Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Verslag algemeen overleg op 13 november 2003, over het EVDB, de transatlantische betrekkingen en de NAVO
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-02, nr. 510

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

21501-02 nr. 510

28-11-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-02Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26348Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 28676Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-02Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen26 348Ministeriële Noord-Atlantische Raad28 676NAVOnr. 510VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 28 november 2003De vaste commissies voor Buitenlandse Zaken1,
voor Defensie1 en voor Europese Zaken1 hebben op 13 november 2003 overleg gevoerd met de heer
De Hoop Scheffer, minister van Buitenlandse Zaken, en de heer Kamp, minister
van Defensie, over het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB), de transatlantische betrekkingen en de NAVO.Hiervoor zijn geagendeerd:– de brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 26 mei 2003 inzake besprekingen over de Frans-Nederlandse samenwerking
en de inauguratie van de Nederlands-Franse samenwerkingsraad (28 600-V,
nr. 64);– de brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 12 juni 2003 inzake de ministeriële vergaderingen van de NAVO
te Madrid op 3 en 4 juni 2003 (26 348, nr. 7);– de brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 18 juni 2003 inzake de toekomst van het EVDB in relatie tot de
transatlantische betrekkingen (21 501–02, nr. 485);– het verslag van het bezoek van de
minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken aan Washington d.d.
1 t/m 3 september 2003 (29 200-V, nr. 4);– de brief van de ministers van Defensie
en van Buitenlandse Zaken d.d. 2 oktober 2003 inzake het besluitvormingsproces
voor de inzet van de NATO Response Force (NRF) en de Nederlandse bijdrage
aan de NRF (28 676, nr. 8).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Karimi (GroenLinks) wil weten of de
uitbreiding van ISAF materieel van betekenis kan zijn voor Afghanistan en
of er daadwerkelijk voorbereidingen zijn getroffen om ook buiten Kaboel activiteiten
te gaan ontplooien. Het zou de geloofwaardigheid van de NAVO namelijk niet
ten goede komen, als de NAVO vervolgens niet in staat is om een en ander uit
te voeren.De oprichting van de NRF is een belangrijke ontwikkeling in het kader
van de NAVO. De regering stelt dat het na de besluitvorming in de NAR (Noord-Atlantische
Raad) over de inzet van de NRF maximaal vijf dagen mag duren voordat er verkenningsmissies
worden ingezet, en maximaal dertig dagen voordat de NRF feitelijk wordt ingezet.
De regering heeft terzake ook al toezeggingen gedaan en middelen beschikbaar
gesteld. Dat is echter in strijd met artikel 100 van de Grondwet. De Kamer
moet van te voren kunnen instemmen met de inzet van de NRF. Hoe denkt de regering
maximale betrokkenheid van de Kamer bij de besluitvorming te garanderen? Overwogen
zou kunnen worden om te bepalen dat het oordeel van de regering over een besluit
in de NAR tot inzet van de NRF door ten minste een tweederde meerderheid gesteund
moet worden. Wil de regering deze suggestie ook in de adviesaanvrage aan de
AIV (Adviesraad Internationale Vraagstukken) voorleggen?De heer Van Winsen (CDA) vindt dat de EU en
de NAVO complementair moeten werken bij de verdere ontwikkeling van militaire
capaciteit. Binnen het kader van de NAVO moet gewerkt worden aan een effectief
EVDB. Zolang de EU over te weinig inzetbare strijdkrachten beschikt, blijft
het wel de vraag in hoeverre de EU afhankelijk is van de NAVO en de NRF. Het
is echter niet langer de vraag of de NAVO out-of-area-operaties mag houden,
maar hoe, waar en wanneer die operaties gehouden worden. De oprichting van
de NRF is een belangrijke stap voorwaarts om de ambities van de NAVO waar
te maken. De NRF zal niet alleen ingezet worden voor vredesmissies, maar ook
voor operaties in een wat hoger geweldspectrum, zoals de bestrijding van terrorisme.
Het is dan ook van groot belang dat zowel de EU als de VS gezamenlijk blijven
investeren in expeditionaire eenheden en het interoperabel maken daarvan.
De weinig vleiende woorden van de secretaris-generaal van de NAVO over de
EU-inzet vormen een uitdaging om een impuls te geven aan de verdere transformatie
van de Europese strijdkrachten. Kan de minister van Defensie overigens een
impressie geven van de informele bijeenkomst over de NRF in Colorado Springs
en aangeven hoe de eerste simulatieoefening is verlopen?Bijna alle NAVO-landen gaan deelnemen aan de NRF. De troepenmacht zal
bij roulatie door de bondgenoten beschikbaar worden gesteld. De deelname aan
de NRF, die in 2006 volledig operationeel zal zijn, is trouwens niet vrijblijvend.
Hetzelfde geldt voor de INRF (Implementation NRF) die in staat moet zijn om
nu al een deel van de NRF-taken uit te voeren. Het is dus denkbaar dat het
Nederlandse fregat en de F-16's al voor 2006 in actie moeten komen, ook voor
acties hoog in het zogenaamde geweldspectrum. Aangezien het Toetsingskader
geschreven is voor vredesoperaties, is het de vraag of de huidige besluitvormingsprocedure
wel toereikend is voor de interim-periode. Wat bedoelt de minister van Defensie
trouwens precies met de opmerking dat er niet altijd sprake zal kunnen zijn
van een openbaar debat vooraf met de Kamer, als de Nederlandse inzet gevraagd
wordt voor bijvoorbeeld terrorismebestrijding door de NRF? Overweegt hij wellicht
speciale eenheden beschikbaar te stellen aan de NRF? Misschien kan het Toetsingskader
zodanig aangepast worden dat ook voor de inzet in specifieke situaties die
snel opereren vereisen, een goede parlementaire controle gegarandeerd is.
Hoe beoordeelt de regering de thans terzake voorliggende adviezen van de AIV? Tijdens het bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken en de minister-president
aan de VS is van Amerikaanse zijde gesuggereerd dat de OVSE vanwege haar bijzondere
structuur een nuttige rol zou kunnen spelen in diverse regio's, zoals het
Midden-Oosten. Wil de minister hier nader op ingaan? Op welke wijze kan er
na afloop van het Nederlandse voorzitterschap van de OVSE een effectieve rol
gespeeld blijven worden bij bijvoorbeeld kleinere vredesmissies aan de randen
van Europa?De heer Koenders (PvdA) merkt op dat er vanwege
de crisis in Irak nogal wat is veranderd in de transatlantische betrekkingen.
Het is de vraag of de huidige verschillen tussen Europa en de VS veroorzaakt
zijn door structurele veranderingen of dat zij te maken hebben met de conjunctuur
van de regering-Bush en een aantal Europese regeringsleiders. Het is zeker
van belang om de transatlantische betrekkingen hoog in het vaandel te houden,
maar zij moeten wellicht herijkt worden in het licht van de huidige ontwikkelingen.
Het lijkt erop dat de VS zich beginnen te realiseren dat hun macht beperkingen
heeft, terwijl een aantal grotere Europese landen juist relevant wilde blijken
door een enorm aantal missies te beginnen in onder meer Afghanistan. De heer
Koenders ergert zich er in ieder geval aan dat de VS een soort chantage plegen
met betrekking tot de toekomst van het Europese veiligheidsbeleid en een en
ander relateren aan de toekomst van de NAVO. Wat vindt de minister van Buitenlandse
Zaken ervan dat de VS een Europa van twee snelheden en een mutual defense
clause onaanvaardbaar noemen en een zinnige coördinatie van autonome
Europese operaties bijna automatisch als duplicatie kwalificeren? Waarom zou
een aantal Europese landen niet sneller mogen samenwerken op het terrein van
het defensie- en veiligheidsbeleid?Waar gingen de gesprekken over tijdens de speciale bijeenkomst van de
NAVO die gehouden is op verzoek van de Amerikanen, en welke bijdrage heeft
Nederland daaraan geleverd? Ook is het de vraag in hoeverre Nederland betrokken
is bij de gesprekken over een Europees hoofdkwartier en waar een en ander
verder toe kan leiden. Is het overigens mogelijk om Frankrijk weer meer bij
de NAVO te betrekken, nu het heeft aangegeven dat het weer bij de NAVO-staven
betrokken wil zijn? De mission creative alliance is de grootste uitdaging
waar het gaat om het aantonen van de relevantie van de NAVO. Als interventies
steeds maar door een paar landen worden uitgevoerd en andere landen vervolgens
de zaak mogen opruimen, dan zal dat op termijn een probleem zijn voor de toekomst
van de NAVO. In dit verband is het nog de vraag hoe in Europa tot een effectievere
besluitvorming over capaciteit gekomen kan worden.Het parlement moet natuurlijk betrokken worden bij besluitvorming over
een bijdrage aan de NRF. Staat de Helsinki headline goal in de praktijk echt
niet in de weg aan de uitwerking van het NRF-concept? Waarom worden de Petersbergtaken
trouwens alleen gedefinieerd als niet-vrede-afdwingend? De regering wil terecht
multilateralisme «met tanden». Daarom moet het initiatief van
Kofi Annan in de Verenigde Naties inzake het gebruik van geweld en de forsere
rol van multilateralisme gesteund worden. Welke positie neemt de regering
in ten aanzien van MPF? Verder is het nog de vraag wat de rol van Nederland
is in het PSI (Proliferation Security Initiative) en hoe op dit punt wordt
samengewerkt met Frankrijk. Kan het parlement een en ander controleren? Hoe
verhoudt het PSI zich tot de internationale wapenbeheersingsafspraken? Tot
slot merkt de heer Koenders op dat de VS met de verdere ontwikkeling van mini
nukes echt het verkeerde signaal afgeven.De heer Herben (LPF) vraagt wanneer een coalition
of the willing noodzakelijk kan zijn en hoe zich dat dan verhoudt tot de gewenste
longer lasting structures. Zijn de opmerkingen van de secretaris-generaal
van de NAVO dat er nog steeds geen sprake is van een echt partnerschap tussen
de EU en de NAVO en dat de samenwerking bij onder andere de aanpak van terrorisme gebrekkig is, niet achterhaald in het licht van de solidariteitsclausule
in de Europese conceptgrondwet en het Italiaanse initiatief voor samenwerking
bij terrorismebestrijding? Klopt het trouwens dat het Europese veiligheidsconcept
en het recent verschenen Franse concept terzake nogal wat overeenkomsten vertonen
met de Amerikaanse aanpak? Daarin wordt namelijk zelfs de mogelijkheid van
preventieve aanvallen genoemd. Hoe groot is overigens de kans dat er een «buy
American»-bepaling komt en wat voor gevolgen zou dit hebben voor de
Nederlandse deelname aan het JSF-programma?Welk fregat zal al tijdens de implementatiefase van de NRF ingezet kunnen
worden? Wat zal de positie van de Standing Naval Force Atlantic nog zijn na
de oprichting van de NRF? Aangezien de regering het aantal fregatten wil verminderen,
zal ook de deelname aan acties van de NRF beperkt moeten worden. Waarom is
de NRF trouwens wel inzetbaar in het hele geweldspectrum en de RRF (Rapid
Reaction Force) van de EU niet? Verder is het de vraag wat er wordt bedoeld
met de opmerking dat de Nederlandse middelen in principe inzetbaar zijn voor
de NRF, tenzij er sprake is van uitzonderlijke omstandigheden. De heer Herben
vraagt voorts een nadere toelichting op het besluitvormingstraject en de rol
van het parlement daarin.Mevrouw Gerkens (SP) memoreert dat er na een
jarenlange discussie sinds kort taken door de NAVO worden uitgeoefend buiten
het verdragsgebied. Wat is de stand van zaken bij de uitoefening van de NAVO-taken
in Afghanistan, Irak en Israël en wat is de visie van de regering hierop?
De unilaterale oorlog van de VS tegen Irak heeft niet alleen geleid tot de
opkomst van een wereldwijde vredesbeweging, maar ook tot een barst in de NAVO
zelf. Uit de poging van een viertal Europese landen om een eigen hoofdkwartier
in Tervuren op te richten, blijkt dat de transatlantische spanningen zijn
versterkt door de unilaterale koers van de Amerikaanse regering. De Franse
regering lijkt trouwens nog steeds naar een eigen hoofdkwartier te streven.Door de NRF en de Europese RRF zal een beroep worden gedaan op min of
meer dezelfde eliteonderdelen van de diverse nationale krijgsmachten. Door
de eenzijdige Amerikaanse politiek is het niet onlogisch dat sommige Europese
landen meer greep willen houden op hun eigen militairen. Welke spanningen
kunnen hieruit voortvloeien? Het is duidelijk dat ook de regering het Amerikaanse
unilateralisme betreurt, maar multilateralisme met tanden is hiervoor geen
alternatief. Multilateralisme doelt namelijk niet noodzakelijkerwijs op de
NAVO, maar op de gelegenheidscoalities die door de NAVO-landen kunnen worden
samengesteld, vooral op instigatie van de VS.Het laatste jaar is duidelijk geworden dat de NAVO wil optreden tegen
terrorisme en massavernietigingswapens en dat zij dat wellicht op gewelddadig
wijze zal doen. Waarom heeft Nederland de Amerikaanse minikernwapens echter
buiten beschouwing gelaten tijdens de algemene vergadering van de VN in september?
Het gevaar bestaat dat door minikernwapens de grens tussen niet-nucleaire
wapens en kernwapens vervaagt. Er bestaat ook een duidelijk verband tussen
de ontwikkeling van minikernwapens en het idee van first strike. Het idee
van first strike mag echter niet als een vorm van normaal politiek en militaire
denken worden aanvaard. Verder moet voorkomen worden dat de NAVO hierdoor
betrokken raakt bij de wapenwedloop. In dit verband is het ook de vraag hoe
de regering denkt over de plannen van de Franse regering om de militaire doctrine
te veranderen, in die zin dat er kernwapens kunnen worden ingezet tegen schurkenstaten
die Frankrijk zouden kunnen bedreigen met biologische, chemische of nucleaire
wapens. Hierdoor wordt een verkeerd signaal afgegeven. De wijze waarop de
NAVO in het voetspoor van de VS op jacht gaat naar schurkenstaten, zal de
neiging van deze staten om een massavernietigingswapen te bouwen, versterken.
De logica van een dergelijk beleid zit ook in de schijnheiligheid
van de non-proliferatie. Wat zal trouwens tegen de Israëlische kernbewapening
ondernomen worden? De NAVO zal de komende jaren de structurele problemen die
zich het afgelopen jaar hebben gemanifesteerd, moeten oplossen en de transatlantische
spanningen die een en ander met zich kan brengen, moeten ondervangen.De heer Wilders (VVD) heeft op veiligheidsgebied
meer vertrouwen in de Verenigde Staten dan in Europa en meent dan ook dat
er geïnvesteerd moet worden in een goede relatie met de VS. Uit onderzoek
is trouwens gebleken dat het merendeel van de Nederlanders een transatlantische
oriëntatie steunt. Verder is daaruit gebleken dat zowel de Europeanen
als de Amerikanen terrorisme, het islamitisch fundamentalisme, massavernietigingswapens
en het Israëlisch-Palestijnse conflict als internationale dreigingen
beschouwen. Er zijn dus meer overeenkomsten dan sommigen wel eens doen voorkomen.De NAVO zal zich nog verder moeten aanpassen aan de nieuwe veiligheidsrisico's
en het takenpakket dat zij zichzelf daarbij heeft toebedeeld. Om de nieuwe
taken te kunnen uitoefenen, zullen de nationale legers omgevormd moeten worden.
De SG van de NAVO heeft evenwel gesteld dat die omvorming te traag verloopt.
Hoe staat het daar precies mee en kan dat proces worden versneld, niet alleen
in Nederland, maar ook in de andere NAVO-landen? In de NAR van 3 juni heeft
de minister van Buitenlandse Zaken terecht gesteld dat de strijd tegen terrorisme
allesomvattend aangepakt moet worden. Vraag is wel wat de strijd tegen hiv/aids
hiermee te maken heeft. Inmiddels is trouwens ook bekend dat terrorisme niet
zozeer voortkomt uit armoede, maar zijn wortels heeft in politieke of religieuze
onvrede. Het antwoord op terrorisme moet dan ook meer gezocht worden in politieke
en religieuze hervormingen en het aanpakken van extremisme, met name in het
Midden-Oosten. De regering heeft trouwens aangegeven dat duplicatie of concurrentie
tussen de EU en de NAVO onwenselijk is. In dit verband is het de vraag hoe
het staat met de ambitie van sommige EU-landen om een eigen hoofdkwartier
op te richten in Tervuren, en hoe het kabinet hier verder mee wil omgaan.Het is een goede zaak dat de NRF vorm begint te krijgen en dat de diverse
nationale legers daarvoor worden omgevormd tot meer expeditionaire legers.
Het belang van een snelle inzet van de NRF ontslaat de regering echter niet
van de plicht ingevolge artikel 100 van de Grondwet om het parlement, behoudens
in uitzonderingssituaties, vooraf over een en ander te informeren. Het parlement
heeft natuurlijk wel de verantwoordelijkheid om in voorkomende gevallen ook
snel te handelen. Het lijkt de heer Wilders trouwens een goede zaak om te
proberen, de Frans-Nederlandse betrekkingen weer te intensiveren. In dit verband
is het de vraag hoe de regering de ambitie van de Fransen beoordeelt om zich
in NAVO-verband meer te engageren. Verder wil de heer Wilders weten of er
met de Fransen al een seminar is georganiseerd over de islam in Afrika en,
zo ja, of de Kamer het verslag daarvan kan krijgen. Ook wil hij nader geïnformeerd
worden over de ambitie om samen met de Fransen een versterkt Europees non-proliferatiebeleid
uit te werken.Antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken merkt op
dat het, gezien de spanningen in Afghanistan, van belang is dat het mandaat
van ISAF door de VN wordt uitgebreid tot buiten Kaboel en dat de NAVO deze
taken gaat uitvoeren. Hetzelfde geldt voor de activiteiten van de NAVO ter
ondersteuning van de Poolse divisie in Irak.De NRF is in eerste instantie een verantwoordelijkheid van de minister
van Defensie, maar dat neemt niet weg dat de minister van Buitenlandse Zaken
betrokken is bij de besluitvorming over de Nederlandse inzet terzake.
Het besluit van de regering over deelneming aan de NRF is een politiek besluit,
waar de Kamer vervolgens al dan niet haar goedkeuring over uitspreekt. Besluiten
over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht voor een actie
van de NRF, waartoe door de NAVO is besloten, zijn onderworpen aan artikel
100 van de Grondwet. Dat betekent dat de regering het parlement daar vooraf
inlichtingen over zal verstrekken. De minister hoopt overigens dat een voorstel
in de NAVO-raad om de NRF in te zetten, meestal onder het politieke dak van
de Veiligheidsraad zal worden gedaan. De informatieverstrekking aan en de
consultatie van het parlement zal in bepaalde scenario's snel moeten geschieden.
Verder is het mogelijk om op grond van artikel 97 van de Grondwet een bijdrage
te leveren aan de NRF, maar alleen als artikel 5 van het NAVO-verdrag expliciet
van toepassing is verklaard. In het algemeen is het trouwens moeilijk voorstelbaar
dat een NRF-operatie wordt ondernomen zonder dat Nederland het daarmee eens
is, omdat er in de NAVO-raad consensus moet bestaan over een voorstel daartoe.
Een land kan zich trouwens ook constructief onthouden van het doen van een
uitspraak om de consensus in de NAVO-raad niet te blokkeren. De NAVO-raad
neemt echter geen besluit over de daadwerkelijke inzet van een eventuele Nederlandse
bijdrage aan de NRF. Het is wel denkbaar dat de NAVO-raad met het oog op de
snelheid een besluit neemt over eerdere stappen in de besluitvorming, zoals
een planningsopdracht voor de militaire autoriteiten.Als een land heeft toegezegd om mee te doen aan de NRF, is deelneming
aan een operatie geen vrijblijvende zaak meer. Desondanks zal de Nederlandse
inzet voor de NRF onderworpen worden aan het Toetsingskader. De regering heeft
de AIV overigens advies gevraagd over mogelijke aanpassing van het Toetsingskader
in dit verband. Indien de AIV concludeert dat het Toetsingskader zich op bepaalde
punten niet verdraagt met datgene wat in NAVO-verband met de NRF wordt beoogd,
moet het eventueel aangepast worden. De minister is echter van mening dat
het Toetsingskader voor de interim-fase voldoet. Uiteraard heeft de Kamer
het recht om haar goedkeuring aan deelneming aan de NRF te onthouden, maar
daarmee komt de relatie met de bondgenoten wel op het spel te staan. De NRF
kan trouwens zowel optreden in situaties genoemd in artikel 5 van het NAVO-verdrag,
als bijdragen aan bevordering van de internationale vrede en veiligheid, waarvan
sprake is in artikel 100 van de Grondwet. En dat past in het transformatieproces
dat de NAVO op dit moment doormaakt.De landen van de Europese Unie willen steeds meer eigen verantwoordelijkheid
nemen voor een geïntegreerd veiligheids- en defensiebeleid. De OVSE kan
politiek actief zijn bij het opzetten van crisisbeheersingsoperaties, maar
is niet in staat om zo'n operatie uit te voeren. De OVSE zal de uitvoering
ervan dus moeten delegeren naar een ander daarvoor meer in aanmerking komend
gremium, zoals de EU of de NAVO. De transatlantische betrekkingen zijn onderhevig
aan structurele veranderingen doordat de EU meer en meer verantwoordelijkheid
gaat nemen voor het veiligheids- en defensiebeleid. Dat mag echter niet gedaan
worden, omdat sommige Europese landen zich willen afzetten tegen de VS. Daarom
is gesteld dat het EVDB complementair moet zijn, hetgeen overigens niet betekent
dat de EU niet haar eigen verantwoordelijk kan en moet nemen. De VS hebben
eerder wel terecht gesteld dat afspraken die de EU met de VS maakt, ook nagekomen
moeten worden. Wat dat betreft, is de afronding van Berlijn-plus een belangrijke
mijlpaal in de relatie tussen de EU en de VS.Er zal geen solidariteitsclausule worden opgenomen in de Europese grondwet,
omdat artikel 5 van het NAVO-verdrag daar al in voorziet. Wel moet er sprake
zijn van gestructureerde samenwerking tussen de EU en de VS. Door te bepalen
dat de samenwerking gestructureerd moet zijn, kan voorkomen worden dat bepaalde
lidstaten zich op een gegeven moment gaan groeperen. Verder zal
de samenwerking transparant en inclusief moeten zijn. Aangezien dit niet duidelijk
tot uitdrukking komt in het thans in de IGC in concept geformuleerde artikel
213, kan de regering daar niet mee instemmen. De minister acht het trouwens
niet waarschijnlijk dat de VS niet zullen instemmen met gestructureerde samenwerking.
De VS kunnen wel bezwaar aantekenen op het moment dat gestructureerde samenwerking
in Europees verband in strijd komt met afspraken in de NAVO. Verder zullen
overlegstructuren in de NAVO altijd voor moeten gaan op coalitions of the
willing. In dit licht merkt de minister tot slot op dat de begroting van Defensie
het niet toelaat om NAVO-taken in EU-verband te doubleren.Nederland is niet betrokken bij de bespreking van het initiatief voor
een Europees hoofdkwartier van de NAVO in Tervuren. Dit initiatief lijkt inmiddels
trouwens alweer ter ziele te zijn. Wel moet ervoor gezorgd worden dat zowel
de atlantische als de Europese poot voldoende vertegenwoordigd is en dat er
meer samenwerking plaatsvindt bij de militaire planning. Voor het overige
zijn er op de Pralinen-top ideeën die al langer bestonden, op een rijtje
gezet. Bij de verdere uitwerking ervan is ook het Verenigd Koninkrijk betrokken,
hetgeen de minister een goede zaak acht. Tijdens de speciale bijeenkomst van
de NAVO die op verzoek van de VS gehouden is, is gebleken dat de VS bang zijn
voor disengagement en duplication. Een en ander is nu echter uitgepraat. De
NAVO-raad is trouwens ook het forum voor dit soort gesprekken.Het onderzoek naar kernwapens met een explosieve waarde van minder dan
5 kiloton verhindert op zichzelf niet de inwerkingtreding van het Alomvattend
kernstopverdrag. Er is echter wel een duidelijk verband daartussen. Zolang
een aantal landen, waaronder de VS, het Alomvattend kernstopverdrag niet ratificeert,
kan dit verdrag namelijk ook niet in werking treden. Daarom hebben de minister-president
en de minister van Buitenlandse Zaken tijdens hun bezoek aan Washington gewezen
op het belang van versterking van het multilaterale non-proliferatieregime.
Het feit dat de VS het verdrag niet ratificeren, biedt landen als India en
Pakistan een politiek alibi om het verdrag ook niet te ondertekenen. Wanneer
een land uit het NPV stapt, zou de Veiligheidsraad trouwens eigenlijk moeten
vaststellen dat er sprake is van risico's voor de vrede en veiligheid. De
regering is natuurlijk ook voor een kernwapenvrij Midden-Oosten. Het is niet
zeker of Israël over kernwapens beschikt, maar ook Israël moet natuurlijk
opgeroepen worden om het NPV te ondertekenen. Met Frankrijk en aantal andere
landen wordt gewerkt aan het PSI. Mocht uit ervaringen met het PSI blijken
dat de internationale juridische kaders terzake moeten worden aangepast, dan
moet daar uiteraard toe overgegaan worden.In het Europese veiligheidsconcept is inmiddels geen sprake meer van pre-emptive
engagement, omdat een aantal landen van mening was dat dit verkeerde connotaties
opwekte. De Europese veiligheidsstrategie moet in ieder geval op de kortst
mogelijke termijn onderwerp van gesprek met de VS zijn. De strijd tegen hiv/aids
is hier ook in opgenomen, omdat dit een massavernietigingsziekte is. De destabilisatie
in Afrika die hieruit voortvloeit, heeft niet alleen veiligheidspolitieke
consequenties, maar heeft ook gevolgen voor de bestrijding van terrorisme.
Terrorisme komt trouwens inderdaad vaak voort uit politieke en religieuze
onvrede en religieuze vormen van extremisme. Tot slot zegt de minister toe
dat de Kamer, wanneer het seminar over de islam in Afrika is gehouden, de
conclusies daarvan zal ontvangen.De minister van Defensie is van mening dat
er met de NRF een goed geoefende en goed samenwerkende eenheid van ongeveer
20 000 militairen is die snel kan optreden, als de NAVO-raad van mening
is dat er ingegrepen moet worden in een crisis waar ook ter wereld. Hierdoor
kan de NAVO effectiever optreden. Bovendien zullen de landen die een bijdrage leveren aan de NRF, goed moeten samenwerken en zaken moeten
afstemmen. Hierdoor zal ook het niveau van NAVO-operaties opgekrikt kunnen
worden. De NRF kan op verschillende manieren ingezet worden en daar zal de
nodige gevechtskracht mee gemoeid zijn. Als de regering in het voorjaar van
2004 het advies van de AIV terzake ontvangen heeft, zal zij bekijken of dit
aanleiding geeft tot wijziging van het Toetsingskader. De Kamer zal hier vervolgens
van op de hoogte worden gesteld, waarna hierover gesproken kan worden. Dit
impliceert dat de Kamer hierover conclusies kan trekken, voordat de derde
lichting van de NRF ingezet zal worden en het echt menens kan worden. De eerste
twee lichtingen van de NRF zullen zich in de praktijk alleen bezighouden met
een mogelijke evacuatie of beperking van de gevolgen van een terroristische
aanslag en zullen vooral gericht zijn op hulpverlening. Van het uitzenden
van troepen naar het buitenland voor een crisisbeheersingsoperatie is in de
beginfase tot halverwege 2004 nog geen sprake. Aangezien het NRF-concept nog
verder geïmplementeerd moet worden, kan ook niet verwacht worden dat
de NRF meteen al alle beoogde taken kan uitoefenen.Voor de eerste lichting van de NRF zal Nederland een fregat, een aantal
stafofficieren en enige logistieke ondersteuning leveren. Voor de tweede lichting
worden dezelfde middelen geleverd, aangevuld met zes F-16's. Voor de derde
lichting worden twee fregatten, een onderzeeboot, een mijnenjager, een Patriot-eenheid
en twaalf F-16's geleverd. Voor de vierde lichting in de eerste helft van
2005 heeft Nederland niet alleen een fregat, een mijnenjager, een Patriot-eenheid
en twaalf F-16's aangeboden, maar ook een Duits-Nederlands hoofdkwartier met
bijbehorende logistieke en verbindingseenheden, een luchtmobiel bataljon,
acht Apache-gevechtshelikopters en transporthelikopters plus ondersteuning,
een gemechaniseerd bataljon, een taakgroep voor speciale operaties, logistieke
en geneeskundige ondersteuning, eenheden van de genie en intelligence. Dat
aanbod zal voor een groot deel geaccepteerd worden door de NAVO, maar kan
nog aangevuld of veranderd worden. Het aanbod voor de vierde lichting is zo
groot, omdat Nederland dan samen met Duitsland het hoofdkwartier zal bemannen.
Het is de bedoeling dat dan ook zo veel mogelijk Duitse en Nederlandse krijgsmachtonderdelen
deel uitmaken van de NRF om dat hoofdkwartier, mede door een goede communicatie,
optimaal te laten functioneren.Nederland zal ook eenheden aanbieden voor de in oprichting zijnde Europese
RRF. De RRF moet vooralsnog gezien worden als een pool waarop een beroep gedaan
kan worden, als dat nodig is, onder meer ter uitvoering van de Petersbergtaken.
De NRF moet daarentegen snel ingezet kunnen worden, ook in het hoogste deel
van het geweldspectrum. De Nederlandse eenheden zullen afhankelijk van de
vraag of de EU of de NAVO een operatie in gang zet, voor de RRF of voor de
NRF ingezet worden. In het kader van Berlijn-plus zijn afspraken gemaakt over
afstemming van operaties van de NAVO en de EU, waardoor er een zeker evenwicht
zal ontstaan. Waarschijnlijk zal de RRF zich in de eerste plaats richten op
crisisbeheersingsoperaties laag in het geweldspectrum, maar zal zij uiteindelijk
ook hoog in het geweldspectrum ingezet kunnen worden.De minister verwacht niet dat er problemen zullen ontstaan door de NRF.
De NAVO is een organisatie die al vijftig jaar de veiligheid van het NAVO-grondgebied
garandeert, en zij is bovendien in staat om bij te dragen aan crisisbeheersingsoperaties
in de rest van de wereld die bedoeld zijn voor handhaving van de internationale
rechtsorde. De NRF is een positief initiatief, omdat de NAVO-landen hierdoor
op een kwalitatief hoog niveau snel zullen kunnen samenwerken om de veiligheid
te garanderen in de NAVO-landen en elders in de wereld. Als de NRF ingevolge
artikel 5 van het NAVO-verdrag ingezet wordt ter verdediging van het bondgenootschappelijke
grondgebied, dan is artikel 97 van de Grondwet van toepassing.
Deelname aan crisisbeheersingsoperaties die erop gericht zijn om de internationale
rechtsorde te handhaven, valt onder artikel 100 van de Grondwet op grond waarvan
de Kamer geïnformeerd moet worden. Mocht door de Kamer en/of de regering
besloten worden om niet aan een bepaalde actie van de NRF mee te doen, dan
heeft dat natuurlijk grote consequenties voor de verhouding met de bondgenoten.De regering wijst eenheden aan die aan de NRF gaan meedoen, en maakt dat
aan de Kamer kenbaar. Een en ander zal inzichtelijk gemaakt worden door jaarlijks
in de begroting aan te geven wat de bijdrage aan de NRF zal zijn. De AIV heeft
gesteld dat de deelname aan de NRF op gespannen voet staat met het Toetsingskader
en de procedures die tot nu toe in het verkeer tussen Kamer en regering gelden
voor crisisbeheersingsoperaties. De AIV heeft echter niet gezegd dat dit een
reden is om niet mee te doen aan de NRF. Aangezien de regering een loyale
partner wil blijven binnen de NAVO, heeft zij de AIV gevraagd hoe zij in dezen
het beste kan omgaan met de verplichting ingevolge artikel 100 van de Grondwet.
Naar verwachting zal de AIV in het voorjaar 2004 met dit advies komen.De regering is van mening dat zij de Kamer ingevolge artikel 100 van de
Grondwet al zal moeten informeren op het moment dat de NAVO-raad de militaire
autoriteiten de opdracht geeft om uit te zoeken hoe er in een crisis ergens
in het bondgenootschappelijk gebied ingegrepen kan worden en welke middelen
daarvoor nodig zijn. Deze procedure is vergelijkbaar met de in het Toetsingskader
genoemde kennisgeving. Als de militaire autoriteiten een operationeel concept
hebben gemaakt, zal de Kamer daar ingevolge artikel 100 van de Grondwet bij
brief nader over geïnformeerd worden en tevens op de hoogte gesteld worden
van de wijze waarop de regering daar verder mee wil omgaan. Het kan zijn dat
de Kamer en de regering oordelen dat Nederland niet aan zo'n actie mag meedoen
en dan moeten de Nederlandse eenheden uit de NRF teruggetrokken worden. Dat
leidt echter tot grote problemen. Het is ook mogelijk dat Nederland al bij
de besluitvorming in de NAVO-raad aangeeft dat zo'n actie niet moet plaatsvinden.
Aangezien er unanimiteit vereist is bij het nemen van een dergelijk besluit,
zal die actie dan geen doorgang vinden. Ook dat zal echter grote consequenties
hebben voor de bondgenootschappelijke verhoudingen. Zowel de regering als
de Kamer moet zich bewust zijn van deze consequenties, als zij een en ander
afwegen. Deze manier van handelen zal overigens pas mogelijk zijn vanaf het
moment dat geoordeeld moet worden over de inzet voor de derde lichting van
de NRF. Desgevraagd zegt de minister dat hij er geen bezwaar tegen zou hebben,
als de Kamer zou besluiten om een werkgroep in te stellen om een en ander
te beoordelen, en dat het ministerie de Kamer daar zelfs behulpzaam bij wil
zijn. Voorts merkt hij op dat hij de Kamer ook over een en ander had geïnformeerd
zonder een verplichting daartoe in de Grondwet en dat hij er vertrouwen in
heeft dat de hele procedure tot een ook voor het parlement bevredigende uitkomst
zal leiden.Nederland heeft in het kader van de NAVO een wederzijdse bijstandverplichting.
Een wederzijdse bijstandverplichting in het kader van de EU zal voor Nederland
weinig extra's opleveren. Landen als Zweden, Ierland, Oostenrijk en Finland
die wel lid zijn van de EU, maar niet van de NAVO zouden hier misschien wel
belang bij kunnen hebben, maar die landen pleiten hier niet voor. Verder bestaat
het risico dat de VS zich gaan afzetten tegen zo'n wederzijdse bijstandverplichting.Het voorstel van België, Frankrijk, Duitsland en Luxemburg voor het
inrichten van een Europees hoofdkwartier in Tervuren druist in tegen de Berlijn-plus-afspraken
en belast de transatlantische relatie. Verder gaat dit voorstel voorbij aan
de beschikbaarheid van geschikte nationale hoofdkwartieren. De militaire staf
van de EU heeft trouwens de benodigde capaciteit om voorbereidingen te treffen
voor een Europese crisisbeheersingsoperatie, zonder de inzet van NAVO-middelen. Voor de samenwerking tussen de EU en de NAVO zijn onder meer de Berlijn-plus-afspraken
gemaakt. In de praktijk zijn er echter wat spanningen. Geprobeerd moet worden
om die spanningen aan de hand van praktijkvoorbeelden op te lossen. In ieder
geval moet voorkomen worden dat er op dit gebied concurrentie ontstaat tussen
de EU en de NAVO. De minister zegt toe dat hij zich zal inzetten voor een
optimale afstemming tussen de EU en de NAVO op het punt van de defensie-inspanningen
en terrorismebestrijding.Binnen de Standing Naval Forces is sprake van vergaande samenwerking tussen
de marine-eenheden van de diverse landen. De toekomst van de Standing Naval
Forces is inderdaad onduidelijk door de oprichting van de NRF. Zodra hier
meer duidelijkheid over is, zal de Kamer daarover geïnformeerd worden.Bij de simulatieoefening tijdens de informele bijeenkomst van NAVO-ministers
van defensie werd uitgegaan van een crisis ergens in de wereld waarmee de
NAVO zich zou kunnen bezighouden, omdat de NAVO bij het betrokken land de
verwachting heeft gewekt dat het geholpen zal worden bij een aanval. In de
simulatieoefening is de reactie van de NAVO op die aanval nagespeeld. Gaandeweg
bleek dat in dat scenario heel gemakkelijk ook een terroristische aanval op
NAVO-grondgebied kon worden ingebouwd. Toen de minister daar anderhalf uur
mee bezig was geweest, vond hij de wereld zo ingewikkeld dat hij blij was
dat Nederland onderdeel uitmaakt van de NAVO en de EU. Tot slot zegt de minister
desgevraagd toe dat hij de Kamer zo snel mogelijk bij brief nader zal informeren
over de Nederlandse bijdrage aan de NRF.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De HaanDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,AlbayrakDe voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,DijksmaDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van Oort XNoot1Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA),
voorzitter, Koenders (PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter,
Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Eurlings (CDA), Wilders (VVD), Van Baalen
(VVD), Van As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Van Dijk (CDA), Fierens (PvdA), Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA),
Brinkel (CDA) en Szabó (VVD).Plv. leden: Oplaat (VVD), Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA),
Hessels (CDA), Stuurman (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP),
Leerdam (PvdA), Sterk (CDA), Hirsi Ali (VVD), Van Miltenburg (VVD), Varela
(LPF), Van den Brink (LPF), Haverkamp (CDA), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), Kant (SP), Eski (CDA), Çörüz (CDA),
Wolfsen (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Waalkens (PvdA), Van Winsen (CDA),
Geluk (VVD) en Dittrich (D66).XNoot2Samenstelling:Leden: Klaas de Vries (PvdA), Bakker (D66), Koenders (PvdA), Van Beek
(VVD), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Vendrik (GroenLinks),
Albayrak (PvdA), voorzitter, Wilders (VVD), Balemans (VVD), Van Baalen (VVD),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Van Winsen (CDA), Van den Brink (LPF), Mastwijk (CDA),
Herben (LPF), ondervoorzitter, Kortenhorst (CDA), Huizinga-Heringa (ChristenUnie),
Van Velzen (SP), Algra (CDA), Haverkamp (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Straub (PvdA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA) en Brinkel (CDA).Plv. leden: Van Dam (PvdA), Lambrechts (D66), Waalkens (PvdA), Cornielje
(VVD), Halsema (GroenLinks), Fierens (PvdA), De Ruiter (SP), Van den Brand
(GroenLinks), Adelmund (PvdA), Hofstra (VVD), Van Miltenburg (VVD), Visser
(VVD), Oplaat (VVD), De Haan (CDA), Nawijn (LPF), Smilde (CDA), Hermans (LPF),
Bruls (CDA), Van der Staaij (SGP), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Ormel
(CDA), Ferrier (CDA), Van Heemst (PvdA), Tichelaar (PvdA), Noorman-den Uyl
(PvdA) en Van Dijk (CDA).XNoot3Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA), voorzitter,
De Haan (CDA), Koenders (PvdA), Atsma (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans
(PvdA), Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Van der Staaij (SGP), Eurlings (CDA),
Waalkens (PvdA), Weekers (VVD), Balemans (VVD), Van Baalen (VVD), Van Winsen
(CDA), Van den Brink (LPF), Van den Brand (GroenLinks), Van Velzen (SP), De
Nerée tot Babberich (CDA), Van Dijk (CDA), Nawijn (LPF), ondervoorzitter,
Dubbelboer (PvdA), Van der Laan (D66), Brinkel (CDA) en Szabó (VVD). Plv. leden: Hirsi Ali (VVD), Duivesteijn (PvdA), Kruijsen (PvdA), Hessels
(CDA), Van Heteren (PvdA), Çörüz (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Bussemaker (PvdA), De Wit (SP), Eijsink (PvdA), Rouvoet (ChristenUnie), Spies
(CDA), Douma (PvdA), Wilders (VVD), Griffith (VVD), Geluk (VVD), Algra (CDA),
Vos (GroenLinks), Vergeer (SP), Mastwijk (CDA), Buijs (CDA), Varela (LPF),
Fierens (PvdA), Dittrich (D66), Ferrier (CDA) en Dezentjé Hamming (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-02-510.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl