Kaderwet dienstplicht; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24245, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-07-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24245 nr. B

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamBijlage bij het advies van de Raad van State van 11 april 1995, no.W07.95 0056,
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24245Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 245Bepalingen met betrekking tot de militaire dienstplicht alsmede wijziging
van enige wetten en overgangsrecht (Kaderwet dienstplicht)BADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 11 april
1995 en het nader rapport d.d. 5 juli 1995, aangeboden aan de Koningin door
de Staatssecretaris van Defensie. Het advies van de Raad van State is cursief
afgedrukt. Bij Kabinetsmissive van 13 februari 1995, no. 95.001.078, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Staatssecretaris van Defensie, bij de Raad van State
ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie van toelichting,
houdende bepalingen met betrekking tot de militaire dienstplicht alsmede wijziging
van enige wetten en overgangsrecht (Kaderwet dienstplicht).Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 13 februari
1995, no. 95.001.078, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 11 april 1995, no. W07.950.056, bieden Wij U hierbij
aan.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met zijn opmerkingen rekening
zal zijn gehouden.1. In paragraaf 1 (Aanleiding) van de memorie van toelichting wordt onder
verwijzing naar onder meer de Prioriteitennota, «Een andere wereld,
een andere defensie» (Kamerstukken II 1992/93, 22 975, nr. 2) melding
gemaakt van de keuze van de regering voor een krijgsmacht van uitsluitend
vrijwillig dienend personeel. De dienstplicht blijft evenwel formeel gehandhaafd,
zodat bijvoorbeeld in geval van het ontstaan van een groot conflict, aldus
de toelichting, kan worden overwogen opnieuw dienstplichtigen op te roepen.
In de opzet van het voorgestelde systeem van wederom activeren van de dienstplicht
ligt besloten dat een aantal termijnen zal moeten worden in acht genomen. In dat kader merkt de Raad van State op dat de in artikel 60, derde lid,
van het voorstel voorziene opschorting tot gevolg heeft dat weliswaar het
bestand van ingeschrevenen immer voorhanden is, doch dat geen zekerheid bestaat
omtrent het aantal waarover al dan niet in buitengewone omstandigheden na
oproeping kan worden beschikt. Immers, slechts indien toepassing is gegeven
aan artikel 36 en de opschorting van de artikelen 6 tot en met 9 (keuring)
alsmede de artikelen 10 tot en met 13 (uitstel, ontheffing en uitsluiting)
is beëindigd, kan duidelijk worden wie van de ingeschrevenen oproepbaar
zijn. Ingeschrevenen worden ook pas na de keuring (artikel 6, vierde lid)
als dienstplichtige aangemerkt.Oproepbaar is uiteraard het merendeel van de ex-beroepsmilitairen (reservisten
op grond van de Wet voor het reservepersoneel 1985), doch niet kan worden
uitgesloten dat zich omstandigheden voordoen waaronder de beschikbaarheid
van dienstplichtigen, in zowel kwantitatief als kwalitatief opzicht tekort
zal schieten.In de memorie van toelichting zou daarom moeten worden ingegaan op de
termijnen die zijn gemoeid met het op sterkte brengen van de krijgsmacht door
het, gefaseerd of ineens, beëindigen van de opschorting van de desbetreffende
bepalingen. Daarbij ware ook aandacht te besteden aan de wijze waarop en de
tijd waarbinnen het keuringsapparaat weer in zijn volle omvang en met volledige
capaciteit zal kunnen functioneren. In verband daarmee rijst bij het college
de vraag waarom niet is afgezien van het opschorten van paragraaf 3 (keuring)
van hoofdstuk 1 van het voorstel, nu met name in geval van een groot conflict
grote aantallen dienstplichtigen zullen moeten kunnen worden opgeroepen en
zij te samen een grote druk leggen op het ook te reactiveren keuringsapparaat.In de toelichting ware voorts aandacht te schenken aan scenario's van
conflictontwikkeling die naar het inzicht van de regering aanleiding zullen
moeten geven tot het, al of niet gefaseerd, beëindigen van de opschorting
van de werking van de onderscheidene artikelen. In het bijzonder dient daarbij
te worden aangegeven wat verstaan wordt onder een «groot conflict».1. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad is in de memorie van
toelichting aandacht besteed aan de gedane suggesties.2. In paragraaf 5 van de toelichting wordt medegedeeld dat de beslissing
om de opschorting geheel of gedeeltelijk te beëindigen afhankelijk is
van een politiek-militaire afweging van met name de veiligheidssituatie door
de regering in samenspraak met de Staten-Generaal. Onder welke omstandigheden
en in welke situaties zal worden besloten tot een reactivering van het dienstplichtstelsel
is – zo wordt gesteld – niet eenduidig aan te geven. In verband
daarmee kunnen criteria voor reactivering van de opkomstplicht dan ook moeilijk
worden geformuleerd. Daarentegen kan wel worden geschetst tegen welke achtergrond
sprake zal kunnen zijn van reactivering van het dienstplichtstelsel. Een besluit tot reactivering zal niet in buitengewone omstandigheden,
maar juist in gewone omstandigheden dienen plaats te vinden, wil een tijdige
en goede voorbereiding van de operationele gereedheid, maar ook van de eventuele
inzetbaarheid van dienstplichtigen in buitengewone omstandigheden verzekerd
zijn, aldus de toelichting.De Raad merkt naar aanleiding van deze passage het volgende op.Dat reactivering juist in gewone omstandigheden dient plaats te vinden
lijkt, gezien de hierna te bespreken artikelen 15 en 16, slechts betrekking
te kunnen hebben op de artikelen 6 tot en met 14, terwijl de beëindiging
van de opschorting van ook deze artikelen slechts door toepassing van artikel
36 kan worden bewerkstelligd.De in het vervolg van de toelichting (voorlaatste alinea van paragraaf
5) geschetste omstandigheden (bijvoorbeeld grootschalig conflict dat een directe
bedreiging vormt voor het Nederlandse grondgebied en/of het NAVO-verdragsgebied)
kunnen echter niet als «gewoon» worden aangemerkt.Ook de in de toelichting genoemde mogelijkheid van het afgeven van een
politiek signaal door reactivering van de opkomstplicht komt de Raad niet
voor als een maatregel die onder normale omstandigheden (volgens de toelichting
zelfs zonder dat sprake is van enige reële dreiging) overwogen zal worden.Het komt de Raad voor dat de tekst van de memorie van toelichting uitgaat
van een geleidelijke overgang van gewone omstandigheden als bedoeld in artikel
14 naar de buitengewone omstandigheden van de artikelen 15 en 16. Daarbij
lijkt met buitengewone omstandigheden in de artikelen 15 en 16 aansluiting
te zijn gezocht bij de buitengewone omstandigheden genoemd in de thans nog
geldende Oorlogswet voor Nederland en die kunnen leiden tot afkondiging van
de staat van oorlog of de staat van beleg.Het in het wetsvoorstel vastgelegde scherpe onderscheid tussen gewone
en buitengewone omstandigheden sluit niet aan bij het gekozen systeem zoals
dat in de toelichting is beschreven. In dit systeem worden immers betrekkelijk
kleine afwijkingen van gewone omstandigheden opgevangen met de aanwezige beroepsmilitairen,
een verdere verstoring van de gewone omstandigheden met op te roepen reservepersoneel,
en pas daarna door middel van oproeping van dienstplichtigen.De tegenstelling tussen de in artikel 14, eerste lid, genoemde gewone
omstandigheden en de buitengewone omstandigheden genoemd in de artikelen 15
en 16 wekt dan ook verwarring. Het college adviseert artikel 14 in dit opzicht
in overeenstemming met artikel 36 te brengen en vermelding van omstandigheden
te vermijden.2. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad gaan ondergetekenden
hierna nader in op het rechtskarakter van de artikelen 16, 17 en 18 (de artikelen
14, 15 en 16 oud) van de Kaderwet dienstplicht.In het voorgestelde artikel 16 worden kortweg gezegd de kernverplichtingen
van de dienstplichtigen in gewone omstandigheden neergelegd. Dit betekent
derhalve dat in de toekomst in geval van reactivering van het dienstplichtstelsel
(dat wil zeggen bij beëindiging van de opschorting) de dienstplichtige
is gehouden zijn dienstplicht te vervullen op een soortgelijke wijze zoals
thans geschiedt op basis van de huidige Dienstplichtwet.In het nieuwe artikel 17 worden de kernverplichtingen van de dienstplichtigen
in buitengewone omstandigheden geregeld. Wat betreft het begrip «buitengewone
omstandigheden» is aansluiting gezocht bij dezelfde terminologie als
gebruikt in de momenteel bij de Tweede Kamer aanhangige herziene noodwetgeving,
waarin nieuwe regels zijn opgenomen ter harmonisatie van de terminologie voor
buitengewone omstandigheden waarin noodwetgeving kan worden toegepast en de
procedures volgens welke noodwetgeving buiten een uitzonderingstoestand in
werking wordt gesteld (te weten, de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden
(Kamerstukken II 1993/94, 23 790); de Invoeringswet Coördinatiewet
uitzonderingstoestanden (Kamerstukken II 1993/94, 23 791); de nieuwe
Oorlogswet voor Nederland (Kamerstukken II 1993/94, 23 788) en de nieuwe
Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Kamerstukken II 1993/94, 23 789).Uit het voorgaande mag worden afgeleid dat ondergetekenden voor de overgang
van gewone omstandigheden als bedoeld in artikel 16 naar de situatie van buitengewone
omstandigheden als bedoeld in de artikelen 17 en 18 geen aansluiting hebben
gezocht bij de thans nog geldende Oorlogswet voor Nederland, die naar verwachting
binnenkort zal worden vervangen door bovengenoemde nieuwe Oorlogswet voor
Nederland.In tegenstelling tot de artikelen 16 en 17 heeft artikel 18 primair een
procedureel karakter. In artikel 18 is neergelegd welke procedure dient te
worden doorlopen teneinde in buitengewone omstandigheden dienstplichtigen
als bedoeld in artikel 17 te kunnen oproepen. Zoals gezegd is bij deze procedure
aansluiting gezocht bij soortgelijke procedures die in de herziene noodwetgeving
worden gehanteerd.Tot slot merken ondergetekenden in aanvulling op het voorgaande op dat
met het onderscheid tussen gewone en buitengewone omstandigheden niet wordt
beoogd een tegenstelling op te roepen. Het gaat immers bij de beoordeling
of zich buitengewone omstandigheden voordoen niet om het objectief vaststellen
van juridische grootheden, maar om het constateren van feitelijke gebeurtenissen
die het hanteren van bepaalde buitengewone bevoegdheden noodzakelijk maken.
Er vindt een politiek-bestuurlijk weegproces plaats. Een waarborg tegen een
mogelijk te snel grijpen naar buitengewone bevoegdheden is dan ook niet gelegen
in een omschrijving van de buitengewone omstandigheden waarin buitengewone
bevoegdheden kunnen worden toegepast maar veeleer in de procedure die voor
inwerkingstelling (een koninklijk besluit, terstond gevolgd door een ontwerp-verlengingswet)
daarvan moet worden gevolgd. De aanbeveling van de Raad om artikel 16 in overeenstemming
te brengen met artikel 38 (artikel 36 oud) is om vorenstaande reden dan ook
niet opgevolgd. Tot slot zij nog vermeld dat de opmerkingen van de Raad aanleiding
zijn geweest de memorie van toelichting te verduidelijken.3. In de memorie van toelichting (paragrafen 5 en 6) wordt stilgestaan
bij een aantal belangrijke voorschriften die zien op opschorting van het oproepen
in werkelijk dienst van dienstplichtigen (en mutatis mutandis het ongedaan
maken daarvan) alsmede de mobilisatie van dienstplichtigen. a. Het college merkt op dat gekozen is voor de ongebruikelijke figuur
een substantieel en essentieel deel van het voorstel bij inwerkingtreding
daarvan op te schorten (artikel 60, derde lid) (en zo nodig op onderdelen
met toepassing van artikel 36 de opschorting te beëindigen en door toepassing
van artikel 35 wederom op te schorten).Hoewel de Raad er niet aan voorbijgaat dat het begrip «opschorting»
in artikel 98, derde lid, eerste volzin, van de te wijzigen Grondwet is opgenomen,
lijkt – ook uit de toelichting bij die wijziging – de beoogde
opschorting ex artikel 60, derde lid, in een andere zin te worden gebruikt
dan in dit grondwetsvoorstel, nu artikel 98, derde lid, eerste volzin, ziet
op de bevoegdheid tot opschorting van de oproeping in werkelijke dienst.Overeenkomstig gelijksoortige constructies in noodwetgeving, verdient
het de voorkeur om onderdelen van het voorstel bij koninklijk besluit met
toepassing van een zware procedure als bedoeld in artikel 36 «in werking
te stellen» (bijvoorbeeld de artikelen 7 en 8 van het voorstel Coördinatiewet
uitzonderingstoestanden (Kamerstukken II 1993/94, 23 790), het voorgestelde
artikel 30 van de Dienstplichtwet (Artikel XI, onderdeel D, van het voorstel
Invoeringswet Coördinatiewet uitzonderingstoestanden; Kamerstukken II
1993/94, 23 791) en artikel 16, eerste lid, van het onderhavige voorstel).
Artikel 98, derde lid, van de te wijzigen Grondwet staat aan een dergelijke
constructie niet in de weg, aangezien zij materieel neerkomt op een opschortingsregeling.Hierop aansluitend kan de vraag worden gesteld of bij inwerkingtreding
van het voorstel alle in artikel 60, derde lid, bedoelde onderdelen moeten
worden opgeschort. Bij wijze van voorbeeld zij gewezen op de artikelen 9,
12, eerste lid, 13, 16, 19, 20, 23 tot en met 27. Naar het de Raad voorkomt,
verzetten noch het beoogde stelsel van opschorting van de oproeping, noch
artikel 98, derde lid, van de te wijzigen Grondwet zich er tegen dat dergelijke
voorschriften met de overige voorschriften op de gebruikelijke wijze en tegelijk
met de overige voorschriften, in werking treden. De Raad adviseert artikel
60, derde lid, in ieder geval aan te passen; zulk een aanpassing zal moeten
doorwerken in artikel 35 (opschorting).b. De regeling van de mobilisatie, ter vervanging van artikel 101 van
de Grondwet en ter uitvoering van artikel XXX van de te wijzigen Grondwet,
biedt – zo stelt de toelichting in paragraaf 6 – in de eerste
plaats een procedurevoorschrift dat bepaalt hoe gehandeld dient te worden
in buitengewone omstandigheden.Teneinde in geval van buitengewone omstandigheden dienstplichtigen op
te roepen voor het vervullen van werkelijke dienst, voor zover dat nodig is
ter uitvoering van de militaire taak, geven de artikelen 15 en 16 regels die
noodzakelijkerwijs in samenhang met artikel 36 moeten worden gelezen.Voorwaarde voor toepassing van artikel 16 is dat de opschorting daarvan
wordt beëindigd. Zulks vergt een koninklijk besluit, op voordracht van
de Minister-President alsmede overlegging van dit besluit aan beide kamers
der Staten-Generaal (artikel 36, eerste en tweede lid).Het koninklijk besluit en daarmee het artikel treden niet in werking dan
nadat vier weken na de overlegging van het koninklijk besluit zijn verstreken
en gedurende die termijn niet door één van de kamers of door
ten minste een vijfde van het grondwettelijk aantal leden van één
van de kamers de wens te kennen wordt gegeven dat het in het besluit geregelde
onderwerp bij wet wordt geregeld. In dat geval wordt een daartoe strekkend
voorstel van wet zo spoedig mogelijk ingediend.Er kunnen zich, zo meent de Raad in aansluiting op hetgeen in de punten
1 en 2 van dit advies is opgemerkt, situaties ontwikkelen, waarin zelfs een
termijn van vier weken te lang is om effectief te reageren. De Raad adviseert
in de toelichting uiteen te zetten dat de voorgestelde procedure zich niet
verzet tegen een beslissing op zeer korte termijn.c. In de toelichting (paragraaf 6, Betrokkenheid Staten-Generaal in geval
van mobilisatie) wordt overigens opgemerkt dat een besluit tot mobilisatie
met inschakeling van de Staten-Generaal zal worden genomen. Een dergelijk
besluit is noodzakelijk voordat kan worden begonnen met het daadwerkelijk
oproepen van dienstplichtigen in buitengewone omstandigheden.Het college meent in de eerste plaats dat het begrip inschakeling verwarring
kan wekken, mede gezien de terminologie zoals vervat in artikel 101 van de
Grondwet. Het in dat artikel bedoelde voorstel van wet strekt er immers toe
om het onder de wapenen blijven van dienstplichtigen zoveel nodig te bepalen.
De Kroon kan bij koninklijk besluit daaraan voorafgaand dienstplichtigen oproepen.In de tweede plaats merkt het college op dat binnen het stelsel van het
wetsvoorstel twee wegen begaanbaar lijken om te komen tot het oproepen van
dienstplichtigen in geval van buitengewone omstandigheden als bedoeld in artikel
15.De eerste weg is die van beëindiging van de opschorting van artikel
16 – na toepassing van artikel 36 – waarna ingevolge het eerste
lid artikel 15 in werking wordt gesteld. De tweede weg die open lijkt te liggen,
is die van rechtstreekse beëindiging van de opschorting van artikel 15,
na toepassing van artikel 36. Ook bij die weg is, overeenkomstig de grondwettelijke
bepaling van artikel 101, voor het voortduren van de inzet van dienstplichtigen
betrokkenheid van de Staten-Generaal vereist.Het verdient aanbeveling in de toelichting op deze twee begaanbare wegen
in te gaan. Het college merkt daarbij op dat de opmerking in de toelichting
(paragraaf 6, derde alinea) dat de procedure in de artikelen 15 en 16 dezelfde
is als die bij de Invoeringswet Coördinatiewet uitzonderingstoestanden,
(Kamerstukken II 1993/94, 23 791) niet kan overtuigen, nu dat voorstel
geen stelsel van opschorting en beëindiging van de opschorting van wettelijke
bepalingen kent. In dat kader behoeft de noodzaak van het eerste lid van artikel
16 een uitdrukkelijke motivering.Voorts dient in de toelichting te worden ingegaan op de verhouding tussen
artikel 16, eerste lid, en artikel 36, eerste lid, indien toepassing samenvalt,
een en ander mede in verhouding tot de positie van de Staten-Generaal, alsmede
op het verschil tussen enerzijds het in werking stellen van een artikel en
anderzijds het beëindigen van de opschorting van een artikel.Overigens roept de verhouding tussen artikel 15, eerste lid, en artikel
16, eerste lid, de vraag op of de buitenwerkingstelling, bedoeld in het derde
en vierde lid van artikel 16 met zich brengt dat artikel 15, eerste lid, opnieuw
wordt opgeschort. In dat geval rijst voorts de vraag hoe een dergelijke opschorting
zich verhoudt tot de in de artikelen 35 en 36 geregelde opschorting. Hierop
ware in de toelichting in te gaan.d. In de toelichting op de artikelen 35 en 36 komt tot uitdrukking dat
het voorstel de mogelijkheid biedt de activering van het dienstplichtstelsel
op ieder gewenst moment gefaseerd (door bijvoorbeeld allereerst de keuring
te activeren) te laten plaatsvinden. De Raad merkt op dat bij de beëindiging van de opschorting op grond
van artikel 36 uit de wet niet volgt dat de beëindiging van de opschorting
van de verschillende voorschriften in voldoende samenhang zal plaatsvinden.
Zo zal bij de beëindiging van de opschorting van artikel 14, kort gezegd:
het oproepen van dienstplichtigen voor opleiding en oefening alsmede voor
herhalingsoefeningen in gewone omstandigheden, het in de rede liggen dat de
artikelen 10 tot en met 13 reeds in werking zijn getreden of alsnog in werking
zullen treden door toepassing van artikel 36. In de toelichting dient hierop
te worden ingegaan, te meer nu dit artikel niet de mogelijkheid uitsluit dat
er bewust voor gekozen wordt om bepaalde voorschriften (nog) niet in werking
te laten treden.e. Het tweede lid van artikel 36 schrijft niet voor dat, indien één
van de beide kamers van de Staten-Generaal besluit het voorstel niet aan te
nemen, het koninklijk besluit tot beëindiging van de opschorting wordt
ingetrokken. Het verdient aanbeveling bedoelde clausule analoog aan aanwijzing
43, tweede lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar), ook op te nemen
in artikel 36.f. Het valt op dat de deelname van de beide kamers der Staten-Generaal
aan de besluitvorming bij de opschorting, bedoeld in artikel 35, beperkter
is dan die bij de beëindiging van de opschorting, bedoeld in artikel
36. De Raad is van opvatting dat deze positie gelet op het belang van ook
de eerstbedoelde besluitvorming voor de veiligheid van het Nederlandse en
bondgenootschappelijke territoir niet minder kan zijn dan bij de in de tijd
eerdere positie waarbij toepassing is gegeven aan artikel 36. Artikel 35 dient
te worden aangepast.3.a. De Raad merkt op dat de beoogde opschorting ex artikel 63, derde
lid, (artikel 60, derde lid, oud) in een andere zin lijkt te worden gebruikt
dan de bevoegdheid tot opschorting van de oproeping in werkelijke dienst als
bedoeld in artikel 98, derde lid, eerste volzin, van de te wijzigen Grondwet.
Verder verdient het naar het oordeel van de Raad de voorkeur om – in
plaats van de voorgestelde opschortingsregeling – overeenkomstig gelijksoortige
constructies in noodwetgeving onderdelen van het wetsvoorstel bij koninklijk
besluit bij toepassing van een zware procedure als bedoeld in artikel 38 (artikel
36 oud) «in werking te stellen». In het verlengde hiervan stelt
de Raad de vraag waarom bij inwerkingtreding van het voorstel alle in artikel
63, derde lid, bedoelde onderdelen moeten worden opgeschort.Naar aanleiding van bovenstaande opmerking van de Raad willen ondergetekenden
nog eens wijzen op het feit dat het voorliggende wetsvoorstel voortvloeit
uit het politieke besluit om ten principale te kiezen voor het invoeren van
een vrijwilligerskrijgsmacht, in het verlengde waarvan de opkomstplicht voor
dienstplichtigen dient te worden opgeschort onder handhaving van de dienstplicht
als zodanig.De vereiste wettelijke regeling van de bevoegdheid tot opschorting van
de oproeping in werkelijke dienst staat niet op zichzelf, maar dient te worden
bezien in nauwe samenhang met het eerder genoemde politieke besluit om een
vrijwilligerskrijgsmacht in te voeren. Dit besluit impliceert niet alleen
een opschorting van de opkomstplicht, maar de facto ook een opschorting van
het gehele dienstplichtstelsel.In aansluiting hierop merken ondergetekenden op dat het voorliggende wetsvoorstel
uitdrukkelijk geen deel uitmaakt van de herziene noodwetgeving. Ons inziens
is het voorliggende voorstel van wet allereerst een wet die in gewone omstandigheden
wordt toegepast. Hieruit volgt dat slechts voor zover daadwerkelijk sprake
is van buitengewone omstandigheden (verwezen zij naar de artikelen 17 en 18
en naar hetgeen daaromtrent is gesteld onder 3c) over de daarbij behorende
bevoegdheden kan worden beschikt, volgens de in de herziene noodwetgeving
opgenomen geharmoniseerde standaardprocedure. Dit geldt uitdrukkelijk niet
voor de beëindiging van de opschorting zoals neergelegd in artikel 38.
Zoals in paragraaf 5 van de memorie van toelichting is verwoord zal dat juist
(al of niet gefaseerd) in gewone omstandigheden dienen plaats te vinden.De door de Raad aangehaalde artikelen treden op de gebruikelijke wijze
en tegelijk met de overige voorschriften in werking, ook al wordt de werking
daarvan onmiddellijk na inwerkingtreding opgeschort. In feite is sprake van
een samenval van rechtsmomenten. In geval er niet zou worden opgeschort, zou
nu reeds moeten worden voorzien in uitvoeringsregelgeving alsmede in het «onderhoud»
van de inwerkinggetreden uitvoeringsregelgeving. Gekozen is dan ook voor een
inwerkingtredingsbepaling ex artikel 63, aangevuld met een opschortingsbepaling
in het derde lid van dat artikel. Ingevolge dat derde lid wordt de werking
van de daarin genoemde artikelen bij inwerkingtreding van het voorstel (éénmalig
van rechtswege) opgeschort; een en ander in afwijking van het in de artikelen
37 en 38 vervatte systeem. Wij achten het niet nodig om, nadat de beide kamers
der Staten-Generaal het voorliggende voorstel hebben aanvaard, een koninklijk
besluit aan de beide kamers over te leggen, waarin gelijktijdig met de inwerkingtreding
van het voorstel voor de eerste keer de opschorting van de door de Raad aangehaalde
artikelen wordt gerealiseerd. Dit zou een inefficiënt gebruik van de
wetgevingsprocedure betekenen. Wij zien dan ook geen aanleiding het advies
van de Raad op dit punt te volgen.b. De opmerking van de Raad is voor de ondergetekenden reden geweest,
behalve de door de Raad van genoemde termijn van vier weken ook de verplichtingen
van dienstplichtigen met een mobilisabele bestemming gedurende de overgangsfase
nog eens te bezien.Dit heeft er in de eerste plaats toe geleid dat in het voorstel een voorziening
is getroffen die het mogelijk maakt dat kan worden afgeweken van de in artikel
38 (artikel 36 oud) voorgestelde termijn van vier weken, indien door de beide
kamers te kennen is gegeven dat het koninklijk besluit tot beëindiging
van de opschorting op een eerder tijdstip in werking kan treden.In de tweede plaats is voor de overgangsfase voorzien in een (tijdelijke)
afwijking. Geregeld is dat het besluit tot mobilisatie van dienstplichtigen
met een mobilisabele bestemming gedurende de overgangsfase (zoals dat nu ook
conform het geldend recht mogelijk is) kan worden genomen zonder dat daartoe
eerst de opschorting dient te worden beëindigd. Dit betekent dat deze
dienstplichtigen in de overgangsfase in voorkomend geval op grond van de artikelen
17 juncto 18 van de Kaderwet dienstplicht in geval van buitengewone omstandigheden
bij koninklijk besluit, terstond gevolgd door een ontwerp-verlengingswet,
kunnen worden opgeroepen voor het vervullen van werkelijke dienst. Zoals in
het algemeen deel van de memorie van toelichting is uiteengezet, blijft de
Koninklijke Landmacht, gedurende de overgangsfase voor het vullen van de oorlogsorganisatie,
zij het in afnemende mate, afhankelijk van dienstplichtigen die de eerste
oefening hebben vervuld. Nadat deze dienstplichtigen gefaseerd zullen zijn
«uitgestroomd» op de wijze als voorzien in artikel 56 van het
voorstel, zal de reserve-component van de krijgsmacht zijn gevuld met het
daarvoor benodigde reservepersoneel. Aangezien in de eindsituatie het activeren
van reservepersoneel los staat van het beëindigen van de opschorting
(zij vallen immers niet onder de werkingssfeer van dit wetsvoorstel), is het
uit een oogpunt van effectiviteit en slagvaardig optreden wenselijk dat ook
in de overgangssituatie over het personeel dat zolang de functie en de taken
van het reservepersoneel moet vervullen, direct beschikt kan worden met inachtneming
van de voor de buitengewone omstandigheden voorgeschreven procedure, maar
zonder de procedure tot het beëindigen van de opschorting. In verband
daarmee is voorzien in de mogelijkheid dat de Minister van Defensie bij oproeping
van deze categorie dienstplichtigen in buitengewone omstandigheden (waarvoor
zoals gezegd machtiging bij koninklijk besluit is vereist, terstond gevolgd
door een ontwerp-verlengingswet), vooruitlopend op een voordracht voor een
algemene maatregel van bestuur, tijdelijk regels kan stellen met betrekking
tot en voor zover nodig in afwijking van de in artikel 21 genoemde onderwerpen
betreffende de rechtspositie van dienstplichtigen. De wettekst en de memorie
van toelichting zijn dienovereenkomstig gewijzigd en aangevuld. c. De vraag of binnen het stelsel van het wetsvoorstel twee wegen begaanbaar
lijken om te komen tot het oproepen van dienstplichtigen in buitengewone omstandigheden
als bedoeld in artikel 17 (artikel 15 oud) moet, in aanvulling op hetgeen
onder punt 3b is gesteld, ontkennend worden beantwoord. Na de overgangsfase,
waarin er geen dienstplichtigen meer zijn doch slechts ingeschrevenen, zal
in het voorgestelde systeem – na toepassing van artikel 38 – in
geval van buitengewone omstandigheden bij koninklijk besluit (ex artikel 18,
eerste lid), op voordracht van de Minister-President, artikel 17, eerste lid,
in werking worden gesteld waardoor de Minister van Defensie de bevoegdheid
krijgt dienstplichtigen te mobiliseren. Het koninklijk besluit wordt terstond
gevolgd door een ontwerp-verlengingswet op grond van het voorgestelde artikel
18, tweede lid. Dit is de eerste door de Raad beschreven modaliteit. De modaliteit
van de rechtstreekse beëindiging van de opschorting van artikel 17, na
toepassing van artikel 38, ligt ons inziens niet open, aangezien niet alleen
de beëindiging van de opschorting van het artikel gerealiseerd moet worden
maar ook de inwerkingstelling daarvan. Dit vloeit voort uit het gebruik van
de term «onverminderd» in artikel 17, eerste lid, hetgeen inhoudt
dat het in dat lid genoemde artikel 18 onverkort van toepassing is (nadat
de opschorting van de artikelen 17 en 18 is beëindigd). Met betrekking tot de door de Raad aangehaalde opmerking over de derde
alinea van paragraaf 6 van de memorie van toelichting, zij opgemerkt dat slechts
is bedoeld aan te geven dat de in de artikelen 17 en 18 voorgestelde procedure,
waarin de oproeping van dienstplichtigen in geval van buitengewone omstandigheden
is geregeld, dezelfde is als die bij de Invoeringswet Coördinatiewet
uitzonderingstoestanden. De figuur van de opschorting dan wel de beëindiging
daarvan is uitsluitend met dit wetsvoorstel verbonden en kan worden beschouwd
als een sui generis constructie. Tenslotte zij opgemerkt dat in de memorie
van toelichting is ingegaan op de overige door de Raad gedane suggesties.d. De Raad merkt op dat bij de beëindiging van de opschorting op
grond van artikel 38 (artikel 36 oud), al of niet gefaseerd, uit de wet niet
volgt dat de beëindiging van de opschorting van de verschillende voorschriften
in voldoende samenhang zal plaatsvinden. Dat is juist. Het ligt evenwel in
de rede, zoals de Raad terecht stelt, dat bij de beëindiging van de opschorting
van artikel 16 (artikel 14 oud), kort gezegd: het reactiveren van de opkomstplicht
in gewone omstandigheden, de artikelen die daarmee samenhangen eveneens te
activeren.Aan het reactiveren van de opkomstplicht zal evenwel een aanzienlijke
voorbereidingstijd vooraf gaan (verwezen zij naar paragraaf 5 van het algemeen
deel van de memorie van toelichting). Teneinde een chronologische opbouw van
het dienstplichtstelsel in de tijd gezien zo flexibel mogelijk te maken is,
gelet ook op de grote druk die dat zal leggen op de defensieorganisatie, erin
voorzien dat de beëindiging van de opschorting van de verschillende hoofdstukken,
paragrafen, artikelen of onderdelen daarvan op verschillende tijdstippen kan
worden gesteld. Om die reden is voorzien in artikel 38, eerste lid, tweede
volzin. De aan de vooravond van de beëindiging van de opschorting geldende
omstandigheden zijn bepalend voor de vraag of de beëindiging al of niet
gefaseerd zal geschieden. Zo zal bij wijze van voorbeeld voordat tot opleiding
en oefening van dienstplichtigen kan worden overgegaan in ieder geval een
reëel inzicht moeten bestaan in het al dan niet geschikt zijn van ingeschrevenen
voor het vervullen van de werkelijke dienst. Overeenkomstig de aanbeveling
van de Raad is de toelichting op de voorgestelde artikelen 37 en 38 hierop
aangepast.e. Aan dit verzoek is gevolg gegeven. Aan artikel 38, tweede lid, derde
volzin, (artikel 36, tweede lid, derde volzin, oud) is een zinsnede met die
strekking toegevoegd. Voorts is artikel 37, tweede lid, (artikel 35, tweede
lid, oud) dienovereenkomstig aangepast.f. Of de omstandigheden noodzaken tot beëindiging van de opschorting
dan wel een hernieuwde opschorting van de opkomstplicht toelaten, wordt in
eerste instantie door de regering beoordeeld. De Staten-Generaal kunnen, indien
een hernieuwde opschorting van de opkomstplicht door toepassing van artikel
37 (artikel 35 oud) zou worden overwogen, invloed uitoefenen via de gebruikelijke
staatsrechtelijke weg dan wel door het bekend maken van hun standpunt over
het in artikel 37 bedoelde koninklijk besluit. Wij geven er evenwel de voorkeur
aan dat in het licht van de omstandigheden waartegen reactivering van de opkomstplicht
van dienstplichtigen zal worden overwogen en vanwege het uitstralend effect
(politiek-militair, maar ook maatschappelijk) dat uitgaat van een dergelijke
ingrijpende maatregel als de reactivering van de opkomstplicht, uit de wet
een zwaardere parlementaire betrokkenheid moet blijken dan in het geval van
een eventuele hernieuwde opschorting. Op grond van het vorenstaande wordt
het advies van de Raad op dit punt om artikel 37 aan te passen niet gevolgd.4. Ingevolge artikel 3, eerste lid, wordt voor de dienstplicht ingeschreven
de mannelijke Nederlander die op 1 januari van het jaar waarin hij de leeftijd
van 17 jaar bereikt als ingezetene in een basisadministratie persoonsgegevens
is ingeschreven of had behoren te zijn ingeschreven. Hiermee wordt onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen. In het licht
mede van artikel 1 van de Grondwet acht het college het aangewezen dat in
de toelichting wordt aangegeven welke objectieve en redelijke grond hiertoe
kennelijk aanwezig wordt geacht.4. De door de Raad gevraagde verduidelijking met betrekking tot het onderscheid
dat wordt gemaakt tussen mannen en vrouwen op het punt van de dienstplicht,
is in paragraaf 4.1 van de memorie van toelichting opgenomen.5. Ingevolge artikel 4, tweede lid, geschiedt, voor zover de Minister
van Defensie het nodig oordeelt, de inschrijving op aangifte en vindt deze
plaats bij het bestuur van de gemeente, bedoeld in het eerste lid. De aangifte geschiedt blijkens het derde lid van dit artikel door de in
te schrijven persoon zelf binnen de door de Minister van Defensie te bepalen
tijd.Het college meent dat het aanbeveling verdient de nadere regeling van
deze bevoegdheden, gezien hun aard, te doen uitwerken in een algemene maatregel
van bestuur. Het voorstel ware op dit punt aan te passen.5. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad is in artikel 4, tweede
lid, een wijziging opgenomen, die ertoe strekt dat, in het geval de Minister
van Defensie het nodig oordeelt dat de inschrijving op aangifte plaatsvindt
bij algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld met betrekking
tot in elk geval de wijze waarop en de termijn waarbinnen inschrijving op
aangifte zal plaatsvinden.6. Ingevolge artikel 5 zendt de Minister van Defensie zo spoedig mogelijk
nadat de inschrijving heeft plaatsgevonden aan iedere voor de dienstplicht
ingeschreven persoon een bericht van inschrijving met vermelding van het registratienummer. Niet duidelijk is hoe het de minister bekend wordt dat een persoon in
een basisadministratie is ingeschreven. Het verdient aanbeveling in het voorstel
van wet te bepalen dat het gemeentebestuur hem hierover mededeling doet.6. Anders dan de Raad voor ogen staat verdient het geen aanbeveling om
in het voorstel van wet te bepalen dat het gemeentebestuur mededeling aan
de Minister van Defensie doet met betrekking tot de voor de dienstplicht ingeschreven
personen. Sinds 15 maart 1993 is het Ministerie van Defensie aangesloten op
het systeem van de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens en is
de Minister van Defensie door de Minister van Binnenlandse Zaken als afnemer
geautoriseerd voor het verkrijgen van gegevens daaruit.De juridische grondslag voor het verrichten van deze activiteiten is gelegen
in artikel 91 van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens.
Ingevolge het achtste lid van dat artikel dienen gemeentebesturen gegevens
aan de afnemer te verstrekken op grond van het autorisatiebesluit. Wel heeft
de opmerking van de Raad aanleiding gegeven de toelichting op dit punt te
verduidelijken.7. Ingevolge artikel 6, eerste lid, is, voor zover de Minister van Defensie
het nodig acht, iedere ingeschrevene verplicht zich te onderwerpen aan een
onderzoek ter beoordeling van zijn lichamelijke en geestelijke geschiktheid
voor het vervullen van werkelijke dienst in het algemeen en ter verkrijging
van gegevens voor zijn bestemming in de krijgsmacht, in deze wet aangeduid
als keuring. De Raad gaat ervan uit dat bedoelde ministeriële bevoegdheid uitwerking
zal vinden in de in artikel 9 genoemde algemene maatregel van bestuur. Het
verdient evenwel, ook gezien aanwijzing 25 Ar, aanbeveling deze bevoegdheid
in het voorstel nader te concretiseren.7. De Raad gaat terecht ervan uit dat de in artikel 6, eerste lid, bedoelde
ministeriële bevoegdheid uitwerking zal vinden in de in artikel 9 bedoelde
algemene maatregel van bestuur. Overeenkomstig de aanbeveling van de Raad
zijn in artikel 9 de te regelen onderwerpen met betrekking tot keuring en
herkeuring nader geconcretiseerd. Voorts is de toelichting dienovereen-komstig
aangevuld.8. Met betrekking tot de in het voorstel vervatte regels omtrent de keuring
is opgevallen dat een voorschrift ontbreekt als bedoeld in artikel 14 van
de Dienstplichtwet, op grond waarvan de minister bij gegrond vermoeden dat
iemand voorgoed ongeschikt is verklaard als gevolg van bedrog de desbetreffende
uitspraak vervallen verklaart. Deze afwijking van de huidige wet dient ten minste van een motivering
te worden voorzien.8. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad is overeenkomstig artikel
14 van de Dienstplichtwet in het voorliggend voorstel na artikel 9 een nieuw
artikel 10 opgenomen met betrekking tot afkeuring door bedrog. Mocht blijken
dat betrokkene als gevolg van bedrog voorgoed ongeschikt is verklaard dan
kan de Minister van Defensie, indien daartoe althans een gegrond vermoeden
bestaat, de beslissing van de keuringscommissie dan wel van de herkeuringscommissie
vervallen verklaren en bepalen dat de ingeschrevene verder als geschikt zal
worden beschouwd. Eveneens is in de mogelijkheid voorzien tegen de desbetreffende
beslissing van de minister beroep in te stellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State.Tot slot zij volledigheidshalve aangetekend dat een en ander heeft geleid
tot een vernummering van het voorliggende voorstel, dat wil zeggen vanaf het
voorgestelde artikel 10.9. Ingevolge artikel 11 kan door de Minister van Defensie wegens de aanwezigheid
van bijzondere omstandigheden ontheffing worden verleend van de in artikel
14, eerste lid, bedoelde verplichtingen tot het vervullen van werkelijke dienst. Deze voorziening vervangt, zo merkt de Raad op, de thans bestaande vrijstelling
op een wijze die principieel afwijkt van de huidige.In de eerste plaats zal het verlenen van ontheffing berusten op een discretionaire
bevoegdheid, terwijl de huidige vrijstellingsgronden in hoge mate imperatief
zijn. In de tweede plaats zijn deze gronden (kostwinnerschap, persoonlijke
onmisbaarheid, het bekleden van een godsdienstig of godsdienstig-menslievend
ambt of opleiding tot zodanig ambt, broederdienst en de aanwezigheid van een
bijzonder geval) thans in de wet uitdrukkelijk omschreven. De bestaande rechtszekerheid
gaat hierdoor verloren, te meer nu uit de toelichting blijkt dat de nadere
invulling (bij of krachtens algemene maatregel van bestuur) de thans bestaande
criteria mede «kan» omvatten.In dit opzicht wordt ook ten onrechte gesproken van een hardheidsclausule.
Dat met de invulling bij gedelegeerde wetgeving op flexibele wijze zou kunnen
worden ingespeeld op de maatschappelijke en individuele omstandigheden die
aan de vooravond van de beëindiging van de opschorting gelden, heeft
eveneens een vermindering van de rechtszekerheid tot gevolg.Voorts is niet zonder meer begrijpelijk dat een ontheffing uitsluitend
kan worden verleend voor de in artikel 14 van het voorstel bedoelde verplichting
(in gewone omstandigheden) en niet voor die in de artikelen 15 en 16 (in buitengewone
omstandigheden).Geconcludeerd moet worden dat de voorgestelde mogelijkheid van ontheffing
op fundamentele wijze afwijkt van de thans bestaande mogelijkheid van vrijstelling.De Raad wijst er voorts op dat het huidige systeem van vrijstellingen
na grondige overweging tot stand is gekomen en dat het na jarenlange praktische
toepassing, voor zover de Raad bekend, niet tot nadelige beïnvloeding
van de effectiviteit en inzetbaarheid van de krijgsmacht heeft geleid. Het
college is van oordeel dat onder deze omstandigheden een dergelijke principiële
koerswijziging een zwaardere motivering behoeft. De toelichting dient te worden
aangevuld.9. De Raad merkt op dat de in artikel 13 (artikel 11 oud) getroffen voorziening
met betrekking tot het verlenen van ontheffing principieel afwijkt van de
huidige. Voorts is het niet zonder meer begrijpelijk dat een ontheffing uitsluitend
kan worden verleend in gewone omstandigheden en niet tevens in buitengewone
omstandigheden.Wij menen dat er geen sprake is van een fundamentele afwijking van de
bestaande mogelijkheid van vrijstelling, voor zover het betreft de mogelijkheid
dat uitsluitend ontheffing kan worden verleend voor de in artikel 16 (artikel
14 oud) van het voorstel bedoelde verplichtingen (in gewone omstandigheden).
De Dienstplichtwet bevat bepalingen omtrent vrijstelling van dienst als gewoon
dienstplichtige, vrijstelling van herhalingsoefeningen en een mobilisatievrijstelling.
Vrijstelling als gewoon dienstplichtige wordt verleend om redenen die in artikel
15 van de Dienstplichtwet zijn genoemd. Degene aan wie op één
van de in dat artikel genoemde gronden vrijstelling wordt verleend wordt buitengewoon
dienstplichtig (verwezen zij ook naar artikel 24 van de Dienstplichtwet juncto
artikel 38 van het Dienstplichtbesluit). Een buitengewoon dienstplichtige
kan uitsluitend worden opgeroepen voor het vervullen van werkelijke dienst
in buitengewone omstandigheden, tenzij vrijstelling is verleend wegens het
bekleden van een geestelijk ambt of een godsdienstig-menslievend ambt of opleiding
tot zodanig ambt en die reden tot vrijstelling niet inmiddels is komen te
vervallen. Uit het vorenstaande blijkt dat de in de Kaderwet dienstplicht
gekozen systematiek, waarin evenmin een ontheffingsmogelijkheid is opgenomen
voor buitengewone omstandigheden, in beginsel aansluit bij hetgeen in de Dienstplichtwet
daaromtrent is geregeld. Daarnaast kunnen op grond van artikel 30, derde lid,
van de Dienstplichtwet groepen van dienstplichtigen worden aangewezen die
in geval van een buitengewone oproeping niet of voorlopig niet in werkelijke
dienst komen.Op deze bepaling is het Mobilisatie-vrijstellingsbesluit gebaseerd. In
tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden gaat het hier niet uitsluitend
om een vrijstelling van werkelijke dienst bij mobilisatie, maar kan het ook
de vaststelling van een lage prioriteit in de oproeping in een dergelijke
situatie betreffen. In het voorliggende wetsvoorstel is hiervoor in artikel
17, derde lid, (artikel 15, derde lid, oud) eenzelfde voorziening getroffen.
Voorts is in het nieuwe artikel 62 geregeld dat het eerdergenoemde Mobilisatie-vrijstellingsbesluit
met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze wet berust op artikel
17, derde lid.In het voorliggende wetsvoorstel worden in afwijking van de Dienstplichtwet
de «vrijstellingsgronden» niet geëxpliciteerd. Hierover zij
het volgende opgemerkt. In het verleden is meermalen gesproken over de afschaffing
van verschillende van de in artikel 15 van de Dienstplichtwet genoemde vrijstellingsgronden.
Dit betreft in het bijzonder de zogenaamde categoriale vrijstellingsgronden
(kostwinnerschap, geestelijk ambt en broederdienst). Recentelijk heeft de
Commissie Dienstplicht in haar advies «Naar dienstplicht nieuwe stijl»
(1992) nog aangegeven dat sommige van de vrijstellingsgronden een andere tijdgeest
ademen dan de huidige. Ze passen niet meer binnen de huidige sociaal-culturele
context. Om die reden dienen zij, aldus de voornoemde commissie, te worden
herzien. De ondergetekenden onderschrijven deze opvatting.Daarbij komt dat de huidige vrijstellingsgronden tot nu toe vooral zijn
gehandhaafd omdat zij een functie vervullen als reguleringsmechanisme van
het aantal beschikbare dienstplichtigen in een kader-militie krijgsmacht zoals
deze functioneert in gewone omstandigheden. Uit de keuze voor een vrijwilligerskrijgsmacht
vloeit evenwel voort dat het reservoir van potentieel dienstplichtigen slechts
zal worden aangesproken in op dit moment nog onbekende omstandigheden. De
politiek-maatschappelijke context waarbinnen reactivering van de opkomstplicht
aan de orde is zal dan ook een andere zijn dan de huidige vredessituatie waarin
de vrijstelling wordt verleend. De belangenafweging tussen enerzijds het algemene
belang en anderzijds het individuele belang zal tegen die achtergrond en toegespitst
op de dan geldende omstandigheden bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur op adequate wijze nader kunnen worden ingevuld. Het moge duidelijk
zijn dat tegen deze achtergrond het instrument van de ontheffing op restrictieve
wijze zal worden gehanteerd. Op grond van artikel 16, vijfde lid, is het mogelijk
om ook in gewone omstandigheden een rangorde in de oproeping aan te brengen.
Het is zeer wel denkbaar dat in deze tot stand te brengen algemene maatregel
van bestuur de bekende vrijstellingsgronden opnieuw een rol zullen spelen.De door de Raad gesignaleerde vermindering van de rechtszekerheid heeft
uitsluitend betrekking op de huidige situatie, waarin sprake is van een kader-militie
krijgsmacht die functioneert in gewone omstandigheden. Binnen dit stelsel
is er de rechtszekerheid die geboden wordt door de bestaande vrijstellingsgronden.
In de nieuwe situatie is er sprake van een vrijwilligerskrijgsmacht die functioneert
in gewone omstandigheden. Binnen dat stelsel wordt aan potentieel dienstplichtigen
de rechtszekerheid geboden door het opschorten van de opkomstplicht en de
parlementaire betrokkenheid bij de beëindiging daarvan.Naar aanleiding van de door de Raad gemaakte opmerking dat het verlenen
van ontheffing zal berusten op een discretionaire bevoegdheid, terwijl de
huidige vrijstellingsgronden in hoge mater imperatief zijn, is het voorstel
op dit punt gewijzigd.Tot slot is de toelichting herzien. Daarbij is uitdrukkelijk aangegeven
dat het voorstel om uitsluitend ontheffing te verlenen voor de verplichtingen
die in gewone omstandigheden kunnen worden opgelegd en niet voor die in buitengewone
omstandigheden, in principe niet afwijkt van de huidige systematiek van de
Dienstplichtwet. Voorts is voorzien in een zwaardere motivering.10. In de toelichting (paragraaf 4) komt naar voren dat het wetsvoorstel
geen grondslag meer bevat voor deelname van dienstplichtigen aan vredesmachten.
Zulks zou niet passen in het beleid, waarin crisisbeheersingsoperaties in
gewone omstandigheden worden uitgevoerd door het in werkelijke dienst zijnde
beroepspersoneel, eventueel aangevuld met reservisten op vrijwillige basis;
bij de overgang naar een beroepskrijgsmacht zou de bestaansreden van artikel
33 van de Dienstplichtwet derhalve komen te vervallen. In paragraaf 7 van de toelichting wordt er evenwel gewag van gemaakt dat
in de overgangsfase nog over onvoldoende reserveplichtig gewezen beroepspersoneel
kan worden beschikt. Hierin voorzien de overgangsbepalingen (artikelen 54
en 55). Deze bieden evenwel geen grondslag voor optreden in crisisbeheersingsoperaties
in het buitenland.Het kan dan ook niet worden uitgesloten dat in de overgangsfase rond en
enige tijd na 1 januari 1997 bij deze operaties, indien noch gekwalificeerd
reservepersoneel aanwezig is noch dienstplichtigen op basis van het overgangsrecht
kunnen worden opgeroepen, tekorten ontstaan, in het bijzonder als zich crisisoperaties
op grote schaal zouden aandienen.Naast dit, min of meer «conjuncturele» probleem bestaat een
ander. Indien dienstplichtigen worden opgeroepen, onder welke omstandigheid
ook, ligt het in de rede dat zij dienen ter aanvulling van eenheden waarin
de functies vervuld worden door beroepspersoneel. Dergelijke eenheden waren
zonder restricties inzetbaar. Aan die inzetbaarheid zouden door de enkele
aanvulling met dienstplichtigen beperkingen worden opgelegd. Het komt de Raad
niet aanvaardbaar voor dat juist onder omstandigheden die aanleiding gaven
tot de oproeping van dienstplichtigen de inzetbaarheid van de krijgsmacht
zou worden beperkt.De Raad acht een van waarborgen voorziene regeling om de mogelijkheid
van uitzending van dienstplichtigen te verzekeren, onontbeerlijk.Hierin dient te worden voorzien.10. De Raad acht een van waarborgen voorziene regeling om de mogelijkheid
van uitzending van dienstplichtigen te verzekeren ten behoeve van het uitvoeren
van crisisbeheersingsoperaties in gewone omstandigheden, onontbeerlijk.De ondergetekenden delen deze opvatting van de Raad niet en merken dienaangaande
het volgende op. In de Prioriteitennota is, tegen de achtergrond van de internationale
ontwikkelingen en gezien het overwegende belang van een zo groot mogelijke
paraatheid van de krijgsmacht (verwezen zij naar de in hoofdstuk I van de
nota genoemde uitgangspunten) het raamwerk neergelegd voor de herstructurering
van de krijgsmacht dat aansluit op de verschuiving in de taakstelling. Voor
crisisbeheersingsoperaties in gewone omstandigheden zullen parate eenheden
van de krijgsmacht worden ingezet. Indien personele aanvullingen op de uit
te zenden parate eenheden moeten worden geactiveerd, zullen deze worden gerecruteerd
uit het reservepersoneel. Deelname door reservepersoneel aan voornoemde operaties
zal alleen op basis van vrijwilligheid plaatsvinden. Zulks geldt à
fortiori voor het geval dat men toch zou willen putten uit het bestand dienstplichtigen
dat de eerste oefening heeft vervuld. Ook zonder dat er sprake is van het
beëindigen van de opschorting dan wel van buitengewone omstandigheden
kunnen zij natuurlijk worden benaderd om, het zij hier herhaald, op basis
van vrijwilligheid deel te nemen aan voornoemde operaties. Een wettelijke
voorziening behoeft voor het werven van vrijwilligers niet te worden getroffen.
Slechts voor de inzet in buitengewone omstandigheden blijft de krijgsmacht,
in het bijzonder de Koninklijke landmacht, gedurende de overgangsfase naar
een vrijwilligerskrijgsmacht vooralsnog afhankelijk van dienstplichtig personeel
dat reeds de eerste oefening heeft vervuld. Naar aanleiding van de opmerkingen
van de Raad is de memorie van toelichting op dit punt aangevuld.11. In hoofdstuk 2 (rechtstoestand) van het wetsvoorstel heeft de Raad
een voorschrift gemist dat aangeeft wanneer de dienstplichtige vanwege het
bereiken van een bepaalde leeftijd uit de dienst wordt ontslagen. Hierin dient
overeenkomstig artikel 41 van de Dienstplichtwet te worden voorzien.11. De Raad merkt op dat in hoofdstuk 2 (rechtstoestand) niet is voorzien
in een artikel dat aangeeft wanneer een dienstplichtige vanwege het bereiken
van een bepaalde leeftijd uit de dienst wordt ontslagen. Het hoofdstuk is
van toepassing op dienstplichtigen in werkelijke dienst en voorzover nodig
op de gewezen dienstplichtigen. In verband daarmee is in artikel 24 aangegeven
dat de uit de Kaderwet dienstplicht voortvloeiende verplichtingen niet langer
van toepassing zijn, voor zover de dienstplichtige in werkelijke dienst komt
te verkeren in een van de in dat artikel genoemde omstandigheden. Het gaat
hier in feite om tussentijdse diensteindiging. Daarnaast is in de artikelen
16, derde lid, en 17, tweede lid, erin voorzien dat oproeping van dienstplichtigen
voor opleiding en oefening, herhalingsoefeningen alsmede in geval van buitengewone
omstandigheden vanwege het bereiken van een bepaalde leeftijd niet meer zal
plaatsvinden. Daarmee zijn de uit de wet voortvloeiende operationele verplichtingen
niet langer op hen van toepassing. Op grond van het vorenstaande wordt het
advies van de Raad om te voorzien in een voorschrift dat aangeeft wanneer
de dienstplichtige vanwege het bereiken van een bepaalde leeftijd wordt ontslagen
niet gevolgd. Wel is de opmerking van de Raad aanleiding geweest de toelichting
op artikel 24 te verduidelijken.12. Ingevolge het voorgestelde artikel 40 vervalt in artikel 4 van de
Wet betreffende de positie van Molukkers de tweede volzin. Op grond van deze volzin wordt de betrokken groep personen onder andere
niet toegelaten tot de krijgsdienst. Schrapping van dit onderdeel van de volzin
lijkt niet de bedoeling te zijn. Artikel 40 behoeft heroverweging.12. De wet betreffende de positie van Molukkers treft voorzieningen ten
behoeve van de positie van in Nederland wonende Molukkers die niet het Nederlanderschap
bezitten. Artikel 4, tweede volzin, van die wet beoogt te voorkomen dat door
de behandeling als Nederlander Molukkers de militaire dienstplicht zou worden
opgelegd, waaraan zij, evenals andere niet-Nederlanders, niet zijn onderworpen.
De in die volzin opgenomen uitzondering strekt er uitsluitend toe de mogelijkheid
open te laten tot het aangaan van een verbintenis voor hen die in afwachting
van de beslissing op een door hen ingediend verzoek om naturalisatie, vrijwillig
in dienst kunnen treden op voet van gewoon dienstplichtige ingevolge artikel
3, vierde lid, van de Dienstplichtwet.Een artikel met die strekking is niet meer opgenomen in het voorliggende
voorstel. Nadat de opschorting zal zijn geëffectueerd kunnen zij die
vrijwillig bij de krijgsmacht willen dienen uitsluitend als militair ambtenaar
worden aangesteld. In dat geval dient te worden voldaan aan de in artikel
5, eerste lid, van het Algemeen militair ambtenarenreglement genoemde aanstellingsvoorwaarden.
Ingevolge artikel 5, vierde lid, van dat reglement kan gedurende de proeftijd
van enkele van de aanstellingsvoorwaarden worden afgeweken, waaronder het
bezit van het Nederlanderschap (bijvoorbeeld in het geval van een lopende
naturalisatieprocedure). Niettemin is dit flexibele systeem van personeelsvoorziening
wel aan zekere beperkingen onderworpen. Artikel 5, vierde lid, bepaalt voorts
dat aanstelling in die gevallen alleen mogelijk is als in redelijkheid mag
worden verwacht dat voor het einde van de proeftijd wel is voldaan aan de
aanstellingsvoorwaarden waarvan wordt afgeweken. Indien, ondanks de bestaande
verwachtingen op de laatste dag van de proeftijd niet aan alle voorwaarden
is voldaan, eindigt de aanstelling met ingang van die dag van rechtswege.
Het vorenstaande geeft ons geen aanleiding om de voorgestelde wijziging in
artikel 4, tweede volzin, van de Wet betreffende de positie van Molukkers
te heroverwegen. Wel is de toelichting op dit artikel in bovenvermelde zin
aan-gevuld.13. Met de artikelen 54 en 55 wordt blijkens de toelichting (paragraaf
7) beoogd een voorziening te bieden totdat over voldoende reservepersoneel
wordt beschikt. Uit de brief van de Minister van Defensie van 22 april 1994
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II
1993/94, 23 400 X, nr.59) komt overigens naar voren dat tot omstreeks
2005 in geval van mobilisatie een beroep moet worden gedaan op personeel dat
de dienstplicht heeft vervuld. In die voorschriften komt deze opzet in de
tekst evenwel niet tot uitdrukking. Hierin dient te worden voorzien.13. Uit de brief van de Minister van Defensie van 22 april 1994 mag worden
afgeleid dat de zinsnede dat «tot omstreeks 2005 in geval van mobilisatie
een beroep moet worden gedaan op personeel dat de dienstplicht heeft vervuld»
slechts een verdere indicatie geeft voor de termijn waarbinnen naar verwachting
voldoende ex beroepsmilitairen voor bepaalde tijd zijn doorgestroomd naar
het reservebestand. In de Prioriteitennota is reeds aangegeven dat de krijgsmacht,
in het bijzonder de Koninklijke landmacht, in de overgangsfase naar een vrijwilligerskrijgsmacht
voor de vulling van de oorlogsorganisatie, zij het in afnemende mate, afhankelijk
is van dienstplichtig personeel (met groot verlof). De duur van de overgangsperiode
moet in ieder geval voldoende zijn om de beheersbaarheid van dit proces te
verzekeren. De in artikel 56 hiervoor getroffen uitwerking spoort naar de
mening van de ondergetekenden met de gedachte dat in de overgangsfase naar
een vrijwilligerskrijgsmacht zonodig – in buitengewone omstandigheden –
zal moeten worden teruggevallen op dienstplichtigen die de eerste oefening
hebben vervuld. Deze verplichting rust, gelijk het geldend recht, op betrokkenen
tot het bereiken van een bepaalde leeftijd. Zij zullen zoals gezegd gefaseerd
«uitstromen». Om de vorengenoemde reden is het voorstel van de
Raad niet overgenomen.14. In aanmerking nemend ook aanwijzing 201 Ar, is bij het college de
vraag gerezen of de ondertekening van het wetsvoorstel door uitsluitend de
Staatssecretaris van Defensie juist is. Nu in verband met de toepassing van deze wet aan de Minister-President
essentiële bevoegdheden worden gegeven, de Minister van Defensie belangrijke
taken heeft te vervullen en ook de Minister van Buitenlandse Zaken in verband
met de ontwikkeling van de internationale betrekkingen bij de toepassing van
het wetsvoorstel ten nauwste is betrokken, verdient het de voorkeur hen mede
het voorstel te laten ondertekenen.14. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad is voorzien in mede-ondertekening
door de Minister-President en de Minister van Defensie. Van mede-ondertekening
door de Minister van Buitenlandse Zaken is afgezien. Ofschoon het al dan niet
activeren van de dienstplicht een uitstralend effect heeft op zijn beleidsterrein,
worden aan deze bewindspersoon in tegenstelling tot de Minister-President
en de Minister van Defensie in verband met de toepassing van dit wetsvoorstel
geen eigen bevoegdheden of taken gegeven.15. Voor enkele redactionele kanttekeningen verwijst het college naar
de bij het advies behorende bijlage.15. Van de enkele redactionele kanttekeningen van de Raad opgenomen bij
het advies is goede nota genomen.1616. In het wetsvoorstel en de memorie van toelichting zijn behalve naar
aanleiding van de aanbevelingen en redactionele wijzigingen van de Raad nog
een aantal door ondergetekenden noodzakelijk geoordeelde aanvullingen en wijzigingen
aangebracht. Afgezien van enige redactionele aanpassingen in met name de memorie
van toelichting betreft het de navolgende onderwerpen:a. een wijziging van de indeling van onderwerpen in paragrafen 4 en 5
van hoofdstuk 1, inhou-dende dat uitstel en ontheffing van de verplichting
tot het vervullen van werkelijke dienst nu zijn ondergebracht in paragraaf
5 (werkelijke dienst) en niet langer te zamen met besluiten tot uitsluiting
van de dienst in paragraaf 4;b. een wijziging van de wijze waarop na de beëindiging van de opschorting
richting zal worden gegeven aan de oproeping van dienstplichtigen in gewone
omstandigheden alsmede het opnemen van een maximum leeftijdsgrens die in dat
geval zal worden gehanteerd bij oproeping voor herhalingsoefeningen;c. het opnemen van een wettelijke grondslag voor het verder behandelen
en afdoen overeen-komstig de bepalingen van de Dienstplichtwet van respectievelijk
de op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet ingediende doch nog niet
afgehandelde aanvragen om vrijstelling en de ingediende aanvragen om vrijstelling
door dienstplichtigen die tot 1 januari 1997 de werkelijke dienst vervullen;d. enkele andere kleine wijzigingen, deels van redactionele aard.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.Wij mogen U verzoeken het hierbij gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde
memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.De Vice-President van de Raad van State,De Minister-President,Minister van Algemene Zaken,De Minister van Defensie,De Staatssecretaris van Defensie,Bijlage bij het advies van de Raad van State van 11 april 1995, no.W07.95 0056,
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– De considerans legt door haar formulering een te eenzijdige nadruk
op de omstandigheid dat de regelingen met betrekking tot de dienstplicht dienen
te worden herzien in verband met de verandering in de Grondwet. De considerans
behoeft aanpassing. Daarbij dient tevens overeenkomstig aanwijzing 119 van
de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar) te worden vermeld dat het voorstel
strekt tot uitvoering van artikel 98, derde lid, eerste volzin, en artikel
XXX van de Grondwet.– In het voorstel overeenkomstig de toelichting bij aanwijzing 52
Ar «het bepaalde in» – onder andere in de artikelen 9, 12,
eerste lid, en artikel 15, eerste lid schrappen.– In artikel 2 «Onverminderd» vervangen door: Uitgezonderd.– In het kopje bij artikel 9 overeenkomstig aanwijzing 60 Ar de
afkorting «i.v.m.» vermijden.– In de artikelen 10 en 50, overeenkomstig aanwijzing 61, eerste
lid, Ar de formulering met gebruikmaking van een fictie vermijden.– In artikel 13, eerste lid, onder a, «bij uitspraak van de
bevoegde rechter» vervangen door: bij rechterlijke uitspraak.– In artikel 14, vierde lid, overeenkomstig aanwijzing 32 Ar «nadere
voorschriften gegeven» vervangen door: nadere regels gesteld.– In aanmerking nemend aanwijzing 127 Ar is het gebruik van het
begrip beperkingen bij de delegatiebevoegheden van de artikelen 14, vijfde
lid, tweede volzin, en 15, derde lid, tweede volzin, niet juist. Deze artikelonderdelen
behoeven aanpassing.– In de toelichting op de artikelen 3 en 4 na «basisadministratie»
toevoegen: persoonsgegevens. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24245-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl