Weer samen naar school; Voortgangsrapportage
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21860, nr. 70

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-02-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

21860 nr. 70

24-02-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVijfde Voortgangsrapportage Weer Samen Naar SchoolInhoudsopgave1 Inleiding2 Kwantitatieve gegevensTabel 1 Leerlingaantallen vanaf 1994 tot en met 2002Tabel 2 Aantallen samenwerkingsverbanden naar deelnamepercentage
en ontwikkeling van het deelnamepercentageTabel 3 In- en uitstroom in het speciaal basisonderwijsTabel 4 Leerlingstromen in, door en uit het primair onderwijs
(x 1000)3 Wachtlijsten speciaal basisonderwijs 2002Tabel 5 Kwantitatieve gegevens inspectieonderzoek3.1 Opvallende punten uit het inspectierapport4 Onderzoek4.1 «Op weg naar samenhang. De samenwerkingsverbanden
Weer Samen Naar School»4.2 «Ontwikkelingen en effecten van adaptief onderwijs»4.3 Samenvatting en conclusies5 Dyslexie5.1 Het Protocol Leesproblemen en Dyslexie5.1.1 Implementatie van het Protocol5.1.2 Multimediale leeromgeving bij het protocol5.1.3 Implementatie van Dyslexpert5.2 Advies College van zorgverzekeringen «Dyslexie:
naar een vergoedingsregeling»5.3 Inspectie5.4. Conclusie6 Impuls personeelsvoorziening speciaal basisonderwijs6.1 PersoneelProject plusleraarZij-instroomHerintredersRegionale convenanten6.2 Kwalitatieve ondersteuningOpleiden in de schoolFunctiedifferentiatieSchoolmanagementGood practices/overdracht6.3. Conclusie7 Bleskensgraaf8 Samenvatting en beleidsvoornemens
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21860Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 860Weer samen naar schoolnr. 70BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 24 februari 2003Bijgaand bied ik u de vijfde voortgangsrapportage Weer Samen Naar School
aan.Als bijlage is bij de voortgangsrapportage gevoegd:• «Wachtlijsten speciaal basisonderwijs 2002». Inspectie
van het onderwijs, oktober 2002.1De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenVijfde Voortgangsrapportage Weer Samen Naar SchoolInhoudsopgave1.Inleiding3   2.Kwantitatieve gegevens3   3.Wachtlijsten speciaal basisonderwijs 200263.1Opvallende punten uit het inspectierapport6    4.Onderzoek84.1.Op weg naar samenhang. De samenwerkingsverbanden
weer samen naar school8 4.2Ontwikkelingen en effecten van
adaptief onderwijs9 4.3Samenvatting en conclusies10   5.Dyslexie115.1.Het Protocol Leesproblemen en
Dyslexie11 5.1.1Implementatie van het protocol12 5.1.2Multimediale leeromgeving bij
het protocol12 5.1.3Implementatie van Dyslexpert125.2Advies college van zorgverzekeringen
«Dyslexie: naar een vergoedingsregeling»13 5.3Inspectie135.4.Conclusie13    6.Impuls personeelsvoorziening speciaal basisonderwijs146.1.Personeel14 6.2Kwalitatieve ondersteuning156.3.Conclusie16    7.Bleskensgraaf16   8.Samenvatting en beleidsvoornemens171 InleidingVoor u ligt de vijfde voortgangsrapportage Weer Samen Naar School. De
voortgangsrapportages Weer Samen Naar School komen voort uit de wens van de
Tweede Kamer om periodiek geïnformeerd te worden over de ontwikkelingen
in de samenwerkingsverbanden Weer Samen Naar School (WSNS).Doel van het WSNS-beleid is om zoveel mogelijk kinderen zorg op maat te
bieden en hen in de gelegenheid te stellen hun schoolloopbaan in het basisonderwijs
af te ronden. Basisscholen en scholen voor speciaal basisonderwijs werken
samen in samenwerkingsverbanden WSNS. De deelnemende scholen maken gezamenlijk
beleid ten aanzien van de wijze waarop zorg aan leerlingen wordt georganiseerd.Met de invoering van de Wet op het primair onderwijs heeft het WSNS-beleid
een wettelijke basis gekregen. Er zijn samenwerkingsverbanden waar de organisatie
van de zorg (nog) niet op orde is. Het gevolg hiervan is dat er wachtlijsten
zijn ontstaan voor toelating van leerlingen op de speciale school voor basisonderwijs.Vorig jaar is een aanpak op maat gestart voor samenwerkingsverbanden met
een lange wachtlijst, te weten de specifieke aanpak wachtlijsten. 48 samenwerkingsverbanden hebben verbeterplannen opgesteld om binnen
twee jaar wachtlijsten weg te werken. Ook worden maatregelen genomen die de
druk op wachtlijsten verminderen.De gezamenlijke onderwijsorganisaties hebben unaniem hun ambitie uitgesproken
een impuls te willen geven aan de verbetering van de kwaliteit van de zorg
in de samenwerkingsverbanden WSNS. De onderwijsorganisaties, verenigd in WSNS+,
hebben een activiteitenprogramma opgesteld met maatregelen die gericht zijn
op onder meer kwaliteitsverbetering van de leerlingenzorg, het speciaal basisonderwijs,
ondersteuning van leraren en sturing en management.De vierde Voortgangsrapportage WSNS heeft verslag gedaan van de «specifieke
aanpak wachtlijsten» en WSNS+.Hoofdstuk 2 van deze Voortgangsrapportage geeft een overzicht gegeven
van de voor Weer Samen Naar School relevante kwantitatieve gegevens, zoals
vastgesteld op de peildatum van 1 oktober 2002. Met deze Voortgangsrapportage
wordt ook het jaarlijkse rapport van de inspectie aangeboden over de wachtlijsten
voor toelating tot het speciaal basisonderwijs (Wachtlijsten
speciaal basisonderwijs 2002). Een beschrijving van de resultaten
is opgenomen in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 gaat in op de resultaten
van twee recent uitgevoerde onderzoeken naar succesfactoren van samenwerkingsverbanden
en naar adaptief onderwijs. Hoofdstuk 5 geeft een overzicht van recente
ontwikkelingen met betrekking tot dyslexie, in hoofdstuk 6 wordt een
aantal intensiveringen aangekondigd ten aanzien van de bestrijding van het
personeelstekort in het speciaal basisonderwijs. Hoofdstuk 7 gaat kort
in op de situatie van Bleskensgraaf. Tot slot bevat hoofdstuk 8 conclusies
en vervolgactiviteiten.2 Kwantitatieve gegevensDit hoofdstuk geeft een overzicht van voor Weer Samen Naar School relevante
kwantitatieve gegevens, zoals vastgesteld op de peildatum 1 oktober 2002.Tabel 1 toont de ontwikkeling (in absolute zin) van het aantal leerlingen
in het basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs
in de periode 1994 tot en met 2002. Voor het eerst in jaren is er sprake van
een (lichte) daling van het aantal leerlingen in het basisonderwijs. Dit is
het gevolg van de dalende instroom van vierjarigen in de tweede helft van de jaren negentig en een lager migratiesaldo in het afgelopen jaar.
In het speciaal basisonderwijs neemt het aantal leerlingen met 291 toe ten
opzichte van 2001. In het speciaal onderwijs neemt het aantal leerlingen toe
met 1504 ten opzichte van vorig jaar.Tabel 1 Leerlingaantallen vanaf 1994 tot en met 2002 01-10-199401-10-199501-10-199601-10-199701-10-199801-10-199901-10-200001-10-200101-10-2002sbao57 09857 50055 56754 67153 60452 04751 55751 78652 077bao1 451 3321 476 8251 500 9691 519 6801 533 5951 542 9971 546 2991 552 0761 549 776so22 74223 52224 63025 82127 14128 88330 32131 56433 068Tabel 2 geeft een overzicht van de samenwerkingsverbanden naar deelnamepercentage
aan het speciaal basisonderwijs. Het gaat daarbij om dat deel van het totaal
aantal leerlingen (excl. speciaal onderwijs) dat deelneemt aan het speciaal
basisonderwijs. Ook is het landelijk en het maximum deelnamepercentage opgenomen.De samenwerkingsverbanden kennen grote onderlinge verschillen in het deelnamepercentage.
De cijfers variëren per verband van 0 tot 5,47 procent.Tabel 2 Aantallen samenwerkingsverbanden naar deelnamepercentage
en ontwikkeling van het deelnamepercentagedeelname percentage01-10-199401-10-199501-10-199601-10-199701-10-199801-10-199901-10-200001-10-200101-10-20020% tot 1%444444444 1% tot 2%18161715221716148 2% tot 3%586573767688919491 3% tot 4%75778089909393100105 4% tot 5%5445393637384034385% of meer39413528198422 landelijk gemiddeld3,79%3,75%3,57%3,47%3,38%3,26%3,23%3,23%3,25%maximum10,44%9,97%9,05%7,91%7,39%6,35%5,51%5,39%5,47%Ten opzichte van 2001 is het deelnamepercentage met 0,02 procent
gestegen naar 3,25. Deze lichte stijging is voornamelijk te wijten aan de
daling van het aantal leerlingen in het basisonderwijs. Deze daling van het
aantal leerlingen kan zich pas na enkele jaren vertalen in een lagere instroom
in het speciaal basisonderwijs. Daarnaast is de instroom in het speciaal basisonderwijs
licht gestegen.Ook het maximum deelnamepercentage is licht toegenomen. In het betreffende
verband blijkt ook dat de toename te verklaren is door de terugloop van het
aantal leerlingen in het regulier basisonderwijs.Tabel 3 toont de instroom, de uitstroom en de doorstroom van leerlingen
in het speciaal basisonderwijs. Uit de tabel blijkt dat er sinds 1999 sprake
is van een groei van het aantal leerlingen dat vanuit het regulier basisonderwijs
instroomt op de speciale school voor basisonderwijs. Het aantal leerlingen
dat wordt teruggeplaatst vanuit de speciale school voor basisonderwijs naar
het regulier basisonderwijs neemt – na een jarenlange daling –
weer licht toe. Uit de tabel blijkt ook dat de instroom in het speciaal basisonderwijs
vanuit het speciaal onderwijs licht is gedaald met 40 leerlingen. De uitstroom
uit het speciaal basisonderwijs naar het speciaal onderwijs is gestegen met
146 leerlingen.Tabel 3 In- en uitstroom in het speciaal basisonderwijs Peildatum01-10-199601-10-199701-10-199801-10-199901-10-200001-10-200101-10-2002 Doorstroom42 29239 93339 31238 73537 74438 10437 983Instroomsbao (verhuizingen)2 9843 0692 3821 9251 9711 5191 835 basisonderwijs8 7119 98510 1599 37310 21510 56810 696 so6377308231 066912915875 Overig onderwijs30269334303232 Geen onderwijs863883807717646607592 Onbekend504528197394164TotaalInstroom132 7514 73814 29213 31213 81313 68214 094Uitstroomsbao (verhuizingen)2 9843 0182 3132 0762 2731 6571 885 basisonderwijs480486527404372271286 so6868629148018609921 138 vso149169250351264289332 Overig onderwijs10 54210 35310 78910 01110 0419 8869 842 Geen onderwijs140144104109122145117 Onbekend227602462987371213203TotaalUitstroom15 20815 63415 35914 73914 30313 45313 803 Telling55 56754 67153 60452 04751 55751 78652 077De Tweede Kamer heeft in het Wetgevingsoverleg over Weer Samen Naar School
van 9 december 2002 gevraagd om een nadere uitsplitsing van de uitstroom
van de categorie «geen onderwijs». Van de leerlingen die geen
onderwijs meer volgen nadat zij de speciale school voor basisonderwijs hebben
verlaten (117) is het volgende bekend:• 89 leerlingen zijn teruggegaan naar hun thuisland;• 10 leerlingen zijn geplaatst op een Medisch Kinderdagverblijf;• 10 leerlingen zijn geplaatst op een internaat;• 5 leerlingen zijn terminaal patiënt of zijn overleden;• 2 leerlingen worden opgevangen in een spijbelproject;• 1 leerling is weer teruggegaan naar het gezin (waarschijnlijk een
vierjarige leerling)Hieruit blijkt dat 76 procent van de groep «geen onderwijs»
bestaat uit migranten.De categorie «geen onderwijs» in het basisonderwijs wordt
niet specifiek geteld maar afgeleid uit de in-, uit-, en doorstroom van het
basisonderwijs van en naar andere onderwijssoorten. Deze categorie bestaat
ook voor het basisonderwijs vooral uit kinderen die door migratie naar en
van Nederland in- en uitstromen. De categorie instroom uit «geen onderwijs»
is in 2002 met name voor het basisonderwijs sterk gedaald.Tabel 4 Leerlingstromen in, door en uit het primair onderwijs
(x 1000)In- en doorstroom1996199719981999200020012002naar:herkomst       baosbao0,50,50,50,40,40,30,3 so0,60,70,80,70,80,70,8 4-jarigen194,7192,2192,6191,0188,6192,7195,1 geen onderwijs12,413,914,312,914,413,99,4sbaobao8,710,010,29,410,210,610,7 so0,60,70,80,70,90,90,9 geen onderwijs0,90,90,80,90,70,60,7sobao2,32,52,83,03,13,13,4 sbao0,80,91,01,00,90,91,1 vo/svo0,10,10,20,10,10,20,2 geen onderwijs2,32,42,52,82,72,83,0vsobao0,20,20,30,30,30,40,3 sbao0,20,30,30,30,30,30,4 so1,61,81,81,92,02,22,9 vo/svo1,71,92,11,72,22,22,4 geen onderwijs0,30,40,40,50,40,70,7Uitstroomvan:bestemming       baovo/svo165,4168,6175,4178,4179,5179,6185,2 geen onderwijs7,67,25,74,67,78,28,2sbaovo/svo10,510,410,810,010,09,99,8 geen onderwijs0,20,70,41,10,50,40,3sovo/svo0,90,91,00,91,01,01,1 geen onderwijs0,50,60,60,90,80,90,9vsovo/svo1,41,51,71,61,71,71,9 geen onderwijs2,12,32,32,72,52,92,53 Wachtlijsten speciaal basisonderwijs 2002Net als in voorgaande jaren heeft de inspectie van het onderwijs de plaatsingslijsten
en onderzoekslijsten van speciale scholen voor basisonderwijs geïnventariseerd.
De inventarisatie is uitgevoerd op de peildatum 1 oktober 2002. Het rapport Wachtlijsten speciaal basisonderwijs 2002 is als bijlage
bij deze Voortgangsrapportage gevoegd.Op de peildatum 1 oktober 2002 wachtten 475 leerlingen op plaatsing op
een school voor speciaal basisonderwijs (zie tabel 4). Per 1 oktober
2000 en 1 oktober 2001 waren dat er respectievelijk 500 en 620. Van de
244 onderzochte samenwerkingsverbanden hadden er 79 te maken met een plaatsingslijst.
In 2000 en 2001 waren dat er respectievelijk 90 en 91. Van de leerlingen die
op 1 oktober op een plaatsingslijst stonden, wordt 36 procent ambulant
begeleid op de basisschool. Vorig jaar was dit 49 procent.Om toegelaten te worden tot een speciale school voor basisonderwijs moet
een leerling in het bezit zijn van een beschikking, afgegeven door de Permanente
Commissie Leerlingenzorg (PCL) van een samenwerkingsverband. Op 1 oktober
2002 wachtten 1062 leerlingen op onderzoek door de commissie. In 2000 en 2001
waren dat respectievelijk 1292 en 1030 leerlingen.Tabel 5 Kwantitatieve gegevens inspectieonderzoek 1999200020012002 Aantal leerlingen op plaatsingslijst501500620475 Samenwerkingsverbanden met lijst 909179 Ambulante begeleiding in % 384936 Aantal leerlingen op onderzoekslijst PCL1 0621 2921 0301 0623.1 Opvallende punten uit het inspectierapportHet aantal leerlingen op een plaatsingslijst toont voor het eerst sinds
jaren een opvallende daling. Ten opzichte van 2001 is het aantal leerlingen
op een plaatsingslijst in absolute zin afgenomen met 145, dat is bijna 25 procent.
Ook het aantal samenwerkingsverbanden met een plaatsingslijst neemt af van
91 in het jaar 2001 naar 79 in 2002. Dat is een afname van 12 in absolute
zin, ruim 13 procent. Er zijn 21 samenwerkingsverbanden die voor het
vierde achtereenvolgende jaar een plaatsingslijst hadden.Leerlingen op een plaatsingslijst worden iets sneller geplaatst dan vorig
jaar. Bovendien hebben leerlingen die per 1 oktober 2002 op een plaatsingslijst
staan, daar korter op gestaan dan de wachtende leerlingen vorig jaar, zo blijkt
uit het rapport.De termijn die verstrijkt tussen aanmelding van een leerling bij de Permanente
Commissie Leerlingenzorg (PCL) en het afgeven van een beschikking door de
PCL beslaat in 94 procent van de gevallen minder dan 8 weken. Landelijk
is de termijn iets verkort ten opzichte van vorig jaar; de gemiddelde duur
is nu 5 weken. Dat is een aanvaardbare onderzoeksperiode.De inspectie heeft, net als vorige jaren, ook het aantal thuiszittende
leerlingen geïnventariseerd. Er is sprake van een afname met 25 procent
van het aantal thuiszitters die op plaatsings- en of onderzoekslijsten staan:
van 20 leerlingen in 2001 naar 15 in 2002. Van de leerlingen die op 1 oktober
op een plaatsingslijst stonden zaten er zes thuis.Daarnaast hebben de coördinatoren 35 leerlingen gevonden die wel
thuiszitten maar niet op een plaatsings- en of onderzoekslijst staan. Dit
is een nieuw gegeven, omdat de inspectie dit jaar voor het eerst breder naar
«thuiszitters» heeft gevraagd. Eén samenwerkingsverband
bleek relatief veel thuiszitters te hebben.De inspectie heeft contact opgenomen met de desbetreffende leerplichtambtenaren.
Afgesproken is dat zij zullen proberen deze leerlingen zo snel mogelijk het
schoolbezoek te laten hervatten. Mocht dit niet tot het gewenste resultaat
leiden, dan zal de inspectie proberen om door bemiddeling alsnog het gewenste
resultaat te bereiken.Binnen de samenwerkingsverbanden is men doordrongen geraakt van de onwenselijkheid
van wachtlijsten en ziet men steeds meer mogelijkheden om plaatsingslijsten
terug te dringen. De inspectie is van mening dat deze positieve ontwikkeling
voor een deel toe te schrijven is aan de invloed van het project «specifieke
aanpak wachtlijsten» (zie de Vierde Voortgangsrapportage WSNS, paragraaf 4.1).
In totaal 48 samenwerkingsverbanden met wachtlijsten en/of een hoog deelnamepercentage
voeren in dit project een verbeterplan uit dat is gericht op het wegwerken
van wachtlijsten. Deze samenwerkingsverbanden worden hierbij op maat ondersteund
door de expertgroep WSNS. Ook wordt door WSNS+ een breed pakket aan ondersteuning
aangeboden.De inspectie schenkt dit jaar aandacht aan deze samenwerkingsverbanden.
Bovendien gaat de inspectie de coördinatoren ondersteunen bij het verbeteren
van de inhoudelijke sturing binnen het samenwerkingsverband. Dit doet zij
onder andere door de coördinatoren van de samenwerkingsverbanden in staat
te stellen beter inzicht te krijgen in de kwaliteit van de zorgstructuur.
De coordinatoren kunnen de activiteiten in de zorgplannen dan beter afstemmen
op de tekortkomingen in de scholen. De inspectie vindt verder dat goed in
de gaten moet worden gehouden of met het terugdringen van de plaatsingslijsten
de speciale scholen voor basisonderwijs niet te groot worden.Uit het rapport van de inspectie komen enkele aandachtspunten naar voren.
Zo zijn er 21 samenwerkingsverbanden die al vier achtereenvolgende jaren een
plaatsingslijst hanteren. Binnen het project «specifieke aanpak wachtlijsten»
krijgen deze 21 samenwerkingsverbanden extra aandacht. Over het algemeen geldt:
hoe groter het samenwerkingsverband, hoe hoger het percentage leerlingen op
een wachtlijst. Ook lijkt de wachtlijstproblematiek in de Randstad zwaarder
te spelen dan in de rest van het land. In hoofdstuk 8 wordt hier nader
op ingegaan.4 OnderzoekIn dit hoofdstuk wordt aan de hand van twee onderzoeken de stand van zaken
Weer Samen Naar School toegelicht. De onderzoeken zijn uitgevoerd onder regie
van de stuurgroep Beleidsgericht Onderzoek Primair Onderwijs van de Nederlandse
Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).4.1 «Op weg naar samenhang. De samenwerkingsverbanden
Weer Samen Naar School»1In het onderzoek Op weg naar samenhang. De samenwerkingsverbanden
Weer Samen Naar School (Smeets, ITS 2003) is geanalyseerd welke factoren
bijdragen aan succesvol functioneren van de samenwerkingsverbanden WSNS. Daarbij
is «succes» als volgt geoperationaliseerd:«Een WSNS-samenwerkingsverband is succesvol indien
een dusdanig continuüm van zorg wordt gerealiseerd dat een laag percentage
van verwijzingen naar het speciaal basisonderwijs samengaat met gemiddeld
gelijke of betere prestaties van leerlingen en een gemiddeld gelijk of positiever
welbevinden van de leerlingen in het reguliere basisonderwijs in vergelijking
met de prestaties en het welbevinden van leerlingen in basisscholen waar veel
naar het speciaal basisonderwijs wordt verwezen.»Het rapport gaat achtereenvolgens in op de bijdrage die het samenwerkingsverband
levert aan verwijzing en terugplaatsing, aan cognitieve prestaties en welbevinden
van leerlingen, aan de zorg op school, en aan de bovenschoolse zorg.De algemene conclusie is dat de bijdrage die het samenwerkingsverband
levert zeer beperkt is. Die bijdrage is ten hoogste aanvullend op die van
de school.Jaarlijks wordt gemiddeld 0,7 procent van de basisschoolleerlingen verwezen
naar een school voor speciaal basisonderwijs (circa 10 000 leerlingen),
terwijl maar zo'n 300 leerlingen weer terug gaan naar de basisschool. Verwijzingsverschillen
tussen samenwerkingsverbanden nemen wel af, maar blijven toch bestaan. Dat
komt doordat de invloed van de samenwerkingsverbanden op verwijzing eigenlijk
heel gering blijkt te zijn. Factoren op schoolniveau, zoals het aantal achterstandsleerlingen
en de urbanisatiegraad, spelen een veel grotere rol bij verwijzing. Scholen
met veel achterstandsleerlingen verwijzen doorgaans meer dan scholen met weinig
achterstandsleerlingen. Scholen in weinig stedelijk gebied verwijzen in het
algemeen minder dan scholen in de steden, ook als ze veel achterstandsleerlingen
hebben. Dat komt doordat de speciale scholen voor basisonderwijs vooral in
de steden te vinden zijn.Ook de leerprestaties van leerlingen worden niet zozeer beïnvloed
door het samenwerkingsverband maar vooral door verschillen tussen leerlingen,
zoals sociaal-economische status en geslacht. Verder is de invloed van het
samenwerkingsverband ook gering op het schoolwelbevinden van leerlingen.Om minder leerlingen te verwijzen naar het speciaal basisonderwijs is
met name de wil van scholen nodig om zorgleerlingen op te vangen. Ook moeten
scholen een geschikte zorgstructuur hebben. Daarbij moet het team de zorgleerlingen
zien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en moeten leerkrachten in staat
zijn zorgleerlingen voldoende ondersteuning te bieden.Andere instrumenten om verwijzing te voorkomen – waarbij het samenwerkingsverband
wél een rol heeft – zijn overplaatsing van een leerling naar
een andere basisschool, de opvang van leerlingen in speciale hulpklassen,
en een tijdelijke plaatsing op een speciale school voor basisonderwijs. Die
laatste blijkt in de praktijk echter vaak uit te monden in definitieve plaatsing.Speciale scholen voor basisonderwijs kunnen worden ingeschakeld voor preventieve
ambulante begeleiding, om zo verwijzing te voorkomen. Ook kunnen zij als vraagbaak
fungeren. Het blijkt dat de ondersteunende functie van het speciaal basisonderwijs
in een aantal samenwerkingsverbanden nog onvoldoende uit de verf komt.Verder noemt het onderzoek een aantal concrete zaken die samenwerkingsverbanden
en scholen kunnen bijdragen aan een goede zorg voor zorgleerlingen. Op het
vlak van het samenwerkingsverband worden genoemd: coördinatie en samenwerking,
de bovenschoolse zorgstructuur, en professionalisering op het niveau van het
samenwerkingsverband. Op schoolniveau worden genoemd: het hanteren van een
leerlingvolgsysteem, werken met zorgdossiers, bespreken van zorgleerlingen
in teamvergaderingen, scholing gericht op het vergroten van de zorgbreedte,
begeleiden van leerkrachten door collega's, en aandacht voor het sociaal-emotioneel
functioneren van leerlingen. De interne begeleiding vervult hierbij een belangrijke
rol.Ten slotte komen vier belangrijke knelpunten naar voren.• Leerlingen die met moeite en inspanningen gehandhaafd zijn in het
basisonderwijs, gaan in het voortgezet onderwijs vaak naar lwoo en praktijkschool.
Daardoor dreigt hun schoolloopbaan alsnog in de knel te komen.• Het speciaal basisonderwijs draagt nog onvoldoende bij aan het
begeleiden van teams in het basisonderwijs en functioneert onvoldoende als
vraagbaak.• De druk op teams wordt erg groot door WSNS. Men geeft aan dat de
grens is bereikt.• De bestuurskracht van de samenwerkingsverbanden is gering in vergelijk
met de bestuurskracht van de scholen.Ook bevat het onderzoek enkele aanbevelingen.• Als een leerling eenmaal is verwezen naar het speciaal basisonderwijs
is terugplaatsing naar de basisschool in verreweg de meeste gevallen een utopie.
De populatie in het speciaal basisonderwijs wordt «zwaarder»,
terwijl het speciaal basisonderwijs zelf met veel personeelsproblemen wordt
geconfronteerd. Het speciaal basisonderwijs zou beter moeten worden toegerust.• Verbeteren van de kwaliteit van het zorgsysteem in de school is
het voornaamste instrument om verwijzing naar speciaal basisonderwijs te verminderen.
Het samenwerkingsverband kan daarbij ondersteunend en faciliterend zijn.• Een betere afstemming tussen WSNS, de gewichtenregeling in het
kader van het onderwijsachterstandenbeleid, en het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
is gewenst. Het verdient aanbeveling dit punt tevens op te nemen in de brede
GOA-evaluatie.• Een betere aansluiting tussen het WSNS-beleid en het beleid ten
aanzien van het voortgezet onderwijs is gewenst. Door de huidige opzet vallen
veel leerlingen die met extra zorg in het reguliere basisonderwijs zijn gehandhaafd,
alsnog uit bij de overgang naar het voortgezet onderwijs.4.2 «Ontwikkelingen en effecten van adaptief onderwijs»1In het onderzoek Ontwikkelingen en effecten van adaptief
onderwijs in de klas en integrale leerlingenzorg op schoolniveau(GION,
2002) beschrijven de onderzoekers de vorderingen die sinds 1995 zijn geboekt
met het realiseren van adaptief onderwijs in de klas en de integrale
leerlingenzorg op schoolniveau.Dit onderzoek leidt tot de conclusie dat er ten aanzien van het realiseren
van adaptief onderwijs sinds 1995 veel is bereikt, zowel op het niveau van
de leraren als op schoolniveau.Leraren hebben vorderingen gemaakt bij planmatig werken, het bevorderen
van een zelfstandige leerhouding bij leerlingen, en bij het scheppen van een
exploratieve leeromgeving en differentiatie. Toch blijven leraren over het
algemeen in hun klas hetzelfde onderwijs aanbieden, al signaleren ze wel verschillen
tussen leerlingen.Op het schoolniveau is vooruitgang geboekt bij het planmatig werken, het
doorbreken van klassen, het coördineren van de leerlingenzorg, het hanteren
van vaste procedures bij problemen van leerlingen, en het samenwerken in WSNS-verband.
Van achteruitgang is nergens sprake. Vaak is het onderwijs in de klas echter
nog niet op een adaptieve wijze georganiseerd. De organisatie van het onderwijs
is niet gericht op preventie van problemen maar op het oplossen ervan. Dat
laatste gebeurt vaak in de vorm van extra hulp búiten de klas.Als knelpunten voeren leraren aan dat de klassen groot zijn, er onvoldoende
geschikt materiaal is en dat zij tijdgebrek hebben. Schoolleiders wijzen op
onvoldoende deskundigheid van leerkrachten, tijdgebrek en te grote klassen.Maatschappelijk gezien maakt dit onderzoek duidelijk dat leerlingen op
de meeste scholen nog niet het onderwijs krijgen dat ze nodig hebben. Het
is niet slecht, maar het kan beter.In hun aanbevelingen stellen de onderzoekers vast dat beleid dat adaptief
onderwijs wil bevorderen, vooral gericht moet zijn op nascholing en externe
hulp. Ook moeten leraren voldoende tijd krijgen om adaptief onderwijs te kunnen
uitvoeren. Veranderingen zijn alleen te verwachten als leraren en schoolleiders
ook in staat zijn om hun eigen gedrag te analyseren en oorzaken bij zichzelf
te zoeken. De huidige situatie leidt er alleen maar toe dat iedereen min of
meer passief zit te wachten: de leraren tot de klassen kleiner zijn geworden,
de schoolleiders tot de leerkrachten deskundiger zijn geworden. Invoering
van adaptief onderwijs moet zich vooral concentreren op het vaardig maken
van leraren bij de efficiënte en effectieve toepassing van adaptief onderwijs
binnen een zeer gedifferentieerd samengestelde leerlingenpopulatie.4.3 Samenvatting en conclusiesHet onderzoek Op weg naar samenhang leidt
tot de aanbeveling dat WSNS, de gewichtenregeling en het onderwijsachterstandenbeleid
beter op elkaar afgestemd moeten worden. Opvallend is bijvoorbeeld dat achterstandsscholen
in stedelijke gebieden verhoudingsgewijs veel verwijzen naar het speciaal
basisonderwijs. Deze achterstandsscholen beschikken over extra faciliteiten
in het kader van het onderwijsachterstandenbeleid. De groepen zijn vaak kleiner
dan in het speciaal basisonderwijs. Bij verwijzing naar het speciaal basisonderwijs
raakt men niet alleen de middelen voor achterstandsbestrijding kwijt, maar
moet men bovendien de zorgfre's betalen aan het speciaal basisonderwijs.Aan het transferpunt onderwijsachterstanden en WSNS+ is de opdracht gegeven
om deze problematiek gezamenlijk met de betreffende scholen te verkennen.
Het is de bedoeling om te komen tot een betere afstemming tussen achterstandsbestrijding
en WSNS. De afstemming tussen beide beleidsterreinen zal worden betrokken
bij zowel de brede evaluatie van WSNS in 2004 als bij de brede GOA-evaluatie.De aansluiting tussen WSNS en het voortgezet onderwijs moet verbeteren,
zo stelt het onderzoek Op weg naar samenhang.Een
betere aansluiting tussen primair en voortgezet onderwijs en
het realiseren van doorlopende leerlijnen zijn prioriteiten van het onderwijsbeleid.
Vrijwel alle scholen in het primair onderwijs gebruiken een leerlingvolgsysteem.
In het voortgezet onderwijs zijn veel scholen bezig om zo'n systeem te ontwikkelen.Er zijn verschillende initiatieven op lokaal en regionaal niveau om de
contacten tussen basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs op dit
terrein verder te verbeteren. WSNS+ voert een voorbeeldproject uit waarin
de afstemming tussen het primair onderwijs en het vmbo centraal staat. Daarop
voortbordurend brengt de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming de mogelijkheden
in kaart om de verschillende leerling-volgsystemen verder op elkaar af te
stemmen.Volgens het onderzoek Op weg naar samenhang is
vooral de kwaliteit van het zorgsysteem in de school bepalend voor de verwijzing
naar het speciaal basisonderwijs. WSNS+ heeft de leerlingenzorg in de school
als een van haar speerpunten gedefinieerd en voert grotere projecten op dit
gebied uit.Uit het onderzoek Ontwikkeling en effecten van adaptief
onderwijs komt naar voren dat nascholing en externe hulp van belang
zijn voor de verdere ontwikkeling van adaptief onderwijs. WSNS+ ondersteunt
leraren bij het uitvoeren van adaptief onderwijs, onder meer door het inrichten
en ondersteunen van regionale lerarendagen en netwerken van leraren waarin
thema's als taal en lezen, rekenen en sociaal-emotionele ontwikkeling centraal
staan. Ook biedt WSNS+ gerichte ondersteuning bij het handelingsgericht werken
en het kunnen uitvoeren van verlengde indicatiestelling. Daardoor ontvangen
geïndiceerde leerlingen ondersteuning op maat in het regulier onderwijs.Hoofdstuk 6 gaat nader in op de situatie in het speciaal basisonderwijs.5 DyslexieDit hoofdstuk geeft een overzicht van ontwikkelingen op het gebied van
dyslexie. Ook wordt ingegaan op het recente advies van het College van zorgverzekeringen.5.1 Het Protocol Leesproblemen en DyslexieIn het kader van WSNS wordt specifiek beleid gevoerd voor leerlingen met
leesproblemen en dyslexie. In 1999 stelde OCenW een Begeleidingscommissie
Dyslexie in, waarin diverse deskundigen op het gebied van dyslexie vertegenwoordigd
waren. Het hoofdproduct van de commissie is het Protocol Leesproblemen en
Dyslexie. Verder deed de Begeleidings-commissie een aantal aanbevelingen.
Meer aandacht voor zwaar dyslectische leerlingen was er daar een van. Daarnaast
heeft de commissie de ontwikkeling van het computerprogramma Dyslexpert begeleid
(zie 5.1.3).Het Protocol Leesproblemen en Dyslexie bevat richtlijnen voor leerkrachten
van groep 1 tot en met 4 in het primair onderwijs voor de begeleiding van
leerlingen met zwakke fonologische vaardigheden en/of leesproblemen. Aan de
hand van stappenplannen en aanwijzingen voor effectieve leesbegeleiding kunnen
scholen met het Protocol het leesonderwijs aan leerlingen met leesproblemen
verbeteren. Momenteel worden een brochure voor de bovenbouw en een Protocol
voor het voortgezet onderwijs ontwikkeld.5.1.1 Implementatie van het ProtocolHet Protocol is in de zomer van 2001 verspreid onder alle basisscholen
in Nederland. Bij het Protocol zijn implementatietrajecten en scholingstrajecten
ontwikkeld door de Landelijke Pedagogische Centra en de Opleidingen Speciaal
Onderwijs (OSO) in samenwerking met het Expertisecentrum Nederlands. Tot nu
toe zijn er 15 200 protocollen en 660 implementatiemappen bij het protocol
verspreid. Ook zijn er studiedagen, workshops en lezingen georganiseerd voor
scholen, samenwerkings-verbanden, onderwijsbegeleidingsdiensten, Pabo's en
ouders. De Opleidingen Speciaal Onderwijs hebben het protocol opgenomen in
hun opleidingen remedial teacher, intern begeleider en dyslexiespecialist.
Ook hebben 30 van de 37 ondervraagde onderwijsbegeleidingsdiensten een training
over het protocol in hun aanbod. De pabo's nemen niet alleen dit schooljaar
het protocol op in het reguliere lesprogramma, maar geven daarnaast –
in het kader van het project MILE-Nederlands – een module «protocol
en de multimediale leeromgeving». De bedoeling daarvan is om de leereffecten
van het pakket bij studenten te onderzoeken.In februari 2003 start een digitaal netwerk van schoolbegeleiders en coördinatoren
van WSNS-samenwerkingsverbanden die ervaringen hebben opgedaan met scholen
die het protocol hebben ingevoerd. Dit netwerk heeft het karakter van een
e-learning omgeving en heeft als doelstelling het huidige implementatietraject
voor scholen waar nodig te verbeteren en knelpunten bij de implementatie gezamenlijk
op te lossen.In 2003 besteedt ook WSNS+ in haar activiteiten extra aandacht aan de
implementatie van het Protocol. WSNS+ neemt het protocol op in Masterclasses.
Ook is een activiteit gestart die zich specifiek richt op leraren en ondersteuners
in de groepen 1 tot en met 4. Het is de bedoeling om hun handelingsbekwaamheid
te vergroten bij de vroegtijdige onderkenning van specifieke onderwijsbehoeften
van leerlingen. Pabo's gaan keuzemodulen aanbieden gericht op het leren werken
met het Protocol en op het vergroten van de handelingsbekwaamheid met zorgleerlingen,
waaronder leerlingen met dyslexie.5.1.2 Multimediale leeromgeving bij het protocolBij het Protocol is een multimediale leeromgeving ontwikkeld. Doel daarvan
is om leerkrachten vertrouwd te maken met procedures voor vroegtijdige onderkenning
en aanpak van leesproblemen. Deze leeromgeving bestaat uit de cd-rom «Werken
met het Protocol Leesproblemen en Dyslexie» en de website www.taalonderwijs.nl/dyslexie. Aan de hand van videofragmenten en
gevalsbesprekingen wordt duidelijk gemaakt hoe leesproblemen in een vroeg
stadium worden onderkend en geremedieerd. De implementatie van de multimediale
leeromgeving start in februari 2003 en richt zich op scholen, onderwijsbegeleidingsdiensten,
pabo's en opleidingen speciaal onderwijs.5.1.3 Implementatie van DyslexpertParallel aan de ontwikkeling van het Protocol is het computerprogramma
Dyslexpert ontwikkeld, te bereiken via www.dyslexpert.kennisnet.nl. Dyslexpert richt zich op ondersteuning bij de hulpverlening aan kinderen
met (ernstige) lees- en/of spellingsproblemen. Meerdere doelgroepen maken
er gebruik van: leerkrachten, remedial teachers, intern begeleiders, logopedisten,
orthopedagogen en psychologen. Momenteel heeft Dyslexpert 750 abonnees. Het
merendeel van de gebruikers zijn scholen (ongeveer 600 abonnementen), schoolbegeleidingsdiensten
(30), particuliere praktijken voor remedial teaching (70) en orthopedagogen/
psychologen (50). De site Dyslexpert is zo'n 26 000 keer geraadpleegd.
Een nascholingscursus van de Universiteit van Nijmegen is inmiddels
door 500 mensen gevolgd.Vanaf najaar 2002 wordt Dyslexpert geschikt gemaakt voor het voortgezet
onderwijs. Daarbij is er veel aandacht voor het overdragen van de dossiers
basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs en voor het afstemmen van mogelijkheden
van de scholen op de problemen van de dyslectici.5.2 Advies College van zorgverzekeringen «Dyslexie:
naar een vergoedingsregeling»Het College van zorgverzekeringen (CVZ) heeft op 30 januari 2003
het onderzoeksrapport Dyslexie; naar een vergoedingsregelingaangeboden aan het ministerie van VWS. Het CVZ adviseert om het vaststellen
en behandelen van dyslexie vanaf 1 januari 2004 te vergoeden.Het onderzoeksrapport bevat een representatieve schatting van het aantal
kinderen met dyslexie in Nederland. Uit de informatie die door 6 145
basisscholen in Nederland is aangeleverd, blijkt dat ongeveer 36 000
leerlingen in groep 3 tot en met 8 in het basisonderwijs dyslexie hebben.
Dat is 3,6 procent van alle kinderen in Nederland. Per jaar worden er
in groep 3 van de basisschool ongeveer 7 200 nieuwe gevallen van dyslexie
geconstateerd. Deze gegevens zijn uniek in de wereld; het is de eerste keer
dat op zo grote schaal gegevens zijn verzameld.Tijdige signalering is in het belang van het kind. De school zal in deze
signalering een belangrijke rol moeten spelen en beschikt daartoe over het
Protocol leesproblemen en Dyslexie. Het is van belang dat de leerkrachten
dit protocol optimaal benutten. Nadat de school bij een leerling dyslexie
heeft gesignaleerd, zal de verdere diagnostiek en behandeling volgens het
CVZ uitgevoerd moeten worden in een multidisciplinair, gespecialiseerd instituut.Het CVZ adviseert het ministerie van OCenW om onderzoek te doen naar de
mate van implementatie van het Protocol Leesproblemen en Dyslexie op de basisscholen.5.3 InspectieDe inspectie bezoekt scholen en maakt een rapport over de kwaliteit van
de school. Het gebruik van het protocol op scholen verhoogt de kwaliteit van
het leesonderwijs. Inmiddels heeft de inspectie 25 inspecteurs over het protocol
laten bijscholen. Er is begonnen met informatiebijeenkomsten voor inspecteurs
over de multimediale leeromgeving.De inspectie inventariseert momenteel tijdens het periodiek kwaliteitsonderzoek
op basisscholen of scholen het protocol (en de cd-rom) hanteren. Daarnaast
onderzoekt de inspectie door middel van een steekproef onder 350 scholen hoe
scholen omgaan met leerlingen met dyslexie. De resultaten van deze onderzoeken
worden opgenomen in het Onderwijsverslag 2003. Uit de onderzoeken moet blijken
in welke mate het protocol op de basisscholen is geïmplementeerd.5.4. ConclusieDe school speelt een belangrijke rol in vroegtijdige signalering van leesproblemen
en dyslexie. In samenwerking met experts uit het veld is een omvattend implementatietraject
van het Protocol opgesteld en uitgevoerd. Uit de eerste bevindingen blijkt
dat het onderwijsveld intensief gebruik maakt van het Protocol en andere instrumenten
zoals de Dyslexpert. De inspectie verzamelt dit jaar gegevens over de toepassing
en het gebruik van het Protocol. Afhankelijk van deze bevindingen wordt nader
onderzoek uitgezet.6 Impuls personeelsvoorziening speciaal basisonderwijsNet als de andere onderwijssectoren kampt het speciaal basisonderwijs
met een tekort aan onderwijspersoneel. Voor scholen voor speciaal basisonderwijs
blijkt het nog lastiger de vacatures te vervullen en het kortdurend ziekteverzuim
op te vangen.Voor het onderwijspersoneel in het speciaal basisonderwijs zijn daarom
specifieke maatregelen getroffen. Daarnaast wordt een aantal maatregelen in
het komende jaar geïntensiveerd en worden projecten die zijn gestart
in het basisonderwijs uitgebreid naar het speciaal basisonderwijs. Enerzijds
om te bewerkstelligen dat het speciaal basisonderwijs kan beschikken over
voldoende personeel, anderzijds om een impuls te geven aan de kwalitatieve
ondersteuning van het onderwijspersoneel.6.1 PersoneelProject plusleraarIn de vierde voortgangsrapportage WSNS is aangekondigd dat het project
plusleraar uitgebreid zal worden naar het speciaal basisonderwijs in de G36.
Een plusleraar is een ervaren leraar die zorgt voor kortdurende vervanging
en daarnaast nieuw personeel begeleidt (een zij-instromer, een beginnende
leraar of een herintreder). Op basis van de eerste positieve resultaten (zoals
meer rust in de school) is besloten dit project uit te breiden.Op dit moment vindt de werving plaats van scholen in de G36. De verwachting
is dat dit project bijdraagt aan een toename van het aantal zij-instromers
in het speciaal basisonderwijs. Het Sector Bestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO)
zal de combinatie van het inzetten van een plusleraar en het aanstellen van
een zij-instromer expliciet onder de aandacht brengen bij de deelnemende scholen.Zij-instroomIn januari 2003 is het assessment-instrument «Speciaal geschikt»
beschikbaar gekomen voor zij-instromers speciaal (basis)onderwijs. Dit instrument,
tot stand gekomen in nauw overleg met het werkveld, sluit beter aan bij de
praktijksituatie in het speciaal (basis)onderwijs.Ook in het speciaal basisonderwijs zijn zij-instromers hard nodig om de
vacatures in te vullen. De verwachting is dat met de nieuwe assessment en
het project plusleraar de instroom van zij-instromers in het speciaal basisonderwijs
gemakkelijker wordt en derhalve sterk zal stijgen tot circa 10 procent
van het totaal aantal zij-instromers in 2003.HerintredersEen aantal hogescholen biedt de opfriscursus Herintreders primair onderwijs
aan. Hoewel de toestroom van herintreders minder groot is dan enkele jaren
geleden, is er nog steeds belangstelling om terug te keren in het onderwijs.
Om herintreders goed voor te bereiden op de instap in het speciaal basisonderwijs,
is de opfriscursus herintreders speciaal (basis)-onderwijs ontwikkeld. Deze
is in 2002–2003 van start gegaan.Regionale convenantenHet ministerie van OCenW heeft met het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt
(SBO) een convenant gesloten om knelpunten op de onderwijsarbeidsmarkt aan
te pakken.Het SBO is gevraagd de partijen in de regio bij elkaar te brengen en zo
te komen tot regionale convenanten. Het doel van deze convenanten is samenwerking
in de regio tussen scholen, opleidingen en gemeenten. In de eerste plaats
omdat de onderwijsarbeidsmarkt een regionaal karakter heeft. In de tweede
plaats omdat de aanpak van scholen, die een actief en samenhangend personeelsbeleid
voeren en die samenwerken met elkaar en met de opleidingen, effectief
blijkt te zijn. Waar mogelijk zal worden aangesloten bij bestaande regionale
netwerken, zoals de samenwerkingsverbanden WSNS.6.2 Kwalitatieve ondersteuningOpleiden in de schoolVoor scholen wordt een actief opleidingsbeleid steeds belangrijker. Dat
komt omdat veel scholen, en zeker ook de scholen voor speciaal basisonderwijs,
werken met een divers samengesteld team. Daarnaast is het zo dat lang niet
al het personeel volledig gekwalificeerd de school binnenkomt. Voor een groot
deel worden deze personeelsleden al werkend in de school opgeleid. Dat vraagt
van de school dat zij nadenkt over de opleidingsfunctie in de school, over
wat op de school geleerd kan worden en wat op de opleiding en hoe de begeleiding
kan worden vormgegeven.In het primair onderwijs is dit schooljaar gestart met een «ontwikkelproject
opleiden in de school 2002–2004». In schooljaar 2003–2004
start een tweede tranche, waarin zo'n 30 procent van de deelnemende scholen
een school voor speciaal basisonderwijs zal zijn.FunctiedifferentiatieIn het project (Team)onderwijs op Maat experimenteren een aantal basisscholen
met de integrale aanpak van onderwijs op maat door een team op maat. Inmiddels
zijn bij dit project een klein aantal scholen voor speciaal basisonderwijs
betrokken. Deze aanpak sluit aan bij de knelpunten die onder andere door de
Inspectie van het Onderwijs zijn gesignaleerd1.
Ook verschillend ander onderzoek wijst op het belang van teamontwikkeling
en het gezamenlijk nemen van verantwoordelijkheid voor zorgleerlingen (Op weg naar samenhang (paragraaf 4.1) en Autisme, ADHD en PDD-NOS in het basis- en speciaal onderwijs2).In het schooljaar 2003–2004 worden deze projecten uitgebreid. Het
streven is om ongeveer 30 procent van de nieuwe projecten te laten plaatsvinden
op scholen voor speciaal basis-onderwijs.In het kader van de WSNS+-activiteit «Model schoolontwerp»
voor de schoolontwikkeling en schoolverbetering van het speciaal basisonderwijs
is er ook aandacht besteed voor het integraal personeelsbeleid op het niveau
van het speciaal basisonderwijs en het samenwerkingsverband. Daarnaast heeft
WSNS+ een aantal specifieke activiteiten ontwikkeld, gericht op flexibilisering
van het personeelsbeleid, mede in het kader van mogelijke oplossingsstrategieën
voor het structurele lerarentekort. De activiteit «Voorbeeldscholen»
is daar een goed voorbeeld van. Kern van deze activiteit is het vormen van
kringen van ontmoetingsscholen. Ontmoetingscholen zijn scholen waarin op flexibele
wijze wordt gewerkt. Deze scholen zijn bereid andere scholen te ontvangen
en hun werkwijze te demonstreren en over te dragen.SchoolmanagementDe huidige en komende ontwikkelingen in het primair onderwijs vragen om
een professioneel management. Dat geldt zeker ook voor de schoolleiding in
het speciaal basisonderwijs; naast het uitoefenen van taken en verantwoordelijkheden
op de eigen school, hebben zij immers ook een belangrijke rol in de samenwerkingsverbanden
WSNS.De opleiding schoolleider draagt bij aan de professionaliteit van de schoolleider.
Een deel van de opleidingsplaatsen is bestemd voor (potentiële) schoolleiders
speciaal basisonderwijs.Good practices/overdrachtScholen leren het meest van elkaar. Vandaar dat scholen voor speciaal
basisonderwijs nadrukkelijk worden betrokken bij de genoemde projecten. Om de kennis en ervaringen te benutten die scholen voor speciaal basisonderwijs
hebben opgedaan en nog op zullen doen, wordt een forse impuls voorbereid met
betrekking tot communicatie en overdracht van deze voorbeelden.6.3. ConclusieDe situatie in het speciaal basisonderwijs vraagt om extra impulsen die
gericht zijn op voldoende personeel en op kwalitatieve ondersteuning van het
personeel. Er lopen projecten om de instroom van personeel in het speciaal
basisonderwijs te bevorderen. Ook lopen er projecten om nieuw personeel en
zittend personeel goed te begeleiden, zodat uitval wordt voorkomen. Verschillend
onderzoek wijst op het belang van gezamenlijke verantwoordelijkheid van het
team bij het begeleiden van zorgleerlingen. Met name de projecten functie
differentiatie en opleiden in de school stimuleren deze ontwikkelingen. De
samenwerkingsverbanden WSNS kunnen een belangrijke rol spelen in de samenwerking
tussen scholen, opleidingen en gemeenten om knelpunten op de onderwijsarbeidsmarkt
aan te pakken.7 BleskensgraafIn het wetgevingsoverleg WSNS van 9 december 2002 vroeg de Tweede Kamer
om nadere informatie over de huisvestingssituatie van een speciale school
voor basisonderwijs in Bleskensgraaf.Aan de school in Bleskensgraaf zijn drie lokalen verbonden waarbinnen
onderwijs wordt verzorgd aan leerlingen met een PCL-beschikking voor het speciaal
basisonderwijs. Deze constructie is gekozen naar aanleiding van de wens van
het samenwerkingsverband om in Bleskensgraaf een locatie voor speciaal basisonderwijs
te creëren, vanwege de afstand tot Capelle aan de IJssel – waar
de hoofdvestiging van de speciale school voor basisonderwijs staat –
en het interne zorgbeleid. Deze leerlingen staan ingeschreven in het reguliere
basisonderwijs. De school ontvangt daarom momenteel vergoeding op basis van
de bekostigingsregels die gelden voor het reguliere basisonderwijs.De gemeente Bleskensgraaf is niet bereid om voor het gedeelte van de basisschool
waarbinnen speciaal basisonderwijs wordt verzorgd, huisvesting beschikbaar
te stellen op basis van de regels die gelden voor het speciaal basisonderwijs.
Dit is wel de wens van het bestuur van de betreffende reguliere basisschool.In 1997 is het huisvestingsbeleid gedecentraliseerd. Dat betekent dat
de minister zich niet meer met vraagstukken op dit terrein bezighoudt. Het
is dan ook aan gemeenten en schoolbesturen om vragen te beantwoorden die zich
in dit kader voordoen.Als gemeenten en schoolbesturen onderling besluiten bepaalde lokalen in
gebruik te nemen is hiervoor geen goedkeuring vereist van de minister. In
het geval van Bleskensgraaf zijn de leerlingen ingeschreven op een reguliere
basisschool. Daarom vindt er vergoeding plaats volgens de regels die voor
het regulier basisonderwijs gelden.Er is wel een oplossing voor handen. De leerlingen met een PCL-beschikking,
die nu als reguliere leerlingen zijn ingeschreven aan de basisschool in Bleskensgraaf,
zouden zich moeten inschrijven bij de speciale school voor basisonderwijs
in Capelle aan de IJssel. De gemeente Capelle krijgt dan vergoeding voor die
leerlingen. Vervolgens zou Capelle die vergoeding na overleg met Bleskensgraaf
aan die gemeente kunnen overdragen, op voorwaarde dat Bleskensgraaf zorgt
voor de huisvesting van de speciale school voor basisonderwijs in een dislocatie. Leerlingen van een dislocatie worden beschouwd als leerlingen
van de hoofdvestiging.Over deze oplossing wordt momenteel overleg gevoerd tussen de betrokken
gemeenten en de besturenraad.8 Samenvatting en beleidsvoornemensHet onderzoek van de inspectie naar de wachtlijsten speciaal basisonderwijs
2002 laat zien dat de omvang van de plaatsingslijsten 2002 ten opzichte van
vorig jaar behoorlijk is afgenomen. Bovendien hoeven leerlingen minder lang
te wachten. Er lijkt dus sprake te zijn van een positieve kentering in de
wachtlijstproblematiek in het speciaal basisonderwijs.De afgelopen vier jaar is het deelnamepercentage van leerlingen in het
speciaal basisonderwijs redelijk constant gebleven op 3,2 procent. Dit
jaar stijgt dit percentage met 0,02 procent, wat wellicht te maken heeft
met het wegwerken van wachtlijsten. Veel verbeterplannen investeren ook in
preventieve activiteiten op basisscholen, zodat de verwijzing naar het speciaal
basisonderwijs op termijn zal gaan verminderen. De ontwikkelingen van het
deelnamepercentage zullen nauwgezet worden gevolgd.Uit het inspectieonderzoek komt naar voren dat de wachtlijstproblematiek
in de Randstad zwaarder lijkt te spelen dan in de rest van het land. In het
onderzoek Op weg naar samenhangwordt geconstateerd
dat scholen in weinig stedelijk gebied in het algemeen minder verwijzen dan
scholen in de steden. Dat komt doordat speciale scholen voor basisonderwijs
vooral in de steden te vinden zijn (geografische nabijheid). Daarnaast verwijzen
scholen met veel achterstandsleerlingen doorgaans meer dan scholen met weinig
achterstandsleerlingen. Aan het transferpunt onderwijsachterstanden en WSNS+
is de opdracht gegeven om deze problematiek gezamenlijk met de betreffende
scholen te verkennen, met name gericht op een betere afstemming van achterstandsbestrijding
en Weer Samen Naar School.Dit jaar worden extra inspanningen gepleegd om het tekort aan onderwijspersoneel
in het speciaal basisonderwijs te verminderen.De school speelt een belangrijke rol in vroegtijdige signalering van leesproblemen
en dyslexie. Er is een omvattend implementatietraject van het Protocol opgesteld
en uitgevoerd. De inspectie zal dit jaar gegevens verzamelen over de toepassing
en het gebruik van het Protocol.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1dr. E. F. L. Smeets: Op weg naar samenhang. De samenwerkingsverbanden
Weer Samen Naar School. ISBN 90-5554-219-9, ITS 2003.XNoot1G. J. Reezigt, A. A. M. Houtveen, W. van de Grift: Ontwikkelingen in en effecten van adaptief onderwijs in de klas en integrale
leerlingenzorg op schoolniveau. BOPO 41220006, ISBN 90-6690-487-9,
2002 GION.XNoot1De kwaliteit van het speciaal basisonderwijs; nulmeting
bij een nieuw schooltype. Een inspectierapport. Utrecht, oktober
2002.XNoot2ADHD, autisme en PDD-NOS in het basis- en speciaal
onderwijs, Veneman, H., De Vries, A. M. Groningen: Gronings Instituut
voor onderzoek van onderwijs, opvoeding en ontwikkeling. Faculteit der Psychologische,
Pedagogische en Sociologische Wetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen.
ISBN 90-6690-492-5. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21860-70.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl