Bestuurlijke vernieuwing; Brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30184, nr. 27

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

30184 nr. 27

29-05-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30184Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 24 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 184Bestuurlijke vernieuwingnr. 27BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 mei 20091. InleidingOp 10 september 2008 is in een Algemeen Overleg met de Vaste Commissie
voor BZK van uw Kamer gesproken over de ervaringen met het Burgerforum Kiesstelsel.
Naar aanleiding daarvan is op 23 september een tweetal moties aangenomen,
waar ik in deze brief nader op in ga onder de noemer «Charter voor burgerparticipatie?,
spelregels en lessen in de driehoek burger, volksvertegenwoordiging en bestuur».
Het betreft de motie-Kalma en motie-Van Raak (TK 2008–2009, 30 184,
nr. 22 en 23).Tijdens dit AO heb ik ook toegezegd lessen te trekken uit wetenschappelijk
onderzoek over burgerfora. Eerst kom ik tegemoet aan dit verzoek.Daarna presenteer ik mijn bevindingen over de vraagstelling in de beide
moties en ik sluit af met een voorstel over verdere vervolgactiviteiten.2. Onderzoek over burgerfora waaronder het Burgerforum
kiesstelselWat zijn burgerfora? In dit verband wordt onder een burgerforum verstaan
een bepaald type van burgerparticipatie dat voldoet aan a) zo representatief
mogelijke selectie van deelnemers, b) informatieverstrekking aan de deelnemers
over de inhoud van het vraagstuk en c) mogelijkheden voor argumentenwisseling
en dialoog (deliberatie). In lijn met de literatuur vat ik ook andere vormen
van deliberatieve democratie zoals burgerjury, burgerpanel of burgerplatform,
samen onder de term burgerfora.Er zijn maar liefst zes onderzoeken gewijd aan het Burgerforum-Kiesstelsel,
het meest omvangrijke voorbeeld van een burgerforum dat tot nu toe in Nederland
op centraal niveau plaatsvond. In de bijlage1
typeer ik deze onderzoeken kort.Naar aanleiding van de motie-Kalma heeft prof. Monique Leyenaar op mijn
verzoek gerapporteerd over de ervaringen met burgerfora in het algemeen.Ik stuur dit rapport mee1 en geef hieronder
enkele kanttekeningen bij het rapport.Burgerfora hebben intrinsieke voordelen ten opzichte van vele vormen van
losse «interactieve beleidsvorming», mits de voorbereiding t.a.v.
vraagstelling, spelregels en de keuze van het onderwerp met zorg plaatsvindt.
Tegelijkertijd moeten burgerfora in het bredere plaatje van de politieke besluitvorming
worden geplaatst. Wat een burgerforum niet heeft en welk gemis tevens zijn
grootste kracht vormt, kan in de democratische besluitvorming zeker niet worden
gemist: de strijd tussen betrokken belangen en het politieke spel. Het is
in dat licht geen toeval dat de adviezen van burgerfora zo weinig rechtstreekse
doorwerking hebben gehad, zoals mevrouw Leyenaar constateert. Men mag een
burgerforum naar mijn opvatting niet geïsoleerd beschouwen ten opzichte
van andere arena’s die met elkaar de bouwstenen vormen van een democratisch
besluit. Naast de gekozen volksvertegenwoordigers denk ik bij de andere arena’s
aan bijvoorbeeld onderhandelingen met belanghebbenden, de inzichten van deskundigen
en van uitvoeringsorganisaties. Deze arena’s hebben doorgaans een meer
vanzelfsprekende legitimiteitspositie dan burgerfora.Met die kanttekening zullen burgerfora het vooral moeten hebben van hun
ontwapenende kracht en van hun gezond-verstand-adviezen, die voor de geïnstitutionaliseerde
democratie zeker inspirerend kunnen zijn. De kans op een dergelijke impact
is het grootst als burgerfora door de volksvertegenwoordiging zelf worden
gewenst, misschien zelfs wel op haar instigatie worden ingesteld. Daarom bepleit
ik ook verderop in deze brief een actieve rol van het parlement bij de keuze
voor dit soort instrumenten.Concluderend zijn wat mij betreft lessen uit de prille ervaringen met
burgerfora in ons land de volgende:– De meerwaarde van burgerfora is gelegen in kenmerken van evenwichtige
samenstelling en geïnformeerde deliberatie, in het bijzonder in vergelijking
met andere vormen van burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming. Nadelen
zijn tijdsbeslag voor de deelnemers en kosten voor de organisatie.– Burgerfora werken doorgaans goed, zijn bevredigend voor de deelnemers,
leveren constructieve en verstandige uitkomsten op.– Directe impact van de adviezen is doorgaans beperkt, maar dat
is niet verwonderlijk als men een burgerforum ziet tegen de achtergrond van
de complexiteit van de totale democratische besluitvorming. Het voegt één
bepaalde invalshoek toe naast de werkelijkheid van politiek, die van belanghebbenden,
experts, de medialogica, etc.– Management van verwachtingen is essentieel. Dat geldt niet alleen
in de richting van deelnemende burgers, maar zeker ook voor bestuurders en
volksvertegenwoordigers die nu vaak niet de handen willen branden aan een «gevaarlijk,
onstuurbaar» proces. Hierdoor laten zij kansen op verrassende en nuttige
effecten van burgerfora lopen.3. Vraag naar een Charter voor burgerparticipatieDe Tweede Kamer vroeg bij motie om een «Charter» voor burgerparticipatie
op te stellen. Daarvoor wil ik eerst verkennen wat er op dit terrein al beschikbaar
is. Er is nogal wat voorafgegaan waarmee ik graag rekening wil houden om dubbel
werk, of erger, doorkruising van bestaande spelregels te voorkomen. Ik beperk
me tot die voorgeschiedenis waar al sprake is geweest van evaluatie in de
bestuurspraktijk.Ik interpreteer de vraag van de Kamer zo dat begrippen als Charter, spelregels, codes, handreikingen als elkaars synoniemen kunnen worden opgevat.Was de vorige paragraaf specifiek gericht op burgerfora, hier verbreed
ik het blikveld overeenkomstig het dictum van de motie naar burgerparticipatie
in het algemeen, waaronder ook andere vormen van consultatie en interactieve
beleidsvorming vallen.De overheid in haar diverse geledingen heeft de afgelopen jaren steeds
vaker de dialoog met de samenleving gezocht. Dit varieerde van inspraak- en
informatieavonden tot het in gezamenlijkheid interactief bouwen aan nieuwe
overheidsplannen en de uitvoering ervan. Deze interactieve werkvormen vallen
niet meer weg te denken in de bestuurlijke gereedschapskist. Interactieve
processen helpen de overheid, met meer kennis en beter passend bij de specifieke
situatie van de betrokkenen, beleid te ontwikkelen en uit te voeren. Met de
ruime ervaring en voorzieningen die inmiddels voorhanden zijn, wordt gewerkt
aan het verder professionaliseren van interactieve werkvormen. Het ministerie
van BZK fungeert hierbij sinds deze kabinetsperiode als aanjager. Een voorbeeld
is het programma «In Actie met Burgers, lokale proeftuinen voor burgerparticipatie»
dat op initiatief van de Tweede Kamer met steun van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties op dit moment wordt uitgevoerd. Hier ontmoeten
zo’n 100 gemeenten elkaar in leerkringen om aan de hand van experimenten
en elkaars ervaringen te leren over verschillende aspecten van burgerparticipatie.Professionalisering is nodig, omdat blijkt dat de vormgeving van het interactieve
proces nogal vaak tot teleurstellingen leidt, bij de burgers, bij externe
actoren, bij de volksvertegenwoordigers, bij bestuurders en bij ambtenaren.
En dat doet het vertrouwen in de overheid geen goed.4. Handreikingen, checklists, guidelines, spelregels:
wat voorafgingDe professionaliteit heeft haar neerslag gevonden in handreikingen voor
de bestuurspraktijk. Ik noem in bijlage 1 een aantal bestaande voorbeelden.
Het is zinnig om bij deze spelregels onderscheid te maken naar de drie verschillende
betrokkenen in het proces: bestuur, burgers en volksvertegenwoordiging. Elk
van de drie betrokkenen in de driehoek dient bij zijn eigen rol in het proces
weloverwogen te werk te gaan om teleurstellingen en mislukking te voorkomen.Het valt op dat verreweg de meeste bezinning op hoe-vragen ten aanzien
van burgerparticipatie heeft plaatsgevonden in de hoek van het bestuur en
het ambtelijk apparaat. In 2003 werden 66 verschillende checklists geïnventariseerd –
meest op gemeentelijk niveau – met aandachtspunten waaraan gedurende
een interactief proces successievelijk aandacht moet worden besteed.Helaas zijn maar weinig voorbeelden geijkt door evaluatie in en aan de
praktijk. Als ik me daartoe beperk betreft het twee handreikingen ter professionalisering
van het bestuur en het ambtelijk apparaat, één met als invalshoek
de kans om burgers te mobiliseren en één de rol van de (lokale)
volksvertegenwoordiging.5. Wat nu te doen?In de motie-Kalma overweegt de Kamer dat, wil burgerparticipatie vruchtbaar
zijn, aan een aantal voorwaarden moet zijn voldaan:a. bedoeling en mandaat moeten duidelijk zijn; het primaat van de vertegenwoordigende
democratie moet zijn vastgelegd;b. het publieke vraagstuk moet concreet en goed omschreven zijn;c. de methode doet een beroep op de persoonlijke kennis en ervaring van
de deelnemers;d. de desbetreffende projecten moeten een welomschreven looptijd hebben
en voorzien zijn van een budget.Ik stel vast dat deze aspecten in alle bovengenoemde handreikingen terugkomen.De handreikingen voor Inspraak Nieuwe Stijl en de guiding principles van
de OESO (zie bijlage) spreken over de noodzaak van politiek commitment, en
over afstemming met het politieke proces, waarbij zij duidelijk doelen op
de finale besluitvorming in de verhouding tussen bestuur en volksvertegenwoordiging.
Eerste vraag voor het bestuur is steeds: Is er wel voldoende politieke ruimte
om burgers te vragen mee te denken? «Participatie staat ten dienste
van besluitvorming; zorg voor goed samenspel van bestuurders en beleidsmakers»
zijn de eerste twee uitgangspunten van het huidige kabinet over publieksparticipatie.
Hier convergeren de verschillende gezichtspunten in de vaststelling dat bestuur
zich rekenschap moet geven van de politieke randvoorwaarden waarbinnen de
besluitvorming zich beweegt.Is er nu noodzaak om naast de genoemde al beschikbare kaders nog een extra
Charter toe te voegen? Ik concludeer van niet. Er is juist voor het bestuur
al voldoende. Ik hecht trouwens ook meer waarde aan levende ervaring en leren
door te doen. Er is zelfs een risico van technocratisering verbonden aan al
die checklists. Daarom vind ik het programma In Actie met Burgers, lokale
proeftuinen voor burgerparticipatie zo nuttig.Ik denk dat het verstandiger is om aan te haken bij bovengenoemde lopende
processen, zoals de uitgangspunten voor Inspraak Nieuwe Stijl die onlangs
door het huidige kabinet zijn opgesteld en in de praktijk verder worden verfijnd.Voorts vraagt de motie-Van Raak de regering bij toekomstige voorstellen
voor de organisatie van landelijke burgerfora een begroting en verantwoording
bij te voegen. Ik ben bereid aan dit verzoek te voldoen.6. Stimuleren van burgerparticipatieNaar aanleiding van het onderdeel in de motie-Kalma dat vraagt om «het
gebruik van burgerfora en dergelijke te stimuleren» wil ik hieronder
kort aangeven hoe het ministerie van BZK op dit moment burgerparticipatie
en actief burgerschap bevordert. Sinds september 2008 bestaat er een nieuwe
afdeling binnen het ministerie die zich bezig houdt met Democratie en Burgerschap.
Hier wordt voor het eerst systematisch beleidsmatig geïnvesteerd in deze
onderwerpen, omdat daar in deze tijd behoefte aan bestaat. Ten aanzien van
het bevorderen van actief burgerschap betreft het zo uiteenlopende aspecten
als– mobilisatie van meer betrokkenheid bij de samenleving (Handvest
verantwoordelijk burgerschap);– vorming en toerusting van burgers voor democratie en een democratische
houding (Huis van Democratie en Rechtsstaat);– voorwaarden scheppen voor een responsieve overheid (bijvoorbeeld
het genoemde programma In Actie met Burgers voor lokale burgerparticipatie);– ontvankelijkheid voor maatschappelijke initiatieven (voorwaarden
binnen de (rijks)overheid om goed om te gaan met ideeën en initiatieven
uit de samenleving).Er wordt nauw samengewerkt met andere onderdelen in de rijksdienst en
met decentrale overheden die zich voor deze doelstellingen inzetten. Over
het Huis van Democratie en Rechtsstaat, dat een apart instituut zal worden,
is de Tweede Kamer op 12 maart jl. al geïnformeerd. Over de andere genoemde onderdelen zal binnenkort nader bericht aan Uw Kamer
worden gezonden.7. Voorstel voor vervolgactiviteit van de Tweede
KamerAan het slot van deze brief kom ik terug op de rol van de volksvertegenwoordiging,
in casu de Tweede Kamer, bij de voorbereiding van burgerparticipatie.Als die handreikingen en checklists van het bestuur zoveel eerbied uitspreken
voor de rol van de politiek bij burgerparticipatie, hoe komt dat samenspel
dan tot uiting? Op welke manier wordt de volksvertegenwoordiging betrokken
bij de vraag of, en zo ja hoe, burgerbetrokkenheid in een vroegtijdig stadium
georganiseerd moet worden? Het lijkt voor de hand liggend om in de Tweede
Kamer in een vroeg stadium de plaats van burgerparticipatie in het beleidsproces
als aandachtspunt te agenderen en als toetspunt bij de controle op het bestuur
toe te voegen.De volgende aspecten zijn daarbij van belang:– de afbakening van onderwerpen die zich al dan niet lenen voor
burgerconsultatie;– de mogelijkheid van kaderstelling vooraf vanuit de volksvertegenwoordiging;– de controlerende taak van het parlement betreffende procesmatige
aspecten van beleidsvoorbereiding;– de manier waarop het parlement geïnformeerd zou moeten worden
over de ontwikkelingen rond belangrijke projecten van burgerparticipatie.Over de meeste van deze aspecten is al veel informatie voorhanden. Desgewenst
ben ik bereid deze informatie aan Uw Kamer te ontsluiten en U enige vorm van
ondersteuning te bieden bij het uitwerken van bovenstaande aspecten.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-SchoutenXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30184-27.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl