Wijziging Wetboek van Strafvordering i.v.m. bijzondere opsporingsbevoegdheden; Verslag werkbezoek aan de Verenigde Staten van Amerika (16 tot en met 21 november 1997) inzake criminaliteitsbestrijding
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25403, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-01-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25403 nr. 5

19-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI. INLEIDINGII. BIJZONDERE OPSPORINGSBEVOEGDHEDEN EN DE BESTRIJDING
VAN DE GEORGANISEERDE CRIMINALITEIT IN DE VS 1 Beschrijving organisatiesNew York Police DepartmentFederal Bureau of InvestigationDrug Enforcement AdministrationAmerican Civil Liberties UnionNational Association of Criminal Defense Lawyers2 Bevindingen van de delegatie2.1 Aard en omvang van de georganiseerde criminaliteit2.2 Opsporingsmethoden algemeen; juridische grenzen en
gebruik2.3 Enkele bijzondere opsporingsmethoden InformantenElectronic surveillance (wiretapping c.a.)Undercover-acties; infiltratieControlled delivery2.4 Samenwerking tussen instanties2.5 Integriteit en (bestrijding van) corruptie2.6 Het strafrechtssysteem in de VS2.7 Plea bargaining2.8 Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit3. Overige onderdelen van het werkbezoek4. BijlagenBIJLAGE A Programma van het werkbezoek van een delegatie uit de vaste
commissie voor Justitie aan New York van 16 tot en met 21 november 1997
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25403Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 403Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de regeling
van enige bijzondere bevoegdheden en wijziging van enige andere bepalingen
(bijzondere opsporingsbevoegdheden)nr. 5VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEKVastgesteld 19 december 1997Een delegatie uit de vaste Commissie voor Justitie heeft van 16 tot en
met 21 november 1997 een werkbezoek gebracht aan de Verenigde Staten van Amerika.
Het bezoek diende als oriëntatie op de bestrijding van de georganiseerde
criminaliteit in de Verenigde Staten. Meer specifiek had het bezoek als doel
de voorbereiding te dienen van de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de regeling
van enige bijzondere bevoegdheden tot opsporing en wijziging van enige andere
bepalingen (bijzondere opsporingsbevoegdheden; kamerstukken II 1996/1997,
25 403, nrs. 1–3).De delegatie bestond uit de leden V.A.M. van der Burg (CDA), voorzitter
van de vaste Commissie voor Justitie, tevens delegatievoorzitter, Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Rabbae (GroenLinks), Koekkoek (CDA), Van Oven (PvdA), Dittrich (D66)
en O.P.G. Vos (VVD). Mevrouw Pe trad op als griffier van de delegatie. Van
de delegatie maakte verder deel uit de heer Oldenziel, stafmedewerker van
de vaste Commissie voor Justitie.De delegatie brengt van dit werkbezoek als volgt verslag uit. In de inleiding
wordt het doel van de reis nader toegelicht. In de volgende onderdelen worden
de bevindingen per onderwerp weergegeven.Het programma van de reis is in een bijlage opgenomen. In de bijlage zijn
ook de namen van de personen, organisaties en instanties waarmee de delegatie
heeft gesproken, aangegeven. Aan alle personen, organisaties en instanties
is de delegatie veel dank verschuldigd. Ook is de delegatie de medewerkers
van het Consulaat-Generaal der Nederlanden te New York, in het bijzonder de
heren W.J. Roggenkamp en J.G.P. Willemsen en mevrouw R.C.A. Geerlings, zeer
erkentelijk voor alle hulp en bijdragen aan het welslagen van dit bezoek.De voorzitter van de delegatie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de delegatie,Pe I. INLEIDINGHet beleid met betrekking tot de aanpak van de georganiseerde criminaliteit
en de methoden met behulp waarvan deze en andere vormen van criminaliteit
kunnen worden bestreden, staan sterk in de politieke belangstelling. In haar
eindrapport «Inzake opsporing» (kamerstukken II 1995/1996, 24 072,
nrs. 10–11) stelt de Enquêtecommissie Opsporingsmethoden dat sprake
is van een crisis in de opsporing. Er heeft volgens de commissie een wildgroei
in opsporingsmethoden plaatsgehad. Een van de elementen van bedoelde crisis
is het ontbreken van wettelijke normen. De commissie beveelt aan, opsporingsmethoden
van een expliciete wettelijke basis te voorzien.In het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden, dat op 17 juni
1997 door de minister van Justitie bij de Tweede Kamer is ingediend, wordt
een aantal bijzondere opsporingsbevoegdheden wettelijk geregeld. Het betreft
onder meer observatie, infiltratie, pseudokoop en -dienstverlening, opnemen
en betreden van een besloten plaats, opnemen van vertrouwelijke communicatie
met een technisch hulpmiddel, de telefoontap en het gebruik van informanten.In het kader van zowel dit wetsvoorstel als de Enquête Opsporingsmethoden
heeft rechtsvergelijkend onderzoek plaatsgevonden. De rechtsvergelijkende
analyse die in het kader van de Enquête Opsporingsmethoden is verricht,
betrof België, Duitsland, Engeland en Wales, en de Verenigde Staten (hierna:
VS). In dat kader hebben leden van de (staf van de) Enquêtecommissie
Opsporingsmethoden aan België en Engeland een werkbezoek gebracht (zie
kamerstukken II 1995/1996, 24 072, nr. 14, blz. 455). In het kader van
de voorbereiding van het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden heeft
een onderzoeksteam onder leiding van prof.mr. P.J.P. Tak van de Katholieke
Universiteit Nijmegen een rechtsvergelijkend onderzoek verricht naar de bijzondere
opsporingsbevoegdheden die in een aantal van de ons omringende landen –
Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië en Noorwegen – worden
gehanteerd (kamerstukken II 1996/1997, 25 403, nr. 3, blz. 52).Gezien enerzijds de lange ervaring in de VS met de bestrijding van de
georganiseerde criminaliteit en de inzet van opsporingsmethoden daarbij, en
anderzijds het relatief onderbelicht blijven van de VS in genoemde rechtsvergelijkende
studies, achtte de commissie het zinvol zich aldaar over dit onderwerp te
laten informeren. De delegatie heeft er daarbij voor gekozen gesprekken te
voeren met zowel wetenschappers als personen en instanties die zich in de
praktijk met de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit bezighouden. II. BIJZONDERE OPSPORINGSBEVOEGDHEDEN EN DE BESTRIJDING
VAN DE GEORGANISEERDE CRIMINALITEIT IN DE VS 1 Beschrijving organisatiesVoorafgaand aan de weergave van de bevindingen van de delegatie wordt
in deze paragraaf een korte beschrijving gegeven van de organisaties waarmee
de delegatie heeft gesproken. New York Police DepartmentDe Organized Crime Investigation Division van het New York Police Department
(hierna: NYPD) is in 1971 opgericht om de georganiseerde criminaliteit, met
name op het terrein van drugs, zedenmisdrijven en labor racketeering (beïnvloeding
van vakbonden door de georganiseerde criminaliteit) te bestrijden. Het gaat
hierbij niet alleen om de vijf bekende maffia-families, maar ook om georganiseerde
criminaliteit onder Dominicanen, Colombianen, Russen, Israëlis
en Ieren. Het bureau heeft ongeveer 3 000 medewerkers, waarvan het merendeel
zich met de bestrijding van drugscriminaliteit bezighoudt. Het NYPD werkt
in task-force verband samen met onder meer het Federal Bureau of Investigation
(hierna: de FBI), de Drug Enforcement Administration (hierna: DEA), de United
States Customs Service (hierna: US Customs Service) en de State Police. Deze
gespecialiseerde task-forces richten zich ieder op een specifieke vorm van
criminaliteit, bijvoorbeeld witwassen of drugstransporten vanuit een bepaald
land. Federal Bureau of InvestigationDe FBI kan worden omschreven als de federale politie. De FBI te New York
kent drie divisions, waaronder de criminal division (dit is met 540 agenten
de grootste in het land) en de foreign and counter intelligence division.
De criminal division bestaat uit meerdere branches: organized crime, white
collar, violent crimes en civil rights (deze branche behandelt onder meer
klachten over police brutality). Een branche bestaat weer uit meerdere squads.
De organized crime branche kent 30 van dergelijke squads. Zo heeft de FBI
voor ieder van de vijf machtigste maffia-families in New York een eigen squad.
Het heeft 20 jaar gekost om de organized crime branche op te zetten. Drug Enforcement AdministrationDe DEA is het federal law enforcement agency dat zich bezighoudt met de
drugsbestrijding. De organisatie heeft een relatief gering aantal medewerkers,
namelijk minder dan 4000. De DEA heeft 20 field divisions, die elk in de meeste
gevallen meer dan één staat bestrijken. De Newark Division beschikt
over 180 agenten voor de staat New Jersey. American Civil Liberties UnionDe American Civil Liberties Union (hierna: ACLU) is een begin deze eeuw
opgerichte non-governmental organization, die zich inzet voor het waarborgen
van de burgerrechten zoals die zijn neergelegd in de Constitution. De organisatie
heeft vestigingen in alle staten en er zijn circa 100 juristen werkzaam. De
politieke doeleinden worden niet alleen nagestreefd door het voeren van juridische
procedures (waaronder class actions), maar ook met andere middelen zoals publieksvoorlichting
en lobby-activiteiten. National Association of Criminal Defense LawyersDe National Association of Criminal Defense Lawyers (hierna: NACDL) is
een organisatie van strafrechtjuristen, opgericht in 1958. De organisatie
heeft 9000 directe leden, en via zusterorganisaties nog eens 22 000 indirecte
leden. Onder de leden bevinden zich naast strafrechtadvocaten ook rechters
en wetenschappers. De NACDL zet zich in voor het waarborgen van rechtvaardigheid
en een eerlijke procesgang voor personen die strafrechtelijk worden vervolgd. 2 Bevindingen van de delegatieHieronder doet de delegatie verslag van haar bevindingen. Omwille van
de leesbaarheid wordt in het verslag niet de volgorde waarin personen en organisaties
zijn bezocht, aangehouden, maar is gekozen voor een indeling naar onderwerp. 2.1 Aard en omvang van de georganiseerde criminaliteitDe aard en omvang van de georganiseerde criminaliteit in de VS zijn in
verschillende gesprekken aan de orde gekomen. Etnische groeperingen hebben
een aanzienlijke invloed in de VS, aldus professor Alan A. Block, hoogleraar
aan de Pennsylvania State University, maar tegelijkertijd is sprake
van een gebrek aan kennis over de rol van deze groepen in de georganiseerde
criminaliteit. Zo is er bijvoorbeeld maar één onderzoek gedaan
naar black organized crime. Er is alleen aandacht voor de situatie in grote
steden zoals New York, Chicago en Miami, en niet voor het platteland. Een
groot deel van de criminaliteit wordt dus niet onderzocht, waardoor een eenzijdig
beeld ontstaat. Block schetst het volgende beeld van de georganiseerde criminaliteit
in New York. De situatie nu is anders dan die van 20 jaar geleden. De Italiaanse
families zijn voor een groot deel naar elders vertrokken. De Russische maffia
is nog steeds actief in New York. De invloed van de georganiseerde criminaliteit
in de vakbonden (labor racketeering) is verminderd, aangezien daar door het
geringe aantal werknemers dat nog lid is van een vakbond (13%) weinig meer
valt te verdienen. De gebieden waarop de georganiseerde criminaliteit van
oudsher werkzaam is, zijn aan het verdwijnen. De ontwikkeling van de georganiseerde
criminaliteit wordt sterk bepaald door demografische ontwikkelingen. Als door
de migratiepatronen een bepaalde bevolkingsgroep verdwijnt, moet de georganiseerde
criminaliteit omzien naar andere werkterreinen. Ook door de maatregelen van
de onlangs herkozen burgemeester van New York, Giuliani, heeft een deel van
de criminelen zijn werkterrein naar elders verplaatst. De georganiseerde criminaliteit
heeft intern een flexibel systeem. Dit heeft zijn zwakheden; zo heerst er
anarchie en komt er veel bedrog voor. Volgens Block moet de strafrechtelijke
aanpak van de georganiseerde criminaliteit op een economisch-pragmatische
manier worden bekeken. Zo staan de opbrengsten van onderzoek naar witwassen
(money laundering) in geen verhouding tot de kosten van dergelijk onderzoek.
De vraag moet steeds zijn: wat levert het op, hoeveel mensen schrik je met
zo'n onderzoek af? Nederland pakt het volgens Block verstandig aan door aan
de georganiseerde criminaliteit weinig aandacht te besteden en de zaak niet
op te blazen.Gerald B. Lefcourt, president van de National Association of Criminal
Defense Lawyers, wijst erop dat sprake is van een daling van de criminaliteit
ten gevolge van demografische ontwikkelingen. Onder de bevolking bestaat volgens
hem een onjuist beeld van de misdaad, mede door de berichtgeving daarover
in de pers.Tijdens het gesprek met het New York Police Departmentwerden
als gebieden waarop de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit succesvol
verloopt, de aanpak van de maffia en de drugsbestrijding genoemd. Het succes
wordt met name gemeten aan de hand van de daling van het aantal moorden, schietpartijen
en overvallen. De verklaring voor de daling van de criminaliteit ligt volgens
het NYPD in het succes van de tactieken die de politie hanteert. Die benadering
komt erop neer dat geen enkele misdaad, klein of groot, wordt getolereerd;
men spreekt in dit verband van de zero tolerance benadering (ook wel bekend
als de broken window theory). Verder probeert de politie iets aan preventie
te doen door agenten op scholen voorlichting te laten geven.Volgens de FBI is sprake van een daling van de criminaliteit,
wat niet wegneemt dat georganiseerde criminaliteit nog steeds voorkomt. Georganiseerde
criminaliteit kent een bepaalde structuur, met leidinggevende personen en
gedragscodes. La Cosa Nostra («Our Thing», hierna: LCN) is op
dit moment de «premier and most sophisticated» misdaadgroepering
in de VS. Het is een van de groepen die momenteel door de FBI
worden onderzocht. LCN bestaat uit 26 families, waarvan vijf machtige. Elke
familie heeft dezelfde structuur: boss, underboss, consiglieri (juridisch
adviseur), cappo en members (leden). Om lid te kunnen worden van een familie,
moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan. Betrokkene moet: a) van Italiaanse
afkomst zijn (beide ouders of alleen de vader zijn van Italiaanse afkomst);
b) een goede money-maker zijn; c) fysiek sterk zijn en iemand gedood hebben;
d) beloven zijn familie niet te verraden (deze eed wordt omerta genoemd).
LCN zit de laatste jaren steeds meer in de bovenwereld (legitimate business),
waardoor ze de wet niet hoeven te schenden om hun invloed te doen gelden.
Later zijn er Russische en Aziatische groepen bij gekomen, die ook steeds
een duidelijke structuur bezitten. Ze vallen vooral hun eigen etnische groep
lastig. De technieken, geleerd bij de bestrijding van LCN, vereenvoudigden
de aanpak van deze opkomende groepen. De FBI is er goed in geslaagd de Aziatische
groepen (Chinese, Vietnamese, Koreaanse en Japanse) aan te pakken. De Russen
zijn echter geavanceerder dan andere groepen – dit geldt zowel voor
hun structuur als voor hun handelwijze – en zijn daarom lastiger te
bestrijden. Door de hele RICO-aanpak (RICO: Racketeer Influenced and Corrupt
Organizations Act) is de top van de georganiseerde criminaliteit weggehaald
uit de legitimate business, waardoor die groepen gedwongen werden terug te
keren naar misdaad op straatniveau, zoals moord, gokken en prostitutie, die
voor de politie veel beter beheersbaar is.In het gesprek met de DEA kwam de drugsproblematiek in New
Jersey (de New York Metropolitan Area) aan de orde. Hier doen zich dezelfde
problemen voor als in New York. Heroïne wordt op allerlei manieren het
land binnengesmokkeld. Het meeste komt uit Zuid-Amerika (vaak Colombia), en
wordt via Midden-Amerika naar de VS vervoerd; een kleiner deel komt uit Zuid-Oost-Azië.
Op straat wordt het vaakst cocaïne aangetroffen; dit is «the main
drug». 25% van de marihuana/cannabis wordt in de VS zelf geteeld. XTC
is vooral populair onder jongeren, maar deze problematiek speelt sterker aan
de west- dan aan de oostkust. XTC wordt in veel gevallen in Mexico geproduceerd,
al dan niet met stoffen uit de VS. Er zijn regels over het leveren van stoffen
die kunnen worden gebruikt voor de fabricage van chemische drugs. Het grootste
probleem is de uitgestrekte grens met Mexico. Bij de drugsproblematiek is
sprake van een displacement factor: de misdaad die door het strenge beleid
uit New York verdwijnt, duikt elders weer op. Beleidswijzigingen in New York
die in dit verband kunnen worden genoemd, zijn het hanteren (sinds 1990) van
de broken window benadering en community oriented policing. Onderzoek toont
aan dat het publiek vooral is geïnteresseerd in de aanwezigheid van politie
op straat, dus in handhaving van de openbare orde. De DEA laat zich in haar
strijd – waarvoor zij de aanduiding «war on drugs» overigens
minder gelukkig acht – niet ontmoedigen door de grote hoeveelheid drugs
die nog steeds in omloop is. De law enforcement benadering staat bij de DEA
uiteraard centraal. Dit neemt niet weg dat het drugsprobleem ook vanuit andere
invalshoeken, bijvoorbeeld een medische, kan worden benaderd. 2.2 Opsporingsmethoden algemeen; juridische grenzen en
gebruikSteven R. Shapiro, National Legal Director van de American Civil
Liberties Union, zet uiteen dat bij de beoordeling van politie-optreden
niet de wetgeving centraal staat, maar de rechterlijke uitleg en toepassing
van de Constitution. Erg belangrijk in dit verband is het Fourth Amendment,
waarin het recht op privacy en een eerlijk proces (due process) is neergelegd.
Het vraagstuk van (excessief) politiehandelen valt onder het Fourth Amendment,
hetgeen onder meer betekent dat aan het proportionaliteitsvereiste moet zijn
voldaan. De centrale toets is die van reasonableness. Dit begrip
wordt door de Supreme Court op een objectieve wijze ingevuld. De vraag is:
kon de politie in redelijkheid tot een bepaald handelen komen? Er is nu een
discussie gaande over de betekenis van de term people in het Fourth Amendment,
als onderscheiden van de term persons. Het begrip persons verwijst naar personen
die fysiek in de VS aanwezig zijn, terwijl het begrip people een politiek
concept is dat verwijst naar de leden van een gemeenschap. Het voorgaande
speelt een rol bij de vraag of de Constitution ook bescherming biedt bij extra-territoriaal
optreden van de FBI en bij het verrichten van een search zonder warrant (rechterlijke
beschikking) bij iemand die illegaal in de VS verblijft. In dit laatste geval
oordeelde een federale rechter dat betrokkene geen recht op bescherming heeft,
omdat hij ook niet de lasten van het Amerikaanse burgerschap draagt. De bescherming
van het Fourth Amendment is niet absoluut. Het gaat erom of er een reasonable
expectation of privacy bestaat. Bij de ratificatie van het Internationaal
verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten hebben de VS allerlei voorbehouden
gemaakt; voorts is dit verdrag niet self-executing. In de jurisprudentie van
de Supreme Court heeft in de loop der tijd een verschuiving plaatsgevonden.
Het recht op privacy wordt niet langer gekoppeld aan een plaats (bijvoorbeeld
een woning), maar aan een persoon. De overheid heeft in beginsel niet meer
of minder bevoegdheden dan een willekeurige burger om iemand te observeren.
De politie mag volgens de rechtspraak echter wel enhanced technology gebruiken.
Deze kwestie is niet breed in discussie in de VS (zo stemmen de meeste burgers
in met de inbreuk die het gebruik van videocamera's op straat, in liften en
dergelijke maakt op het recht op privacy, als dit betekent dat men zich daardoor
veiliger voelt); het is echter wel een agendapunt van de ACLU. Is sprake van
een vermindering van de expectation of privacy, indien de overheid van tevoren
meldt dat er een inbreuk op de privacy zal worden gemaakt? Dit zou volgens
Shapiro het geval kunnen zijn, omdat de notie van reasonable expectation of
privacy in de loop van de tijd wellicht zou kunnen gaan verschuiven, afhankelijk
van de heersende tijdgeest. Het is echter uiteindelijk de rechter die aan
deze notie invulling geeft. Een belangrijk onderwerp op dit moment is de privacy
van databanken waarin bijvoorbeeld medische gegevens zijn opgeslagen. In de
praktijk worden deze gegevens ook door anderen, buiten de relatie patiënt/arts,
gebruikt.Wat gebeurt er als de politie in strijd handelt met het recht op privacy?
Naast de werking van de exclusionary rule (bewijsuitsluitingsregel) kan dit
ook leiden tot civiele acties tegen de politie, strekkende tot het opleggen
van een verbod of het betalen van schadevergoeding. Deze mogelijke gevolgen
kunnen volgens Shapiro een preventieve werking hebben ten aanzien van toekomstig
politiehandelen.Hoe werkt dit alles in de praktijk? Dagelijks komen kleine en grote inbreuken
op het recht op privacy voor, aldus Shapiro. De meeste inbreuken worden echter
niet hersteld. Het merendeel van de zaken komt als gevolg van plea bargaining
(overeenkomst tussen het openbaar ministerie (hierna: OM)) en de verdachte
over de op te leggen sanctie) niet voor de rechter. Iemand tegen wie op onrechtmatige
wijze bewijs is verkregen, weet namelijk dat – als het erop aankomt –
zijn verklaring het zal afleggen tegen de leugenachtige verklaring van de
agent dat het bewijs wèl rechtmatig is verkregen. Op inbreuken volgt
in de meeste gevallen geen reactie van de politiek of de wetgever, onder het
motto dat dergelijk politie-optreden volgens de rechtspraak toch al onrechtmatig
is.William M. Erlbaum, rechter Supreme Court Queens,beschikt naar
eigen zeggen niet over een goed beeld van hoe de politie werkt. Soms worden
zaken verborgen gehouden; hij spreekt in dit verband van testilying. Erlbaum
acht het van belang dat aan de politie niet te veel ruimte wordt gegeven.
De stemming in de Amerikaanse samenleving is nu echter anders.
Er is sprake van compassion fatigue: de politie moet haar gang kunnen gaan,
een harde aanpak van de criminaliteit is noodzakelijk. Amerikanen zijn bereid
inbreuken op de privacy te accepteren als dat de strijd tegen de criminaliteit
dient. Deze houding heeft volgens Erlbaum als gevolg dat de politie te veel
ruimte krijgt. De politie moet volgens hem onder controle worden gehouden,
er moet toezicht worden uitgeoefend op het gebruik van opsporingsbevoegdheden.
Een gevaar dat zich voordoen, is dat een rechter die is betrokken bij de beoordeling
van de toelaatbaarheid van de inzet van opsporingsmethoden (zoals het geval
is bij wiretapping (tappen) en bugging (direct afluisteren)), te dicht op
de vervolgende overheid komt te zitten. De rechter heeft de mogelijkheid om
corrigerend op te treden, maar dit kan wel een aantasting van zijn reputatie
betekenen. Gekozen rechters zijn gevoeliger voor populistische gevoelens dan
benoemde rechters. Parlementariërs hebben meer invloed, omdat ze de wettelijke
normen die in de samenleving gelden, kunnen wijzigen. Volgens Erlbaum zijn
de verschillen tussen de VS en Nederland op het gebied van het waarborgen
van de grondrechten te verklaren uit cultuurverschillen tussen beide rechtssystemen.
De Nederlandse Grondwet laat in theorie meer ruimte om de grondrechten in
te perken, maar toch gebeurt dat niet. De verklaring moet volgens Erlbaum
liggen in bedoelde cultuurverschillen; zie bijvoorbeeld het grote respect
in Nederland voor het internationale recht.Professor Block doet een dringend beroep op de delegatie om
het Nederlandse systeem niet te veranderen, en niet te veel van de VS over
te nemen.De afgelopen tijd is de wetgeving met betrekking tot het inzetten van
opsporingsmethoden wat meer ingevuld, maar veel is er nog steeds niet geregeld,
aldus John M. McEnany, Associate United States Attorney, verbonden aan
het United States Attorney's Office. Aan het gebruik van opsporingsbevoegdheden
zijn echter wel grenzen gesteld. Deze grenzen komen niet uit de lucht vallen,
maar zijn een uitwerking en toepassing van de Amendments op de Constitution.
McEnany wijst er voorts op dat entrapment een specifieke juridische betekenis
heeft. Het gaat om het (te) zeer aandringen of aanzetten tot gedrag dat de
verdachte anders niet zou hebben vertoond. In rechtszaken is entrapment geen
echt succesvol verweer. Bovendien zullen zaken waarin mogelijkerwijs een beroep
op entrapment zal worden gedaan, vaak niet voor de rechter worden gebracht.
Het OM concentreert zijn inspanningen liever op zaken waarin de verdachte
«blatantly guilty» is en waarin geen problemen in verband met
een beroep op entrapment zijn te verwachten.Joseph R. Lentol, New York State Assemblyman of 50th District Kings
County, voorzitter van de Codes Committee, wijst erop dat de Constitution
minimum-eisen stelt en dat het de staten vrijstaat verdergaande eisen te formuleren.
Voor ingrijpende methoden zijn in de wet strenge eisen geformuleerd. Hoe zwaarder
de inbreuk, hoe hoger de toestemming verlenende autoriteit. Bij een telefoontap
geldt dat de toestemming voor maximaal 30 dagen wordt verleend en daarna door
de rechter, die door middel van progress reports op de hoogte wordt gehouden
van het verloop van een tap, kan worden verlengd. Lentol heeft de indruk dat
de rechter een (verlengings)verzoek om te mogen tappen, streng toetst. Hem
zijn althans geen klachten van het OM en rechtshulpverleners bekend dat de
rechter onvoldoende streng zou zijn.De FBI hanteert verschillende opsporingsmethoden. Het vaakst
wordt gebruik gemaakt van elektronische observatie (electronic surveillance:
telefoontap en direct afluisteren). Verder maakt de FBI gebruik van cooperating
witnesses en informanten. De laatste groep verschaft informatie,
maar hoeft niet te getuigen. Intelligence, verschaft door informanten, vormt
in veel gevallen de basis voor een uiteindelijke vervolging. Cooperating witnesses
zijn daarentegen wel verplicht te getuigen, waarna ze in bepaalde gevallen
worden opgenomen in een getuigenbeschermingsprogramma (Witness Protection
Program). Dit goed werkende programma houdt in dat betrokkene verhuist en
een nieuwe identiteit krijgt, en verder alles wat nodig is om hem op weg te
helpen. Na zes maanden stopt de subsidie en moet betrokkene het zelf zien
te redden. In New York zullen ca. 20 personen in dit programma worden opgenomen.
Hieraan zijn zeer hoge kosten verbonden. Daarnaast gebruikt de FBI ook een
aantal meer traditionele opsporingsmethoden, zoals «gewone» observatie
en het onderzoeken van documenten. Tenslotte worden door de FBI undercover-operaties
uitgevoerd; dit gebeurt echter in de criminal division van de FBI zelden.
De kans dat een entrapment-verweer slaagt, is niet groot. Betrokkene zal namelijk
voor de rechter moeten aantonen dat hij niet het vooropgezette plan had (niet
predisposed was) om het misdrijf te plegen, en dit bewijs is moeilijk te leveren.De FBI zet alle mogelijke instrumenten in die de RICO-wetgeving biedt.
De RICO-wetgeving wordt nu meer gebruikt dan aanvankelijk door de wetgever
was voorzien. RICO is een effectief instrument om de top van een criminele
organisatie – de personen die leiding geven aan, en profiteren van de
misdaad – aan te pakken. Op deze wijze is zelfs «The Commission»,
bestaande uit de hoofden van de vijf maffia-families in New York, aangepakt.
De RICO-wetgeving biedt verschillende mogelijkheden: a) criminal RICO; b)
civil RICO (bijvoorbeeld het benoemen van administrators om orde op zaken
te stellen en het opleggen van een verbod aan betrokkenen om nog langer in
hun sector werkzaam te zijn); c) het ontnemen van wederrechtelijk verkregen
voordeel (forfeiture). Tijdens een FBI-onderzoek wordt veel informatie verzameld.
Slechts 5% daarvan wordt gebruikt voor criminal RICO. Thans wordt bezien of
de rest van de informatie kan worden gebruikt voor andere doeleinden. In dit
verband is de uitwisseling van informatie met regulatory agencies van groot
belang. Dit maakt het mogelijk om het probleem bij de wortel aan te pakken
(zie paragraaf 2.8).Uit het gesprek met Daniel J. Castleman, hoofd van de Investigation
Division van het District Attorney's Office Manhattan,bleek dat zij
in New York jaarlijks ongeveer 1 miljoen dollar uitgeven aan het getuigenbeschermingsprogramma
(Witness Protection Program). Per jaar zijn er drie gevallen waarin een getuige
een nieuwe identiteit krijgt en wordt verplaatst naar een plaats buiten de
staat (witness relocation). Vaak betreft het personen die betrokken waren
bij georganiseerde criminaliteit en/of drugshandel. Daarnaast komt het in
minder ernstige gevallen voor dat binnen de stad New York voor een getuige
een andere woning wordt gezocht. Het District Attorney's Office Manhattan
heeft geen toegang tot het federale getuigenbeschermingsprogramma.De US Customs Service hanteert een arsenaal aan opsporingsmethoden.
Vaak worden in één zaak verschillende technieken tegelijk gebruikt
(building block). Zo kan in een willekeurige zaak, bijvoorbeeld wapenhandel,
een wiretap worden ingezet in combinatie met een onderzoek van de post en
een trash run (doorzoeken van afval). Bij dit laatste geldt geen expectation
of privacy. Het uitvoeren van een trash run heeft geen wettelijke basis. Dat
is ook niet nodig, omdat datgene dat niet wettelijk is geregeld, is toegestaan,
behoudens uitzonderingen in de jurisprudentie. De wet bepaalt wat niet is
toegestaan; de wet bepaalt niet wat wèl is toegestaan. Voor een trash
run is geen warrant vereist. Electronic surveillance, waaronder de wiretap
valt, is daarentegen wel wettelijk geregeld, zodat in dat geval aan meer eisen
moet zijn voldaan. In veel gevallen is voor het gebruik van bijzondere opsporingsmethoden
een verdenking vereist, geënt op de eis van probable cause (ernstige
bezwaren). Er is vaak discussie tussen het OM en de agent over de vraag of
aan die eis is voldaan. Hoewel het toezicht op de rechtmatigheid van de toepassing
van opsporingsmethoden erg strikt is, is het voor agenten vaak moeilijk om
zich aan de eis van minimization (het zoveel mogelijk beperken van het onderscheppen
van communicatie waarvoor de rechterlijke beschikking niet is gegeven) te
houden. Het is voor hen lastig om zich qua tijdsduur, lokatie en dergelijke
te beperken, omdat ze alles van de verdachte te weten willen komen.De US Customs Service heeft de bevoegdheid om in beginsel op alle personen
en goederen die de VS binnenkomen een routine border search uit te voeren,
zonder dat hiervoor enig vermoeden van strafbaar handelen is vereist. De search-bevoegdheden
van de US Customs Service zijn uitgebreider dan die van andere gespecialiseerde
instanties. Bovendien zijn deze bevoegdheden voor een belangrijk deel wettelijk
geregeld; ook in zoverre is er een verschil met andere opsporingsinstanties.
Naast de routine border search mag – zonder warrant – een extended
border search worden verricht. Hieronder valt ook gecontroleerde af- of doorlevering
(controlled delivery). Daarbij mag privé-eigendom worden betreden («trespass
on private property»), met uitzondering van de woning (dwelling) omdat
daar een expectation of privacy bestaat. Aan een extended border search is
geen tijdsbeperking verbonden. Vereist is slechts dat er een verband bestaat
met een eerdere grensoverschrijding (border crossing), ongeacht op welk tijdstip
deze plaatsvond. Daarnaast geldt het vereiste van reasonable suspicion. Deze
eis is veel lichter dan die van probable cause; in feite komt reasonable suspicion
neer op niet meer dan een vermoeden. Het uitoefenen van deze search-bevoegdheden
is zeer belangrijk geworden in de strijd tegen de misdaad. Het feit dat de
US Customs Service vergaande bevoegdheden heeft, leidt er soms toe dat andere
instanties zoals de FBI «meeliften» en met de US Customs Service
samenwerken.De delegatie heeft de verschillende gesprekspartners gevraagd naar de
noodzaak van nieuwe opsporingsmethoden. De DEA deelde mee dat zij
momenteel over voldoende middelen beschikt. Men is bezig om het afluisteren
van gekloonde telefoons – zie hierover paragraaf 2.3: Electronic surveillance
(wiretapping c.a.) – mogelijk te maken. Daartoe wordt bij wet een uitzondering
gemaakt op de expectation of privacy, die volgens de rechtspraak bestaat bij
het gebruik van mobiele telefoontoestellen.Volgens de FBI bestaat behoefte aan technologische kennis en
aan wetgeving waarin de nieuwe technologische ontwikkelingen zijn verdisconteerd.
Een actueel voorbeeld is het gebruik door criminelen van computers die gegevens
versleuteld opslaan en doorgeven. De politie kan die bestanden alleen raadplegen
als zij de code kent waarmee de gegevens gecodeerd worden opgeslagen. Dit
is volgens de FBI een van de problemen waarmee de opsporingsinstanties in
de volgende eeuw te maken krijgen. Er is nu in de VS een discussie over de
vraag of computerfabrikanten wettelijk verplicht moeten worden om de door
hen gebruikte codes aan de politie door te geven.Ook tijdens het gesprek met medewerkers van de US Customs Service werd erop gewezen dat de technologische ontwikkelingen de wetgeving
altijd vóór zijn. Een concreet punt waarop volgens de US Customs
Service nieuwe wetgeving wenselijk is, betreft de mogelijkheid om, in het
kader van een onderzoek naar witwassen, via één subpoena (dagvaarding)
meerdere banken tegelijk te kunnen aanschrijven, in plaats van – zoals
nu het geval is – één subpoena per bank. Er bestaat volgens McEnany (US Attorney's Office) geen behoefte
aan nieuwe wetgeving op het gebied van opsporingsmethoden. Wel is het wenselijk
dat enkele loopholes in de bestaande wetgeving worden gedicht. 2.3 Enkele bijzondere opsporingsmethoden InformantenHet NYPD maakt op ruime schaal gebruik van informanten. Bij
het NYPD zijn in totaal 1200 (zowel niet-criminele als criminele) informanten
geregisteerd. Hun identiteit is geheim. Alle informanten worden geregistreerd
aan de hand van een standaard-formulier, waarop naast een fictieve naam en
een controlenummer ook hun ware identiteit staat vermeld. Alleen de agent
die de informant begeleidt (de runner) is van die ware identiteit op de hoogte.
De lijst met informanten wordt door twee personen beheerd; de lijst is voor
anderen binnen het NYPD niet toegankelijk. Slechts een klein deel van de informanten
beschikt over informatie die voor de politie relevant is. In het geval van
criminelen moet de politie, via de officier van justitie, aan de rechter toestemming
vragen om betrokkene als informant te mogen inzetten. Sommige informanten
hopen op die manier strafvermindering te krijgen. Het is uiteindelijk de rechter
die, aan de hand van de door de informant verschafte informatie, over eventuele
strafvermindering beslist. Strikte regels over de inzet van informanten, bijvoorbeeld
over de lengte van de periode waarvoor ze mogen worden ingezet, ontbreken.
Informanten mogen tijdens hun werk voor de politie geen criminele handelingen
verrichten. Niet uitgesloten is echter dat dit wel eens gebeurt. In het verleden
heeft dit een enkele keer plaatsgevonden. De politie heeft informanten nodig,
omdat ze voor veel intelligence zorgen. Niet alle informanten zijn echter
even betrouwbaar; sommige hebben een dubbele agenda. Daarom wordt de door
informanten verschafte informatie zoveel mogelijk op juistheid gecontroleerd
door middel van het raadplegen van andere bronnen. Soms worden informanten
ingezet als infiltranten in een organisatie. Ook dan mogen ze geen misdrijven
begaan. Indien van hen wordt gevergd dat zij misdrijven plegen, worden ze
teruggetrokken. Het gebruik van informanten wordt als een succesvolle tactiek
beschouwd.Ook de FBI maakt gebruik van informanten. De informatie over
deze personen wordt veilig opgeslagen. De FBI duidt de integriteit van informanten
als een heel belangrijk punt aan. Het is niet zo dat men los van een bepaalde
zaak informanten werft; een intelligence squad blijkt niet zo goed te werken.
Daarom runt de FBI informanten liever via een lopende zaak. Informatie van
een informant behoeft ondersteuning via aanvullend bewijs dat langs andere
wegen is verkregen.Een onderzoek door de DEA begint vaak naar aanleiding van door
informanten verschafte informatie. Deze informanten worden in de meeste gevallen
(75%) door de DEA gerecruteerd uit eerdere drugszaken. De druk voor personen
om op deze wijze met de politie mee te werken is groot, in verband met de
dreiging van zware gevangenisstraffen. Het gevaar dat onjuiste informatie
wordt verschaft, is vrij klein, omdat er bewijs moet worden verzameld dat
de informatie van de informant ondersteunt. Op die manier kan zelfs een anonieme
brief voldoende zijn om een onderzoek te starten. Informanten moeten een overeenkomst
(cooperating individual agreement; zie bijlage) met de DEA sluiten, waarin
zij zich er onder meer toe verplichten zelf geen strafbare handelingen te
verrichten. McEnany (US Attorney's Office) wijst erop dat een zaak vaak
begint met informatie, afkomstig van een informant. Er kunnen verschillende
redenen zijn waarom iemand informatie wil geven: a) voor iemand met een criminele
achtergrond: om strafvermindering te krijgen (zie plea bargaining); b) in
ruil voor geld; c) om een persoonlijke reden, zoals wraak. De informant wordt
geregisteerd en er wordt met hem een overeenkomst gesloten. Het lukt soms
wel, maar soms ook niet om informanten ervan te weerhouden criminele activiteiten
uit te voeren. Een constant risico is dat informanten een double game spelen.
Een informant wordt meestal gebruikt om een undercover-agent te kunnen introduceren
voor lange-termijninfiltratie. Vervolgens wordt de informant er weer uitgehaald.
Dit verkleint de kans dat de informant strafbare feiten pleegt.Het recht stelt geen grenzen aan het gebruik van informanten, aldus Shapiro (ACLU). Er bestaat op dit punt geen expectation of privacy.
Dit geeft aan dat in de VS een beperkt concept van privacy wordt gehanteerd.Rechter Erlbaum spreekt zijn zorg uit over het gebruik van
informanten en kroongetuigen. In de praktijk worden deze personen vaak onder
druk gezet. Ze zouden alleen bij zware zaken ingezet mogen worden. Tegelijkertijd
onderkent hij dat het soms noodzakelijk is om van informanten en kroongetuigen
gebruik te maken. Electronic surveillance (wiretapping c.a.)Het afluisteren van telefoongesprekken (wiretapping) vormt een essentieel
onderdeel van de opsporing, zo bleek uit het gesprek met Castleman (District
Attorney's Office Manhattan). Hierbij doet zich een dilemma voor: het
belang van de privacy moet worden afgewogen tegen dat van de opsporing. De
oplossing ligt in het stellen van hoge eisen aan afluisteren. De District
Attorney (officier van justitie) moet van de rechter toestemming krijgen om
tot afluisteren over te gaan. Daarbij moet een aantal punten specifiek worden
aangegeven: a) De personen die men wil afluisteren. Tenminste één
van de personen die aan het gesprek deelneemt, moet in de beschikking van
de rechter (warrant) zijn genoemd. Voldoende is als de stem is geïdentificeerd.
Eventueel kan iemand alleen met zijn voornaam worden aangeduid. b) De telefoon(s),
lokaties, die het betreft. c) De misdrijven waar het om gaat. Voor de rechter
moet probable cause (gerede vermoeden) worden aangetoond. De warrant kan –
op verzoek van de officier van justitie – worden aangepast, indien uit
de afgeluisterde gesprekken blijkt dat er ook andere personen, misdrijven
en dergelijke in het geding zijn. De warrant kan zelfs met terugwerkende kracht
op bepaalde personen, misdrijven en dergelijke van toepassing worden verklaard,
zodat ook informatie uit die eerdere gesprekken kan worden gebruikt. De warrant
kan dus in feite altijd worden uitgebreid en verlengd. Bij het afluisteren
moet het beginsel van minimization in acht worden genomen. Dit houdt in dat
niet meer en langer mag worden afgeluisterd dan noodzakelijk is. Elke week
moet door middel van een progress report aan de rechter worden meegedeeld
wat de stand van zaken in de afluisteroperatie is. In zo'n progress report
moet aannemelijk worden gemaakt dat aan de eis van minimization is voldaan.
De rechter die op het verzoek om toestemming voor afluisteren beslist en die
aan de hand van progress reports het proces van afluisteren in de gaten houdt,
was vroeger altijd dezelfde rechter die later over de zaak zelf moest oordelen.
Tegenwoordig beslist de administrative judge door welke rechter een zaak zal
worden behandeld. Dit kan dezelfde rechter zijn, maar dat hoeft niet. Het
gaat hier uiteindelijk om een afweging tussen proceseconomie en het objectief
beoordelen van de rechtmatigheid van een wiretap. Verder geldt het vereiste
van subsidiariteit (subsidiarity).Volgens Castleman werken deze regels goed. Politie en OM gaan zeer voorzichtig met de eisen om, juist omdat de gevolgen van het niet-naleven
van de regels ernstig zijn. Het kan namelijk betekenen dat de hele zaak verloren
is; bovendien wordt tappen zonder toestemmming van de rechter als een zwaar
misdrijf (felony) aangemerkt. Er is dan ook nog nooit een zaak verloren gegaan
wegens het ontbreken van probable cause.Voor het maken van video-opnamen zonder geluid – ook in een woning –
is geen toestemming van de rechter vereist. Dit houdt verband met het feit
dat de wetgeving dateert uit een tijd waarin alleen afluisteren mogelijk was.
Er is inmiddels overigens wel een beweging op gang gekomen om ook voor video-opnamen
een warrant voor te schrijven. In zijn hoedanigheid van officier van justitie
is Castleman van mening dat het belang van de privacy van de crimineel niet
opweegt tegen dat van de opsporing.In het gesprek met de DEA bleek dat het maken van video-opnamen
mèt geluid op een publieke plaats (bijvoorbeeld op straat) geen probleem
is, omdat er in dat geval geen expectation of privacy is.Tappen kwam ook ter sprake in het gesprek met het NYPD. Afluisteren
van een conversatie met medeweten van één van de gespreksdeelsnemers
(consensual monitoring) is toegestaan. Voor afluisteren zonder dat een van
beide gespreksdeelsnemers hiervan op de hoogte is, is toestemming van de rechter
vereist. Er moet probable cause worden aangetoond. Voorts geldt het vereiste
van subsidiariteit, dat wil zeggen dat alle andere methoden (zoals undercover-operaties)
zijn overwogen en ongeschikt zijn bevonden. Soms weigert de rechter toestemming
te geven, bijvoorbeeld als niet aannemelijk is dat de gesprekken op het misdrijf
betrekking hebben. Soms is er te weinig tijd om de rechter om toestemming
te vragen; dan gaat het niet door. Van de bevindingen wordt uitgebreid verslag
gedaan. Alle bandopnamen worden bewaard en verzegeld om ze tijdens een rechtszaak
te kunnen gebruiken. Het is volgens het NYPD niet aannemelijk dat van deze
bevoegdheid misbruik wordt gemaakt, aangezien de uitoefening ervan onder strikt
toezicht staat.De DEA mag volgens de federale wetgeving afluisteren. Er zijn
echter staten waar afluisteren verboden is. In die staten is men voor het
afluisteren afhankelijk van informatie, verschaft door de DEA. De staat Illinois
gaat nog verder, omdat men daar zelfs dergelijke informatie niet mag gebruiken.
Er zijn overigens wel manieren om hier onderuit te komen. Zo kan men stellen
dat de informatie van een confidential source afkomstig is. De DEA beschouwt
het afluisteren als de meest effectieve opsporingsmethode, omdat dit de meest
ingrijpende methode is. Consensual crimes (misdrijven waarbij het slachtoffer
met het strafbare handelen instemt, zoals handel in drugs) zijn alleen van
buitenaf op te lossen, bijvoorbeeld met behulp van informanten en –
vervolgens – via afluisteren.Voor afluisteren geldt een ingewikkelde procedure. Er is toestemming van
de Attorney General (minister van Justitie) of het Attorney General's Office
nodig. Om te mogen afluisteren is probable cause vereist. In de proactieve
fase mag niet worden afgeluisterd; dit ligt in de staat New York anders, omdat
de wetgeving daar op dit punt veel verder gaat. Afluisteren vindt per jaar
in totaal 600 tot 700 keer plaats (dit aantal omvat zowel het federale als
het staatsniveau; één geval kan meerdere telefoontoestellen
betreffen). Dat dit aantal zo laag is, is een gevolg van de werking van het
subsidiariteitsvereiste. In spoedeisende gevallen – bijvoorbeeld gijzelingen
en bedreiging van de President van de VS – staat de federale wetgeving
een emergency wiretap toe. Dan moet wel binnen 48 uur definitieve toestemming
zijn verkregen. De rechtmatigheid van de wiretap wordt in een rechtszaak door
de rechter beoordeeld. Dit punt wordt altijd als eerste, in een suppression
hearing, aan de orde gesteld. Beoordeeld wordt onder meer of
aan de eis van minimization is voldaan. Spot checks (spot monitoring) zijn
mogelijk: het met tussenpozen inschakelen van de afluisterapparatuur om na
te gaan of het gesprek van karakter veranderd is en inmiddels wel over het
betreffende misdrijf gaat. Advocaten mogen niet worden afgeluisterd. De resultaten
van een illegale wiretap mogen niet worden gebruikt. Gebeurt dit wel, dan
is sprake van een ernstig misdrijf.De technologische ontwikkelingen op het gebied van telefonie gaan snel.
Echter ook mobiele telefoons zijn, anders dan sommige criminelen menen, af
te luisteren, aldus McEnany (US Attorney's Office). Als reactie
hierop zijn misdadigers overgegaan tot het klonen van telefoons. Hierbij worden
via een scanner de gegevens van een andere mobiele telefoon opgepikt en vervolgens
gebruikt bij de eigen mobiele telefoon teneinde de politie te misleiden. Gekloonde
telefoons kunnen inmiddels echter ook worden afgeluisterd. Ook het snel wisselen
van (gekloonde) mobiele telefoontoestellen kan door de politie worden ondervangen.
Telefoonbedrijven zijn verplicht desgevraagd aan de politie medewerking te
verlenen. De politie moet hierbij kunnen vertrouwen op de degelijkheid van
het bedrijf dat de tap feitelijk aanlegt, aldus McEnany. Telefoontechnici
kunnen echter «fout» zijn.Door middel van controle-acties, zogenaamde stings, wordt nagegaan of
deze telefoontechnici zich naar behoren gedragen, zo bleek in het gesprek
met Castleman (District Attorney's Office Manhattan).In het gesprek dat de delegatie met Shapiro (ACLU) voerde,
kwam naar voren dat volgens de jurisprudentie bij het gebruik van mobiele
telefoons geen expectation of privacy bestaat. Congress heeft dit vervolgens
echter gecorrigeerd: een dergelijke verwachting bestaat wèl. Dit illustreert
dat Congress meer bescherming kan bieden dan het minimum-niveau dat de Constitution
eist.Lefcourt (NACDL) wijst op de gevaren van ongecontroleerd afluisteren.
De wet schrijft voor welke procedure bij afluisteren moet worden gevolgd.
Deze eisen zijn volgens hem echter niet streng genoeg. De exclusionary rule
(bewijsuitsluitingsregel) is het enige middel dat de politie weerhoudt van
«going overboard». Op deze bewijsuitsluitingsregel bestaan echter
de nodige uitzonderingen. Lefcourt schat dat 80% van de zaken aan de wettelijke
eisen voldoet. De rechters zijn volgens hem echter zeer vergevingsgezind,
omdat er in dit soort zaken nu eenmaal veel op het spel staat.Volgens Shapiro (ACLU) komt het voor dat wordt afgeluisterd
zonder toestemming van de rechter, en dat pas toestemming wordt gevraagd bij
die ene tap die voor het onderzoek nodig is. Undercover-acties; infiltratieHet inzetten van undercover-agenten is algemeen aanvaard, zo stelt parlementariër Lentol. Er zijn eigenlijk geen grenzen aan verbonden, behalve dat entrapment
verboden is. Hij ziet geen aanleiding voor het opstellen van wetgeving om
de nadelige gevolgen van lange-termijninfiltratie weg te nemen.Rechter Erlbaum beschouwt undercover-operaties, waarbij op
straat kleine hoeveelheden drugs worden aangeboden, als het grootste probleem
dat zich in verband met opsporingsbevoegdheden voordoet. Er wordt dan gelegenheid
geboden voor het plegen van een misdrijf. Dit gaat erg ver. Onduidelijk
is bovendien waar de grens met entrapment precies ligt.Infiltranten mogen geen misdrijven plegen; het plegen van non-violent
crimes is echter op zichzelf niet uitgesloten, aldus Castleman (District
Attorney's Office Manhattan).Volgens de FBI zijn undercover-operaties niet echt geschikt
voor gebruik in de «criminal branche», omdat je met die methode
alleen de lagere echelons van een misdaadorganisatie kunt binnendringen. De
personen die men hoofdzakelijk wil aanpakken – de top van de organisatie –
zijn te veel op hun hoede. Voorts zijn er grote nadelen en risico's aan verbonden,
omdat de undercover-agent zich in de misdaad moet begeven. In de afgelopen
20 jaar is er dan ook slechts twee of drie keer een undercover-operatie uitgevoerd
door de FBI. Het is veel lucratiever om informanten te werven.Charles V. Campisi, hoofd van het Internal Affairs Bureau van het
NYPD, acht lange-termijninfiltratie een van de meest riskante opsporingstechnieken,
in verband met het gevaar van «going native».Het US Attorney's Office maakt «extremely frequently» gebruik
van undercover-agenten, zo bleek uit het gesprek met McEnany (US Attorney's
Office). Dit is een succesvolle methode. Sommige zaken – drugs,
omkoping, afpersing, witwassen – kunnen niet goed op een andere manier
worden opgelost. Het gaat vrijwel altijd om kortlopende acties, bijvoorbeeld
het eenmalig kopen van drugs op straat. Undercover-operaties die lange tijd
(3 à 5 maanden) duren, zijn zeldzaam, mede als gevolg van de kosten
die eraan zijn verbonden. Een van de problemen bij undercover-operaties is
dat mensen niet mogen worden uitgelokt (entrapment); ze moeten het vooropgezette
plan hebben om het strafbare feit te plegen (predisposition). Een ander aandachtspunt
is de civielrechtelijke aansprakelijkheid van de overheid. Als een undercover-agent
deelneemt aan strafbare handelingen, bijvoorbeeld autodiefstal of een fencing
operatie (zoals een door de politie opgezette winkel waarmee men helers wil
opsporen), moet de overheid de schade die hierdoor aan derden wordt toegebracht,
vergoeden. Er is geen wettelijke regeling waarin is bepaald wat gedurende
een undercover-operatie wel en niet mag.Ook de US Customs Service maakt gebruik van undercover-operaties.
De wettelijke basis hiervoor is 10 jaar geleden gelegd. De wetgeving vergemakkelijkt
het uitvoeren van dergelijke operaties. Zo worden de technische voorschriften
voor het oprichten van een bedrijf wettelijk buiten werking gesteld als de
US Customs Service een frontstore wil opzetten. Controlled deliveryDe delegatie heeft het onderwerp: gecontroleerde af- of doorlevering (controlled
delivery) tijdens meerdere gesprekken aan de orde gesteld. Doorlaten vindt
plaats, aldus Castleman (District Attorney's Office Manhattan),
maar het is niet wenselijk dat op deze wijze grote hoeveelheden drugs op de
markt komen.De overheid is niet verplicht om drugs in beslag te nemen, zo bleek in
het gesprek met de DEA. Soms kiest men ervoor om de drugs door
te laten («to let the drugs walk») om later een grotere vangst
te kunnen doen. Een belangrijk aandachtspunt is het niet-onthullen van de
bron van de informatie over een drugstransport, bijvoorbeeld een informant
of een wiretap. Daarom worden drugs soms «toevallig»
onderschept, zonder dat hoeft te worden bekendgemaakt dat de informatie van
bijvoorbeeld een wiretap afkomstig is. In undercover-situaties brengt de DEA
soms zelf kleine hoeveelheden drugs op de markt. Dit roept wel allerlei ethische
vragen op, reden waarom er eisen en procedures zijn waaraan de DEA zich in
dergelijke gevallen moet houden. Dat een zogenaamde lijntester is toegestaan,
bleek ook in het gesprek met het NYPD.De US Customs Service heeft geen search warrant of rechterlijke
toestemming nodig om een partij drugs door te laten reizen naar haar eindbestemming,
mits er voldoende toezicht wordt gehouden op het transport. Controlled delivery
is mogelijk op basis van de bevoegdheid van de US Customs Service tot het
verrichten van een extended border search. De US Customs Service is zeer voorzichtig
met zogenaamde live loads. Er wordt daarom altijd getracht zo'n lading in
beslag te nemen. 2.4 Samenwerking tussen instantiesVolgens het NYPD verloopt de samenwerking met de FBI en de
DEA in de (soms al lang bestaande) task-forces, maar ook daarbuiten, goed.
Er zijn formele kanalen voor informatie-uitwisseling in het leven geroepen.
Men werkt als een team samen.Volgens de FBI verloopt de samenwerking op het punt van uitwisseling
van intelligence tussen de FBI en de task-forces in de meeste gevallen redelijk
goed.In het gesprek met de DEA werd ingegaan op de samenwerking
tussen de DEA en de staten. In drugszaken heeft de DEA een gezamenlijke jurisdictie
met de betreffende staat. Er is een systeem opgezet – het Drug Enforcement
Coordination System, kortweg DECS – om overlappend werk te voorkomen.
Door middel van consensus of overtuiging wordt bepaald wie de leiding heeft
in een bepaald onderzoek. Meestal is dat degene die over de beste informatie
beschikt. Op dit punt heeft de DEA door haar internationale contacten een
gunstige uitgangspositie. Ook komt het voor dat zaken worden verdeeld aan
de hand van de toelaatbaarheid van een bepaalde opsporingsmethode. Sommige
methoden zijn in bepaalde staten namelijk niet toegestaan, terwijl ze op federaal
niveau wel mogen worden gehanteerd.Anderen schetsen een somberder beeld van de samenwerking tussen de verschillende
instanties. Volgens professor Block schort het aan uitwisseling
van informatie tussen de bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit
betrokken instanties. Volgens hem is sprake van een «severe compartmentalization
of information». Er stroomt wel veel informatie naar de FBI toe, maar
er gaat weinig informatie vanuit de FBI naar andere instanties. Block duidt
de FBI in dit verband aan als een «one way street». Dit is algemeen
bekend, maar men verzet zich in het algemeen niet tegen (de wijze van functioneren
van) de FBI. De VS zijn een zeer open samenleving, je kunt alles te weten
komen. De FBI verzamelt gegevens en houdt die voor zichzelf, aldus Block.
Hierdoor moeten andere diensten deze informatie ook weer zien te achterhalen.Volgens Castleman (District Attorney's Office Manhattan)is
de FBI niet altijd bereid goede informatie te verschaffen aan de Staat; de
FBI is zeer gespitst op de eigen informatie. Soms is de FBI wel bereid samen
te werken, soms niet. De samenwerking met de FBI is sterk afhankelijk van
de commissioner. Op dit moment verloopt de samenwerking goed. Bepaalde task-forces
werken uitstekend (voorbeeld: terrorisme-bestrijding), andere minder goed. De delegatie heeft voorts gevraagd naar de rol van – informatie,
verschaft door – de Criminal Intelligence Agency (hierna: CIA). Volgens
de US Customs Service wordt dergelijke informatie niet altijd door
het de US Attorney's Office gebruikt, omdat de officier van justitie en de
zaak dan «besmet» zouden kunnen raken. De DEA zegt
bijna geen contact te hebben met de CIA. De CIA werkt alleen in het buitenland
en mag in de VS zelf geen law enforcement activiteiten ontplooien. 2.5 Integriteit en (bestrijding van) corruptieVolgens Shapiro (ACLU) is corruptie alom tegenwoordig, bijvoorbeeld
in de afvalverwerkingsindustrie. Er is veel publiciteit over, maar vervolgens
gebeurt er politiek gezien niets. Volgens Shapiro komt dit omdat de burgemeester
geen negatieve publiciteit wil hebben. De integriteit van de politie is een
belangrijk issue, maar dan wel bij bepaalde raciale groepen. Zo speelt het
onderwerp nauwelijks onder de white middle class. Er zijn verschillende soorten
integriteitsvragen, zoals: financiële corruptie, het gebruik van (excessief)
geweld, aantasting van de privacy en het vervalsen van bewijsmateriaal. De
reden waarom de politie de regels overtreedt, is dat zij die regels ziet als
een obstakel om de bad guys te pakken. De regels en de achterliggende ratio
zijn bij de politie niet geïnternaliseerd. De politie volgt de regels
omdat men weet dat het niet-volgen ervan negatieve gevolgen heeft. Maar daar
waar het kan, zal de politie geneigd zijn de regels te schenden, omdat de
bad guys volgens haar eigenlijk geen recht hebben op bescherming door het
recht. De politie treedt in dit opzicht calculerend op.Volgens professor Ronald Goldstock, hoogleraar aan de Cornell University
en de New York University, is er nu inderdaad meer corruptie, maar dit
is alleen een begripsmatige kwestie. Het merendeel van de agenten is integer
en niet corrupt. Corruptie ontstaat in situaties waarin er zoveel regels zijn
dat je er redelijkerwijs niet aan kunt voldoen. Er zijn volgens Goldstock
te veel regels, die bovendien vaak ook nog onbegrijpelijk zijn. Dit dwingt
de politie ertoe te zoeken naar wegen om onder die regels uit te komen; de
regels lokken dus corruptie uit. Dit leidt er bijvoorbeeld toe dat politieagenten
in een proces-verbaal bepaalde standaardfrasen gaan gebruiken die er uitsluitend
toe dienen de zaak bewijstechnisch af te dekken, terwijl die weergave in strijd
met de werkelijkheid is. De ingewikkeldheid van de regels leidt er derhalve
toe dat agenten perjury (meineed) gaan plegen. Dit is een zwaar misdrijf.
Uit het voorgaande volgt dat de exclusionary rule negatieve bijeffecten heeft.
De samenleving maakt het de politie al met al niet makkelijk om zich aan de
regels te houden, aldus Goldstock.Volgens Police Commissioner O'Boyle, hoofd van de Organized Crime
Investigation Division van het NYPD, komt corruptie in zijn korps zelden
voor. Dit bureau is in 1971 opgericht omdat er voor die tijd problemen waren
met corruptie en eigenmachtig optreden van agenten. Men hoopte dit te kunnen
ondervangen door close supervision. Als men iemand van corruptie verdenkt,
wordt dit gemeld. Als dit gebeurt – en er zijn gevallen van bekend –
betreft het bijna altijd agenten die off duty zijn. Door de close supervision
komen gevallen van corruptie niet vaak voor.Tijdens het gesprek met Campisi (Internal Affairs Bureau NYPD)is
de delegatie geïnformeerd over de wijze waarop de politie in New York
corruptieproblemen aanpakt. Er zit een golfbeweging in de corruptie-problematiek
bij het NYPD: elke 20 jaar doet zich een piek voor. Bepaalde probleemgebieden
waren er altijd al (alcoholwetgeving, bordelen); andere zijn nieuw en ernstiger,
zoals politieagenten die zelf crimineel worden, bijvoorbeeld door te handelen
in drugs. In de jaren '80 waren de problemen groot. Het Internal
Affairs Bureau is in 1993 opgericht. Zijn bevoegdheid strekt zich uit over
de hele stad. Het bureau rapporteert rechtstreeks aan de Chief Commissioner.Bij het bureau belanden alle klachten over agenten. Het gaat hierbij zowel
om kleine als om grote zaken: van te laat op het werk verschijnen tot diefstal
en excessief geweld. Alle klachten worden geïnventariseerd, waarna wordt
bepaald wat ermee moet gebeuren. Ernstige klachten kunnen leiden tot arrestatie
en ontslag van de betrokken agent. Ook kan een boete worden opgelegd. Kleine
klachten worden naar het lokale dienstonderdeel toegeleid. Het bureau houdt
zich alleen met grote zaken bezig. Eenderde van de klachten houdt verband
met drugs. Het komt 5 à 6 keer per jaar voor dat politieagenten nieuws
lekken naar de pers.Er is een Field Associates Program, waarin personen zijn opgenomen die
maandelijks – anoniem – vanuit een bepaald district aan het Internal
Affairs Bureau rapporteren over mogelijke corruptie. Het bureau voert per
jaar een groot aantal integrity tests uit. Zo'n test kan er bijvoorbeeld in
bestaan dat een politieagent die van diefstal wordt verdacht, naar een woning
wordt gestuurd met de mededeling dat daar «iets aan de hand zou zijn».
In de woning is door het Internal Affairs Bureau drugs of geld geplaatst.
Aan de hand van video-opnamen wordt vervolgens bekeken of de agent die goederen
achterover drukt. Zo'n test valt niet onder de definitie van entrapment. In
1996 zijn 700 testen uitgevoerd, waarbij circa 1000 agenten waren betrokken.
Daarvan bleken er 12 «fout» te zijn. Het Internal Affairs Bureau
krijgt veel tips vanuit het eigen apparaat. Dat deze vaak anoniem zijn, doet
niet terzake, omdat het het bureau alleen om de informatie zelf te doen is.
Ook zijn er regelmatig (twee keer per jaar), onder de noemer «schoonhouden
van het korps», gesprekken met de precinct commanders om na te gaan
of er in hun gebied corruptieproblemen zijn. Anders dan vroeger is hun bereidheid
om mee te werken thans groot. Als ze iets melden, betekent dat namelijk niet
langer een smet op hun leiderschap. Verder wordt aan personen die zijn aangehouden,
gevraagd of ze agenten kennen die zich aan strafbare feiten schuldig maken
en zo ja, of ze bereid zijn als informant de politie te helpen in ruil voor
strafvermindering.Agenten worden regelmatig gecontroleerd op drugs. Ten aanzien van drugs
geldt een zero tolerance beleid: aanwezigheid van drugs, ongeacht de hoeveelheid,
leidt tot ontslag op staande voet. Per week worden steekproefsgewijs 130 agenten
getest. Agenten zijn verplicht mee te werken. Minder dan 0,5% wordt positief
bevonden. In die gevallen volgt onmiddellijk ontslag. Dit geldt ook indien
agenten zich met criminelen inlaten. Het bureau werd intern eerst gezien als
«ratten». Daarna is het beeld aanzienlijk verbeterd, toen duidelijk
werd dat het bureau alleen ernstige, grote zaken aanpakt. Uit onderzoek blijkt
dat er geen relatie is tussen corruptie en etniciteit of woonplaats. Wel springen
vrouwen er relatief gunstig uit: terwijl 12% van het korps uit vrouwen bestaat,
heeft slechts 6% van de klachten betrekking op vrouwen. De minimumleeftijd
voor nieuw personeel is verhoogd van 20 naar 22 jaar, waardoor het mogelijk
wordt het arbeidsverleden na te gaan. Het NYPD is als werkgever populair,
mede door de goede arbeidsvoorwaarden. Het grote aantal aanmeldingen (35 000
per jaar) biedt de mogelijkheid om goed te selecteren. Men probeert binnen
het politiekorps een zo groot mogelijke verscheidenheid qua geslacht, seksuele
geaardheid etc te creëren.Er is op dit moment een discussie gaande over de vraag of er een externe
instantie moet komen die toezicht houdt op de politie. Binnen de politie is
men echter van mening dat de politie zelf hiervoor het meest geschikt is;
buitenstaanders die bij de politie onderzoek willen doen, zullen al snel aanlopen
tegen een blue wall of silence. In het gesprek met parlementariër Lentol werd bevestigd dat de oprichting van een onafhankelijke instantie
voor de beoordeling van het politieoptreden in New York zeer omstreden is. Professor Block vindt het belangrijk dat tegen corruptie wordt
opgetreden, maar stelt tegelijkertijd dat dit moeilijk is. Zijn hypothese
luidt: «fighting corruption causes corruption» bij bestrijders
van corruptie, indien zij hiermee langdurig omgaan. Ook langdurige infiltratie
moet worden vermeden in verband met het gevaar voor corruptie. Onderzocht
moet worden of er geen andere manieren zijn om tegen corruptie op te treden. 2.6 Het strafrechtssysteem in de VSIn de gesprekken die de delegatie heeft gevoerd, zijn verschillende aspecten
van het strafrechtssysteem in de VS aan de orde gekomen.Volgens Lefcourt (NACDL) is de situatie op het gebied van de
strafrechtshulp in de VS, onder andere financieel gezien, slecht. Er zijn
«checks and balances» nodig. Rechtshulp is noodzakelijk. Ter illustratie
wijst hij op een recent onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het Ministerie
van Justitie (Department of Justice), waaruit blijkt dat van de helft van
degenen die in Illinois ter dood zijn veroordeeld, wetenschappelijk vaststaat –
aan de hand van bijvoorbeeld DNA-onderzoek – dat ze in feite onschuldig
zijn1. Deze personen zijn vervolgens vrijgelaten.
Volgens strenge nieuwe wetgeving moet de verdediging binnen één
jaar na de veroordeling met nieuw bewijs komen. Veel terdoodveroordeelden
konden niet worden vrijgelaten omdat ze niet binnen één jaar
met nieuw bewijs kwamen. Arme mensen kunnen überhaupt geen advocaat betalen
om dit soort rechtszaken aan te spannen.Volgens Lefcourt is sprake van «too much politics in the criminal
justice system». In verband met de over-politisering van het strafrechtelijk
systeem spreekt hij van «sound-byte politics»: politici doen voorstellen
die bij de kiezers goed vallen, maar die eigenlijk onzinnig zijn. Hij noemt
als voorbeeld de Effective Death Penalty and Anti-Terrorism Act uit 1995.
De Supreme Court is op dit moment erg conservatief. Het hele systeem in de
VS is sterk repressief. Het OM heeft een grote macht als gevolg van de Sentencing Guidelines.
Als de officier van justitie voor een bepaald misdrijf conform de Guidelines
een bepaalde minimumstraf eist, moet de rechter die opleggen. Een drugsdeal
levert al snel een minimumstraf van 10 jaar tot levenslang op. Als de rechter
binnen de richtlijnen blijft, is er geen hoger beroep mogelijk. Voorwaardelijke
vrijlating van gevangenen (parole) vindt of in het geheel niet plaats, of
eerst nadat het grootste deel van de opgelegde straf is uitgezeten. Het is
de keuze van de officier van justitie of hij de rechter meedeelt dat de verdachte
goed heeft meegewerkt, om zo onder de minimumstraffen uit te komen. Mede door
deze politieke factoren is de macht gevaarlijk verschoven richting OM, aldus
Lefcourt. Politici willen graag te boek staan als «tough on crime».
Het zou volgens hem goed zijn als een officier van justitie de eerste vijf
jaar na het verlaten van het OM niet politiek bezig zou mogen zijn. (De personele
verwevenheid tussen recht en politiek werd door de medewerkers van de US Customs Service met wie de delegatie sprak, aangegeven met de uitdrukking
dat er veel common players in het systeem zitten).Het is volgens Lefcourt een tijd waarin civil liberties niet veel aandacht
krijgen. Dit onderwerp raakt ondergesneeuwd temidden van de pleidooien voor
meer «law and order» die nu overal klinken. President Clinton
is nog een sterkere pleitbezorger van «law and order» dan de Republikeinen.
Dit klimaat leidt onder meer tot overcharging door officieren van justitie:
het telasteleggen van méér (moord), terwijl men weet dat het
eigenlijk minder is (doodslag), omdat bij het telasteleggen van dat minder
zware feit de straf nog lichter zal uitvallen. De media spelen bij dit alles
een grote rol. De publieke opinie kan onder invloed van berichtgeving in de
media snel veranderen. De strenge aanpak wordt door de bevolking geaccepteerd
vanwege de diep gewortelde angst voor criminaliteit. In een klimaat waarin
er geen «moral leadership» is, probeert de NACDL op te komen voor
een eerlijke rechtsgang en voor waarborging van de burgerrechten.Het repressieve karakter van het Amerikaanse systeem kwam ook aan de orde
tijdens het gesprek met Shapiro (ACLU). De situatie in de gevangenissen
is volgens hem slecht te noemen.Professor Block wijst op het feit dat drie-kwart van de zwarte
jongeren in de leeftijd van 18 t/m 25 jaar met Justitie in aanraking is gekomen,
dat wil zeggen in de gevangenis zit of met de reclassering te maken heeft.
Dit is een groot (etnisch) probleem in de VS. De VS heeft een zeer repressief
systeem, met een zeer grote gevangenispopulatie en hoge gevangenisstraffen.
De personen die uit de gevangenis komen, hebben slechte vooruitzichten. Ze
hebben geen werk, geen scholing en geen geld. Hier is sprake van een explosieve
situatie, aldus Block.Parlementariër Lentol, voorzitter van de Codes Committee,
de commissie die beslist of wetgeving op het niveau van de staat doorgezet
kan worden, bevestigt het beeld van de politieke invloed op het strafrecht.
Het strafrecht wordt door politici voor politieke doeleinden gebruikt. Concreet
betekent dit dat de Assembly (volksvertegenwoordiging) gedwongen wordt mee
te werken aan de totstandkoming van regelingen die een harder optreden tegen
de misdaad mogelijk maken, omdat de publieke opinie daarom vraagt.Ten aanzien van de georganiseerde criminaliteit bestaan er zowel op federaal
als op staatsniveau wettelijke regelingen. Zo zijn er bijvoorbeeld twee RICO-wetten.
Het kan voorkomen dat een zaak in twee jurisdicties – door de federatie
en door de betreffende staat – behandeld kan worden. De keuze, op welk
niveau een zaak zal worden vervolgd, wordt mede bepaald door de «ease
of prosecution». Het is overigens niet uitgesloten dat een zaak in beide
jurisdicties tot vervolging leidt, omdat het ne bis in idem-beginsel per jurisdictie
wordt toegepast.De politieke druk op het OM kwam ook aan de orde in het gesprek met medewerkers
van de US Customs Service. Het US Attorney's Office kan niet alle
Customs-zaken verwerken. Dit leidt ertoe dat de US Customs Service nagaat
bij welke officier van justitie men wel met een zaak terecht kan (forum shopping).
Het niet-vervolgen van bepaalde zaken kan leiden tot politieke druk of druk
vanuit de media om toch tot vervolging over te gaan. Ook kan er druk worden
uitgeoefend om bepaalde zaken juist niet te vervolgen. Het OM geeft overigens
niet altijd aan deze druk toe. De politieke druk kan zo ver gaan dat gedreigd
wordt te korten op het budget als het OM zich niet aan de wensen van de politiek
houdt. Overigens is het huidige klimaat waarin het aanpakken van de misdaad
voorop staat (een politicus die «soft on crime» is, kan het bij
de volgende verkiezingen wel vergeten), gunstig voor de bij opsporing en vervolging
betrokken instanties. Er is in de VS thans een debat gaande over de vraag,
in hoeverre een bepaalde gedraging langs zowel straf- als civielrechtelijke
weg kan worden aangepakt. Centraal in deze discussie staan vraagstukken als
double jeopardy (ne bis in idem) en excessive punishment.In het kader van de oriëntatie op het Amerikaanse strafrechtssysteem
heeft de delegatie voorts een zitting van Night Court bijgewoond,
waarbij zaken binnen een zeer kort tijdsbestek ter beslissing aan de rechter
worden voorgelegd. 2.7 Plea bargainingBij plea bargaining wordt in ruil voor informatie soepelheid betracht
bij de bestraffing van misdrijven («trading leniency for information»).
Plea bargaining is een instrument dat zeer productief is, maar
tegelijkertijd de meeste zorgen baart, aldus Castleman (District Attorney's
Office Manhattan). Voor plea bargaining is alleen ruimte als de informatie
die de verdachte verschaft er echt toe doet; het moet gaan om informatie die
tot arrestaties leidt, en niet slechts om intelligence. In de staat New York
kan, in afwijking van het federale recht, iemand niet op basis van uitsluitend
een dergelijke getuigenverklaring worden veroordeeld; er moet ondersteunend
bewijs zijn. Als dit bewijs niet kan worden verkregen, wordt een zaak in verband
daarmee soms naar het federale niveau overgedaan. Plea agreements worden afgesloten
via een eenvoudige procedure. Of daarbij de rechter wordt ingeschakeld, is
mede afhankelijk van het soort misdrijf waarom het gaat. Het komt soms voor
dat de rechter een deal te hard vindt voor de verdachte. Als de verdachte
zich niet aan de gemaakte afspraken houdt, dan heeft het OM altijd de dreiging
met een zware straf achter de hand.Plea agreements worden vaak afgesloten onder invloed van de uitzichtsloosheid
van een lange gevangenisstraf die betrokkene anders zou moeten uitzitten,
aldus Lefcourt (NACDL). Onder deze druk zijn verdachten bereid
alles te zeggen om maar strafvermindering te krijgen. Het gevaar hiervan is
dat zij valse verklaringen gaan afleggen.Ook tijdens het gesprek dat de delegatie voerde met enkele medewerkers
van de US Customs Service kwam naar voren dat het fenomeen plea
agreements tot een druk op, of neiging bij verdachten leidt om met de politie
mee te werken.Parlementariër Lentol beschouwt plea bargaining als een
noodzakelijk kwaad in het Amerikaanse systeem. Als je mensen wilt aansporen
tot het geven van informatie, zal je ze ergens mee moeten lokken. De jury
wordt overigens wel geïnstrueerd dat een verklaring die is afgelegd door
iemand die een plea agreement heeft afgesloten, anders moet worden beoordeeld
dan verklaringen van «gewone» getuigen. 2.8 Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteitDe bestuurlijke aanpak van de georganiseerde criminaliteit mag zich in
de VS in een groeiende belangstelling verheugen. Volgens professor Goldstock heeft de repressieve benadering plaatsgemaakt voor een meer proactieve
benadering. Er worden nieuwe oplossingen bedacht om problemen aan te pakken:
het gaat erom de mogelijkheid te verkleinen dat er iets gebeurt, in plaats
van te wachten totdat er iets is gebeurd. Dit is een tamelijk recente ontwikkeling.
Een voorbeeld is de RICO-wetgeving, die het mogelijk maakt om trustees aan
te stellen die in een organisatie (bijvoorbeeld een vakbond) orde op zaken
stellen. Dit geeft aan dat niet alleen wordt gedacht in termen van vervolging,
maar dat ook een lange-termijnbenadering voor het oplossen van problemen wordt
gevolgd. Hieruit is de IPSIG – de Independent Private Sector Inspector-General –
voortgekomen. Het IPSIG-programma beoogt een bepaalde tak van industrie te
herstrucureren teneinde de zwakheden daarbinnen, zoals de gevoeligheid voor
corruptie en racketeering, weg te nemen. Deze benadering is met name geschikt
om de georganiseerde misdaad preventief te bestrijden in plaats van te reageren
op reeds gepleegde misdrijven, maar ook om de internationalisering van de
misdaad aan te pakken. De methode is gehanteerd in bedrijfstakken waar van
oudsher veel corruptie en racketeering activities voorkomen, zoals de afvalverwerkingsindustrie
en de bouw, waar het werk veelal middels aanbestedingen wordt verdeeld. Concreet
valt te denken aan het opstellen van gedragsregels waaraan de aangezochte
bedrijven zich moeten houden en aan het onderwerpen van deze bedrijven aan
inspecties. In de Nederlandse context zou deze aanpak kunnen worden gehanteerd bij
projecten die Europees worden aanbesteed en waarbij – daardoor –
vele ondernemingen betrokken zijn waarvan eigenlijk niets bekend is. Te denken
valt aan de aanleg van de noord-zuidlijn. Een wettelijke regeling van deze
werkwijze is volgens Goldstock niet noodzakelijk; contractueel kan worden
vastgelegd dat de deelnemende ondernemingen zich aan bepaalde verplichtingen
moeten onderwerpen.Goldstock heeft weinig bezwaren tegen het gebruik van softe informatie
in de IPSIG-aanpak. Je hebt nu eenmaal verschillende graden van bewijs, die
alle voor een verschillend doel geëigend zijn. Er is geen reden om softe
informatie niet te gebruiken op de hier bedoelde wijze. Het zou onrechtvaardig
zijn als dergelijke informatie eerst zou mogen worden gebruikt nadat iemand
veroordeeld is.De FBI benadrukte dat de informatie-uitwisseling tussen de
FBI en «non-enforcement agencies» de laatste jaren succesvol verloopt.
Die uitwisseling vindt onder andere plaats in het kader van de bestuurlijke
aanpak van de georganiseerde criminaliteit. Zo maakt de gemeente New York
bij het verlenen van bepaalde soorten vergunningen gebruik van informatie
van de FBI. Wanneer blijkt dat de aanvrager van de vergunning verkeerde antecedenten
heeft, wordt de vergunning geweigerd. Deze nieuwe bestuurlijke aanpak, die
bijvoorbeeld werd gevolgd bij het Jarvis Centre (een congrescentrum), werpt
zijn vruchten af. 3. Overige onderdelen van het werkbezoekDe delegatie heeft voorts een bezoek gebracht aan de Permanente Vertegenwoordiging
van Nederland bij de Verenigde Naties. Daarbij is gesproken over het internationale
strafhof en over de activiteiten die in 1999 zullen worden georganiseerd in
verband met de viering van verschillende volkenrechtelijke jubilea. 4. Bijlagen1A. Programma van het werkbezoek.B. DEA-formulier «Cooperating individual agreement».C. DEA Briefing Book, oktober 1996.D. The National Drug Control Strategy 1997, Office of National Drug Control
Policy.E. Abuse of Drugs, U.S. Department of Justice, DEA.F. Summary of Federal Environmental Statutes with Criminal Provisons.G. The Champion, National Association of Criminal Defense Lawyers, September/Oktober
1997.H. NYPD Transit Division Crime Statistics. Index Crimes 1986 thru 1996.I. Attorney General's Guidelines on FBI Undercover Operations.J. Overzicht van Commonly Requested Searches.K. Manual of Investigative Operations and Guidelines. Section 137: Criminal
Informants.L. Alan A. Block, The new world of criminal justice. Reflections on clientelism.M. Introduction of the draft-resolution on the action to be taken dedicated
to the 1999 centennial of the first international peace conference and to
the closing of the United Nations decade of international law.N. Edward Connors, Thomas Lundregan, Neal Miller, Tom McEwan, Convicted
by Juries, exonerated by Science: Case Studies in the USA of DNA Evidence
to Establish Innocence After Trial, June 1996. BIJLAGE A Programma van het werkbezoek van een delegatie uit de vaste
commissie voor Justitie aan New York van 16 tot en met 21 november 1997Zondag 16 november  18.00
uur– vertrek Schiphol   20.20 uur–
aankomst JFK luchthaven, New York   21.30 uur–
aankomst hotel   21.45 uur– briefing
delegatie   Maandag 17 november  08.45
uur– ontvangst Consulaat-Generaal New York   09.00 –
09.15 uur– welkomstwoord door de heer W. J. Roggenkamp,
plaatsvervangend Consul-Generaal New York   09.15 –
10.10 uur– professor Alan A. Block  Penn
State University   10.15 – 11.15 uur– dhr.
Steven R. Shapiro   National Legal Director
of the American Civil Liberties Union   11.30 – 12.15
uur– persbriefing   12.30 – 14.15
uur– lunch  spreker:  Honorable Judge William M. Erlbaum Supreme Court Queens   14.30 –
15.45 uur– dhr. Gerald B. Lefcourt  President of the National Association of Criminal Defense Lawyers  16.00 – 17.00 uur– dhr. Joseph R. Lentol  New York State Assemblyman of 50th District Kings
County  – dhr. David Cohen  legal
counsel of mr. Lentol   17.15 – 17.45 uur– persbriefing  17.45 – 18.15 uur– evaluatie   Dinsdag
18 november 1997  09.00 uur– vertrek hotel
naar Head Quarters New York Police Department   10.00 –
11.00 uur– dhr. O' Boyle   Police
Commissioner, Head Organized Crime Investigation Division New York Police
Department   11.00 – 12.00 uur–
dhr. Charles V. Campisi   Chief Internal
Affairs Bureau New York Police Department   12.30 –
13.30 uur– Tours of Transit Authority Operations  13.30 – 14.25 uur– lunch  persbriefing  14.30 – 16.00 uur– dhr. Daniel J. Castleman  Chief of the Investigation Division Manhattan District
Attorney's Office   17.00 – 17.30 uur–
persbriefing   17.30 – 17.50 uur–
evaluatie   18.00 – 20.00 uur– ontvangst
aangeboden door de plv. Consul-Generaal New York, dhr. W. J. Roggenkamp in
The Netherland Club   Woensdag 19 november 1997  08.45 uur– vertrek van hotel naar Newark  10.00 – 12.00 uur– gesprek met de heren
Coleman, Gourley en Taylor van de Drug Enforcement Administration Newark  13.30 – 14.00 uur– persbriefing  14.00 – 17.00 uur– dhr. Brian Taylor,
coordinator of the Organized Crime Branch of the Federal Bureau of Investigation  17.00 – 17.30 uur– persbriefing  20.00 – 21.30 uur– gesprek met mevrouw
Kristine Hamann,   Deputy Chief of the Trial
Division Manhattan District Attorney's Office en bezoek aan night court  Donderdag 20 november 1997  09.30 –
11.30 uur– mevrouw Judy L. Altman, Associate Chief Counsel
New York, Department of the Treasury U.S. Customs Service  –
mevrouw Colleen C. Piccone, Special Assistant U.S. Attorney U.S. Attorney's
Office, District New Jersey  – mevrouw Deborah
Morrisey, Senior Special Agent, U.S. Customs Service   13.00 –
14.15 uur– dhr. John M. McEnany  Associate
U.S. Attorney  U.S. Attorney Office, NYC   14.20 –
16.00 uur– mevr. Judy Freedman,  Justice
Department, Washington D.C.  – dhr. Ronald
Goldstock, professor at Cornell University/New York University, former director
of the Organized Crime Task Force of New York State   17.00 –
18.00 uur– persbriefing   18.30 –
20.30 uur– Harlem-tour   Vrijdag
21 november 1997  09.45 – 11.30 uur– gesprek
met dhr. Harry Verweij, eerste secretaris van de Permanente Vertegenwoordiging
van het Koninkrijk der Nederlanden bij de VN in New York    –
rondleiding in VN-gebouw   11.30 – 12.00 uur–
dhr. Correll, office of legal affairs, United Nations   13.15
uur– lunch aangeboden door de Nederlandse permanente vertegenwoordiger
bij de VN, de heer J. Ramaker   19.30 uur– vertrek
van hotel naar JFK luchthaven   23.10 uur– vertrek
van JFK luchthavenXNoot1Zie: Convicted by Juries, Exonerated by Science. Case Studies in the Use
of DNA Evidence to Establish Innocence after Trial, US Department of Justice
1996.XNoot1Bijlagen B t/m N zijn ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire
Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25403-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl