1). Dit geldt ook indien de KCB vóór
31 december 2033 wordt gesloten als gevolg van initiatieven van de Staten-Generaal
(artikel 10.2).16. Indien de KCB vóór 31 december 2033 wordt gesloten
als gevolg van uitvoering van internationale regelgeving bestaat (slechts)
de verplichting de daardoor in redelijkheid te bepalen door EPZ, Delta en
Essent gederfde winsten tot en met 31 december
2033 te vergoeden verband houdend met de investeringen in additionele
innovatieve projecten. Voorwaarde daarbij is dat de schadevergoeding verenigbaar
is met het Gemeenschapsrecht.17. De Rijksoverheid zal een additionele CO2-emissiereductie
realiseren van 0,93 miljoen ton per jaar. Blijkens de brief van de Staatssecretaris
aan de Tweede Kamer van 10 januari 2006 worden hiertoe middelen uit het
Fonds Economische Structuurversterking («FES-middelen») benut. Kennelijk is in de begroting voor 2006 en volgende
jaren uit additionele FES-middelen een bedrag van in totaal EUR 250 miljoen
beschikbaar gesteld. Er wordt nog gewerkt aan voorstellen om de gereserveerde
EUR 250 miljoen aan FES-middelen via regelingen aan private voorstellen te
kunnen koppelen1.Verplichtingen van alle partijen18. Partijen zullen gezamenlijk de hiervoor genoemde Commissie Benchmarking
(artikel 4.1) en de Commissie A.I.P. instellen (artikel 8.5).19. De Rijksoverheid en EPZ zullen zich inspannen op uiterlijk 31 december
2006 maatregelen te treffen om de gelding van de verplichtingen uit het Convenant
voor eventuele opvolgende verkrijgers van de KCB te verzekeren door middel
van een kwalitatieve verplichting, registratie of kettingbeding (artikel 3.3).20. De rechten en verplichtingen onder het Convenant kunnen niet aan een
derde worden overgedragen zonder de schriftelijke goedkeuring van de andere
partijen, behalve in het geval dat Essent of Delta hun belang in EPZ aan een
derde overdragen (artikel 12.1). Bijlage 2Aan het PresidiumDen Haag, 1 februari 2006Namens de commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
verzoek ik u in te stemmen met het inschakelen van de Parlementair advocaat
voor een juridische beoordeling van het ontwerp-convenant Kerncentrale Borssele.
Dit convenant «Extra impulsen voor de transitie naar een duurzame energiehuishouding
in samenhang met het langer openhouden van de kerncentrale in Borssele»
is op 10 januari 2006 ter bespreking naar de Kamer gestuurd (30 000,
nr.18). De vaste commissie heeft behoefte aan externe juridische advisering
omdat het convenant complexe privaatrechtelijk wetgeving betreft. De commissie
kan onvoldoende inschatten welke juridische risico’s zijn verbonden
aan het convenant en wil zich een oordeel kunnen vormen over de juridische
haalbaarheid van de geformuleerde doelstellingen. De specifieke juridische
benodigde kennis hiervoor is binnen de Kamer niet voorhanden.De Parlementair advocaat zal worden verzocht de risico’s in het
convenant te omschrijven en te beoordelen. Daarbij is aandacht wenselijk voor
de risico’s die mogelijk financiële consequenties voor het Rijk
kunnen hebben. Tevens wordt de Parlementair advocaat verzocht in te gaan op
de afdwingbaarheid van de afspraken uit het convenant en gevraagd de mogelijke
gevolgen van niet-nakoming van het convenant door een van de betrokken partijen
zo veel mogelijk in kaart te brengen.De Parlementair advocaat, Mr. Rob Polak is verbonden aan het kantoor De
Brauw Blackstone Westbroek. Dit kantoor heeft geen directe relatie met de
convenantpartners en vertegenwoordigt als één van de weinige
gerenommeerde kantoren niet reeds een grote partij in de energiebranche. Aangezien
het kantoor indirect wel een relatie heeft met één van de convenantpartijen,
is het onderwerp van mogelijke tegenstrijdige belangen aan de orde geweest
in een extra procedurevergadering van de commissie VROM op donderdag 26 januari
2006. De leden zijn in deze vergadering akkoord gegaan met inschakelen van
de Parlementair advocaat. De Parlementair advocaat en de vaste commissie zijn
van mening dat er geen sprake is van tegenstrijdige belangen aan de zijde
van de Parlementair advocaat.De planning is dat de juridische beoordeling op 8 maart 2006 gereed
dient te zijn. Op 15 maart 2006 organiseert de commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer een rondetafelgesprek over het onderwerp,
gevolgd door het debat met de regering op 22 maart 2006.De totale kosten voor het verrichten van de juridische beoordeling worden
geraamd op € 15 900, exclusief kantooropslag en BTW. De financiële
ruimte hiervoor is beschikbaar binnen het onderzoeksbudget. Het hoofd OVB
en het hoofd FEZ hebben positief geadviseerd over het voornemen van de vaste
commissie. U wordt verzocht in te stemmen met de inschakeling van de parlementair
advocaat.De griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Van der LeedenXNoot1Kamerstukken II, 2004–2005, 30 000, nrs. 5 en 15, en 2005–2006,
30 000, nr. 18.XNoot2Kamerstukken II, 2005–2006, 30 429, nrs. 1–4, wetsvoorstel
tot wijziging van de Kernenergiewet (beperking geldingsduur vergunningen,
beïnvloeden keuze van opwerking, financiële zekerheidsstelling en
vereenvoudiging van het bevoegd gezag).XNoot1Dat zou op basis van de informatie waarover wij thans de beschikking hebben
ook niet goed mogelijk zijn.XNoot2Het zal duidelijk zijn dat wij als advocaten niet competent zijn om de
veiligheidsrisico’s verbonden aan het openhouden van de KCB te beoordelen.XNoot1Er bestaat een zeer omvangrijke hoeveelheid literatuur en rechtspraak
over de aard en de rechtsgevolgen van overeenkomsten waarbij de overheid partij
is. Volstaan wordt met een verwijzing naar de volgende werken, waarin de diverse
opvattingen uitvoerig aan bod komen: Van Wijk/Konijnenbelt&Van Male, Hoofdstukken
van bestuursrecht, twaalfde druk (2005), p. 243–256 en p. 401–409;
De Haan/Drupsteen/Fernhout, Bestuursrecht in de sociale rechtsstaat 2, vierde
druk (1998), p. 111 e.v.; Scheltema & Scheltema, Gemeenschappelijk recht,
wisselwerking tussen publiek- en privaatrecht (2003), p. 168 e.v.XNoot2Zie HR 19 februari 1993, NJ 1995, 704 (Aruba / Lopez). Zie Scheltema &
Scheltema, a.w., p. 172, noot 24.XNoot3Van Wijk/Konijnenbelt&Van Male, Hoofdstukken van bestuursrecht, twaalfde
druk (2005), p. 245 en – bijvoorbeeld – A.A. van Rossum, Contracten
met de overheid (Kluwer), A. VII.2.XNoot4Naar huidige rechtsopvatting wordt algemeen aanvaard dat een bestuursorgaan
contracteert over de wijze waarop het van een of meer bestuursbevoegdheden
gebruik maakt. Zie o.m. Van Wijk/Konijnenbelt&Van Male, Hoofdstukken van
bestuursrecht, twaalfde druk (2005), p. 247 en de daar genoemde rechtspraak.XNoot5 Zie bijvoorbeeld de Landsmeer-arresten van de Hoge Raad (HR 4 januari
1963, NJ 1964, 202–204), later onder meer gevolgd door HR 23 juni
1989, NJ 1991, 673 (GCN / Nieuwegein) en HR 10 september 1993, NJ 1996,
6 (Den Dulk / Curacao). Zie ook de St. Bavo-uitspraak van de Afdeling rechtspraak
van de Raad van State (ARRS 23 oktober 1979, AB 1980, 198).XNoot6In sommige gevallen zal ook nakoming kunnen worden gevraagd bij de burgerlijke
rechter, namelijk indien geen sprake is van een voor beroep vatbaar besluit,
en de eisende partij stelt in een «burgerlijk recht» te zijn getroffen
dan wel een «schuldvordering» (verbintenis tot nakoming) te hebben.
Zie Van Wijk/Konijnenbelt&Van Male, Hoofdstukken van bestuursrecht, twaalfde
druk (2005), p. 250 en de daar genoemde rechtspraak (onder meer HR 23 juni
1989, NJ 1991, 673, m.nt. Scheltema (GCN / Nieuwegein II) waarin nakoming
van een vermogensrechtelijke afspraak in een zuivere publiekrechtelijke overeenkomst
(een gemeenschappelijke regeling) aan de orde was.XNoot1Artikel I, onderdeel C van het wetsvoorstel (nieuw artikel 15a Kernenergiewet).XNoot2Kamerstukken II, 2005–2006, 30 429, nr. 3, p. 8.XNoot3In de considerans van het Convenant (overweging 6) wordt wel opgemerkt
dat de Staatssecretaris van VROM de sluiting van de KCB heeft overwogen, maar
daarvan uiteindelijk heeft afgezien. Deze overweging schept verwarring in
het licht van de in het wetsvoorstel voorziene sluiting van de KCB door middel
van het vervallen verklaren van (een deel van) de Kew-vergunning van de KCB
per 31 december 2033. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
wordt overigens wél gewezen op de samenhang met het Convenant.XNoot4www.rechtspraak.nl, LJN: AD3659 en LJN: AE7905.XNoot5Rechtbank Den Bosch 21 september 2001, r.ov. 4.1.XNoot6Wij merken op dat hierover wel verschil van inzicht kan bestaan. Zo is
het denkbaar dat het ontbreken van een publiekrechtelijke regeling juist impliceert
dat een beperking in de tijd in het geheel (noch publiekrechtelijk, noch privaatrechtelijk)
mag worden overeengekomen. Wij achten dat in dit geval niet aannemelijk, maar
hebben hier geen nader onderzoek naar verricht.XNoot7Verwezen zij onder meer naar de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State van 16 april 2003 (200 206 367/1, www.raadvanstate.nl,
MenR Kort 2003, nr. 116K) betreffende de afwijzing van het verzoek van Greenpeace
tot beperking in de tijd van de vergunning voor de KCB. De Afdeling oordeelde
dat een heroverweging (van de voor onbepaalde duur vergunde activiteiten)
alleen dan kan plaatsvinden «indien uit nieuwe objectieve gegevens blijkt
dat de economische, sociale en andere voordelen van de handeling niet meer
opwegen tegen de gezondheidsschade die hierdoor kan worden toegebracht».
Zie voorts de brief van de Staatssecretaris van 29 april 2005 (30 000,
nr. 5, p. 2) en de daarbij gevoegde «Notitie bedrijfsduur kerncentrale
Borssele», p. 9.XNoot1Bij resultaatsverplichtingen kan een zekere flexibiliteit worden ingebouwd
(bijvoorbeeld: een resultaatsverplichting kan gericht zijn op een doel dat
een bepaalde bandbreedte bevat).XNoot1Ook strafrechtelijke sancties zijn dan mogelijk.XNoot2Als het wetsvoorstel ten aanzien van de buitengebruikstelling en ontmanteling
geen kracht van wet zou krijgen, dan wordt relevant waarom dat is gebeurd.
Het lijkt ons niet zinvol daarop vooruit te lopen en te speculeren over de
gevolgen.XNoot1Zie artikel 16.29 Wet milieubeheer.XNoot2Vast te stellen op grond van artikel 16.23 Wet milieubeheer.XNoot1Dit is ook wenselijk omdat daarmee het vermogen van het Fonds daadwerkelijk
wordt afgescheiden van dat van Delta en Essent.XNoot1Zie Asser-Hartkamp 4-II, nrs. 333 and 334XNoot2Zie de Landsmeer-arresten van 4 januari 1963, NJ 1964, 202–204,
en – bijvoorbeeld – HR 10 september 1993, NJ 1996, 6 (Den
Dulk / Curacao). Ten aanzien van een gemeenschappelijke regeling: HR 23 juni
1989, NJ 1989, 673 (GCN/Nieuwegein II). Zie ook ARRS 10 december 1993,
AB 1995, 192. In algemene zin geldt dat bij toetsing door de bestuursrechter
een overeenkomst die niet (meer) kan worden nageleefd, slechts een factor
is die meeweegt bij de vraag of het uiteindelijke besluit juist is. Zie Van
Wijk/Konijnenbelt & Van Male, a.w., p. 254.XNoot3HR 10 september 1993, NJ 1996, 6 (Den Dulk/ Curacao). Zie ook Asser-Hartkamp
II, nr. 339XNoot4Zie HR 19 november 1993, NJ 1994, 156 en HR 20 februari 1998,
NJ 1998, 493XNoot5Zie Parl. Gesch. Boek 6, p. 969XNoot1Zie de brief aan de Tweede Kamer van 10 januari 2006, p. 7. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30000-20.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl