Vaststelling begroting Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009; Verslag Houdende een Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31700-XIV, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31700-XIV nr. 14

10-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12Bedragen x € 1 000 Bedragen x € 1 000 345678910111213141516Import en export van de EU van landbouwproducten uit en
naar derde landen (miljard euro) 1718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31700-XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 206 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 700 XIVVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009nr. 14VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 10 november 2008De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft
de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.De voorzitter van de commissie,AtsmaDe griffier van de commissieDortmans1Kunt u een beeld van de geven van de grootte van het
personeelsbestand van het ministerie van LNV?Op basis van de Nota Verandering Rijksdienst heeft LNV de opdracht om
het personeelsbestand in 2011 te hebben teruggebracht tot 5961 FTE. Eind 2006
bedroeg het personeelsbestand 7051 FTE, eind 2007 6923 FTE en op de laatste
peildatum 30 september 2008 6939 FTE. De streefomvang voor eind 2008
is 6915 FTE. LNV ligt daarmee op koers voor het bereiken van de door het kabinet
vastgestelde taakstelling.2Kunt u een volledig meerjarenoverzicht geven van de
verschillende uitgaven (ook via fiscale regelingen) die specifiek betrekking
hebben op de glastuinbouw?Op pagina 85 van de begroting (begrotingsartikel 21.13) is onderstaande
tabel opgenomen.Bedragen x € 1 000 ActiviteitUitgaven 2009Uitgaven 2010Uitgaven 2011 Stidug-projecten (uitfinanciering)3 2974 158640 Projecten in kader Glami-convenant354354354 Demonstratieprojecten energie11 4191 4141 584Energietransitieprojecten1 2055 1074 864Energienetwerken2 0454 2867 500Investeringsregeling Energiebesparing5 5495 0040Marktintroductie Energie-innovatie43 40132 94015 500Samenwerking bij innovatie glastuinbouw/paddestoelen750750 Totaal58 02054 01330 4421 Incl. EU-financieringWat betreft het fiscale spoor gaat ongeveer 65% van de budgetten
van de Milieu-InvesteringsAftrek (MIA) en de Willekeurige Afschrijving Milieu
Investeringen (VAMIL) naar de glastuinbouw. Voor de Energie-InvesteringsAftrek
bedraagt dit 22%. Voorts kunnen ondernemers in de glastuinbouwsector
alle generieke fiscale voorzieningen benutten.Naast de bovengenoemde middelen zijn in het begrotingsartikel 22.12 de
volgende middelen voor de glastuinbouw beschikbaar:Bedragen x € 1 000  20092010201122.12 Ruimte voor niet grondgebonden landbouw36 58418 5267 100waarvan ILG   Stidug-projecten7 7047 089 Greenports25 60011 4007 100waarvan niet ILG    Infrastructuurregeling Glastuinbouw3 28037 3Kunt u een volledig meerjarenoverzicht geven van de
verschillende uitgaven (ook via fiscale regelingen) die specifiek betrekking
hebben op de visserij? Voor dit overzicht wil ik u verwijzen naar pagina 89 van de LNV-begroting.
Het betreft de nationale uitgaven. Veelal zullen deze middelen ook ingezet
worden als co-financiering voor Europese middelen. Nederland ontvangt voor
de periode 2007–2013 een communautaire bijdrage van € 48,6
mln. Dat betekent een jaarlijks bedrag van ongeveer € 7 mln.4Kunt u een volledig meerjarenoverzicht geven van de
verschillende uitgaven (ook via fiscale regelingen) die specifiek betrekking
hebben op het programma Schoon en Zuinig?Uit de intensiveringsgelden Schoon en Zuinig (oplopend tot € 500
mln/jr in 2011) is tot en met 2011 totaal € 58 mln gereserveerd
voor de ontwikkeling van 700 ha semigesloten kas in de glastuinbouw (waarvan € 13
mln in 2009) binnen de LNV-begroting.Uit de nationale Innovatieagenda Energie komt € 438 mln beschikbaar
voor de periode 2008 tot en met 2012. Van die envelop is een basisbudget gereserveerd
voor energie-innovaties in de glastuinbouw van € 30 mln (2008–2012).
Voor energie-innovaties op het gebied van groene grondstoffen/biomassa is
eveneens een basisbudget gereserveerd van € 30 mln (9008–2012).
LNV is coördinator van beide basisbudgetten. Een deel van de innovatiebudgetten
is bij LNV al in 2008 ingezet, o.a. voor de SBIR-regeling.In het kader van het LNV-programma Schoon en Zuinig wordt door ondernemers
in de agrosector ook gebruik gemaakt van de SDE-regeling, welke regeling door
het ministerie van EZ wordt uitgevoerd.De fiscale regelingen EIA en MIA ondersteunen de doelen uit het programma
Schoon en Zuinig. In het kader van het werkprogramma Schoon en Zuinig worden
de budgetten EIA en MIA in 2009 met 9 mln. geïntensiveerd, in 2010 met € 18
mln. oplopend tot € 35 mln. structureel in 2011. De landbouw is één
van de grote gebruikers van deze regelingen.5Hoeveel geld wordt op de onderscheiden artikelen besteed
aan de visserij? Waaraan wordt dit besteed?In de LNV-begroting 2009 is in totaal € 30,6 mln. beschikbaar
voor de visserij. Dit betreft zowel Nationaal budget als Europese middelen.Het beschikbare budget wordt besteed aan de volgende zaken:1. Bevorderen duurzame vangst en kweek van vis en schelpdieren (o.a. duurzame
visserijmethodes, innovatie, kennisontwikkeling en verspreiding, aquacultuur
en binnenvisserij)– Nationaal (artikel 21.14) voor een bedrag van € 17,6
mln.– uropees Visserij Fonds (EVF) voor een bedrag van € 6,8
mln.2. Uitvoering door de LNV baten-lastendiensten– AID, DR en VWA (artikel 21.22) voor een bedrag van € 6,2
mln.Waaraan de bovenstaande budgetten worden besteed kunt u terugvinden in
de tabel bij vraag 3 en de toelichting bij artikel 21.14 (pagina 89–92
van de begroting).6Kunt u aangeven wat de achtergronden zijn bij uw beslissing
om enerzijds 8,1 miljoen Euro uit te geven aan sanering van glastuinbouwgebieden
en anderzijds 17,5 miljoen Euro uit te trekken voor nieuwbouw binnen andere
gebieden? Beschouwt u dit niet als kapitaalvernietiging? Is de 17,5 miljoen
aan te merken als staatssteun door de Europese Unie? Hoe rechtvaardigt u deze
directe subsidie aan het bedrijfsleven, en waarom maakt u die keuze voor de
glastuinbouw en niet binnen de biologische landbouw? De € 8,1 mln. is niet specifiek bestemd voor de sanering van
glastuinbouwgebieden, maar is samen met de genoemde € 17,5 mln.
(in totaal dus € 25,5 mln.) onderdeel van Nota Ruimte projecten
voor de herstructurering van de Greenports en Klavertje 4. Deze middelen die
via het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) door de provincies worden
uitgekeerd, zijn voor projecten in de greenports Zuid-Hollands Glasdistrict,
Boskoop, Duin- en Bollenstreek, Venlo en Aalsmeer. De middelen zijn bedoeld
voor het behoud en versterken van de economische functie en gelijktijdig versterken
van de andere gebiedsfuncties zoals water, wonen, recreatie, landschap en
natuur. In de begroting is dit verwoord in paragraaf 22.12 Ruimte voor
niet grondgebonden landbouw.De rijksbijdragen in deze projecten, die dus via het ILG en de provincies
lopen, zijn ten behoeve van de publieke functies in het gebied (wegen, water,
groen) en in twee gevallen aan innovaties in de watervoorziening enbeheer
in de gebieden. Per (deel)project wordt beoordeeld of er sprake is van staatssteun.7Waarom maakt u geen extra budget vrij voor de handhaving
van de wetgeving met betrekking tot de handel in exoten en legaal hout, dit
met het oog op de grote sommen geld die rond gaan in de illegale handel en
de grote problematiek?Het handhavingsprogramma Natuur, die wordt uitgevoerd door de AID, is
gebaseerd op de nalevingsstrategie Natuurwetgeving. Deze strategie is het
resultaat van het project programmatisch handhaven Natuurwetgeving. De nalevingsstrategie
is vormgegeven in een convenant dat ondertekend is door de handhavingpartners –
mijzelf, de provincies, het openbaar ministerie, de politie en de douane.
Over de handhaving van de Natuurwetgeving heb ik u geïnformeerd per brief
van 1 juli 2008 (Kamerstuknummer 31 379, nr. 3). Voor zover
de handel in exoten en illegaal hout CITES soorten betreft, wordt hier in
gezamenlijkheid door de handhavingspartners aandacht aan geschonken. Dit omdat
bijvoorbeeld het grootste aantal controles op basis van de CITES-wetgeving
wordt verricht aan de buitengrenzen. Deze worden uitgevoerd door de douane.
Ter versterking van de naleving Natuurwetgeving heb ik in 2009 additioneel € 1,9
mln. beschikbaar gesteld.8Kunt u aangeven welke manier van krachtenbundeling
van boeren en tuinders mogelijk is in Europa en Nederland, om een kostendekkende
prijs ten op zichte van groothandel en voedingsmiddelenindustrie te kunnen
afdwingen?Kunt u daarbij een onderscheid maken in de volgende
sectoren: zuivel, consumptieaardappelen, varkens, komkommer en tomaat?Kunt u aangeven waarom fusies in de – al geconcentreerde –
agribusiness over het algemeen meer kans van slagen hebben bij de Nederlandse
en Europese mededingingsautoriteit, dan samenwerkingsverbanden van boeren?Welke verschillende mogelijkheden ziet u voor boeren
om zich te kunnen verenigen – nu de overheid zich steeds verder terugtrekt,
en zij zelf een kostendekkende prijs zullen moeten zien af te dwingen –
ten einde te kunnen voldoen aan stijgende maatschappelijke eisen?De landbouw kent kleinschalige bedrijven die elk voor zich nauwelijks
invloed kunnen uitoefenen op de opbrengstprijs. Dit geldt voor alle sectoren
van de landbouw, waaronder zuivel, consumptieaardappelen, varkens, komkommer
en tomaat. Om een gunstigere positie te hebben ten opzichte van afnemers kunnen
landbouwers hun producten gezamenlijk afzetten via bijvoorbeeld afzetcoöperaties
of telersverenigingen. De bundeling van de productie heeft voor
de afnemers voordelen (bijvoorbeeld grotere partijen, minder transportkosten).Ik deel niet de mening dat fusies in de agribusiness meer kans van slagen
hebben bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit en de Europese Commissie.
De toepasselijke Europese dan wel Nederlandse mededingingswetgeving maakt
ook geen verschil naar sectoren. Van belang is de vorm van samenwerking op
de desbetreffende markt. Indien de samenwerking horizontaal van aard is, dus
tussen dezelfde soort marktdeelnemers binnen de bedrijfskolom, is sneller
mogelijk een beperking van de mededinging aan de orde dan wanneer samenwerking
verticaal van aard is, namelijk tussen verschillende soorten marktdeelnemers
binnen de bedrijfskolom.In het contact tussen afzetorganisaties en kopers van producten is, zoals
in alle sectoren van de westerse economieën, een kostendekkende prijs
niet het uitgangspunt doch gelden de wetten van vraag en aanbod. Een kostendekkende
prijs kan wel een resultaat zijn.Er zijn tussen landbouwers vele vormen van samenwerkingsverbanden, van
samenwerkingsverbanden tussen 2 boeren voor gebruik van machines tot samenwerkings-verbanden
waarbij soms duizenden boeren betrokken zijn. Hieruit blijkt dat deze zeker
wel succesvol kunnen zijn. Deze kunnen even zo vele voorbeelden zijn voor
landbouwers die zich willen verenigen om daarmee een beter positie op de markt
te krijgen.9Welke activiteiten worden nu verricht met de uitgekochte
kokkelvisserijschepen? Waar opereren deze vissers nu?Sinds 2005 bestaat er een verbod op de mechanische kokkelvisserij in de
Waddenzee, zodat de oorspronkelijke 37 vergunningen niet meer worden verleend.
Het aantal door de sector ingezette vaartuigen was destijds op grond van het
visplan al gereduceerd tot maximaal 21 vaartuigen.De mechanische kokkelvisserij in de Zeeuwse wateren is daarentegen nog
steeds toegestaan. Bij openstelling van deze gebieden voor de mechanische
visserij wordt een beperkt aantal van deze vaartuigen daar ingezet. Daarnaast
wordt een aantal vaartuigen ook gebruikt voor de visserij op mesheften (en
eventueel strandschelpen) in de Noordzee-kustzone.In een aantal gevallen betreft het voorts multifunctionele vaartuigen,
die tevens ingezet kunnen worden voor andere vormen van schelpdiervisserij,
zoals de oestervisserij en de mosselvisserij.Tenslotte heeft een aantal voormalige kokkelvaartuigen de afgelopen jaren
een andere bestemming gekregen. Enkele voorbeelden zijn het inzetten van een
vaartuig voor handkokkelvissers ten behoeve van het vervoer van handmatig
opgeviste kokkels, gebruik als assistentie-vaartuig ten behoeve van bevoorrading
van schepen, inzet bij «natte waterbouw» ten behoeve van bagger-
en onderhoudswerkzaamheden, gebruik als mosselzaadinvanginstallatievaartuig
voor het verwerken van ingevangen mosselzaad, inzet als onderzoeksvaartuig
en vervoer van toeristen vanaf de Waddeneilanden. Enkele vaartuigen liggen
voor verkoop in de haven.10Kunt u aangeven wat de mogelijkheden zijn om alle nationale
parken open te stellen voor publiek? Wat zouden de specifieke kosten zijn
voor het openstellen van nationale park De Hoge Veluwe?Alle 20 Nationale Parken zijn opengesteld voor publiek. Het openstellen
voor natuurgerichte recreatie is een van de vier hoofddoelstellingen voor
de Nationale Parken. De Hoge Veluwe is het enige Nationale Park (maar niet het enige natuurgebied) waarvoor toegangsgeld moet worden betaald.
Dit is al zo sinds 1935, toen het park werd opgericht. De Hoge Veluwe wordt
sindsdien zonder structurele overheidssubsidie beheerd, en de entreegelden
(ruim € 3,7 mln. in 2007) vormen de belangrijkste inkomstenbron.
De Hoge Veluwe is het bekendste Nederlandse Nationaal Park en ontvangt jaarlijks
ruim 500 000 bezoekers. De toegangsprijs is duidelijk geen belemmering
voor de populariteit.11Bent u bereid de aangenomen motie van Velzen/Thieme,
31 200 XIV, nr. 64, om vossen niet te bejagen in draag- en werptijd
uit te voeren? Zo nee, waarom niet?Zie het antwoord op vraag 2 en 3 in mijn brief van 23 juni 2008 (Aanhangsel
Handelingen II 2007–2008) en het antwoord op vraag 2 in mijn brief van
2 juli 2008 (Aanhangsel Handelingen II 2007–2008).12Kunt u een reactie geven op het universitair onderzoek
van TU Delft en andere Europese universiteiten, over de herkenbaarheid van
etikettering van genetisch gemodificeerde organismen voor de consument? Bent
u bereid om de etikettering te verduidelijken dan wel herkenbaar te maken
voor de consument? Zo nee, waarom niet?Het onderzoek «kopen Europese consumenten genetisch gemodificeerde
(GM) voedingsmiddelen» is opgesteld door King’s College London
en een aantal andere Europese universiteiten en werd gefinancierd door de
Europese Unie. Het is een breed onderzoek naar de reactie van Europese consumenten
op de mogelijkheid om GM voedingsmiddelen te kopen. Het onderzoek concludeert
onder meer dat Europeanen deze levensmiddelen kopen als ze in de supermarkt
worden aangeboden. «Het is duidelijk dat consumenten de vrijheid van
een eigen keuze bij de aanschaf van levensmiddelen voorop stellen en dat sommigen
dan ook kiezen voor GM levensmiddelen als dat tot de mogelijkheden behoort.
Over het algemeen zeggen mensen niet in staat te zijn om GM levensmiddelen
te herkennen ondanks de etiketteringvoorschriften. Dit hoeft echter geen probleem
te zijn omdat mensen deze producten niet opzettelijk mijden».Het kabinet vindt de keuzevrijheid van de consument van belang. Om dit
belang te waarborgen zijn in de Europese verordeningen die over genetisch
gemodificeerde organismen (ggo) gaan, etiketteringvoorschriften opgenomen.
De Europese lidstaten inclusief Nederland hebben unaniem ingestemd met deze
verordeningen. Ik zie geen reden deze voorschriften te wijzigen. De Nederlandse
overheid besteedt via ondermeer het voedingscentrum extra aandacht aan communicatie
over GM levensmiddelen en de etikettering daarvan.13Kunt u aangeven hoeveel toezicht (in fte) er momenteel
in de havens en op de vliegvelden is op de insleep van dierziekten, en de
goederen die niet zijn toegestaan onder de CITES-regelgeving? Hoeveel producten
werden er in 2007 in beslag genomen?Het toezicht in havens en op vliegvelden met betrekking tot de insleep
van dierziekten wordt verricht door de VWA en de Douane. Dit toezicht valt
in twee delen uiteen. Enerzijds is er de commerciële invoer van dierlijke
producten en levende dieren die onder het reguliere toezicht van de VWA vallen
op grond van EU-regelgeving. Dit betreft veterinair toezicht vanuit zowel
diergezondheid (ter voorkoming van dierziekten) als volksgezondheidsaspecten
op door de EU aangewezen plaatsen van binnenkomst. Met dit toezicht
waren in 2007 landelijk 65 fte gemoeid (dierenartsen en controleurs) van de
VWA. Anderzijds is er mogelijke insleep van dierziekten door passagiers. De
ministeries van LNV en Financiën hebben een overeenkomst gesloten waarbij
de Douane meer dan regulier toezicht uitoefent specifiek ten aanzien van de
mogelijke insleep van AI. De VWA assisteert de Douane indien nodig op afroep
bij dit toezicht. Gedurende 2007 is door de Douane in totaliteit ruim 37 600
kg aan dierlijke producten van passagiers uit niet-EU-landen ingenomen. Verder
is de afspraak gemaakt, dat wanneer de Douane behoefte heeft aan technische
assistentie in het kader van CITES, zij de hulp van de AID kan inroepen. Hiervoor
heeft de AID permanent één of zonodig meerdere fte’s op
afroep beschikbaar. Afspraken hiertoe zijn gemaakt middels het Convenant Nalevingsstrategie
Natuurwetgeving dat op 1 juli 2008 naar uw Kamer is verstuurd (Kamerstuknummer
31 379, nr. 3). De Douane beschikt over een lijst van inbeslaggenomen
goederen.14Kunt u een overzicht geven van de verschillende promotiecampagnes
voor de consumptie van biologische producten in de verschillende Europese
lidstaten?Ik heb helaas geen overzicht van de verschillende promotiecampagnes in
andere Europese lidstaten. Op mijn verzoek is de Europese Commissie bezig
een dergelijk overzicht te maken. Het is mij wel bekend dat er in diverse
Europese lidstaten promotiecampagnes zijn voor de biologische landbouw.15Kunt u aangeven welke financiële ondersteuning
er in de verschillende Europese lidstaten wordt gegeven aan de biologische
landbouw?De financiële ondersteuning in de verschillende Europese lidstaten
verschilt sterk per land, en soms binnen een land. In Duitsland bijvoorbeeld
geeft elk Bundesland een andere subsidie. In veel landen wordt hectaresteun
gegeven, per gewas verschillend. Daarnaast worden in enkele gevallen ook de
certificeringskosten vergoed. De steun wordt al dan niet afgebouwd.16Kunt u kwantificeren hoeveel Europa importeert en exporteert
aan landbouwproducten, uitgesplitst in voedselproducten, veevoer, biomassa
en overige non-foodproducten? Kunt u met het oog hierop aangeven hoe Europa
bijdraagt aan de oplossing van de wereldvoedselproblematiek?De import en export van de EU uit en naar derde (i.c. niet-EU) landen
voor verschillende categorieën landbouwproducten is weergegeven in onderstaande
tabel (exclusief EU-intrahandel). Deze zijn gebaseerd op douanestatistieken,
die geen aparte categorie van biomassa kennen. Het Landbouw-Economisch Bericht
2008 van het LEI stelt dat momenteel het gebruik van granen, inclusief maïs,
voor bio-ethanol beperkt is. In 2007/08 gaat het om bijna 5% van het
totale mondiale graangebruik. Het betreft voor het overgrote deel maïs,
in de VS de belangrijkste bron voor bio-ethanol. Bij oliezaden ligt het aandeel
iets hoger, circa 6%, maar het is nog altijd marginaal.De EU-27 heeft in 2006 een aandeel van bijna 17% in de wereldwijde
agrarische export. Aan de importkant heeft de EU-27 een aandeel van 21%.
Aan zowel de export- als importkant hebben Azië en Noord-Amerika (NAFTA)
grotere aandelen (LEI, Landbouw-Economisch Bericht 2008). Wel staat
de EU aan kop waar het gaat om het aandeel in de import van producten uit
ontwikkelingslanden.De EU-lidstaten en de Europese Commissie dragen op velerlei wijze bij
aan de oplossing van de wereldvoedselproblematiek. Een belangrijk onderdeel
hiervan is het bevorderen van deelname van ontwikkelingslanden aan de wereldeconomie
door o.a. het stimuleren van productiviteitsverhoging, handelsbevordering
en het vergroten van markttoegang van producten uit ontwikkelingslanden op
de westerse markten. Ook voor Nederland zijn dit belangrijke speerpunten van
beleid. (zie hiervoor de beleidsbrief «Landbouw, Rurale Bedrijvigheid
en Voedselzekerheid» (Kamerstukken, 31 250, nr. 14)).Onderstaande cijfers laten zien dat zowel export als import van de EU
voor het grootste deel bestaat uit voedingsproducten. Het Nederlandse beleid
zoals beschreven in genoemde beleidsbrief is voornamelijk gericht op deze
categorie.Import en export van de EU van landbouwproducten uit en
naar derde landen (miljard euro) Export EU1 in jaar200520062007Non-food15.518.017.8Voeding53.159.162.3Veevoer22.62.93.4TOTAAL70.379.082.2  Import EU1 in jaar200520062007Non-food16.417.818.8Voeding61.467.274.2Veevoer8.78.811.2TOTAAL86.593.7104.21 EU 27 in 2007, EU 25 in 2005 en 20062 Veevoer is een grove schatting,Bron: Eurostat17Is er een calamiteitenplan bij grote uitbraken van
ziekten veroorzaakt door invasieve exoten als de tijgermug? Zo ja, kan de
Kamer hiervan een afschrift ontvangen? Zo nee, bent u bereid deze op te stellen?
Welke bewindspersoon is hierbij eerst verantwoordelijke?Nee, er is geen algemeen calamiteitenplan voor ziekten ten gevolge van
invasieve exoten of vectorgeboden ziekten. De karakteristieken van vectorgebondenziekten
zijn per ziekte te verschillend om één algemeen calamiteiten
plan te maken. Wel wordt er op mijn ministerie gewerkt aan dierziektespecifieke
beleidsdraaiboeken die veroorzaakt kunnen worden door (exotische) vectoren.
Zoals gebruikelijk worden definitieve versies van beleidsdraaiboeken aan de
kamer verzonden.Voor de tijgermug die u specifiek benoemt is mijn collega van VWS de eerstverantwoordelijke
Deze vector wordt vooral in verband gebracht met ziekten die primair bij de
mens voorkomen. De minister van VWS neemt maatregelen om de invoer van de
tijgermug via de import van Lucky Bamboo te voorkomen en daarnaast stelt hij
een bestrijdingsplan voor de tijgermug in de openbare ruimte op, ter voorbereiding
op mogelijke introductie van de mug in Nederland door het oprukken van de
tijgermug richting Noord Europa. 18Welke resultaten heeft u bereikt met uw inspanningen
om langjarige subsidies (langer dan de huidige contracten) voor (agrarisch)
natuurbeheer in te stellen?Via de Wet Inrichting Landelijk Gebied (WILG) hebben de provincies de
regie gekregen over de uitvoering van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS).
Binnen het bestaande systeem waarborgen de provincies de continuïteit
door voorrang te geven aan aflopende contracten die in het kader van continuïteit
hernieuwd worden aangevraagd. De provincies werken momenteel aan een nieuw
subsidiestelsel voor (agrarisch) natuurbeheer. Voor dit nieuwe stelsel zijn
uitgangspunten dat het stelsel eenvoudiger in gebruik moet worden en effectiever
voor de natuur. De provincies besteden bij de ontwikkeling van het nieuwe
stelsel nadrukkelijk aandacht aan de vraag hoe de continuïteit van (agrarisch)
natuurbeheer kan worden verbeterd. Dit gebeurt binnen de kaders van het Europees
plattelandsontwikkelingsbeleid.19Wat zijn de resultaten van uw campagne ter promotie
van streekproducten over de afgelopen 2 jaar? Kunt u dit cijfermatig onderbouwen?In de afgelopen twee jaar is geen specifieke campagne gevoerd ter promotie
van streekproducten. Wel is de afgelopen jaren invulling gegeven aan een beleid
gericht op het vergroten van de afzet van streekproducten en professionalisering
van de sector. Streekproducten is één van de zes deelsectoren
waar de Taskforce multifunctionele landbouw, die ik in december 2007 heb ingesteld,
haar activiteiten op richt. Tot nu toe wordt de afzet van streekproducten
niet systematisch bijgehouden. Om de ontwikkelingen voor de diverse sectoren
van de multifunctionele landbouw (incl. streekproducten) goed te kunnen monitoren
heb ik inmiddels opdracht gegeven voor de ontwikkeling van een monitoringssystematiek
en het uitvoeren van een 0-meting.20Welke financiële middelen heeft u uitgetrokken
voor onderzoek naar alternatieven voor dierproeven? Welke middelen zult u
de komende begrotingsjaren hiervoor uittrekken? Welke rol heeft het ministerie
van LNV hierin?Binnen het onderzoeksbudget van LNV (WOT-01 Besmettelijke Dierziekten)
wordt jaarlijks € 0,3 mln ingezet voor het zoeken naar alternatieven
voor proefdieren. Naar aanleiding van het amendement Van Velzen (Kamerstuknummer
30 800 XIV, nr. 22) bij de LNV-begrotingsbehandeling 2007 is hier
in 2007 nog eens € 0,9 mln aan toegevoegd. Ook andere departementen
besteden geld aan onderzoek naar alternatieven voor dierproeven (OCW en VWS).21Welk gedeelte van de Europese subsidie en de Nederlandse
cofinanciering voor schoolfruit komt direct bij de Nederlandse fruitteler
terecht? Welk gedeelte komt bij buitenlandse telers, en bij andere bedrijven
en/of overheden terecht?Over het schoolfruitprogramma wordt nog onderhandeld in de Raad. Een politiek
akkoord is voorzien voor november 2008. Het voorstel van de Commissie is nu
om jaarlijks een budget van € 90 mln per jaar beschikbaar te stellen,
waarvan € 2,9 mln voor Nederland is gereserveerd. De EU-bijdrage
mag alleen worden gebruikt voor het gratis verstrekken van groenten en fruit
aan kinderen en gerelateerde kosten voor aankoop, logistiek en distributie,
(verpakkings-)materiaal, communicatie, monitoring en evaluatie.
In dit stadium kan ik nog geen duidelijkheid geven over de exacte financiële
verhouding tussen deze kostenposten. Bovendien moet ook nog een akkoord worden
bereikt over de reikwijdte en werking van de cofinancieringsverplichtingen.
Nadat het politiek akkoord bereikt is, moeten lidstaten een nationale strategie
opstellen waarin dit nader wordt uitgewerkt. Pas dan kan ook worden bezien
wat e.e.a. concreet in Nederland betekent.22Wat zijn de kosten voor de opslag van varkensvlees
in Nederland en in de rest van Europa per jaar?De kosten voor de opslag van varkensvlees in het kader van de Particuliere
Opslagregeling 2007 bedroegen in 2008 in Nederland € 2,8 mln. Voor
de rest van de EU bedroegen deze kosten in 2008 € 34,8 mln.23Hoeveel foie gras wordt er in Nederland geïmporteerd?In 2007 is in Nederland 57 ton foie gras geïmporteerd en in de eerste
zes maanden van 2008 17,5 ton (bron CBS, Statline databank).24Hoeveel vossen- en chinchillabont wordt er in Nederland
geïmporteerd?Door het CBS is voor 2007 de volgende invoer van vossenbont geregistreerd:
41 gehele vellen ter waarde van circa € 2 000 en 43 samengevoegde
pelterijen ter waarde van minder dan € 1 000. U kunt deze en
aanvullende gegevens over de internationale bonthandel vinden op de website
van het CBS. De invoer van chinchillabont wordt niet afzonderlijk door het
CBS geregistreerd.25Hoeveel zeehondenbont werd er in 2007 in Nederland
geïmporteerd?Door het CBS is voor 2007 de volgende invoer van zeehondenbont geregistreerd:
1 geheel vel ter waarde van circa € 2 000, 267 samengevoegde
pelterijen ter waarde van circa € 8 000 en 16 062 kilogram
kleding en kledingtoebehoren ter waarde van circa € 1,4 mln. U kunt
deze en aanvullende gegevens over de internationale bonthandel vinden op de
website van het CBS.26Kunt u een overzicht geven van het aantal overtredingen
en daarop volgende sancties bij het transport van levend vee in 2007? Bent
u bereid er voor te zorgen dat deze kengetallen wel transparant en inzichtelijk
worden?Het aantal overtredingen en de opgelegde sancties op het gebied van dierenwelzijn
bij diertransporten over het jaar 2007 heb ik in mijn brief van 7 mei
2008 gegeven (Kamerstuknummer 28 286, nr. 214). Daarnaast verwijs
ik voor wat betreft de opgelegde strafrechtelijke sancties naar mijn brief
van 10 oktober 2008 (Kamerstuknummer 26 991, nr. 229).27Welk percentage van de overheidskantines is biologisch
of biedt biologische producten aan? Inmiddels voeren vrijwel alle rijksoverheden en vele decentrale overheden
in meer of mindere mate biologische producten in het assortiment en er vindt
opschaling plaats.Recente percentages biologische producten per overheidskantine zijn echter
niet bekend. Alle ministeries hebben hun eigen verantwoordelijkheid om duurzame
catering in te voeren op basis van de inkoopcriteria die zijn opgesteld in
het kader van het programma Duurzaam Inkopen. Hierbij moeten ze tevens zelf
het percentage biologische catering meten en verantwoorden.28Welke juridische bezwaren zijn er nog tegen het etiketteren
van producten van buiten Europa met het opschrift «niet geproduceerd
volgens Europese maatstaven» of etikettering van dergelijke strekking?Zie de brief van mijn ambtsvoorganger van 16 januari 2007 (Kamerstuknummer
30 800 XIV, nr. 81).29Bent u bereid te onderzoeken hoeveel agrariërs
niet verzekerd zijn tegen arbeidsongeschiktheid?Zie antwoord 30.30Bent u bereid de mogelijkheden voor de opbouw van en
reservering voor pensioenverzekeringen tijdens de bedrijfsperiode te onderzoeken,
dit met het oog op bedrijfsbeëindiging onder moeilijke omstandigheden
zodat boeren die dan moeten terugvallen op bijstand niet eerst eerder opgebouwde
pensioenvoorzieningen dienen «op te eten»?Er loopt op dit moment een verkennende studie naar sociale zekerheid in
de land- en tuinbouw, deze is nog niet afgerond. Hieruit blijkt dat ongeveer
48% van de zelfstandigen in de land- en tuinbouw verzekerd is bij arbeidsongeschiktheid,
bij zelfstandigen in zijn algemeenheid ligt dit percentage op een vergelijkbaar
niveau.Er is een grote diversiteit in de wijze waarop zelfstandigen in de landbouw
pensioen opbouwen: storting bij verzekeraar, opbouw fiscale oudedagsreserve,
waardeontwikkeling van het bedrijf, en soms ook nog loondienst. Ongeveer 20%
geeft aan geen pensioen op te bouwen anders dan AOW. In de sociale wetgeving
is nu reeds op een aantal punten aandacht voor de problematiek dat het gedeelte
van het vermogen van zelfstandigen, dat bedoeld is voor pensioen, de toegang
tot de sociale voorziening niet mag belemmeren.31Hoeveel agrariërs maakten er in 2007 gebruik van
een schuldsaneringsregeling?Dit is niet bekend, de database van het bureau Wet schuldsanering natuurlijke
personen (WSNP) bevat geen informatie of een ondernemer, die gebruik maakt
van de maatregel agrariër was of een onderneming had in een andere sector.32Op welke wijze ondersteunt u hulpverlening aan agrariërs
die in financiële problemen zijn gekomen, en psychische dan wel materiële
problemen ondervinden, omdat zij hun bedrijf moeten stoppen? Ik ondersteun deze agrariërs onder meer via subsidie aan een project
dat ten doel heeft om agrariërs met problemen en slechte vooruitzichten
te ondersteunen bij hun heroriëntatie. Het project heeft de naam Kans
(zie: www.kansvoorboerentuinder.nl).In dit project werken een aantal organisaties, dat in deze situatie hulp
kunnen bieden, samen: de Dienst Landbouwvoorlichting (DLV), LTO-advies, Stichting
Gezondheidsdienst Agrarische sectoren (Stigas), Zorg om Boer en tuinder (ZOB)
en de Telefonische Hulpdienst Agrariërs (THDA). Het is een driejarig
project en medio 2009 loopt de huidige periode ten einde. Er wordt inmiddels
nagedacht over eventuele voortzetting.Vanuit dit project wordt ook doorverwezen naar instanties en voorzieningen
die agrariërs verder kunnen begeleiden/helpen. U kunt denken aan instanties
als gespecialiseerde agrarische adviesbureaus, gemeentelijke sociale diensten
en voorzieningen als het besluit bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ).33Kunt u een top 50 over 2007 geven van ontvangers van
Europese landbouwsubsidies in Nederland? Zo nee, waarom niet?Sinds 2005 worden de Europese landbouwsubsidies op internet gepubliceerd
(www.minlnv.nl). Deze website biedt verschillende selectiemogelijkheden, waaronder
ook de hoogte van de subsidies per begunstigde. Standaard worden de bedragen
op orde van grootte gerangschikt.Enkele begunstigden hebben meerdere adressen en daardoor meerdere relatienummers
bij LNV en komen daardoor meerdere keren voor op deze lijst. Het bedrag per
relatienummer van deze begunstigde dient de bezoeker van deze site zelf op
te tellen om het totaalbedrag aan subsidie voor deze begunstigde vast te stellen.34Bent u bereid de energie-efficiency van biomassa via
suikerbieten te onderzoeken in vergelijking met de energie-efficiency van
biomassa afkomstig van uit Latijns Amerika geïmporteerde suikerriet cq
ethanol?Binnen het beleidsondersteunend onderzoek dat ik bij Wageningen UR laat
verrichten wordt momenteel een inventariserende studie gedaan naar de factoren
die de energie-efficiëntie en de broeikasgas efficiëntie van de
productie van ethanol uit suikerbieten beïnvloeden.Ik ben bereid om deze studie uit te breiden naar de vergelijking met suikerriet
uit Latijns Amerika.35Wat is het resultaat van uw inspanningen om welzijnsregelgeving
voor konijnen en kalkoenen op Europees niveau te regelen?In het werkprogramma van de Nota Dierenwelzijn heb ik aangegeven dat ik
mij vanaf 2010 zal inzetten voor Europese welzijnsregelgeving voor (opfok)
vleeskuikenouderdieren, kalkoenen, nertsen en konijnen. Binnen de termijn
van de huidige Commissie geef ik prioriteit aan inzet op de dossiers transport,
doden van dieren en castratie. Eind november vindt een bijeenkomst plaats
van de Raad van Europa, waarin de leden van de Raad van Europa een concept
aanbeveling voor het welzijn van konijnen zullen bespreken. Mijn ministerie
heeft binnenkort overleg met het Nederlandse bedrijfsleven en de Dierenbescherming
om de inbreng van Nederland tijdens de bijeenkomst van de Raad van Europa
te bespreken. De aanbevelingen van de Raad van Europa zijn van belang omdat
deze kunnen fungeren als opmaat voor een wetsvoorstel van de Commissie. 36Hoeveel draagt u bij aan het onderzoeksbudget voor
alternatieven voor proefdieren?Zie antwoord 20.37Op welke wijze geeft u invulling aan het verminderen
van de consumptie van dierlijke eiwitten ten einde de emissies van broeikasgassen
te reduceren en welke prestaties kunnen we hierbij van u verwachten?Ik ga de consument niets voorschrijven. Consumenten maken hun eigen keuzes.
Wel ga ik stimuleren dat de duurzame keuze makkelijker wordt. Ik wil bewerkstelligen
dat de consument zich bewust wordt, voldoende objectieve informatie krijgt,
voldoende aantrekkelijke handelingsperspectieven heeft en dat er voldoende
aanbod is van duurzame alternatieven. In 2009 start een nieuwe campagne van
het Voedingscentrum Nederland over duurzaamheid van voedsel. In de nota Voedsel
en consument die ik u binnenkort toestuur, zal ik verder ingaan op mijn ambities
op dit vlak.38Kunt u aangeven hoe de vraag naar vleesvervangers zich
heeft ontwikkeld de laatste jaren en welke trends hieraan ten grondslag liggen?
Kunt u aangeven welk deel van de bevolking zich vegetariër noemt, welk
deel veganist en welk deel regelmatig vlees laat staan bij de avondmaaltijd?
Kunt u aangeven welke conclusies u hieraan verbindt? Kunt u aangeven of u
de stijging van het aantal (deeltijd) vegetariërs een positieve ontwikkeling
vindt? Zo ja, waarom? Zo neen waarom niet?De omzet van vleesvervangers is gestegen van 39 miljoen in 2002 tot 60
miljoen in 2007. Het overgrote deel van de vleesvervangers wordt gekocht door
een beperkt aantal huishoudens. Ongeveer 4–5% van de Nederlandse
bevolking noemt zich vegetariër. Ongeveer 4 miljoen Nederlanders rekent
zich tot de groep van de deeltijd vegetariërs, dat wil zeggen dat ze
minimaal 1–2 keer per maand geen vlees eten. Volgens informatie van
de Vegetariërsbond zijn er ongeveer 16 000 veganisten in Nederland.
Uit onderzoeksgegevens blijkt dat voor de consument, ook de (deeltijd) vegetariër
de eigen gezondheid het belangrijkste motief is om het eetpatroon aan te passen.
Ik hecht geen waardeoordeel aan de keuze van de consument om (deeltijd) vegetariër
te worden. Daar kunnen verschillende waarden aan ten grondslag liggen.39Wat is het totaalbedrag dat wordt uitgegeven aan de
verbetering van het dierenwelzijn en over welke posten is dat verdeeld? Welke
afrekenbare prestaties worden aan de uitgaven verbonden?In 2009 wordt in totaal een bedrag van ca. € 41 mln. uitgegeven
aan de verbetering van het dierenwelzijn. Dit bedrag is verdeeld over de volgende
beleidsartikelen in de LNV-begroting:– Artikel 21.12 «Bevorderen van maatschappelijk geaccepteerde
productievoorwaarden en dierenwelzijn». Het totaalbudget van € 6 886 000
ter verbetering van het dierenwelzijn wordt besteed aan:• Projecten gezelschapsdieren: o.a. Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren
en financiële ondersteuning van een certificatiesysteem van de sector
(€ 1 933 000)• Financiële ondersteuning van de Landelijke Inspectiedienst
voor Dieren (€ 300 000)• Financiële ondersteuning van de Stichting Zeldzame Huisdierrassen
(€ 200 000) • Bekostiging van de opvang van in beslaggenomen dieren via de Regeling
In Beslaggenomen Goederen (€ 1 708 000)• Financiële ondersteuning van het onderzoek naar en innovaties
in integraal duurzame stallen (€ 2 158 000)• De Investeringsregeling duurzame stallen: subsidie voor de nieuwbouw
van of aanpassing tot integraal duurzame stallen voor voorloperbedrijven in
de melkveehouderij, pluimveehouderij en varkenshouderij (€ 275 000)• Projecten agrobiodiversiteit: financiële ondersteuning van
haalbaarheidsstudies en onderzoek naar nieuwe vleesproducten met een onderscheidende
welzijnsclaim (€ 212 000).  Het bedrag voor de investeringsregeling duurzame stallen ad € 275 000
betreft de eerste uitbetalingen in 2009 op de openstelling 2008 van € 1,1
mln., de rest van de betalingen op deze openstelling zal in 2010 en 2011 plaatsvinden,
vandaar dat het budget voor de investeringsregeling in die jaren snel stijgt.– Artikel 21.13 «Bevorderen van duurzame productiemethoden
en bedrijfssystemen w.o. biologische landbouw»:• € 500 000 mln (schatting op basis van ervaringscijfers)
binnen het budget voor de innovatieregeling• € 2 500 000 binnen het impulsprogramma verduurzaming
agroketens t.b.v. het stimuleren van integraal duurzame veehouderijsystemen
en cradle to cradle in de praktijk.– Artikel 25.11 Bevorderen van kwalitatief hoogwaardig voedselaanbod
en consumptiepatronen• LNV verstrekt subsidie aan het Voedingscentrum Nederland ten behoeve
van voorlichting, communicatie en educatie over voeding aan consumenten. Door
het Voedingscentrum wordt ook aandacht besteed aan het onderwerp dierenwelzijn.– Artikel 26 «Kennis en Onderzoek»: € 7 950 000.
Dit bedrag bestaat uit:• Internationaal: € 200 000• Biologische landbouw, programma dierenwelzijn: € 2 000 000• Verduurzaming productie en transitie: € 2 700 000• Kennis: € 650 000• NWO-programma: waardering van dierenwelzijn € 900 000.– Artikel 26.15 Kennisontwikkeling en innovatie Kennisontwikkeling
t.b.v. maatschappelijke vraagstukken• Regeling Kennisverspreiding en Innovatie Groen Onderwijs (KIGO).
Hiervoor is in totaal € 8 609 000 begroot. In openstelling
8 000 000. Hoeveel door de instellingen wordt aangevraagd voor het
onderwerp Dierenwelzijn is op dit moment nog niet bekend. Voor het onderwerp
dierenwelzijn is op basis van de KIGO regeling in 2008 € 404 475,–
aan subsidie verleend.– Artikel 26.16 Waarborgen en vernieuwen onderzoek en onderwijs• Er wordt een lector dierenwelzijn ondersteund met een bedrag van € 460 000.Daarnaast gaat er geld naar handhaving, toezicht en uitvoering van het
dierenwelzijnsbeleid:• Inzet van de VWA: € 1 700 000• Inzet van de AID: € 6 100 000• Inzet van de Dienst Regelingen: € 900 000. – fiscale regelingenHet kabinet stimuleert daarnaast investeringen in integraal duurzame en
diervriendelijke stallen via de fiscale regelingen Milieuinvesteringsaftrek
(MIA) en Willekeurige afschrijving milieuinvesteringen (VAMIL). Zoals in de
Nota dierenwelzijn is aangegeven zijn de bedragen van MIA en VAMIL niet-gelabeld.
Indicatief is er gemiddeld circa € 15 mln per jaar beschikbaar voor
het stimuleren van welzijnsinvesteringen.Op grond van het rapport-Hoekstra worden ook intensiveringen doorgevoerd
op het gebied van dierenwelzijn. Deze intensiveringen zijn nog niet meegenomen
in bovengenoemde bedragen, omdat over de verdeling van de Hoekstra-gelden
nog geen finale besluitvorming heeft plaatsgevondenAan de uitgaven zijn de volgende afrekenbare prestaties verbonden (zie
pag. 49 van de begroting voor een toelichting):– In 2009 moet gemiddeld 72% van de regelgeving op het terrein
van dierenwelzijn worden nageleefd. In 2010 75% en in 2011 80%.In 2009 moet minimaal 1,2% van de stallen integraal duurzaam zijn,
in 2010 2,8% en in 2011 minimaal 5%.40Hoeveel budget heeft u gereserveerd voor de uitvoering
van de Nota dierenwelzijn en kunt u dat bedrag nader specificeren en koppelen
aan de verschillende maatregelen die u in het kader van de nota dierenwelzijn
gaat nemen?Zie antwoord 39.41Kunt u aangeven of het Koninklijk Huis landbouw- of
natuursubsidies ontvangt? Zo ja, hoeveel?In het kader van agrarisch natuurbeheer en natuurbeheer wordt voor het
Kroondomein subsidie verstrekt onder de voorwaarden van de (provinciale) Subsidieregeling
agrarisch natuurbeheer (SAN) en de (provinciale) Subsidieregeling natuurbeheer
2000 (SN).In het Aanhangsel van Handelingen nr. 717, vergaderjaar 2007–2008
is de Kamer reeds geïnformeerd over de verstrekte subsidies door het
ministerie van LNV aan het Kroondomein.In het jaar 2008 wordt in het kader van agrarisch natuurbeheer een bedrag
van € 88 707,59 uitgekeerd en in het kader van het natuurbeheer
een bedrag van € 442 664,82. Laatstgenoemd bedrag is inclusief
de recreatiepakketsubsidie. De totale uitkering in het kader van agrarisch
natuurbeheer en natuurbeheer vanuit het ministerie van LNV voor het Kroondomein
bedraagt in 2008 € 531 372,41.42Kunt u aangeven wat de laatste stand van zaken is rondom
de evaluatie van het Dierentuinenbesluit? Wanneer zal dit worden afgerond
en wanneer zal de Kamer de resultaten ontvangen? Bent u voornemens het besluit
aan te passen op basis van deze resultaten?De evaluatie van het Dierentuinenbesluit bevindt zich in de afrondende
fase. Het rapport wordt uiterlijk in december 2008 opgeleverd. Aansluitend
zal ik u het rapport sturen en kenbaar maken welke acties ik zal ondernemen.
Wanneer de resultaten daartoe aanleiding geven zal ik het Dierentuinenbesluit
aanpassen. 43Kunt u aangeven wat de laatste stand van zaken is rondom
het onderzoek naar het welzijn van dieren in circussen? Wanneer zal dit worden
afgerond en wanneer zal de Kamer de resultaten ontvangen? Op welke wijze laat
u de wens van een nog altijd groeiende groep gemeenten om een nationaal verbod
in te stellen op het gebruik van wilde dieren in circussen meewegen in het
bepalen van toekomstige regelgeving voor circussen?Het onderzoek naar het welzijn van circusdieren is nog in volle gang.
De verwachting is dat het rapport in januari 2009 wordt opgeleverd. Conform
mijn toezegging tijdens het Algemeen Overleg van 28 januari 2008 om te
bezien of onderzoek naar intrinsieke waarde mogelijk was, kan ik meedelen
dat WUR/ASG opdracht heeft gekregen om een onderzoek uit te voeren met betrekking
tot het begrip intrinsieke waarde van circusdieren en andere «performance
dieren». In januari 2009 wordt de rapportage verwacht. Wanneer de onderzoeken
gereed zijn, zal ik, zoals toegezegd in de Nota Dierenwelzijn, deze bestuderen
en bezien welke maatregelen nodig zijn.44Hoeveel geld is er voor 2009 aangemerkt voor de uitvoering
van de verbetering van de samenwerking tussen betrokken diensten bij de handhaving
van de regelgeving omtrent de handel in flora en fauna en natuurwetgeving?Voor activiteiten die bijdragen aan verdere professionalisering van handhavingpartners
(via begeleiding en opleiding), versterking van de regierol in het groene
handhavingnetwerk (via bijvoorbeeld de AID-Groendesk) en investeringen om
te komen tot een overheidsbrede integrale en digitale samenwerking heb ik
in 2009 ongeveer € 2,1 mln beschikbaar gesteld.45Kunt u aangeven wat de effecten zullen zijn van de
fusie van de AID, VWA en PD op de handhavingscapaciteit voor groene wetgeving,
zoals de handhaving van CITES-regelgeving?De fusie van de AID, PD en VWA is een complexe operatie. Daarbij zullen
de toezichts- en handhavingswerkzaamheden doorgang vinden. Bij de fusie zullen
synergie-effecten gaan optreden. Nu zijn ook VWA en PD actief bij de importen
van beschermde soorten. Deze controles richten zich vooral op sanitaire eisen.
Door de know-how van deze diensten te combineren met die van de AID zal de
handhaving effectiever en efficiënter worden.46Kunt u een reactie geven op de uitspraken van scheidend
hoofdofficier van het Functioneel Parket over het feit dat Nederland onvoldoende
in staat is milieucriminelen en de stromen beschermde planten en dieren die
illegaal Nederland binnen komen tegen te houden? Zal hier actie op worden
ondernomen in de vorm van het aanstellen van extra handhavers en zo ja, hoeveel?Deze vraag is bij brief van 2 oktober 2008 (kenmerk 2008Z03692) reeds
gesteld aan de minister van Justitie en aan mij. U zult separaat een antwoord
op deze vraag ontvangen van de minister van Justitie.47Kunt u aangeven wanneer de antwoorden op de feitelijke
vragen over het wetsvoorstel Dieren aan de Kamer worden verzonden? De antwoorden op de feitelijke vragen over het wetsvoorstel Dieren zijn
door mij beantwoord bij brief van 28 april 2008 (Kamerstuk 31 389,
nr. 5).De nota naar aanleiding van het verslag zal naar verwachting in november
aan de Kamer worden toegezonden.48Kunt u aangeven wat de laatste stand van zaken is rondom
de uitvoering van de motie Waalkens/Cramer (Kamerstuk 28 286, nr. 117)
die vraagt om het ontwikkelen van een ethisch afwegingskader voor de omgang
met dieren?In antwoord op vragen in het verslag over het wetsvoorstel Wet dieren
omtrent een ethisch afwegingskader als bedoeld in de motie Waalkens/Cramer
zal ik in de nota naar aanleiding van het verslag een beschouwing opnemen.
Daarnaast heb ik een aantal verdiepende onderzoeksvragen uitstaan, die onder
meer betrekking hebben op het verkrijgen van overzicht op de wijze waarop
ethiek in andere maatschappelijke vraagstukken is ingebed.49Wilt u in navolging van de kredietcrisis lessen trekken
ten aanzien van de gevolgen van de jarenlange deregulering en het wegvallen
van direct overheidstoezicht, vooral wat betreft de ambities en verbeteringen
in het dierenwelzijn?Zie antwoord 270.50Bent u van plan het toezicht-op-controle arrangement
behalve in de eiersector ook in andere veehouderijsectoren in te voeren? Hoe
gaat u zorgen dat de AID voldoende capaciteit heeft om die bedrijven die niet
mee doen aan private kwaliteitssystemen met toezicht op controle jaarlijks
door de AID te laten controleren? Dient de AID hiervoor worden uitgebreid?Ik ben met verschillende veehouderijsectoren in gesprek over de rol van
de private kwaliteitsystemen in relatie tot het overheidstoezicht. Risicogebaseerd
overheidstoezicht vind ik één van de belangrijkste uitgangspunten.
Ervaring met IKB-ei leert dat een Toezicht op Controle (ToC) arrangement vraagt
om grote inzet vanuit zowel de sector als de overheid. Het gaat daarbij niet
alleen om het in lijn brengen van ketengarantiesystemen met de criteria voor
ToC, maar ook om het creëren van vertrouwen bij alle partijen in het
bepalen van de meerwaarde en kwaliteit van een ketengarantiesysteem. Met andere
veehouderijsectoren bekijk ik welke vorm van risicogebaseerd toezicht (zoals
ToC) het beste aansluit bij de sectorspecifieke kenmerken en wensen. Door
dit proces samen met het bedrijfsleven op te pakken wordt draagvlak gecreëerd.
Dit moet leiden tot een zo hoog mogelijk aantal deelnemers aan ketengarantiesystemen én
een zo efficiënt mogelijke inzet van overheidsmiddelen. Deze efficiënte
inzet van overheidsmiddelen betekent dat de handhaving (onder andere door
de AID) zich kan richten op de thema’s en bedrijven met de hoogste risico’s.
Bijvoorbeeld op de niet-deelnemers aan een ketengarantiesysteem. Door dit
gerichte toezicht, in combinatie met een ToC-arrangement of andere afspraken
met de ketengarantiesystemen, kan met minder handhavingscapaciteit hetzelfde
(of zelfs meer) effect worden bereikt.51Hoeveel geld is er voor het komend jaar aangemerkt
voor de uitvoering van het Integraal Beheerplan Noordzee vanuit de verschillende
begrotingen? Bij de vaststelling van het IBN 2015 door het ministerie van V&W zijn
geen financiële middelen toegekend. De staatssecretaris van Verkeer &
Waterstaat is primair verantwoordelijk voor de uitvoering. Dat wil overigens
niet zeggen dat voor de inhoudelijke beleidstrerreinen van het Beheerplan
geen middelen worden uitgetrokken. Onder vraag 178 ga ik in op de financiële
middelen voor natuurbescherming op zee.52Welke gevolgen kan de kredietcrisis hebben voor de
kredietverstrekking richting agrarische sector en het investeringsvermogen
van primaire agrarische bedrijven? Welke gevolgen kan dit hebben voor investeringen
in de gewenste verduurzaming van de agrarische sector? Welke rol zouden Borgstellingsfonds
en andere instrumenten kunnen spelen om eventuele negatieve gevolgen op te
vangen?Voor zover nu bekend beoordelen banken ingediende investeringsplannen
wat kritischer, maar niet wezenlijk anders dan voorheen.Als er een economische neergang komt zal dit zeker ook gevolgen hebben
voor de rentabiliteit van de bedrijven in de agrosector en dus ook voor de
investeringsmogelijkheden om te vernieuwen en duurzaamheidsinvesteringen te
doen. Ik monitor deze ontwikkeling dan ook nauwgezet.Het Borgstellingsfonds voor de Landbouw stelt landbouwondernemingen makkelijker
in staat leningen aan te gaan doordat de overheid garant staat. De ondersteunende
rol van het BF is en blijft dus belangrijk.53Hoe verhoudt het impulsprogramma verduurzaming agroketens
zich met de opsplitsing van art 21.15?Ze staan los van elkaar. De opsplitsing heeft te maken met VBTB+, een
verdere verdieping van de begroting om meer relatie aan te brengen in beoogd
doel en de hieraan gekoppelde middelen. Ik verwijs hiervoor ook naar de leeswijzer
van de LNV begroting op pagina 6.54Op welke termijn kan de Kamer inzicht krijgen in de
(kwaliteitsverbetering) van de effect- en prestatie-indicatoren?Ik heb in mijn begroting aangegeven dat ik dit jaar en komend jaar verder
werk aan de kwaliteitsverbetering van de effect- en prestatie indicatoren.
Het doel is om bij begroting 2010 deze kwaliteitsslag zichtbaar te maken voor
de Kamer. Overigens heeft het Bureau Onderzoek voor de Rijksuitgaven van uw
Kamer onlangs in een notitie over de afrekenbaarheid en de kwaliteit van de
effecten, prestaties en doelen uit het Beleidsprogramma voor de begroting
2009 mijn departement al positief beoordeelt ten opzichte van de overige departementen.55Hoe wordt voorkomen dat bij kabinetsdoelstellingen
effect indicatoren afwezig zijn?Niet elk doel of elke bijdrage vanuit LNV is altijd te vatten in een SMART-doelstelling,
danwel in een objectieve en eenduidige effectindicator. Daar waar de beleidscontext
complexer wordt, het aantal actoren toeneemt, is het moeilijker om een effect
indicator op te stellen, welke ook recht doet aan de specifieke bijdrage van één
actor. In die zin is het dus soms niet te voorkomen dat er geen effect indicator
aanwezig is bij de kabinetsdoelstellingen. Het is mijn intentie om de effecten
van mijn inbreng op de diverse beleidsdoelen te kwantificeren. 56Op welke wijze worden de uitkomsten van de beleidsdoorlichting
van Voedselkwaliteit en Diergezondheid meegenomen in het te voeren beleid?De uitkomsten van de beleidsdoorlichting van Voedselkwaliteit en Diergezondheid
zullen tegelijkertijd met het LNV Jaarverslag 2008 aan uw Kamer worden aangeboden.
Ik zal tegelijkertijd aangeven op welke wijze ik met de conclusies van de
beleidsdoorlichting zal omgaan in het te voeren beleid.57Kunt u een volledig overzicht en/of overzichtelijk
weergeven welke middelen zijn opgenomen voor het beschermen van de internationale
biodiversiteit en kunt u daarbij aangeven hoe andere departementen daar betrokken
bij worden?Voor de internationale biodiversiteit zijn twee begrotingsposten beschikbaar: € 0,628
mln voor projecten gericht op multilaterale en bilaterale samenwerking en € 0,324
mln voor contributies aan internationale verdragen en overeenkomsten.Voorts zijn, zoals in het beleidsprogramma «Biodiversiteit Werkt:
voor natuur, voor mensen, voor altijd» is aangegeven, ook bij andere
departementen middelen voor internationale biodiversiteit beschikbaar, waaronder
op de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking zoals ook opgenomen in het
beleidsprogramma (zie ook mijn antwoord op vraag 254). 58Hoe zal het impulsprogramma verduurzaming agroketens
vorm gegeven worden? Wie zijn betrokken bij de totstandkoming van dit programma?
Hoeveel middelen maken de verschillende departementen vrij voor dit programma?
Wanneer kan de Kamer dit programma verwachten?Zie antwoord 130.59In hoeverre is iedere agrarische ondernemer naast een
global player ook een lokale speler? Hoeveel procent van de Nederlandse productie
is bestemd voor de Nederlandse, Europese en wereldmarkt per sector (akkerbouw,
groente- en fruit, sierteelt melkveehouderij, intensieve veehouderij) onderverdeeld?De volgende tabel geeft een beeld welk gedeelte van de productie per sector
wordt afgezet in Nederland, Europa en de rest van de wereld. Het betreft hier
de export van primaire producten. De export van verwerkte Nederlandse producten
is niet in deze statistiek opgenomen.Het verbruik van Nederlandse landbouwproducten in het binnenland, de EU
en de rest van de wereld (gemiddelde van 2005 en 2006)  BinnenlandEUWereldTotaalAkkerbouw83,00%12,00%5,00%100,00% Groente en fruit24,00%66,00%11,00%100,00%Sierteelt8,00%76,00%15,00%100,00%Grondgebonden veehouderij90,00%8,00%2,00%100,00%Intensieve veehouderij73,00%23,00%4,00%100,00%Totaal52,00%40,00%8,00%100,00%BRON: LEI 2008 60Hoe is de circa 70% van het Nederlandse oppervlak
die in gebruik voor de landbouw is, nader verdeeld qua akkerbouw, weidegrond,
glas- en vollegrondstuinbouw, fruitteelt en sierteelt (zowel onder glas als
vollegronds)? Hoeveel van het voor landbouw in gebruik zijnde oppervlak wordt
ook echt worden gebruikt voor voedselproductie, en welk deel voor natuurbeheer
en andere doeleinden zoals non-food producten?In onderstaande tabel wordt de nadere verdeling in grondgebruik binnen
de land- en tuinbouw gegeven: GewasOppervlak
(%)Akkerbouw – voedselgewassen27 Tuinbouw – open grond – voedselgewassen2 Tuinbouw – onder glas – voedselgewassen< 1 Akkerbouw – veevoer22 Akkerbouw – handelsgewassen< 1 Akkerbouw – landbouwzaden1Akkerbouw – groenbemesting2 Grasland43 Tuinbouw – open grond – sierteelt2 Tuinbouw – onder glas – sierteelt<1Van gronden met de hoofdfunctie landbouw heeft circa 90 000 hectare
ook een functie voor natuur, namelijk circa 60 000 hectare agrarisch
natuurbeheer en circa 30 000 hectare fourageergebied voor ganzen.61Hoeveel procent van de voedselbehoefte van de Nederlandse
bevolking verzorgt de Nederlandse landbouw nu per sector (akkerbouw, groente-
en fruit, sierteelt melkveehouderij, intensieve veehouderij)? Hoeveel procent
van de Nederlandse bevolking zou de sector zelf kunnen voeden met een voedzaam
dieet?De volgende cijfers geven de zelfvoorzieningsgraad per sector aan (bron
Land- en Tuinbouwcijfers tabel 113 a (2006/7) en 113b (2004). Granen21% Suiker171%Varkensvlees227% Pluimveevlees161%Melkproducten84% Condens231% Aardappelen175%Rund-/kalfsvlees114% Schapen-/geitenvlees87%Consumptie eieren193% Kaas208%Melkpoeder40%Het is niet eenvoudig mogelijk om aan te geven hoeveel procent van de
Nederlandse bevolking de sector zou kunnen voeden met een voedzaam dieet.
In een situatie waarin de Nederlandse bevolking volledig afhankelijk zou zijn
van de agroproductie in Nederland zou een volledig andere landbouw nodig zijn
met veel minder dieren en meer akkerbouw. Dit blijkt uit een studie die ongeveer
30 jaar geleden is uitgevoerd door wijlen dhr. TH. Bakker «Horizonten
van zelfvoorziening» (LEI, 1983). Deze studie is weliswaar 25 jaar oud
maar er zijn geen redenen om te verwachten dat het beeld fundamenteel anders
zou zijn.62Kunt u aangeven op welke verantwoordelijkheden u doelt
en op wie u doelt met «onze» bij het nemen van verantwoordelijkheden
om de gevolgen van de klimaatverandering het hoofd te bieden?
Kunt u daarbij aangeven welke verantwoordelijkheid u zelf zal nemen en in
hoeverre dat zal inhouden dat regulerende maatregelen zullen worden opgenomen
om zo collectieve uitdagingen, collectief aan te pakken?Iedereen in Nederland draagt verantwoordelijkheid om de gevolgen van de
klimaatvernadering het hoofd te bieden; «onze» verantwoordelijkheid
nemen staat voor de maatschappij als geheel: burgers, overheid, maatschappelijke
organisaties. Heel Nederland heeft een verantwoordelijkheid om bij te dragen
aan het terugdringen van de (negatieve) effecten die wij als mensen hebben
op het klimaat en de biodiversiteit. We zullen ons bewuster moeten worden
dat ons consumptie- en productiepatroon invloed heeft op klimaat en biodiversiteit,
ons gedrag aanpassen en beschikbare technologieën zo goed mogelijk inzetten.
Ik voel mij als minister van LNV er verantwoordelijk voor dat vanuit al mijn
beleidsterreinen bewust wordt omgegaan met de verwachte klimaatverandering.
Ik zal in 2009 geen regulerende maatregelen (wetgeving) nemen die verband
houden met klimaatverandering. Wel zet ik me via andere wegen in voor de aanpak
van adaptatie en mitigatie.63Welke middelen en instrumenten biedt de begroting om
een gevreesde faillissementsgolf in de tuinbouwsector, als gevolg van lage
productprijzen en de hoge gasprijs, te voorkomen?Versneld onafhankelijk worden van fossiele brandstoffen is de oplossing
voor de problematiek van de hoge gasprijzen. Ik werk daar samen met het Productschap
Tuinbouw en het bedrijfsleven aan via het programma Kas
als Energiebron. Daarbij wordt een breed en geïntegreerd instrumentenpakket
ingezet: € mln in 2009 instrumentLNV*Productschap TuinbouwTotaal Onderzoek: onderdeel Versnellingsprogramma implementatie semi-gesloten
kas1,51,53,0 Onderzoek: onderdeel Overige transitiepaden en integrale concepten2,22,24,4 LNV/PT demoregeling0,80,21,0 Ondernemersplatforms, voorlichting en communicatie0,250,250,5     Subsidie vroege marktintroductie:    MEI-semi-gesloten kassen20 20MEI-overige energiesystemen8 8Energienetwerken6 6 IRE5,1 5,1Aardwarmtegarantie10** 10Monitoring0,150,150,3Totaal544,358,3* Inclusief bijdrage uit Innovatie-agenda Energie** Inclusief € 5 mln EZ-middelen voor aardwarmtegarantie64Welke rol spelen de ontwikkelingen van Biobased Economy
bij MVO en welk budget is daarvoor uitgetrokken?Biobased Economy (BBE) raakt aan de doelstelling van de Kabinetsvisie
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, in die zin dat beide thema’s
het doel hebben om «bedrijven bewust te maken van de maatschappelijke
effecten en verantwoordelijkheden die ondernemen met zich meebrengt en
van de kansen die MVO biedt». MVO is primair de verantwoordelijkheid
van het bedrijfsleven. De overheid kiest voor een marktgerichte aanpak, waarbij
zij een stimulerende rol heeft. In de kabinetsvisie op de Biobased Economy
wordt uitvoerig ingegaan op de inzet van biomassa voor non-food toepassingen;
ook hierbij stimuleert de overheid via innovatiegelden de ontwikkeling naar
een groene economie.Voor het budget voor Biobased Economy verwijs ik u naar het antwoord op
vraag 66.65Kan Biobased Economy worden gezien als nieuwe uitdaging
van het GLB? Zo, ja welke inspanning wordt daarop gepleegd? Zo, nee waarom
niet?Als belangrijke nieuwe uitdagingen voor het GLB noemt de Europese Commissie
klimaatverandering, bio-energie, waterbeheer en biodiversiteit. Op het gebied
van bio-energie ondersteunt het kabinet de suggestie van de Commissie om tweede
generatie biobrandstoffen te stimuleren, maar is geen voorstander van productiesteun
aan gewassen voor biobrandstoffen en ondersteunt daarom het Commissievoornemen
om de bestaande steunregeling voor energiegewassen te beëindigen. De
voorstellen die de Commissie nu doet passen goed in de overheidsvisie op de
bio-based economy die ik uw Kamer op 8 oktober 2007 toezond mede namens
de ministers van VROM, EZ, V&W en de minister voor OS. (Kamerstuknummer
29 575, nr. 16).66Waarom zijn, zeker gezien de weging op blz. 12 van
doorbraaktechnologieën een evenredige inzet lijkt te verantwoorden, de
budgetten van transitie glastuinbouw en biobased economy niet in evenwicht?Het verschil in budget wordt veroorzaakt door de fasering van de programma’s.
Het programma Kas als Energiebron bestaat sinds 2003, terwijl het programma
Biobased Economy nog in ontwikkeling is. Beide programma’s maken sinds
2007 onderdeel uit van het project Schoon en Zuinig. Het project Schoon en
Zuinig onderscheidt drie fases: meters maken, meters voorbereiden en verdergaande
innovatie.De budgetten voor glastuinbouw op de LNV-begroting zijn met name bestemd
voor de fase meters maken (o.a. doelstelling 700 ha. semi-gesloten kassen
in 2011). Voor de tweede en derde fase is de innovatieagenda energie opgesteld
(Kamerstuknummer 31 530, nr. 1). Deze richt zich op doorbraaktechnologieen.
Het uitgangspunt van de innovatieagenda energie is energietransitie in de
volle breedte. Voor iedere van de zeven innovatiethema’s, waaronder
Biobased Economy en Kas als Energiebron, is tot en met 2012 minimaal € 30
mln. gereserveerd (merendeels FES-middelen).67Op grond van welke indicaties wordt verwacht dat goede
vooruitgang wordt geboekt in de ontwikkeling van integraal diervriendelijke
stallen?Zie antwoord 214.68Hoe gaat u doorbraaktechnologieën zoals ICT, nanotechnologie,
biotechnologie en genomics ondersteunen? Hoe gaat u het bevorderen dat dergelijke
technologieën ook daadwerkelijk kunnen worden ingezet?In de Kabinetsvisie Nanotechnologieën (2006) en in het Actieplan
Nanotechnologie (juli 2008) worden de potenties van de nanotechnologie voor
verschillende maatschappelijke sectoren geschetst. Daarbij worden ook de risico’s en ethische en juridische aspecten aangegeven. Het
kabinetsbeleid is gericht op een zorgvuldige en veilige toepassing van dit
soort technologieën. Via de inzet van kennismiddelen ondersteun ik onderzoek
en pilotstudie naar toepassingsmogelijkheden als ook risico’s van deze
doorbraaktechnologieën. De toepassing ervan is echter de verantwoordelijkheid
van de private sector.69Kunt u aangeven tot welke stimulansen de maatschappelijke
wensen rondom dierenwelzijn bij u zullen leiden en welke concrete te nemen
maatregelen u daar aan heeft verbonden?De maatschappelijke wensen rond dierenwelzijn bieden voor de sector en
mijzelf een stimulans in de richting van verdere verduurzaming en innovatie.
De concrete maatregelen hiertoe tijdens de huidige kabinetsperiode zijn, inclusief
streefdatum, opgenomen in de nota dierenwelzijn. Uitgangspunt blijft dat de
houders als eerste verantwoordelijk zijn voor het welzijn van hun dieren.In februari 2009 zal ik u bij de voortgangsrapportage over de uitvoering
van de nota dierenwelzijn een overzicht bieden van de ontwikkelingen in de
uitvoering van de nota. Bij deze voortgangsrapportage zal ik, zoals toegezegd,
de motie Thieme meenemen, waarin gevraagd wordt om concrete indicatoren en
afrekenbare doelstellingen te formuleren.70Kunt u aangeven wanneer u zelf de regie gaat voeren
over het beoogde dierenwelzijnsbeleid, zodat daadwerkelijk stappen gezet zullen
worden die het welzijn van dieren daadwerkelijk vergroten?Zie antwoord 69.71Kunt u aangeven hoe uw doelstellingen ten aanzien van
dierenwelzijn zullen leiden tot en daadwerkelijke verbetering van het welzijn
van dieren in Nederland en hoe u deze ambities in cijfers gaat vatten?Zie antwoord 69.72Kunt u aangeven welke ambities en doelstellingen in
het kader van dierenwelzijn in 2009 zullen worden bereikt en hoeveel dieren
hiervan blijvend de vruchten zullen plukken?Zie antwoord 69.73Kunt u aangeven welke criteria zijn verbonden aan integraal
duurzame en diervriendelijke stallen en op welke wijze afwegingen worden gemaakt
tussen duurzaamheidscriteria die botsen met dierenwelzijnscriteria?Zie antwoord 213.74Kunt u aangeven waarop u doelt met de zinssnede «ik
verwacht goede vooruitgang te boeken in de ontwikkeling van integraal diervriendelijke
stallen»? Aan welke vooruitgang denkt u?Zie antwoord 214. 75Hoe verhoudt de 5% diervriendelijke stallen
in 2011 zich met de doelstelling om binnen 15 jaar zich te ontwikkelen tot
in alle opzichten een duurzame veehouderij? Wat is het totaal beschikbare
budget hiervoor?Zie antwoord 208.76Hoe moet de definitie groen in de zin «iedereen
zou in 10 minuten fietsen in het groen moeten kunnen zijn» worden uitgelegd?Uit diverse onderzoeken blijkt de positieve invloed van groen in de buurt.
Het is direct goed voor de volksgezondheid, biedt ruimte voor rust en beweging
en bevordert het vestigingsklimaat. Dit kan zowel groen in de stad betekenen
van meer dan één ha (zoals stadsparken), als groen om de stad.
Dan gaat het om dagrecreatiegebieden, natuur en agrarisch cultuurlandschap.77Wanneer komt de Agenda Landschap? Hoe is de afstemming
met andere departementen over de Agenda Landschap? Wat is het totaal beschikbare
budget ter uitvoering van de Agenda landschap?De Agenda Landschap wordt voor de behandeling van de LNV-begroting 2009
aan de TK gestuurd. In de Agenda wordt een bijlage opgenomen met een financiële
verantwoording van het beschikbare budget van de meest direct betrokken ministeries
LNV en VROM. Het beschikbare LNV-budget is weergegeven in de begrotingsartikelen
U24.11 en U24.12. In begrotingsartikel 24.12 is een post opgenomen van € 3mln.
per jaar voor nieuwe acties die voortvloeien uit de Agenda Landschap. (zie
ook antwoord op vraag 80).78Wat is de huidige stand van zaken van de uitvoering
van de Motie-van Geel ter behoud van de vitaliteit van het platteland?Conform u reeds eerder is gemeld (Kamerstuknummer 29 576, nr. 55),
zijn de provincies aan de slag om, op basis van de overeengekomen randvoorwaarden
en met inzet van het overeengekomen budget, zoals deze zijn opgenomen in de
ILG bestuursovereenkomsten, projecten aan te wijzen die aansluiten bij de
in hun regio geconstateerde behoeften en kansen. Verslaglegging over deze
projecten geschiedt conform ILG rapportages.79Behoort naast inrichting van de EHS ook het uiteindelijke
beheer tot de centrale doelstellingen van het Kabinet?Ja.80Op welk budget zal de Agenda Landschap gestoeld worden?
Wat wordt verstaan onder een goede regeling ten aanzien van de financiering?Het is mijn ambitie ook privaat geld aan te trekken ten bate van het landschap.
De Agenda Landschap geeft richting aan de huidige en nieuwe acties van het
rijk op het gebied van landschap. De budgettaire onderbouwing bij LNV is weergegeven
in de begrotingsartikelen U24.11 en U24.12. Voor de nieuwe acties is structureel € 3
mln. uitgetrokken onder operationeel doel 24.12 (zie. blz. 130). In de Agenda Landschap wordt verder aandacht besteed aan de omvorming
van het MIT (Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport) naar het MIRT
(Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport) om rijksbelangen enfinancieringstromen
in één gebied te integreren. Met de ontwikkeling van het MIRT
spelregelkader wordt op macroniveau een belangrijke conditie voor het gebiedsgericht
werken gecreëerd. In de Agenda wordt in het verlengde hiervan tevens
een eerste reactie gegeven op de voorstellen van de Taskforce Financiering
Landschappen onder leiding van Rinnooy Kan, waarin onder meer wordt ingegaan
op het fiscale instrumentarium.81Op welke termijn worden de uitkomsten van de pilots
verwacht die zich richten op de vraag hoe de vitaliteit van het platteland
behouden kan blijven? Kan de kamer worden geïnformeerd over de uitkomst
van de pilots en het vervolg dat het kabinet hier aan gaat geven?Zoals met uw Kamer is afgesproken tijdens de begrotingsbehandeling op
1 november 2007 wordt bij de mid-term evaluatie van het ILG bezien of
er noodzaak bestaat tot extra inzet van het Kabinet voor de leefbaarheid op
het platteland. Belangrijke input hiervoor is de monitor in het kader van
de Agenda Vitaal Platteland en de analyses van onder meer het SCP in het kader
van de Sociale Staat van het Platteland.De kennis en ervaringen die met bovengenoemde projecten in de verschillende
provincies wordt opgedaan worden hier uiteraard ook in meegenomen.82Hoe gaat u invulling geven aan het verbinden van verschillende
ruimtelijke functies, zodat meerdere doelen op dezelfde vierkante meter kunnen
worden bereikt?Een bekend voorbeeld van meerdere functies is de combinatie van landbouw
met agrarisch natuurbeheer, maar ik denk ook aan de combinatie van landbouw
met recreatie, bijvoorbeeld roeibotenverhuur bij de Nieuwkoopse Plassen. Dit
geldt ook voor de combinatie van natuur met wateropvang en waterzuivering
(rietmoerassen) en waterrecreatie. Dit zijn voorbeelden die in vele variaties
voorkomen, maar er wordt ook gewerkt aan innovatie op het gebied van meervoudig
ruimtegebruik, bijvoorbeeld in de vorm van grasdaken op allerlei gebouwen
in de stad, waarbij de functies van groen (CO2 opvang, fijnstof-invang,
isolatie) en wateropvang (bestrijding wateroverlast) worden gecombineerd met
wonen en werken.83Waarom wordt de regeling voor draagvlak Natuur opgeheven?Begin dit jaar is er op het gebied van Natuur- en MilieuEducatie (NME)
een stevige impuls neergezet. Een aantal maatschappelijke initiatieven op
NME-gebied wordt hierdoor ondersteund. Voor andere activiteiten uit de Regeling
Draagvlak Natuur (RDN), zoals voorlichting en visievorming, zullen maatschappelijke
organisaties naar verwachting in staat zijn financiering vanuit private partijen
en fondsen, zoals de Postcodeloterij, te genereren, zodat zij hun activiteiten
kunnen blijven voortzetten. Om deze reden houdt de RDN op te bestaan.84Wat is de rol en positie van de biodiversiteitsdoelstellingen
binnen het kabinetsbeleid zoals vermeld in de notitie «Landbouwontwikkeling,
rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid»? In het kader van de Millenium Development Goals
(MDG’s) speelt de Nederlandse regering actief in op de noodzaak van
grotere aandacht voor landbouwontwikkeling en rurale bedrijvigheid met inachtneming
van randvoorwaarden op gebied van bescherming van biodiversiteit en milieu.
Duurzame ontwikkeling is speerpunt van het regeringsbeleid.De noodzaak van gecombineerde aandacht voor armoedebestrijding (people), economische groei (profit) en ecologische duurzaamheid (planet)
wordt in de beleidsnotitie «Landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid»
onderstreept.In het beleidsprogramma «Biodiversiteit werkt: voor natuur, voor
mensen voor altijd» zijn de prioriteiten aangegeven voor de periode
2008–2011, waarmee de regering samen met maatschappelijke partners een
bijdrage levert aan het aanpakken van de aantasting van de biodiversiteit
in de wereld en aan het bevorderen van duurzaam gebruik van biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen. De uitgangspunten van dit biodiversiteitsprogramma
worden vanzelfsprekend meegenomen in de uitwerking van de beleidsbrief «Landbouw,
rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid».85Wanneer kan de Kamer de implementatie van de in de
notitie «Landbouwontwikkeling, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid»
genoemde actie verwachten?Dit najaar is het implementatietraject van start gegaan. Het ministerie
van LNV pakt dit gezamenlijk op met het ministerie van BuZa/OS en de betrokken
landen en overige partners. De implementatie van de genoemde acties zal lopen
van 2008–2011. Jaarlijks zal hierover gerapporteerd worden.86Welk budget kan worden of wordt verbonden aan de nota
Voedsel en consument?In de nota met de werktitel «Voedsel en consument» zal ik
mij richten op de omgeving van de consument en vanuit dat perspectief zal
ik activiteiten ontplooien die een positieve bijdrage kunnen leveren aan het
vergroten van de consumptie en aanbod van voedsel dat geproduceerd wordt met
respect voor mens, dier en milieu. Om dit te bereiken moeten vraag, aanbod
en productie van gezonde en duurzame levensmiddelen samenkomen. Bewustwording
van de consument is één van de sporen waarop ik in zal zetten.
Maar het aanbod en de herkenbaarheid bepaalt in grote mate wat de consument
daadwerkelijk koopt. Daarom zal ik ook inzetten op het vergroten van een hoogwaardig
voedselaanbod. Dit kan de overheid niet alleen. Zowel de consument, het bedrijfsleven
als de overheid hebben hier een verantwoordelijkheid. Ik wil partijen dan
ook ondersteunen om deze verantwoordelijkheid te nemen. Hierbij zal ik primair
inzetten op het agenderen van de problematiek en vervolgens het initiëren,
faciliteren en stimuleren van activiteiten die hieraan bijdragen.Over de in te zetten beleidsinstrumentaria kan ik aangeven dat het kabinet
geen voornemens heeft om fiscale maatregelen te nemen zoals een heffing op
vlees of op andere voedingsproducten. Zoals eerder aan de Kamer medegedeeld
stuit een heffing op vlees op handelspolitieke, fiscaal-juridische, administratieve
en uitvoeringstechnische bezwaren. Zie bijvoorbeeld de antwoorden op de vragen
van het Kamerlid Thieme over een accijnsheffing op vlees (Aanhangsel van de
Handelingen, 2007–2008, 133). Dit geldt voor een afzonderlijke heffing
op vlees, maar bijvoorbeeld ook voor een tariefdifferentiatie in de BTW op
basis van specifieke kenmerken van het product. Mijn streven is om zo snel mogelijk de nota «Voedsel en consument»
aan de Kamer te sturen. Aangezien interdepartementale afstemming nog plaats
moet vinden, kan ik op dit moment niet aangeven of toezending nog voor het
kerstreces zal plaatsvinden. Het was mijn intentie om de peiling naar perceptie
en gedrag van consumenten ten aanzien van verschillende waarden mee te zenden
met de nota. Pasgeleden is een eerste pilot van de peiling afgerond. Mocht
het niet lukken om de nota voor het kerstreces richting Kamer te sturen dan
zal ik deze pilot u nog voor het eind van het jaar doen toekomen.Bij de aanbieding van de nota Voedsel en consument zal ik de Kamer nader
informeren over het budget dat daarbij wordt ingezet.87Op welke wijze worden criteria voor het inroepen van
een publieke noodvoorziening in geval van ernstige marktverstoring ingevuld?In het kader van de health check van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(GLB) wordt momenteel gesproken over de wijze waarop deze publieke noodvoorziening
in de komende jaren vorm krijgt. In de Landbouwraad van november moet daarover
een politiek akkoord worden bereikt.Op basis van een gedegen markt- en impactanalyse stelt de Commissie in
de health check voor om het interventieplafond voor voedergranen tot nul te
reduceren, zoals eerder dit jaar ook met maïs is gebeurd. Voor durumtarwe,
rijst en varkensvlees stelt de Commissie voor om de mogelijkheid van interventie
te beëindigen. Ik ondersteun deze inzet.Voor zachte tarwe, boter en margarine wil de Commissie de automatische
toepassing van interventie tegen de vaste interventieprijs vervangen door
een systeem van inschrijving. Ik verwelkom deze stap vanwege de extra marktoriëntatie
die eruit voortvloeit. Om zeker te stellen dat deze drie resterende interventiemechanismen
louter als vangnet functioneren, is het voor mij van belang dat tevens maximale
interventieplafonds en beperkte interventieperiodes worden ingesteld, conform
de inzet van de Commissie.88Wat is de definitie van vitale landbouw en vitaal platteland?
En waarom worden deze apart benoemd?Bij een vitale landbouw gaat het om een perspectiefvolle en levenskrachtige
landbouwsector. Bij een vitaal platteland gaat het om een perspectiefvol en
levenskrachtig platteland. Het platteland wordt daarbij gedefinieerd als het
niet-verstedelijkte deel van Nederland, waarbinnen ook dorpen en kleinere
steden liggen. Onder platteland worden ook de grote wateren (m.u.v. de Noordzee)
verstaan. De vitaliteit van het platteland wordt bepaald door een bloeiende
economie, goede woonomstandigheden, een levendige sociale structuur en een
sterke identiteit, een gezond functionerend ecosysteem en een aantrekkelijk
landschap.Wat betreft de samenhang kan dus worden opgemerkt dat een vitaal platteland
meer is dan een vitale landbouw. En kan worden opgemerkt dat een vitaal platteland
niet zonder een vitale landbouw kan. De landbouw levert een belangrijke bijdrage
aan de economie en vervult een cruciale rol als beheerder van het landschap. 89Kunt u inzage geven in de gevolgen van het afschaffen
van braakligregeling? Hoeveel kilometer akkerrand is er als gevolg van het
afschaffen van deze regeling omgeploegd?De Europese regeling dat grond uit productie genomen moet worden om de
productie van granen te beperken vervalt met ingang van 2009. Het laten vervallen
van de braakverplichting is onderdeel van de zogenaamde «Health Check»
van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. De Europese Commissie heeft door
een mededeling reeds in juli 2008 de lidstaten hierover geïnformeerd.
Vooruitlopend op het huidige voorstel heeft de Landbouwraad in 2007 besloten
om in verband met de marktomstandigheden toe te staan dat op verplicht braakgelegde
percelen landbouwgewassen verbouwd mogen worden.Het belangrijkste gevolg van het toestaan van gewassen op in 2008 verplicht
braakgelegde percelen is dat de akkerbouwers in de gelegenheid worden gesteld
om deze percelen te benutten binnen hun normale bedrijfsvoering. De administratieve
verplichtingen voor de akkerbouwers in verband met braaklegging zijn echter
blijven bestaan.In Nederland bedraagt de verplichte braak 14 750 ha (= aantal braaktoeslagrechten).
Daarvan werd in 2006 ongeveer 5500 ha gebruikt voor gewassen die bestemd zijn
voor industriële verwerking (de non-food/non-feed gewassen). Ook werd
80 ha tijdelijk bos (SBL-bos) gebruikt om aan de braakverplichting te voldoen.
Biologische bedrijven hebben naar schatting 500 braaktoeslagrechten. Biologische
bedrijven zijn vrijgesteld van de braakverplichting. Er resteert ruim 8700
ha voor percelen die daadwerkelijk verplicht braak gelegd waren. Hiervan was
630 ha in gebruik als smal braakperceel (5–10 meter breed) grenzend
aan oppervlaktewater, 650 ha als natuurbraak, 500 ha als zwarte braak (om
fytosanitaire redenen) en ca 6900 ha verplichte groene braak (met groenbemester).In 2008 bedraagt het areaal smal braakperceel nog 220 ha en het areaal
natuurbraak 350 ha.Het areaal smal braakperceel is dus met ruim 400 hectare afgenomen, het
areaal natuurbraak met 250 ha. De lengte akkerrand die hierdoor is verdwenen
is mij niet bekend.Met het afschaffen van de verplichte braak in 2009 vervallen ook de specifieke
administratieve verplichtingen.90Kan de minister specificeren per sector welk deel van
de agrarische sector de concurrentiestrijd met de (wereld)markt op eigen kracht
aan kan? Wat moet er met dat andere (kleiner) deel gebeuren? Welke andere
toekomst ziet de minister voor hen?Ik heb mij gebaseerd op verschillende studies van nationaal en internationaal
gerenommeerde organisaties. Het betreft in de eerste plaats de Scenar 2020
studie. De Europese Commissie heeft deze scenariostudie over landbouw en rurale
wereld laten uitvoeren ter voorbereiding op de health check van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB). Ook baseer ik mij op het achtergrondrapport bij het
visiedocument «Kiezen voor Landbouw» van september 2005. Dit document
en het rapport zijn u aangeboden in september 2005 (Kamerstuknummer 30 252,
nr. 1). Daarnaast verwijs ik naar de in 2003 door de Erasmus Universiteit
en het Landbouw Economisch Instituut (LEI) uitgevoerde studie over de mogelijke
economische effecten van de WTO-Doharonde voor Nederland. Tot slot baseer
ik mij op het LEI-rapport «Europees zuivelbeleid» over de gevolgen
voor de sector van de afschaffing van de melkquotering, dat u in oktober 2006
is aangeboden (Kamerstuknummer 30 252, nr. 12). Uit deze studies komt naar voren dat in het algemeen na verdergaande handelsliberalisatie
geen grote productieverschuivingen ten opzichte van de huidige situatie te
verwachten zijn. In de Scenar 2020 studie blijkt dat op Europees niveau. Ik
ga ervan uit dat dit dan ook zeker op Nederlands niveau geldt. Dit beeld wordt
bevestigd in de genoemde studies over de Nederlandse situatie.Voor de sectoren die momenteel inkomenssteun ontvangen, met name melkveehouderij
en akkerbouw, brengt een verandering daarin vanzelfsprekend wel gevolgen met
zich mee. In de regel vertaalt zich dat in gewijzigde grond- en/of quotumprijzen,
waardoor de effecten op het inkomen zelf beperkt blijven. Ik verwijs daarvoor
naast de al genoemde zuivelstudie van het LEI onder andere naar studies van
de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) uit 2005
over handelsliberalisatie en beleidshervorming in de zuivel en uit 2008 over
de relatie tussen beleidsveranderingen en de waarde van landbouwgrond. Ervaringen
met beleidshervormingen elders in de wereld laten dit ook zien, zoals onder
andere is beschreven in een studie uit 2006 over beleidsveranderingen en structurele
aanpassingsprocessen in de landbouw in ontwikkelde landen (D. Blandford en
B. Hill, 2006, Policy Reform and Adjustment in the Agricultural Sectors of
Developed Countries).Bij verdere handelsliberalisatie en beleidshervorming kiest naar verwachting
een deel van de bedrijven voor een andere ontwikkelingsroute dan (verdergaande)
specialisatie op de voedselproductie. Hierbij valt te denken aan de ontwikkeling
van andere takken op het bedrijf en/of groene en blauwe diensten. Zoals ik
in de Houtskoolschets heb aangegeven (Kamerstuknummer 28 625, nr. 60)
wil ik juist in het toekomstige Gemeenschappelijke Landbouwbeleid daarvoor
meer mogelijkheden scheppen.91Is de hoofdlijnennotitie waarin de ruimte wordt beschreven
die de Health Check biedt hetzelfde als de houtskoolschets? Zo niet wat is
dan de onderlinge relatie?Ja.92Hoe verhoudt het halen van deze internationale opgave
zich met het vasthouden aan een bijmengverlichting voor biobrandstoffen en
een subsidie voor biomassabijstook in energiecentrales? Ligt het niet meer
voor de hand eerst de duurzaamheid van deze biobrandstoffen te kunnen garanderen
door een sluitend certificeringsysteem voor deze subsidieregeling een bijmengverplichting
in te stellen?Naar aanleiding van discussies over de effectiviteit van de bijmengverplichting
biobrandstoffen voor het tegengaan van klimaatverandering en de mogelijke
concurrentie met voedsel heeft de minister van VROM u bij brief van 13 oktober
2008 (Kamerstuknummer 29 575, nr. 23) geïnformeerd over de
bijmengverplichting in relatie tot deze discussies en de bijstelling van de
bijmengverplichting voor 2009 en 2010.In Europees kader is Nederland voorstander van de 10% doelstelling
voor wegverkeer, maar stelt daarbij wel de voorwaarde een evaluatiemoment
in 2012 aan de hand van duidelijke criteria. Daarbij wordt ernaar gestreefd
dat de duurzaamheidcriteria in Europa worden nageleefd door middel van brede
toepassing van certificering. Definitieve steun van het 2020-doel stelt Nederland
dus afhankelijk van de uitkomst van het evaluatiemoment in 2012.Met het oog op de duurzaamheid van biomassa in de Stimuleringsregeling
Duurzame Energie (SDE), hanteert het ministerie van EZ een rapportageverplichting
waar de aard en herkomst van biomassa in wordt vastgelegd. Grootschalige bijstook
in kolen- en gascentrales wordt momenteel via de MEP gesubsidieerd –
de voorloper van de SDE – en niet via de SDE.Bij het bijstellen van deze doelstellingen blijft het ook van belang dat
investeringsprikkels in deze innovatieve sector niet aangetast worden.93Waarop is de verwachting gebaseerd dat een groot deel
van de agrarische sector de concurrentiestrijd met de (wereld)markt op eigen
kracht, dus met beduidend minder steun, aan kan? Ligt hier gedegen onderzoek
aan ten grondslag?Zie antwoord 90.94Is het waar dat de vrijwillige afspraken die binnen
de Round Tables voor duurzame soja en palmolieproductie worden gemaakt, amper
effect zullen hebben op de nog steeds voortgaande landonteigening van inheemse
volkeren en kleine boeren, de afnemende voedselzekerheid, en het steeds moeilijker
worden dat de inheemse bevolking haar rechtmatige land terug krijgt van de
overheden in Zuid-Amerika? Zo nee, waarom niet?Kunt u aangeven hoe deze vrijwillige afspraken – die leiden tot
freeridergedrag, dat bijna niet door consumenten is af te straffen, vanwege
de zeer slechte traceerbaarheid van palmolie en soja in voedingsmiddelen –
kunnen leiden tot minder vernietiging van biodiversiteit, meer voedselzekerheid,
meer landrechten van kleine boeren en inheemse volkeren, en teruggave van
onterecht onteigend land van inheemse volkeren? Welk aanvullend beleid is
eventueel nodig?Organisaties van kleine boeren en van de inheemse bevolking maken deel
uit van zowel de Round Table on Responsible Soy (RTRS – duurzame soja)
als de Round Table on Sustainable Palm Oil (RSPO – palmolie) en de zogenaamde
Development Groups waarin criteria voor duurzaamheid ontwikkeld worden. Ook
diverse maatschappelijke en natuur- en milieuorganisaties hebben nadrukkelijk
oog voor de specifieke problemen van deze groepen. In het Round Table-proces
wordt dan ook terdege rekening gehouden met de gevolgen die certificering
van soja en palmolie voor hen heeft.De ontwikkeling van criteria voor duurzame soja bevindt zich in een vergaand
stadium van ontwikkeling. Zowel door de zogenaamde «Development Group»
van de RTRS in het multi stakeholder proces waarin vertegenwoordigers van
bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties zijn vertegenwoordigd als door
externe betrokkenen in de openbare consultatie wordt hard gewerkt om voor
biodiversiteit, positie van kleine boeren en de inheemse bevolking en de zogenaamde
indirecte effecten (waaronder voedselzekerheid) criteria te formuleren met
een bijbehorend verificatiesysteem.Bij biodiversiteit kan het bijvoorbeeld gaan om het beschermen van natuurgebieden
en de ontwikkeling van een ecologische hoofdstructuur in Zuid-Amerika (High
Conservation Value Areas, HCVA’s). Naast het feit dat private partijen
over deze thema’s overeenstemming bereiken is het van belang dat nationale
wet- en regelgeving in de teeltgebieden de instrumenten bevat waarmee rechten
en plichten van belanghebbenden gegarandeerd dan wel afgedwongen kunnen worden.
Aanvullend Nederlands beleid heeft hierop geen betrekking. 95Hoe gaat de minister het criteria van de CO2
boekhouding controleren dat niet in de roundtables, maar wel volgens de Cramer-criteria
vereist is?Het overgrote deel van de mondiaal geproduceerde en in ons land geïmporteerde
soja en palmolie wordt aangewend in de voedingsmiddelenindustrie en de mengvoedersector.
Bij de Round Tables wordt dan ook niet specifiek gekeken naar het gebruik
van palmolie of soja als grondstof voor biobrandstof. Dit doel staat evenwel
centraal in de rapportage van de projectgroep «Duurzame productie van
biomassa», februari 2007 («Cramercriteria») en in de concept
EU-richtlijn «hernieuwbare energie» als onderdeel van het klimaat-
en energiepakket. Hierin is opgenomen de wijze waarop bedrijven over de CO2-uitstoot dienen te rapporteren. Het voorstel voor de richtlijn bevat
eisen t.a.v. broeikasgasemissies, bescherming van biodiversiteit en bescherming
van de koolstofvoorraad in de bodem. In het kader van de duurzaamheid van
palmolie is door de RSPO het initiatief genomen om de uitstoot van broeikasgassen
met name als gevolg van de ontginning van veengronden voor de teelt van oliepalmen
vast te stellen en te bezien hoe deze zich verhoudt tot de EU-richtlijn en
te bezien of de criteria op dit punt verscherpt zouden moeten en kunnen worden.96De ambitie van dit kabinet is het criterium voor indirecte
effecten onderdeel te laten zijn van de duurzaamheidcriteria voor biobrandstoffen.
Hoe gaat de minister dit criterium beoordelen nu de roundtables dit criterium
niet hebben?Inzake de indirecte effecten, zoals concurrentie met voedsel en veranderend
regionaal grondgebruik, is in het richtlijnvoorstel een periodieke rapportage
van de Europese Commissie opgenomen. Voorts is voorzien dat gerapporteerd
gaat worden over lokale milieu-aspecten en sociale aspecten en hoe gedegradeerde
gronden gebruikt kunnen worden bij de teelt van energiegewassen. Dit is in
lijn met de inhoud van het rapport van de projectgroep «Duurzame productie
van biomassa».97Waarom vindt de minister het noodzakelijk dat de productie
van biobrandstoffen niet wordt gesubsidieerd en waarom wordt de bijmenging
van biomassa in energiecentrales dan wel gesubsidieerd?Het is van belang onderscheid te maken tussen productie en toepassing
van biomassa en daarop gebaseerde biobrandstoffen. Voor de toepassing van
biomassa in energiecentrales geldt een subsidieregeling. De toepassing van
biobrandstoffen vindt plaats op basis van een verplichting voor degenen die
(auto) brandstoffen op de Nederlandse markt brengen. Voor biobrandstoffen
is deze keuze gemaakt, omdat een subsidieregeling die bijvoorbeeld wel voor
2006 gold, niet leidde tot een substantiële inzet van biobrandstoffen.In verband met mogelijke concurrentie met voedselgewassen ligt structurele
subsidiëring van de zogenaamde eerste generatie biobrandstoffen niet
voor de hand.98Spelen bij de investering in duurzame landbouwontwikkeling
biodiversiteit, biobased economy en biotechnologie een rol?Ja, alle genoemde aspecten spelen hierbij een rol. 99Is de inzet van de capacity buildingsprojecten, in
samenhang met de inzet ten aanzien van de biodiversiteitsdoelstellingen?In het kader van de biodiversiteitdoelstellingen worden «capacity
building» projecten uitgevoerd in het buitenland. Deze worden gefinancierd
door middel van een aantal instrumenten. De verantwoordelijkheid voor een
deel van deze instrumenten ligt bij LNV en voor een deel bij het ministerie
van Buitenlandse Zaken. Veel projecten in het kader van het beleidsprogramma «Biodiversiteit
werkt: voor natuur, voor mensen, voor altijd» en het voormalige Internationaal
Beleidsprogramma Biodiversiteit 2002–2006 zijn gericht op «capacity
building», onder andere via de subsidieregeling BBI-MATRA en subsidies
van de Nederlandse ambassades. Het kabinet streeft daarbij natuurlijk coherentie
van beleid na en stemt de inzet van de verschillende departementen af. Het
Beleidsprogramma Biodiversiteit biedt hiervoor het kader.100Hoe gaat u voorkomen dat om puur dogmatische redenen
de kansen die gengewassen ons bieden verloren gaan? Kunt u hierbij ook ingaan
op het EU-kader waarbinnen besluitvorming ten aanzien van gengewassen plaatsvindt?Nederland gaat – conform de Europese ggo-verordeningen – akkoord
met EU-markttoelating van genetisch gemodificeerde gewassen op basis van een
positief advies van de European Food Safety Authority (EFSA) over de veiligheid
van het gewas voor mens en milieu. Daarnaast investeert Nederland in de ontwikkeling
van een genetisch gemodificeerde aardappel die resistent is tegen de aardappelziekte.
Teelt van deze aardappel kan bijdragen aan een forse vermindering van het
gebruik van fungiciden (antischimmelmiddelen) in de aardappelteelt. 101Welke mogelijkheden ziet u om meer private investeringen
voor duurzame landbouwontwikkeling aan te trekken?In het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen en uitbreiding
van bedrijfsmatige activiteit zijn steeds meer private partijen betrokken
bij investeringen in duurzame landbouwontwikkeling in ontwikkelingslanden.
Een en ander hangt wel af van een «enabling environment» en politieke
stabiliteit. Dit betekent dat de overheid tezamen met het bedrijfsleven moet
werken aan het scheppen van gunstige voorwaarden waaronder de productie, verwerking
en afzet kunnen plaats hebben. Daarbij gaat het o.a. over een effectief landbouwbeleid,
kredietvoorziening, beschikbaarheid van nieuwe en innovatieve technologieën,
en handelsbeleid met adequate markttoegang. Op al deze gebieden noemt de notitie «Landbouw,
Rurale Bedrijvigheid en Voedselzekerheid» (Kamerstuknummer 31 250,
nr. 14) activiteiten ter bevordering hiervan.Specifiek wil ik noemen de publiek-private partnerschappen ter bevordering
van markttoegang van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden (zie antwoord
op vraag 107), waar de donorbijdragen gericht zijn op stimuleren van meer
investeringen door de private sector. Dit is eveneens het geval bij het bedrijfsleven
instrumentarium van de minster voor OS, zoals PSOM.102Waarom gaat in de begroting van het ministerie van
LNV uit van wat er in de toekomst misschien mogelijk is met GGOs, zonder kritisch
de duurzaamheid van de huidige praktijk van gentechteelt te beoordelen? GGO’s kunnen bijdragen aan een duurzame ontwikkeling van de landbouw.
Dat wil niet zeggen dat genetisch gemodificeerde gewassen per definitie bijdragen
aan duurzaamheid. Dit hangt mede af van het ggo, en de toepassing daarvan
in het teeltsysteem. Ik wil in de samenleving de discussie aangaan over sociaal
economische voor- en nadelen van ggo’s. Tegen deze achtergrond organiseer
ik in overleg met het ministerie van VROM een seminar over sociaal-economische
gevolgen van het huidige EU-ggo-beleid en de meerwaarde van ggo’s.103Kunt u aangeven op welke wijze u de toenemende concurrentie
tussen voedselgewassen en gewassen voor biomassa in uw beleid wilt aanpakken,
welke (financiële) middelen u daarvoor ter beschikking stelt en welke
doelen u wilt bereiken op dat vlak? Wat zal er uit de door u te voeren besprekingen
met het bedrijfsleven moeten komen om de duurzaamheid van de import van landbouwproducten
te verbeteren? Wat zijn daarbij uw ambities en inzet? Kunt u aangeven welke
beperkingen, regels of randvoorwaarden u zult gaan opleggen als de markt zichzelf
niet lijkt te reguleren?In 2006 werd 1% van alle landbouwgrond in de wereld gebruikt voor
de productie van bio-energie1. Het merendeel
van de geproduceerde biomassa wordt ingezet voor voedsel en veevoer. Met het
traditionele groeipercentage van de wereldvoedselproductie kan de toenemende
vraag naar voedsel per hoofd van de bevolking net worden bijgehouden. Om voldoende
te produceren op de beschikbare landbouwgrond om ook de productie van bio-energie
in grote hoeveelheden mogelijk te maken, is een groei van de biomassaproductie
mogelijk. De mogelijkheden voor deze groei zijn aanwezig2, zoals het Rapport «Biomassa Hot Issue» aangeeft.Samen met mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking heb ik o.b.v. de
beleidsbrief Landbouwontwikkeling, Rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid
jaarlijks 50 miljoen Euro extra vrijgemaakt voor prorgramma’s gericht
op verbetering van de landbouw in ontwikkelingslanden. Daarnaast initieert
LNV in het kader van de Innovatieagenda een publiekprivaat programma ter stimulering
van Bioraffinage. Als onderdeel van diezelfde agenda wordt ook een programma
geïnitieerd rondom import van biomassa, waarbij in de praktijk de toepassing
van de duurzaamheidcriteria voor biomassa getoetst wordt.De overheid is in overleg met het bedrijfsleven om te komen tot certificering
van biomassa. Met de markt wordt op dit moment een audit- en certificatiesysteem
opgesteld. In het kader van de SDE hanteert het Ministerie van EZ een rapportageverplichting
voor de aard en herkomst van biomassa. Het ministerie van VROM stelt op dit
moment een plan van aanpak op voor de monitoring van indirecte en macro-effecten.
De Europese Commissie heeft in januari 2008 een voorstel gepubliceerd voor
de Renewable Energy Directive, waar op dit moment internationale onderhandelingen
over plaatsvinden.104Welke rol speelt gentechnologie in de genoemde acties
ten behoeve van duurzame landbouwontwikkeling in ontwikkelingslanden?Genetisch gemodificeerde voedselgewassen kunnen een oplossing bieden voor
de hoge voedselprijzen in de wereld door hun bijdrage aan de verhoging en
verduurzaming van de landbouwproductiviteit. Opbrengsten kunnen in principe
verbeterd worden, bijvoorbeeld doordat planten beter bestand gemaakt worden
tegen ziekten en ongedierte. Ook kunnen met behulp van genetische
modificatie gewassen aangepast worden aan teelt in bijvoorbeeld droge en/of
verzilte gebieden, waardoor een groter areaal voor voedselproductie in gebruik
kan worden genomen. Verder onderzoek is nodig. Het is daarbij belangrijk om
over biotechnologie en de benutting van biotechnologie met elkaar het gesprek
aan te gaan over de positieve kanten en hoe wij die kunnen benutten.105Betekenen de genoemde sporen voor het stimuleren van
landbouwontwikkeling in ontwikkelingslanden dat het kabinet meer inzet op
verbetering van teelttechniek en marktwerking dan op introductie en gebruik
van gengewassen?Ja.106Wordt bij de investeringen in duurzame landbouwontwikkeling
ook een quickscan (welke inzet is zinnig en welke niet) voorzien? Zo, nee
waarom niet?De selectie van de in de beleidsbrief genoemde activiteiten is tot stand
gekomen op basis van reeds bekende programma’s van ambassades en multilaterale
organisaties. Verdere selectie van investeringen zal eveneens vraaggestuurd
geschieden op basis van nationale armoedebestrijdings- en andere strategieën.
In overleg met de betreffende ontwikkelingslanden zal hiervoor, wanneer zinvol,
een quickscan gebruikt worden. Gestreefd wordt naar goede onderlinge afstemming
tussen de verschillende financieringskanalen op nationaal, regionaal en internationaal
niveau.107Op wat voor partnerschappen doelt u? Zijn deze partnerschappen
bilateraal, multilateraal, in Europees verband? Zijn deze partnerschappen
gerelateerd aan de EPA’s?De onder spoor 4 Verbeterde markttoegang genoemde partnerschappen betreffen
samenwerkingsverbanden tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties ter bevordering van internationale markttoegang en handel. Zij
zijn het gevolg van afspraken gemaakt tijdens de Wereld Top voor Duurzame
Ontwikkeling (WSSD) in Johannesburg in 2002. Partners bepalen gezamenlijk
welke knelpunten in een bepaalde productketen worden aangepakt en wie bij
de uitvoering betrokken is. In enkele Zuidoost-Aziatische landen richt het
partnerschap zich op palmolie en vis; in Oost-Afrikaanse landen op bloemen
en groenten. Deze partnerschappen zijn bilateraal, in Zuidoost-Azië ook
trilateraal (Nederland, Indonesië, Maleisië); zij zijn niet gerelateerd
aan de EPA’s.108Wat verstaat de minister precies onder opschaling,
wat moet er concreet worden opgeschaald?Onder opschaling van de Round Tables voor duurzame productie van palmolie
en soja versta ik het proces van uitgroeien van de ronde tafels tot volwassen
mondiale organisaties die als centraal forum fungeren voor het bereiken van
consensus onder alle betrokkenen over verantwoorde en duurzame productie,
handel en gebruik.Zo is de Round Table on Responsible Soy in
de drie jaar van zijn bestaan uitgegroeid tot een organisaties met 79 leden
uit de drie categorieën (producenten, industrie/handel, en maatschappelijke
organisaties). De derde ronde tafel conferentie in april 2008 heeft o.a. besloten
dat in 2009 een set van principes, criteria en indicatoren moet zijn ontwikkeld.
De Round Table on Sustainable Palm Oil is
al zodanig gevestigd dat een aantal organisaties in verschillende landen is
gemachtigd tot certificering van palmolie op basis van door de ronde tafel
vastgestelde criteria.109Hoeveel wordt er besteed aan of gereserveerd voor biotechnologie
en specifiek aan veredelings- en plantverbeteringstechnieken middels biotechnologie?
Hoeveel geld wordt besteed aan of gereserveerd voor de verdere ontwikkeling
van meer traditionele kruisingsmethoden?Conform de toezegging dienaangaande gedaan in het AO biotechnologie d.d.
2 oktober 2008 wordt dit op dit moment uitgezocht. Uw Kamer zal hierover
voor de behandeling van de LNV begroting worden geïnformeerd.110Kan worden aangegeven welke sectoren een beroep doen
op generieke fiscale maatregelen? Wat is het benuttingpercentage van EIA,
MIA etc.?Een aantal fiscale maatregelen hebben als doelgroep de landbouwsector.
Fiscale regelingen als bijvoorbeeld de landbouwvrijstelling en de landbouwregeling
zijn bedoeld voor het landbouwbedrijf en de bosbouwvrijstelling voor het bosbedrijf.
Het verlaagd BTW tarief voor sierteelt is bedoeld om deze sector te ondersteunen.
Het verlaagd tarief van de energiebelasting glastuinbouw is bedoeld om deze
sector te vrijwaren van onevenredige hoge energielasten. Tevens zijn er vrijstellingen
in de overdrachtsbelasting die bedoeld zijn voor de land- en tuinbouwsector.
Ongeveer 85% van de budgetten van de MIA en de VAMIL gaan naar de landbouwsector,
namelijk 65% naar de glastuinbouw, 15% naar de veehouderij en
5% naar de visserij. Van de EIA gaat ongeveer 25% naar de landbouwsector
waarvan het grootste gedeelte naar de glastuinbouw. Tenslotte kunnen alle
sectoren in principe profiteren van alle fiscale faciliteiten die ter beschikking
staan aan ondernemers.111Welke samenhang kennen de innovatieregelingen? Hoe
wordt voorkomen dat meerdere keren hetzelfde wiel wordt uitgevonden?De samenhang in kennisontwikkeling voor innovatie is mede onderwerp geweest
van de motie Van der Vlies c.s. (Kamerstuknummer 31 200 XIV, nr. 134).
Ik ben hierop ingegaan met mijn brief van 19 mei 2008 (Kamerstuknummer
31 200 XIV, nr. 217) en de daarbij verstuurde bijlagen en in het
Algemeen Overleg van juni jl.Innovatieregelingen hebben specifieke terreinen. Niettemin moet soms in
overleg met de aanvrager worden onderzocht of het project zich voldoende onderscheidt
van reeds verleende of simultaan aangevraagde subsidies.112Op welke wijze wordt de Kamer geïnformeerd over
de kenniskamersystematiek?Het seminar over kenniskamers dat voorafgaand aan de start van de kenniskamers
wordt georganiseerd vindt op 8 december a.s. plaats. U ontvangt daarvoor
op korte termijn een uitnodiging zodat u zich hierover kunt informeren.In navolging daarop zullen de drie kenniskamers in 2009 van start gaan.
Over de resultaten van het seminar, opzet en voortgang van de kenniskamer
zal ik u nader informeren. 113Hoeveel extra kilometers aan scheepsvaartverkeer en
vliegverkeer zullen er nodig zijn door de keuze van het kabinet van de boer
als global player, dit in het licht van de zo geroemde besparing van 14 miljoen
wegkilometers en hiermee samenhangende CO2-uitstoot? Zou bij de
keuze van de boer als regional player (maximaal EU) niet veel meer weg-, zee-,
en vliegkilometers bespaard kunnen worden? Kunt u een vergelijkend overzicht
maken tussen de CO2-uitstoot bij huidig beleid gericht op de wereldmarkt,
vergeleken met de CO2-uitstoot bij een Europese productie die zich
alleen richt op Europese consumptie?Het Platform Agrologistiek richt zich op het verduurzamen en efficiënter
maken van de logistiek van agrarische keten ongeacht of het om wereldwijde,
nationale of lokale stromen gaat. Voorop staat het verminderen van onnodige
transport bewegingen. Het gedachtegoed van de Visie Agrologistiek wordt nu
in de EU uitgedragen om te komen tot CO2 winst, maar ook om de
concurrentiepositie van de EU te versterken.Local for local voedsel, dus regionaal geproduceerd en regionaal geconsumeerd
hoeft niet perse minder CO2-uitstoot met zich mee te brengen, bijvoorbeeld
omdat het vervoer niet efficiënt geregeld wordt of dat producten gedurende
langere perioden gekoeld moeten worden (bijv. Nederlandse appels die de hele
winter in het koelhuis hebben gelegen en die in juni op de markt komen). Ook
hier moet goed over de logistiek worden nagedacht. Momenteel wordt onderzocht
hoe om te gaan met «dunnere» logistieke stromen.De Nederlandse inzet, zoals in het WTO-kader, is gericht op het verder
liberaliseren van de wereldmarkt. De Nederlandse export richt zich daarbij
voornamelijk op Europa, circa 81% (bron: Feiten en cijfers 2008 van
de Nederlandse agrosector). Een door u voorgestelde vergelijking is niet beschikbaar
en acht ik gelet op het voorgaande ook niet zinvol en zal buitengewoon veel
geld en tijd kosten, dat moet per product en vervoerswijze berekend worden.
Zeker als het om samengestelde producten gaat, wordt dat bijzonder gecompliceerd.114Welke rol ziet u naast kennisverspreiding en -benutting
weggelegd voor fundamenteel landbouwkundig onderzoek? Kunt u aangeven welk
deel van uw bijdrage aan de onderzoeksmiddelen van WUR worden aangewend voor
respectievelijk fundamenteel, beleidsondersteunend en marktgestuurd onderzoek
en voor de uitvoering van wettelijke taken?Het fundamenteel landbouwkundig onderzoek biedt in essentie ruimte voor
ruimte voor nieuwsgierigheidgedreven onderzoek en levert nieuwe wetenschappelijke
inzichten, technieken en ontwerpen op die essentieel zijn voor de ontwikkeling
van meer toegepast en toepassingsgericht onderzoek.De middelen die LNV ter beschikking stelt voor de Kennisbasis zijn nadrukkelijk
ook bedoeld om in te zetten voor de matching bij projecten die WUR binnen
wil halen uit andere trajecten/onderzoekstenders (met name Europees Kaderprogramma).Voor LNV is een sterke positie in de Europese/mondiale onderzoeksmarkt
voor WUR van belang omdat zo meer publieke middelen toevloeien naar voor LNV
belangrijke thema’s en expertisevelden. Dit onderzoek legt vaak ook
een kennisbasis voor toekomstig beleid. Via de sterke positie van de WUR kan
de Nederlandse zienswijze en praktijk een belangrijke plek verwerven bij kennis
ten behoeve van toekomstig (Europees) beleid.Fundamenteel onderzoek voor het LNV domein vindt zowel plaats bij de Wageningen
Universiteit als bij de Stichting DLO. Van het totale budget van Stichting
DLO in 2009 is het aandeel fundamenteel onderzoek (Kennisbasis onderzoek)
25%, het aandeel beleidsondersteunend onderzoek 45% en het aandeel
voor de uitvoering van wettelijke taken 30%. Daarnaast zijn er onderzoeksprogramma’s
(FES-projecten) waar het belang en initiatief dicht bij het bedrijfsleven
ligt. Dit aandeel is vergelijkbaar met een derde van het Kennisbasis onderzoek.115Welke definitie wordt gehanteerd voor «innoverend
bedrijf»? Op welke gronden wordt een bedrijf in deze categorie ingedeeld?Een innoverend bedrijf is een bedrijf dat vernieuwende initiatieven neemt,
die zijn gericht op het creëren van nieuwe, gewijzigde of verbeterde
producten, technieken, systemen, processen, diensten, vermarkting, organisatievormen
of financieringswijzen. De innovatie zelf staat centraal en de diversiteit.
Het kan gaan om een belangrijke innovatie voor het betreffende bedrijf. Het
kan evenzeer gaan om een innovatie die van bescheiden betekenis is voor het
betreffende bedrijf, maar die door een brede toepasbaarheid van betekenis
is voor een grote groep bedrijven. Vernieuwendheid en potentiële of te
verwachten impact zijn belangrijke wegingsfactoren.Er wordt in het algemeen niet gewerkt met een definitie voor een innoverend
bedrijf of met een categorie-indeling.116Kunt u een toelichting geven op de indicator «kennisbenutting
door beleid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties»?Richtsnoer is hier het gebruik van resultaten van onderzoek voor beleid,
bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties dat in opdracht van LNV is
uitgevoerd. Door de genoemde doelgroepen te bevragen over verschillende vormen
van gebruik wordt een kennisbenuttingscore vastgesteld. Het aandeel projecten
dat goed scoort bepaalt de benuttingsgraad.Met het introduceren van deze indicator wil ik actief sturen op de kennisbenutting
om niet alleen kennis te verkrijgen voor wetenschappelijke publicaties, maar
vooral om de ontwikkelde kennis effectief en efficiënt te kunnen inzetten
voor maatschappelijke ontwikkeling en beleid.Op het vlak van meten van kennisbenutting is er rijksbreed een opbouw
in ervaring. De indicator is een eerste benadering om de benuttingsgraad vast
te stellen in de eerste periode na afsluiting van het onderzoek.117Wat is de kennisbenuttingsgraad voor respectievelijk
beleid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties in 2008?Voor 2007 was de benuttingsgraad 76% voor beleid en 81%
voor bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties en liggen daarmee in dezelfde
orde van grootte.De benuttingsgraad toont de gebruikswaarde op de korte termijn, maar voorspelt
nog niets over de gebruikswaarde en doorwerking op de langere termijn. De
kennisbenuttingsgraad wordt achteraf vastgesteld en is dus voor 2008 nog niet
bekend.118De raming van de indicator «kennisbenutting door
beleid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties» voor 2009 in
de tabel op pagina 22 (=/> 80%) is ongelijk aan de raming gegeven
in de tabel op pagina 150 (=/> 85%). Welke raming is juist? De raming (=/>80%) is juist. Op pagina 150 in de begroting is
abusievelijk (+/> 85%) opgenomen.119Wordt bij administratieve lastenverlichting naast meetbaarheid
ook rekening gehouden met merkbaarheid van de lastenverlichting?Vanzelfsprekend wordt rekening gehouden met de merkbaarheid van de lastenverlichting.
Ik heb het programma verbreed tot een aanpak van 10 aspecten van regeldruk.
Dus naast administratieve lasten kijk ik ook naar nalevingslasten, toezichtslasten,
verkrijgingskosten van subsidies, begrijpelijkheid van formulieren, vergunningen,
dienstverlening, EU, interbestuurlijke lasten, en de burger als doelgroep.120Wanneer worden de uitkomsten van de mogelijkheden tot
administratieve lastenverlichting op het terrein van diergeneesmiddelen en
destructie verwacht?Momenteel onderzoek ik wat de mogelijkheden zijn om meer samenhang aan
te brengen in de registratie van diergeneesmiddelengebruik. Daardoor zouden
de administratieve lasten omlaag kunnen. Een belangrijk aspect daarbij is
hoe de verschillende private systemen op elkaar aan kunnen sluiten en wat
ze voor de overheid kunnen betekenen.Op het gebied van destructie is geconstateerd dat het zinvol is te onderzoeken
of er administratieve lastenverlichting behaald kan worden. Dit onderzoek
heeft nog geen aanvang genomen, vanwege o.a. de herziening van het destructiebestel
in de Wet dieren.121Ten aanzien van welke Europese dossiers bent u voornemens
om uw invloed uit te oefenen om de administratieve lasten en regeldruk te
verminderen? Op welke wijze gaat u tot deze vermindering komen?Concreet heb ik aan de Europese Commissie eerder voorstellen toegezonden
in het kader van de Health Check GLB. Ik pleit in de Health Check voor een
veel eenvoudiger invulling van de «cross compliance»-regelgeving.
Daarnaast bereid ik voorstellen voor op het gebied van I&R/schapen en
geiten, diervoeders, diertransport, en dierlijke bijproducten. Voorstellen
die naar mijn mening meer aandacht verdienen van de Europese Commissie of
de Raad zal ik tevens inbrengen in het kader van het EU-actieprogramma ter
vermindering van administratieve lasten dan wel het EU-programma voor vereenvoudiging
van regelgeving.122In hoeverre is bij de raming van de administratieve
lastenreductie in 2009 rekening gehouden met de beoogde administratieve lastenreductie
op EU-niveau?De administratieve lastenreductie op EU-niveau werkt in beginsel door
in de nationale reductieprogramma’s. Daarbij moet echter wel per voorstel
voor een richtlijn of verordening worden bekeken welk deel van de administratieve
lastenreductie doorwerkt in het nationale programma. 123Welke concrete acties gaat u in 2009 ondernemen om
de regelgeving rond de export van mest te vereenvoudigen?Ik heb de VWA opdracht gegeven om samen met Dienst Regelingen en de Algemene
Inspectiedienst voorstellen voor optimalisatie van de exportketen
van mest te ontwikkelen. De sector wordt hier uiteraard bij betrokken. Ik
verwacht begin 2009 een overzicht te hebben van de optimalisatievoorstellen
en hierover een besluit te nemen. Een voorwaarde daarbij is dat de voorstellen
moeten leiden tot een besparing van uitvoeringskosten en een vermindering
van administratieve lasten. Ik zal u ter zijner tijd informeren over het door
mij genomen besluit. Overigens verwacht ik de optimalisatie met name te vinden
in het afstemmen van uitvoeringsprocessen en in mindere mate in aanpassing
van de regelgeving.124Hoe staat de ondervonden last van het bedrijfsleven
van het aantal controles, in verhouding tot de aanhoudende stroom van klachten
vanuit de burgerij en maatschappelijke organisaties over dieronvriendelijke
transporten en het falende toezicht daarop? Kunt u dit cijfermatig onderbouwen?Het vervoer van dieren dient zorgvuldig te gebeuren. Het kabinet streeft
naar een hoog niveau van naleving van de geldende voorwaarden die aan het
transporteren van dieren worden gesteld. Ik heb de handhavingsinspanningen
voor dit veld aanzienlijk uitgebreid. De cijfermatige verhouding tussen lasten
voor het bedrijfsleven, de klachten en het toezicht is niet te geven.125Kunt u de volledige invulling geven van de kabinetsdoelstelling
voor duurzame energieproducten in 2020? Op welke wijze voorziet de bijdrage
van de LNV-sectoren in deze doelstellingen? Kunt u aangeven hoeveel wordt
bijgedragen door welke technologie en sector, of daarvan een schatting geven?In het Werkprogramma Schoon en Zuinig is een forse intensivering van klimaat-
en energiebeleid in de agrosectoren opgenomen. Dat is uitgewerkt in het convenant
Schone en Zuinige Agrosectoren, ondertekend op 10 juni 2008. Hierin is
een breed pakket van maatregelen uitgewerkt dat zich richt op energiebesparing,
reductie broeikasgassen en de productie van duurzame energie. Het convenant
is ondertekend door partijen uit de voeding- en genotmiddelenindustrie, de
glastuinbouw, de veehouderij en akkerbouwsector, de bloembollen en paddenstoelensector,
diervoedersector en de sector bos, natuur, landschap en de houtketen.De agrosectoren zetten in op een forse bijdrage aan de nationale doelstelling
van 20% duurzame energie in 2020, namelijk ongeveer een derde deel
van die 20%.126Wanneer vindt het onderzoek plaats naar 20%
verplichte bijmenging van biobrandstoffen in het wegtransport in 2020? Wat
is de aanleiding van dit onderzoek? Kunt u de volledige onderzoeksopdracht
aan de Kamer beschikbaar stellen?In opdracht van mijn collega van VROM vindt een onderzoek plaats naar
een mogelijke bijmenging van 20% biobrandstoffen in het wegtransport,
zoals in Schoon & Zuinig is aangegeven. De aanleiding is het beleidsdoel
dat de sector verkeer en vervoer zo klimaatneutraal mogelijk opereert. De
volledige onderzoekopdracht zal u worden toegezonden.127Het kabinet heeft de doelstelling biobrandstoffen in
het wegtransport, naar beneden bijgesteld tot 4% in plaats van 5,75%.
Welke gevolgen heeft dit voor de doelstelling in 2020? Heeft de minister deze
doelstelling ook bijgesteld? De minister van VROM heeft u bij brief van 13 oktober 2008 (Kamerstuknummer
29 575, nr. 23) geïnformeerd over deze bijstelling.128Waarom worden de thema’s biobased economy en
biologische landbouw op blz. 31 aan elkaar gekoppeld?Dit is een fout in de lay-out van de begroting. Biobased economy en biologische
landbouw zijn twee eigenstandige thema’s binnen de beleidsagenda van
LNV.129Waarom wordt er 10% van het onderzoeksbudget
voor biologische landbouw gericht op het leggen van de relatie met vraagstukken
uit de gangbare landbouw? Waarom wordt er geen 10% van het onderzoeksbudget
van de gangbare landbouw gericht op de relatie met de biologische landbouw?Door deze doelstelling in de Biologische landbouwketen 2008–2011 «Biologisch
in verbinding, perspectief op groei» (Kamerstuknummer 28 625, nr. 60)
expliciet te benoemen, geef ik aan dat de biologische landbouw de voortrekkersrol
op zich wil nemen. Het zal gaan over onderzoeksprojecten die met een relatief
kleine extra inspanning ook direct relevant zijn voor gangbaar. Hier is zowel
biologisch als gangbaar bij gebaat. Dit neemt niet weg dat het ook om onderzoeksprojecten
kan gaan die betrekking hebben op projecten vanuit gangbaar onderzoek die
met een relatief kleine extra inspanning ook relevant zijn voor biologisch.
In beide gevallen kan het gangbare onderzoek ook financieel bijdragen.130Hoe zal het budget van 5 miljoen euro in 2009 en het
budget in 2010 en 2011 voor het impulsprogramma verduurzaming agroketens verdeeld
worden over de zes genoemde speerpunten?In de periode 2009–2011 zal ik in totaal € 9 mln (resp. € 5,
3 en 1 mln) beschikbaar stellen om een impuls te geven aan de verduurzaming
van de agroketens. Het programma wordt vormgegeven via de uitvoering van projecten
die nog deze Kabinetsperiode tot concrete resultaten moeten leiden. Het gaat
daarbij om projecten die op dit moment worden uitgewerkt binnen de volgende
vier prioriteiten (met tussen haken het budget voor resp. 2009, 2010, 2011):• Het stimuleren van integraal duurzame houderijsystemen en cradle
to cradle in de praktijk (resp. € 2.5, 1.5, 1.0 mln).• Projecten waarin de mogelijkheden van de nieuwe generatie meststoffen
(kunstmestvervangers) onderzocht zullen worden (€ 1 mln in 2009
en € 1 mln in 2010).• Het stimuleren van klimaat- en nutriëntneutrale veehouderijketens
(€0.5 mln in 2009 en € 0.5 mln in 2010).• Het verminderen van voedselverliezen in hoogwaardige ketens (€ 1
mln in 2009).Daarmee geeft het programma onder meer een directe impuls aan de speerpunten
systeeminnovaties, diergezondheid en dierwelzijn, energie en milieu uit de
toekomstvisie op de veehouderij.131Aan welke criteria moet een besluit over de Health
Check voldoen om succesvol genoemd te worden? Is er een minimum eisen pakket
voor de beoordeling of de besluitvorming succesvol wordt? Reeds in het kabinetsstandpunt over de health check van 9 juni jl.
(Kamerstuknummer 28 625, nr. 59) heb ik aangegeven bij de beoordeling
van de health check voorstellen de volgende uitgangspunten te hanteren:• De aanpassingen aan het GLB dienen bij te dragen aan een goed ondernemingsklimaat
in de landbouw. Sleutelwoorden daarbij zijn innovatie, level playing field binnen de EU en versterking van concurrentiekracht;• Europese inkomenstoeslagen dienen sterker gekoppeld te worden aan
het realiseren van maatschappelijke waarden;• De aanpassingen aan het GLB dienen te passen in mondiale ontwikkelingen
en een bijdrage te leveren aan beleidsdoelstellingen op het gebied van bijvoorbeeld
natuur/biodiversiteit, milieu, internationale handel, ontwikkelingssamenwerking
etc.;• Verdergaande vereenvoudiging van regelgeving ter vermindering van
administratieve en uitvoeringslasten is eveneens van belang.132Kunt u aangeven welke middelen beschikbaar zijn voor
onderzoek en pilots ten aanzien van mestverwerking en op welke periode deze
betrekking hebben?Zie antwoord 130.133Kunt u een overzicht geven van onderzoek op het gebied
van mestverwerkingstechnologie?Een overzicht van alle (internationaal) onderzoek op het gebied van mestverwerkingstechnologie
is niet beschikbaar. In de afgelopen jaren heb ik financieel bijgedragen aan:
technische ondersteuning van een tiental initiatieven voor mestverwerking;
een inventarisatie van beschikbare en in ontwikkeling zijnde technieken en
een verkenning naar de perspectieven van producten uit mestverwerking voor
toelating als EG-meststof. Op dit moment ondersteun ik onderzoek ter voorbereiding
van pilots inzake kunstmestvervangers en onderzoek om het proces van covergisting
te optimaliseren.134Waarom neemt de regering zich, met het oog op transparantie
en verduurzaming van de veehouderij, niet voor om labelling van dierlijke
producten, al dan niet gevoerd met genetisch gemodificeerde gewassen, mogelijk
te maken?Zie het antwoord op vraag 19 in het verslag van het schriftelijk overleg
biotechnologie van 12 juni 2007 (Kamerstuknummer 27 428, nr. 84).135Kunt u aangeven op welke wijze u de zes speerpunten
van de duurzaamheidssprong van de veehouderij om zal zetten in concrete en
afrekenbare prestaties en op welke wijze u monitort of er daadwerkelijk voortgang
wordt geboekt en welke sanctiemechanismen u achter de hand heeft voor als
de verduurzaming achterblijft bij de visie voor 2023?Ik ben ervan overtuigd dat een duurzaamheidssprong het meest succesvol
is als deze wordt gedragen door diegenen die het moeten doen. Daarom heb ik
in mijn toekomstvisie aangegeven dat ik deze ambities zoveel mogelijk wil
bereiken in een samenspel met sector en maatschappelijke organisaties. Ik
werk momenteel aan een uitvoeringsagenda die moet leiden tot een gezamenlijke
aanpak met gezamenlijke doelen. Hierbij zal ik tevens de aanbevelingen van
de commissie Trojan betrekken. Mijn collega van VROM zal actief
betrokken worden bij deze uitvoeringsagenda. Hiermee is deze integratie in
mijn ogen voldoende gewaarborgd.De voortgang van gestelde ambities zal worden gemonitord. Deze zullen
indien nodig worden geconcretiseerd. Hoe ik dit precies wil doen kan ik nu
nog niet aangeven omdat dit afhangt van het overleg met andere partijen. Tenslotte
merk ik op dat ik de optie van dwang nadrukkelijk open zal houden als de ambitie
en de wil ontbreekt om een doorbraak richting duurzaamheid te forceren. Die
indruk heb ik evenwel totaal niet.136Op welke wijze operationaliseert u de «zichtbare
verbetering in de maatschappelijke acceptatie van de veehouderij» en
in hoeverre voorkomt u dat het alleen maar om het versterken van het imago
gaat en niet om een daadwerkelijke verbetering van dierenwelzijn of duurzaamheid?Zichtbare verbetering in de maatschappelijke acceptatie van de veehouderij
is in mijn ogen essentieel voor een duurzaam perspectief voor de sectoren.
Dit is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van sector zelf. De verschillende
sectoren hebben al initiatieven genomen die een goede eerste stap zijn zoals
de zichtstallen. Acceptatie is alleen mogelijk met wederzijds begrip. Anders
gezegd: burgers en consumenten met meer kennis en begrip over hun voedsel
en voedselproducenten met beter begrip van burgers en consumenten. Naar mijn
mening zijn er daarnaast andere instrumenten en maatregelen nodig en gewenst
om de dialoog met de samenleving verder uit te bouwen. Dit heb ik in de nota
Dierenwelzijn geoperationaliseerd met de doelstelling dat uiterlijk in 2015
de productiewijze van alle bedrijven transparant is. Ik wil hier nadere afspraken
over maken met sector en maatschappelijke organisaties in het licht van onze
toekomstvisie veehouderij. Voor bewustwording bij consumenten zet ik daarnaast
specifiek in op financiering van het Voedingscentrum voor de campagne Voedselkwaliteit.137Hoeveel van de 5% integraal diervriendelijke
stallen moeten in 2009 al zijn gerealiseerd om het doel van 5% in 2011
te halen en op welke wijze monitort u de voortgang van dit streefpercentage?Zoals in de begroting is aangegeven onder doelstelling nr. 25 moet in
2009 minimaal 1.2% van de stallen integraal duurzaam zijn. Zoals in
het werkprogramma van de Nota dierenwelzijn is aangegeven laat ik op dit moment
een monitoringsinstrument opstellen waarmee de realisatie van integraal duurzame
en diervriendelijke stallen kan worden gevolgd. Deze monitor is gereed in
het voorjaar van 2009. Wanneer de monitor gereed is, zal een nulmeting plaatsvinden
en vervolgens jaarlijks de voortgang in de realisatie worden gemeten.138Hoe staat het met het opzetten van onderzoek naar een
zachte ligplek voor vleeskalveren?In opdracht van LNV wordt er door de WUR gewerkt aan het opzetten van
het onderzoek. Hierbij worden de sectorvertegenwoordigers betrokken. De bedoeling
is om volgend jaar te starten met praktijkonderzoek, waarbij zoveel mogelijk
wordt aangesloten bij het project welzijnsmonitor vleeskalveren.139Hoe staat het met het opstellen van een Maatlat duurzame
veehouderij voor de vleeskalverhouderij? Zie antwoord 227.140Hoe staat het met het plan van aanpak antibiotica in
de kalversector?Op initiatief van de Kalversector is in 2007 het «Masterplan Rationeel
Gebruik Antibiotica Kalversector» opgesteld. Dit plan heeft tot doel
het aantoonbaar maken van het rationeel gebruik van antibiotica in de kalversector,
controle op de naleving daarvan, het in beeld brengen van resistentie-ontwikkeling
en het laten uitvoeren van onderzoek naar mogelijkheden om resistentieontwikkeling
te verminderen en zo mogelijk te beheersen. Op basis van bestaande afspraken
draagt LNV een aantal jaar bij aan de kosten van het Masterplan door de financiering
van onderzoek naar antibioticagebruik en resistentieontwikkeling in de verschillende
onderdelen van de kalversector.Daarnaast vindt er momenteel overleg plaats in het kader van de «Task
Force Antibioticaresistentie» («Commissie Werner») om te
komen tot afspraken over verantwoord (selectief en restrictief) gebruik van
antibiotica bij het mesten van kalveren. Naar verwachting zal het eindrapport
van de «Commissie Werner» nog dit jaar aan de minister van LNV
worden aangeboden.141Hoe staat het met het onderzoek naar terugdringen van
de incidentie van keizersnedes in de dikbilhouderij?In opdracht van Federatie Vleesveestamboeken en LNV loopt van 2006 tot
en met 2009 een onderzoek naar de mogelijkheden om te komen tot een forse
reductie van het aantal keizersneden. Om de noodzaak van keizersnedes te verminderen
wordt ingezet op een aangepast fokprogramma en een gedragsverandering bij
vleesveehouders. Er wordt samengewerkt met universiteiten en fokorganisaties
in België en Engeland die goede ervaringen hebben met natuurlijke afkalving
en geboorten bij vleesveerassen. Inmiddels is een groep van voorlopers gestart
met een gewijzigd fokprogramma om zo op hun eigen bedrijf meer natuurlijke
geboorten te laten plaatsvinden. Zij worden begeleid door onderzoekers. De
groep ondernemers vervult een ambassadeursfunctie.142Heeft u inmiddels overleg gehad met de Joodse en islamitische
gemeenschappen over onbedwelmd slachten? Zo ja, in hoeverre is er bereidheid
bij de Joodse resp. islamitische gemeenschap tot voorafgaande bedwelming,
danwel reversible bedwelming, danwel bedwelming direct na de halssnede? Zo
neen, op welke termijn gaat dit overleg plaatsvinden?De eerste gesprekken met vertegenwoordigers van beide gemeenschappen hebben
plaatsgevonden. Het is van groot belang dat de gesprekken plaatsvinden in
een sfeer van wederzijds respect waarbij plaats moet zijn voor de argumentatie
van elkaars standpunten. Vervolggesprekken zullen plaats gaan vinden nadat
het literatuuronderzoekrapport van de Animal Science Group, dat zich momenteel
in de eindfase bevindt, afgerond is.143U heeft dit voorjaar accreditatie als één
van de voorwaarden voor instemming met «Dierwaardig Vervoer» genoemd,
maar die accreditatie heeft nog steeds niet plaatsgevonden. Hoe staat het
hiermee en welke stappen gaat u ondernemen om uw geloofwaardigheid op dit
dossier niet te verliezen? Zoals aangegeven in mijn brief van 10 oktober 2008 (Kamerstuknummer
26 991, nr. 229) worden de kwaliteitssystemen dierwaardig vervoer
en NBW-Q geëvalueerd. Deze evaluatie heeft inmiddels plaatsgevonden en
de resultaten worden op dit moment met de sector besproken. U zult op korte
termijn worden geïnformeerd over de resultaten van deze evaluatie. De
accreditatie van de certificerende instelling en het schema Dierwaardig vervoer
zal in deze evaluatie aan de orde komen.144Hoeveel veehandelaren en veetransporteurs zijn er in
Nederland en hoeveel doen er daarvan nu mee aan Dierwaardig Vervoer? Kunt
u die deelname ook uitdrukken in aantallen jaarlijks vervoerde dieren en het
percentage hiervan dat nu onder Dierwaardig Vervoer wordt vervoerd?Naar schatting zijn er ongeveer 900 actieve transporteurs. Hier vallen
zowel de echte beroepsmatige transporteurs onder als de mensen die met name
hun eigen dieren vervoeren. Er zijn bij Dierwaardig Vervoer nu zo’n
90 vervoerders aangesloten en enkelen hebben zich aangemeld en zijn momenteel
in het proces van toelating. Het is niet mogelijk om dit uit te drukken in
een percentage van het aantal vervoerde dieren.145Kunt u aangeven of en hoeveel controles er door het
private kwaliteitscertificeringssysteem «Dierwaardig Vervoer»
on the spot en onderweg worden gedaan en hoeveel overtredingen hierbij worden
geconstateerd? Is het waar dat in het kader van Dierwaardig Vervoer niet of
nauwelijks controles on the spot en onderweg worden gedaan? Zo ja, is het
waar dat Dierwaardig Vervoer ten onrechte suggereert dat zij de kwaliteit
van het veetransport borgt en wat gaat u hier tegen doen?Door het private QCS worden steekproefsgewijs controles uitgevoerd «on
the spot». LNV/VWA heeft destijds goedkeuring verleend aan het systeem
en onlangs opdracht gegeven voor het uitvoeren van een onafhankelijke audit.
Daaruit zal blijken hoe het systeem functioneert in de praktijk.146Het Productschap voor Vee en Vlees wil een onderzoek
naar hogere beladingsnormen, dat in feite tegen het overheidsbeleid is gericht,
ondersteunen en ook uw ministerie wordt om steun gevraagd. Welke positie zult
u in deze kwestie innemen?De Transportverordening kent voor de beladingsgraad van varkens lichter
of zwaarder dan 100 kg slechts een doelvoorschrift. De sector wil in ten behoeve
van de kwaliteitssystemen de normering van de beladingsgraad uitwerken voor
slachtzeugen. Het Productschap treedt op als opdrachtgever van onderzoek om
de beladingsgraad nader te bepalen. Ik wacht de resultaten van het onderzoek
af.147Bent u bereid om strengere eisen te stellen aan het
verplichte afleidingsmateriaal voor varkens, zodat geplastificeerde fietskettingen
niet meer als afdoende worden beoordeeld tijdens controles?De gestelde eis in het Varkensbesluit betreft een doelvoorschrift. Ik
wil hier niet aan tornen. Op basis van de ervaringen van de AID met de invulling
van dit doelvoorschrift in de praktijk zal ik bezien of dit voorschrift passend
wordt toegepast. 148Wat is de stand van zaken van de ontwikkeling van de
Viswijzer? En hoe worden de vissers hierbij betrokken?Stichting de Noordzee zal vissoorten aan de hand van een internationaal
overeengekomen Common Methodology(her)beoordelen.
De conceptbeoordelingen zullen worden voorgelegd aan de relevante stakeholders
(waaronder de sector) om relevante aanvullende of verbeterde informatie te
genereren.De eerste conceptbeoordelingen zullen naar verwachting vanaf medio oktober
aan de stakeholders worden voorgelegd. De stakeholders zullen voldoende tijd
krijgen de voorstellen te bestuderen (2–3 maanden). Vervolgens zullen
de aanvullende gegevens door Stichting de Noordzee worden verwerkt.De eindbeoordelingen zullen in het geval wanneer een of meerdere stakeholders
zich niet kunnen vinden in het eindresultaat, voorgelegd worden aan een onafhankelijke
peer review commissie. Deze peer-review ronde wordt financieel gedragen door
LNV. Een bijgewerkte versie van de Viswijzer zal dan naar verwachting in mei
2009 gereed zijn.149Welke plaats is er in het overgangsproces naar een
duurzame visserij voor de kleinschalige geïntegreerde visserij, en is
de minister voornemens om bijvoorbeeld vergunningen te verlenen voor deze
geïntegreerde visserij?Ik streef naar een duurzame visserij waarbij de visbestanden zorgvuldig
worden beheerd en sprake is van duurzaam beheer van het ecosysteem. Ik maak
daarbij geen onderscheid tussen grootschalige- of kleinschalige visserij,
die al of niet geïntegreerd zijn. Het uitvoeren van een project van bijvoorbeeld
de Stichting Geïntegreerde visserij sluit aan bij het streven naar vernieuwing
en vormt een overgang naar duurzame visserij. In juni 2008 heb ik ten behoeve
van dit project aan 6 wadvissers vergunningen verleend voor het uitvoeren
van dit experiment en is dit project – voor een periode van 5 jaar –
formeel van start gegaan.150Is de zorgelijke situatie in de Nederlandse visserij
in plaats van de gestegen oliekosten, niet veel meer gelegen in het teruglopen
van de visbestanden? Zou de situatie niet eerder nog zorgelijker zijn als
de brandstofprijs niet zo hoog was en er nog meer weggevist zou worden?Mijn inzet is gericht op een duurzaam beheer van visbestanden en bestaanszekerheid
voor de visserij. Daarom zin ik in op innovatie en verduurzaming van de visserij.Het operationele programma bij het Europese Visserijfonds is daarop gericht
en heeft als prioriteiten het (ecologisch en economisch verduurzamen van de
sector via innovatie. Communautair wordt bepaald waar, hoeveel, hoe en wanneer
gevist mag worden. De productie-omstandigheden op zee die bepalend zijn voor
de duurzaamheid van de visserij en visbestanden zijn dus vergaand gereguleerd.
Ook bij hoge olieprijzen worden veelal de quota volledig benut.151Op welke manier zouden de vissers hun gestegen brandstofprijzen
beter kunnen doorberekenen aan de consument? Welke mogelijkheden ziet u in
dit verband in het opleggen van importheffingen tegenover vis van buiten Europa,
om gecombineerd met de visquota een kostendekkende prijs mogelijk te maken?
Zou dit een oplossing kunnen zijn voor de overbevis-sing? Als
de WTO de belemmerende factor zou zijn, zou u dan toch beschermende maatregelen
durven op te leggen, en een eventuele WTO-paneluitspraak afwachten? Zo nee,
waarom niet?Ik verwijs voor het antwoord op deze vraag naar de beantwoording van vragen
van de heer van der Vlies, Tweede Kamer (Aanhangsel van de Handelingen, 2007–2008,
nr. 2697).152Hoe verhoudt verduurzaming zich met de in de begroting
opgenomen doelstelling om in 2010 nog geen 2 procent van de huidige Noordzeekotters
(5 stuks van de circa 275) slechts marginaal te verbeteren d.m.v. een pulskor
waarvan nog niet is aangetoond dat dit daadwerkelijk een verduurzaming is?De in de begroting opgenomen doelstelling van 5 kotters heeft exclusief
betrekking op het aantal schepen dat, ondersteund vanuit de hierop toegespitste
investeringsregeling, zal zijn uitgerust met het pulskorvistuig. Naast omschakeling
naar de pulskor zullen schepen omschakelen naar andere alternatieve en meer
duurzame visserijtechnieken.De investeringsregeling van begin 2009 is hierop gericht. Ook de innovatieregelingen
uit 2008 en 2009 dragen bij aan de ontwikkeling en implementatie van alternatieven
voor de traditionele boomkorvisserij. Het totaal aantal omgeschakelde schepen
zal daarmee in 2010 hoger liggen dan de 5 genoemd in de raming.153In de begroting wordt niet gesproken over verduurzaming
visserijsector op de lange termijn. Wat is de langetermijnvisie voor het verduurzamen
van de visserijsector die de minister nastreeft?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar mijn brief, waarin ik
de Kamer de lange termijnstrategie heb voorgelegd, die het kabinet die met
betrekking tot de visserijsector voor de komende jaren voor ogen staat (Kamerstuknummer
29 675, nr. 28). In deze brief ligt het accent op de Noordzeevisserij.Voor de schelpdiervisserij in de kustwateren is het lange termijnbeleid
vastgelegd in het beleidsbesluit «Ruimte voor een Zilte Oogst»
dat in 2004 is verschenen een een looptijd heeft van 2005–2020. Het
onlangs getekende convenant tussen natuurbeschermingsorganisaties, de mosselsector
en de overheid geeft daar verder invulling aan.Voor de visserij op de binnenwateren geldt dat op dit moment een traject
loopt rond het opstellen van een nieuwe toekomstvisie voor de binnenvisserij.
Over de resultaten hiervan zult u op een later moment worden geïnformeerd.154Welke maatregelen naast certificering is de minister
voornemens in te gaan zetten om de visstanden te herstellen? Is de minister
van mening dat certificering alleen bij een gezonde visstand een aanvullend
middel kan zijn om consumenten een bewuste keuze te laten maken, en niet een
doel is op zich?Voor herstel van de visbestanden is het Europese Gemeenschappelijke Visserijbeleid
het kader. De maatregelen die in dit kader worden genomen betreffen onder
meer het vaststellen van maximale vangsthoeveelheden, regulering van de visserij-inspanning
en het bevorderen van selectiviteit (technische maatregelen). Het Gemeenschappelijk Visserij Beleid heeft de afgelopen jaren resultaten
geboekt. Van belang daarbij zijn met name een op meerjarenbenadering gestoelde
aanpak voor de vangstquota, een meer effectief toezicht op naleving van de
maatregelen via het Europese Controle Agentschap en voldoende draagvlak via
de Regionale Adviesraden.Ik ben van mening dat certificering geen doel op zich is, maar een belangrijk
middel om duurzame visserij te bevorderen. Ik zie certificering als een marktinstrument
dat een bijdrage levert aan maatschappelijk verantwoord ondernemen.155Zijn er naast de MZI’s nog andere alternatieven
en wat is getalsmatig de verhouding tussen de verschillende alternatieven?
Is streefwaarde 12 000 ton uit alternatieve winning alleen afkomstig
uit de MZI’s of horen daar ook andere alternatieven bij en zo ja, in
welke mate dan?Naast het kweken van mosselzaad met behulp van MZI’s in de kustwateren
(Waddenzee en Oosterschelde) zijn er nog de volgende andere alternatieven:
het kweken van mosselzaad op de Noordzee en het binnendijks kweken van mosselen:
in vijvers of in broedhuizen (hatcherys/nurserys). Deze alternatieve mogelijkheden
bevinden zich op dit moment nog in een onderzoeks c.q. experimenteel stadium
en hebben daarom een beperkte productieomvang. De vooruitzichten zijn echter
redelijk positief. De genoemde streefproductie voor deze alternatieven is
12 000 ton mosselzaad, te weten 10 000 ton mosselzaad voor de kweek
op de Noordzee en 2000 ton mosselzaad voor de binnendijkse kweek. 156Wat is in 2009 de inzet voor de transitie van de kottervisserij?
Was de inzet voor 2010 – 5 schepen krijgen een bijdrage voor de pulskor –
niet de inzet voor 2009? Zo nee, waarom niet?Als de doelstelling is om in 2013 40% van de
kotters geschikt te maken voor alternatieve vangstmethodes voor de boomkor,
wat is dan de bedoeling van die andere 60%?De inzet voor de transitie van de Noordzee kottervisserij is onderdeel
van de middelen die in artikel 21.14 (Bevordering duurzame vangst en kweek
van vis en schelpdieren) zijn begroot. Met name het onderdeel «Duurzame
visserijmethodes», waarvoor begin 2009 een investeringsregeling voor € 2
mln. wordt opengesteld en het onderdeel Innovatieve proefprojecten (€ 5
mln.) zijn op deze transitie gericht. Ook het onderdeel Innovatie, kennisontwikkeling
en verspreiding waarmee o.a. de Kenniskringen in de visserij worden gesteund
(€ 1 mln.) en de Regeling garantstelling Visserij (€ 1
mln.) hebben betekenis voor de transitie.In 2009 zullen op basis van de in 2008 opengestelde investeringsregeling
5 schepen een investeringsbijdrage ontvangen voor omschakeling naar het pulskortuig.
Het in de begroting opgevoerde jaartal 2010 (beleidsagenda/transitie Noordzeevisserij)
dient gelezen te worden als 2009.De 40%-doelstelling voor 2013 geeft op ambitieuze wijze richting
aan het investerings- en innovatiebeleid voor de verduurzaming van de vloot.
Afhankelijk van de mate van realisatie van deze doelstelling in de komende
jaren, doch uiterlijk in 2013, is aan de orde welke doelstelling voor het
resterende deel van de vloot wordt gesteld en de wijze waarop dit gefaciliteerd
kan worden. Tot aan dat moment zijn voor deze 60% de nationale en communautaire
voorschriften kaderstellend. 157Hoe kan de meerderheid van de consumenten zich in 2011
bewust zijn van de gevolgen voor mens,dier en milieu, en een substantieel
deel bewust kiezen zonder adequate certificering? Waarom houdt u hierbij geen
rekening met onderzoeken die aanwijzen dat de meerderheid van de consumenten
een prijskoper is? Hoe rechtvaardigt u het hoge bedrag van 27 miljoen Euro
voor consumentenbewustwording met het oog op deze prijskopers, en het te verwachten
lage resultaat van uw activiteiten? Waarom kiest u niet voor aanscherping
van overheidsregelgeving op gebied van mens, milieu en dier, zodat eenvoudig
weg alle producten in de winkel hieraan voldoen?Zie antwoord 86.158Op welke wijze dragen Smaaklessen in het basisonderwijs
bij aan uw doelstelling dat in 2011 een meerderheid van de consumenten zich
bewust is van de eigen voedselkeuze op mens, dier en milieu waar ook ter wereld,
en dat een substantieel deel van de consumenten hier rekening mee houdt bij
de keuze van zijn voedsel? Ziet u basisschoolleerlingen in dit kader als consumenten?
Kunt u aangeven wat u in dit kader verstaat onder consumenten?Ik acht het van groot belang dat de consument in staat wordt gesteld om
een bewuste en duurzame keuze voor voedsel te maken. De basisschoolleerlingen
van vandaag zijn de consumenten van morgen en daarom zet ik in op Smaaklessen.
Het Landbouw Economisch Instituut (LEI) heeft in 2008 onderzocht of kinderen
geïnteresseerd zijn in voeding en wat hun basiskennis is (rapport «Biefstuk
komt niet van de kip»). Uit deze studie komt naar voren dat als kinderen
op school Smaaklessen hebben gevolgd, ze beter scoren op kennisvragen, evenals
kinderen die geprikkeld worden door het proeven of voelen van een voedingsmiddel.
Smaaklessen zijn een investering in de kennis en interesse van de toekomstige
consument.159Kunt u aangeven of u bij de bewustwording van consumenten
ook aandacht zult besteden aan de negatieve aspecten en gezondheidsrisico’s
van het eten van vlees en dierlijke eiwitten? Zo ja, op welke wijze gaat u
deze aspecten van vlees onder de aandacht brengen, welke budgetten heeft u
hiervoor gereserveerd en welke afrekenbare doelen heeft u hierover geformuleerd?Consumenten moeten zelf kiezen wat ze eten. Bij deze keuze kunnen ze zelf
gezondheidseffecten en/of milieueffecten meenemen. In de voorlichting door
het Voedingscentrum wordt hieraan aandacht besteed, evenals aan de variatiemogelijkheid
in eiwitcomponent (vis, wit/rood vlees/vleesvervangers).De financiering van deze voorlichting valt onder het budget van het Voedingscentrum.160Kunt u aangeven op welke wijze u de invloed van de
consument via zijn koopgedrag wilt aanwenden voor het verbeteren van de wijze
waarop dieren worden gehouden? Kunt u aangeven of u daarbij ook voornemens
bent de consument te sturen in zijn koopgedrag middels financiële prikkels?
Zo ja, op welke wijze?Zie antwoord 86. 161Kunt u aangeven welke prestaties u in 2009 zal realiseren,
vertaald in de verkoop van duurzame producten en andere zichtbare effecten
als gevolg van het beleid gericht op het vergroten van de kennis over de productie
van voedsel bij burgers? Kunt u aangeven welke financiële investeringen
daarmee zijn gemoeid en op welke wijze deze kennisvergroting wordt ingericht?
Kunt u aangeven of er ook aandacht zal worden gegeven aan de negatieve aspecten
van de productie van vlees en de veehouderij met betrekking tot dierenwelzijn,
klimaat en milieuproblemen? Zo ja, waaruit blijkt dat en welke budgetten worden
voor deze specifieke kennis vrijgemaakt?Zie antwoord 86.162Kunt u aangeven of u bereid bent om naast bewustwording,
fiscale maatregelen te nemen zoals een heffing op vlees en andere milieubelastende
voedingsproducten? Kunt u daarbij aangeven op welke wijze u voornemens bent
deze in te vullen, welke opbrengsten dit zou kunnen genereren en op welke
wijze u deze opbrengsten zult gaan besteden?Zie antwoord 86.163Op welke wijze wordt de Kamer geïnformeerd over
de peiling naar perceptie en gedrag van consumenten ten aanzien van de verschillende
waarden van voedselkwaliteit welke resulteert in bruikbare indicatoren?Zie antwoord 86.164Is landschapsbeleving hetzelfde als de beleving van
de kwaliteit van de leefomgeving?Nee.Landschap kan worden gezien als het fysieke aspect van de leefomgeving,
de uiterlijke verschijningsvorm, en voor sommige mensen ook de ontstaansgeschiedenis
van die verschijningsvorm. Maar de kwaliteit van de leefomgeving wordt ook
beïnvloed door niet fysieke aspecten zoals een gevoel voor veiligheid
en sociale samenhang.165Wanneer komen de voorstellen van de Taskforce Landschap
financieringsvormen? En welk budget/beleidsartikel hoort daarbij?De Task Force Financiering Landschap presenteert half november 2008 zijn
advies. In de Agenda Landschap wordt een eerste reactie op dat advies opgenomen.166Hoe letterlijk kunnen we het streven om via een publiekscampagne «het
landschap meer op de kaart te zetten» nemen? Wat is de planologische
status van de nationale landschappen? Hoe precies komen ze op de kaart, d.w.z.
hoe exact worden de landschappen begrensd?Het streven van de publiekscampagne om «het landschap meer op de
kaart te zetten» is niet letterlijk bedoeld. De publiekscampagne wil
burgers en ondernemers bewustmaken dat zij een rol kunnen vervullen bij het
behouden en realiseren van landschappelijke kwaliteit. De publiekscampagne
wil hen tot actie aanzetten. Daarnaast wordt er wel gewerkt om de Nationale Landschappen ook letterlijk
op de kaart te zetten. De meeste provincies hebben de globale begrenzing van
de Nationale Landschappen uit de nota Ruimte al omgezet in exacte begrenzingen
in streekplannen. Binnen die begrenzingen geldt het ja-mits regime; ontwikkelingen
zijn mogelijkheden mits de kernkwaliteiten niet worden aangetast. Verder geldt
dat alleen mag worden gebouwd voor eigen bevolkingsgroei (migratiesaldo nul)
en zijn grootschalige ontwikkelingen voor woningbouw, bedrijvigheid, glastuinbouw
en infrastructuur niet toegestaan.In het ontwerp AMVB-Ruimte die het Kabinet voor het zomerreces 2009 naar
de Kamer wil sturen, worden deze planologische aspecten opgenomen ten behoeve
van doorwerking in provinciale verordeningen en gemeentelijke bestemmingsplannen.167Gelden de genoemde referentiewaardes voor de indicator «kans
op werk» voor het als peildatum genoemde jaartal 2007 of voor het in
de bronvermelding genoemde jaartal 2004?De genoemde referentiewaardes gelden als nulmeting voor het jaar 2007,
waarbij de meest recent beschikbare gegevens van het jaar 2004 zijn gebruikt.168Met welke frequentie zullen de subindicatoren voor
de Sociaal Economische Vitaliteit van het platteland gemeten worden?Voor alle effectindicatoren in het kader van de Agenda Vitaal Platteland
wordt een bepaling van de nulsituatie in 2007, de tussensituatie in 2010 en
de eindsituatie begin 2014 vastgesteld. Een hogere frequentie is voor effectmetingen
niet effectief.169Hoe verhoudt het genoemde jaartal 2013 bij de streefwaarde
voor de Sociaal Economische Vitaliteit zich tot het genoemde jaartal 2020
bij de streefwaardes voor de betreffende subindicatoren?De streefwaarde geeft een grenswaarde aan. Onder die waarde zijn maatregelen
gewenst, daarboven houdt het Rijk de vinger aan de pols. Het jaar 2020 geeft
aan dat dit een lange termijndoelstelling is. In 2013 loopt de uitvoering
van het Tweede Meerjarenprogramma Vitaal Platteland af, dat is het moment
om te bezien of de huidige beleidsinsteek past bij de gewenste bijdrage aan
gebiedsontwikkeling.170Wat is de definitie van recreatieve voorzieningen in
de Randstad?Hiermee worden bedoeld voor dagrecreatie ingericht binnenstedelijk groen
(parken) en recreatievoorzieningen om de stad, zoals ingerichte dagrecreatiegebieden,
alsmede natuurgebieden en agrarisch cultuurlandschap die door middel van wandel-,
fiets- en vaarroutes en bijbehorende stad-landverbindingen een recreatieve
gebruiksfunctie hebben gekregen.171Kunt u voorbeelden geven uit de markt, van belemmeringen
die in de periode 2008–2011 worden weggenomen? Kunt u voorbeelden geven
van belemmeringen in wet- en regelgeving die in 2008–2011 worden weggenomen? In het traject van verdere professionalisering en opschaling van de multifunctionele
landbouw constateert de hiervoor ingestelde Taskforce dat belangrijke belemmeringen
in de markt o.a. worden gevormd door onvoldoende ketentransparantie, professionaliteit
van het ondernemerschap en cultuurverschillen. Marktbelemmeringen en -imperfecties
worden door de Taskforce aangepakt middels het leggen van nieuwe (intersectorale)
verbindingen, door het steunen van pilots, door te werken aan professionalisering
van ondernemerschap en door kennis te ontwikkelen en te ontsluiten. Concreet
wordt bijvoorbeeld voor landbouw & zorg samen met overheden, zorgverzekeraars
en ondernemers invulling gegeven aan een volwaardige en duurzame positie van
zorgboeren in bestaande financieringsstructuren voor verschillende product-markt-combinaties.
Overeenkomstige inzet van de Taskforce vindt plaats voor streekproducten en
boerderijeducatie.Ook op het vlak van de wet- en regelgeving is vaak sprake van onvoldoende
kennis bij meerdere betrokken partijen (ondernemers, overheden) en/of een
beperkte mate van professionaliteit. In dit verband komen vaak vragen naar
voren in relatie tot plaats & ruimte, milieu & natuur en sectorspecifieke
wetgeving over hygiëne, zorg, kinderopvang, horeca e.d. Daar werkt de
Taskforce dan ook aan in samenwerking met andere overheden en brancheorganisaties.
Zo wordt in samenwerking met de VNG gewerkt aan het formuleren van toepasbare
suggesties voor gemeentes voor de inpassing van de multifunctionele landbouw
in structuurvisies en bestemmingsplannen, inclusief suggesties voor benutting
van de mogelijkheden van ontwikkelingsplanologie volgens de nieuwe wet op
de ruimtelijke ordening.172Vallen zorgboerderijen onder de Taskforce Multifunctionele
Landbouw en/of onder Netwerk veelzijdig platteland? Zo, ja zijn andere departementen
hierbij betrokken?Landbouw en zorg (zorgboerderijen) vormt één van de zes
aandachtsgebieden van de Taskforce multifunctionele landbouw, met als doel
de verdere professionaliteit van de agrarische zorgketen te verbeteren. Daarnaast
worden ook in het Kennisnetwerk Vitaal Platteland de opgedane kennis en ervaringen
met zorglandbouw gedeeld. Over het onderwerp «landbouw en zorg»
is regelmatig contact tussen het ministerie van LNV, VWS en de Taskforce multifunctionele
landbouw.173In hoeverre wordt de innoverende en vooruitstrevende
recreatieondernemer belemmerd c.q. gestimuleerd door de uitstralende werking
van de Natura 2000 gebieden?Natura 2000 kan een positief effect hebben voor recreatieondernemers.
Natuur biedt immers een grote toegevoegde waarde aan recreatiebedrijven, waarbij
voor Natura 2000 zelfs sprake is van Europees waardevolle natuur. Innoverende
en vooruitstrevende recreatieondernemers kunnen hiervan gebruik maken.Of een recreatieondernemer wordt belemmerd door de uitstralende werking
van Natura 2000-gebieden is sterk afhankelijk van de aard van de activiteiten.
Beoordeeld moet worden of deze activiteiten een negatieve invloed hebben op
de beschermde waarden van een Natura 2000-gebied. Het gaat daarbij om de staat
van instandhouding van een soort of een habitattype.Een innoverende en vooruitstrevende recreatieondernemer zal bij de ontwikkeling
van zijn plannen rekening houden met deze natuurwaarden en eventueel aanpassingen
doorvoeren, zodat geen sprake is van negatieve effecten. Als
dit in een vroegtijdig stadium gebeurt, zijn deze negatieve effecten in de
meeste gevallen te voorkomen.174Wat veroorzaakt de verschillen tussen de genoemde aantallen
hectares bij de (oorspronkelijke) taakstelling, gerealiseerde taakstelling
per 1 januari 2007 en bijbehorende resttaakstelling voor het verwerven
van groen om de stad in de begroting voor 2008, het jaarverslag over 2007
en de voorliggende begroting?De oorspronkelijke taakstelling die in de begroting 2009 is opgenomen –
16 000 hectares – verschilt met het in het jaarverslag 2007 genoemde
werkelijke aantal van 14 563 ha. De taakstelling RodS is niet verlaagd
van 16 000 ha naar 14 563 ha, maar in overleg met de provincies,
om technische redenen aangepast. Het verschil tussen beide cijfers (1500 ha)
betreft recreatiegebieden, die reeds vóór 1994 volledig zijn
ingericht. Tevens omvat de 16 000 ha een project dat buiten ILG-verband
wordt gerealiseerd.Bij de cijfers van de realisatie taakstelling per 1 januari 2007
is in de begrotingen 2008 en 2009 abusievelijk het saldo van de oorspronkelijke
taakstelling -/- taakstelling ILG 2007–2013 verantwoord. Volgens de
huidige beschikbare gegevens is het aantal verworven hectares 9672. In het
gezamenlijke project van Rijk en provincies «Nulmeting op Kaart»
worden taakstelling en realisatie van RodS definitief vastgesteld en vastgelegd
in de ILG-bestuursovereenkomsten.Bij realisatie taakstelling ILG 2007–2013 in de begroting 2009 is
de taakstelling ILG 2007–2013 conform het MJP opgenomen ad 4096 ha.
De taakstelling genoemd in het jaarverslag 2007 en begroting 2008 had 4096
ha moeten zijn.175Waaruit bestaat de actieve bescherming van weidevogels
en de verbetering van de leefgebieden van de weidevogels en hoeveel geld is
er gereserveerd voor de weidvogelbescherming in het bijzonder?De actieve bescherming en verbetering van de leefgebieden van weidevogels
bestaat uit op de weidevogel afgestemd (agrarisch) beheer. Dit gebeurt onder
andere door uitgesteld maaien en mozaïekbeheer waarbij percelen niet
in één keer worden gemaaid. Op dit moment vindt op ongeveer
150 000 ha weidevogelbeheer plaats in de vorm van agrarisch beheer en
natuurbeheer. De bijdrage van LNV aan deze maatregelen verloopt via het Investeringsbudget
Landelijk Gebied (ILG) en bedraagt op jaarbasis circa € 26 mln.176Wat zijn de beleidsvoornemens voor 2009 voor de biodiversiteit
in de Nederlandse wateren?Voor de zoute wateren ligt in het voornemen vijf Natura 2000-gebieden
in de Noordzee te realiseren, waaronder vier Habitatrichtlijngebieden en een
Vogelrichtlijngebied. Het voornemen is vóór 1 januari 2009
vier Habitatrichtlijngebieden (Noordzeekustzone ten noorden van Bergen, Vlakte
van de Raan, Doggersbank en Klaverbank) aan te melden bij de Europese Commissie.
De gebieden zullen worden beschermd met het oog op de instandhouding van Habitattype
1110 (ondergelopen zandbanken). Met deze aanmelding wordt beoogd bij te dragen
aan behoud en herstel van de biodiversiteit in de Noordzee. Het voornemen
is om die gebieden in 2010 aan te wijzen, tezamen met het Vogelrichtlijngebied
het Friese Front. Voor zoete wateren worden de waterplannen 2009–2015 van rijk, provincies
en waterschappen vastgesteld. Het nationale waterplan bevat generiek beleid
voor het verbeteren van de chemische kwaliteit van wateren. De regionale plannen
bevatten gebiedsgerichte maatregelen voor wateren, zoals aanleg van natuurvriendelijke
oevers, vispassages en leefgebieden voor flora en fauna, hermeandering, maatregelen
voor verdrogingsbestrijding (TOP-gebieden) en aanvullende maatregelen voor
verdere reductie van nutriënten- en gewasbeschermingsbelastingen naar
oppervlaktewateren. Met al deze maatregelen wordt het ecologisch functioneren
van wateren verbeterd. Dat is nodig voor herstel en behoud van biodiversiteit.177Wat is de planning voor de achterblijvende gebieden –
die niet behoren bij de helft van de 162 Natura 2000 gebieden die definitief
zullen worden aangewezen, en niet bij de circa 100 gebieden waarvan beheerplannen
in concept zullen worden afgerond – zowel wat aanwijzing betreft als
wat opstelling beheerplannen betreft? Hoe wordt voorkomen dat er problematische
achterstand op gaat treden?De planning van de implementatie van Natura 2000 is erop gericht alle
162 Natura 2000-gebieden voor het einde van 2010 definitief aan te wijzen.
Dit is een Brussels vereiste. Voor een deel van deze gebieden geldt dat de
provincies eerst een beheerplan in concept willen opstellen. Daarvoor hebben
zij de gelegenheid tot 1 september 2009. Dit betekent dat deze gebieden
pas in 2010 definitief kunnen worden aangewezen. Voor de overige gebieden
geldt dat een groot deel daarvan in 2009 definitief kan worden aangewezen.
De besluiten zullen zoveel mogelijk in samenhangende groepen worden gepubliceerd.
Uiterlijk drie jaar na de definitieve aanwijzing moet het beheerplan voor
een gebied worden vastgesteld.178Hoe verwacht de minister aan haar verplichtingen omtrent
de bescherming van zeegebieden te voldoen zonder dat hier middelen (bijvoorbeeld
voor onderzoek voor aanvullende gebieden) voor aankomend jaar voor zijn gereserveerd?Beantwoording gecombineerd met 252 en 253.Voor de bescherming van mariene zeegebieden heb ik meerjarig middelen
gereserveerd. In 2009 betreft dit een bedrag van € 700 000.
Het geld is onder andere bestemd voor onderzoek naar de mogelijk aanvullend
te beschermen gebieden en voor onderzoek (naar voorbeeld van het Duitse EMPAS-project)
naar het treffen van visserijmaatregelen in Natura 2000 gebieden. Bovengenoemde
middelen vallen onder beleidsartikel 23.13 Beheren Ecologische Hoofdstructuur
en staan daarmee los van het bedrag van € 37 mln. dat beschikbaar
is voor Natura 2000. Over de verdere financiering van het onderzoek naar mogelijk
aanvullend te beschermen gebieden en het opstellen van de beheerplannen maak
ik nadere afspraken met V&W. Er zijn geen aparte middelen gereserveerd
voor voorlichting over natuur in de Noordzee.179Hoe verhoudt de bovengenoemde inzet van het ministerie
zich met het standpunt dat Nederland de EU-doelstelling dat per 2010 de achteruitgang
van de biodiversiteit een halt moet zijn toegeroepen wordt onderstreept (pagina
101 begroting LNV). Is de minister van mening dat deze doelstelling ook voor
de Noordzee geldt? Zie eerste deel vraag beantwoording vraag 250. Voor wat betreft de beantwoording
van de tweede vraag benadruk ik dat het mariene thema één van
de prioritaire thema’s is van het Beleidsprogramma Biodiversiteit.180Kunt u aangeven op welke wijze u het aandeel van 70234
hectare «nieuwe EHS Restant» gaat realiseren in 2018? Wat is de
status van deze categorie in de periode 2014–2018? Zijn deze gronden
reeds verworven, zijn ze onderdeel van een taakstelling in een bestuursovereenkomst
etc.?De genoemde 70 234 ha is de oppervlakte grond die vanaf 2014
nog in beheer moet worden genomen. Deze gronden zijn voor een deel reeds verworven.
Ze maken geen deel uit van de huidige bestuursovereenkomsten, omdat deze 2007–2013
als looptijd hebben. Gronden die zijn verworven ten behoeve van terreinbeherende
organisaties worden eerst ingericht en daarna voor beheer overgedragen aan
de terreinbeherende organisaties. Bij particulieren gebeurt dat via functieverandering
van grond die al bij hen in eigendom is. Ook deze gronden worden ingericht
en daarna in beheer genomen.181Welke budgetten zijn er voor respectievelijk subsidie-instrumenten
en fiscale instrumenten om de ontwikkeling en marktintroductie van tussensegmenten
te stimuleren?Voor het stimuleren van de ontwikkeling en marktintroductie van tussensegmenten
en het stimuleren van de consumentenvraag is er deze kabinetsperiode een budget
gereserveerd van in totaal € 4 mln. (€ 1 mln. per jaar).
Er zijn geen fiscale instrumenten die specifiek gericht zijn op het stimuleren
van tussensegmenten.182Hoe kunnen u de stappen van Aldi, Lidl en Wakker Dier
inzake de castratie van biggen en de Verklaring van Noordwijk worden gewaardeerd?Het doel van de verschillende partijen is hetzelfde: stoppen met castreren.
Op kleine schaal wordt het niet castreren in Nederland al toegepast en vermarkt.
De ondertekenaars van de Verklaring van Noordwijk zetten zich in om uiterlijk
per 2015 te stoppen met castreren. Om dit op grote schaal en op een verantwoorde
wijze te doen is de verwachting van de Nederlandse ketenpartijen en onderzoekers
dat er nog een aantal jaren onderzoek en aanpassingen op de bedrijven zelf
nodig is om voor de hele keten de stap naar stoppen met castreren te zetten.
Volgens deze inzichten blijft de tussenstap van verdoofd castreren daarom
nodig. Met grote interesse volg ik de ontwikkelingen in Duitsland. Het heeft
mijn voorkeur als er eerder dan 2015 verantwoord gestopt kan worden met castreren.183Op basis van welke gegevens is de naleving van dierenwelzijnsnormen
op de peildatum vastgesteld?Zoals in het rapport van de Algemene Rekenkamer, getiteld Duurzaamheid Intensieve Veehouderij (Kamerstuknummer 31 478,
nr. 1), is aangegeven, wordt de referentiewaarde van 70% voor
dierenwelzijn berekend als een gemiddelde van de naleving in de verschillende
subsectoren (pluimvee, varkens, kalveren). Ik verwijs derhalve voor de beantwoording
van de vraag naar deze rapportage. 184Het percentage van naleving van bestaande welzijnsnormen
wordt op 72% geschat. Het is onduidelijk waar dit getal vandaan komt,
zeker gezien het lage controlepercentage van 5% bedrijven per jaar.
Kunt u dit nader toelichten?Doelstelling is om in de periode 2007–2011 van 70% naar 80%
naleving op dierenwelzijn te komen. De eerste jaren is de stijging minder
fors dan de latere jaren. Dit omdat het traject programmatisch handhaven dierenwelzijn
in de latere jaren haar vruchten af gaat werpen. Hiermee beoog ik dat voor
2009 het nalevingspercentage 72% zal bedragen.Ook wordt in de vraag een relatie gelegd van naleving met controlepercentage.
Met een goed genomen steekproef kan met een relatief laag aantal bezochte
bedrijven een goed beeld van de naleving gevormd worden.185In het Coalitie Akkoord is de ambitie geformuleerd
om de handhaving van de welzijnsregelgeving verder te verhogen. Hoe staat
het daar mee?Voor deze intensivering van de handhaving heb ik extra middelen ingezet.
In 2008 is € 2 mln. extra ingezet en in 2009 wordt € 4
mln. extra ingezet. Deze intensivering wordt ingevuld via een verdere capaciteitsuitbreiding
bij de AID en de VWA, voortbouwend op de uitbreidingen in de afgelopen periode.186Welke gevolgen zal de uitwerking van het Urgentieprogramma
Randstad hebben voor het functioneren van de diverse agrarische sectoren in
het Groene Hart?Binnen het programma Randstad Urgent zijn de volgende projecten relevant:
Greenports, Groot Mijdrecht Noord, Ruggengraat voor natuur en recreatie (Natte
As) en Oude Rijnzone (inclusief Venster Bodegraven–Woerden), waarvan
de laatste 3 (vrijwel) geheel binnen het Groene Hart zijn gelegen.Het project Greenports heeft tot doel de functie van de greenports te
verstevigen, binnen het Groene Hart geldt dit voor Boskoop, één
van de versnellingsprojecten in het kader van de Nota Ruimte. Inzet bij alle
projecten is het realiseren van de rijksdoelen door integrale gebiedsontwikkeling.
Bij deze integrale aanpak wordt uiteraard ook ingespeeld op de belangen van
de landbouw en de bijdrage die de landbouw kan bieden.187Waaruit bestaan de niet toegerekende uitgaven die niet
de apparaatsuitgaven en de uitvoeringskosten van beleid/bijdragen aan baten-lastendiensten
betreffen? Kunt u een overzicht geven van deze uitgaven naar de verschillende
doelen binnen de operationele doelstellingen?De omvang van de niet aan kabinetsdoelstellingen toegerekende programma-uitgaven
bedragen circa € 150 mln.Hiervan heeft circa € 52 mln. betrekking op artikel 22 Agrarische
ruimte, € 44 mln. op artikel 25 Voedselkwaliteit en diergezondheid
en € 52 mln. op artikel 26 Kennis en innovatie.De niet toegerekende uitgaven op artikel 22 ad € 52 mln. betreft
vnl. de uitgaven voor landinrichtingsprojecten via het ILG op OD 22.11 en
de Greenports op OD 22.12. De niet toegerekende uitgaven op artikel 25 ad € 44
mln. betreffen de uitgaven op OD 25.11 voor voedselveiligheid inclusief
de destructie-uitgaven en de uitgaven die samenhangen met het handhaven van
het diergezondheidsniveau op OD 25.12.Bij artikel 26 zijn op OD 26.15 de Wettelijke Onderzoekstaken ad € 52
mln. niet toegerekend. Een specificatie hiervan staat op pagina 153/154 van
de begroting.188Waarom wordt de bijdrage voor de naleving natuurwetgeving
in de opeenvolgende jaren met een verschillend bedrag verhoogd? Zijn hier
de zogenoemde Jacobi-gelden in verwerkt?Het rapport «Over wetten van de natuur – Evaluatie van de
natuurwetgeving: bevindingen en beleidsconclusies» en het convenant
dat de handhavingspartners in het kader van het project «Programmatisch
Handhaven Natuurwetgeving» hebben gesloten, bevatten een aantal actiepunten
ter versterking van de handhaving Natuurwetgeving. Voorbeelden daarvan zijn
het digitaliseren van aanvragen op basis van de regeling afgifte en kenmerken
pootringen en andere merktekens, het invoeren van een informatieuitwisselingssysteem
tussen uitvoerende en handhavende diensten en het invoeren van elektronische
dienstverlening CITES. In 2008 is met behulp van de budgetverhoging op basis
van het amendement-Jacobi (Kamerstuknummer 31 200 XIV, nr. 14) een
start gemaakt met deze actiepunten. Deze activiteiten worden de eerstvolgende
jaren voortgezet. Deze ICT-investeringen zijn incidentele kosten die naast
een vermindering van administratieve lasten, efficiëntie in de uitvoering
en handhaving opleveren. De verschillen in bedragen in de begroting worden
verklaard door de tijdelijke aard van deze investeringen. Door de invoer van
Programmatisch handhaven worden ook taken als nalevingsmeting en communicatie
naar doelgroepen versterkt. Daarnaast wordt de toezicht- en opsporingcapaciteit
Natuurwetgeving structureel uitgebreid. Dit met name op het beleidsterrein
CITES. Dit is in lijn met de bestedingen 2008 als gevolg van het amendement-Jacobi.189Over welke invasieve exoten heeft u het bij de coördinatie
van de uitvoering van het invasieve exotenbeleid bij de PD? Zijn bij de uitvoering
ook andere departementen betrokken zowel in de zin van beleid als budget?Het gaat met name om invasieve exoten die een risico vormen voor de biodiversiteit.
Uitgangspunt van het beleid is dat overlast door exoten zoveel mogelijk wordt
voorkomen, bij voorkeur in het stadium voor soorten invasief zijn. De PD heeft
een speciale taak in het signaleren en analyseren van de gevolgen van potentieel
invasieve exoten. Zo nodig met externe kennis én in samenwerking met
andere departementen als de verwachte schade van exoten daar aanleiding toe
geeft.190Kunnen jonge vissers ook deelnemen aan de investeringsregeling
Jonge Agrariërs?Nee. Het EU-kader waarbinnen deze door de Commissie medegefinancierde
maatregel wordt uitgevoerd is niet van toepassing op de visserij.191Wat is het benuttingpercentages van de investeringsregeling
Jonge Agrariërs? Hoeveel van de ingediende aanvragen wordt daadwerkelijk
in hetzelfde jaar uitgegeven? Tot nu toe zijn vanaf 2005 elk jaar de budgetten die de rijksoverheid
reserveerde volledig benut om subsidies toe te zeggen en moesten aanvragen
worden afgewezen in provincies die geen provinciale bijdrage toezegden.De jonge agrariërs kunnen na de subsidieverlening beginnen met het
uitvoeren van het investeringsplan en zij kunnen de betaling aanvragen nadat
de investering is gerealiseerd. Daarvoor hebben de jonge agrariërs 2
jaar de tijd. De ervaring is dat in het jaar van verlening nog geen betalingsaanvragen
binnenkomen, in het eerste jaar na aanvrage ongeveer 15% en in het
tweede jaar de rest. Dat is ook logisch, omdat het vaak om investeringen in
gebouwen gaat.Bij de oplevering in september 2008 (het laatste moment waarop de aanvragen
uit 2006 konden worden opgeleverd) van de aanvragen die in 2006 zijn gedaan
bleek dat ongeveer 85% van de jonge agrariërs hun toezegging ook
daadwerkelijk benut hebben en ongeveer 15% niet. Bij het niet benutten
speelt in sommige gevallen mee dat de vergunningen te veel tijd vergden waardoor
de investering niet binnen de gestelde opleveringstermijn van 2 jaar kon worden
gerealiseerd.192Uit welk budget en hoeveel wordt besteed aan de invulling
van de leefgebieden benadering?Vanuit het Investeringbudget Landelijke Gebied (ILG) is er in de periode
2007–2013 jaarlijks € 1,2 mln. beschikbaar voor de uitvoering
van de leefgebiedenbenadering door provincies. Vanuit de begroting 2009 wordt
aan dit bedrag in het ILG voor de jaren 2009 en 2010 jaarlijks € 1,5
mln. toegevoegd en voor de jaren 2011–2013 wordt er jaarlijks € 2
mln. toegevoegd.193In hoeverre is het ministerie van LNV betrokken bij
het Integraal afsprakenkader voor de Schaalsprong Almere, dat medio volgend
jaar wordt afgesloten? Bent u volop partner en doet u met betrekking tot het
groen in en om de stad en de «ecologische schaalsprong» van het
Markermeer en IJmeer volop mee in de afspraken rond de schaalsprong?In het kader van Randstad Urgent wordt in het gebied «Amsterdam–Almere»
de besluitvorming voorbereid rond sterk samenhangende projecten, zoals de
schaalsprong Almere, de openbaar vervoersverbinding Schiphol–Amsterdam–Almere–Lelystad,
(OV-SAAL), de toekomstagenda Markermeer–IJmeer (TMIJ), de lange termijnverkenning
Schiphol (in relatie tot vliegveld Lelystad). Deze projecten worden door verschillende
overheden getrokken. Volgend jaar leidt dit tot een beleidsbrief van het kabinet
met principe-uitspraken over de samenhangende projecten in het gebied «Amsterdam–Almere».
Ook worden, mede op basis van de beleidsbrief, afspraken gemaakt met de gemeente
Almere in het zogenaamde Integraal Afsprakenkader. LNV is bij de voorbereiding
van deze besluitvorming goed betrokken.194Bij de bouw van de stad Almere is opvallend dat de
investeringen in de groenstructuur voorop hebben gelopen op het bouwen van
woningen. Op welke wijze is het ministerie van LNV opnieuw een strategische
investering in groen bij de komende uitbreiding van de stad aan het voorbereiden,
t.b.v. het Intergraal Afsprakenkader?Het is nu nog te vroeg hierover een uitspraak te doen. Dit punt komt volgend
jaar terug in het Integraal Afsprakenkader. 195In het rapport Toekomstvisie Markermeer en IJmeer wordt
gepleit voor het realiseren van een toekomstbestendig ecologisch systeem.
Welke rol ziet het ministerie van LNV voor zichzelf bij de verdere invulling
van dit ontwikkelingsperspectief?Zie antwoord 193.196Ziet u de realisatie van een toekomstbestendig ecologisch
systeem als een belangrijke conditie voor de mogelijkheid van buitendijkse
ontwikkelingen in het gebied, zoals die worden uitgewerkt in de «Taskforce
Pampus» die is ingesteld op basis van de «Noordvleugelbrief»
van het vorige kabinet?In het kader van Randstad Urgent worden de juridische mogelijkheden om
te komen tot een gecombineerde opgave voor ecologische schaalsprong en buitendijkse
stedelijke ontwikkeling verkend. De uitkomsten worden meegenomen in de besluitvorming
volgend jaar.197Als totstandkoming van een toekomstbestendig ecologisch
systeem en buitendijkse ontwikkelingen een samenhangende ontwikkeling is,
wat ziet u dan als de meest geëigende juridisch-planologische route om
deze integrale ontwikkeling van het Markermeer–IJmeergebied gerealiseerd
te krijgen?De Natuurbeschermingswet 1998 is het kader om te bepalen of ontwikkelingen
kunnen plaatsvinden in of nabij een Natura 2000 gebied. De Wet ruimtelijke
ordening bevat de instrumenten voor de planologische verankering. In het kader
van Randstad Urgent worden de juridische-planologische mogelijkheden om te
komen tot een gecombineerde opgave voor ecologische schaalsprong en buitendijkse
stedelijke ontwikkeling verkend. Op basis van de uitkomsten van deze verkenningen
zal het kabinet volgend jaar besluiten nemen over de projecten in dit gebied.198Hoe ziet u de vaststelling van instandhoudingsdoelstellingen
in het kader van Natura 2000 voor het gebied van het Markermeer en IJmeer
in relatie tot de integrale besluitvorming over de toekomst van dit gebied,
zowel wat betreft het ecologisch systeem als mogelijke toekomstige infrastructurele
en stedelijke ontwikkelingen in en rondom IJmeer/Markermeer?Het ontwerp aanwijzingsbesluit Natura 2000 Markermeer & IJmeer heeft
in de periode tussen 11 september en 22 oktober jongstleden ter
inzage gelegen. In dit ontwerpbesluit zijn de doelen en de begrenzing aangegeven.
Eventuele ontwikkelingen, waarover nog geen besluitvorming heeft plaatsgevonden
kunnen uiteraard nog niet worden meegenomen in het ontwerp-aanwijzingsbesluit.
In 2010 is de definitieve vaststelling gepland.199Welke vorm krijgt het onderzoek naar nieuwe vormen
van eiwitproductie? Welke rol hebben de verschillende departementen hierin?Nog dit jaar gaat het LNV-Programma Innovaties Eiwitketens van start.
Het programma richt zich op innovaties in productontwikkeling en marktintroductie,
kennisontwikkeling en -overdracht. Het doel is Nederland een voorsprong te
laten nemen door te investeren in technologie, marktontwikkeling en consumentengedrag.
LNV stelt voor de periode 2008–2012 € 6 mln. beschikbaar.
Op korte termijn start overleg met andere departementen (VROM,
OCW, VWS en EZ) over betrokkenheid bij dit programma. Via de Small Business
Innovation Research Programma (SBIR)-regeling worden nieuwe samenwerkingsvormen
gestimuleerd tussen kennisinstellingen en MKB bedrijven. Naast het genoemde
programma wordt binnen de onderzoeksprogramma’s bij de WUR in de komende
jaren onderzoek verricht naar verduurzaming van de productie en consumptie
van eiwitten.200Welk deel van de onvoorziene kosten van Dienst Regelingen
is toe te schrijven aan het tijdig en correct uitbetalen van de bedrijfstoeslag
2006? Zijn er hogere kosten te verwachten naar aanleiding van de uitbetaling
van de bedrijfstoeslag 2007?Binnen de exploitatie van DR is GLB de grootste regeling die DR uitvoert
en 2007 was het eerste jaar dat de BedrijfsToeslagRegeling (BTR) uitbetaald
werd. Als gevolg van nog niet volledig uitontwikkelde ICT-systemen en de kinderziekten
die zich daarbij voordeden was meer inzet dan gepland noodzakelijk om de (Europese)
deadline voor uitbetaling te halen. Het betrof ongeveer een derde deel van
de onvoorziene kosten. Gebleken is dat een dergelijke situatie zich bij de
BTR 2007 niet heeft voorgedaan.201Welke andere partijen zijn betrokken bij de implementatie
van de beleidsnota NME en LNV-programma Jeugd?Bij de nota NME in principe vier velden van spelers betrokken:1. de bestuurlijke actoren, waaronder andere departementen (VROM, OCW,
V&W) en andere overheden (provincies, gemeenten, waterschappen);2. de lokale NME-centra via de Vereniging voor Duurzame Gemeenten en de
landelijke NME – organisaties;3. verschillende onderwijsorganisaties; scholen en schoolbesturen, Pabo’s.
Afhankelijk van het onderwerp zijn ook instellingen voor Agrarisch Onderwijs
(en groene kennisinstellingen betrokken bij onderwerpen;4. andere maatschappelijke partijen, waaronder wetenschap, NGO’s;
op lokaal niveau worden – afhankelijk van het project – maatschappelijke
organisaties als bewonersgroepen, woningbouwcorporaties, lokale NGO’s,
en individuele scholen betrokken.Bij het LNVprogramma Jeugd zijn de volgende partijen betrokken:1. andere departementen (m.n. VROM en VWS);2. GGD’s, Jeugdorganisaties zoals Jantje Beton, Scouting;3. NGO’s zoals st. wAarde of de coalitie «scharrelkinderen»;4. natuurorganisaties als SBB, Natuurmonumenten;5. landelijke NME organisaties;6. platform boerderijeducatie;7. organisaties rond speelnatuur (NUSO, Oase, Speeldernis);8. incidenteel individuele gemeenten (bijv. Proeftuin Amsterdam);9. partners uit netwerk voedseleducatie (smaaklessen, voedingscentrum);10. partners uit netwerk rond Maatschappelijke Stages.202Wat is het totale ILG budget inclusief de bijdragen
van de EU en de leenplafonds voor de verwerving van de EHS?De beschikbare ILG-budget via de LNV-begroting is € 3,2 mld.
voor de periode 2007–2013. Aangevuld met een bedrag van € 105
mln. afkomstig van de bijdragen van de EU (POP2) en € 300
mln. van de leenplafonds voor de verwerving van de EHS, komt de totale rijksbijdrage
op € 3,6 mld.203Kunt u aangeven wat de reikwijdte en doelstellingen
zijn van de natuurpilots IJmeer en Markermeer? Wat is de aanleiding van deze
pilots?De natuurwaarden van dit gebied staan onder druk. De Natuurpilot in het
IJmeer-Markermeer moet uitwijzen welke investeringen/maatregelen de grootste
kans bieden op het herstel en de ontwikkeling van de natuurwaarden.204Wat wordt verstaan onder de leenplafonds voor de verwerving
van de EHS? Welke functie hebben de leenplafonds en hoe werkt het?Tijdens het kabinet Balkenende-II is vanwege een Rijksbrede ombuiging
het budget voor grondverwerving EHS ten behoeve van de particuliere terreinbeherende
organisaties structureel verlaagd. Om de realisatie van de EHS, als gevolg
van deze ombuiging, niet te vertragen, is besloten om naast de beschikbare
budgetten op de LNV-begroting, de noodzakelijke extra middelen via een leenfaciliteit
beschikbaar te stellen. Deze leenfaciliteit loopt via de Vereniging Natuurmonumenten,
maar is tevens bedoeld voor de Provinciale Landschappen. De leenfaciliteit
houdt in dat Natuurmonumenten jaarlijks buiten begrotingsverband een vooraf
vastgesteld maximumbedrag leent bij het Groenfonds. Dit maximum is het leenplafond,
dat niet mag worden overschreden. Het Rijk staat garant voor deze lening en
de kosten van rente en aflossing van de lening komen uit dien hoofde ten laste
van de Rijksbegroting. Door deze faciliteit is het mogelijk de prestaties
voor verwerving volgens planning te realiseren.205Wanneer komt de definitieve toedeling van de Nota Ruimte
middelen? Om hoeveel middelen gaat het? Op welke termijn wordt de overzichtsconstructie
gecomplementeerd?De Nota Ruimte projecten die geheel of deels in het Groene Hart liggen
zijn de Westelijke Veenweiden, Groot Mijdrecht Noord, Oude Rijnzone, Nieuwe
Hollandse Waterlinie en greenport Boskoop. Eind 2007 heeft het Kabinet € 35
mln. toegekend aan drie pilot-projecten in de Westelijke Veenweiden (Krimpenerwaard,
Wormer- en Jisperveld, Zegveld-Portengen) en € 4 mln. aan greenport
Boskoop. Het kabinet besluit in fases over de toedeling van middelen aan de
Nota Ruimte projecten, mede op basis van de uitkomsten van MKBA en businesscases.
Het Kabinet neemt naar verwachting dit jaar een besluit over de bijdrage voor
Nieuwe Hollandse Waterlinie en in de loop van 2009 over de Oude Rijnzone en
Groot Mijdrecht Noord. Over het programma van projecten in de Westelijke Veenweiden
zal naar verwachting eind 2009 worden besloten. Daarna kan de overzichtsconstructie
Groene Hart worden gecompleteerd.206Hoe wordt gemeten dat de economische koploperspositie
van de ondernemingen binnen het Nederlandse agrocomplex op internationaal
niveau verder wordt versterkt?Dit wordt gemeten in de LEI-publicatie «De Nederlandse Landbouw
op het Europese scorebord». Het wordt gemeten op basis van het Farm
Accountancy Datanetwork van de Europese Unie. Deze metingen zijn verricht
in 1996 en 2004. Het percentage agro-bedrijven in top 100 van innovatieve bedrijven uit
alle sectoren in Nederland wordt jaarlijks gemeten in de «Innovatie
top 100» van BIZZ-Syntens.207Wat draagt actieplan Agrologistiek bij aan het bevorderen
van maatschappelijk geaccepteerde productievoorwaarden van dierenwelzijn?Het Platform Agrologistiek faciliteert pilotprojecten waarbij transport
zo veel mogelijk vermeden wordt.Momenteel wordt een studie uitgevoerd naar de logistiek van onderdelen
van de dierketen, waarbij onder andere gekeken wordt of een efficiëntere
logistiek kan bijdragen aan verhoogd dierenwelzijn. Deze studie wordt begin
2009 afgerond.208Hoe staat de doelstelling dat in 2011 5% van
de stallen duurzaam en diervriendelijk is, in verhouding tot uw eerder genoemde
doelstelling dat de landbouw in 15 jaar in alle opzichten duurzaam, met breed
draagvlak in de samenleving producerend met respect voor mens, dier en milieu
waar ook ter wereld moet zijn? Kunt u per jaar weergeven hoe de andere streefcijfers
zijn tussen 2011 (5%) en 2023 (100%)?Zoals ik heb aangegeven in mijn toekomstvisie voor een duurzame veehouderij
wil ik aan het eind van de kabinetsperiode de opgaven en het tijdpad naar
een duurzame veehouderij duidelijk hebben voor het bedrijfsleven en de samenleving.In deze kabinetsperiode streef ik naar 5% integraal duurzame stallen
in 2011, met een duidelijk perspectief op grootschalige toepassing van deze
stallen in de jaren daarna. Over de ontwikkeling en realisatie van integraal
duurzame stallen voor de jaren na 2011 wil ik in de uitvoeringsagenda duurzame
veehouderij nadere afspraken maken met het primaire bedrijfsleven, ketenpartijen
en maatschappelijke organisaties.Het kabinet heeft in de Nota dierenwelzijn voor deze kabinetsperiode € 11
mln extra middelen gereserveerd voor onderzoek, innovatie- en demonstratieprojecten
en investeringsondersteuning in integraal duurzame en diervriendelijke stallen
en vanaf 2012 € 8 mln per jaar. Verder heeft het kabinet in
het kader van het Impulsprogramma duurzame agroketens voor de komende jaren
extra middelen beschikbaar gesteld voor het stimuleren van investeringen in
integraal duurzame en diervriendelijke stallen (respectievelijk € 2.5
mln, € 1.5 mln en € 1 mln in 2009, 2010 en 2011).Daarnaast stimuleert het kabinet investeringen in deze stallen via de
regelingen Milieuinvesteringsaftrek (MIA) en Willekeurige afschrijving milieuinvesteringen
(VAMIL). Zoals in de Nota dierenwelzijn is aangegeven is niet-gelabeld en
indicatief gemiddeld circa € 15 mln per jaar beschikbaar voor het
stimuleren van welzijnsinvesteringen.209Kunt u specificeren aan welke doelstellingen, maatregelen
en beleidsinzet de circa 6,9 miljoen euro ter verbetering van het dierenwelzijn
worden besteed en op basis van welke indicatoren en afrekenbare prestaties
de effecten zullen worden gemeten? Kunt u daarbij aangeven hoeveel dieren
het in 2009 beter gaan krijgen als gevolg van deze beleidsinzet en wat deze
verbeteringen inhouden?Voor het eerste deel van de vraag: zie het antwoord 39.De houders zijn verantwoordelijk voor de goede verzorging van hun dieren.
Mijn beleidsinzet draagt daar aan bij. 210Kunt u per diergroep (landbouwhuisdieren, proefdieren,
gezelschapsdieren, vissen, dieren in het wild, dieren in de vermaakindustrie)
specificeren welk deel van de circa 6,9 miljoen euro ter verbetering van het
dierenwelzijn aan hen wordt besteed?Zie antwoord 39.211Kunt u aangeven hoeveel geld van de circa 6,9 miljoen
euro ter verbetering van het dierenwelzijn zal worden uitgekeerd aan veehouders
in de vorm van directe of indirecte subsidies voor het nemen van maatregelen
en wat de verdeling is over de verschillende sectoren?Van de € 6 886 000 in 2009 zal via de Investeringsregeling
duurzame stallen een bedrag van € 275 000 direct worden uitgekeerd
aan veehouders. De regeling staat voor iedere veehouder open. De verdeling
over de verschillende sectoren is afhankelijk van de aanvragen. Het uit te
keren bedrag loopt op naar € 825 000 in 2010 en € 1 275 000
in 2011. Zie ook het antwoord op vraag 39.Naast de genoemde € 6,9 mln. zullen verspreiding van onderzoek
en innovaties in integraal duurzame stallen indirect bijdragen aan verbetering
van het dierenwelzijn door veehouders. Hier gaat het om een bedrag van € 500 000.212Kunt u aangeven hoeveel er gebruik gemaakt wordt van
de Maatlat Duurzame Veehouderij voor melkkoeien, varkens en pluimvee, en hoeveel
punten er gescoord worden op dierenwelzijn en op milieu?Zie antwoord 227.213Wat verstaat de minister onder integraal diervriendelijke
stallen?Onder integraal duurzame en diervriendelijke stallen versta ik stal- en
houderijsystemen waarin verschillende duurzaamheidsthema’s in onderlinge
samenhang verbeterd zijn ten opzichte van de huidige stalsystemen. Naast een
extra verbetering van dierenwelzijn ten opzichte van de huidige wettelijke
normen gaat het om stallen en houderijsystemen die tegelijkertijd minstens
voldoen aan andere belangrijke randvoorwaarden zoals milieu, diergezondheid,
arbeidsomstandigheden en economische haalbaarheid. Zoveel als mogelijk wordt
op deze thema’s ook een verbetering ten opzichte van de wettelijke minimumeisen
of de gangbare praktijk gerealiseerd.Het gaat om stallen die zowel tegemoet komen aan de behoeften van het
dier (welzijn, gezondheid) als aan de behoeften van de ondernemer (arbeidsomstandigheden,
economie), het milieu en de burger. Derhalve geen stallen die eenzijdig zijn
geoptimaliseerd voor het dier of het milieu, maar stallen waarin zoveel mogelijk
gelijktijdig aan de verschillende behoeften tegemoet wordt gekomen en waar
schijnbare tegenstellingen tussen bijvoorbeeld dierenwelzijn en milieu worden
overbrugd door het ontwerpen van nieuwe concepten.214Hoe staat het met het ontwerpen van integraal diervriendelijke
stallen en wanneer zijn de eerste stallen gebruiksklaar?De sleutels tot de ontwikkeling van integraal duurzame en diervriendelijke
stallen zijn systeeminnovaties en duurzaamheidssprongen, waarbij gebruikelijke
werk- en zienswijzen in de sectoren kritisch tegen het licht worden gehouden
en nog niet eerder gebaande paden worden bewandeld. Met deze nieuwe werkwijze
zijn al positieve ervaringen opgedaan in het project «Houden van Hennen»
in de legpluimveehouderij dat is uitgevoerd door Wageningen UR. Hieruit zijn
twee nieuwe voorbeeldontwerpen voortgekomen. De eerste praktijkstallen zijn
of worden door pluimveebedrijven gerealiseerd. Daarnaast heeft een bedrijf
voor pluimveestalinrichting een aparte BV opgericht voor het vermarkten en
uitrollen van één van de voorbeeldontwerpen.Ik heb Wageningen UR opdracht gegeven om ook voor de andere sectoren in
overleg met de primaire sector, toeleverende en verwerkende ketenpartijen
en maatschappelijke organisaties nieuwe stalsystemen te ontwerpen. In 2007
is een ontwerptraject gestart voor de melkveehouderij («Kracht van Koeien»),
dat eind dit jaar moet leiden tot de eerste nieuwe stalontwerpen. In 2008
is begonnen met het ontwerptraject in de varkenshouderij. In 2009 worden de
eerste nieuwe stalontwerpen naar verwachting opgeleverd. Vanaf 2009 start
een ontwerptraject voor de vleeskuikenhouderij en de legsector die produceert
voor de eiproductenindustrie.215Hoe gaat u voorkomen dat bij de ontwikkeling van diervriendelijke
stallen de waarde dierenwelzijn ingeleverd wordt tegen andere zaken, zoals
tegen milieu, bijvoorbeeld omdat milieumaatregelen zijn concreter, makkelijker
te meten, wettelijk verplicht zijn?Zie de antwoorden 67, 74 en 214.216Op welke wijze geeft u samen met de minister van VROM
invulling aan de integratie van milieu en dierenwelzijn, zodat er daadwerkelijk
een geïntegreerd overheidsbeleid komt, en wat zijn de resultaten en opdat
dierenwelzijn niet het onderspit delft?Zie antwoord 135.217Kunt u aangeven waarom u de milieuproblemen niet eerst
en vooral oplost door de veestapel te verminderen? Bent u bereid deze maatregel
verder uit te werken in uw beleid?Het beleid is gericht op het stellen van randvoorwaarden met betrekking
tot het verder verduurzamen van de veehouderij. De omvang van de veestapel
is daarbij geen doel maar mogelijk een gevolg. Bovendien is tot 2015 het aantal
varkens en kippen in Nederland gemaximeerd via het stelsel van dierrechten.
Het stelsel van melkquota werkt tot die tijd beperkend op het aantal melkkoeien
in Nederland. Vooruitlopend op de situatie na 2015 heb ik opdracht gegeven
tot het onderzoek «milieusturing na 2015». In dit onderzoek zal
worden nagegaan of het vervallen van het melkquotum en het van rechtswege
vervallen van het stelsel van dierrechten op termijn nog extra overheidssturing
zal vergen en hoe deze eruit kan zien om de duurzaamheidsdoelen van de veehouderij
te halen.218Hoe gaat u er voor zorgen dat het dierenwelzijn van
het project Kracht van Koeien beter wordt geborgd en onder andere weidegang
vast onderdeel zal zijn van diervriendelijker veehouderijsystemen voor melkvee?Het aspect dierenwelzijn is in het onderzoekproject Kracht van Koeien
geheel geborgd omdat voor alle innovatieve ontwerpen de randvoorwaarde
geldt dat ze tot een wezenlijke verbetering van dierenwelzijn moeten leiden.Bij het onderzoek naar dierenwelzijneisen zijn de behoeften van de koe,
bijvoorbeeld voldoende ruimte, het uitgangspunt. Weidegang is een goede oplossing
dat het dier voldoende ruimte krijgt. In vrijwel alle ontwerpen in het onderzoeksproject
is weidegang mogelijk.219Het project Koe en Wij, waarin 60 veehouders rond de
meest voorkomende belemmeringen voor weidegang, trachtten de weidegang erin
te houden is afgerond. Hoe staat het met het vervolg hierop? Wat doet u verder
om weidegang van melkkoeien te bevorderen? Kunt u aangeven welke stappen u
neemt om na dagverse zuivel met gegarandeerde weidegang van de twee grootste
zuivelfabrikanten ook zoveel mogelijk kaas met gegarandeerde weidegang op
de markt te krijgen?Ik wil het project Koe en Wij een vervolg geven en voer daarover overleg
met het veehouderij- en zuivelbedrijfsleven. Naast Koe en Wij is ook de Stichting
Weidegang actief, met medeondersteuning van LNV. Zoals ik reeds in antwoord
op Kamervragen (Aanhangsel van de Handelingen TK, nr. 3203) heb aangegeven
zal ook voor verdere uitbreiding van initiatieven na dagverse zuivel het voortouw
bij marktpartijen moeten liggen.220Over welk budget gaat het bij het financieel steunen
door LNV van het opzetten van een certificeringssysteem?Ik heb u in de nota Dierenwelzijn aangegeven dat ik de ontwikkeling van
een privaat certificatieschema voor de Honden en Kattenbranche faciliteer
en ondersteun. Dit geldt ook voor de ontwikkeling van een privaat certificatieschema
voor dierenspeciaalzaken en de import- en groothandel (uitvoering motie Snijder-Hazelhoff,
28 286, nr. 115). In lijn daarmee betaal ik nu de kosten van de
onafhankelijk voorzitter van de certificeringwerkgroepen, de kosten van het
NEN welke de certificatieschema’s opstelt en de kosten van ondersteunend
onderzoek. De kosten hiervoor zijn circa € 400 000.221Kan meer informatie worden gegeven over het 3-jarige
meetprogramma naar de milieuemissies uit nieuw ontwikkelde integrale duurzame
stallen? Op welke wijze wordt de vergunningverlening en de toepassing van
deze nieuwe stallen gefaciliteerd?Ik wil initiatiefnemers de gelegenheid bieden om een aanvraag in te dienen
voor het meten van een nieuw integraal duurzaam stalsysteem. Ik ben bezig
met het opstellen van een procedure hiervoor. Deze procedure is begin volgend
jaar gereed.Ik ben in overleg met mijn collega van VROM over de mogelijkheden om de
vergunningverlening voor integraal duurzame stallen te faciliteren. Ik denk
hierbij onder andere aan een aanpassing en het flexibeler toepassen van de
proefstalstatus in het kader van de Regeling ammoniak en veehouderij. Verder
worden investeringen in dergelijke stallen gefaciliteerd. Zie daarvoor het
antwoord op vraag 75.222Waarom staan voor «onderzoek en monitoring derogatie»
alleen in 2010 uitgaven gepland en niet in 2009, terwijl de onderbouwing van
het Vierde Actieprogramma Nitraatrichtlijn op korte termijn om onderzoek en
monitoring vraagt? De monitoring van de derogatie betreft een verplichting die volgt uit
de op 8 december 2005 door de Europese Commissie aan de Nederlandse Staat
afgeven derogatiebeschikking. De aan Nederland toegekende derogatie, en daarmee
de monitoringsverplichting, heeft betrekking op de periode 2006–2009.
De monitoring van de derogatie, alsmede het benodigde onderzoek voor de onderbouwing
van een derogatie voor de periode van het vierde actieprogramma Nitraatrichtlijn
(2010–2013), zijn in 2006 voor de looptijd van de derogatie verplicht.
Het benodigde budget is daarbij overgeheveld naar beleidsartikel 26, Kennis
en Innovatie.223Waarom wordt het budget fytosanitair (2e tabel) afgebouwd?Voor het vijfjarig FES programma «Versterking infrastructuur plantgezondheid»
is voor de jaren 2006 tot 2010 budget toegevoegd aan de LNV-begroting. Dit
programma wordt per december 2010 afgesloten. Hierdoor zijn er op dit moment
vanaf 2011 geen uitgaven meer opgenomen in de LNV-begroting. Op dit moment
wordt bekeken welke programma’s voor verlenging in het kader van het
FES in aanmerking komen. Bij deze besprekingsronde wordt ook het FES programma «versterking
infrastructuur plantgezondheid» betrokken.224Wat was het budget voor demonstratieprojecten in respectievelijk
de glastuinbouw, de biologische landbouw, de intensieve veehouderij en de
melkveehouderij in 2007 en 2008? Welk deel hiervan is benut?In onderstaande tabel zijn voor 2007 en 2008 weergegeven de bedragen die
beschikbaar gesteld zijn bij de desbetreffende openstellingen van de demonstratieregeling
en de benutting ervan (aangegane verplichtingen). Demonstratieregeling (incl. EU-cofin.)Bedragen
x € 1 000Openstelling 2007Real.
2007Openstelling 2008Real. 2008 (progn.)– glastuinbouw/energie1 4533401 453400– biologische landbouw560153495495– intensieve veehouderij1 100380600500– melkveehouderij00550400225Bent u voornemens concrete acties te ondernemen om
ervoor te zorgen dat meer ondernemers voldoen aan de voorwaarden die gesteld
worden aan deelname aan de regeling demonstratieprojecten? Zo ja, welke?Ja, er zal meer aandacht gegeven worden aan de communicatie over de demonstratieregeling
en over het voldoen aan de voorwaarden. Vrij veel aanvragen werden afgewezen
omdat ze te zeer gericht waren op onderzoek. Dit terwijl de demonstratieregeling
juist bedoeld is voor aanvragen die het onderzoekstadium voorbij zijn en waarbij
de vernieuwingen in de praktijk kunnen worden toegepast.226Op welke wijze zet LNV zich in voor een goede plaats
van de biologische landbouw in het Gemeenschappelijk Landbouw beleid?Mijn inzet voor het toekomstige Gemeenschappelijke Landbouwbeleid is om
de marktoriëntatie, innovatiekracht en duurzaamheid te versterken door
inkomenstoeslagen meer te koppelen aan maatschappelijke waarden en bijvoorbeeld
groene en blauwe diensten te ondersteunen. Dit heb ik uiteengezet
in de Houtskoolschets die ik u afgelopen september heb toegezonden (Kamerstuknummer
28 625, nr. 60).Zoals ik in de beleidsnota Biologische landbouwketen 2008–2011 «Biologisch
in verbinding, perspectief op groei» heb aangegeven (Kamerstuknummer
28 942, nr. 15), ligt het voor de hand dat de biologische landbouw
hiervan kan profiteren, omdat ze met haar productiewijze bijdraagt aan maatschappelijke
waarden. De suggesties die door de biologische sector zelf in dit kader worden
aangedragen, betrek ik bij mijn overwegingen.227Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over de uitbreiding
van de Maatlat Duurzame Veehouderij?Investeringen in duurzame varkens-, pluimvee- en melkveestallen komen
in aanmerking voor fiscale ondersteuning via de Milieu-investeringsaftrek
(MIA) en de Willekeurige Afschrijving Milieu-investeringen (Vamil) door te
voldoen aan de criteria die in de Maatlat Duurzame Veehouderij (MDV) genoemd
zijn. De Maatlat is in 2008 uitgebreid met de genoemde melkveestallen.In 2007 is er op grond van de MIA/Vamil aftrek aangevraagd voor investeringsbedragen
van circa € 240 mln voor varkensstallen en circa € 71
mln voor pluimveestallen. Voor 2008 zijn er nog geen gegevens beschikbaar.Er is geen overzicht aanwezig van alle aanvragen waarin het aantal punten
voor welzijn en ammoniak is weergegeven. In een kleine, niet-representatieve
steekproef scoorden de aanvragen in 2007 gemiddeld als volgt op de MDV: (tussen
haakjes de minimumeis uit de MDV).  WelzijnammoniakVleesvarkens21 (16)42 (7) Legkippen31 (23)52 (12)Hierbij is één punt op de ammoniakmaatlat niet vergelijkbaar
met één punt op de welzijnsmaatlat, aangezien het om verschillende
schalen gaat. De hoge scores op de ammoniakmaatlat zijn een gevolg van investeringen
in luchtwassers, die veel punten opleveren. De MDV voor melkvee is pas in
het voorjaar van 2008 gepubliceerd, er zijn nog geen gegevens beschikbaar
over het aantal aanvragen.De overheid heeft de intentie om de maatlat uit te bouwen met nieuwe sectoren
en nieuwe duurzaamheidsthema’s. In 2009 start onderzoek ten behoeve
van criteria voor de vleeskalverhouderij. Of en per wanneer de kalversector
via de MDV een beroep op de MIA/Vamil regeling kan doen hangt onder meer
af van de mogelijkheden tot het stellen van eisen op de verschillende duurzaamheidsthema’s,
de verwachte te behalen duurzaamheidswinst en het beslag op het beschikbare
budget. Daarnaast vindt momenteel onderzoek plaats naar de mogelijkheden tot
uitbreiding met de duurzaamheidthema’s energie en diergezondheid. Naar
verwachting kunnen deze duurzaamheidthema’s in het voorjaar van 2009
in de maatlat opgenomen worden. Bij deze herziening zal tevens aanpassing
plaatsvinden van de eisen van de reeds bestaande maatlatten voor dierenwelzijn
en ammoniak. De Kamer zal te zijner tijd worden geïnformeerd over de
aanpassingen.228Wat is de stand van zaken van het programma luchtwassers,
en daarbinnen de ontwikkelingen van de gecombineerde luchtwassers? U ontvangt hierover binnenkort een brief van de minister van VROM mede
namens mij.229Hoe wordt voorkomen dat het project KODA na 2009, zonder
LNV-bijdrage, doodbloed?De LNV-bijdrage is bedoeld om een impuls te geven aan gewenste omtwikkelingen
en is als zodanig voor 4 jaar toegekend. Het project Kennis op de Akker (KODA)
heeft in de huidige vorm een looptijd van 1 januari 2006 tot 31 december
2009. Gedurende deze looptijd investeert het bedrijfsleven 4 mln euro en LNV
4 mln euro. Het project is gericht op vergroting van het gebruik van kennis
en op verbetering van ketenwerking in de akkerbouw. De inhoudelijke sturing
van dit project is bij het bedrijfsleven gelegd en er is gewerkt met een nieuw
financieringsmodel («Koda-miles») In 2009 zal uitgebreid geëvalueerd
worden wat het KODA-project heeft opgeleverd voor bedrijfsleven en voor de
overheid. Nu is reeds duidelijk, dat die onderdelen van KODA die te maken
hebben met ICT (standaardisatie en integratie van systemen), voor een belangrijk
deel zullen worden overgenomen in een nieuw project, dat zich richt op Precisielandbouw.
Een aanzienlijk deel van de «KODA-agenda» krijgt daarmee een vervolg.Het is aan de huidige KODA-partners zelf om te beslissen, of en zo ja,
hoe het KODA-project wordt voortgezet. De nieuwe manier van samenwerken tussen
ketens en het ontwikkelde financieringsmodel kunnen ook zonder LNV-bijdrage
prima functioneren. Als de partners voldoende meerwaarde in de KODA-aanpak
zien, dan verwacht ik ook dat KODA, zij het wellicht op wat kleinere financiele
schaal, voortgezet wordt.230Wat zijn de aanbevelingen van de beleidsdoorlichting
van het huidige subsidie-instrumentarium van artikel 21? Waarom is er een
taakstelling?Zoals vermeld in de ontwerpbegroting 2009 van mijn departement zal de
Beleidsdoorlichting van artikel 21 in 2009 plaatsvinden. De uitkomsten van
deze beleidsdoorlichting zal ik aanbieden bij de Verantwoording over de Begroting
2009 in het voorjaar van 2010.Er is een (beperkte) taakstelling met ingang van 2009 op huidige subsidieregelingen
om beleidsprioriteiten en knelpunten van LNV te kunnen financieren. De verdere
invulling van deze taakstelling vanaf 2011 zal mede gebaseerd zijn op
de uitkomsten van de beleidsdoorlichting.231Hoeveel geld voor de bevordering van de verduurzaming
van Noordzeevisserij staat gereserveerd voor de MSC-certificering?Beleidsartikel 21.14 geeft het totaalbedrag dat voor Verduurzaming van
de vangst en kweek van vis en schelpdieren in 2009 beschikbaar is.Het in gang zetten van certificeringtrajecten, waaronder Marine Stewardship
Council-(MSC)-certificering, is een verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven.
Om die reden zijn er geen middelen specifiek voor certificeringtrajecten gereserveerd.
Gelet op de wenselijkheid van certificering van vis en visproducten acht ik
het van belang dat in de door LNV ondersteunde innovatieprojecten en kenniskringen
certificering veel aandacht krijgt.Ook via de verdere uitwerking van het maatschappelijk convenant Noordzeevisserij
wordt hieraan bijgedragen. 232Kunt u aangeven hoe het staat met het vervolg op het
rapport «Kamervraag discards in de Nederlandse visserij», opgesteld
door Wageningen Imares? Kunt u aangeven welke maatregelen u precies heeft
getroffen en welke maatregelen u in 2009 gaat treffen om de bijvangsten te
verminderen, en welke resultaten u daarvan verwacht?Het rapport van Wageningen IMARES is gebruikt als input bij gesprekken
in Europees kader over dit belangrijke thema. De resultaten van deze gesprekken
zullen worden meegenomen in voorstellen van de Europese Commissie met betrekking
tot het probleem van de bijvangsten. Ik verwacht deze voorstellen nog dit
jaar. Vervolgens zal ik de Kamer informeren over deze voorstellen en mijn
inzet op het terrein van het verminderen van ongewenste bijvangsten. Mijn
inzet is erop gericht om de streefwaarden die in de begroting staan genoemd
te realiseren.Verder zijn de innovatie en investeringsregelingen onder het Europees
Visserij Fonds gericht op het verduurzamen van de visserij en het stimuleren
van selectievere vangstmethoden. Voor 2009 is voor het aanpassen van vissersvaartuigen
en bevorderen van selectiviteit een bedrag van € 2 mln. gereserveerd.233Hoe wordt de verduurzaming van de garnalenvisserij
bevorderd gezien de gemaakte afspraken in deze sector in het kader van het
Maatschappelijk Convenant Noordzeevisserij?De bestaande innovatie en investeringsregelingen staan open voor duurzame
garnalenvisserij. Ook zijn er kenniskringen ingesteld. Het maatschappelijk
convenant tenslotte, fungeert als kader waarbinnen sector, maatschappelijke
organisaties en overheid afspraken hebben gemaakt over een verdere verduurzaming
van de visserij. Ook over de rolverdeling. De overheid faciliteert, de sector
zelf neemt het initiatief. LNV heeft verder financieel bijgedragen aan proefprojecten
in de garnalensector om zich voor te bereiden op het MSC-keurmerk.234Hoeveel geld wordt er in de komende jaren uitgetrokken
voor de sanering van de visserijvloot?Ik heb op dit moment geen plannen om geld uit te trekken voor sanering
van de visserijvloot.235Wanneer en op welke wijze is het thema vissenwelzijn
aan de orde geweest in de Europese Visserijraad? Bent u bereid dit onderwerp
aan de orde te stellen?In mijn Nota Dierenwelzijn heb ik aangegeven dat mijn inzet de komende
periode gericht zal zijn op aspecten van meer ecologische aard, zoals het
verminderen van de bijvangsten en het gebruik van selectievere vangstmethoden.
De innovatie en investeringsregelingen onder het EVF zijn gericht op het verduurzamen
van de visserij en het stimuleren van selectievere vangstmethoden.Discards staat prominent op de Europese agenda. Binnenkort zullen de discussies
over dit onderwerp gevoerd worden en zal uiteindelijk leiden tot besprekingen
in de Visserijraad. Dit zal naar verwachting volgend jaar starten. 236Wat is uw inzet bij de herziening van de EU-richtlijn
voor het doden en slachten van dieren? Bent u bereid zich er hard voor te
maken dat dodingsmethoden voor vissen in de herziene richtlijn worden opgenomen?
Zo neen, waarom niet?Het kabinet zal binnenkort het BNC-fiche over de herziening van de EU-richtlijn
voor het doden en slachten van dieren aan de Tweede Kamer sturen. In dit BNC-fiche
zal de inzet van het kabinet bij de herziening van de Europese regelgeving
voor het doden en slachten van dieren worden verwoord. Ik vind het belangrijk
dat op termijn ook bedwelmingstechnieken voor vis in de Europese regelgeving
worden opgenomen. Hiertoe moeten wel voldoende wetenschappelijke gegevens
voorhanden zijn en moeten de te ontwikkelen bedwelmingstechnieken voldoende
zijn beproefd in de praktijk.237Hoeveel geld is er voor het komend jaar beschikbaar
voor het Europees onderzoek naar bruinvisstrandingen, het onderzoek naar discards
en bijvangst van bruinvissen en de toegezegde «state of the art»
rapportage over deze problematiek?Ten behoeve van het onderzoek naar de doodsoorzaak van aangespoelde Bruinvissen,
(in het kader van het ASCOBANS verdrag en de Habitatrichtlijn) stel ik de
komende vijf jaar € 500 000,– ter beschikking. Ook heb
ik een protocol ontwikkeld over de te volgen procedure vanaf stranding tot
onderzoekstafel. Het is de bedoeling dat dit vanaf 1 januari 2009
in werking treedt. Voor populatieonderzoek en voedselecologie trek ik volgend
jaar € 180 000,– uit.Wat betreft de door mij toegezegde «state of the art» rapportage
kan ik u meedelen dat deze in de loop van volgend jaar zal worden toegezonden.
De reden hiervoor is dat de Europese datacollectieverordening die met mijn
toezegging in verband stond, begin dit jaar ingrijpend is gewijzigd. Over
de precieze Nederlandse invulling hiervan zal de Commissie begin 2009 reageren.
Dit wil ik meenemen in de rapportage.238Wat is de meetbare doelstelling bij het doorontwikkelen
van nieuwe vormen van aquacultuur? Waarop stuurt u die ontwikkelingen?De meetbare doelstelling bij het doorontwikkelen van nieuwe vormen van
aquacultuur is vastgelegd in het Operationele Programma bij het Europese Visserijfonds
en luidt: Assen200620102015Doelstelling As 2:    Versterking en verduurzaming van de aquacultuur        Resultaat-indicatoren    Verhoogde omzet uit de viskweek39 mln (2005)+ 40%+ 100% Productie van schelpdierzaad uit alternatieve productiemethoden2 Mkg8 Mkg12 MkgIk faciliteer deze ontwikkeling door het beschikbaar stellen van subsidies
uit het Europese Visserij Fonds (circa € 12 mln. voor de periode
tot 2013). Waar nodig worden specifiek beleid en regelgeving ontwikkeld. 239Wat is de stand van zaken met betrekking to het bedwelmen
en doden van vissen in de aquacultuur in Nederland?Momenteel werkt Wageningen IMARES aan het praktijkrijp maken van het diervriendelijker
doden van kweekvis. Dat gebeurt in mijn opdracht en in samenwerking met afdelingen
van Wageningen Universiteit en met het bedrijfsleven. Het project is per 1 januari
2008 gestart en heeft een looptijd van twee jaar. Er worden goede vorderingen
gemaakt bij het ontwikkelen van de gewenste bedwelmingsmethoden, maar er zijn
op dit moment nog geen resultaten bekend.240Wanneer verwacht u dat de in het EU Craft-project «Stun
Fish First» ontwikkelde methode voor het bedwelmen van tilapia, meerval,
tarbot en zeebaars in Nederland getest en in de praktijk kan worden toegepast?
Bent u bereid een financiële bijdrage te leveren zodat deze methode zo
snel mogelijk toegepast wordt in Nederland? Zo ja, welke? Zo neen, waarom
niet?Deze vraag is letterlijk dezelfde vraag als bij de schriftelijke vragenronde
voor de Nota Dierenwelzijn. Voor de antwoorden verwijs ik dan ook naar mijn
brief van 21 januari 2008 (Kamerstuknummer 28 286, nr. 96).241Welke methoden worden er in Nederland toegepast voor
bedwelmen en doden van paling in enerzijds de aquacultuur en anderzijds in
het wild gevangen? Voldoen deze aan de eisen die de wetgeving aan dodingsmethoden
stelt (als die van toepassing zouden zijn op vissen)?Zie antwoord 240.242Bent u bereid zodra er bedrijfsklare methoden zijn
voor bedwelmen en doden van paling, tilapia, meerval, zeebaars en tarbot,
deze zo snel mogelijk verplicht te stellen voor de Nederlandse aquacultuur
en andere dieronvriendelijke bedwelmings- en dodingsmethoden te verbieden?
Zo neen, waarom niet?Zie antwoord 240.243Deelt u de visie dat het zoutbad voor paling een dodingsmethode
is die het dier veel pijn, angst en stress en een lange doodsstrijd bezorgd
en daarom onwenselijk is? Bent u bereid deze methode te verbieden? Zo ja,
op welke termijn? Zo neen, waarom niet?Zie antwoord 240.244Wat is de stand van zaken met het bedwelmen en doden
van vissen in de kustvisserij in Nederland? Voldoen de hier toegepaste methoden
aan de eisen die de wetgeving stelt aan dodingmethoden bij andere dieren?
Bent u bereid de ontwikkeling van diervriendelijke dodingmethoden in de kust-
en zeevisserij te bevorderen? Zo ja, hoe? Zo neen, waarom niet?Zie antwoord 240. 245Welk deel van het onderzoeksbudget voor visserij gaat
naar onderzoek voor betere vangst-, bedwelmings- en dodingsmethoden? Gebeurt
er daarnaast nog ander onderzoek dat voor het welzijn van belang is? Zo ja,
welk?Voor het praktijkrijp maken van het diervriendelijker doden van paling,
tilapia en meerval is voor 2008 en 2009 een bedrag van € 165 000
begroot. Om dit onderzoek te verbreden naar andere soorten staat een nieuw
project op stapel. Voor het onderzoek naar transport en waterkwaliteit is € 300 000
begroot voor deze kabinetsperiode. Andere onderzoeken die lopen zijn een maatlat
voor duurzame kweek van vis en onderzoek naar natuurlijk gedrag en fysiologie
in relatie tot houderij-omstandigheden. Voor het overige verwijs ik u naar
het antwoord op vraag 156.246Deelt u de visie dat het kunnen ontplooien van natuurlijk
gedrag een belangrijk criterium is voor dierenwelzijn? Wat is er (wetenschappelijk)
bekend over de mogelijkheid van vissen in de aquacultuur om natuurlijk gedrag
te kunnen vertonen? Bent u bereid om te zorgen dat er onderzoek komt naar
belangrijke kennisleemtes op dit gebied? Wat is verder nodig om te komen tot
een goede beoordeling van het welzijn van vissen die gehouden worden in de
aquacultuur in Nederland?Zie antwoord 240.247Wat is de kans dat vissen die door de zee- of kustvisserij
in netten worden gevangen dit overleven? Deelt u het standpunt dat, behalve
de bedwelmings- en dodingsmethoden van de zee- en kustvisserij, ook de vangstmethoden
veel verbetering behoeven i.v.m. vissenwelzijn? Zo ja, wat gaat u hieraan
doen? Zo neen, waarom niet?Zie antwoord 240.248Hoe verhoudt de insteek, dat innovatie de motor is
achter transities en het instrument van sanering slechts bij uitzondering
wordt ingezet, zich tot uw medewerking aan het behalen van de Europese doelstelling
om de omvang van de visbestanden boven het voorzorgsniveau te brengen en/of
te houden?De Europese doelstelling om de bestanden boven het voorzorgniveau te brengen
en te houden kan worden bereikt met de inzet van verschillende instrumenten.
Sanering is daar slechts één van. Het belangrijkste instrument
voor dit doel in Europees verband, zijn de vast te stellen toegestane vangsthoeveelheden
en quota. De vlootcapaciteit is de afgelopen jaren met het saneringsinstrument
aanzienlijk gereduceerd. Ook de inzet van beperking van de visserij inspanning,
de bevordering van selectiviteit in de visserij met behulp van technische
maatregelen, de beperking van de teruggooi van ongewenste bijvangst (zogenaamde
discards) en het bevorderen van duurzame visserijtechnieken zijn instrumenten
die aan deze doelstelling moeten bijdragen.Het stimuleren van innovatie gericht op meer duurzame visserijtechnieken
leidt tot een vloot met minder impact op het ecosysteem en levert daarmee
een bijdrage aan het bereiken van de doelstellingen in het visstandbeheer.
Naast verduurzaming van de visserij is een van de speerpunten in mijn innovatiebeleid
verbetering van opbrengsten, bijvoorbeeld door middel van brandstofbesparing,
om de economische gevolgen van quotumdalingen, die het gevolg
zijn van gestelde Europese beleidsdoelstellingen, op te kunnen vangen.249Kunt u aangeven of er op de begroting budget gereserveerd
is voor de beheerskant van duurzame visserij?In het antwoord op vraag 5 is een uitsplitsing gemaakt naar de uitgavencategorieën
voor visserij. Het betreft de programma-uitgaven en de uitgaven voor LNV baten-lasten
diensten (in totaal € 6,2 mln. voor uitvoerings- en handhavingskosten
door (DR, AID en VWA). Daarnaast zijn er nog de posten voor de beheerskant
van het beleid. Dat betreft de apparaatskosten van de directie Visserij, inclusief
de rederij. Deze bedragen voor 2009 ongeveer € 10,6 mln., waarvan € 7,6
mln. voor de rederij.250Het is volgens deskundigen niet meer mogelijk om voor
2010 het verlies van biodiversiteit te keren. Gaat de minister met dit voortschrijdend
inzicht inzetten op extra maatregelen en zo ja, welke extra maatregelen neemt
de minister?Het is waarschijnlijk dat partijen de mondiale 2010-doelstelling over
biodiversiteit (substantiële vermindering van de mondiale achteruitgang
van biodiversiteit per 2010) niet zullen halen en dat voor EU-lidstaten de
EU-2010-doelstelling over biodiversiteit (stopzetting achteruitgang biodiversiteit
in de EU per 2010) niet zullen halen. Met de uitvoering van het beleidsprogramma «Biodiversiteit
werkt: voor natuur, voor mensen, voor altijd» (2008–2011), waaronder
het instellen van een taskforce «Biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen»
die met aanvullende voorstellen kan komen met het oog op de langere termijn,
wil het kabinet vasthouden aan het verbeteren van de staat van instandhouding
van biodiversiteit in de periode na 2010.251Wat wordt precies bedoeld met «aandacht geven
aan de negatieve invloed». Op welke manier gaat de minister concreet
zorg dragen voor het verkleinen van de ecologische voetafdruk en de negatieve
invloed die Nederland daarmee heeft op de biodiversiteit?Met «ecologische voetafdruk» wordt doorgaans bedoeld dat Nederlands
handelen invloed heeft op ecosystemen «elders en later». Met name
voor sectoren die een grote negatieve invloed hebben op biodiversiteit zal
moeten worden nagegaan hoe hun directe «ecologische voetafdruk»
in de meest waardevolle gebieden ter wereld kan worden verminderd. Nederland
werkt internationaal al actief samen op dit gebied (bijvoorbeeld in het Biodiversiteitsverdrag).
Er zijn echter extra inspanningen nodig om de «ecologische voetafdruk»
en negatieve invloed van op de biodiversiteit elders te verminderen. Dit vereist
bijvoorbeeld ook dat productieprocessen in Nederland anders worden ingericht,
of dat andere grondstoffen worden ingekocht (meer duurzame grondstoffen).
Daartoe wordt het beleidsprogramma «Biodiversiteit werkt: voor natuur,
voor mensen, voor altijd» uitgevoerd, waarin bijvoorbeeld acties staan
voor verduurzaming van handel in hout, soja, en palmolie. Deze moeten ertoe
bijdragen dat ons beslag niet meer op onduurzame wijze op de biodiversiteit
elders wordt afgewenteld. Daarnaast wordt de taskforce «Biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen» ingesteld. Deze kan de Nederlandse overheid
aanvullend concrete voorstellen doen voor de ontwikkeling van de beleidsagenda
ten aanzien van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen, onder meer wat
betreft biodiversiteit buiten Nederland. Daarnaast is er strikt
genomen ook sprake van een «ecologische voetafdruk» in Nederland
zelf. Deze wordt aangepakt met het reguliere beleid en beleidsvoornemens in
het genoemde beleidsprogramma. Dit betreft onder meer realisatie van de Ecologische
Hoofdstructuur en beleid op het gebied van milieu, ruimtelijke ordening, water,
landbouw en visserij.252Kunt u aangeven of in het bedrag van € 37
miljoen euro die beschikbaar is voor Natura 2000 (o.a. aanwijzing, inspraak
en beheerplannen) geld gereserveerd is voor nader ecologisch onderzoek naar
(een netwerk van) zeegebieden die zich mogelijk kwalificeren om als beschermd
gebied te worden aangemeld?Zie antwoord 178.253Kunt u aangeven of ook voor EHS op de Noordzee budget
gereserveerd is voor het tot stand komen van beheerplannen voor beschermde
gebieden op zee en het ondersteunende project (naar voorbeeld van het Duitse
EMPAS-project) dat hiervoor nodig is? Kunt u aangeven of er op de begroting
budget gereserveerd is voor voorlichting over de natuur in de Noordzee?Zie antwoord 178.254Kunt u aangeven hoe het staat met de uitwerking van
de motie Polderman (26 407, nr. 34) over een uitvoeringsprogramma
voor het beleidsprogramma biodiversiteit, met concreet afrekenbare doelen?
Kunt u aangeven waar in de begroting hiervoor geld is gereserveerd?Tijdens het vragenuur van 7 oktober 2008 heb ik aangegeven voor 1 maart
2009 met een uitwerking van de motie te zullen komen.255Wat is de stand van zaken met betrekking tot de begrenzing
van de EHS door provincies? Welke provincies hebben hier wel en welke nog
niet aan voldaan?Alle provincies hebben de EHS in hun streekplan opgenomen. Ik verwijs
daarbij naar hetgeen ik gemeld heb in de eerste voortgangsrapportage van het
groot project Ecologische Hoofdstructuur (Kamerstuknummer 30 825, nr. 14,
pp. 24–25). Alle provincies hebben de EHS in hun streekplan grotendeels
begrensd. In uitzonderingsgevallen is door provincies nog een zoekgebied aangewezen
in een klein deel van de provincie (bijvoorbeeld in het Gaasterland in de
provincie Fryslân).De begrenzing van de robuuste verbindingen is nog niet afgerond. Voor
de stand van zaken daarin per eind 2007 verwijs ik naar de eerste voortgangsrapportage
van het groot project Ecologische Hoofdstructuur (Kamerstuknummer 30 825,
nr. 14, p. 19).256Wat zijn de meetbare taakstellingen, concrete doelen
en streefgetallen voor het jaar 2008 en de periode daarna? Kunt u daarbij
specifiek ingaan op de verwerving, inrichting en het beheer van de EHS?Meetbare taakstellingen, concrete doelen en streefgetallen voor het natuurbeleid
in het jaar 2008 zijn opgenomen in de LNV-begroting 2008 (artikel 23). Voor
het overgrote deel van de EHS zijn over de te realiseren hectares verwerving,
inrichting en beheer via het Investeringsbudget Landelijk Gebied
(ILG) voor de periode 2007–2013 concrete prestatieafspraken gemaakt
tussen het Rijk en de provincies. Gezien de systematiek van het ILG, waarbij
provincies de vrijheid hebben om de overeengekomen afspraken binnen de zevenjarige
ILG-periode te realiseren, zijn in deze afspraken geen jaarlijkse streefcijfers
opgenomen. In de eerste voortgangsrapportage van het groot project Ecologische
Hoofdstructuur (Kamerstuknummer 30 825, nr. 14), zijn de ILG-afspraken
voor de periode 2007–2013 met betrekking tot verwerving, inrichting
en beheer weergegeven, afgezet tegen de gerealiseerde prestatie in 2007.Een beperkt deel van de EHS wordt niet via het ILG gerealiseerd. Met betrekking
tot deze onderdelen worden, via de LNV-begroting, wel jaarlijks meetbare doelstellingen
gepresenteerd. De LNV-begroting 2009 (artikel 23) maakt daarom steeds onderscheid
tussen «ILG» en «niet-ILG».257Wat is het totale bedrag dat voor de opeenvolgende
jaren gereserveerd is voor de verwerving van de Ecologische Hoofdstructuur
in totaal, dus inclusief de grondaankopen gesubsidieerd door provincies en
de bijdragen van de EU?Voor de jaren 2009 t/m 2018 is in totaal € 888 mln beschikbaar
voor grondverwerving EHS. Hierbij is € 73 mln meegerekend als bijdragen
van de provincies. De EU betaalt niet mee in de kosten van grondverwerving.258Hoe wordt de kwaliteit, effectiviteit en continuïteit
van agrarisch en particulier natuurbeheer gewaarborgd?Het huidige subsidiestelsel is vastgelegd in provinciale regelingen voor
(agrarisch) natuurbeheer. Dit stelsel bevat zowel ontwikkeldoelstellingen
van verbetering van natuurwaarden, als instandhoudingverplichtingen. De controle
op resultaten van subsidies wordt verricht zoals omschreven is in deze regelingen
en conform de uitvoeringsverordening (EG) 1974/2006 en controleverordening
(EG) 1975/2006 voor steunmaatregelen voor plattelandsontwikkeling. Deze controlemaatregelen
waarborgen de kwaliteit en effectiviteit van de subsidiemaatregel.Binnen het bestaande systeem waarborgen de provincies de continuïteit
door voorrang te geven aan aflopende contracten die in het kader van continuïteit
hernieuwd worden aangevraagd.259Welk deel van de verhoging van de bijdrage aan de VWa
is bedoeld voor de dekking van maatregelen die voortvloeien uit de Kabinetsreactie
op de aanbevelingen van het rapport Hoekstra en het rapport Vanthemsche? Hoeveel
wordt extra gereserveerd voor het uitbreiden van de handhavingscapaciteit
van VWa en AID en op welke wijze wordt deze uitbreiding vorm gegeven? Vallen
de middelen voor extra controles door de Douane en AID ter voorkoming van
de verspreiding van dierziekten hier ook onder, of zijn dit additionele middelen?Zoals ik u heb gemeld in mijn brief d.d. 20 juni 2008 (Kamerstuknummer
26 991, nr. 205) «het functioneren van de Voedsel en Warenautoriteit
(VWA) in de controle op slachthuizen en export verzamelplaatsen» is
vanuit het Kabinet bij Voorjaarsnota in totaal € 20 mln additioneel
beschikbaar gesteld aan de VWA voor het jaar 2008 en 2009. Naast de kabinetsbijdrage
heb ik structureel € 4 mln toegevoegd vanuit mijn eigen begroting.
Hiermee kan ik invulling geven aan de maatregelen die voortvloeien uit de
aanbevelingen van de heer Hoekstra, alsmede ter dekking van de bestaande knelpunten
op de VWA begroting. Van de additionele middelen is € 1,5 mln structureel toegevoegd
aan de begroting van de AID ten behoeve van extra handhavingcapaciteit als
gevolg van de maatregelen die zijn genomen naar aan aanleiding van het rapport
Hoekstra en het rapport Vanthemsche. De overige additionele middelen zijn
toegevoegd aan de begroting van de VWA.Tevens is in bovengenoemde brief aangegeven dat ik in aanvulling op de
bijdrage van de overheid, ook een bijdrage van het bedrijfsleven zal vragen
voor onder andere de extra inzet van dierenartsen. De wijze waarop dit wordt
ingevuld zal dit najaar aan de orde komen tijdens de evaluatie van de huidige
tarievenregeling. Uw Kamer wordt hierover nader geïnformeerd.De middelen voor de extra controles door de Douane vallen hier niet onder.
Het betreft hier additionele middelen.Voor een uitgebreide toelichting hoe ik de uitbreiding van de handhavingcapaciteit
vorm heb gegeven verwijs ik u naar mijn brief d.d. 10 oktober 2008 (Kamerstuknummer
26 991, nr. 229) betreffende de voortgangsrapportage over de verbetering
van toezicht op diertransporten en slachterijen260Welke concrete instrumenten zet de minister in om de
handelsketens voor soja en palmolie te verduurzamen anders dan het financieel
ondersteunen van de ronde tafels voor soja en palmolie?Naast de directe financiële steun aan de «multistakeholder»
processen RSPO en RTRS, zet de regering diverse instrumenten in om de internationale
ketens voor soja en palmolie te verduurzamen. Het gaat daarbij om toegepast
onderzoek (tracking & tracing en sanctiebeleid)
en kennisoverdracht (gericht op positie kleine producenten) bij de implementatie
van het certificeringsysteem. Ook wordt de opzet van voorbeeldprojecten ondersteund
vanuit het Beleidsprogramma Biodiversiteit (waaronder de ontwikkeling van
de zogenaamde High Conservation Value Areas). In kader van het Initiatief
Duurzame Handel (IDH), voortvloeiend uit de Akkoorden van Schokland, is dit
najaar een zogenaamd «outreach» programma voor soja van start
gegaan dat is gericht op de betrokkenheid van India en China bij de verduurzaming
van deze handelsketens en de professionalisering van de productie in de teeltgebieden
(landbouwvoorlichting).261Welke rol zal het ministerie van LNV spelen in de realisatie
van aansprekende en duurzame woon- en werkmilieus in stedelijke gebieden en
hoe zal de stimuleringsrol bij de balans tussen rood en groen ingevuld gaan
worden?Op de begroting van LNV is voor de periode 2008–2011 € 7,8
mln opgenomen voor het groen in de stad. Dit budget wordt ingezet in de zgn
krachtwijken. Van de 18 steden met krachtwijken hebben 13 steden (29 wijken)
groen in hun charter (afspraken tussen rijk en steden) opgenomen. Het budget
van € 7,8 mln is specifiek bedoeld voor groene voorbeeldprojecten
of voor kleinere fysieke projecten in de krachtwijken. Per stad wordt hiervoor
een convenant opgesteld. De convenanten concretiseren de afspraken in de charters
en geven de randvoorwaarden voor de projecten aan. Naast het budget van € 7,8
mln geeft LNV ook de mogelijkheid om DLG-uren in te zetten bij de projecten
en om kennisvragen te laten onderzoeken. Ook bemiddelt zij bij de inzet van
maatschappelijke stages. 262Kunt u aangeven of u bij het bevorderen van het kwalitatief
hoogwaardig voedselaanbod en consumptiepatroon ook de meest dieronvriendelijke
producten zal aanpakken en of u bereid bent bijvoorbeeld een dierenwelzijnsbodem
in de markt te leggen en deze geleidelijk verder op te trekken?Alle dierlijke producten die worden verhandeld en op de markt worden gebracht
dienen te voldoen aan de wettelijke minimumeisen voor dierenwelzijn, deze
zijn overwegend gebaseerd op Europese regelgeving. De welzijnsregelgeving
legt derhalve een bodem in de markt. Mijn beleid is er op gericht om zoveel
mogelijk in Europees verband te komen tot het geleidelijk verhogen van de
wettelijke normen voor dierenwelzijn.263Wat is de stand van zaken van de toegezegde instelling
van drie multidisciplinaire kenniskamers? Wanneer zullen deze kenniskamers
worden gelanceerd?Zie antwoord 112.264Welk deel van de onderzoeksprogramma’s van DLO
komen tot stand door opdrachtgeverschap van respectievelijk LNV zelf, de grote
agro-food bedrijven en de primaire agrarische sector? Welke budgetten zijn
hiermee gemoeid?Voor het gehele begrotingsonderdeel «DLO-onderzoeksprogramma’s»
ligt het opdrachtgeverschap bij LNV. Bij invulling van de onderzoeksprogramma’s
zijn het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties op diverse manieren
betrokken. Er zijn onderzoeksprogramma’s (FES-projecten) waar het belang
en het initiatief dicht bij het bedrijfsleven ligt. In dit geval is sprake
van medefinanciering op basis van in het kabinetsbeleid vastgelegde overwegingen/criteria.DLO voert ook onderzoek uit voor andere financiers dan LNV. In 2007 was
de bijdrage van LNV als opdrachtgever aan de totale onderzoeksomzet van DLO
ca. 62,5%. De totale overheidsbijdrage (rijksoverheid, lagere overheden
en EU (Kaderprogramma-middelen)) bedroeg 77,4%.De bijdrage van de Bedrijfs- en productschappen aan de totale onderzoeksomzet
van DLO was 4,5% en die van Nederlands en Internationaal bedrijfsleven
12,5%.De gerealiseerde bijdragen aan de onderzoeksomzet van DLO in 2008 en de
prognoses voor 2009 zijn nog niet bekend.265Kan de voorziene halvering van het budget voor kenniskringen
en lerende netwerken medio 2011 negatieve gevolgen hebben voor het voortbestaan
en functioneren van deze kenniskringen en netwerken? Hoe kan voorkomen worden
dat het bereik van deze kenniskringen en netwerken door het dalende budget
afneemt?Een van de motiverende factoren voor deelnemers in kenniskringen is de
uitvoering van kennisprojecten (onderzoek en communicatie) zodat er inhoudelijke
vooruitgang geboekt wordt ten aanzien van de vraagstukken waarmee de netwerken
belast zijn. Halvering van het budget zou hierop negatief van invloed kunnen
zijn. De netwerken die vallen onder dit begrotingsartikel zijn echter divers
van aard en maken voor de programmering van kennisprojecten gebruik van diverse
instrumenten binnen begrotingsartikel 26.15 (o.a. Niet-DLO onderzoeksprogrammering
en kennisverspreidingsprojecten). In de beantwoording van de motie van der
Vlies (Kamerstuknummer 31 200 XIV, nr. 134) is door de minister
reeds ingegaan op de samenhang tussen de netwerken en deze instrumenten.Een tweede belangrijke motiverende factor voor deelnemers in de bestaande
kenniskringen en lerende netwerken, is het gegeven dat de ontwikkelde kennis
doorstroomt naar praktijk en beleid. Het beleid van de minister is erop gericht
deze kennisbenutting verder te stimuleren. Hiermee wordt het bereik van kenniskringen
vergroot in plaats van verkleind.266Hoe denkt het u het naleven van regels op voedselveiligheid
en labelling van genetisch gemodificeerde organismen in voedingsmiddelen en
diervoeder te kunnen garanderen met tweedelijns toezicht van productcontrole
en controle diervoeders en te vertrouwen op de zelfcontrole van bedrijven
die juist in veel gevallen voorstander zijn van de versoepeling van de regels
m.b.t. GGOs?Genetisch gemodificeerde organismen (ggo) kunnen pas tot de EU markt worden
toegelaten nadat op grond van een zorgvuldige wetenschappelijke beoordeling
het ggo veilig is bevonden voor mens en milieu. Derhalve is voedselveiligheid
van in de EU toegelaten ggo’s geen punt van aandacht in het toezicht.
De VWA controleert steekproefsgewijs de etikettering en traceerbaarheid van
levensmiddelen en diervoeders en of aan de vereisten uit de Europese ggo verordeningen
is voldaan. Het onderscheid tussen eerste en tweedelijns toezicht is hierbij
niet relevant.267Neemt u bij klimaat- en nutrientneutrale veehouderijketens
een totale life cycle analysis mee, dus inclusief teelt van veevoer, productie
van kunstmest en bestrijdingsmiddelen hiervoor, gebruik van machines en electrische
appratuur tijdens productie, verwerking en transport van grondstoffen en voedselproducten
tot aan de consument? Zo nee, waarom niet?In welk jaar wilt u dat welk percentage van de veehouderij
hieraan voldoet?Is het bijbehorende budget niet wat laag om dergelijke
(grote) ambities waar te maken?In het recent afgesloten convenant schone en zuinige agrosectoren belooft
de veehouderij samen met de akkerbouw forse inspanningen passend binnen de
klimaatdoelstellingen van dit kabinet. Zo bevat het ambities voor de besparing
van energiegebruik, duurzame energieproductie en het terugdringen van broeikasgassen.
Hierbij is breder gekeken dan de primaire veehouderij, ook de veevoersector
heeft hier een actieve plaats in.Met mijn toekomstvisie op de veehouderij geef ik aan dat ik streef naar
systeeminnovaties. Ik beschouw het sluiten van de voer-mest kringloop als
een dergelijke systeeminnovatie. Ik wil nagaan of ik hier in samenspraak met
de sector en maatschappelijke organisaties vorm aan kan geven. Tevens zal
worden nagegaan hoe er kan worden gekomen tot een definitie en afrekenbare
doelstellingen. Of dit zal worden gebaseerd op een total life cycle analysis
hangt onder meer af van de resultaten van lopend en toekomstig onderzoek en
is in dit stadium nog niet vast te stellen. Doel is dat de uiteindelijke resultaten
inzicht zullen geven in de effecten van de totale keten, dus van de totale
levenscyclus.Het betreft hier een lange termijn ambitie, met als horizon 2023. Het
gestelde budget heeft tot doel de eerste stappen te faciliteren. 268Kunt u voor de komende drie jaren aangeven welk percentage
van de grondstoffen uit de Nederlandse biobased economy (dus van non-foodproducten)
afkomstig zullen zijn uit Nederland, de rest van Europa en van buiten Europa?Zou een duurzame biobased economy gebaseerd moeten
zijn op Europese grondstoffen? Zo nee, waarom niet?Er zijn dit jaar twee studies uitgezet om de omvang en herkomst van biomassastromen
te monitoren en om de efficiëntie van het gebruik van biomassa te kunnen
bepalen. De resultaten daarvan worden volgend voorjaar verwacht, waarna meer
inzicht kan worden gegeven over het gebruik van biomassa voor non-food toepassingen.Uit berekeningen van Plant Research International van Wageningen UR blijkt
dat er alleen al met de normale productieverhoging op het hele akkerbouwareaal
in Europa, de ingebruikname van set aside (braak) en de verbeterde verwerkingstechniek
bij de productie van biobrandstof er voldoende biomassa wordt geproduceerd
voor 10% bijmenging in Europa. Bio-based economy omvat echter meer
toepassingen dan biobrandstoffen alleen; het gaat ook om materialen, chemicaliën
en elektriciteit.De grondstoffenmarkt is een wereldmarkt; dat geldt evenzeer voor fossiele
als voor groene grondstoffen. De mogelijkheid om een substantieel deel van
de groene grondstoffen uit Europa te betrekken draagt zeker bij aan een andere
doelstelling: de voorzieningszekerheid en de verminderde afhankelijkheid van
minder stabiele regio’s. Groene grondstoffen bieden nieuwe kansen voor
economische activiteiten, zowel in Nederland als in ontwikkelingslanden en
een nieuwe bron van inkomsten voor boeren over de hele wereld. Het is noodzakelijk
de efficiëncy in alle ketens (voedsel, veevoer, energie) verder te verhogen
door gebruik van het hele gewas en door integratie van ketens. 269Welke criteria zijn van belang om te spreken van een
succesvolle biobased economy? Houdt u rekening met de volgende factoren: behoud
van de kringlopen van nutrienten, mineralen en zoet water, concurrentie met
voedselproductie, voedselzekerheid in ontwikkelingslanden, levensvatbaarheid
van boeren in ontwikkelingslanden, energie-efficiëntie, bijdrage aan
klimaatverandering?Zo nee, waarom niet? Hoe kunt u de Kamer garanderen
dat we na het geloof in de mythe van biomassa, niet in een nieuwe mythe stappen?Criteria voor een succesvolle biobased economy zijn:– verminderde milieudruk door toepassing groene grondstoffen: reductie
CO2-emissies, minder afvalstromen, minder verspreiding milieugevaarlijke
stoffen– verminderde afhankelijkheid van fossiele grondstoffen– verhoging energie-efficientie: met name bij toepassing van biomassa
als grondstof in de chemie kan de efficiency soms met factoren tegelijk omhoog,
aangezien biomassa bepaalde structuren bevat die via de petrochemische route
alleen via energie- en kapitaalintensieve ingrepen geproduceerd kunnen worden– inzet van bioraffinage waardoor dual purpose gebruik van biomassa
mogelijk is: zowel voedsel/veevoer als energie uit de restfracties– versterking van de economische concurrentiepositie van het Nederlandse
bedrijfsleven– bijdrage aan de verhoging van de landbouwproductiviteit wereldwijd,
zeker ook in de ontwikkelingslanden Het gebruik van biomassa is zeker geen nieuwe mythe, maar zo oud als de
wereld zelf. De bio-based economy is noch mythe, noch hype – maar een
optie waar we in de toekomst niet zonder kunnen.270Bent u bereid er voor zorgen dat in 2009 (en 2008)
100% van de regelgeving op gebied van dierenwelzijn wordt nageleefd,
in plaats van 80% in 2011? Zo nee, naar hoeveel procent naleving streeft
u dan wel in 2009? Bent u het met ons eens dat u dus dierenmishandeling gedoogt
de komende jaren? Zo nee, waarom niet?Wat voor signaal geeft dit richting de Nederlandse
samenleving op het gebied van andere wetsovertredingen?Het behalen van 100% naleving is een utopie. Mijn ambitie is een
toename in de naleving van de dierenwelzijnsregels. Hiervoor zijn de houders
van dieren als eerste verantwoordelijk. Ik streef door middel van toezicht
en voorlichting naar een optimale naleving en ben realistisch over de ontwikkeling
die hierin mogelijk is. Voor 2009 streef ik zoals in de begroting aangegeven
naar 72% naleving.271Hoe kunnen vergroting van concurrentiekracht o.a. door
kavelruil samengaan met verbetering van het milieu en het platteland, terwijl
kavelruil vaak gepaard gaat met het rooien van heggen en verleggen van traditionele
beken? Op welke wijze gaat u daarbij de vernietiging van genoemde natuur en
landschapselementen voorkomen? Kunt u uitleggen dat het hier niet om kapitaalvernietiging
gaat? Welke doelstelling krijgt prioriteit in voorkomende gevallen?In antwoord op vraag 82 heb ik al aangegeven dat ik het van belang vind
dat meerdere doelen op elke vierkante meter gerealiseerd zouden moeten worden.
Nederland is te klein en de druk van de verschillende functies (natuur, landschap,
recreatie, landbouw, wonen, werken en infrastructuur etc.) is te groot om
dat allemaal te scheiden. Het gaat niet om prioriteren maar om combineren.Vergroting van concurrentiekracht o.a. door kavelruil kan samengaan met
behoud van natuur en landschappelijke waarden als die kavelruil plaatsvindt
in een gebiedsproces met aandacht voor biodiversiteit en landschappelijke
kwaliteit en bijvoorbeeld herstel of aanleg van nieuwe landschappelijke elementen.
Het gaat erom landschappelijke veranderingen goed te begeleiden en bestaande
kwaliteit te behouden of nieuwe kwaliteit te realiseren. In de Agenda Landschap
ga ik verder in op het realiseren van landschappelijke kwaliteit.272Hoe ziet u uw opmerking «voor het eerst kreeg
duurzame productie als maatschappelijke randvoorwaarde een expliciete plek
in het GLB», in relatie tot niet aangescherpte overheidsnormen, de voortschrijdende
schaalvergroting vanwege de keuze voor «marktwerking», de massaal
stoppende boeren door heel Europa en dus de verminderde leefbaarheid van het
platteland, de ernstige situatie voor de Nederlandse en Europese biodiversiteit?
Op basis van welke criteria en feiten berust uw constatering dat het GLB daadwerkelijk
leidt tot meer duurzaamheid?De maatschappelijke randvoorwaarden, ofwel cross-compliance, zijn bij
de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) in 2003 door
de Europese Commissie geïntroduceerd om op Europees niveau een duurzame
landbouw te stimuleren en tegelijkertijd bij te dragen aan het maatschappelijk
draagvlak voor het GLB. De geldende randvoorwaarden zijn op Europees niveau vastgelegd om zodoende
een gelijk speelveld voor alle Europese landbouwers te garanderen. Bij de
uitbetaling van de (ontkoppelde) inkomenstoeslagen werd hiermee voor het eerst
een verbinding gelegd tussen het ontvangen van inkomenstoeslagen en het door
de ontvanger voldoen aan maatschappelijke randvoorwaarden. Als zodanig is
het randvoorwaardensysteem een extra financiële prikkel voor een ondernemer
om normconform te produceren.In de Houtskoolschets voor het Europees Landbouwbeleid
2020 (Kamerstuknummer 28 625, nr. 60) heb ik aangegeven een verdere
stap te willen zetten met het verbinden van Europese steunbetalingen aan de
instandhouding en/of realisatie van maatschappelijke waarden. Daarbij wordt
een belangrijk accent gelegd op kennisontwikkeling, kennisontsluiting en innovatie.
Dit is belangrijk om ook in de toekomst marktgericht produceren te blijven
combineren met duurzame productie en via een beloningssysteem ook de bescherming
van milieu, natuur/biodiversiteit en landschap te stimuleren.273Waarom spreekt u over uitfaseren van exportrestituties
als u zojuist exportsubsidies hebt ingezet om af te komen van overschotten
varkensvlees?Gaat dit vaker gebeuren bij toekomstige overschotten?Waarom spreekt u over het profiteren van een structureel
stijgende vraag naar zuivelproducten, terwijl boeren op dit moment geconfronteerd
worden dramatisch gedaalde melkprijzen vanwege overschotten, en een toenemende
zelfvoorziening van zuivel in Azie? Bent u bereid in Brussel te pleiten voor
een effectiever beleid wanneer blijkt dat u en uw collega’s verkeerde
keuzes hebben gemaakt gezien een nieuwe marktsituatie?De exportrestituties voor varkensvlees zijn op voorstel van de Europese
Commissie vanwege de ongunstige situatie op de varkensvleesmarkt eind november
2007 geherintroduceerd en begin augustus 2008 weer ingetrokken. Deze besluiten
zijn conform de besluitvormingsregels van de comitologie tot stand gekomen.
Omdat ik de marktvooruitzichten voor varkensvlees destijds minder ongunstig
inschatte dan de Europese Commissie, heb ik zoals bekend niet voor het voorstel
tot herintroductie van deze exportrestituties gestemd. Nederland blijft onverkort
voorstander van het uitfaseren van alle exportrestituties, met volledige afschaffing
in 2013 als eindresultaat.De verwachting voor de middellange termijn is dat de vraag naar zuivelproducten
flink blijft stijgen. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking
en Ontwikkeling (OESO) en voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde
Naties (FAO), neemt de komende tien jaar de vraag met 20% toe. Deze
middellange termijnverwachting betekent echter niet dat zich geen prijsfluctuaties
zullen voordoen. Zo is er momenteel een dalende prijstendens, zonder dat er
overigens weer interventievoorraden van boter en magere melkpoeder in de EU
zijn ontstaan. Ik ben echter van oordeel dat het EU-zuivelbeleid gebaseerd
moet zijn op de (middel)lange termijnverwachtingen en niet op de prijsschommelingen
van nu.274Waaraan wordt de 1,6 miljard Euro die Nederland ontvangt
uit de Europese Structuurfondsen tussen 2007–2013, besteed? Hoeveel
procent hiervan gaat naar de lokale en regionale productie van duurzame energie
en duurzaam voedsel? Voor de periode 2007–2013 is mijn collega van Economische Zaken
nationaal verantwoordelijk voor de uitvoering en besteding van de structuurfondsen.
Ik draag geen verantwoordelijkheid meer voor dit programma. Uiteraard benut
het ministerie van LNV deze fondsen wel. Van de 1,6 mld. wordt 80%
aan projecten in het kader van de Lissabon- en Goteborg-doelstelling gericht
op innovatie en duurzaamheid besteed. Ongeveer 2,9% van de 1,6 mld.
gaat naar de lokale en regionale productie van duurzame energie. Er is geen
geld gealloceerd voor de productie van duurzaam voedsel.275Waarom vindt u het behalen van de Lissabondoelstellingen –
dus het aangaan van de concurrentie met machtsblokken als China, de VS, India
en Brazilië – belangrijker dan de Europese zelfvoorziening van
voedsel, water en energie met het oog op de naderende energie- en klimaatcrisis?Kunt u uitleggen wat de voordelen van de Global Europe
strategie zijn, voor de energie- en voedselzekerheid van Europese consumenten
en mensen in ontwikkelingslanden, voor de levensvatbaarheid van Europese boerenbedrijven
en hun collega’s in ontwikkelingslanden, voor de bescherming van biodiversiteit
en het voorkomen van klimaatverandering? Kunt u per genoemd item beantwoorden?Zo nee, waarom ondersteunt u deze Global Europe-strategie
dan? Hoe kijkt u het met oog op de huidige kredietcrisis, en een Eurosceptische
bevolking, aan tegen een EU-agenda die naadloos de belangen van het multinationale
bedrijfsleven volgt?De veronderstelling dat ik, in relatie tot een Global Europe strategie,
het behalen van de Lissabondoelstellingen belangrijker zou vinden dan de Europese
voedsel-, water- en energievoorziening, onderschrijf ik niet.De Global Europe strategie houdt in dat we in Europees verband streven
naar verdere opening van markten, om zo de Europese economie verder te versterken.
Groei en werkgelegenheid realiseren we niet door onze markten af te schermen,
maar door competitief te blijven ten opzichte van andere economieën.
De (interne) EU Lissabonagenda en de (externe) Global Europe strategie zijn
daarmee complementair. Daarnaast is dit beleid coherent met andere beleidsdoelen
van de EU, zoals een eerlijke welvaartsverdeling, armoedebestrijding en ontwikkeling
van arme landen en duurzame ontwikkeling, waaronder het streven naar energie-
en voedselzekerheid, ontwikkeling van de landbouwsector, bescherming van biodiversiteit
en tegengaan van klimaatverandering.Het realiseren van een zekere voorzieningsgraad op het gebied van voedsel,
energie en water zie ik niet als strijdig met het realiseren van de Lissabonstrategie.
Zoals verwoord in het NHP 2008 dat u onlangs hebt ontvangen (bijlage bij Tweede
Kamer 21 501-20, nr. 398), plaatst het kabinet de Lissabonstrategie
immers in het kader van de brede opgave «onze welvaart vast te houden
in het licht van uitdagingen als globalisering, technologische ontwikkelingen,
klimaatverandering en uitputting van grondstoffen». Niet zozeer «het
aangaan van concurrentie met machtsblokken» is voor de Lissabonstrategie
wezenlijk, zoals de vraag suggereert, maar het nastreven van een competitieve,
innovatieve en duurzame economie. De Lissabonstrategie is met andere woorden
niet «een EU-agenda die naadloos de belangen van het multinationale
bedrijfsleven volgt», maar een beleidsagenda die vooral gericht is op
het vergroten van de arbeidsparticipatie, het versterken van kennis en innovatie,
het verbeteren van het ondernemingsklimaat, en het aanpakken van de uitdagingen
waar de EU en haar lidstaten voor staan op het gebied van energie en klimaatverandering.
De land- en tuinbouw en de agroketens dragen in belangrijke mate
aan deze doelen bij en ik moedig hen aan hun voorlopersposities verder uit
te bouwen.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), voorzitter, Van Gent (GL), Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Jager (CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen
(SP), De Krom (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD),
Jansen (SP), Jacobi (PvdA), Cramer (CU), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Vermeij
(PvdA), Zijlstra (VVD), Thieme (PvdD) en Polderman (SP).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Vendrik
(GL), Luijben (SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop (CDA),
Vacature (CDA), Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Van Baalen (VVD), Kant
(SP), Blom (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Van Heugten (CDA), Brinkman (PVV),
Kuiken (PvdA), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD) en Lempens (SP).XNoot1International Energy Agency, World Energy
Outlook, 2006.XNoot2Platform Groene Grondstoffen, Biomassa, hot issue –
smart choices in difficult times, 2008. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31700-XIV-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl