Verlenging van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28238, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28238 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding2. Gronden voor verlenging van de voorwaardelijke beëindiging3. Aantallen voorwaardelijke beëindigingen en de
gemiddelde duur daarvan4. De voorgestelde duur van de voorwaardelijke beëindigingTabel 1 5. Financiële en organisatorische gevolgenARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IArtikel IIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28238Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 238Verlenging van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging
van de verpleging van overheidswegenr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. InleidingHet onderhavige voorstel van wet voorziet in een verdubbeling van de totale
duur van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege
bij ter beschikking gestelden. Met dit voorstel wordt beoogd uitvoering te
geven aan de motie van de leden Kalsbeek en Nicolaï van 3 november 1999,
waarin om een aanzienlijke verlenging van de voorwaardelijke beëindiging
wordt verzocht (Kamerstukken II 1999/2000, 26 800 VI, nr. 16). Doel van
deze motie is de kans op recidive zo veel mogelijk te beperken door middel
van langer toezicht na de invrijheidstelling. Op grond van het onderhavige
voorstel van wet zal het toezicht tijdens de voorwaardelijke beëindiging
van de verpleging zes jaren kunnen voortduren.De motie-Kalsbeek/Nicolaï besteedt vooral aandacht aan zedendelinquenten.
De voorgestelde verlenging van de voorwaardelijke beëindiging is niet
tot deze groep delinquenten beperkt. De wettelijk toegestane maximumduur van
de voorwaardelijke beëindiging raakt immers alle ter beschikking gestelden
die van overheidswege worden verpleegd en bij wie voorwaardelijke beëindiging
van de verpleging een optie is of zal kunnen zijn. Naast zedendelinquenten
gaat het vooral om plegers van ernstige geweldsdelicten.Niet iedere verpleegde komt overigens in aanmerking voor een voorwaardelijke
beëindiging. Zo worden ter beschikking gestelden die ondanks behandeling
gevaarlijk blijven, in een long-stayafdeling van de tbs-kliniek geplaatst.
Alleen indien door intramurale behandeling de gevaarlijkheid van een ter beschikking
gestelde aanzienlijk is teruggebracht, kan proefverlof worden verleend. In
beginsel komt eerst daarna, na afloop van een succesvol verlopen proefverlof
van gemiddeld ongeveer een jaar, de mogelijkheid van voorwaardelijke beëindiging
van de verpleging in zicht. Dit wetsvoorstel betreft dus alleen ter beschikking
gestelden bij wie de verpleging en behandeling vruchten hebben afgeworpen.Het voorstel tot verdubbeling van de maximale duur van de voorwaardelijke
beëindiging van de verpleging van overheidswege kan worden geplaatst
tegen de achtergrond van een bredere maatschappelijke behoefte
aan meer en intensiever toezicht op personen die wegens ernstige gewelds-
of zedendelicten zijn veroordeeld en die na afloop van hun vrijheidsbeneming
weer in de samenleving terugkeren. Het voorkomen van recidive en van de daarmee
gepaard gaande nieuwe inbreuken op de lichamelijke integriteit van slachtoffers,
weegt daarbij zwaar. Het onderhavige voorstel sluit hierbij aan. Met de voorgestelde
verlenging van de voorwaardelijke beëindiging wordt beoogd een zo geleidelijk
mogelijke terugkeer in de samenleving te bevorderen en daardoor het speciaal-preventieve
effect van de terbeschikkingstelling te versterken. Het belang van een geleidelijke
terugkeer wordt geschraagd door recent wetenschappelijk onderzoek, waarin
ernstige recidive mede wordt verklaard vanuit «een minder geleidelijke
overgang van de tbs-inrichting naar de samenleving» (Ed. Leuw, Recidive na de tbs, WODC 1999, nr. 182, blz. 4).In zijn preventieve strekking staat het onderhavige voorstel van wet niet
op zichzelf. Ook bij de gevangenisstraf is het streven erop gericht de mogelijkheden
voor recidivepreventie na afloop van de vrijheidsbeneming te verruimen (vgl.
de beleidsnota Sancties in perspectief, over de
herziening van de vervroegde invrijheidstelling in een invrijheidstelling
onder voorwaarden). Andere beleidsinitiatieven die eveneens in deze context
kunnen worden geplaatst, zijn de behandeling van psychisch gestoorden in detentie
(Kamerstukken II 1999/2000, 26 800 VI, nr. 75; Kamerstukken II 2000/2001,
27 400 VI, nr. 39), DNA-onderzoek bij veroordeelden (Kamerstukken II
1999/2000, 26 271, nr. 9, blz. 22–26; begin april 2001 is een concept-wetsvoorstel
in consultatie gegeven), de informatieverstrekking inzake de terugkeer van
delinquenten in de samenleving (Kamerstukken II 1999/2000, 26 800 VI,
nr. 52), de herijking van het toetsingskader voor verlof van ter beschikking
gestelden (Stcrt. 2000, nr. 44) en de bevordering van gestructureerde risicotaxatie-instrumenten
(vgl. het rapport Risicotaxatie in de forensische psychiatrie:
Een Nederlands instrument in ontwikkeling, juni 2000). Deze initiatieven
kunnen elkaar over en weer versterken.Het voorontwerp van dit wetsvoorstel is eind november 2000 voor advies
voorgelegd aan de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), het College van procureurs-generaal
(OM), de (toenmalige) Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing (CRS), de Stichting
Reclassering Nederland (SRN) en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
(NVvR).1 De SRN vindt de voorgestelde verruiming
van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging een gewenste ontwikkeling
en toont zich bereid aan het daarvoor vereiste reclasseringstoezicht een professionele
invulling te geven. Het OM oordeelt dat de voor verlenging aangevoerde gronden
op zichzelf een voldoende rechtvaardiging bieden, maar ziet deze gronden graag
gerelateerd aan empirische gegevens over de frequentie waarmee de huidige
maximale termijn van drie jaar wordt volgemaakt. Aan deze wens is gevolg gegeven
in paragraaf 3 van de onderhavige memorie van toelichting. De NOvA stelt
dat verlenging van de proeftijd zonder intensivering van de begeleiding zinloos
is. Verder wordt geadviseerd de uitkomsten van de WODC-evaluatie van de tbs-wetgeving
van 1997 af te wachten, alvorens tot wetswijziging over te gaan. Zie over
deze evaluatie nader in de paragrafen 2 en 4. De CRS komt tot een negatief
oordeel over de voorgestelde verlenging, omdat er zijn inziens onvoldoende
recente gegevens over recidive van ter beschikking gestelden voorhanden zijn
en niet bekend is van hoeveel ter beschikking gestelden de verpleging van
overheidswege voorwaardelijk wordt beëindigd. Daarnaast wijst de CRS
erop dat controle op medicatie in het kader van de voorwaardelijke beëindiging
slechts in een minderheid van de gevallen aan de orde zal zijn. Een andere
reden voor het negatieve oordeel is dat in de visie van de CRS doorstromen
naar voorzieningen van de geestelijke gezondsheidszorg (GGZ) de voorkeur verdient
boven verlenging van de terbeschikkingstelling. De CRS tekent
echter zelf al aan dat voor deze doorstroom niet altijd de vereiste wettelijke
gronden aanwezig zijn, en dat vanuit de GGZ weliswaar zorg kan worden geboden,
maar onvoldoende controle.Ten slotte adviseert ook de NVvR de totale duur van de voorwaardelijke
beëindiging niet te verlengen, ofschoon zij wel de noodzaak onderschrijft
de recidive na terbeschikkingstelling terug te dringen. De NVvR stelt dat
het wetsvoorstel geschreven lijkt te zijn voor uitbehandelde ter beschikking
gestelden met een ernstige ziekelijke stoornis of gebrekkige ontwikkeling.
Deze personen horen naar het oordeel van de NVvR veeleer thuis op een long-stayafdeling
in de tbs-inrichting. De NVvR brengt verder onder de aandacht dat tijdens
het proefverlof intensief contact bestaat tussen tbs-inrichting en reclassering
en dat de tbs-inrichting in die fase standaard een plek voor de betrokkene
openhoudt, waardoor de drempel voor ingrijpen en signaleren lager is dan tijdens
de voorwaardelijke beëindiging. In het verlengde hiervan stelt de NVvR
voor om, in plaats van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging
te verlengen, het goed doorlopen van proefverlof als vereiste voor het verlenen
van voorwaardelijke beëindiging verplicht te stellen.Ofschoon de regering de wenselijkheid van voorafgaand proefverlof ten
volle onderschrijft, acht zij het wettelijk verplicht stellen daarvan niet
aangewezen, omdat daardoor de kans op contraire beëindigingen van de
terbeschikkingstelling en op plotselinge terugkeer in de maatschappij kan
toenemen. In geval de tbs-inrichting naar het oordeel van de rechter ten onrechte
geen proefverlof initieert, kan deze zich immers gedwongen zien dan maar de
terbeschikkingstelling definitief te beëindigen. Bij de totstandkoming
van de huidige wettelijke regeling is om deze reden uitdrukkelijk van het
verplicht stellen van proefverlof afgezien (vgl. Kamerstukken II 1995–1996,
24 256, nr. 6, blz. 6–7). Mede gelet op het feit dat sinds 1997
het aantal contraire beëindigingen sterk is afgenomen, ziet de regering
geen reden op dit punt thans een andere keuze te maken. Overigens zou het
verplicht stellen van proefverlof onder omstandigheden kunnen leiden tot disproportionele
toepassing van de terbeschikkingstelling, namelijk in die gevallen waarin
in redelijkheid kan worden volstaan met de lichtere voorwaardelijke beëindiging
of met een definitieve beëindiging van de terbeschikkingstelling. Ook
om die reden ligt het verplicht stellen van proefverlof niet in de rede.2. Gronden voor verlenging van de voorwaardelijke beëindigingDe maatschappelijke bezorgdheid over gewelds- en zedenmisdrijven en de
sterke behoefte om recidive van dit soort misdrijven te voorkomen, komen in
de motie-Kalsbeek/Nicolaï duidelijk tot uitdrukking. Het onderhavige
voorstel van wet dient het met deze motie beoogde doel en berust in het bijzonder
op de navolgende gronden.In de eerste plaats blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek dat er
reden is te streven naar verdere afname van de recidive na terbeschikkingstelling.
Hoewel sprake is van een algemene trend van afnemende criminaliteit na de
terbeschikkingstelling, blijft recidive bij ernstige geweldsdelicten stabiel
op een niveau van 15% tot 20% van de ter beschikking gestelden (Ed Leuw, Recidive na de tbs, WODC 1999, nr. 182, blz. 3, 36–38),
overigens bij een tbs-populatie die gemiddeld genomen zwaarder is geworden.
Met ernstige geweldsdelicten worden in het WODC-onderzoek zware geweldsdelicten,
seksuele geweldsdelicten en seksuele geweldsdelicten tegen kinderen bedoeld.
Bij de seksuele geweldsdelicten is het percentage ter beschikking gestelden
dat recidiveert gemiddeld 6%. Bij seksuele geweldsdelicten tegen kinderen
is sprake van een daling van de recidive na de terbeschikkingstelling (4%
van de uitstroom van 1979–1984, 2% van die van 1984–1988, en 1%
van die van 1989–1993); bij de zware geweldsdelicten is daarentegen
sprake van een stijging (1979–1984: 6%, 1984–1988: 7%, 1989–1993:
10%). Deze cijfers geven grond voor een voorstel als het onderhavige,
dat strekt tot het verder doen afnemen van de recidive na terbeschikkingstelling.In de tweede plaats is van belang dat door deskundigen in het veld wordt
gepleit voor een verlenging van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging.
Uit de recente WODC-evaluatie van de tbs-wetgeving van 1997 blijkt dat een
meerderheid van ongeveer twee derde van de respondenten uit alle functiegroepen
(het tbs-veld, de (toenmalige) Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing, de
commissies van toezicht bij de tbs-inrichtingen, de advocatuur, de rechterlijke
macht, het openbaar ministerie, de reclassering en de forensisch psychiatrische
diensten) voorstander is van verlenging van de huidige maximumduur van drie
jaren.1 Een kleine minderheid (circa 7% van alle
respondenten) wenst een maximum van langer dan zes jaren (zie nader tabel
1 in paragraaf 4 van deze memorie). Eerder al is door de directeuren
van de tbs-klinieken aangegeven dat een verruiming van de huidige maximumduur
van de voorwaardelijke beëindiging mede van belang is om de inname van
medicatie, zoals libido remmende medicatie, te kunnen controleren. In het
verlengde daarvan verdient ook aandacht, dat in de medische wetenschap bij
antipsychotische medicatie een behandelingsduur met een richtsnoer van ongeveer
vijf jaar wordt aangehouden. De in het onderhavige voorstel van wet voorziene
verruiming van de voorwaardelijke beëindiging tot een maximum van zes
jaren, sluit goed bij het voorgaande aan.In de derde plaats is van belang dat in actuele opvattingen over recidivepreventie
sterk de nadruk wordt gelegd op een qua duur en intensiteit op maat gesneden
begeleiding en toezicht. Het onderhavige voorstel verruimt de mogelijkheden
daarvoor. Verlengd wordt de wettelijke maximumduur van de voorwaardelijke
beëindiging, oftewel het wettelijk kader waarbinnen de rechter in het
concrete geval de duur van de voorwaardelijke beëindiging kan afstemmen
op de individuele problematiek van de ter beschikking gestelde. Indien in
een bepaald geval alle betrokkenen het erover eens zijn dat ook een vierde
jaar van voorwaardelijke beëindiging is geïndiceerd, of, bijvoorbeeld
in verband met controle op medicatie of om te kunnen wennen aan een gewijzigde
woonsituatie, ook nog een vijfde of zesde jaar, dan moet dat in beginsel mogelijk
zijn. De noodzaak van de voorwaardelijke beëindiging wordt door de rechter
in het kader van de verlenging van de tbs-termijn elk jaar opnieuw getoetst.
Deze vrij korte beoordelingstermijn – die qua duur en intensiteit op
maat gesneden toezicht bevordert – past bij het karakter van de voorwaardelijke
beëindiging en wordt in het onderhavige voorstel van wet gehandhaafd.De mogelijkheid van een wat langere periode van voorwaardelijke beëindiging
sluit, ten vierde, goed aan bij inzichten in succesvolle recidivepreventie
waarbij wordt gepleit voor intensief extramuraal toezicht in combinatie met
voortgezette behandeling in terugvalpreventieprogramma's, gericht op het bevorderen
van zelfcontrole en met behulp van een sociaal steunnetwerk in de samenleving.
In dit verband is van belang dat de verruiming van de maximumduur van de voorwaardelijke
beëindiging gepaard gaat met inspanningen om tijdens de voorwaardelijke
beëindiging een intensiever reclasseringstoezicht te realiseren.Reclasseringstoezicht is een onmisbare schakel in de begeleiding van de
ter beschikking gestelde. De reclassering behandelt zelf niet, maar vervult
een centrale regie- en schakelfunctie naar de behandelinstellingen en andere
voorzieningen. Vanuit deze coördinerende rol draagt de reclassering zorg
voor de begeleiding van de ter beschikking gestelde tijdens en na diens behandeling.
Het reclasseringstoezicht is daarmee altijd gekoppeld aan inhoudelijke behandelings-
of begeleidingsdoelen. Concreet houdt reclasseringstoezicht in dat het naleven
van de gestelde voorwaarden wordt gecontroleerd en dat wordt gevolgd hoe de
ter beschikking gestelde zich ontwikkelt. Deze controle vindt plaats door
middel van gesprekken met de ter beschikking gestelde, door navraag te doen
bij de desbetreffende behandelinstelling (zoals bijvoorbeeld een forensisch-psychiatrische polikliniek, of een regionale instelling voor beschermd
wonen), bij eventuele werkgevers of scholen en bij familieleden en vrienden
in zijn sociale steunnetwerk. Toezicht brengt daarnaast ook mee dat de ter
beschikking gestelde wordt aangesproken op zijn gedrag indien «afglijden»
dreigt, of indien door zijn gedrag een behandeling stagneert. In zoverre kan
het toezicht tevens worden ingezet als agogisch instrument, waarmee de betrokkene
duidelijk wordt gemaakt dat hij zich serieus dient in te spannen om tot gedragsverandering
te komen. Door de reclassering wordt gerapporteerd aan de formele toezichthouders,
zijnde het openbaar ministerie en de Minister van Justitie.Door de departementale werkgroep «Intensief reclasseringstoezicht»
is in kaart gebracht welke knelpunten bij het reclasseringstoezicht tijdens
de voorwaardelijke beëindiging voorkomen en op welke wijze deze knelpunten
kunnen worden weggenomen. Ook de knelpunten die de NVvR signaleert en die
voor haar aanleiding zijn een verplicht proefverlof voor te stellen, hebben
in dit verband de vereiste aandacht gekregen. Over de resultaten van deze
werkgroep is de Tweede Kamer bij brief van 21 augustus 2001 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2000/01, 27 834, nr. 4, blz. 12–15). Het rapport
van de werkgroep is door de Dienst Justitiële Inrichtingen en de SRN
positief ontvangen en wordt thans op uitvoerbaarheid getoetst door het openbaar
ministerie. Mede ten behoeve van de realisering van een intensiever reclasseringstoezicht
tijdens de voorwaardelijke beëindiging zal de reclassering de komende
jaren ook meer geld ter beschikking worden gesteld: voor 2001 werd reeds 680 670
euro (1,5 mln. gulden) extra uitgetrokken, de komende jaren loopt dit op tot
907 560 euro (2 mln. gulden), zie Kamerstukken II 2000/01, 27 400
VI, nr. 47, blz. 2. Deze bedragen, die bij de begrotingsvoorbereiding in 2000
ter beschikking zijn gesteld, komen bovenop de eerder al aangekondigde 1 815 120
euro (4 mln. gulden) voor 2001, oplopend tot 2 631 925 (5,8 mln.
gulden) vanaf 2004, zie Kamerstukken II 1999/2000, 26 690, nr. 6,
blz. 31. Inmiddels is in aanvulling hierop een bedrag van 1 270 584
euro (2,8 mln. gulden) in 2001 en vanaf 2002 een bedrag van 1 860 498
euro (4,1 mln. gulden) ter beschikking gesteld.In de vijfde plaats is van belang dat ernstige geweldscriminaliteit in
toenemende mate typerend is geworden voor de tbs-populatie (Leuw, a.w., blz.
2). Het verband dat bij het bepalen van de huidige maximumduur van de voorwaardelijke
beëindiging is gelegd met de maximale proeftijd bij voorwaardelijke veroordeling
(art. 14b van het Wetboek van Strafrecht; Kamerstukken II 1995/96, 24 256,
nr. 6, blz. 8), is daarom minder vanzelfsprekend. Voorwaardelijke veroordeling
wordt vaak toegepast bij lichte strafbare feiten en is ook wettelijk beperkt
tot veroordeling tot gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren. Het gewicht
van de proeftijd is daarbij van een andere orde dan bij voorwaardelijke beëindiging
van de dwangverpleging. Dit kan een verschil in de duur van de proeftijd rechtvaardigen.Tot slot verdient aandacht dat ook in het buitenland langere perioden
van extramuraal toezicht kunnen worden gesignaleerd. Zo is in 1997 in Canada
een wet in werking getreden die toezicht voor de duur van tien jaar mogelijk
maakt. Daarbij dient wel in ogenschouw te worden genomen dat in Canada geen
maatregel als de terbeschikkingstelling bestaat. Het toezicht vindt daar dus
plaats na detentie die niet primair is gericht op behandeling.3. Aantallen voorwaardelijke beëindigingen en de
gemiddelde duur daarvanDe hiervoor genoemde gronden voor verlenging van de maximale duur van
de voorwaardelijke beëindiging zijn ten behoeve van dit voorstel van
wet getoetst aan cijfermatige informatie met betrekking tot deze tbs-variant.1 Zowel het College van procureurs-generaal als de Centrale
Raad voor Strafrechtstoepassing heeft in zijn advies op het belang hiervan gewezen. Onderzocht is het aantal ter beschikking gestelden van wie
de verpleging van overheidswege in 1998 en 1999 voorwaardelijk is beëindigd,
alsmede de duur van deze voorwaardelijke beëindigingen. Over het jaar
2000 zijn vooralsnog geen betrouwbare gegevens voorhanden.In 1998 is van 43 ter beschikking gestelden de verpleging van overheidswege
voorwaardelijk beëindigd. Eind april 2001 is in 40 van deze 43 gevallen
de voorwaardelijke beëindiging inmiddels beëindigd. In 3 van deze
40 gevallen was sprake van hervatting van de dwangverpleging, in de overige
37 gevallen kwam de terbeschikkingstelling definitief ten einde. De gemiddelde
duur van de 40 definitief beëindigde voorwaardelijke beëindigingen
bedroeg ruim een jaar (435 dagen). De gemiddelde duur van de 3 voorwaardelijke
beëindigingen uit 1998 die eind april 2001 nog liepen, bedroeg 948 dagen
(de maximumduur is 1095 dagen).Uit onderzoek van tbs-dossiers blijkt dat de voorwaardelijke beëindiging
vrijwel steeds ten einde komt doordat de officier van justitie, zich baserend
op de rapportage van de reclassering en op psychiatrische adviezen, geen verlenging
van de terbeschikkingstelling vordert. In de 3 gevallen waarin de voorwaardelijke
beëindiging eind april 2001 nog doorliep, lijken enkele overeenkomsten
te kunnen worden ontdekt. In deze 3 zaken – waarin is veroordeeld voor
poging tot doodslag, verkrachting, ontucht en vrijheidsberoving – gaat
het steeds om personen die reeds lange tijd buiten de tbs-kliniek verblijven
(onder voorwaarde van opname in een algemeen psychiatrisch ziekenhuis of wonen
in een regionale instelling voor beschermd wonen of een gezinsvervangend tehuis).
Zij worden behandeld, maar lijken ofwel weinig of geen persoonlijke ontwikkeling
meer door te maken, ofwel een persoonlijke ontwikkeling die zeer langzaam
verloopt. Bij het wegvallen van het kader van de voorwaardelijke beëindiging
en van de daarmee verbonden externe structuur en sturing, wordt bij deze personen
het gevaar van recidive nog (net) te groot geacht. In een van de 3 zaken is
voorafgaand aan de laatste verlengingszitting door een psychiater geadviseerd
tot opheffing van de terbeschikkingstelling en voortzetting van de betreffende
woonvorm in een BOPZ-kader (zie hierna), terwijl een andere psychiater juist
het – door de rechtbank gevolgde – advies gaf de terbeschikkingstelling
met voorwaardelijke beëindiging voort te zetten. Het is niet onaannemelijk
dat in gevallen als de onderhavige drie, onder omstandigheden behoefte kan
bestaan aan een langere duur van de voorwaardelijke beëindiging dan thans
wettelijk is toegestaan.In 1999 is van 41 ter beschikking gestelden de verpleging van overheidswege
voorwaardelijk beëindigd. Eind april 2001 is in 31 van deze 41 gevallen
de voorwaardelijke beëindiging inmiddels beëindigd. In 4 van deze
31 gevallen was sprake van hervatting van de dwangverpleging, in de overige
27 kwam de terbeschikkingstelling definitief ten einde. De gemiddelde duur
van de 31 beëindigde voorwaardelijke beëindigingen bedroeg ruim
een jaar (413 dagen). Eind april 2001 liep in 10 van de 41 gevallen de voorwaardelijke
beëindiging nog door. De gemiddelde duur bedroeg in deze 10 gevallen
638 dagen (de maximumduur is 1095 dagen). Dit gemiddelde is aanzienlijk lager
dan dat van de nog lopende zaken uit 1998; dat komt omdat de voorwaardelijke
beëindigingen uit 1999 van recenter datum zijn en dus minder tijd hebben
gehad om door te lopen. Ook voor de zaken uit 1999 geldt dat de voorwaardelijke
beëindiging vrijwel steeds tot een einde komt doordat de officier van
justitie op basis van de uitgebrachte adviezen besluit geen verlenging van
de terbeschikkingstelling te vorderen.Uit het voorgaande kan worden geconcludeerd dat het onderhavige voorstel
van wet, dat een vierde, vijfde en zesde jaar van voorwaardelijke beëindiging
mogelijk maakt, is geschreven voor een betrekkelijk klein aantal
ter beschikking gestelden. In de meeste gevallen is het huidige maximum van
drie jaren meer dan voldoende. Uit de thans lopende zaken blijkt evenwel dat
bij sommige ter beschikking gestelden onder omstandigheden een langere duur
van de voorwaardelijke beëindiging dan thans wettelijk mogelijk is, in
de rede kan liggen. In dit verband is van belang dat niet altijd mogelijkheden
voorhanden zijn om de betrokkene in het kader van de Wet bijzondere opnemingen
in psychiatrische ziekenhuizen (Wet BOPZ) verder te begeleiden, bijvoorbeeld
ingeval hij niet aan de criteria van de Wet BOPZ voldoet. Dit laatste zal
overigens niet anders zijn indien het voorstel van wet tot wijziging van de
Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (voorwaardelijke
machtiging) (Kamerstukken II 1999/2000, 27 289, nr. 1–2) kracht
van wet krijgt en in werking treedt. Teneinde recidive te voorkomen dient
de wet ook voor deze kleine groep ter beschikking gestelden passende kaders
te bevatten voor begeleiding en behandeling. Het onderhavige voorstel van
wet beoogt daarin te voorzien.4. De voorgestelde duur van de voorwaardelijke beëindigingIn het onderhavige voorstel van wet is gekozen voor een maximumduur van
de voorwaardelijke beëindiging van zes jaren. Deze maximumduur geldt
voor een periode van voorwaardelijke beëindiging die niet door hervatting
van de dwangverpleging wordt onderbroken. Indien bijvoorbeeld in het vijfde
jaar een hervatting van de dwangverpleging wordt bevolen wegens het niet naleven
van de voorwaarden, dan geldt bij een eventuele voorwaardelijke beëindiging
van die hervatte dwangverpleging dus een nieuwe maximumtermijn van zes jaren.De maximumduur van zes jaren is mede op grond van recidiveonderzoek gekozen.
Het blijkt dat na ongeveer acht jaar na afloop van de terbeschikkingstelling
een sterke afname plaatsvindt van de groei van het aantal recidivisten (Leuw,
a.w., blz. 4, 58). Bij degenen die na acht jaar nog niet hebben gerecidiveerd,
is de kans dus klein dat dat alsnog zal gebeuren. De periode van acht jaar
wordt grotendeels bestreken door de duur van het proefverlof en de voorgestelde
duur van de voorwaardelijke beëindiging tezamen. De gemiddelde duur van
het proefverlof is thans ongeveer een jaar, maar de wet verzet zich niet tegen
een langere duur van het proefverlof. In de praktijk is ook een tendens waarneembaar
tot een iets langere duur van het proefverlof (J.A. van Vliet, Veranderingen in de TBS, Proces 2000, blz. 89).Het gaat bij de genoemde periode van acht jaar om een schatting op grond
van de zogenoemde survivalanalyse, gebaseerd op alle tot 1997 ter kennis van
justitie gekomen recidivedelicten van ter beschikking gestelden die tussen
1974 en 1993 zijn uitgestroomd. Daarbij is niet gekeken of de betrokkenen
voor deze recidivedelicten ook zijn veroordeeld. De bedoelde sterke afname
houdt in dat, kijkend naar alle soorten ter kennis van justitie gekomen recidivedelicten,
na acht jaar ongeveer 8% van de uitgestroomde ter beschikking gestelden voor
het eerst recidiveert, terwijl 70% dat binnen de acht jaar doet (Leuw, a.w.,
blz. 58). Benadrukt moet worden dat het hier een schatting betreft, waarin
bijvoorbeeld ook recidivegegevens van de uitstroom van 1989–1993, en
wel tot 1997, zijn verwerkt. Het spreekt vanzelf dat op grond van deze laatste
gegevens, op zichzelf genomen, geen uitspraken kunnen worden gedaan over de
door deze groep daadwerkelijk na acht jaar gepleegde strafbare feiten. Ook
verdient aandacht dat de cijfers betrekking hebben op recidive na afloop van
terbeschikkingstelling waarbij nog geen voorwaardelijke beëindiging zoals
die in oktober 1997 is ingevoerd, werd toegepast. Het eventuele recidiveverminderende
effect van deze voorwaardelijke beëindiging heeft in deze cijfers dus
nog niet kunnen doorwerken. Voor de toekomst is verder nog van belang dat
tijdens de voorwaardelijke beëindiging het toezicht en de begeleiding
van de reclassering zullen worden geïntensiveerd. Alles afwegende lijkt
een maximumduur van zes jaren voorwaardelijke beëindiging in het licht
van het voorgaande redelijk en proportioneel te zijn.Een maximumduur van zes jaren sluit ook goed aan bij de opvattingen in
het tbs-veld, zoals die naar voren zijn gekomen in de recente, in paragraaf 2
van deze memorie van toelichting reeds genoemde WODC-evaluatie van de tbs-wetgeving
van 1997. Ongeveer twee derde van de respondenten in het veld is voorstander
van een verlenging van de huidige maximumduur, terwijl slechts een klein aantal
(circa 7%) van het totale aantal respondenten te vinden is voor een maximumduur
van langer dan zes jaren. Zie nader tabel 1.1Tabel 1 Gewenste maximale duurTbs-veld (n=76)CRS/CvT/advocatuur (n=20)ZM/OM (n=34)Recl./FPD (n=33)< 3 jaar4%7% 6%3 jaar32%21%41%27%4 jaar16%17%18%21%5 jaar14%10%18%12%6 jaar20%10%21%30%6 jaar12%3%3%3%Het voorgaande betekent dat in het onderhavige voorstel van wet de motie-Kalsbeek/Nicolaï
niet wordt gevolgd voorzover daarin om een verlenging «tot bijvoorbeeld
vijftien jaar» wordt gevraagd. Tegen een vervijfvoudiging van de huidige
maximumduur bestaan diverse bezwaren.Een vervijfvoudiging van de huidige maximumduur is disproportioneel in
het licht van de beschikbare gegevens inzake de aantallen voorwaardelijke
beëindigingen en de gemiddelde duur daarvan (zie paragraaf 3) en
die inzake recidive van ter beschikking gestelden. Deze gegevens geven geen
aanleiding voor de veronderstelling dat een vervijfvoudiging in enigerlei
opzicht gewenst of noodzakelijk is.Een verlenging «tot bijvoorbeeld vijftien jaar» zou ook in
individuele zaken te ver doorschieten. Terbeschikkingstelling wordt in veel
gevallen naast een gewone gevangenisstraf van aanzienlijke duur opgelegd;
de straf wordt dan als eerste ten uitvoer gelegd. Daarna volgt de terbeschikkingstelling,
waarbij de gemiddelde duur van de intramurale behandeling een stijgende lijn
vertoont en inmiddels ongeveer vijf jaar bedraagt (Leuw, a.w., blz. 27–28;
dit is de gemiddelde duur van de intramurale behandeling van uitgestroomde
ter beschikking gestelden). Indien de behandeling succes heeft, volgt in beginsel
proefverlof van gemiddeld een jaar, en pas daarna komt de mogelijkheid van
voorwaardelijke beëindiging in zicht. Het gaat daarbij om een betrekkelijk
lichte tbs-variant, maar deze brengt niettemin een zekere vrijheidsbeperking
met zich mee. De psychische belasting daarvan moet niet worden onderschat.
Gelet op het voorgaande dient de voorwaardelijke beëindiging, als sluitstuk
van de strafrechtelijke reactie op een strafbaar feit, niet onredelijk lang
voort te duren.Ook in verhouding tot het resterende gevaar voor de maatschappij is een
vervijfvoudiging van de maximumduur niet goed te rechtvaardigen. Indien na
afloop van een succesvolle intramurale behandeling en aansluitend proefverlof,
zes jaren verstrijken waarin geen enkel feit is voorgevallen dat aanleiding
heeft gegeven tot een hervatting van de dwangverpleging, kan dan het voortduren
van de terbeschikkingstelling, formeel op grond van een wettelijk, betrekkelijk
zwaar gevaarscriterium, nog wel door enig bestaand gevaar worden gerechtvaardigd?
Het nog langer laten voortduren van de voorwaardelijke beëindiging komt
de legitimiteit van de strafrechtelijke maatregel terbeschikkingstelling
uiteindelijk niet ten goede, terwijl twijfelachtig is of bij een zo lange
duur van de voorwaardelijke beëindiging nog wel een zinvolle invulling
aan het reclasseringstoezicht kan worden gegeven. Ook de motivatie van de
ter beschikking gestelde om de voorwaarden na te leven, zal mogelijk minder
groot zijn bij het vooruitzicht dat de voorwaardelijke beëindiging in
beginsel vijftien jaar kan voortduren. Tot slot verdient aandacht dat een
maximumtermijn van vijftien jaar niet goed past bij de rechtsfiguur van de
voorwaardelijke beëindiging, die in haar benaming al aangeeft dat het
gaat om het aflopen van de maatregel.De reclassering ondersteunt blijkens haar advies niet alleen het voorstel
tot verlenging van de voorwaardelijke beëindiging van drie naar zes jaren,
maar evenzeer de argumentatie om deze verlenging tot zes jaren te beperken.5. Financiële en organisatorische gevolgenHet onderhavige voorstel van wet brengt geen veranderingen aan in het
bestaande systeem van verlenging van de terbeschikkingstelling. Gelet op het
zeer kleine aantal ter beschikking gestelden dat eventueel voor een vierde,
vijfde of zesde jaar van voorwaardelijke beëindiging in aanmerking zou
kunnen komen, zijn de kosten voor het gerechtelijk apparaat te verwaarlozen.
De kosten van de begeleiding door de reclassering bedragen 11 751 euro
(25 897 gulden) per ter beschikking gestelde per jaar. Deze kosten worden
gedekt door de extra middelen die de reclassering de komende jaren ter beschikking
worden gesteld (vgl. Kamerstukken II 1999/2000, 26 690, nr. 6, blz. 31;
Kamerstukken II 2000/01, 27 400 VI, nr. 47, blz. 2).ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IDit artikel is in het algemeen deel van deze memorie reeds uitvoerig toegelicht.
De verruiming van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging van
de verpleging van overheidswege tot een maximum van zes jaren brengt geen
wijziging aan in het bestaande systeem van de voorwaardelijke beëindiging,
zoals dat is voorzien in de artikelen 38g, 38h, 38i en 38j van het Wetboek
van Strafrecht. De totale duur van zes jaren geldt voor een niet door hervatting
van de dwangverpleging onderbroken periode van voorwaardelijke beëindiging.
Na hervatting geldt bij een voorwaardelijke beëindiging van de hervatte
dwangverpleging opnieuw een maximumduur van zes jaren.Artikel IIDe nieuwe maximumduur van de voorwaardelijke beëindiging geldt voor
alle voorwaardelijke beëindigingen die aanvangen na het tijdstip van
inwerkingtreding van deze wet. De beoogde effecten van de nieuwe maximumduur
van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege
kunnen daardoor betrekkelijk snel worden gerealiseerd. De wet heeft geen gevolgen
voor ter beschikking gestelden wier verpleging van overheidswege op het tijdstip
waarop deze wet in werking treedt, reeds voorwaardelijk is beëindigd.
De rechtszekerheid stelt hier grenzen. Indien bij ter beschikking gestelden
wier verpleging op het moment dat deze wet in werking treedt voorwaardelijk
is beëindigd, de verpleging wordt hervat, dan geldt voor een eventuele
voorwaardelijke beëindiging van de hervatte verpleging na
moment het van inwerkingtreding van deze wet wel de nieuwe maximumduur van
zes jaren.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ed Leuw & Nicole Mertens, Tussen recht en ruimte.
Een eerste evaluatie van de tbs-wetgeving van 1997, WODC januari
2001, blz. 124. Deze WODC-evaluatie betreft onder andere de Wet van 25 juni
1997, Stb. 282 tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek
van Strafvordering omtrent de terbeschikkingstelling en de sanctietoepassing
ten aanzien van geestelijk gestoorde delinquenten. Door deze wet, die ook
wel de «wet-Fokkens» wordt genoemd, is in oktober 1997 de huidige
maximumduur van drie jaren ingevoerd.XNoot1Bron: Dienst Justitiële Inrichtingen.XNoot1Ontleend aan de WODC-evaluatie van Leuw en Mertens (zie noot 1), blz.
124. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28238-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl