Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 en de Flora- en faunawet in verband met uitbreiding van de werkingssfeer van beide wetten naar de exclusieve economische zone; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST134976
 2009-2010
 
 32 002
 Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 en de Flora- en faunawet
in verband met uitbreiding van de werkingssfeer van beide wetten naar de exclusieve
economische zone
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 25 september 2009
 De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft
de eer als volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin
gestelde vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord,
acht de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam
voorbereid.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I.
 
 
 ALGEMEEN DEEL
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Inleiding
 1
 
 
 2.
 Motie Atsma en Koppejan (26 407,
nr. 33)
 2
 
 
 3.
 Relatie met Gemeenschappelijk Visserijbeleid
(GVB)
 2
 
 
 4.
 Bescherming mariene milieu
 3
 
 
 5.
 Uitspraak Europese Hof van Justitie
 4
 
 
 6.
 Aanwijzing Natura 2000-gebieden
 5
 
 
 7.
 Uitsluiting visserijactiviteiten
 7
 
 
 8.
 Vergunningplicht
 9
 
 
 9.
 Internationale jurisprudentie
 10
 
 
 10.
 Samenloopregeling
 10
 
 
 11.
 Coördinatie en regie
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 II.
 
 
 ARTIKELSGEWIJS
 
 
 10
 
 
 
 
 
 I. ALGEMEEN DEEL
 1. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie hebben met enige zorg kennisgenomen van de
wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 (Nb-wet 1998) en de Flora- en
faunawet in verband met uitbreiding van de werkingssfeer van beide wetten
naar de economische exclusieve zone (EEZ).
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van voorliggende
wetswijziging. De leden zijn verheugd dat nu ook bescherming wordt geboden
op zee.
 
 De leden van de SP-fractie zien de noodzaak in van de uitbreiding van
de werkingssfeer van de beide natuurwetten naar de EEZ. Zij juichen het toe
dat die uitbreiding er nu komt, met name vanwege de nog steeds teruglopende
staat van de mariene biodiversiteit, in kwaliteit en kwantiteit.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met bezorgdheid kennis genomen van
de wijziging van de Nbwet 1998 en de Flora- en faunawet in verband met de
werkingssfeer van beide wetten naar de EEZ.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de wijziging van de Nbwet 1998 en de Flora- en faunawet.
 De leden van de CU-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden hebben echter wel enkele vragen over
de uitwerking van het wetsvoorstel voor de praktijk, met name gerelateerd
aan het feit dat visserijactiviteiten buiten het wetsvoorstel gelaten zijn.
 
 De leden van de PvdD-fractie zijn verheugd dat het «wetsvoorstel
tot wijziging van de Nbwet 1998 en de Flora- en faunawet in verband met uitbreiding
van de werkingssfeer van beide wetten naar de exclusieve economische zone»
eindelijk ter behandeling aan de Tweede Kamer is gestuurd. In het IBN 2015
was immers aangekondigd dat de noodzakelijke uitbreiding van het toepassingsbereik
van de Nbwet 1998 naar de EEZ al in 2006 werd voorzien.
 De uitbreiding van de werkingssfeer van beide wetten maakt het mogelijk
de waardevolle en kwetsbare natuur op zee te beschermen.
 2. Motie Atsma en Koppejan (26 407, nr. 33)
 De leden van de CDA-fractie vragen of de motie Atsma en Koppejan (26 407,
nr. 33) is uitgevoerd. Daarin wordt de regering verzocht om alvorens
definitieve besluitvorming plaatsvindt, in samenwerking met de partners van
het maatschappelijk convenant Noordzeevisserij in kaart te brengen welke consequenties
het van toepassing verklaren van de Nbwet 1998 voor de Nederlandse EEZ heeft
op de Nederlandse visserij en andere activiteiten. De minister van LNV meldde
in haar brief 31 700 XIV, nr. 137 dat het LEI hiernaar onderzoek
uitvoert. Deze resultaten verwachtte de minister in het najaar, waarna zij
de Kamer hierover zal informeren. De leden van de CDA-fractie hebben echter
nog niets vernomen. Wat is de stand van zaken? Naar de mening van de leden
van de CDA-fractie kan alleen dan worden overzien welke gevolgen de uitbreiding
van de werkingsfeer van Nbwet 1998 en de Flora- en faunawet naar de EEZ geeft.
 3. Relatie met Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB)
 De leden van de CDA-fractie constateren dat met betrekking tot het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid (GVB) bij artikel 37, tweede lid, EG-verdrag, bevoegdheden
aan de Gemeenschap zijn toegekend. Het betreft de bevoegdheden waarover de
lidstaten zelf ingevolge het VN-Zeerechtverdrag beschikken. Deze aan de Gemeenschap
toegekende bevoegdheden zijn exclusief. De bevoegdheden van de Gemeenschap
zijn evenwel beperkt tot de totstandbrenging en de uitvoering van het gemeenschappelijk
landbouw- en visserijbeleid. Dit beleid kent ingevolge artikel 33, eerste
lid, EG-verdrag economische doelstellingen; de landbouwtitel in het EG-verdrag
bevat geen milieudoelstellingen. Wel is mogelijk dat landbouw- en visserijmaatregelen
mede milieudoelen dienen voor zover deze doelen ondergeschikt
zijn aan de economische doelstellingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(GLB). De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe omgegaan wordt als de
omgekeerde beredenering op gaat. Graag een toelichting van de regering.
 
 De leden van de CDA-fractie merken op dat de bevoegdheden van de Europese
Gemeenschap binnen het GVB ten aanzien van milieuaspecten niet uitputtend
geregeld zijn. Het gemeenschapsrecht lijkt ruimte te laten voor nationale
maatregelen, met betrekking tot visserijactiviteiten in de EEZ teneinde de
doelstellingen van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn te verwezenlijken.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af of het een verplichting is om nationale
maatregelen te treffen. Of is de introductie van een vergunningplicht een
verplichting die Nederland zichzelf oplegt? Bestaat er niet een andere mogelijkheid
om nationale maatregelen in te vullen? Hoe gaan andere lidstaten om met de
invulling van de ruimte welke het gemeenschapsrecht geeft ter invulling van
nationale maatregelen, met betrekking tot visserijactiviteiten in de EEZ teneinde
de doelstellingen van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn te verwezenlijken?
 De leden van de CU-fractie stellen vast dat voor visserijactiviteiten
het GVB van de EU als juridisch kader geldt. Eén van de doelstellingen
is de effecten van de visserijactiviteiten op de mariene ecosystemen zo gering
mogelijk te houden, zo stelt de regering in de memorie van toelichting. De
Raad van State stelt dat het GVB met name economische doelstellingen kent,
waaraan eventuele milieudoelstellingen ondergeschikt zijn, en dat de bevoegdheden
van de Gemeenschap slechts in beperkte mate strekken ter verwezenlijking van
de milieudoelstellingen van de Vogel- en Habitatrichtlijnen. Kan de regering
nader ingaan op deze visie, en op de visie die onder andere in de rechtswetenschappelijke
literatuur over natuurbescherming en het visserijbeleid geuit wordt? Kan de
regering uiteenzetten op wat voor manier dan toch via het GVB de benodigde
maatregelen tot stand kunnen komen voor de mariene Natura 2000-gebieden, die
immers zijn geselecteerd vanwege bijzondere natuurwaarden? Biedt de algemene
doelstelling van het GVB voldoende basis voor beheer van deze gebieden? De
leden van de CU-fractie vragen dit omdat visserij één van de
voornaamste activiteiten is in de EEZ. Duidelijkheid over de relatie tussen
visserijactiviteiten, de Natura 2000-gebieden en de benodigde instandhoudingsmaatregelen
is zeer gewenst, zeker gelet op de vele vragen die zijn ontstaan naar aanleiding
van het opstellen van beheerplannen voor Natura 2000 op land.
 4. Bescherming mariene milieu
 De leden van de CDA-fractie vragen, mede gezien het commentaar van de
Europese Commissie en de Raad van State, of met de invulling van de voorgestelde
uitbreiding van de reikwijdte van de natuurwetgeving tot de EEZ Nederland
kan voldoen aan EU- en internationale afspraken en verplichtingen om het mariene
milieu te beschermen en biodiversiteitverlies tegen te gaan. De leden van
de CDA-fractie vragen zich hierbij af wat het streef/referentiebeeld voor
de economische exclusieve zone is. Is dat 1970, 60, 50, 40 of 1815 (Waterloo),
of 1648 (Vrede van Munster), of 1066 (Slag bij Hastings)? Als er
een referentie is, wat is de daarbij behorende ecologische staat en hoe is
dit bekend? En hoe om te gaan met het voorzorgsbeginsel in relatie met het
bestaand gebruik? Graag de reactie van de regering. Verder vragen de leden
van de CDA-fractie zich af of met dit wetsvoorstel inderdaad de juiste wettelijke
basis is gelegd voor een effectieve bescherming van een aantal waardevolle
gebieden in de Noordzee als onderdeel van het Europese Natura 2000-netwerk.
 
 De leden van de CDA-fractie zijn hierin gescherpt door de constatering
en vervolgens conclusie van de Raad van State. De Raad van State heeft geconstateerd dat het wetsvoorstel ertoe strekt dat plannen, projecten
en activiteiten binnen de EEZ onder de gelding van de Nbwet 1998 en de Floraen
faunawet te brengen. Daartoe voorziet het voorstel in een uitbreiding van
het toepassingsbereik van deze wetten, waarbij een uitzondering wordt gemaakt
voor activiteiten die onderwerp zijn van het gemeenschappelijk visserijbeleid,
als bedoeld in artikel 32 EG-Verdrag. Naar aanleiding hiervan maakt de Raad
van State opmerkingen met betrekking tot deze uitzondering voor visserijactiviteiten
en de externe werking die verbonden is aan Natura 2000-gebieden. Ook meldt
de Raad van oordeel te zijn dat het voorstel in verband daarmee deels nader
dient te worden overwogen. Kan op deze laatste veronderstelling in afweging
met het daaraan voorafgaande een toelichting worden gegeven op de zienswijze
van de regering?
 
 De leden van de CDA-fractie vragen hoe het overleg tussen de lidstaten
verloopt om te komen tot concrete harmonisatiemaatregelen welke de Europese
Unie kan vaststellen ter bescherming van het mariene milieu dan wel bepaalde
vissoorten. Alsdan zijn de lidstaten namelijk niet meer bevoegd vergelijkbare
nationale maatregelen te treffen.
 
 In het verlengde daarvan willen de leden van de CDA-fractie het volgende
in overweging geven: is het niet zinvol om in afwachting van de voorstellen
rondom de integratie van natuurwetgeving onderhavig wetsvoorstel niet te behandelen?
Is het niet zo dat door de concrete werking van de Habitatrichtlijn bedoelde
gebieden al vallen onder die rechtstreekse beschermende werking? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, worden dan niet onnodige lange administratieve procedures voorkomen,
waarmee noch de uitvoering, noch de natuur zijn gediend? Door de rechtstreekse
werking dient men al rekening te houden met de Habitatrichtlijn. Daarvoor
was toch niet expliciet het afwegingskader IBN 2015 noodzakelijk? Verschaft
het niet wijzigen van de Nbwet 1998 en de Flora-
en faunawet in dit kader niet veel meer mogelijkheden om te komen tot een
volledige directe toepassing van de Habitatrichtlijn?
 
 Los van alle Europese verdragen vinden de leden van de SP-fractie het
wenselijk dat het (zee)milieu hier een betere wettelijke bescherming krijgt,
dus ook al zouden de lidstaten hiertoe niet door Europese verdragen verplicht
zijn, dan nog is het wenselijk. Deelt de regering deze zienswijze, of voert
Nederland het uit «omdat Europa het oplegt»?
 
 De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zijn van mening dat
deze juridische bescherming hard nodig is. Zo heeft nog maar 15% van
de mariene Habitatrichtlijnsoorten en habitats een «gunstige staat van
instandhouding». Onderschrijft de regering de noodzaak om gebieden op
zee met spoed een beschermde status te geven, en deze gebieden ook daadwerkelijk
te gaan beschermen?
 De leden van de CU-fractie vragen wat volgens de regering de belangrijkste
activiteiten zijn waarmee rekening gehouden moet worden bij het in stand houden
van het betreffende Habitattype 1110 en 1170 in de EEZ?
 5. Uitspraak Europese Hof van Justitie
 De leden van de CDA-fractie vragen zich vervolgens af of de aanpassing
van de Nbwet 1998 en de Flora- en faunawet nog wel noodzakelijk is nu volgens
de uitspraak van het Europese Hof van Justitie de werkingssfeer van de Habitatrichtlijn
nu al uitstrekt naar de EEZ. Graag een reactie van de regering. De Raad van
State geeft aan dat dezelfde stelling opgaat voor de Vogelrichtlijn. Deelt
de regering deze opvatting? Hoe gaan nieuwe lidstaten om met de implementatie
van de Vogel- en Habitatrichtlijnen? Het lijkt dat deze lidstaten
de richtlijnen een op een in de nationale wetgeving implementeren. Is dat
een optie voor Nederland?
 
 In het kader van voorliggende wijziging worden de soortenbeschermingsbepalingen
van de Flora- en faunawet van toepassing op de EEZ. Houdt dat in dat art.
6, derde lid, van de Vogel- en Habitatrichtlijnen q.q. art. 19 (voorzorgbeginsel)
daarmee eveneens van toepassing worden op de soorten uit de Flora- en faunawet,
waar de Vogelen Habitatrichtlijnen die niet noodzakelijkerwijs voorschrijven?
 
 Vooropgesteld dat de Europese Gemeenschap op basis van de verordening
2371/2002 (de Basisverordening) gemeenschappelijk visquota heeft vastgesteld,
en deze ondanks zorgvuldige afweging strijdig zouden kunnen zijn met art.
6, derde lid, van de Habitatrichtlijn, wat zijn de gevolgen van dat besluit
bij een toetsing aan genoemde Habitatrichtlijn?
 6. Aanwijzing Natura 2000-gebieden
 De leden van de CDA-fractie maken zich zorgen of met de uitbreiding niet
eenzelfde problematiek als Natura 2000 op het land gaat spelen. In de EEZ
vinden activiteiten plaats, of zullen gaan plaatsvinden, die als gevolg van
dit wetsvoorstel, eenmaal wet, zullen moeten voldoen aan de Nbwet 1998. Met
name de activiteiten in of nabij de aan te wijzen Natura 2000-gebieden zijn
van belang. Eerst kan bij het opstellen van het beheerplan worden bezien in
hoeverre bestaande activiteiten in het licht van de instandhoudingdoelstellingen
en andere beheermaatregelen ongewijzigd zullen kunnen worden voortgezet, dan
wel aan de voorwaarden of beperkingen moeten worden verbonden. Voor de activiteiten
die niet in het beheerplan zullen worden opgenomen, zal moeten worden bezien
in hoeverre een vergunning is vereist. In hoeverre geeft deze wetswijziging
helderheid over bestaand gebruik? De leden van de CDA-fractie zien graag in
de toelichting niet alleen de gevolgen voor bestaande visserijactiviteiten
(bestaand gebruik), maar zeker ook de gevolgen voor bestaande scheepvaartroutes
en nieuwe en maatschappelijk gewenste activiteiten zoals windmolenparken,
mosselzaadinvanginstallaties en wellicht ook bestaande en/of nieuwe recreatieactiviteiten
als kitesurfen, zeilen, zwemmen en wadlopen. De ontwikkeling van windmolenparken
op zee zit compleet vast. Welke bijdrage levert het voorliggende wetsvoorstel
aan de oplossing van deze problematiek?
 
 De leden van de CDA-fractie concluderen dat een ander rechtsgevolg van
dit wetsvoorstel is dat nu ook projecten of andere handelingen die in de EEZ
plaatsvinden, maar waarvan de negatieve gevolgen zich uitstrekken tot Natura
2000-gebieden in de territoriale zee of op land, vergunningplichtig kunnen
worden op grond van de Nbwet 1998. Ten aanzien van de externe werking hebben
de leden van de CDA-fractie dus ook op dit punt zorg. Het neveneffect van
de nabijheid van Natura 2000 is nu ondoorzichtig. Op land zijn nu al discussies
zoals rond de Horstermeerpolder. Het noordelijk deel van de Horstermeerpolder
valt niet binnen de begrenzing van het Natura2000-gebied Oostelijke Vechtplassen
en draagt daarom niet direct bij aan de natuuropgaven ter ontwikkeling van
de genoemde of andere Natura 2000-waarden. De laag gelegen Horstermeerpolder
veroorzaakt echter wegzuiging van water uit het omliggende Natura 2000-gebied
dat moet worden aangevuld met boezemwater van mindere kwaliteit. De mindere
waterkwaliteit (troebelheid en voedselrijkdom van het oppervlaktewater) is
het voornaamste probleem voor de in het Natura 2000-gebied te ontwikkelen
habitattypen. Vernatting van het noordelijk deel van de Horstermeerpolder
heeft een positief effect op waterkwaliteit en natuur in aangrenzend Natura
2000-gebied en daarmee op de ontwikkelingsmogelijkheden van deze habitattypen.
In het op te stellen Natura 2000-beheerplan voor de Oostelijke
Vechtplassen worden dus ook maatregelen meegenomen voor het aangrenzende gebied.
Gegeven het voorafgaande voorbeeld zijn de leden van de CDA-fractie uiterst
alert op de term«externe» werking. Kan de regering meer inzicht
geven tot hoever de externe werking zich met deze wijziging strekt? Gaarne
uitgewerkt met enkele voorbeelden.
 
 De leden van de PvdA-fractie dringen er bij de regering op aan nu dan
ook snel de Natura 2000-gebieden op de Noordzee aan te melden. Buiten de vier
gebieden die de regering wil aanwijzen, zouden in de ogen van de leden van
de PvdA-fractie ook de gebieden Gasfonteinen, Bruine Bank, Zeeuwse Banken
en Borkumse Stenen de beschermde status van Natura 2000-gebied verdienen.
 Op pagina 4 van de Memorie van Toelichting staat dat vooralsnog twee gebieden
in aanmerking komen voor aanwijzing op grond van de Habitatrichtlijn: de Doggersbank
en de Klaverbank. Ook wordt er onderzoek gedaan of meerdere gebieden in aanmerking
komen. De leden van de SP-fractie vragen hoe we het begrip «vooralsnog»
moeten interpreteren en wanneer de resultaten van het genoemde onderzoek bekend
zijn. Uit verschillende ecologische berichten hebben de leden van de SP-fractie
begrepen dat er wel meer gebieden van belang zijn voor behoud en herstel van
de mariene biodiversiteit, en ook in het IBN 2015 worden andere gebieden benoemd:
Centrale Oestergronden, Gasfonteinen, Borkumse Stenen, Bruinebank. Het aanwijzen
van slechts twee gebieden lijkt wat mager, gezien de toch behoorlijke oppervlakte
van de hele EEZ. Kan de regering hierover meer opheldering geven, inclusief
een tijdpad voor het eventueel aanwijzen van meerdere te beschermen gebieden?
 
 Als Vogelrichtlijn-gebied wordt als enige het Friese Front genoemd. Ook
hier geldt de vraag of dit het enige in aanmerking komend gebied is?
 
 De verwachting is dat er voor de nu drie aan te wijzen gebieden één
beheerplan komt. Dat vinden de leden van de SP-fractie logisch. Zij pleiten
al langer voor een meer samenhangend beleid voor de hele Noordzee, dus één
beheerplan voor alle Natura 2000-gebieden in de EEZ juichen zij toe. Sterker
nog, de leden van de SP-fractie zouden graag zien dat er naast dit beheerplan één
totaal bestemmingsplan voor de hele Noordzee komt, zodat ook meteen duidelijk
is waar welke activiteiten onder welke voorwaarden kunnen plaats vinden. Dit
is ook al eerder door de fractie van de SP bij motie bepleit (29 675,
nr. 54) die door de Kamer is aangenomen. De vraag is dan ook hoe het
zit met de uitvoering van deze motie waarin de regering verzocht is om nog
in deze regeerperiode tot één Rijksbestemmingsplan te komen?
Deelt de regering de opvatting dat het beheerplan voor deze Natura 2000-gebieden
een instrument of bouwsteen moet zijn voor de realisatie van het beoogde ene
Rijksbestemmingsplan?
 
 Voor de leden van de VVD-fractie is het allereerst de vraag of het noodzakelijk
is om de Nbwet 1998 van toepassing te laten zijn op een aantal voorlopig aangewezen
Natura 2000-gebieden op zee. Immers, zoals ook de regering schrijft, strekt
de bevoegdheid van de Europese Gemeenschap zich reeds uit tot het reguleren
van visserijactiviteiten ter bescherming van natuurwaarden, inclusief die
ter bescherming van Natura 2000-gebieden in de Noordzee. Het lijkt de leden
van de VVD-fractie wat veel van het goede, daar er ook reeds een toetsing
op basis van het afwegingskader van het IBN 2015 dient plaats te vinden.
 
 Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie zich af, waarom er een wijziging
van art. 19a wordt voorgesteld, waarbij «in een gunstige staat van instandhouding
in het aangewezen gebied» wordt vervangen door «overeenkomstig
de instandhoudingsdoelstelling voor het aangewezen gebied»?
Het lijkt dat hiermee elke bewegingsvrijheid wordt versmald en er ook afgeweken
wordt van de EU guidance die zegt dat «de nodige instandhoudingsmaatregelen
gericht zijn om het geheel in een gunstige staat van instandhouding te houden».
Graag zouden de leden van de VVD hierop een toelichting krijgen.
 7. Uitsluiting visserijactiviteiten
 De leden van de PvdA-fractie hebben vraagtekens bij de beperking van de
werkingskracht doordat de visserij als activiteit is uitgesloten. De regering
geeft aan dat het een keuze is om visserij uit
te sluiten. Gerefereerd wordt aan contacten met de Europese Commissie hierover.
De leden van de PvdA-fractie zijn benieuwd naar de inhoud van die contacten
en zouden graag de brief- en emailwisselingen hierover ontvangen.
 De leden van de PvdA-fractie zouden er de voorkeur aan geven, zeker zolang
er geen natuurregulering plaatsvindt via het visserijbeleid, hiertoe in de
beheerplannen voor de natura 2000-gebieden aandacht te besteden. Voor zover
het natuurbeleid ten aanzien van visbestanden betreft zijn de leden van de
PvdA-fractie het eens met de idee dat dit beter in het kader van het GVB geregeld
kan worden. Het gaat echter om meer dan de natuurlijke waarden van vissen:
ook vogels en onderwaterflora verdienen de nodige bescherming. Juist de visserij
kan hier aan met haar bodemberoerende activiteit grote schade aanrichten.
 
 De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennis genomen van de
kritische opmerkingen van de Raad van State over de uitzonderingspositie voor
de visserijactiviteiten. Het voornemen van de regering om deze activiteiten
niet onder het regime van deze wet te laten beoordelen maar dit te regelen
via het GVB bevreemdt ook de leden van de SP-fractie, te meer omdat het argument
hiervoor gelegen is in de vaststelling dat het GVB een Europese bevoegdheid
is. Immers, in de inleiding betoogt de regering dat deze hele wetswijziging
ook steunt op Europese wetgeving. De leden van de SP-fractie vragen of het
niet mogelijk is het ene te doen en het andere niet te laten. Waarom zou nu
het vergunningsregime voor visserijactiviteiten niet onder deze Nb-wet 1998
kunnen vallen en deze tegelijk dat in het GVB inbrengen? De inzet en beoordeling
kunnen toch immers hetzelfde zijn. Het voordeel om het nu alvast te regelen
in de Nb-wet 1998 is dat onzeker is hoelang wetgeving via het GVB gaat duren.
Nederland zou hierin een voortrekkersrol kunnen vervullen. Daarbij komt dat
het GVB primair een economische invalshoek heeft, terwijl de Nbwet 1998 uiteraard
primair het natuurbelang moet borgen. Vervolgens is het de vraag in hoeverre
er sprake zal zijn van verwarring, zo niet rechtsongelijkheid, als in andere
wateren als de Zeeuwse Delta en de Waddenzee de visserij wel beoordeeld wordt
op grond van de Nb-wet 1998, te vergelijken met de ervaringen in de mossel-
en kokkelvisserij. De leden van de SP-fractie zien, met o.a. de Raad van State,
de logica van de keuze van de regering in dezen niet in.
 Omdat de regering zelf aangeeft dat beide redeneringen – de visserij
wel of niet nu te laten vallen onder de Nbwet 1998 – te verdedigen zijn,
verzoeken de leden van de SP-fractie de zienswijze van de Raad van State te
volgen en ook de visserijactiviteiten onder de Nbwet 1998 te laten vallen.
 
 De vragen van de leden van de GroenLinks-fractie richten zich met name
op de wijze waarop visserijactiviteiten uitgesloten zijn van de Flora- en
faunawet. Dit is opvallend en onvoldoende gemotiveerd. De memorie van toelichting
is op dit onderdeel erg summier. Het is de vraag of er voldaan wordt aan de
Habitatrichtlijn door visserijactiviteiten uit te sluiten van de tot het voorstel
behorende wetgeving, zoals ook de Raad van State heeft opgemerkt. Stelt de
regering voor visserij uit te sluiten van het voorstel omdat de
regering bang is dat belanghebbenden eventueel bezwaar gaan maken tegen toekomstige
vergunningen?
 
 Over het opstellen van het beheerplan voor de drie gebieden die vooralsnog
gepland staan hebben de leden van de CU-fractie ook enkele vragen. Deze leden
ontvangen graag van de regering een nadere uitleg van de werkwijze rondom
het opstellen van het beheerplan, gelet op het feit dat één
van de belangrijkste activiteiten in het gebied, de visserij, uitgezonderd
is. Op wat voor manier kan er een alomvattend beheerplan, inclusief bestaand
gebruik, opgesteld worden als één sector daarvan uitgezonderd
is? Is de regering, als bevoegd gezag en daarmee initiatiefnemer van het beheerplanproces,
van plan de visserijsector bij het opstellen hiervan te betrekken, zo vragen
deze leden?
 
 In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt het belang van
de wetswijziging ook beaamd: «De uitbreiding van de Nbwet 1998 en de
Flora- en faunawet tot de EEZ is niet alleen van belang vanwege de Europese
verplichtingen vanuit de Vogel – en Habitatrichtlijnen. Zij draagt tevens
bij aan de realisatie van de milieubeschermings- en biodiversiteitdoelstellingen
van een aantal verdragen, zoals het VN-Zeerechtverdrag, het Biodiversiteitsverdrag
en OSPAR-verdrag».
 
 Daarom is het ook zo verbazingwekkend te lezen dat nu juist de meest schadelijke
activiteit voor de zeenatuur, de visserij, in de wetswijziging is uitgezonderd.
Deze uitzondering betekent dat de visserij is vrijgesteld van de vergunningplicht
in het kader van de Nbwet 1998, ook al heeft de visserij ernstige gevolgen
voor de te beschermen natuurwaarden. Zeker als we het hebben over de boomkorvisserij
die de bodem omploegt en tot een woestijnvlakte achterlaat. Ook de varianten
op de boomkor blijven destructief. De gedachte achter het aanwijzen en beschermen
van bepaalde gebieden op zee is dat de visstanden en ecosystemen zich daar
kunnen herstellen, waarmee het dus de bedoeling is om deze gebieden met rust
te laten. De leden van de PvdD-fractie zijn van mening dat met deze wetswijziging
de Vogel- en Habitatrichtlijnen niet correct worden geïmplementeerd in
de Nederlandse wetgeving. Deelt de regering deze mening? En zo nee, kan de
regering toelichten?
 
 De leden van de PvdD-fractie zijn van mening dat u ten onrechte het GVB
opvoert voor de legitimatie van uw beleid om de visserij niet vergunningplichtig
ingevolge de Nbwet 1998 te maken. Daarmee onttrekt u zich aan de Europese
verplichtingen die Nederland is aangegaan om de Vogelen Habitatrichtlijnen
uit te voeren. Ook de Raad van State ondersteunt dit standpunt. De Raad van
State concludeert in haar advies op het wetsvoorstel dat in de periode totdat
er op communautair niveau passende maatregelen zijn vastgesteld die visserijactiviteiten
reguleren ter bescherming van het mariene milieu, lidstaten niet alleen bevoegd
zijn deze zelf te treffen, maar hiertoe ook verplicht
zijn. op grond van de Vogel- en Habitatrichtlijnen. Graag een reactie hierop
van de regering.
 
 De herziening van het GVB is pas voorzien in 2013, terwijl de achteruitgang
van ecosystemen en visbestanden in de Noordzee zeer urgent is. De leden van
de PvdD-fractie roepen de regering dan ook op om van de ruimte binnen de regelgeving
gebruik te maken en visserij in de beschermde gebieden te verbieden. Graag
ontvangen deze leden een reactie van de regering hierop.
 
 De kans dat het beleid van de regering ten aanzien van de visserij in
de beschermde gebieden juridisch geen stand houdt, is levensgroot. Immers,
de Raad van State heeft de regering al eerder in soortgelijke zaken teruggefloten.
Dit betrof onder andere vergunningverlening voor de mechanische
kokkelvisserij in de Waddenzee. De leden van de PvdD-fractie zijn van mening
dat de regering opnieuw een ontoelaatbaar groot risico neemt en dat het beleid
geen stand houdt bij de Raad van State wanneer het tot beroepszaken komt tegen
beschikkingen in het kader van de Nbwet 1998. Bijvoorbeeld wanneer een beroepszaak
betrekking heeft op het toestaan van boomkorvisserij in beschermde natuurgebieden.
De leden van de PvdD-fractie betreuren het dat de regering bij de implementatie
van de Europese natuurwetgeving de ondergrens van het beschermingsniveau opzoekt
en zelfs juridisch onhoudbare besluiten neemt. De leden van de PvdD-fractie
zouden de regering dringend willen verzoeken de ambitie hoger te stellen.
Het beleid van de regering beleid is op dit moment te veel gericht op het
economische, korte termijn belang. Graag ontvangen deze leden de reactie van
de regering hierop.
 
 Verder stelt de regering in de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel
dat de regering verwacht dat activiteiten die zijn vergund met inachtneming
van het afwegingskader van het IBN 2015, ook na het doorlopen van het afwegingskader
van de Nbwet 1998 – eventueel onder nadere voorwaarden – doorgang
kunnen vinden. De leden van de PvdD-fractie vinden deze aanname dat het afwegingskader
van het IBN 2015 en de Nbwet 1998 hetzelfde zou zijn, onterecht. Deze leden
betwisten dat laagvliegende en schietende F16-straaljagers, en scheepvaartroutes
waarover vervoer van gevaarlijke stoffen in een Natura 20000-gebied, de toets
van de Nbwet 1998 kunnen doorstaan. Graag een reactie van de regering hierop.
 
 Ten behoeve van de noodzakelijke bescherming van de natuurgebieden op
zee, en de urgentie hiervoor vragen de leden van de PvdD-fractie de regering
om de visserij niet uit te zonderen in de uitbreiding van het toepassingsbereik
van de Nbwet 1998 en de Flora- en faunawet. Deze leden ontvangen hierop graag
een reactie van de regering.
 8. Vergunningplicht
 Voor de leden van de VVD-fractie is het niet duidelijk waarom er sprake
is van een vergunningplicht. De Raad van State geeft in haar advies aan dat
het gemeenschapsrecht ruimte laat voor nationale maatregelen, met inbegrip
van de introductie van een vergunningplicht. De leden van de VVD-fractie kunnen
dit niet anders interpreteren dan dat ook de Raad van State van mening is
dat de vergunningplicht niet een opgelegde plicht is die voortkomt uit de
Vogel- en Habitat richtlijnen, maar dat dit een eigen nationale invulling
betreft. Deze leden zouden hiervoor graag een nadere verklaring zien.
 
 Verder blijft voor de leden van de VVD-fractie het een zeer twijfelachtig
punt of in artikel 19d, vergunningplicht voor projecten en andere handelingen,
een juiste interpretatie wordt gegeven van wat de Vogel- en Habitatrichtlijnen
voorschrijven. Naar de mening van diezelfde leden vragen de Vogel- en Habitatrichtlijnen
niet om een toets op andere handelingen, maar alleen om een toets op plannen
en projecten die een significante verstoring geven. Daarbij dient volgens
de leden van de VVD-fractie het uitgangspunt bij het hanteren van de Vogel-
en Habitatrichtlijnen te zijn het «ja, mits»-principe en niet
het «nee, tenzij»-principe.
 
 Wat betreft de externe werking, willen de leden van de VVD-fractie naar
voren brengen dat zij zich zorgen maken over voorliggend wetswijzigingvoorstel.
Uit het voorstel blijkt dat nu eventuele negatieve gevolgen ook van toepassing
worden op de EEZ. Het antwoord van de regering op vragen van de Raad van State
geeft aan dat de verwachting is dat vergunde activiteiten die in het afwegingskader
IBN 2015 zijn getoetst, kunnen doorgaan, maar dat dit allerminst
zeker is. Dit betekent naar de mening van de leden van de VVD-fractie dat
het bestaande gebruik zelfs niet gegarandeerd is. Voor alle nieuwe activiteiten
lijkt dit dan volgens de leden van de VVD-fractie nog minder zeker dat deze
kunnen worden gestart. Deze leden zouden dan ook graag een helder beeld hebben
van de consequenties en de gevolgen van voorliggend wijzigingsvoorstel. 
 9. Internationale jurisprudentie
 In welke hiërarchische verhouding staan juridisch gezien een EG-verordening
en een EG-richtlijn jegens elkaar en hoe staan ze jegens elkaar binnen de
jurisdictie van de lidstaat Nederland? Gelden voor schepen of organisaties
uit landen buiten de EU op grond van de Marine Protected Areas dezelfde condities
als voor schepen of organisaties uit de lidstaten? Met andere woorden: komen
die bepalingen overeen met hetgeen in de Nbwet 1998, de Flora- en faunawet
en de Vogel- en Habitatrichtlijnen is geregeld? Zo ja, door wie wordt dit
getoetst en bij wie kan beroep worden ingesteld? Zo, nee welke consequenties
heeft het dan voor de betreffende soorten en gebieden? Bestaat hierdoor eenduidige
jurisprudentie en dan de regering een enkel voorbeeld noemen?
 10. Samenloopregeling
 De leden van de CDA-fractie missen een samenloopregeling: wat als er een
samenloop van beleid en/of regelgeving is, bijvoorbeeld bij conflicterend
ruimtegebruik of besluiten van bevoegd gezag vs. het GVB? Graag in een enkel
voorbeeld uitgewerkt.
 11. Coördinatie en regie
 De leden van de CDA-fractie heeft ook zorgen over de coördinatie
en regie bij dit specifieke dossier. Hoe zijn de andere departementen betrokken?
Maar ook hoe zijn de visserijsectoren betrokken en andere lidstaten? De leden
van de CDA-fractie wil als voorbeeld de Klaverbank noemen. Is het Engelse
deel ook beschermd? Zo nee, waarom niet? Het gaat toch om inhoudelijke bescherming,
dus kwaliteit en niet om kwantiteit? Graag een reactie van de regering.
 II. ARTIKELSGEWIJS
 Artikel 1a, D
 De leden van de CDA-fractie vragen zich af wie is aangewezen als bevoegd
gezag? De EEZ en territoriale zee zijn immers niet decentraal (provinciaal
en gemeentelijk) ingedeeld.
 Art 1a E De leden van de CDA-fractie vragen zich af of dit onderdeel niet
gaat leiden tot een extra nationale kop? Zo nee, op welke wijze wordt dat
voorkomen? Welke risico’s zijn er als bij het vaststellen van de instandhoudingdoelstellingen
niet goed wordt beargumenteerd waarom welke gebieden voor welke soorten met
welke doelstellingen en met welke gevolgen?
 Artikel 1a, F
 De leden van de CDA-fractie merken op dat de territoriale zee niet wordt
meegenomen, terwijl het GVB hier wel geldt. Met de huidige definitie lijkt
een deel van de visserijzone buiten de regelgeving te vallen (zie ook artikel
II, B). Klopt deze veronderstelling?
 Artikel 1a, G
 De leden van de CDA-fractie vragen of ten aanzien van dit artikel, strafrechtelijke
handhaving geldt (o.a. Wetboek van Strafvordering, Wetboek van Strafrecht,
Wet economische delicten) voor een ieder die de overtreding in de EEZ begaat,
dus ook voor buitenlandse schepen?
 
 De voorzitter van de commissie,
 Atsma
 Griffier van de commissie,
 Dortmans
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), Voorzitter, Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Jager
(CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Samsom
(PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD), Jansen (SP), Jacobi (PvdA),
Cramer (CU), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Thieme (PvdD), Dibi
(GL), Polderman (SP), Elias (VVD) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Luijben
(SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop (CDA), Pieper (CDA),
Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Vacature
(VVD), Kant (SP), Blom (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Van Heugten (CDA), Brinkman
(PVV), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Vendrik (GL), Lempens (SP), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD) en Van Dam (PvdA).