Wijziging van de Mediawet 2008 in verband met onder meer de erkenning en de financiering van de publieke omroep; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31804, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

10-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31804 nr. 7

02-03-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31804Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 151 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 804Wijziging van de Mediawet 200. in verband met onder meer de erkenning
en de financiering van de publieke omroepnr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 2 maart 2009I. ALGEMEEN1. InleidingDe leden van de diverse fracties wil ik bedanken voor hun vragen en opmerkingen
over dit wetsvoorstel. Het wetsvoorstel beoogt de eigenheid van het publieke
omroepbestel te erkennen en te beschermen. De maatregelen in het wetsvoorstel
concentreren zich op de toelating, erkenning, financiering en uittreding van
omroepinstellingen. Het moment nadert waarop de aanvraagprocedure voor de
erkenning van omroepen voor de erkenningperiode 2010–2015 start. De
beslissingen over de erkenningverlening moeten vóór 1 januari
2010 genomen zijn op basis van aanvragen die niet later dan eind juli 2009
moeten worden ingediend. Om de in dit wetsvoorstel opgenomen regels voor toelating
van nieuwe omroepverenigingen te kunnen toepassen is behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer op korte termijn wenselijk. Ik ben de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dan ook bijzondere erkentelijk dat zij het
verslag op korte termijn heeft uitgebracht. Ik hoop dat de beantwoording van
de gestelde vragen een goede basis is voor spoedige behandeling van het wetsvoorstel.Bij deze nota naar aanleiding van het verslag is een nota van wijziging
gevoegd. Naar aanleiding van vragen en opmerkingen van de leden van de diverse
fracties heb ik besloten het wetsvoorstel op onderdelen aan te passen. In
de antwoorden op de desbetreffende vragen is dat steeds toegelicht. Verder
is in de nota van wijziging een aantal puur technische en redactionele wijzigingen
opgenomen. Deze strekken er toe fouten en omissies in de Mediawet 2008 en
het onderhavige wetsvoorstel te herstellen en op onderdelen formuleringen
te verbeteren.In deze nota wordt de indeling van het verslag gevolgd. Daarbij heb ik
op onderdelen de vrijheid genomen om vragen van de leden van de fracties die
een identieke strekking hebben samen te nemen.De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering
een aantal belangrijke onderwerpen nader wil uitwerken bij algemene maatregel
van bestuur. Zij hebben daar vanwege de flexibiliteit begrip voor
maar zij achten dat alleen aanvaardbaar als is voorzien in een adequate parlementaire
voorhangprocedure. Deze leden vragen of de regering daartoe bereid is.De regering is van mening dat terughoudendheid dient te worden betracht
met de parlementaire betrokkenheid bij gedelegeerde regelgeving. Er wordt
geen parlementaire betrokkenheid geregeld, tenzij daarvoor bijzondere redenen
bestaan. Dit uitgangspunt is ook neergelegd in de Aanwijzingen voor de regelgeving.
In de onderhavige situatie zijn naar de mening van de regering geen bijzondere
redenen aanwezig. Ik zie dan ook geen aanleiding om te voorzien in parlementaire
voorhang voor alle algemene maatregelen van bestuur die op grond van dit wetsvoorstel
tot stand worden gebracht.Overigens betreft een aantal van de delegatiegrondslagen bestaande bepalingen
van de Mediawet 2008.Wel stel ik voor via de nota van wijziging twee in het wetsvoorstel opgenomen
delegatiegrondslagen te schrappen.De leden van de fractie van GroenLinks willen graag
weten hoe het staat met de uitvoering van de motie-Vendrik c.s.1Genoemde motie verzoekt de regering een vervolg op het WRR-rapport «Omzien
naar de Omroep» te organiseren waarbij nadrukkelijk gekeken wordt naar
ledenlegitimatie en het door de WRR destijds genoemde «mandje van criteria».
Ik hecht eraan hier nogmaals te benadrukken dat de regering bewust afziet
van de zoveelste en grootscheepse reorganisatie van de landelijke publieke
omroep. De programma’s en de mensen die deze programma’s maken,
zijn nu meer gebaat bij continuïteit. Daarom is de rijksbijdrage verhoogd
en daarom wijzigt dit wetsvoorstel alleen gericht enkele spelregels voor de
erkenning en financiering van de omroepen. Ik meen dat het wetsvoorstel daarmee
voor langere tijd een bodem legt onder het bestaansrecht van afzonderlijke
omroeporganisaties én de bestuurbaarheid van de publieke omroep als
geheel. In reactie op de motie-Vendrik c.s. heb ik echter ook gezegd dat het
denken over de publieke omroep natuurlijk nooit ophoudt.De motie concentreert zich op de erkenning en legitimering van de afzonderlijke
organisaties die samen de landelijke publieke omroep vormen. De nieuwe regels
van dit wetsvoorstel – in het bijzonder de criteria voor toegevoegde
waarde en de eis van een positieve verenigingsreserve – gelden al voor
nieuwe initiatieven die een erkenning aanvragen voor de periode 2010–2015.
Voor de bestaande omroepen is een overgangsregeling getroffen en geldt voor
erkenning voor de periode 2010–2015 nog de huidige Mediawet.De motie-Vendrik c.s. zinspeelt op een volgende aanpassing van de spelregels.
Deze kan hoe dan ook, op bestuurlijke en juridische gronden, op zijn vroegst
gevolgen hebben voor de verlening van erkenningen voor de periode 2015–2020.
Het is niet realistisch om nog deze kabinetsperiode een volledige wetswijziging
door te voeren. Ik kan evenmin over mijn graf heen regeren door een wetsvoorstel
op te stellen met het oog op indiening door een volgende regering. Ik ben
wel bereid om de motie uit te voeren door middel van een voorbereidende verkenning.
Ik wil de verkenning mede baseren op het debat in het parlement over dit wetsvoorstel,
op de uitkomsten van de vijfjaarlijkse evaluatie van de publieke omroep en
op de ervaringen rondom de verlening van erkenningen aan omroepverenigingen
dit jaar (2009). Bovendien wil ik de publieke omroeporganisaties en de raad
van bestuur van de publieke omroep (verder: raad van bestuur) bij de verkenning
betrekken. Voor de behandeling van de mediabegroting komend najaar zal ik
de Tweede Kamer nader informeren hoe ik de motie zal uitvoeren.2. Sterke en pluriforme publieke omroepDe regering wil de eigenheid van de Nederlandse publieke
omroep voor langere tijd erkennen en beschermen. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering wat zij daarvoor dient te doen. Is het niet zo dat straks
pluriformiteit bovenal terugkomt in programmering en minder in identiteit,
zo vragen deze leden.In mijn brief van 5 oktober 2007 over de publieke omroep1 zijn drie soorten pluriformiteit onderscheiden: pluriformiteit
naar opvattingen en invalshoeken, pluriformiteit naar programmasoorten en
genres, en pluriformiteit naar (bereik onder diverse) doelgroepen. De aanwezigheid
in het bestel van omroepverenigingen met een verschillende identiteit en van
organisaties met een wettelijke taak draagt bij aan al deze vormen van pluriformiteit.
Dat is ook precies de reden waarom de regering hecht aan bestendiging van
deze pijlers onder de Nederlandse publieke omroep. Omroepverenigingen kunnen
echter niet automatisch alle opvattingen en behoeften in de samenleving bestrijken,
en het is evenmin vanzelfsprekend om met meerdere zelfstandige organisaties
tot een evenwichtig totaalaanbod te komen. Daarom blijft coördinatie
en bijsturing door de raad van bestuur nodig. Daarbij verandert het wetsvoorstel
overigens niets in de verantwoordelijkheden en verhoudingen tussen de omroeporganisaties
en de raad van bestuur.De leden van de CDA-fractie vragen wat de regering
ervan vindt om de verhouding in budget en zendtijd tussen taakorganisaties
en verenigingen in de wet vast te leggen.Onder de oude Mediawet was alleen het budget van de NPS gekoppeld aan
het budget van de omroepverenigingen, namelijk gelijk aan het budget van een
A-omroep. Voor de taakorganisaties NOS en Educom bestond die koppeling niet
en ik zie geen reden om op dit punt een verandering voor te stellen.Bij de invoering van de glijdende schaal voor omroepverenigingen is de
oude koppeling voor de NPS niet meer mogelijk. Daarom heb ik in het wetsvoorstel
voorzien in de aparte vaststelling van het budget voor de NPS (artikel 2.149,
eerste lid, onderdeel d). De taken van de NPS veranderen niet. Er zit wel
een variabele component in de taken van de NPS, namelijk «het verzorgen
van aanbod ten behoeve van maatschappelijke doelgroepen die elders niet of
niet voldoende tot hun recht komen». Het is de bedoeling van de wet
dat zoveel mogelijk bestaande omroepen of nieuwe toetreders in zulke leemten
voorzien. De ruimte om het budget voor de NPS vast te stellen kent hierdoor
een natuurlijke bovengrens. Ik ben bereid dat ook in de wet tot uitdrukking
te brengen door een bovengrens op te nemen en die gelijk te stellen aan het
budget dat een omroepvereniging maximaal kan verkrijgen, dus bij 400 000
of meer leden. Een voorstel daartoe heb ik in de nota van wijziging opgenomen.Zoals bij de beantwoording van andere vragen hierna wordt aangegeven,
is het aantal uren dat omroepverenigingen en taakorganisaties op de algemene
programmakanalen voor televisie en radio daadwerkelijk maken, aanzienlijk
meer dan krachtens artikel 2.51 van de wet als minimum wordt gegarandeerd.De leden van de CDA-fractie vragen of de in het wetsvoorstel
opgenomen regeling tot gevolg heeft dat kleine omroepen veel meer profiteren
dan grote omroepen.De bedoeling van het wetsvoorstel is ten eerste dat «grote»
omroepen die leden verliezen, een zachte landing kunnen maken. Wanneer zij
onder de 300 000 leden zakken, wat nu de drempel is voor de A-status,
verliezen zij dankzij de glijdende schaal niet gelijk de helft
van hun budget. Tegelijk houden leden waarde, want «grote» omroepen
die meer dan 300 000 leden houden, worden daarvoor beloond. Evenals «kleine»
B-omroepen die meer dan 150 000 leden hebben.Er zijn meerdere varianten van de glijdende schaal denkbaar. De belangrijkste
heb ik besproken in mijn brief aan de Tweede Kamer van 29 april 20081. Alles afwegend en rekeninghoudend met zorgen van de
Kamer over het uitlokken van een ledenjacht, heb ik gekozen voor een glijdende
schaal die loopt van 0 tot 400 000 leden. Ik erken dat er alternatieven
zijn die voordeliger kunnen uitpakken voor «grote» omroepen:– Een hogere bovengrens, bijvoorbeeld 500 000 leden; dit vergroot
de afstand tussen grote en kleine omroepen, maar zet ook aan tot meer ledenjacht.– Een glijdende schaal die telt vanaf 150 000 leden; dit
schept meer afstand tussen grote en kleine omroepen en zet evenzeer aan tot
meer ledenjacht.– Een lager vast basisbudget; dit realiseert meer afstand tussen
grote en kleine omroepen en veroorzaakt bij kleine omroepen meer risico’s
voor de bedrijfsvoering.De opgave is kortom om leden te waarderen zonder een onevenredige ledenjacht
uit te lokken en zonder continuïteit in de bedrijfsvoering van omroepen
op het spel te zetten. Ik meen met de gekozen uitwerking van de glijdende
schaal een goede balans te hebben gevonden.3. Redenen voor wetswijziging3.1. Pluriformiteit als kernwaardeDe leden van de VVD-fractie vragen of de pluriformiteit
van het bestel juist niet onder druk staat als gevolg van de gesignaleerde
sociaal-culturele trends en de veel geringere herkenbaarheid van de traditionele
zuilen voor met name jongere mensen en medeburgers met een niet-Nederlandse
achtergrond.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel heeft de regering vier
trends geschetst die het bestaansrecht van de Nederlandse publieke omroep
raken: krimpende ledenbestanden, professionele ontwikkeling van omroepverenigingen,
een eigenstandige rol voor taakorganisaties en dreigende versnippering. Het
beeld van de regering is dus verre van nostalgisch, zoals de leden van de
VVD-fractie suggereren. De regering ziet echter geen reden om het Nederlandse
systeem dan ook maar meteen als verouderd te bestempelen. De publieke omroep
heeft zich in de loop der jaren, natuurlijk ook onder druk van externe factoren
als concurrentie en de politiek, steeds weten aan te passen. Miljoenen mensen
bleven of werden lid, nieuwe omroepen traden toe, oude omroepen evolueerden,
het onderlinge samenspel verbeterde, de raad van bestuur nam krachtig de leiding
en een andere indeling van de zenders ging gepaard met nieuw elan en een beter
bereik bij jonge mensen.De pluriformiteit van het bestel staat niet onder druk maar komt anders
tot stand dan vroeger. En wel via twee lijnen: door de missie van omroepverenigingen,
waarvoor maatschappelijke steun nodig is, en door programmatische inspanningen
van zowel omroepverenigingen als taakorganisaties in het belang van het grotere
geheel. Het wetsvoorstel vormt een expliciete erkenning van deze (gegroeide)
situatie en geeft bovendien alle omroepen de kans zich ook in de toekomst
langs deze twee lijnen te ontwikkelen. Bovendien houdt de raad van bestuur
belangrijke bevoegdheden om een evenwichtig aanbod voor alle Nederlanders
te bevorderen. Anders gezegd handhaaft de regering bewust een mix van interne
en externe pluriformiteit.De leden van de VVD-fractie vragen of het ledental
een goede maatstaf is om geld en zendtijd te verdelen, gelet op de lage contributie,
het feit dat de ledentelling slechts een momentopname betreft, de cadeautjes
die in de campagnes worden aangeboden en het feit dat veel mensen lid zijn
vanwege het programmablad. Deze leden vragen verder naar cijfers over de samenstelling
van de achterban en het percentage leden van omroepverenigingen dat geen abonnement
heeft op de televisiegids.Ik stel vast dat bij de ledentelling in 2004 ruim 3 miljoen mensen lid
waren van een omroepvereniging. Daar zijn ongetwijfeld mensen bij die in een
opwelling lid werden of misschien zijn verleid door een cadeau of een gids.
Tegelijk beperken de regels voor ledenwerving de (al erkende) omroepen flink:
de omroepen mogen alleen verenigingsgeld gebruiken voor hun campagnes; gidsabonnees
moeten een positieve wilsverklaring geven en betalen voor het lidmaatschap
van een omroep om mee te tellen, en de kostprijs van een cadeau voor nieuwe
leden mag niet hoger zijn dan de contributie. Omroepen hebben bovendien leden
die alleen contributie betalen en geen abonnement op de gids hebben. BNN,
Max en Llink hebben zelfs helemaal geen televisiegids. Al met al zou ik de
maatschappelijke steun van ruim 3 miljoen mensen graag serieus willen nemen,
zeker in een tijd dat veel organisaties te maken hebben met ledenverlies.Overigens merk ik op dat nieuwe initiatieven bij het werven van leden
nog niet aan regels zijn gebonden. Zij zijn immers nog geen omroepvereniging
in de zin van de wet.Recente ledentallen zijn nog niet bekend. Evenmin beschik ik over gegevens
hoe de achterban van de omroepverenigingen meer specifiek is samengesteld.
In onderstaande tabel staan de meest recente oplagecijfers van de bladen van
de omroepverenigingen (dus exclusief losse verkoop).OmroepTitelAbonnementen in 3e kwartaal 2008 AVROAVRObode214 414 TeleVizier123 345 TVFilm42 444  380 203EOVisie147 723KROKROMagazine134 579 Mikro Gids360 009  494 588NCRVNCRV-gids240 260TROS  Troskompas382 549  TV Krant159 318  541 867   VARAVARA-gids327 843 VPROVPRO-gids208 756   Bron HOI-Onlinetotaal2 341 240Het beeld dat hieruit naar voren komt, is dat er niet per definitie een
directe relatie is tussen een abonnement op een omroepgids en lidmaatschap
van een omroep. Er zijn omroepen die minder abonnees hebben dan leden en omgekeerd.3.2. Afnemend maatschappelijk draagvlakDe leden van de VVD-fractie vragen, op grond van het
rechtsstatelijke uitgangspunt van scheiding van kerk en staat, naar de rechtvaardigingsgrond
voor de toewijzing van belastinggeld en zendtijd aan aangewezen kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag.Over het leerstuk van de scheiding van kerk en staat bestaat al decennialang
een levendige discussie. Voor de regering is de kern van dit leerstuk dat
er in de verhouding tussen kerk en staat geen institutionele en inhoudelijke
zeggenschap over en weer mag zijn. De overheid mag de staat volgens eigen
inzichten, zonder zeggenschap van de kerken inrichten. De kerken zijn vrij
van overheidsinmenging bij de vormgeving van hun kerkelijke organisatie en
in hun geloofsleer. Het betekent niet dat de scheiding een argument is om
religie weg te halen uit het publieke domein. Religie heeft naast persoonlijke
immers ook maatschappelijke en publieke kanten. Toegepast op het vraagstuk
van de levensbeschouwelijke omroepen zie ik geen reden aan hun bestaansrecht
te tornen. Eind vorig jaar heb ik bij de behandeling van de mediabegroting
aan de Tweede Kamer een brief toegezegd over de positie van de kerkelijke
en levensbeschouwelijke omroepen. In die brief ga ik in op aan mij gestelde
vragen en ook op het punt van de scheiding tussen kerk en staat.De leden van de VVD-fractie vragen wat meer ten principale
in te gaan op de bestaansgronden van dit omroepbestel op wat langere termijn,
een en ander ook omdat een afnemend maatschappelijk draagvlak wordt geconstateerd
en de vrees voor een te grote versnippering wordt uitgesproken.Op de principiële keuze van deze regering ben ik al ingegaan in mijn
hiervoor gegeven antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie over de
pluriformiteit van het bestel in paragraaf 3.1. Dit wetsvoorstel beoogt
juist de legitimatie en de pluriformiteit van de publieke omroep op een hedendaagse
leest te schoeien. Het concentreert zich op de regels voor de erkenning en
de financiering van afzonderlijke omroepen. Omdat in totaal nog altijd miljoenen
mensen lid zijn, blijft het ledental een constante factor in de legitimatie
van omroepverenigingen. Het wetsvoorstel dempt wel de gevolgen van ledenverlies
bij afzonderlijke omroepen. Wie onder de 300 000 leden zakt, krijgt een
zachte landing en ziet niet gelijk zijn budget halveren, zoals bij het systeem
van de A- en B-status het geval zou zijn. Tegelijk worden omroepen die juist
leden behouden of winnen, daarvoor ook beloond. Het wetsvoorstel realiseert
verder een nieuw evenwicht tussen openheid en versnippering. Zowel nieuwe
initiatieven als bestaande omroepen moeten zich echt bewijzen voordat zij
een erkenning krijgen. Tot slot erkent het wetsvoorstel de gelijkwaardige
rol van organisaties met een wettelijke taak binnen de publieke omroep.De leden van de SGP-fractie vragen wat de rol is van
omroepverenigingen, wanneer geconstateerd wordt dat de band met maatschappelijke
stromingen aan het verdwijnen is.De rol van omroepverenigingen blijft in de visie van de regering om bij
te dragen aan de pluriformiteit van het publieke media-aanbod en het bereik
onder de Nederlandse bevolking. In reactie op de ontzuiling in de maatschappij
en de concurrentie op de mediamarkt vullen omroepverenigingen die rol wel
anders in. Zij profileren zich niet alleen meer als vertegenwoordiger van
een ideologische stroming maar ook deels met programmatische specialisaties,
gericht op bepaalde leeftijdsgroepen of andere groepen met een gedeelde smaak
en interesse. De memorie van toelichting bij het wetsvoorstel spreekt in dit
verband van twee wegen naar pluriformiteit. Het wetsvoorstel beoogt deze situatie
te consolideren en bovendien alle omroepen de kans te geven zich ook in de
toekomst langs deze twee lijnen te ontwikkelen.De leden van de SGP-fractie vragen of er een devaluatie
van het begrip pluriformiteit optreedt, nu daaronder deels slechts een differentiatie
in leeftijdsgroepen wordt verstaan. In hoeverre is de nieuwe invulling door de omroepen te rechtvaardigen vanuit het perspectief van het begrip
pluriformiteit, zo vragen deze leden.Ik verwijs de leden van de SGP-fractie voor het antwoord op hun vragen
naar de antwoorden op vergelijkbare vragen van de leden van de CDA-fractie
in hoofdstuk 2.3.3. Hernieuwd bestaansrecht voor de omroepenDe leden van de SP-fractie vragen of de regering de
opvatting deelt dat het naast elkaar bestaan van ledenomroepen en zendgemachtigden
op levensbeschouwelijke grondslag tot overlap leidt. Zij vragen of dat gegeven
de beperkte ruimte op de publieke omroep gewenst is. Deze leden vragen verder
of de achterban van omroepen op levensbeschouwelijke grondslag een nieuwe
omroep kan beginnen. Voorts vragen zij naar de noodzaak van het naast er elkaar
bestaan van een omroep op levensbeschouwelijke grondslag en een ledenomroep
met dezelfde achterban en naar de criteria voor representativiteit en omvang
van een geestelijke hoofdstroom om aangewezen te worden. Ten slotte vragen
zij of maatschappelijke of politieke stromingen een beroep kunnen doen op
deze zendtijd.Kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag verzorgen
media-aanbod op kerkelijk en geestelijk terrein. Dit aanbod heeft een eigen
karakter – omschreven in artikel 2.49, tweede lid, van de Mediawet 2008 –
en wordt in de praktijk grotendeels op tijden en in blokken uitgezonden die
dat onderscheid accentueren. De regering hecht aan dit aanbod. Niet alleen
omdat het een dienstverlening betekent aan de burgers die zich tot een bepaalde
geestelijke hoofdstroom rekenen, maar vooral omdat het de mogelijkheid biedt
aan alle burgers om kennis te nemen van de opvattingen binnen de geestelijke
hoofdstromen in onze samenleving. Daarom ziet de regering geen reden de positie
van omroepen die aanbod op kerkelijk of geestelijk terrein verzorgen, te heroverwegen.In beginsel kan elke groep burgers die een stroming vertegenwoordigt,
een omroepvereniging oprichten en een aanvraag indienen voor een voorlopige
erkenning. De wet stelt regels waaraan dan moet worden voldaan en bepaalt
hoe een aanvraag wordt getoetst. De positie van een omroepvereniging in het
bestel is een wezenlijk andere dan die van een omroep die door het Commissariaat
voor de Media aangewezen wordt voor het verzorgen van media-aanbod op kerkelijk
of geestelijk terrein. Het Commissariaat heeft voor de aanvragen voor aanwijzing
voor het verzorgen van media-aanbod op kerkelijk of geestelijk terrein een
beleidsregel opgesteld. In deze beleidsregel – toegezonden met mijn
brief van 2 maart 2009 – zijn de criteria opgenomen volgens welke
het Commissariaat tot aanwijzing komt. Deze beleidsregel geeft ook duidelijk
aan dat alleen aan de zeven geestelijke hoofdstromen uren worden toegewezen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de
regering verstaat onder pluriformiteit. Gaat het bijvoorbeeld om de sekse,
leeftijd, etniciteit en religie van de leden van een omroep, of definieert
de regering pluriformiteit op andere wijze, zo vragen zij.Voor het antwoord op hun vragen verwijs ik de leden van de fractie van
GroenLinks naar de antwoorden op vergelijkbare vragen van de leden van de
CDA-fractie in hoofdstuk 2.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de
regering aankijkt tegen de nogal eenzijdig witte en mannelijke samenstelling
van de besturen van de publieke omroepen.Het is de verantwoordelijkheid van de media zelf om de diversiteit van
de Nederlandse samenleving te weerspiegelen. Het is van belang dat dit op
alle niveaus binnen de publieke omroep gebeurt. Het aspect is al vele jaren
onderwerp van gericht beleid maar zoals in meer sectoren duurt het geruime
tijd voordat dit ook in besturen zichtbaar wordt. Mijn directe invloed is
daarbij beperkt tot benoemingen bij de raad van toezicht van de NPO en de
besturen van de NPS en de Wereldomroep. In mijn benoemingsbeleid houd ik hiermee
rekening bij de beoordeling van de voordrachten die ik ontvang. Bij de andere
publieke omroepen ligt deze verantwoordelijkheid bij de organen die bestuurders
benoemen, en bij die bestuurders zelf.De leden van de fractie van D66 vinden het een gemis
dat niet alle opties voor hervorming van de publieke omroep zijn bekeken alvorens
te kiezen voor externe pluriformiteit en vragen in hoeverre de regering open
staat voor een principieel debat over het medialandschap.Ik sta open voor elk debat met de Tweede Kamer. Ik zal daarin de keuzes
voor de publieke omroep zoals verwoord in de eerdergenoemde brief van 5 oktober
2007 en uitgewerkt in dit wetsvoorstel graag verdedigen. De regering kiest
bewust voor kleinere, gerichte aanpassingen van de Mediawet 2008 en niet voor
een grootscheepse reorganisatie. Dat geeft bestuurders en programmamakers
in Hilversum de ruimte om te doen waar ze voor zijn: goede programma’s
maken voor het Nederlandse publiek.De leden van de fractie van D66 vragen zich af in hoeverre
het systeem recht doet aan de maatschappelijke pluriformiteit zoals we die
anno 2009 kennen.In de loop der jaren heeft de Nederlandse publieke omroep zich steeds
aangepast aan ontwikkelingen in de maatschappij en op de mediamarkt, zoals
uitgebreider betoogd in mijn eerdere antwoord op vragen van de leden van de
VVD-fractie over de grondslagen van het bestel in paragraaf 3.2. Uiteraard
is die geleidelijke aanpassing van de publieke omroep mede te danken geweest
aan wetswijzigingen. Ook dit wetsvoorstel beoogt de legitimatie en de pluriformiteit
van de Nederlandse publieke omroep op een hedendaagse leest te (helpen) schoeien.
Dat kan door enkele gerichte maatregelen in de sfeer van erkenning en financiering
van omroepen.De leden van de fractie van D66 vragen een nadere analyse
van de stelling dat het beeld van maatschappelijke representatie vertroebeld
wordt doordat leden vaak worden gekoppeld aan omroepbladen.Bij de ledentelling in 2004 waren ruim 3 miljoen mensen lid van een omroepvereniging.
Dat is veel in deze tijd. Er zijn ongetwijfeld mensen bij die mede verleid
zijn door een gids. Maar gidsabonnees moeten een positieve wilsverklaring
geven en betalen voor het lidmaatschap van een omroep om mee te tellen; van
een automatische «koppeling» van de gids aan het lidmaatschap
is dus geen sprake. Enkele omroepen hebben bovendien leden die alleen contributie
betalen en geen abonnement op de gids hebben. BNN, Max en Llink hebben zelfs
helemaal geen televisiegids.De leden van de D66-fractie vragen of de huidige telling
ter bepaling van de achterban van 39f-omroepen wel representatief is. Verder
vragen zij of de regering heeft overwogen om de doelstellingen van de 39f-omroepen
onder de taakopdracht van de NOS te brengen en wat een andere constructie
mogelijk aan besparing zou opleveren.De bepaling van de achterban van omroepen die het media-aanbod op kerkelijk
of geestelijk terrein verzorgen, gebeurt door het Commissariaat voor de Media
op een wijze die in de eerder genoemde beleidsregel is vastgelegd en die zich
in vorige toewijzingsprocedures als deugdelijk heeft bewezen. De regering
heeft niet overwogen om dit type media-aanbod bij de NOS onder te brengen.
Het gaat hier immers om programma’s die vanuit een duidelijke affiniteit
met een specifieke levensbeschouwelijke hoofdstroom worden gemaakt. Binnen
de grenzen die de wet stelt, bevordert het Commissariaat samenwerking op praktisch
gebied van deze omroepen. Over de vraag of een geheel andere constructie besparingen
zou opleveren, kan ik in zijn algemeenheid geen uitspraak doen.De leden van de SGP-fractie vragen of door het opereren
van taakorganisaties niet impliciet het gebrek van de ledengebonden organisaties
wordt aangewezen, en daarmee de zwakte van het bestel als geheel. Deze leden
vragen voorts of de doelstelling van interne pluriformiteit in de praktijk
werkelijk uit de verf is gekomen. Hebben de taakorganisaties hun beoogde rol
werkelijk waargemaakt en hebben zij een substantiële aanvulling geleverd,
zo vragen zij.Net als de rol van omroepverenigingen is ook de rol van de taakorganisaties
(NOS RTV, de NPS en Educom) binnen het bestel geleidelijk verschoven. Deze
organisaties zijn opgericht in aanvulling op de omroepverenigingen, omdat
bepaalde programmatische taken zich daarvoor leenden. Inmiddels hebben zij
zich ontwikkeld tot zelfstandige, gespecialiseerde omroeporganisaties. Volgens
de regering tekent dit niet de zwakte maar juist de vitaliteit van het bestel:
het kan zich geleidelijk aanpassen aan veranderende maatschappelijke, economische
en technologische omstandigheden. Dit wetsvoorstel erkent de gelijkwaardige
rol die omroepverenigingen en taakorganisaties vervullen, en zorgt ervoor
dat zij zoveel mogelijk onder gelijkwaardige condities kunnen deelnemen aan
de publieke programmering. De NOS vervult een onmisbare rol door te zorgen
voor het dagelijkse nieuws, sportverslaglegging en registraties van grote
(nationale) evenementen. De NPS zet de toon in de categorieën kunst en
cultuur, jeugd en multiculturele programmering. Educom heeft specifieke deskundigheid
op het snijvlak van onderwijs, radio en televisie.4. Erkenning van omroepverenigingen4.1. Minimum ledeneisenDe leden van de PvdA-fractie vragen waarom het wetsvoorstel
zo lang op zich heeft laten wachten en of de regering risico loopt op juridische
procedures, indien omroepverenigingen benadeeld worden als dit wetsvoorstel
al dan niet in deze of gewijzigde vorm wordt aanvaard door de Staten-Generaal.De regering heeft er naar gestreefd het wetsvoorstel zo kort mogelijk
na de aanvaarding door de Tweede Kamer van het voorstel voor de Mediawet 2008
bij die Kamer in te dienen maar erkent dat dit later is dan gepland.Het risico op juridische procedures rondom de verlening van erkenningen
is moeilijk in te schatten. Er is natuurlijk altijd een kans dat omroepen
bezwaar maken tegen een eventueel negatief besluit over hun erkenning. De
vraag is of omroepen op goede gronden kunnen aanvoeren door dit wetsvoorstel
te zijn benadeeld. Die kans acht ik klein en wel om een viertal redenen.In de eerste plaats zijn de plannen voor dit wetsvoorstel al lang bekend,
namelijk sinds meergenoemde brief van 5 oktober 2007, zodat de omroepen
rekening konden houden met veranderingen. In de tweede plaats blijven de voornaamste
voorwaarden voor een erkenning gelijk: de ledendrempels blijven 50 000
voor nieuwkomers en 150 000 voor bestaande omroepen, nieuwe initiatieven
moeten toegevoegde waarde hebben en aspirant-omroepverenigingen moeten hun
toegevoegde waarde in de praktijk hebben bewezen. Ten derde blijft er een
relatie bestaan tussen het ledental en het budget van omroepen. Het wetsvoorstel
vervangt wel de A- en B-status door een glijdende schaal, toegepast op de
helft van het budget voor omroepverenigingen. Dit wijzigt de onderlinge verhoudingen,
maar zorgt niet voor extra onzekerheid voor omroepen. Omroepen konden tot
nog toe op de peildatum voor de ledentelling nooit weten hoeveel geld zij
uiteindelijk kregen; hun budget is immers behalve van hun ledental ook afhankelijk
van het aantal omroepverenigingen dat erkend wordt en van het totale budget
voor de publieke omroep. Voor omroepen die rond de ledendrempel van 300 000
(voor de A-status) schommelen, neemt de bedrijfsmatige onzekerheid dankzij
dit wetsvoorstel juist af. In de vierde plaats bevat dit wetsvoorstel een
overgangsbepaling voor bestaande omroepen. Zij hoeven in 2009 nog geen positieve
verenigingsreserve te hebben, omdat zij volgens de Mediawet geen reserves
hebben mogen opbouwen. Verder telt het oordeel van de visitatiecommissie nog
niet mee voor hun erkenning. Het oordeel van de visitatiecommissie telt overigens
wel voor de aspirant-omroepverenigingen Max en LLiNK; in de Mediawet ligt
immers de basis om hun toegevoegde waarde nogmaals te beoordelen.De leden van de VVD-fractie vragen hoe de bij de huidige
ledencampagnes gehanteerde focus uit het onderhavige wetsvoorstel zich verhoudt
tot de positie van de Tweede Kamer als medewetgever. Zij willen weten wat
het gevolg is van een eventuele aanvaarding van wijzigingsvoorstellen in de
verdelings- en toewijzingscriteria en herinneren de minister aan zijn brief
van 2 juli 20081 waarin hij voor het verschuiven
van de peildatum voor de ledentelling als argument hanteert dat anders het
risico bestaat dat nieuwe ledeneisen dan nog geen kracht van wet hebben.Het blijft belangrijk om het tempo van de behandeling van het wetsvoorstel
en de inwerkingtreding van onderdelen van het wetsvoorstel zo goed mogelijk
op elkaar af te stemmen. Concreet betekent dat het volgende:– Omdat de voornaamste eisen, waaronder de minimum ledeneisen, voor
een erkenning dezelfde blijven, is het niet strikt noodzakelijk de behandeling
van het wetsvoorstel af te ronden voor de peildatum voor de ledentelling (1 april
2009).– De regering hoopt dat de behandeling van het wetsvoorstel in het
parlement voor het zomerreces kan worden afgerond. Dit maakt het mogelijk
om de aanvullende eisen van dit wetsvoorstel in 2009 te laten gelden voor
nieuwkomers. Het gaat daarbij om aangescherpte criteria voor toegevoegde waarde
en de eis van een positieve verenigingsreserve. Om de Eerste Kamer tijd te
geven voor een zorgvuldige behandeling heb ik de periode waarin omroepen hun
aanvragen moeten indienen, verschoven van juni naar de laatste week van juli
2009.– Wanneer het wetsvoorstel niet voor het zomerreces 2009 is behandeld,
zal ik nieuwe initiatieven toetsen op grond van de huidige Mediawet.– Om de nieuwe verdeling van geld en zendtijd in relatie tot het
ledental te kunnen toepassen voor de erkenningperiode 2010–2015 dient
het wetsvoorstel uiterlijk eind december 2009 in het Staatsblad gepubliceerd
te zijn. Dat is namelijk het moment waarop de erkenningen moeten zijn verleend;
wordt deze termijn niet gehaald, dan blijft de A- en B-status voorlopig bestaan.Hierboven ben ik ervan uitgegaan dat het wetsvoorstel zonder grote wijzigingen wordt aangenomen. Vanzelfsprekend kan de Tweede Kamer als medewetgever
nog wijzigingen in het wetsvoorstel aanbrengen. Afhankelijk van de aard van
de wijzigingen kunnen deze mogelijk pas gelden voor de volgende erkenningprocedure
(in 2014). Dit is het geval wanneer de aangepaste regels grote consequenties
hebben voor de erkenning van omroepen, terwijl zij zich daarop redelijkerwijs
niet hebben kunnen voorbereiden.4.2. Motieven voor de glijdende schaalDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering te
beargumenteren waarom niet gekozen is voor een glijdende schaal tussen 150 000
en 300 000 leden, maar voor een glijdende schaal tussen 150 000
en 400 000 leden.In mijn eerder genoemde brief van 29 april 2008 aan de Tweede Kamer
over alternatieven voor de financiering van omroepen op basis van ledental
staan vier criteria voor een afweging van alternatieven:– houden leden waarde?– wordt de dalende trend in ledental opgevangen?– is er een gematigde prikkel voor ledenwerving (geen ledenjacht)?– wordt versnippering van publieke middelen bestreden?Uiteraard is er een zekere spanning tussen deze vier criteria. Hoe meer
waarde leden hebben, vertaald in budget, hoe meer aanleiding er is voor jacht
op leden. Hoe meer het systeem rekening houdt met krimpende ledenbestanden,
bijvoorbeeld door een lagere ledendrempel voor een erkenning, hoe groter het
risico op versnippering. De regering meent dat met een glijdende schaal die
loopt van 0 tot 400 000 leden (en toegepast op de helft van het te verdelen
geld voor omroepverenigingen) een goede balans is gevonden. De variant die
de leden van de PvdA-fractie nu noemen, is niet in genoemde brief besproken.
Zij dempt inderdaad de gevolgen van ledenverlies onder de 300 000 leden
(de drempel voor de A-status) maar heeft ook een nivellerend effect: de financiële
afstand tussen kleine en grote omroepen neemt af. Anders gezegd: ledental
en dus maatschappelijke steun worden dan minder beloond.De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering
heeft overwogen een bepaling in de wet op te nemen die grotere omroepen bij
fusie behoud van budget en zendtijd garandeert. Zij willen weten waarom de
regering daar niet voor heeft gekozen.De huidige Mediawet maakt fuseren inderdaad onaantrekkelijk. Twee A-omroepen
die samengaan, krijgen immers nog maar de helft van hun eerdere gezamenlijke
budget. Ook in dit wetsvoorstel is fuseren in de meeste gevallen ongunstig;
wanneer twee omroepen samengaan krijgen zij nog maar één basisbudget,
en alleen voor het deel dat afhankelijk is van het ledental worden zij voor
extra leden beloond (tot de grens van 400 000 in plaats van 300 000
leden). Ik zie geen goede mogelijkheden om in de huidige of de nieuwe systematiek
een premie op fusies te zetten. Het zou kunnen door de bovengrens van de glijdende
schaal aanzienlijk te verhogen en de vaste voet aanzienlijk te verlagen, maar
dat vergroot het risico dat omroepen een onevenredige jacht op leden openen.
Ook is er het risico dat zeer grote omroepen ontstaan die andere omroepen
overschaduwen. Fusie tussen omroepen past mijns inziens ook beter in een ander
ontwikkelingsmodel voor de publieke omroep, namelijk een model waarin de openheid
van de publieke omroep voor maatschappelijk initiatief wordt opgegeven ten
gunste van schaalvergroting en centrale sturing op pluriformiteit van aanbod
en publieksbereik. Dit is niet de keuze van de regering.De leden van de PvdA-fractie horen graag van de regering
of er wettelijke bepalingen zijn die regelen wat er in geval van opdeling
van een omroep gedurende de concessieperiode gebeurt met de erkenning en de
aanspraken op budget en zendtijd.Een omroepvereniging moet een rechtspersoon zijn naar Nederlands recht
met volledige rechtsbevoegdheid en met statuten. Aan deze rechtspersoon wordt
de erkenning verleend, mede op grond van de (gecontroleerde) opgave van het
aantal leden op de peildatum. Het is niet mogelijk om tussentijds de erkenning
en rechten op geld en zendtijd geheel of gedeeltelijk over te dragen aan een
ander rechtspersoon (artikel 2.29 van de Mediawet 2008). Splitsing van een
omroepvereniging gedurende de erkenningperiode is dus niet mogelijk. Wanneer
een omroep zich voor de aanvraag voor een volgende erkenningperiode «opsplitst»,
zal er tenminste een nieuwe rechtspersoon gevormd moeten worden die als nieuwkomer
zal worden beoordeeld. Dit betekent onder meer dat de afgesplitste omroep
aan alle voorwaarden van het zijn van omroepvereniging moet voldoen en dus
genoeg leden en toegevoegde waarde dient te hebben voor het bestel. Wanneer
er een sterke relatie blijft met de oorspronkelijke identiteit van de «moeder»omroep,
is die toegevoegde waarde er waarschijnlijk niet.De leden van de SP-fractie vragen hoe de regering voorkomt
dat omroepen door invoering van de glijdende schaal te veel aandacht zullen
schenken aan het werven van nieuwe leden.De regering vindt het belangrijk dat omroepverenigingen zich inspannen
om maatschappelijke steun te behouden. Ledenwerving is op zichzelf dus toe
te juichen. Omroepen mogen campagnes alleen uit hun eigen verenigingsmiddelen
bekostigen; dus er komen geen publieke middelen aan te pas. Wel kan een te
grote druk om leden te werven aanzetten tot concurrentie tussen omroepen en
uiteindelijk de samenwerking op programmatisch gebied ondermijnen. Dat is
de reden waarom het wetsvoorstel de prikkel om leden te werven enigszins matigt.
Allereerst biedt de glijdende schaal een zachte landing aan A-omroepen die
onder de 300 000 dreigen te zakken. Bij het indienen van het wetsvoorstel
naderde een enkele omroep die grens. Verder bepaalt het ledental slechts de
helft van het vaste budget van een omroepvereniging; de rest wordt gelijk
over hen verdeeld als vast basisbudget. Tot slot tellen leden na de bovengrens
van 400 000 niet mee. Ook dit dempt de prikkel om leden te werven.De leden van de SP-fractie vragen of de regering heeft
overwogen budget en minimumzendtijd meer te koppelen aan waardering van kijkers
van de programma’s of het bereik van bepaalde groepen.Dit is reeds het geval. Omroepen krijgen immers ook een aandeel in het
programmaversterkingsbudget en dat aandeel is in de praktijk afhankelijk van
de bijdrage die een omroep levert aan het vervolmaken van de programmering
op de publieke kanalen. De leden van de SP-fractie stellen voor dat bereik
en waardering onder het publiek het vaste basisbudget van omroepen bepalen.
Het probleem daarbij is dat de (gemiddelde) bereikscijfers van omroepen niet
alleen afhankelijk zijn van de aantrekkingskracht van hun programma’s
maar ook van de plek in het schema waarop programma’s worden uitgezonden.
Ook zijn er programma’s waarvan het bereik bijna per definitie gering
is, hoe een omroep zich ook inspant. Met andere woorden: een directe koppeling
van het vaste budget van omroepen aan publieksbereik en -waardering is lastig
te verdedigen en kan ten koste gaan van minder populaire programmacategorieën.De leden van de SP-fractie vragen of de glijdende schaal
een nederlaagstrategie is en daardoor op termijn lastig hanteerbaar.De regering meent dat dit wetsvoorstel de eigenheid van de Nederlandse
publieke omroep erkent en beschermt. De openheid voor nieuwe initiatieven
blijft bestaan, maar door nieuwe en bestaande omroepen steviger de maat te
nemen wordt onnodige versnippering voorkomen. Verder vangt het wetsvoorstel
de (financiële) gevolgen van ledenverlies bij omroepverenigingen op,
terwijl de omroepverenigingen die wel leden behouden of winnen, daarvoor worden
beloond.De leden van de SP-fractie vragen op welke manier er
met dit wetsvoorstel meer programma’s voor jongeren, nieuwe Nederlanders
en de zgn. «maatschappelijk teleurgestelden» komen.De beste manier om deze groepen beter te bereiken is waarschijnlijk door
meer amusement, buitenlandse series en populaire films uit te zenden. Dan
komen echter andere programma’s in het gedrang. De opgave is dus verscheidenheid
en kwaliteit van het aanbod te combineren met een zo breed mogelijk bereik
bij alle Nederlanders. Er zijn en blijven meerdere mechanismen om een evenwichtige
programmering te bevorderen. Ten eerste blijft de publieke omroep open staan
voor nieuwe initiatieven die lacunes in het publieke aanbod opvullen. Ten
tweede kan de raad van bestuur, door zijn coördinerende bevoegdheden
en met gebruik van het programmaversterkingsbudget, bijsturen. Ten derde houdt
de NPS een bijzondere opdracht in de sfeer van multiculturele programmering.De leden van de VVD-fractie vragen toelichting op de
keuze om 50% van het voor de omroepverenigingen beschikbare budget
gelijk over de omroepen te verdelen en 50% naar rato van het ledental.Het basisbudget (de vaste voet) is zo opgesteld dat een omroep daaraan
voldoende heeft voor zijn bedrijfsvoering, dat wil zeggen genoeg financiële
middelen heeft voor huisvesting en personeel en het wettelijke minimum aan
programma’s. Dus ook een omroep met precies 150 000 leden kan dankzij
het basisbudget aan de slag. De armslag is zelfs iets groter, omdat een omroep
voor de eerste 150 000 leden ook aanvullend budget krijgt naar rato van
zijn aandeel in het totale ledental (glijdende schaal). Hoe lager de vaste
voet, hoe groter de financiële afstand tussen grote en kleine omroepen
en hoe groter de risico’s voor de bedrijfsvoering van kleine omroepen.De leden van de VVD-fractie vragen waarop het huidig
beschikbare budget voor de kerkgenootschappen is gebaseerd en zij ontvangen
graag een toelichting op de criteria die het Commissariaat voor de Media bij
de toewijzing van uren en geld hanteert.Het huidige budget voor de omroepen die het media-aanbod op kerkelijk
of geestelijk terrein verzorgen, is historisch gegroeid. Daarbij is uitgegaan
van uurbedragen die door het Commissariaat voor de Media werden bepaald. De
criteria voor de toedeling van het aantal uren zijn opgenomen in de beleidsregel
van het Commissariaat die ik de Tweede Kamer met mijn brief van 2 maart
2009 heb toegezonden. De toewijzing van de middelen gebeurt naar rato van
het aantal toegewezen uren (artikel 2.153, eerste lid, van de Mediawet 2008).De leden van de VVD-fractie vragen of het Commissariaat
voor de Media kan onderzoeken wat per omroep de kosten zijn van de lopende
ledenwerfcampagnes. Verder vragen zij een reactie op de brief van LLiNK van 19 januari 2009, breder dan het geleverde commentaar in de recente
beantwoording van Kamervragen.Een onderzoek naar de kosten van de ledenwerfcampagnes door het Commissariaat
voor de Media vereist medewerking van de omroepen, die de campagnes immers
uit verenigingsmiddelen financieren. Ik ben op zich bereid na te gaan of omroepen
die medewerking willen verlenen. Maar van belang is dan de vraag wat het onderzoek
moet opleveren. Het vaststellen van een norm voor de kosten van ledenwervingscampagnes
is niet mogelijk. De kosten per omroep lopen onvermijdelijk uiteen, omdat
zij samenhangen met de programmatische prestaties en autonome wervingskracht
van omroepen en met de kenmerken van de achterban. Sommige omroepen kunnen
met relatief lage financiële inspanningen en continue ledenbinding heel
ver komen. Andere moeten meer inspanningen doen. Verder hangen de kosten samen
met de financiële armslag van een omroep. Het geld moet uit verenigingsmiddelen
komen. Op de mogelijkheden voor bestaande omroepen en nieuwe initiatieven
om hun campagnes te financieren is uitgebreid ingegaan in het antwoord op
de door de leden van de VVD-fractie genoemde kamervragen1. Op de brief van 19 januari 2009 van LliNK aan de Tweede Kamer
kan ik niet breder reageren dan ik heb gedaan. De situatie is nu eenmaal dat
LliNK gehouden is aan de Mediawet. Het Commissariaat houdt hier toezicht op
en heeft geconstateerd dat LliNK de regels heeft overtreden.De leden van de VVD-fractie vragen of de bereidheid
bestaat om de regels zodanig aan te scherpen dat het in de toekomst onmogelijk
is nog cadeaus te verstrekken in het kader van de wervingscampagnes.De regel voor erkende omroepen is nu dat zij alleen cadeaus mogen verstrekken
die een relatie hebben met de identiteit van een omroep en een kostprijs die
niet uitstijgt boven de jaarlijkse contributie. Verder moet duidelijk zijn
dat leden bewust lid worden (positieve wilsverklaring) en mag een omroep zich
niet via cadeaus dienstbaar maken aan (meer dan normale) winst door derden.
Het lijkt mij dat deze regels voldoende voorkomen dat mensen lid worden vanwege
een cadeau. Voor de toekomst zou ik wel willen onderzoeken of het mogelijk
is ook nieuwe initiatieven aan regels te binden bij ledenwerving. Nu vallen
zij pas onder de Mediawet en het toezicht van het Commissariaat zodra zij
erkend zijn als omroepvereniging in de zin van de wet.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
of kleinere omroepen relatief meer profiteren van de glijdende schaal dan
de grote omroepen en wat hiermee is beoogd. Zij vragen of de minister heeft
overwogen om het ledental zwaarder te laten tellen, door bijvoorbeeld het
vaste budget op een lager percentage te stellen.Voor het antwoord op hun vragen wil ik de leden van de fractie van de
ChristenUnie verwijzen naar de antwoorden op vergelijkbare vragen van de leden
van de CDA-fractie in hoofdstuk 2.De leden van de SGP-fractie vragen waarom de grens
van 300 000 leden in het verleden is ingevoerd en of afschaffing van
een harde grens (alleen) ingegeven is door dalende ledenaantallen bij omroepen.
Zij vragen of afschaffing niet juist versnippering in de hand werkt en welke
positieve effecten verloren gaan.Sinds de Omroepwet van 1967 bestaan er diverse statussen voor omroepverenigingen
afhankelijk van hun ledental (de A-, B-, C- en aspirant-status). De statussen
werden ingevoerd om een goede en objectieve grondslag te hebben voor de verdeling
van publieke zendtijd en middelen over bestaande omroepverenigingen
en om het landelijke omroepbestel open te kunnen stellen voor nieuwe toetreders.
In de loop der tijd zijn er statussen bijgekomen en geschrapt en wisselden
ook de grenzen van statussen. Deze aanpassingen waren steeds een reactie op
ontwikkelingen binnen en buiten de publieke omroep.De leden van de SGP-fractie hebben gelijk dat dit wetsvoorstel een reactie
is op de gestage daling van leden bij meerdere omroepverenigingen. Door geen
statussen meer te hanteren verdwijnt de frictie rondom de grenzen en krijgen
omroepen die leden verliezen een zachte landing, terwijl de omroepen die juist
leden houden of zelf winnen daarvoor ook worden beloond. De regering wil zo
voor langere termijn de rol van omroepverenigingen binnen de publieke omroep
verzekeren.De leden van de SGP-fractie hebben voorts gelijk dat de budgetten van
omroepen uiteenlopen. Dit is nu al het geval, doordat sommige omroepen meer
en andere minder profiteren van het programmaversterkingsbudget dat door de
raad van bestuur wordt verdeeld. Doordat straks een deel van hun vaste budget
direct gerelateerd is aan het ledental, kunnen de verschillen nog wat verder
toenemen. De effecten worden wel gedempt, doordat er een vaste voet is voor
alle omroepverenigingen en een bovengrens van 400 000 leden, waarboven
omroepen geen extra geld meer krijgen. Ik beschouw verschillen in budget tussen
omroepen niet als versnippering. De versnippering die het wetsvoorstel poogt
tegen te gaan, is de versnippering van geld en zendtijd over een steeds groter
aantal omroepen.Ik erken dat de een systeem met een A- en een B-status ook voordelen heeft.
Omroepen die ver boven de ledengrens zitten, hoeven niet veel te investeren
in ledenwerving en hebben grote bestaanszekerheid. Daar tegenover is de onzekerheid
en de druk om leden te werven juist heel groot bij omroepen die rondom de
ledengrens van 300 000 (tussen de A- en B-status) zitten; een paar leden
meer of minder kan hen de helft van hun budget schelen.De leden van de SGP-fractie vragen of de regering wil
overwegen om ook een differentiatie in het basisbedrag in te voeren.Dit ligt niet voor de hand. Het basisbudget is juist bedoeld als een vast
bedrag om de bedrijfsvoering van alle omroepen – ook de kleinsten –
mogelijk te maken.4.3 Koppeling van ledental aan vast budget en minimumzendtijdDe leden van de PvdA-fractie willen weten waarom de
regering de verdeling van zowel budget als zendtijd in de wet wil vastleggen.Er is een groot verschil tussen de regeling voor de verdeling van de budgetten
en voor toewijzing van het (minimum) aantal uren op de algemene programmakanalen
voor radio en televisie. Bij de verdeling van de budgetten wordt het gehele
budget voor het media-aanbod van de omroepen toegewezen. Ik vind het evident
dat dit dient te gebeuren op een transparante, wettelijk vastgelegde manier.De vraag van de leden van de PvdA-fractie interpreteer ik zo dat zij zich
afvragen of daarnaast de toewijzing van het aantal uren ook wettelijk vastgelegd
moet worden.Bij de toewijzing van uren zijn twee ontwikkelingen van belang. Allereerst
hebben de algemene programmakanalen (drie voor televisie en vijf voor radio)
nog steeds een grote betekenis in het verspreiden van het publieke media-aanbod
en is het aantal beschikbare uren veel groter dan wordt toegewezen met toepassing
van artikel 2.51 van de Mediawet 2008. Daarnaast zijn de laatste jaren ruime
aanbodmogelijkheden ontstaan op andere aanbodkanalen (themakanalen, webkanalen
en levering op verzoek zoals Uitzending Gemist). Het vaststellen
van het minimumaantal uren voor een omroep blijft in deze situatie toch van
belang als plicht maar ook als recht. Omroepen produceren steeds meer ook
aanbod voor de nieuwe distributiekanalen en doen dat vaak op terreinen waar
zij zich op specialiseren. De raad van bestuur staat voor de taak op al die
aanbodkanalen tot een gecoördineerd programma-aanbod te komen. Een minimum
bij de leverplicht voor omroepen is daarbij een noodzakelijk vangnet om te
zorgen dat de algemene programmakanalen goed gevuld kunnen worden en omroepen
hun productie niet onevenredig op andere aanbodkanalen richten of dat zij
hun budget aan een klein aantal erg dure programma’s besteden. De tegenhanger
van het urenvoorschrift is dat omroepen hiermee een recht op een minimaal
aantal uren op de algemene programmakanalen gegarandeerd krijgen. Zo kunnen
zij niet naar andere aanbodkanalen worden verbannen.De leden van de PvdA-fractie verwijzen naar paragraaf 4.3
van de memorie van toelichting waar de regering aangeeft dat van één
van beide minima kan worden afgeweken. Deze leden vragen of dat alleen kan
als de betrokken omroepvereniging instemt met die afwijking en of de regering
de mogelijkheid van conflicten voorziet, indien een omroepvereniging staat
op zijn budget- of zendtijdgarantie maar de raad van bestuur om hem moverende
redenen voor het belang van de publieke omroep als geheel één
van beide garanties wenst los te laten.De passage in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel heeft betrekking
op de mogelijkheid af te wijken van het minimum aantal uren. Die mogelijkheid
is geregeld in artikel 2.52, tweede lid, van de Mediawet 2008. Er kan niet
afgeweken worden van de minimumgarantie op budget. Afwijking van het minimum
aantal zenduren op televisie en radio is alleen mogelijk op verzoek van de
omroep zelf, wanneer deze zich meer wil specialiseren op een ander platform
en de raad van bestuur dat niet strijdig acht met het algemeen belang van
de publieke omroep. De raad van bestuur kan dus een omroep niet dwingen af
te wijken van de minimumgarantie.4.4. Hoogte van het programmaversterkingsbudgetDe leden van de CDA-fractie vragen de regering een
nadere toelichting waarom zij gekozen heeft voor een verhoging van het programmaversterkingsbudget
naar 30%.Materieel verandert er niets in de verhoudingen tussen de omroepen en
de raad van bestuur. Dat laat ook de tabel op bladzijde 10 van de memorie
van toelichting zien. Het enige is dat het budget voor nieuwe diensten –
dat al bij de raad van bestuur zat – is toegevoegd aan het versterkingsbudget
voor radio en televisie. Dit is administratief vastgelegd door de verhoging
van 25 naar 30%.Wat betekent dit concreet? Van de extra rijksbijdrage gaat gewoon 75%
naar de omroepen en 25% naar de raad van bestuur. De raad van bestuur
houdt daarnaast een bedrag van € 50 miljoen. Dat geld is nu speciaal
bestemd voor internet en digitale themakanalen en wordt al volledig verdeeld
via de raad van bestuur. De wettelijke grondslag hiervoor is artikel 2.158
van de Mediawet 2008 (gelden voor bijzondere doelen). Ik wil deze € 50
miljoen onder regie van de raad van bestuur houden maar wel de bestemming
vrij geven, zodat er één totaalbudget is voor radio, televisie
en al het andere aanbod. Dat past beter in het digitale tijdperk en geeft
de publieke omroep meer bewegingsvrijheid. Als we dan naar het eindplaatje
kijken, naar het totale budget voor radio, televisie én nieuwe diensten,
dan zit de facto 30% bij de raad van bestuur en 70% bij de omroepen.
Materieel verandert er dus niets. In het onderhavige wetsvoorstel
is alleen het percentage in artikel 2.150 (programmaversterkingsbudget) aangepast
aan de feitelijke situatie.Zou het budget voor nieuwe diensten worden opgenomen in de brede budgetten
voor het media-aanbod zonder tegelijk het percentage van het programmaversterkingsbudget
te verhogen, dan zou er materieel wel iets veranderen. Het merendeel van de € 50
miljoen (75%) valt dan immers direct toe aan de vaste budgetten van
omroepen, ongeacht hun bijdrage aan innovatie en nieuwe diensten. Er is dan
dus minder «vrij» geld beschikbaar voor alle omroepen dan nu het
geval is, waardoor de raad van bestuur en de omroepen aan mogelijkheden verliezen
om met elkaar te sturen op een evenwichtig aanbod en vernieuwing. Ik vind
dit gezien de cruciale bijdrage van het budget voor nieuwe diensten aan de
innovatie van de publieke omroep onwenselijk.De leden van de CDA-fractie vragen wat de minister
vindt van de suggestie om aan de geld-op-schemasystematiek een minimum- en
maximumgarantie aan het budget voor omroepen te koppelen.Er is al een minimumgarantie voor het budget van omroepen, namelijk het
vaste budget waarop zij wettelijk recht hebben. Voor de omroepverenigingen
is dit een vast basisbudget vermeerderd met een vast ledenbudget afhankelijk
van hun ledental. Opgeteld zijn de vaste budgetten van alle omroepverenigingen
samen 70% van het totale budget dat voor hen beschikbaar is. Voor de
taakorganisaties is de wettelijke minimumgarantie eveneens het vaste eigen
budget, dat 70% bedraagt van het totale budget dat voor hen beschikbaar
is. Bij de verdeling van geld, ook volgens de systematiek van geld-op-schema,
moet de raad van bestuur altijd zorgen dat een omroep zijn vaste wettelijke
(minimum) budget krijgt.Ik zie geen noodzaak voor een maximumgarantie. De speelruimte om omroepen
meer geld te geven wordt immers als vanzelf ingeperkt door de omvang van het
versterkingsbudget (30%). Het is aan de raad van bestuur om, in overleg
met de omroepen, een evenwichtig totaalaanbod te bereiken en het budget van
omroepen is daarvan (voor 30%) een afgeleide. Een maximumbudget per
afzonderlijke omroep zou de coördinatie van de programmering in de praktijk
te zeer bemoeilijken.De leden van de CDA-fractie vragen of de toevoeging
van het budget voor neventaken aan het programmaversterkingsbudget betekent
dat de taakorganisaties ook in aanmerking kunnen komen voor dit deel van het
programmaversterkingsbudget.Deze vraag beantwoord ik bevestigend. Maar er is daarbij geen verschil
met de huidige wettelijke situatie. Volgens de Mediawet 2008 krijgen de NOS,
de NPS en Educom allen 75% van het geld dat voor hen beschikbaar is
als vast eigen budget. Daarnaast kunnen zij een beroep doen op het budget
voor nieuwe diensten en op het programmaversterkingsbudget voor radio en televisie.
In de praktijk draaide, zoals gezegd, overigens alleen de NPS mee in de verdeling
van het programmaversterkingsbudget en kregen de NOS en Educom op voorhand
100%. De regering vindt het wenselijk dat het budget van alle omroepen
kan variëren, zodanig dat een evenwichtig totaalaanbod wordt bereikt.
Dat betekent een lager vast budget voor alle taakorganisaties maar ook meedelen
in het programmaversterkingsbudget. Uiteraard dient de raad van bestuur rekening
te houden met bijzondere kenmerken van taakorganisaties. Zo zal de variatie
van het NOS-budget beperkt worden doordat de NOS veel vaste ankers (nieuws)
heeft in de programmering en langlopende contracten over uitzendrechten (sport).
Het is aan de raad van bestuur en de NOS om afspraken te maken over een goede
operationele werkwijze.De leden van de CDA-fractie vragen een reactie op de
suggestie om ook regionale omroepen een beroep op het programmaversterkingsbudget
te laten doen.Een direct beroep van een regionale omroep op het programmaversterkingsbudget
van de NPO is niet mogelijk. Het programmaversterkingsbudget is geen extern
fonds, het zijn middelen van de landelijke publieke omroep die volledig nodig
zijn om de programmering van de landelijke kanalen te realiseren. Het budget
wordt thans gevoed met 25% van de budgetten van de landelijke omroepverenigingen
en taakorganisaties; daarom kunnen alleen de landelijke omroepen een beroep
doen op dit budget.De middelen uit het programmaversterkingsbudget kunnen
worden aangewend om blinde vlekken in de programmering in te vullen of voor
het stimuleren van vernieuwing. De leden van de CDA-fractie vragen welke blinde
vlekken de laatste jaren zijn geconstateerd.In het verleden zijn verschillende lacunes geconstateerd in het aanbod
en het publieksbereik van de publieke omroep. Zo bleef het bereik onder jongere
groepen achter en is dit verbeterd sinds de drie televisiezenders in 2006
een nieuw profiel kregen. In de productie van nieuw Nederlands drama wordt
de komende jaren extra geïnvesteerd. Het programmaversterkingsbudget
kan door de raad van bestuur speciaal bestemd worden voor genres of doelgroepen
die in een lacune voorzien, maar het hoeft niet. In de huidige werkwijze wordt
al het geld van de omroepen én het versterkingsbudget «op schema»
gelegd waarop vervolgens omroepen intekenen. Na overleg beslist ten slotte
de raad van bestuur (in casu het netmanagement) wie wat gaat maken. Het resultaat
van deze werkwijze is dat sommige omroepen meer budget hebben en andere minder;
alles dat uitstijgt boven het wettelijke eigen vaste budget is in feite geld
uit het programmaversterkingsbudget. Het is bij deze werkwijze niet vast te
stellen aan welke afzonderlijke programma’s versterkingsbudget is besteed.In de systematiek van geld-op-schema zouden er geen lacunes hoeven te
ontstaan, zolang het schema evenwichtig is opgebouwd, voor alle tijdslots
wordt ingeschreven en de gemaakte programma’s aan de verwachtingen voldoen.
De praktijk is natuurlijk weerbarstiger. Het kan daarom in de toekomst nodig
zijn het versterkingsbudget toch (weer) direct voor bepaalde programma’s
te bestemmen. Het college van omroepen krijgt in het wetsvoorstel het recht
te adviseren over de werkwijze waarmee het programmaversterkingsbudget wordt
aangewend.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering het
met hen eens is dat omroepverenigingen zelf mogen bepalen welke themakanalen
zij oprichten.Al het publieke media-aanbod – ook digitale radio en televisiekanalen,
Uitzending Gemist en ander internetaanbod – maakt onlosmakelijk deel
uit van de publieke taak. Daarom vallen alle publieke kanalen onder de regie
van de raad van bestuur. Over de profielen van de aanbodkanalen heeft het
college van omroepen een adviserende taak. De raad van bestuur is er ook voor
verantwoordelijk dat het geheel en de afzonderlijke aanbodkanalen voldoen
aan de democratische, sociale en culturele behoeften van de Nederlandse samenleving.
Omroepen zorgen voor het programma-aanbod waarmee die kanalen worden gevuld.
Daarbij is een zekere mate van specialisatie mogelijk. De vrije hand voor
elke omroep om eigen themakanalen op te richten past daar niet bij. De raad
van bestuur heeft als taak om in het concessiebeleidsplan en bij eventuele
wijzigingen daarin via de meerjarenbegroting aard en aantal van de aanbodkanalen
op te nemen en daarvoor goedkeuring van de minister te verkrijgen. Eigen speelruimte
voor omroepen zou op dit punt het voldoen aan de Europese staatssteunregels
ernstig in gevaar kunnen brengen.De leden van de CDA-fractie vragen of zij het goed
zien dat door de gewijzigde bestemming van het programmaversterkingsbudget – «bevordering
van de pluriformiteit van het aanbod» – dit budget min of meer
in handen wordt gelegd van de raad van bestuur, zodat die kan bepalen wat
pluriformiteit is, waar deze tekort schiet en waar aanvulling nodig is, ook
als het aantal omroepverenigingen toeneemt en dus het aantal witte vlekken
zou moeten afnemen.Er verandert materieel niets aan de wijze waarop de raad van bestuur het
programmaversterkingsbudget kan inzetten. Sterker nog, de wet ondersteunt
de huidige praktijk en betrekt bovendien het college van omroepen bij de wijze
waarop het budget wordt ingezet. Ter toelichting merk ik het volgende op.De Mediawet 2008 wekt onbedoeld de indruk dat het programmaversterkingsbudget
een soort fonds moet zijn waarvoor omroepen voorstellen indienen en waaruit
netmanagers een keuze maken. Destijds was de kritiek dat er een zekere willekeur
in de honorering van voorstellen kon sluipen. Tegenwoordig leggen zowel de
omroepen als de raad van bestuur al hun geld op schema (een toelichting op
deze werkwijze is gegeven in de meergenoemde brief van 5 oktober 2007
en in de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel). Deze werkwijze
wordt door de meeste betrokkenen als een verbetering gezien. Strikt genomen
is het niet nodig de Mediawet aan te passen maar om misverstanden te voorkomen
heeft de regering toch de opsomming van specifieke doelen bij het programmaversterkingsbudget
geschrapt. In plaats daarvan benadrukt het wetsvoorstel dat het programmaversterkingsbudget
een instrument is ter bevordering van de pluriformiteit en codificeert het
aldus de bestaande praktijk binnen de publieke omroep. Daar komt nog bij dat
het college van omroepen in het wetsvoorstel een stem krijgt in de wijze waarop
de raad van bestuur het programmaversterkingsbudget aanwendt. Dus als de systematiek
van verdeling (niet de verdeling van de middelen zelf) in de toekomst wijzigt,
zijn omroepen daarbij niet alleen informeel maar ook formeel betrokken.De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering
ervoor voelt om de innovatietaak in de wet op te nemen en zo een budget hiervoor
een wettelijke basis te verlenen.De Mediawet 2008 kent in de publieke mediaopdracht al een onderdeel gericht
op innovatie (artikel 2.1, vierde lid). Daarvoor wordt tot op heden ook een
apart budget beschikbaar gesteld. Ik heb voorgesteld dit budget samen te voegen
met het programmaversterkingsbudget. Zo komt de raad van bestuur in positie
om over de gehele breedte middelen in te zetten voor vernieuwing. Dat is dan
niet alleen technisch gedreven vernieuwing maar ook juist programmatische
vernieuwing, dus ruimte voor onderzoek, ontwikkeling en experiment. Naar aanleiding
van de voorstellen van de leden van de PvdA-fractie bij de behandeling van
de mediabegroting voor 2009 heb ik toegezegd mij sterk te maken voor programmatische
vernieuwing en ik heb daarover afspraken gemaakt met de raad van bestuur.
Ik heb de Tweede Kamer daarover ingelicht bij brief van 15 december 20081. Daarmee is de intentie om vernieuwing prioriteit te
geven voldoende geborgd. Ik verwacht dat de raad van bestuur in de meerjarenbegroting
2010–2014 en het concessiebeleidsplan 2010–2015 dit voornemen
nader uitwerkt. In de prestatieovereenkomst voor de nieuwe concessieperiode
kan dit vervolgens tussen mij en de raad van bestuur worden vastgelegd. Ten
overvloede vermeld ik hier dat artikel 2.158 van de Mediawet
2008 mij de bevoegdheid geeft gelden te oormerken voor bijzondere doelen.
Ik acht echter een actieve en centrale rol van de raad van bestuur de beste
garantie voor de daadwerkelijke en voortgaande vernieuwing van het media-aanbod
van de landelijke publieke mediadienst.De leden van de VVD-fractie vragen of het niet veel
meer voor de hand ligt dat de netto-inkomsten uit nevenactiviteiten gebruikt
moeten worden voor de realisering van de publieke programmering.Het wetsvoorstel beoogt de omroepverenigingen wat meer ruimte te geven
om eigen inkomsten te gebruiken voor verenigingsactiviteiten, met name voor
ledenwerving. De opbrengsten uit nevenactiviteiten behoren tot die eigen inkomsten.
Bij nader inzien is er veel voor te zeggen om de netto-inkomsten uit nevenactiviteiten
uitsluitend voor de publieke programmering te bestemmen. Nevenactiviteiten
houden immers rechtstreeks verband met de publieke taak en inkomsten uit bijvoorbeeld
exploitatie van rechten op publieke programma’s kunnen alleen maar verworven
worden vanwege het feit dat die programma’s in het kader van de publieke
taak zijn gemaakt. In de nota van wijziging is het wetsvoorstel hierop aangepast.
Daarmee wordt tevens tegemoetgekomen aan bezwaren van de Europese Commissie
tegen de mogelijkheid dat inkomsten uit programmabladen voor verenigingsdoeleinden
kunnen worden gebruikt. In nader overleg met de Europese Commissie is toegezegd
dat de regels op dit punt worden aangepast. Dit is in de nota van wijziging
opgenomen.De leden van de VVD-fractie menen net als de Raad van
State dat het bij ontbreken van specifieke criteria lastiger wordt de rechtmatigheid
en de effectiviteit van de besteding van het programmaversterkingsbudget vast
te stellen en vraagt hoe aan dit bezwaar tegemoet kan worden gekomen.Voor het antwoord op hun vraag verwijs ik de leden van de VVD-fractie
naar het antwoord op vergelijkbare vragen van de leden van de CDA-fractie
in het begin van deze paragraaf.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het
klopt dat het programmaversterkingsbudget wordt verhoogd door hieraan het
budget voor neventaken toe te voegen. Verder willen deze leden weten hoe groot
het risico is dat er veel minder (of veel meer) budget besteed gaat worden
aan die neventaken.Dit klopt. Doordat de raad van bestuur net als nu eindverantwoordelijk
is voor de besteding van het totaal van bedoelde middelen, kan deze net als
nu blijven sturen op een goed evenwicht tussen traditionele radio- en televisieactiviteiten
en innovatie. Ontwikkelingen in techniek en veranderingen in het mediagebruik
bepalen hoeveel geld er terecht komt bij websites, digitale themakanalen,
mobiele diensten en dergelijke. Ik verwacht niet dat dit budget zal dalen.
Overigens zal het al moeilijker zijn productiebudgetten voor de divers platforms
te onderscheiden. Nu al werken omroepen vaak met multimediale concepten en/of
redacties. Juist de samenvoeging van het programmaversterkingsbudget voor
radio en televisie met het budget voor nieuwe diensten ondersteunt een multimediale
werkwijze.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
of bepaalde organisaties structureel kunnen worden bevoordeeld uit het programmaversterkingsbudget
en of dit leidt tot grotere fluctuaties in de jaarlijkse inkomsten van een
omroep. Verder vragen zij toelichting waarom het programmaversterkingsbudget
is verhoogd van 25 naar 30 procent.Bij de verdeling van geld, ook volgens de systematiek van geld-op-schema,
moet de raad van bestuur altijd zorgen dat omroepen hun vaste wettelijke (minimum)
budget krijgen. Daarbovenop zullen omroepen in wisselende mate profiteren
van het programmaversterkingsbudget. Dat hangt af van wat zij willen en kunnen
maken, wat de behoeften zijn in de programmering en wat de uitkomst is van
intekening op en overleg over het uitzendschema van de publieke kanalen. Ik
proef bij de leden van de fractie van ChristenUnie zorg dat sommige omroepen
altijd aanzienlijk meer krijgen en anderen nooit. Ik erken dat dit mogelijk
is maar vind het stellen van maxima onnodig en onwenselijk, zoals ik heb toegelicht
in het antwoord op eerdere vragen van de leden van de CDA-fractie in deze
paragraaf.Voor een toelichting over de samenvoeging van het budget voor programmaversterking
en het afzonderlijke budget voor neventaken (administratief vastgelegd door
het percentage te verhogen van 25 naar 30%) verwijs ik de leden van
de fractie van de ChristenUnie naar het antwoord op een vergelijkbare vraag
van de leden van de CDA-fractie in het begin van deze paragraaf.De leden van de fractie van D66 horen graag een reactie
op de kritiek van de Raad van State op het schrappen van de doelen van het
programmaversterkingsbudget.Voor het antwoord op hun vraag verwijs ik de leden van de D66-fractie
naar het antwoord op vergelijkbare vragen van de leden van de CDA-fractie
in het begin van deze paragraaf.De leden van de SGP-fractie vragen of de invulling
van het programmaversterkingsbudget voldoende zekerheid biedt aan de omroepen
en of een classificatie die zekerheid mogelijk kan vergroten.De leden vragen
voorts waarom de regering een abrupte halvering van de inkomsten door de ledendrempel
onwenselijk acht, maar een mogelijke jaarlijkse fluctuatie van dertig procent
als gevolg van de inzet van het programmaversterkingsbudget wel toelaatbaar
acht.De raad van bestuur hanteert bij de inzet van het programmaversterkingsbudget
de systematiek van geld-op-schema. Deze geeft de omroepen duidelijkheid over
de prioriteiten en de financiële vertaling daarvan bij de programmering.
Het in de wet opnemen van beperkingen daarbij is niet bevorderlijk voor een
effectieve werkwijze binnen het landelijke publieke bestel. De hoofdlijnen
voor de programmering van de publieke omroep liggen vast in het concessiebeleidsplan,
de prestatieovereenkomst en de jaarlijkse meerjarenbegroting. Meer wettelijke
sturing of classificatie biedt naar mijn oordeel geen toegevoegde waarde.Halvering van budget en uren voor een omroepvereniging als gevolg van
het dalen van het ledental onder een harde grens van 300 000 leden kan
tot een discontinuïteit bij die vereniging leiden die ik schadelijk acht
voor de vervulling van de publieke mediaopdracht. Schommelingen als gevolg
van de toekenning van het programmaversterkingsbudget zijn van een geheel
andere orde. Hier speelt enerzijds het belang van de publieke omroep als geheel
om voor de best mogelijke programmering te zorgen en anderzijds het belang
van een omroep om met sterke programma’s voor continuïteit van
de eigen organisatie te zorgen en bij te dragen aan de continuïteit en
kwaliteit van het landelijk bestel. Artikel 2.55 van de Mediawet 2008 draagt
de raad van bestuur op om tot afspraken met alle omroepen te komen over de
kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen voor het media-aanbod, het publieksbereik
en de wederzijdse inspanningen daarvoor. Verder zijn omroepen in de redactie
van een voor hen belangrijk algemeen aanbodkanaal vertegenwoordigd. Deze waarborgen
zijn mijns inziens voldoende om grote schommelingen in budget te voorkomen. Mocht dat toch voorkomen, dan kan dit niet anders dan een bewuste
keuze zijn van een omroep ten aanzien van de programmering waarvoor deze zich
inschrijft.De leden van de SGP-fractie vragen of er een vermenging
van het budgetten optreedt, nu de gelden met het oormerk neventaken te bevorderen
samengevoegd worden met gelden die pluriformiteit moeten waarborgen.Er is inderdaad vermenging maar ik vind deze niet onhelder. Over de hele
linie van het publieke media-aanbod – van radio en televisie tot internet
en mobiele diensten – is pluriformiteit een centrale waarde waarop de
raad van bestuur bijstuurt. Omdat de wet geen onderscheid meer maakt tussen
hoofdtaken en neventaken, ligt het voor de hand dat het versterkingsbudget
voor radio en televisie en het versterkingsbudget voor websites, digitale
themakanalen, mobiele diensten en technologische innovatie worden samengevoegd.
Het verhoogde programmaversterkingsbudget heeft dus een multimediale bestemming
maar er verandert materieel niets in de (financiële) verhoudingen tussen
de omroepen en de raad van bestuur. Ik verwijs verder naar het antwoord op
eerdere vragen van de leden van de fractie van GroenLinks in deze paragraaf.4.5. Toelating van nieuwe omroepverenigingenDe leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan
toelichten wat de criteria zijn waaraan de toegevoegde waarde van nieuwe initiatieven
wordt getoetst.Nieuwe initiatieven komen alleen voor een voorlopige erkenning in aanmerking,
wanneer zij de verscheidenheid van het publieke media-aanbod vergroten. Zij
moeten dus iets anders bieden dan wat al voorhanden is binnen de publieke
omroep. De Mediawet 2008 spreekt van een andere inhoud en strekking van programma’s.
Deze omschrijving geeft interpretatieruimte die bij beslissingen in het verleden
is opgerekt. Het onderhavige wetsvoorstel is concreter: nieuwkomers moeten
een andere stroming vertegenwoordigen en hun aanbod moet wat betreft genre,
inhoud en doelgroepen (cumulatief) iets nieuws toevoegen aan het bestaande.Bij nieuwe initiatieven zullen de adviseurs (Raad voor cultuur, het Commissariaat
voor de Media en de raad van bestuur van de Nederlandse publieke omroep) zich
eerst en vooral baseren op hun beleidsplan. Voor omroepen die een voorlopige
erkenning hebben gekregen, wordt na 5 jaar opnieuw beoordeeld of zij iets
hebben toegevoegd. Dan wegen dus ook de programmatische prestaties in de praktijk
mee. De minister kan zich dan bovendien, behalve op adviezen van de Raad voor
cultuur, het Commissariaat voor de Media en de raad van bestuur van de Nederlandse
publieke omroep, ook baseren op het rapport van de evaluatie(- of visitatie)commissie
die elke 5 jaar terugkijkt op het functioneren van de publieke omroep.De leden van de CDA-fractie vragen de regering of zij
het redelijk vindt om de financiële implicaties van extra toetreders
tot het publieke bestel impact te laten hebben op de budgetten van alle omroepen
die deel uitmaken van dit bestel en niet alleen op die van de erkende omroepverenigingen.Tot nog toe is het budget voor omroepverenigingen samen steeds verdeeld
over het aantal omroepverenigingen dat een erkenning heeft. Het budget van
de NPS was daaraan gekoppeld (evenveel als een A-omroep) maar wordt in dit
wetsvoorstel zelfstandig vastgesteld door de minister, zoals
al het geval is voor de NOS en Educom. De verhoudingen tussen de verschillende
budgetten worden goeddeels bepaald door de omvang van het wettelijke minimum
aantal uren en door traditie c.q. continuïteit in de toewijzing van budgetten.
In theorie is het denkbaar dat de verhoudingen wijzigen. Zeker wanneer het
aantal omroepverenigingen in enige erkenningperiode sterk stijgt of daalt,
kan dat een reden zijn om het budget voor omroepverenigingen samen te herzien.
Deze beslissing heeft dan uiteraard ook consequenties voor de budgetten van
taakorganisaties. De minister stelt de budgetten vast op grond van artikel
2.149 van de Mediawet 2008 zoals gewijzigd door dit wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie vragen wat de regels zijn
voor het verenigingssaldo van een omroep na toetreding.Het verenigingsvermogen van een omroep moet bij het verkrijgen van een
(voorlopige) erkenning nihil of positief zijn. Iedere vijf jaar ontstaat daarmee
een peilmoment voor het verenigingsvermogen. Een (aspirant-)omroepvereniging
mag tot maximaal € 750 000 een verenigingsreserve opbouwen.
Tussen de twee peilmomenten kan een omroepvereniging ook een negatief verenigingsvermogen
hebben. Maar dit negatieve verenigingsvermogen moet bij de volgende erkenning
weer nihil of positief zijn. Daarmee ligt er een ondergrens voor het negatieve
verenigingsvermogen. Een omroepvereniging moet voor de volgende erkenningperiode
het negatieve verenigingsvermogen weer hebben ingelopen, anders kan er geen
nieuwe erkenning worden verleend.De leden van de CDA-fractie vragen wat de regering
bedoelt met de opmerking in de memorie van toelichting dat de openheid van
het bestel «vanzelfsprekend ook geldt voor one-issueorganisaties en
subculturen».De passage in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel signaleert
vooral een sociologisch feit, namelijk dat mensen zich tegenwoordig op verschillende
manieren organiseren. Er zijn nog steeds klassieke stromingen die zich kenmerken
door een algemene maatschappijvisie en daarmee samenhangende overtuigingen
en activiteiten, zoals de meeste politieke partijen en kerkelijke organisaties.
Daarnaast zijn er lossere verbanden; het is in dit verband dat de enigszins
ongelukkige termone-issueorganisatie is gebruikt,
rond onderwerpen of levensstijlen zoals milieuorganisaties en subculturen
van jongeren. Deze ontwikkeling van alomvattende naar meer selectieve stromingen
heeft al zijn weerslag gehad op de toelating van nieuwe omroepverenigingen.
De regering wil de openheid van de publieke omroep graag bewaren en bij de
tijd houden. Dat betekent echter niet dat elke omroep die een niche vindt,
wordt toegelaten. Dat zou leiden tot nodeloze versnippering van publieke middelen.
Bovendien is publieke zendtijd niet bedoeld om alleen een eigen achterban
te bedienen. De opgave voor omroepverenigingen is juist om vanuit een eigen
identiteit programma’s te maken die een bredere weerklank hebben en
discussie bevorderen.In weerwil van de ongelukkige passage over one issue organisaties blijft het begrip stroming in de wet dan ook breed
gedefinieerd. Omroepverenigingen moeten een maatschappelijke, culturele, godsdienstige
of geestelijke stroming vertegenwoordigen en zich in het media-aanbod richten
op de bevrediging van in de samenleving levende maatschappelijke, culturele
of godsdienstige dan wel geestelijke behoeften (artikel 2.24 tweede lid, onderdeel
c, van de Mediawet 2008). Aan het stromingsbeginsel is in dit wetsvoorstel
bovendien hernieuwd gewicht toegekend. De opsomming van criteria voor toegevoegde
waarde in het wetsvoorstel – stroming, genre en inhoud, doelgroep –
is niet toevallig. Het impliceert dat een stroming zijn meer behelst dan voldoende
leden hebben en voorzien in bepaalde programma’s voor bepaalde doelgroepen.
Anders gezegd moet de toegevoegde waarde van nieuwkomers niet
alleen blijken uit andere programma’s voor een ander publiek; het gaat
er bovendien om te werken vanuit een maatschappijvisie ofovertuiging die bijdraagt
aan de pluriformiteit van de publieke omroep. Alles overziend meen ik dat
de bedoelingen van het wetsvoorstel, samen met deze nota naar aanleiding van
het verslag, voldoende duidelijk zijn om toelating van nieuwe omroepen met
een beperkte scope te voorkomen.De leden van de PvdA-fractie menen dat het begrip «maatschappelijke
stroming» niet zover zou moeten strekken dat er ruimte ontstaat voor
een veelheid van one-issue omroepen, omdat dit een tijdbom zou leggen onder
het publieke bestel. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering dan ook
een nieuwe definitie te formuleren voor het begrip «maatschappelijke
stroming».De formulering van de passage over one issue
organisaties in de memorie van toelichting is ongelukkig en in tegenspraak
met de geest van het wetsvoorstel. Zoals toegelicht in mijn antwoord op een
eerdere vraag van de leden van de CDA-fractie over het stromingsbeginsel,
blijft het begrip stroming in de wet breed gedefinieerd. Aan het stromingsbeginsel
is in dit wetsvoorstel bovendien hernieuwd gewicht toegekend. De toegevoegde
waarde van nieuwkomers moet niet alleen blijken uit andere programma’s
voor een ander publiek, het gaat er bovendien om te werken vanuit een maatschappijvisie
of overtuiging die bijdraagt aan de pluriformiteit van de publieke omroep.
Het is niet nodig en ook moeilijk om in het wetsvoorstel een nieuwe definitie
te geven voor het begrip stroming. Alles overziend meen ik dat de bedoelingen
van het wetsvoorstel, samen met deze nota naar aanleiding van het verslag,
voldoende duidelijk zijn om toelating van nieuwe omroepen met een beperkte
scope te voorkomen.De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre dit wetsvoorstel
tot doel heeft om tot een publieke omroep te komen die qua verdeling van zendtijd
een representatieve vertegenwoordiging is van de verschillende stromingen
in ons land. Mede naar aanleiding van het advies van de Raad van State vragen
deze leden verder hoe de regering voorkomt dat het omroepbestel gesloten wordt
voor nieuwe stromingen.De regering houdt vast aan een systeem waarin mensen zichzelf van onderop
organiseren in omroepverenigingen. Er kan dan wel een zekere discrepantie
ontstaan tussen de omvang van «stromingen» binnen de publieke
omroep enerzijds en de bevolking anderzijds. Sterker nog, in de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel constateert de regering dat omroepverenigingen
alle opvattingen en interesses niet automatisch bestrijken. Voor het verzekeren
van pluriformiteit is eerst en vooral centrale coördinatie (bij)sturing
van de programmering nodig. De raad van bestuur houdt daarvoor de bevoegdheden
en geld (programmaversterkingsbudget). In tweede instantie kan volgens mij
de vijfjaarlijkse evaluatie van alle omroepen door de visitatiecommissie een
rol gaan spelen. Deze evaluatie kan inzichtelijk helpen maken hoe omroepen
zich van elkaar onderscheiden, wat ieders bijdrage is aan het geheel en wiens
prestaties echt achter blijven.Het wetsvoorstel zoekt een nieuw evenwicht tussen openheid en versnippering.
Een beroep op schaarse publieke zendtijd en middelen is alleen gerechtvaardigd,
wanneer een nieuw initiatief echt iets toevoegt. Als bestaande omroepen alle
onderwerpen en doelgroepen al in hun programmering bestrijken en bereiken,
dan is er geen reden om de nieuwe omroep toe te laten, zelfs al vertegenwoordigt
deze wel een andere maatschappelijke stroming. Sterker nog, het wetsvoorstel
moedigt omroepen aan om programma’s te (blijven) maken die andere interessegebieden
en doelgroepen bestrijken dan de eigen achterban.De leden van de VVD-fractie vragen om een principiële
keuze te maken tussen de «openheid» en de «bestuurbaarheid»
van het bestel. Verder vragen zij of met dit wetsvoorstel ook daadwerkelijk
de «versnippering wordt tegengegaan», zonder ten principale te
tornen aan de openheid van het bestel. Voorts vragen deze leden welke beslissingen
in het verleden nopen tot aanscherping van «toegevoegde waarde»
voor nieuwkomers en of dit niet ervaren zal worden als het wijzigen van de
spelregels tijdens het spel. Tot slot vragen zij een toelichting op de zinsnede
dat de openheid van het bestel «vanzelfsprekend ook geldt voor one-issue
organisaties en subculturen».Het wetsvoorstel zoekt een nieuw evenwicht tussen openheid en versnippering.
Daarbij is ten principale de keuze dat openheid als doelstelling ten dienste
moet staan aan de pluriformiteit. Een beroep op schaarse publieke zendtijd
en middelen is alleen gerechtvaardigd wanneer een nieuw initiatief echt iets
toevoegt. Het wetsvoorstel verheldert dit door drie criteria voor toegevoegde
waarde te noemen, die cumulatief gelden: stroming, genre en inhoud, en doelgroepen.Toegevoegde waarde is ook in de Mediawet 2008 al een eis waaraan nieuwe
initiatieven moeten voldoen om in aanmerking te komen voor een erkenning.
De omschrijving in de wet is echter ruimer: de «inhoud en strekking»
van het (voorgenomen) aanbod moeten anders zijn dan hetgeen al voorhanden
is. Deze omschrijving geeft de nodige ruimte voor interpretatie die in het
verleden is opgerekt. Ik vind het niet mijn taak om terug te kijken op de
besluitvorming onder mijn ambtsvoorgangers. Ik wil wel helder zijn dat ik
toegevoegde waarde zwaar weeg bij de aankomende verlening van erkenningen.
Daarom heb ik de visitatiecommissie gevraagd mij behulpzaam te zijn bij het
evalueren van de toegevoegde waarde van de omroepen die nu nog een voorlopige
erkenning hebben: Max en LliNK. Dit wetsvoorstel scherpt de criteria voor
de beoordeling van nieuwe aanvragers aan. Er is geen sprake van het wijzigen
van de regels tijdens het spel. Sinds meergenoemde brief van 5 oktober
2007 zijn de plannen voor de publieke omroep bekend. Mocht de behandeling
van dit wetsvoorstel onverhoopt niet zijn afgerond voordat omroepen daadwerkelijk
hun aanvraag indienen, dan zal ik mij baseren op de Mediawet 2008. Zoals ik
al aangaf, geeft de Mediawet discretionaire bevoegdheid aan de minister om «toegevoegde
waarde» in te vullen.Voor het antwoord op de vraag naar one-issue organisaties verwijs ik de leden van de VVD-fractie naar het antwoord op vergelijkbare
vragen van de leden van de fracties van het CDA en de PvdA hiervoor.De leden van de VVD-fractie vragen of het niet de voorkeur
verdient scherpere eisen te stellen aan het lidmaatschap in plaats van allerlei
subjectieve criteria. Ligt ministeriële willekeur hier niet op de loer,
zo vragen deze leden.Ik ben het met de leden van de VVD-fractie eens dat het belangrijk is
dat er een hard en objectief criterium blijft waaraan elke omroep moet voldoen
om in aanmerking te komen voor een erkenning. Daarom handhaaft het wetsvoorstel
de ledeneis: 150 000 voor erkende omroepen en 50 000 voor nieuwe
initiatieven. In antwoord op eerdere vragen heb ik al opgemerkt dat niet zomaar
iedereen mee telt als lid. De drempel zou nog kunnen worden verhoogd door
de ledeneisen te verhogen. In de afweging tussen openheid en bestuurbaarheid
van het bestel heeft de regering gemeend de ledeneisen nu gelijk te moeten
houden. Toegevoegde waarde blijft mijns inziens een prima tweede criterium
om nieuwe initiatieven aan te toetsen, te meer nu de drie criteria in het
wetsvoorstel hieraan helder invulling geven. Mijn besluit is mede gebaseerd
op adviezen van de Raad voor cultuur, het Commissariaat voor de Media en de
raad van bestuur van de publieke omroep. Objectief is mijn besluit daardoor
nog niet, wel intersubjectief. Een nieuwkomer die vind dat hij
ten onrechte word afgewezen, kan bovendien naar de rechter stappen.De leden van de VVD-fractie vragen of «maatschappelijke
stroming» niet beter een doorslaggevend element kan zijn bij de beoordeling
van de toegevoegde waarde van kandidaat-omroepen.Nee, dat zou een stap terug zijn in de tijd. Al sinds de gewijzigde Omroepwet
van 1978 moeten nieuwe initiatieven niet alleen een stroming vertegenwoordigen
en voldoende leden hebben, maar ook iets nieuws toevoegen aan het bestaande
programma-aanbod en het publieksbereik. Ook in dit wetsvoorstel blijft de
doelstelling openheid ondergeschikt aan de doelstelling pluriformiteit. Als
bestaande omroepen alle onderwerpen en doelgroepen al in hun programmering
bestrijken en bereiken, juist ook omdat zij niet alleen preken voor eigen
parochie, dan is er geen reden om een nieuwe omroep toe te laten, zelfs al
vertegenwoordigt deze wel een andere maatschappelijke stroming. Daar komt
bij dat genre en inhoud van programma’s en doelgroepen zich concreter
laten beschrijven dan een stroming. Daardoor biedt toepassing van in elk geval
deze criteria houvast voor zowel nieuwe aanvragers als de minister en zijn
adviseurs.De leden van de VVD-fractie vragen hoe het eenmalig
werven van 50 000 x € 5,73 aan lidmaatschapsgelden voor aspirant-omroepen
de garantie op een miljoenenstroom aan inkomsten uit belastinggelden gedurende
een periode van vijf jaar kan rechtvaardigen.In deze tijd is het geen geringe prestatie om 50 000 leden te werven.
Bovendien moeten nieuwe initiatieven aan meer eisen voldoen: ze moeten toegevoegde
waarde hebben, ze moeten financieel gezond zijn (positieve verenigingsreserve),
ze moeten een vereniging zijn met inspraak voor leden, ze moeten bereid zijn
tot samenwerking binnen het bestel en ze moeten zich (gaan) houden aan alle
regels van de Mediawet.De leden van de VVD-fractie vragen wat wordt verstaan
onder «een negatief oordeel» van de evaluatiecommissie en waarom
de erkenning van een omroep niet al na één negatieve evaluatie
kan worden geweigerd.De mogelijkheid om de erkenning van bestaande omroepen niet meer te verlengen
is in het licht van de geschiedenis vergaand te noemen. Een dergelijk besluit
zal – politiek en juridisch – alleen stand houden wanneer sprake
is van een zorgvuldige procedure. Het wetsvoorstel zoekt daarom aansluiting
bij de evaluatie van omroepen door de vijfjaarlijkse evaluatie(- of visitatie)commissie,
die immers al verplicht is en waarmee straks twee maal ervaring is opgedaan.
De commissie kan zelf bepalen hoe zij haar oordeel inricht maar een eenduidig
eindoordeel geeft de minister natuurlijk meer houvast dan een meerduidig of
zelfs tweeslachtig oordeel. Hoe dan ook blijft de minister eindverantwoordelijk.
Hij zal zijn besluit behalve op het visitatierapport ook baseren op adviezen
van de Raad voor cultuur, het Commissariaat voorde Media en de raad van bestuur
over de aanvragen voor een erkenning.Het wetsvoorstel geeft bestaande omroepen die niet goed presteren, nog
eenmaal de kans om het beter te doen. Dit draagt bij aan de zorgvuldigheid
en legitimiteit van een besluit om geen erkenning meer te verlenen. Bovendien
kan de visitatiecommissie zich vrij voelen om een helder oordeel te geven.
Zou de minister al na het eerste negatieve oordeel een erkenning kunnen intrekken,
dan kan het onbedoelde effect zijn dat de visitatiecommissie terughoudend
is in haar oordeel over de omroepen.De leden van de VVD-fractie vragen of bestaande omroepverenigingen
bevoordeeld worden ten opzichte van nieuwkomers, omdat de laatste iets nieuwe
dienen toe te voegen aan het bestaande.Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik de leden van de VVD-fractie
naar het antwoord op hun eerdere vraag in deze paragraaf over de afweging
tussen de openheid en de bestuurbaarheid van het bestel.De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering
in te gaan op de zorg van de Raad van State dat bestaande omroepen nieuwe
omroepen buiten de deur kunnen houden door bepaalde programma’s te gaan
aanbieden.Deze zorg van de Raad van State impliceert dat Raad openheid belangrijker
vindt dan pluriformiteit. Openheid is echter sinds de Omroepwet van 1978 ondergeschikt
en dienstbaar aan pluriformiteit: als omroepen niets nieuws toevoegen aan
het programma-aanbod en het publieksbereik, is er geen reden hun schaarse
publieke middelen te geven. Voorts verwijs ik de leden van de fractie van
GroenLinks naar de hiervoor gegeven antwoorden op vergelijkbare vragen van
de leden van de VVD-fractie.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
of openheid voor one-issue organisaties past bij het scherper toetsen van
nieuwe initiatieven en de wens om omroepen aan te moedigen programma’s
te blijven maken die andere interessegebieden en doelgroepen bestrijken dan
de eigen achterban. Deze leden vragen of er op basis van de verhelderde criteria
voor one-issue organisaties nog kans is op toelating tot het omroepbestel.De leden van de fractie van de ChristenUnie verwijs ik voor het antwoord
op hun vragen naar de hiervoor gegeven antwoorden op vergelijkbare vragen
van de leden van de fracties van het CDA en de PvdA.De leden van de fractie van D66 vragen hoe de «toegevoegde
waarde» van nieuwe initiatieven wordt beoordeeld. Deze leden vinden
het discutabel het criterium «maatschappelijke stroming» daarbij
zwaarder te laten wegen.De opsomming van criteria voor toegevoegde waarde in het wetsvoorstel –
stroming, genre en inhoud, en doelgroep – impliceert dat een nieuw initiatief
op alle drie de fronten moet bijdragen aan de verscheidenheid van de publieke
omroep. Anders gezegd moet de toegevoegde waarde van nieuwkomers blijken uit
andere programma’s voor een ander publiek, en gemaakt vanuit een maatschappijvisie
of -overtuiging die nog niet vertegenwoordigd is binnen de publieke omroep.
Er is geen sprake van dat het stromingsbeginsel van deze drie criteria het
zwaarste weegt.De leden van de fractie van D66 vragen af of een ondergrens
van bijvoorbeeld 100 000 leden niet meer recht doet aan de hedendaagse
betrokkenheid dan een drempel van 150 000 leden.Hoe lager de ondergrens, hoe minder maatschappelijke steun kan dienen
als rechtvaardiging voor het beroep van omroepverenigingen op publieke middelen.
Een lagere ondergrens vergroot bovendien het risico op versnippering, waardoor
de kwaliteit van de programmering kan verwateren en het bestel onbestuurbaar
kan worden. De regering heeft er daarom voor gekozen de ondergrens van 150 000
leden de constante factor voor legitimatie van erkende omroepverenigingen
te laten (voor nieuwe initiatieven blijft de ondergrens 50 000 leden).De leden van de fractie van D66 vragen welke voordelen
oudere omroepen hebben ten opzichte van nieuwe omroepen.Omroepen die al erkend zijn, hebben recht op uitzenduren en middelen binnen
de publieke omroep. Daartegenover staan programmatische plichten en de diverse
regels van de Mediawet waaraan zij zich moeten houden. Nieuwe omroepen hebben
nog geen rechten maar ook geen plichten. Voor zover de vraag van de leden
van de D66-fractie refereert aan mogelijkheden van diverse categorieën
van omroepen om ledenwerving te financieren, verwijs ik naar het antwoord
op de eerdergenoemde kamervragen over een «gelijk speelveld» voor
omroepen1.De leden van de SGP-fractie vragen mede naar aanleiding
van het advies van de Raad van State of het begrip maatschappelijke stroming
wordt uitgehold, omdat nieuwe initiatieven alleen een erkenning krijgen als
hun programmering vernieuwend is. Zij vragen welke relatie er bestaat tussen
het criterium maatschappelijke stroming en de programmatische invulling van
het aanbod.Voor de toelating tot het bestel is er sprake van cumulatieve eisen. Alle
omroepverenigingen moeten zich tot doel stellen een maatschappelijke, culturele,
geestelijke of levensbeschouwelijke stroming in de bevolking te bedienen en
dat dient tot uiting te komen in hun (voorgenomen) programmabeleid. Voor nieuwe
initiatieven geldt bovendien de eis dat zij iets nieuws moeten toevoegen aan
hetgeen al voorhanden is. Het wetsvoorstel geeft daarvoor drie criteria: stroming,
genre en inhoud, en doelgroep. Op alle drie de fronten dient een nieuw initiatief
iets toe te voegen. Ik deel de opvatting van de Raad van State niet dat de
stromingseis doorslaggevend zou moeten zijn. Ik verwijs de leden van de SGP-fractie
daarvoor naar het eerdere antwoord op vergelijkbare vragen van de leden van
de VVD-fractie.De leden van de SGP-fractie vragen hoe oneerlijke concurrentie
tussen bestaande omroepen en nieuwe initiatieven wordt voorkomen.Bestaande omroepen hebben al publieke zendtijd en middelen, waardoor er
geen eerlijke concurrentie kan zijn. Daar staat tegenover dat bestaande omroepen
publieke taken hebben en zich aan veel regels moeten houden. Nieuwe initiatieven
hebben nog geen rechten maar ook geen plichten. De leden van de SGP-fractie
doelen wellicht op de constatering van de Raad van State dat bestaande omroepen
nieuwkomers kunnen weren door zelf de gaten in het aanbod en het publieksbereik
te vullen, zodat nieuwkomers geen toegevoegde waarde kunnen hebben. Wanneer
bestaande omroepen er in slagen om samen te voorzien in alle interesses en
behoeften binnen de Nederlandse bevolking, dan vervullen zij de publieke mediaopdracht
uitstekend en is er geen noodzaak nieuwe omroepen toe te laten.De leden van de SGP-fractie vragen welke voorzieningen
voorkomen dat het programmaversterkingsbudget wordt aangewend om die onderwerpen
en programma’s af te dekken waarop nieuwe omroepen zich zouden willen
richten.Zoals al opgemerkt, blijft de doelstelling openheid ondergeschikt aan
de doelstelling pluriformiteit. Als omroepen samen en dankzij bijsturing van
de raad van bestuur een pluriform aanbod maken dat uiteenlopende invalshoeken,
onderwerpen, vormen en stijlen, en smaken en interesses bedient, dan is er
geen noodzaak nieuwe omroepen toe te laten.4.6. Evaluatie van erkende omroepverenigingenDe leden van de PvdA-fractie horen graag de reactie
van de regering op de brief van 29 januari 2009 van de raad van bestuur
van de Nederlandse publieke omroep aan de Tweede Kamer. In het bijzonder vragen
zij een reactie op de stelling van de NPO dat bestaande omroepen op basis
van het wetsvoorstel nauwelijks kritisch geëvalueerd kunnen worden.Ik herken mij gedeeltelijk in de brief van 29 januari 2009. Ik deel
de zorg over de bestuurbaarheid van de publieke omroep, als te veel organisaties
publieke zendtijd en geld moeten delen. Ik heb dit zelf al aan de orde gesteld
in de meergenoemde brief over de publieke omroep van 5 oktober 2007.
Het wetsvoorstel bevat dan ook verschillende maatregelen om versnippering
te bestrijden. In de woorden van de voorzitter van de raad van bestuur gaat
de «voordeur» wat verder dicht en de «achterdeur»
een beetje open. De mogelijkheid om de erkenning van bestaande omroepen niet
meer te verlengen is in het licht van de geschiedenis vergaand te noemen.
Juist daarom zoekt het wetsvoorstel aansluiting bij de evaluatie van omroepen
door het bestaande instrument van de vijfjaarlijkse evaluatie(- of visitatie)commissie,
waarmee straks twee maal ervaring is opgedaan.Ik begrijp de behoefte van de raad van bestuur en de leden van de PvdA-fractie
om de toegevoegde waarde van alle omroepen te wegen met het oog op de representativiteit
van de publieke omroep. De regering houdt vast aan een systeem waarin mensen
zichzelf van onderop organiseren in omroepverenigingen. Er kan dan wel een
zekere discrepantie ontstaan tussen de omvang van «stromingen»
binnen de publieke omroep enerzijds en de bevolking anderzijds. Sterker nog,
het wetsvoorstel zelf constateert dat omroepverenigingen alle opvattingen
en interesses niet automatisch bestrijken. Voor het verzekeren van pluriformiteit
is op de eerste plaats centrale (bij)sturing van de programmering nodig. De
raad van bestuur houdt daarvoor de bevoegdheden en geld (programmaversterkingsbudget).
In tweede instantie kan volgens mij de vijfjaarlijkse evaluatie van alle omroepen
door de visitatiecommissie een rol gaan spelen. Deze evaluatie kan inzichtelijk
helpen maken hoe omroepen zich van elkaar onderscheiden, wat ieders bijdrage
is aan het geheel en wiens prestaties echt achterblijven.Ik vermoed dat de verlening van erkenningen dit jaar de discussie op scherp
zet; een tiental nieuwe initiatieven lijkt zich te melden voor een erkenning
en over de definitieve erkenning van de vorige nieuwkomers Max en LliNK moet
ook een besluit vallen. Het is echter onwenselijk en onmogelijk om ter elfder
ure de spelregels drastisch te veranderen. Op het onderhavige wetsvoorstel
hebben omroepen zich ruimschoots sinds meergenoemde brief van 5 oktober
2007 kunnen voorbereiden. Bovendien blijven de voornaamste voorwaarden voor
een erkenning dezelfde: de ledendrempels blijven 50 000 voor nieuwkomers
en 150 000 voor bestaande omroepen; nieuwe initiatieven moeten toegevoegde
waarde hebben en aspirant-omroepverenigingen moeten hun toegevoegde waarde
in de praktijk hebben bewezen. Wanneer de behandeling van dit wetsvoorstel
in de Tweede en Eerste Kamer voor het zomerreces is afgerond, kunnen voor
nieuwkomers al de aangescherpte eisen gelden. Het gaat dan om de drie criteria
voor toegevoegde waarde en een positieve verenigingsreserve. Zou de regering
of de Tweede Kamer meer nieuwe eisen willen stellen aan een erkenning, dan
kunnen deze wellicht pas in de volgende erkenningprocedure ingaan. Dit is
het geval wanneer de nieuwe regels grote consequenties hebben voor de erkenning
van omroepen, terwijl zij zich daarop redelijkerwijs niet hebben kunnen voorbereiden.De leden van de SP-fractie vragen of het wetsvoorstel
een einde maakt aan de praktijk dat bij de erkenning van bestaande omroepen
alleen het ledental telt, en wat volgens de regering een ideaal
of maximaal aantal omroepverenigingen is.Dit wetsvoorstel introduceert de mogelijkheid om een omroepvereniging
na twee negatieve beoordelingen door de vijfjaarlijkse evaluatiecommissie
niet opnieuw een erkenning te verlenen. Zoals ook opgemerkt in antwoord op
de voorgaande vraag van de leden van de PvdA-fractie is dit in het licht van
de geschiedenis een vergaande maatregel. Juist daarom zoekt het wetsvoorstel
aansluiting bij de evaluatie van omroepen door de vijfjaarlijkse evaluatie(-
of visitatie)commissie, die immers al verplicht is en waarmee straks twee
maal ervaring is opgedaan. Het ideale aantal omroepverenigingen is niet op
voorhand te bepalen maar de uitkomst van in essentie twee factoren: aan de
ene kant de kracht van de raad van bestuur en de vitaliteit van de bestaande
omroepen om met elkaar te voorzien in veranderende opvattingen en interesses
binnen de bevolking en aan de andere kant de kracht van nieuwe initiatieven
om maatschappelijke steun te organiseren om eventuele lacunes te vullen. Ook
een gewenst maximum aantal omroepen vind ik lastig te bepalen. Wel is in de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aangegeven dat de grens van werkbare
verhoudingen nadert. Daarom vind ik het noodzakelijk de toegevoegde waarde
van nieuwe initiatieven zeer serieus en zwaar te wegen bij de afweging om
hen al of niet een erkenning voor de periode 2010–2015 te verlenen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen op basis
van welke criteria de visitatiecommissie tot haar oordeel komt en of het wel
waarschijnlijk is dat een commissie een omroep als slecht zal beoordelen.De evaluatiecommissie rapporteert over de wijze waarop de omroepen uitvoering
hebben gegeven aan de publieke mediaopdracht, en kijkt daarbij zowel naar
het aanbod als naar het publieksbereik en de organisatieontwikkeling van omroepen.
Het wetsvoorstel schrijft geen criteria voor. De raad van toezicht van de
NPO benoemt de leden van de evaluatiecommissie en formuleert de opdracht en
het beoordelingskader voor de zelfevaluatie die omroepen aanleveren. De commissie
kan haar werk vervolgens naar eigen inzicht inrichten. Het ligt voor de hand
dat de commissie in de beoordeling onder meer de eisen voor een erkenning
betrekt, zoals: komt de identiteit tot uitdrukking in de programma’s
en zijn de beoogde typen programma’s en het publieksbereik daadwerkelijk
gerealiseerd? Een beoordeling van een omroep heeft altijd en onontkoombaar
een kwalitatief en intersubjectief element, maar de commissie kan zijn oordeel
baseren op zelfevaluaties van de omroepen en gesprekken met medewerkers. Verder
kunnen kwantitatieve gegevens waarover de raad van bestuur beschikt meewegen,
zoals cijfers over genres en onderwerpen van de programma’s, het relatieve
aandeel in het programmaversterkingsbudget, gemeten bereik en de waardering
van de omroep bij de diverse doelgroepen, en nationale en internationale vakprijzen.De leden van de fractie van GroenLinks hebben gelijk dat de eerste visitatiecommissie
in 2005 vooral kritiek had op de onderlinge samenwerking en geen enkele afzonderlijke
omroep over de hele linie slecht beoordeelde. Wel was de evaluatiecommissie
zeer kritisch op onderdelen. Na het advies van de volgende evaluatiecommissie
zal blijken in hoeverre omroepen deze kritiek ter harte hebben genomen. Het
rapport van de tweede evaluatiecommissie verschijnt in april 2009 en ik heb
haar in het bijzonder ook gevraagd de toegevoegde waarde van Max en LLiNK
te evalueren. De ervaringen van deze tweede commissie kunnen wellicht de volgende
commissie helpen haar werk zo in te richten dat haar oordelen scherper zijn
met het oog op de verlening van erkenningen aan (alle) omroepen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het
klopt dat een bestaande omroep geen toegevoegde waarde hoeft te hebben voor
het bestel.Alle omroepen moeten natuurlijk waarde hebben voor het bestel. Maar de
eis iets nieuws toe te voegen aan het bestaande geldt alleen voor nieuwe omroepen.
Voorts verwijs ik de leden van de fractie van GroenLinks naar de hiervoor
gegeven antwoorden op vragen van de leden van de PvdA-fractie.De leden van de fractie van de ChristenUnie verzoeken
de regering nader toe te lichten welke criteria de visitatiecommissie zal
hanteren bij de evaluatie van erkende omroepen en of de toegevoegde waarde
van een omroep daar deel van uitmaakt.Voor een toelichting op de evaluatieprocedure verwijs ik de leden van
de fractie van de ChristenUnie naar mijn antwoord hiervoor op vergelijkbare
vragen van de leden van de fractie van GroenLinks. Alle omroepen moeten natuurlijk
waarde hebben voor het bestel. Maar de eis iets nieuws toe te voegen aan het
bestaande geldt alleen voor nieuwe omroepen. Wel kan de vijfjaarlijkse evaluatie
van alle omroepen door de evaluatiecommissie inzichtelijk helpen maken hoe
omroepen zich van elkaar onderscheiden, wat ieders bijdrage is aan het geheel
en wiens prestaties echt achter blijven. Op deze plaats verwijs ik de leden
van de fractie van de ChristenUnie naar het eerdere antwoord op vragen van
de leden van de PvdA-fractie over de brief van de raad van bestuur van 29 januari
2009.De leden van de fractie van D66 constateren dat de
visitatie wordt ingesteld door de publieke omroep zelf. Deze leden vragen
om meer motivatie voor dit besluit en wijzen erop dat een systeem waarbij «de
slager het eigen vlees keurt» niet wenselijk is. Deze leden zien ook
graag de administratieve kosten van de systematiek in kaart gebracht.De vijfjaarlijkse evaluatie van de publieke omroep is geïnspireerd
door voorbeelden in het onderwijs en de wetenschap. Ook daar vindt eerst zelfevaluatie
plaats door instellingen op basis van een vastgesteld beoordelingskader. Een
onafhankelijke commissie beoordeelt vervolgens deze evaluaties en brengt daar
rapport over uit. In de ogen van de regering is geenszins sprake van een slager
die zijn eigen vlees keurt. De commissie bestaat uit volstrekt onafhankelijke
deskundigen. De eerste visitatiecommissie heeft niet geaarzeld om forse kritiek
te uiten op de organisatie van de publieke omroep. Dit was zelfs mede aanleiding
voor wetswijzigingen door de toenmalige staatssecretaris van OCW. Over de
samenstelling wordt de minister van OCW wel gehoord en hij kan onderwerpen
voor de opdracht aangeven maar hij is niet direct verantwoordelijk: dit is
belangrijk om de redactionele onafhankelijkheid van de publieke omroep(en)
te waarborgen.De precieze administratieve kosten zijn niet bekend maar wel te omschrijven.
Omroepen moeten voorafgaand aan de visitatie zelfevaluaties opstellen. Vervolgens
gaat de commissie aan het werk, ondersteund door een secretariaat. Zij voert
gesprekken met medewerkers van omroepen en met de raad van bestuur en vraagt
vooral bij de laatste ook nog de nodige gegevens op. De kosten voor de huidige
visitatie zijn begroot op € 700 000 en maken deel uit van de
begroting van de NPO.De leden van de fractie van D66 vragen of straks de
minister de programmatische prestaties van bestaande omroepen gaat beoordelen
voor zijn besluit over een erkenning en of 10 jaar niet te lang is om
te kunnen ingrijpen bij wanprestaties.Een systeem voor erkenningen waarbij niet alleen het ledental telt, brengt
onvermijdelijk mee dat de minister van OCW een eindafweging maakt waarin het
programmabeleid van omroepen wordt betrokken. Dit is al sinds de Omroepwet
van 1978 het geval voor de erkenning van nieuwe initiatieven. Dit wetsvoorstel
introduceert een gelijksoortige behandeling van erkende omroepen. Omdat elke
relatie van de overheid met de inhoud van media precair is, is sprake van
een zeer zorgvuldige procedure. De minister laat zich adviseren door de Raad
voor cultuur, het Commissariaat voor de Media en de raad van bestuur van de
publieke omroep. Voor omroepen met een (voorlopige) erkenning kan hij zich
daarnaast baseren op de bevindingen van de evaluatiecommissie. Het wetsvoorstel
geeft bestaande omroepen die een negatieve beoordeling krijgen, nog eens vijf
jaar de kans om het beter te doen. Dit draagt bij aan de zorgvuldigheid en
legitimiteit van een besluit om geen erkenning meer te verlenen. Overigens
kan bij echte wanprestatie veel eerder worden ingegrepen. De raad van bestuur
kan boetes opleggen, evenals het Commissariaat voor de Media. Verder kan de
minister in het uiterste geval een erkenning intrekken, wanneer een omroep
stelselmatig de Mediawet overtreedt.De leden van de D66-fractie willen graag wat meer toelichting
op de boete bij tussentijdse uittreding.Ik besef dat in het algemene deel van de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel slechts summier is gemotiveerd waarom bij tussentijdse uittreding
een boete van 10% wordt opgelegd. Ik verwijs de leden van de fractie
van D66 naar de artikelsgewijze toelichting bij onderdeel WWW van het wetsvoorstel
(de toevoeging van de boetebepaling aan artikel 7.12), omdat daar een uitvoeriger
toelichting is gegeven. Daar is onder meer aangegeven dat wanneer het al te
gemakkelijk zou zijn om tussentijds uit te treden, de uittredende omroepvereniging
de publieke omroep in problemen brengt. In het wetsvoorstel is daarom een
afwijkende boete opgenomen van 10% van het gemiddelde budget dat door
de raad van bestuur aan de omroepvereniging in de voorafgaande jaren van de
lopende erkenningperiode ter beschikking is gesteld. De reguliere boete van € 225 000
zou geen serieuze drempel zijn die het handelen van omroepverenigingen in
dit verband kan beïnvloeden.De leden van de D66-fractie vragen op welke wijze omroepen
het bestel kunnen verlaten.Alleen na afloop van een erkenningperiode kan een omroepvereniging zelf
uit het bestel stappen door geen nieuwe erkenning aan te vragen (artikel 2.138).
De wet staat namelijk niet toe dat omroepen er tussentijds uitstappen. Tegenover
het verkrijgen van een erkenning met recht op publieke zendtijd en publieke
financiering staat de wettelijke plicht om gedurende de gehele erkenningperiode
de publieke taak uit te voeren (artikel 2.34). In het verleden hebben enkele
omroepverenigingen gespeeld met het voornemen het bestel tussentijds te verlaten.
Dat leidde tot grote onrust binnen de publieke omroep en vormde een directe
bedreiging voor de continuïteit van de programmering en de samenwerking
binnen de publieke omroep. Er zijn wel situaties waarin een omroepvereniging
om andere redenen lopende een erkenningperiode kan verdwijnen. Dat is het
geval, als de erkenning wordt ingetrokken of de omroepvereniging failliet
gaat.De leden van de fractie van D66 vragen of het wetsvoorstel
bedoeld is om omroepen groter te laten worden en waarom ze niet gewoon «klein»
kunnen blijven.De bedoeling van het wetsvoorstel is ten eerste dat «grote»
omroepen die leden verliezen, een zachte landing kunnen maken. Tegelijk houden
leden waarde, want «grote» omroepen die meer dan 300 000
leden houden, worden daarvoor beloond, evenals «kleine» B-omroepen
die meer dan 150 000 leden hebben. Na de bovengrens van 400 000
loont het overigens niet meer om in ledental te groeien.De leden van de SGP-fractie vragen waarom de ondergrens
van 150 000 niet is versoepeld of juist verhoogd naar 200 000 leden.In mijn eerdergenoemde brief van 29 april 2008 aan de Tweede Kamer
heb ik alternatieven geschetst voor de financiering van omroepen op basis
van ledental. Daarin staan vier criteria voor een afweging van alternatieven:– houden leden waarde?– wordt de dalende trend in ledental opgevangen?– is er een gematigde prikkel voor ledenwerving (geen ledenjacht)?– wordt versnippering van publieke middelen bestreden?Uiteraard is er een zekere spanning tussen deze vier criteria. Een lagere
ondergrens dan 150 000 leden vangt de gevolgen van krimpende ledenbestanden
beter op maar vergroot het risico op versnippering. Een hogere ondergrens
verkleint het risico op versnippering maar is niet in lijn met de ontwikkeling
van maatschappelijke participatie en lidmaatschap. Alles afwegend heeft de
regering ervoor gekozen om de ondergrens van 150 000 te behouden als
constante factor in de legitimatie van alle erkende omroepverenigingen (voor
een voorlopige erkenning voor vijf jaar is 50 000 de ondergrens gebleven).4.7. VerenigingsreserveDe leden van de CDA-fractie vernemen graag een reactie
op het feit dat een omroepvereniging niet naar eigen inzicht verenigingsgeld
mag besteden aan een programma.De raad van bestuur heeft op basis van artikel 2.147, eerste lid, van
de Mediawet 2008 de opdracht om in de meerjarenbegroting inzicht te bieden
in de financiële middelen die voor het volgend kalenderjaar beschikbaar
zijn, en daarbij ook de eigen inkomsten van de omroepverenigingen mee te nemen.
Deze eigen inkomsten zijn aldus ook een onderdeel van de inzet van de beschikbare
middelen en wel in het bijzonder op de algemene programmakanalen volgens de
systematiek van «geld op schema». Daarmee is een beperking van
de bestedingsvrijheid van omroepverenigingen gegeven. Die is gerechtvaardigd,
omdat het hier vooral gaat om inkomsten uit nevenactiviteiten (verkoop van
programma’s en netto-opbrengst van een omroepblad) die ten dienste staan
van de taakopdracht en verkregen worden op basis van de positie binnen het
bestel. Het is natuurlijk een zaak van overleg tussen de raad van bestuur
en een omroep hoe hiermee binnen de geldende procedures in de dagelijkse praktijk
wordt omgegaan. Het past mij niet om mij uit te spreken over specifieke zaken
die onder de bevoegdheid van de raad van bestuur vallen. Wel merk ik op dat
het coördinatiereglement – zo nodig – voorziet in een bezwaarprocedure.De leden van de CDA-fractie vragen om een reactie op
de uitgave van bladen als Maria en Eva. Zij vinden dat het mogelijk moet zijn
om dergelijke bladen uit te geven.De leden van de PvdA-fractie plaatsen daar juist vraagtekens
bij.Het uitgeven van dergelijke bladen wordt aangemerkt als nevenactiviteit.
Het Commissariaat voor de Media toetst of wordt voldaan aan de voorwaarden
die daarvoor gelden. Volgens artikel 2.132 van de Mediawet 2008 kan
toestemming voor een nevenactiviteit alleen worden gegeven, als een nevenactiviteit
verband houdt met of ten dienste staat van de verwezenlijking van de publieke
media-opdracht, op marktconforme wijze wordt verricht en ten minste kostendekkend
is. Blijkens de besluiten van het Commissariaat wordt aan die voorwaarden
voldaan. Ik ben niet van plan om bij nota van wijziging een bepaling in het
wetsvoorstel op te nemen waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen bepaalde
soorten bladen. Alle bladen die worden uitgegeven, dienen aan de hierboven
weergegeven voorwaarden te voldoen. Overigens is onlangs bekend geworden dat
de KRO heeft besloten te stoppen met het blad «Maria» vanwege
tegenvallende verkoopresultaten.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of artikel
2.25c houdbaar is voor de huidige omroepen, omdat deze omroepen nooit een
verenigingsreserve hebben mogen opbouwen.In artikel II van het wetsvoorstel is een overgangsregeling opgenomen
waarin staat dat omroepen die in 2005 een voorlopige erkenning hebben gekregen,
in het kader van een aanvraag om verlening van een erkenning beoordeeld worden
overeenkomstig de bepalingen van de oude Mediawet. Artikel 2.25c, onderdeel
c, van de Mediawet 2008 is voor deze omroepen dus niet van toepassing. De
uitzonderingsbepaling ziet per abuis alleen op omroepen met een voorlopige
erkenning. Deze uitzondering moet ook gelden voor de andere bestaande omroepen.
In de nota van wijziging wordt dit aangepast.De leden van de SP-fractie vragen hoeveel de omroepen
aan ledenwerfcampagnes hebben uitgegeven en op welke manier zij dat betaald
hebben. Deze leden vragen voorts naar de totstandkoming van het bedrag van € 750 000.
Zij vragen of de regering ook het risico ziet dat vanwege de strenge financiële
eisen alleen partijen vanuit de commerciële sector kunnen toetreden en
wat de regering doet om het bestel voor niet-commerciële partijen open
te houden.De leden van de D66-fractie vragen waarom zo beperkend
wordt omgegaan met de verenigingsreserve. Zij vragen ook opheldering over
het terugbetalen van de verenigingsreserve.Er bestaat geen overzicht van de kosten van de verschillende ledenwerfcampagnes.
De kosten voor de ledenwervingsacties moeten betaald worden uit de inkomsten
uit verenigingsactiviteiten. Het is niet toegestaan dat overheidsgeld wordt
ingezet voor ledenwerving.Het bedrag van € 750 000 is gerelateerd aan de inkomsten
uit lidmaatschappen van een (nieuwe) erkende omroep. Een erkende omroep heeft
minimaal 150 000 leden die elk ten minste € 5,72 betalen. Het
bedrag van € 750 000 is ongeveer eenmaal de netto jaaropbrengst
van de contributies na aftrek van kosten voor bijvoorbeeld ledenadministratie
en komt neer op 20% van de totale netto contributie-inkomsten over
5 jaren. Een dergelijke reservering biedt naar de mening van het Commissariaat
voor de Media en de NPO voldoende ruimte voor ledenwerfacties.De regering wil dat alleen financieel gezonde organisaties deel uitmaken
van het bestel. Daarom wordt de voorwaarde gesteld dat een omroep bij het
verkrijgen van een (voorlopige) erkenning een verenigingsvermogen van minimaal
nihil moet hebben. Dat voorkomt dat omroepen met hoge schulden het bestel
binnenkomen en dat gedurende de erkenningperiode omroepen hoge schulden aangaan
die uiteindelijk met programmagelden afgelost moeten worden. Een niet-commercieel
initiatief kan inkomsten verkrijgen uit ledencontributies en donaties. Ik
zie wat dat betreft geen verschil tussen een commercieel en een niet-commercieel
initiatief.De Raad van State verkeert in zijn advies over het wetsvoorstel in de
veronderstelling dat ook de verenigingsreserve moet worden terugbetaald bij uittreden. In het nader rapport met betrekking tot het wetsvoorstel
heb ik aangegeven dat dit niet juist is. In paragraaf 4.8 van de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel is dat nader toegelicht.5. Taakorganisaties5.1. Positie van de taakorganisatiesDe leden van de D66-fractie vragen of de regering heeft
overwogen om NOS RTV, de NPS en Educom samen te voegen in één
sterke taakorganisatie en om in te gaan op mogelijke voor- en nadelen van
zo’n fusie.De regering heeft bij de voorbereiding van haar plannen met betrekking
tot de landelijke publieke omroepen geconstateerd dat de rol van de taakorganisaties –
NOS RTV, de NPS en Educom – binnen het bestel is verschoven. Deze organisaties
zijn opgericht in aanvulling op de omroepverenigingen, omdat bepaalde programmatische
taken zich daarvoor leenden. Inmiddels hebben zij zich ontwikkeld tot zelfstandige,
gespecialiseerde omroeporganisaties die een volwaardige bijdrage aan het geheel
leveren. Zij vormen samen met de omroepverenigingen de pijlers onder een gevarieerd
en compleet publiek media-aanbod. Ik vind dat taakorganisaties en omroepverenigingen
daarom ook zoveel mogelijk onder gelijkwaardige condities moeten kunnen opereren.
Dat leidt tot een andere keuze dan die van één van mijn ambtsvoorgangers.
Er was daarbij sprake van een model waarin de NPO de spil was bij bijna alle
opdrachten voor het maken van programma’s. Dat leidde onder meer tot
een voorstel tot opheffing van de NPS. Kort na mijn aantreden heb ik de Tweede
Kamer reeds geschreven dat de NPS en Educom zich in die tijd een speelbal
van de politiek voelden. De regering heeft daarom gekozen voor continuïteit én
het moderniseren van de bestuurlijke inrichting van de bestaande taakorganisaties
en niet voor grootscheepse hervorming. Ik zie geen noemenswaardige voordelen
van een fusie van NOS, de NPS en Educom maar wel belangrijke risico’s
voor de continuïteit. Of fusie daadwerkelijk tot bestuurlijke vereenvoudiging
zou leiden is nog maar de vraag. Het is waarschijnlijker dat dit vooral een
extra bestuurlijke laag betekent boven de drie werkmaatschappijen. Ook zie
ik geen belang in een bundeling van taakorganisaties in één
blok tegenover de andere omroepen. Een goede afstemming van middelen en programma’s
gebeurt sinds enkele jaren effectief met de systematiek van geld-op-schema,
zodat ook hier niet duidelijk is hoe voordelen kunnen voortvloeien uit een
fusie.De leden van de D66-fractie vragen de regering nader
in te gaan op het concept van interne pluriformiteit bij taakorganisaties
en in het bijzonder toe te lichten dat pluriformiteit wenselijk is bij een
nieuwsorganisatie of dat daar het begrip «onafhankelijkheid» adequaat
is.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel (paragraaf 3.1)
heeft de regering uiteengezet dat zij bij de pluriformiteit van de publieke
omroep drie verschillende aspecten onderscheidt. Het is ten eerste de variatie
aan invalshoeken en opvattingen. Deze pluriformiteit wordt ingekleurd door
omroepverenigingen als vertegenwoordigers van een herkenbare maatschappelijke
stroming of gezindte met een eigen missie en door organisaties met een wettelijke
taak (NOS RTV, de NPS en Educom) die onafhankelijk te werk gaan. Pluriformiteit
betekent ten tweede variatie in het aanbod: programma’s over uiteenlopende
onderwerpen, in diverse genres en voor verschillende doelgroepen. Tot slot
gaat pluriformiteit over de afname van dit aanbod, over wie kijken en luisteren.
De publieke omroep kan zijn opdracht alleen waarmaken, wanneer diverse geledingen
binnen het Nederlandse publiek zich aangesproken voelen en bereikt worden.
Voor een nieuwsorganisatie zijn in het bijzonder het eerste en derde aspect
van belang. En dus is in die zin pluriformiteit een belangrijke
waarde voor de NOS. Vanzelfsprekend komt dat niet in mindering op het belang
van onafhankelijkheid bij de nieuwsvoorziening maar pluriformiteit kan daar
niet tegen worden weggestreept. Het is ook om die reden dat in de statuten
van de thans intern verzelfstandigde NOS RTV ruime aandacht wordt besteed
aan de opdracht voor de diverse geledingen om aandacht te geven aan onafhankelijkheid én
pluriformiteit.5.2 NOS RTVDe leden van de CDA-fractie vragen waarom de raad van
bestuur van de NPO tevens toezichthouder in NOS RTV is en of deze personele
unie in lijn is met de code Goed Bestuur van de NPO.De leden van de PvdA-fractie vragen welke wezenlijke
verbetering wordt gerealiseerd met de verzelfstandiging van NOS RTV en naar
de wijze waarop de bestuurlijke rol van de raad van bestuur is uitgewerkt.
Zij hebben de indruk dat de verzelfstandiging een doel op zich is geworden
en niet langer voortkomt uit de wens de bestuurlijke rollen tussen raad van
bestuur en de NOS goed te ontvlechten. Deze leden vragen of de NOS inderdaad
al per 1 januari 2009 is gesplitst en of dit betekent dat de Tweede Kamer
eigenlijk geen keus meer heeft. Zij vragen een toelichting op de loop van
het verzelfstandigingsproces, omdat zij de indruk hebben dat de nieuwe bestuurlijke
constructie niet is geïnitieerd door de regering maar slechts is goed
bevonden op voorstel van de NPO en de NOS.De leden van SP-fractie vragen welke problemen er feitelijk
zijn met de organisatie van de NOS die opgelost moeten worden en of de dubbelrol
van de raad van bestuur in het verleden tot problemen heeft geleid.Ook de leden van de VVD-fractie gaan in op de gekozen
bestuurlijke structuur. Zij wijzen op de bezwaren die een dergelijke constructie
uit een oogpunt van governance heeft en vragen hoe de regering die ondervangt.De redenen voor verzelfstandiging van NOS RTV heb ik uitvoerig toegelicht
in het nader rapport met betrekking tot het wetsvoorstel en in de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel. In het kort zijn de redenen de volgende.
In de eerste plaats is het niet in het belang van heldere verhoudingen dat
de raad van bestuur direct verantwoordelijk is voor een omroepbedrijf, terwijl
hij ook coördinator is van het geheel en in die hoedanigheid beslissingen
neemt over de verdeling van geld en de plaatsing van de programma’s.
De raad van bestuur heeft dus duidelijk een dubbele pet op. Dat is des te
meer gaan klemmen, nu in de systematiek van geld-op-schema al het programmageld
verdeeld wordt over de omroepen inclusief de NOS. Ten tweede is redactionele
onafhankelijkheid van de dagelijkse programmaverzorging gebaat bij afstand
tot de raad van bestuur. Er worden regelmatig vragen gesteld over de bemoeienis
van de raad van bestuur met de programma’s. Dat heeft de wetgever al
eerder onderkend en tot uitdrukking gebracht door een programmadirecteur verantwoordelijk
te maken voor de NOS-programmering. Als gevolg daarvan is NOS RTV in de praktijk
zelfstandiger gaan werken. Dit is naar mijn mening geen argument tegen verzelfstandiging
maar het vormt juist de basis om de vervolgstap naar verzelfstandiging te
zetten. Last but not least vind ik dat alle omroepinstellingen, dus omroepverenigingen
en taakorganisaties, volwaardig deelnemer zijn in het bestel. De een is mij
niet liever dan de ander. Daarom vind ik dat zij zo veel mogelijk onder gelijkwaardige
omstandigheden hun bijdrage moeten kunnen leveren aan de publieke taak en
dat dit ook tot uitdrukking komt in de bestuurlijke verhoudingen binnen het
bestel.NOS RTV is inderdaad per 1 januari 2009 ondergebracht in een afzonderlijke
stichting. Dit betreft een interne organisatorische maatregel die onder verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur en de raad van toezicht is genomen. Daarmee is echter
geen onomkeerbare situatie ontstaan en het is aan de wetgever
om uiteindelijk te besluiten. Ik heb dat in het overleg met de NPO en NOS
RTV altijd nadrukkelijk als uitgangspunt gesteld. In goed overleg met de NPO
en NOS RTV is de wettelijke uitwerking, waaronder de bestuurlijke structuur,
vormgegeven. Zo de indruk mocht bestaan dat ik daarbij voorstellen van beide
partijen heb overgenomen, dan kan ik stellen dat daar geen sprake van is.
Nadat het voornemen om NOS RTV te verzelfstandigen was aangekondigd in meergenoemde
brief van 5 oktober 2007 aan de Tweede Kamer over de publieke omroep,
is vanuit mijn departement de regie genomen om in overleg met de NPO en NOS
RTV tot wettelijke en praktische uitwerking van dat voornemen te komen. Dat
overleg heeft plaatsgevonden in een besluitvormende regiegroep en een voorbereidende
en uitvoerende projectgroep, beiden onder leiding van mijn departement. Wat
betreft de bestuurlijke structuur ben ik aanvankelijk uitgegaan van het raad
van toezichtmodel voor NOS RTV met een onafhankelijke raad van toezicht. Op
die basis is het wetsvoorstel ook vormgegeven en aan de Raad van State voor
advies aangeboden. Na dat moment is het denken niet stil blijven staan. De
raad van toezicht van de NOS heeft overwegingen naar voren gebracht die voor
mij aanleiding waren nog eens nadrukkelijk met de raad van bestuur en de raad
van toezicht te spreken over de gekozen bestuursstructuur. Het ging mij daarbij
met name om de fundamentele zorg dat door de verzelfstandiging NOS RTV snel
te ver van het coördinerende centrum van de publieke omroep zou kunnen
afdrijven. De taak van NOS RTV is immers nauw verbonden met en heeft een grote
impact op het gezamenlijke programmeringsbeleid en de samenhang in de programmering
van de gehele publieke omroep. Om die reden heb ik samen met de publieke omroep
gezocht naar een oplossing die de principes van goed bestuur zoveel mogelijk
overeind laat, maar die wat betreft het toezicht een invulling krijgt die
het belang van goede afstemming waarborgt. Dat heeft geleid tot wijziging
van het wetsvoorstel. In de Code goed bestuur en toezicht van de publieke
omroep staat de scheiding van de functies bestuur en toezicht binnen de omroepinstelling
centraal: het bestuur wordt opgedragen aan een besturend orgaan en de toezichthoudende
taak is belegd bij een afzonderlijke toezichthouder. Formeel gezien voldoet
de bestuurlijke inrichting binnen NOS RTV daaraan. Vanuit het geheel van de
publieke omroep bezien zit het bijzondere bij NOS RTV in de personele unie
met de raad van bestuur van de NPO. Die behartigt als toezichthouder het belang
van NOS RTV maar is als coördinator van de gehele publieke omroep tevens
de hoeder van het gemeenschappelijke belang. Verschil met de huidige wet is
wel dat de raad van bestuur niet langer als bestuurder/uitvoerder de directe
verantwoordelijkheid draagt voor de programmataak van NOS RTV maar als toezichthouder
veel verder op afstand staat. Ik zie dit overigens als een tussenfase op weg
naar een volledig onafhankelijke raad van toezicht voor NOS RTV. Wanneer na
verloop van tijd de afstemmingsprocessen zijn afgerond en goed geïncorporeerd
in de nieuwe verhoudingen, kan wat mij betreft die stap gezet worden.De meerkosten van de verzelfstandiging van NOS RTV worden geraamd op maximaal € 500 000
per jaar. Deze lopen mee in de reguliere budgetbekostiging.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af hoe deelname
van de NOS aan de systematiek van «geld-op-schema» zich verhoudt
tot de taken van de NOS. Is het werkelijk de bedoeling dat de raad van bestuur
middels de netcoördinatoren programma’s van de NOS moet gaan afwegen
tegen programma’s van de omroepverenigingen of andere taakinstellingen,
zo vragen zij.Dat is juist maar er is geen verschil met de huidige wettelijke situatie.
Volgens de Mediawet 2008 krijgen de NOS, de NPS en Educom allen 75% van het geld dat voor hen beschikbaar is als vast eigen budget. Daarnaast
kunnen zij aanspraak maken op het programmaversterkingsbudget. In de praktijk
draaide tot nog toe alleen de NPS mee in deze wettelijke systematiek en kregen
de NOS en Educom op voorhand 100%. De regering vind het wenselijk dat
het budget van alle omroepen kan variëren, zodanig dat een evenwichtig
totaalaanbod wordt bereikt. Dat betekent een lager vast budget voor alle taakorganisaties
maar ook meedelen in programmaversterkingsgelden. Uiteraard dient de raad
van bestuur rekening te houden met bijzondere kenmerken van taakorganisaties.
Zo zal de variatie van het NOS-budget beperkt worden doordat de NOS veel vaste
ankers (nieuws) heeft in de programmering en langlopende contracten over uitzendrechten
(sport). Het is aan de raad van bestuur en de NOS om afspraken te maken over
een goede operationele werkwijze.De leden van de SP-fractie vragen hoe meedoen met de
inzet van het programmaversterkingsbudget via geld-op-schema te rijmen valt
met de wettelijke taak van de NOS en Educom en hoe deze maatregel er concreet
gaat uitzien. Is hier sprake van een bezuiniging en van verschillende percentages
voor het basisbudget, zo vragen deze leden.In mijn eerder genoemde brief van 5 oktober 2007 over de voornemens
voor de mediawetgeving heb ik uiteengezet hoe geld-op-schema en de inzet van
het programmaversterkingsbudget samengaan in één systeem van
programmering van de radio- en televisiekanalen van de landelijke publieke
omroep. Er is daarbij geen sprake meer van een «stimuleringspremie»
maar van een integrale aanpak. Volgens de oude Mediawet werden ook de budgetten
van de NOS en Educom in deze methodiek betrokken. In de praktijk had dit slechts
beperkte gevolgen, omdat de raad van bestuur een budgetgarantie hanteerde.
Ook zonder budgetgarantie verwacht ik geen grote gevolgen voor de NOS en Educom.
Grote delen van de programmering van beide organisaties (met name nieuwsvoorziening
en schooltelevisie) kennen immers geen «concurrentie» van andere
omroepen. Van een bezuiniging is geen sprake. Echter bij een beperkt deel
van de programmering kunnen ook andere omroepen inschrijven en de NOS en Educom
kunnen zelf ook inschrijven op tijdslots waar een hoger budget aan is gekoppeld.
Daardoor kan het resulterende budget voor de NOS en Educom zowel wat hoger
als lager uitvallen. Voor alle taakorganisaties geldt het in de wet opgenomen
percentage voor het programmaversterkingsbudget – mijn voorstel: 30% –
en dus voor het basisbudget 70%. In de memorie van toelichting bij
het wetsvoorstel wordt in een beschouwing over de NOS gesproken over de huidige
percentages (25–75) en bij de NPS over de beoogde situatie (30–70).
Mogelijk is daardoor een misverstand ontstaan.De leden van de SP-fractie vragen wat de aanleiding
was voor het bestuur van de NPS om te besluiten nog meer afstand te nemen
van de dagelijkse gang van zaken en om uitvoering/bestuur en toezicht nadrukkelijker
te scheiden.De overwegingen van de NPS komen voort uit good governance. In de huidige statutaire situatie is het bestuur belast met het
besturen van de NPS. Daarnaast houdt het bestuur toezicht op het beleid van
de algemeen directeur en op de algemene gang van zaken binnen de stichting.
Het bestuur is dus formeel zowel besturend als toezichthoudend orgaan. Aanhakend
bij de hedendaagse inzichten over scheiding van bestuur/uitvoering en toezicht
en met inachtneming van de Code Goed Bestuur en Toezicht van de publieke omroep
heeft de NPS besloten zijn organisatie statutair in te richten volgens het
raad van toezicht-model. Daarmee wordt in de formele organisatie van de NPS
een stap gezet die een logisch vervolg is op de werkwijze van
de afgelopen jaren waarbij het bestuur van de NPS op meer afstand van de uitvoering
is gaan functioneren.De leden van de SP-fractie vragen hoe de interne pluriformiteit
van de NOS moet worden vergroot, zonder minder aandacht te geven aan nieuws,
sport en evenementen.Met het begrip interne pluriformiteit wordt niet gedoeld op de programmagenres
waarin de NOS aanbod verzorgt maar op de algemene taak van de NOS om intern
pluriform te zijn. Dit houdt in dat zij in tegenstelling tot de omroepverenigingen
geen specifieke gezindte of stroming vertegenwoordigt (externe pluriformiteit)
maar vanuit een onafhankelijke opstelling bijdraagt aan de pluriformiteit
van het publieke aanbod. Dit wetsvoorstel geeft aan de raad van toezicht onder
meer de opdracht toe te zien op de interne pluriformiteit van de NOS. Verder
heeft de NOS al een journalistieke code, gebaseerd op de «Gedragscode
voor Journalisten» van de Internationale Federatie van Journalisten
(1954/1986), op de «gedragscode voor Nederlandse Journalisten»
van het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren (1995) en op de «Leidraad
van de Raad voor de Journalistiek» (2007). Sinds enige tijd heeft de
NOS bovendien een ombudsman; deze behandelt onder meer vragen en klachten
van burgers over de «objectiviteit» van de nieuwsberichtgeving
(www.nos.nl/assets/ombudsman).De opdracht om toe te zien op de interne pluriformiteit wordt ook in de
statuten uitgewerkt.De leden van de SP-fractie vragen waarom de visitatiecommissie
door de publieke omroep zelf wordt ingesteld en hoe wordt voorkomen dat de
slager zijn eigen vlees keurt.Voor het antwoord op hun vraag verwijs ik de leden van de SP-fractie naar
het eerdere antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van de D66-fractie
in paragraaf 4.6.Nu de publieke omroep onder eigen verantwoordelijkheid
de verzelfstandiging van NOS RTV blijkbaar feitelijk per 1 januari 2009
heeft gerealiseerd, vragen de leden van de VVD-fractie of dit op grond van
de huidige wettelijke bepalingen wel mogelijk was. Deze leden vragen wat de
overwegingen van de NPO waren om dit vooruitlopend op het van kracht worden
van het onderhavige wetsvoorstel op deze wijze te doen en of dit nog omkeerbaar
is.Om met de laatste vraag te beginnen: er is geen sprake van een onomkeerbare
situatie. De verzelfstandiging van NOS RTV per 1 januari 2009 is een
interne organisatorische maatregel die valt binnen de kaders van de huidige
wet. Tot aan de inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel is de raad
van bestuur nog volledig verantwoordelijk voor de programmataak van NOS RTV.
Er is dan ook voor gezorgd dat de raad van bestuur – en de raad van
toezicht – hun huidige wettelijke verantwoordelijkheden ten aanzien
van NOS RTV kunnen blijven uitoefenen. De voortijdige verzelfstandiging is
ingegeven door zorgvuldigheid en praktische uitvoerbaarheid. Na de brief van
5 oktober 2007 aan de Tweede Kamer over de publieke omroep waarin het
voornemen om NOS RTV te verzelfstandigen is aangekondigd, is met de NPO en
NOS RTV intensief overlegd over de uitwerking daarvan. Tijdens dat overleg
is geconstateerd dat de definitieve verzelfstandiging van NOS RTV bespoedigd
en in praktische en juridische zin beter voorbereid kan worden als vooruitlopend
op het onderhavige wetsvoorstel NOS RTV ondergebracht wordt in een afzonderlijke
stichting. In de eerste plaats kan de verzelfstandiging dan onder verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur en de raad van toezicht en met betrokkenheid
van personeelsvertegenwoordigingen goed voorbereid worden. In de tweede plaats
heeft de verzelfstandiging met ingang van een nieuw boekjaar kunnen plaatsvinden.
Dat voorkomt uitvoeringsproblemen op financieel-boekhoudkundig vlak en heeft
bovendien als voordeel dat na aanvaarding van het wetsvoorstel door het parlement
de invoering van dit onderdeel van het wetsvoorstel om die reden geen vertraging
hoeft op te lopen. In de derde plaats leidt het ook tot eenvoudiger wetgeving:
de programmataak kan aan een bestaande stichting worden opgedragen en er zijn
geen extra overgangsregels nodig die de overgang van personeel en activa en
passiva, benoemingen en dergelijke regelen.De leden van de VVD-fractie vragen waarom het niet
voor de hand ligt een adviesraad van deskundigen en vertegenwoordigers van
de werkterreinen sport en journalistiek te betrekken bij de (balans in de)
programmering van de NOS.De NPS en Educom hebben bijzondere wettelijke taken op terreinen waarover
ook buiten de media veel deskundigheid en ervaringen aanwezig zijn, zoals
kunst en cultuur, immigratie en inburgering, en onderwijs en opvoeding. Deze
deskundigheid kan onder meer in een adviesraad vertegenwoordigd zijn. NOS
RTV is echter eerst en vooral een journalistieke organisatie die continu verslag
doet van nieuws, sport en grote evenementen. De journalistieke deskundigheid
daarvoor is in eigen huis aanwezig en journalistieke codes worden binnen de
beroepsgroep ontwikkeld en onderhouden. De raad van toezicht controleert de
directie en bewaakt de algemene koers van NOS RTV. Dit wetsvoorstel geeft
bovendien aan de raad van toezicht onder meer de opdracht toe te zien op de
interne pluriformiteit van de NOS. Ik zie op dit moment niet goed welke toegevoegde
rol een adviesraad kan hebben.De leden van de VVD-fractie vragen, onder verwijzing
naar de programma’s NOVA/Den Haag Vandaag, Zembla en Buitenhof, of het
wenselijk is de programmaverantwoordelijkheid tussen de taakorganisaties en
de omroepverenigingen te scheiden.Op deze vraag van de leden van de VVD-fractie ben ik eerder ingegaan tijdens
het wetgevingsoverleg op 26 november 2007 over de mediaonderwerpen van
de begroting 20081. Mijn opvatting is niet veranderd.
Samenwerking in genoemde programma’s is gestimuleerd door voorgaande
wijzigingen van de Mediawet, ruwweg van 1992 tot 2000, die aanstuurden op
hechte samenwerking van drie grote omroepen per net. Ik vind het niet dat
diezelfde overheid nu ineens een streep moet zetten onder samenwerking die
tot programma’s hebben geleid die een grote maatschappelijke impact
hebben. Ik vind dit echt een operationele keuze van de betrokken omroepen
en de raad van bestuur. Ik kan mij wel voorstellen dat koerswijzigingen in
het programmabeleid op den duur gevolgen hebben voor de samenwerking in programma’s.
Voor de NPS ligt het in de rede een exclusieve relatie met één
omroepvereniging te vermijden en vooral zelfstandig en/of met omroepen van
uiteenlopende gezindtes samen te werken. Voor NOS RTV geldt hetzelfde. In
dat verband is er naar mijn weten al discussie tussen omroepen en de raad
van bestuur over de voors en tegens van hechtere samenwerking in de sfeer
van actualiteiten.5.3. NPSDe leden van de CDA-fractie vragen of de taakorganisaties
door het verkrijgen van geld uit het programmaversterkingsbudget bovenop het
basisbudget van 70% hun budget tot meer dan 100% aangevuld kunnen
krijgen.Taakorganisaties kunnen inderdaad een budget verkrijgen via de systematiek
van geld-op-schema dat hoger is dan hun oorspronkelijke budget (100%).
Deze mogelijkheid bestond overigens al onder de oude Mediawet en is niet door
de Mediawet 2008 veranderd. Evenmin bevat dit wetsvoorstel een voorstel tot
verandering op dit punt. Wel bestond er jarenlang een afspraak tussen de raad
van bestuur en NOS-RTV en Educom om hun budget op 100% te houden.De leden van de CDA-fractie vragen wat de overwegingen
zijn geweest om de NPS en Educom niet net als de NOS een zelfstandige positie
te verlenen.De NPS en Educom hebben sinds hun oprichting een zelfstandige positie
binnen de publieke omroep. In dit wetsvoorstel krijgt de NOS een soortgelijke
zelfstandige positie, waardoor de drie taakorganisaties en de omroepverenigingen
alle in een min of meer gelijke verhouding tot de raad van bestuur komen te
staan.De leden van de CDA-fractie vragen de regering of het
de bedoeling is dat de NPS niet minder gaat doen aan kunst en cultuur, ook
al zijn de wettelijke minimumpercentages vervallen. Daarnaast vragen deze
leden of het wellicht niet beter is om dat vast te leggen.De programmavoorschriften zijn vervallen in de Mediawet 2008. Opnieuw
voorschriften invoeren voor de zendtijd van de NPS is niet nodig en ongewenst,
omdat voordelen van de eerdere wetswijziging dan ongedaan worden gemaakt.
Namelijk: betere aansluiting bij de multimediale praktijk, meer flexibiliteit
en grotere inzichtelijkheid van de verantwoording over het programmabeleid.
Het is niet nodig, omdat de wettelijk taak van de NPS niet wijzigt; cultuur
is en blijft daarvan een hoofdonderdeel.De leden van de CDA-fractie vragen wat de regering
vindt van een mogelijke overlap tussen de aanvullende taak van de raad van
bestuur en van de NPS, waar omroepverenigingen tekort zouden schieten.Door het onderbrengen van NOS RTV in een aparte rechtspersoon wordt volstrekt
helder dat de gedachte aan een eigenstandige programmatische taak voor de
raad van bestuur is verlaten. Die gedachte was wel een element in voorstellen
van een vorige regering. Nu is de NPS de enige omroep die nog een aanvullende
taak bezit (artikel 3, onderdeel b, van het Mediabesluit 2008). Van een overlap
kan dus geen sprake zijn.De leden van de CDA-fractie vragen een toelichting
op de ontkoppeling van het budget van de NPS van het budget van een A-omroep.Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik de leden van de CDA-fractie
naar het antwoord op eerdere vragen in hoofdstuk 2, waar ik uiteen heb gezet
dat er een wezenlijk verschil is tussen de taakopdracht voor de NPS enerzijds
en voor de omroepverenigingen tezamen anderzijds. Ik heb daar aangegeven dat
ik om die reden bij nota van wijziging een maximum voor het budget van de
NPS heb voorgesteld.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering
staat tegenover het brengen van educatieve programma’s op tv met als
doel het leren van de Nederlandse taal.Het brengen van een op zichzelf staande taalcursus op de televisie is
iets uit een ver verleden. ROC’s vervullen een centrale rol bij het
aanleren van de Nederlandse taal voor (volwassen) burgers die onze taal onvoldoende
beheersen. In het «Aanvalsplan laaggeletterdheid 2006–2010: Van
A tot Z betrokken» wordt daar ruim aandacht aan besteed.
Samenwerking van ROC’s met regionale omroepen heeft in dat verband ook
een plaats gekregen. Mijn ministerie heeft een subsidie heeft gegeven aan
het expertisecentrum etv.nl. Op deze wijze vervult de televisie een functie
bij het leren van de Nederlandse taal.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de regering
ervoor kiest niet langer budget en zendtijd van de NPS gelijk te stellen aan
dat van een omroepvereniging. Tevens vragen zij of het niet terecht is dat
het budget van de NPS, net als dat van de omroepverenigingen, omlaag gaat
indien er meer omroepen een erkenning krijgen. Ten slotte vragen deze leden
op dit punt naar een mogelijk risico van een nieuwe discussie over de taken
van de NPS.De wettelijk omschreven taak van de NPS is grotendeels specifiek en niet
afhankelijk van het aantal omroepverenigingen dat een erkenning heeft gekregen.
Het is echter mogelijk dat de aanvullende taak van de NPS kleiner wordt, als
er nieuwe omroepen toetreden. In de opvatting van de regering is het evenwel
niet uitgesloten dat ook in die situatie nieuwe gaten kunnen vallen. Dit kan
bijvoorbeeld gebeuren, wanneer de omroepverenigingen in hun totaliteit zich
vooral richten op bepaalde genres bij de programmering. In de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel heb ik gesteld dat ik bij de NPS voor de
nieuwe concessieperiode wil uitgaan van hetzelfde budget als bij de aanvang
daarvan. Op eerdere vragen van de leden van de CDA-fractie heb ik aangegeven
dat ik wel gekozen heb voor het begrenzen van het budget van de NPS en wel
op het maximum dat een omroepvereniging kan krijgen. Daarmee beoog ik een
nieuwe discussie over toekomst, positie en budget van de NPS te voorkomen
en ik meen daarmee op dezelfde lijn te zitten als de leden van de PvdA-fractie.De leden van de SGP-fractie vragen of de regering garandeert
dat de NPS bij de invulling van de prestatieovereenkomst strikt is gehouden
aan de huidige programmataak. Voorts vragen zij hoe de regering haar beslissing
rechtvaardigt om aan een taakorganisatie meer zekerheden en voordelen te verschaffen
dan aan de omroepverenigingen en of aldus de NPS niet een hogere status krijgt
dan de omroepverenigingen.De prestatieovereenkomst wordt tussen mij en de raad van bestuur gesloten.
Ik zie geen reden om te veronderstellen dat de raad van bestuur zich niet
aan de wettelijke kaders zal houden in zijn streven die overeenkomst na te
komen bij het realiseren van de programmering op alle aanbodkanalen van de
publieke mediadienst. De regering heeft niet besloten om de NPS meer zekerheden
en voordelen te verschaffen dan de omroepverenigingen. Zij heeft de Staten-Generaal
als medewetgever een wetsvoorstel voorgelegd waarin de leden van de SGP-fractie
een dergelijke teneur menen te bespeuren. Dat is echter niet terecht. Allereerst
wijst de regering erop dat het Mediabesluit 2008 geheel in lijn met het oude
Mediabesluit een aantal taken in het bijzonder aan de NPS opdraagt. In die
zin heeft de NPS dus niet slechts een aanvullende functie. Er is ook geen
sprake van meer zekerheden of voordelen voor de NPS. Er wordt gewoon maatwerk
geleverd. De redenering zou zelfs kunnen worden omgedraaid: de NPS is minder
zeker van haar budget. Om te benadrukken dat van willekeur geen sprake kan
zijn noem ik nog eens de stappen in het proces om tot vaststelling van de
budgetten, waaronder dat voor de NPS, te komen. Het begint met het formuleren
van de beleidsplannen van alle omroepen in het bestel. Vervolgens stelt de
raad van bestuur het concessiebeleidsplan op en laat zich daarover adviseren
door het college van omroepen. Het concessiebeleidsplan wordt vertaald in
een prestatieovereenkomst die ik met de raad van bestuur sluit. De uitwerking
daarvan neemt de raad van bestuur op in de meerjarenbegroting. Deze bevat
ook het voorstel van de raad van bestuur voor de budgetten voor
het komend kalenderjaar. Na advisering door de Raad voor cultuur en het Commissariaat
voor de Media leg ik mijn voornemens in een brief aan de Tweede Kamer vast,
zodat deze bij de behandeling van de begroting van het Ministerie van OCW
kunnen worden besproken. Pas daarna stel ik de budgetten voor de landelijke
mediadienst definitief vast. Hiermee moge duidelijk zijn dat in de opvatting
van de regering er niet een hogere of lagere status bestaat voor bepaalde
instellingen binnen het landelijke publieke bestel: zij voeren gezamenlijk
onder leiding van de raad van bestuur de publieke mediaopdracht uit.5.4. Educatieve media-instellingDe leden van de D66-fractie vragen om een toelichting
op de versnippering ten aanzien van Educom. Zij vragen of de regering overweegt
een fusie van Teleac/NOT en RVU te bevorderen en of een dergelijke stap op
efficiencyvoordelen is doorgerekend.In een voorstel van een vorige regering verloren de educatieve omroepen
hun zelfstandige positie en werden een werkmaatschappij van de NOS. Deze regering
heeft er nadrukkelijk voor gekozen om samenwerking, kwaliteit en continuïteit
voorop te stellen. Voor de educatieve omroep voorziet de wet in een procedure
die leidt tot het verlenen van een erkenning aan één instelling
voor de verzorging van educatief media-aanbod. Het is aan de indiener van
de aanvraag hoe de organisatie is ingericht, maar de wet bepaalt wel dat de
statuten (en wijzigingen daarin) goedkeuring van de minister behoeven. Ik
acht de keus voor een samenwerkingsverband (Educom) van twee omroeporganisaties
(Teleac/NOT en RVU) een historisch gegeven maar daarmee niet als geheel vanzelfsprekend.
Ik verwacht dat het beleidsplan van Educom tenminste een toelichting bevat
over (het handhaven van) de gekozen organisatorische structuur. Ik verwacht
geen substantiële besparingen wanneer Educom, Teleac/NOT en RVU zouden
fuseren en om die reden is daar tot op heden ook geen onderzoek naar gedaan.
Volledigheidshalve merk ik hierbij op dat een eventuele fusie niet gebonden
is aan het tijdstip waarop een nieuwe erkenning ingaat.5.5. Toetsing van de interne pluriformiteitDe leden van de PvdA-fractie vragen wat de regering
ervan vindt dat een programma en een omroep zich hebben teruggetrokken uit
de Raad voor de Journalistiek. Ook vragen zij of de regering een mogelijkheid
ziet om de hele publieke omroep zich te laten onderwerpen aan de zelfregulering
binnen de journalistieke beroepsgroep.De regering vindt zelfregulering binnen de journalistiek van grote betekenis.
De Raad voor de Journalistiek speelt daarbij een belangrijke rol. Ik wijs
in dit verband op mijn brief aan de Tweede Kamer inzake het (brede) persbeleid
van 14 november 20081, waarin ik steun heb
toegezegd aan de inspanningen die de Raad levert om zijn functioneren te verbeteren
en te versterken. Uit dien hoofde betreur ik de keuze die enkele organisaties
hebben gemaakt om zich (voorlopig) uit de Raad terug te trekken. De Raad streeft
ernaar om hen weer bij zijn zelfreguleringswerkzaamheden te betrekken. Overigens
is het overgrote deel van de publieke omroep (en van alle andere mediumtypen)
wél aangesloten bij de Raad; er is dan ook geen reden om na te gaan
hoe de aansluiting van de hele publieke omroep bij de Raad kan worden bevorderd,
gelet op die zeer hoge aansluitingsgraad. Bovendien is het inherent aan zelfregulering
dat de deelnemers zélf besluiten om zich aan te sluiten. Gelukkig heeft
de grote meerderheid reeds daarvoor gekozen.6. Bestuurlijke organisatieDe leden van de CDA-fractie vragen of het niet veel
duidelijker is als ook voor onderwerpen als beschreven in artikel 2.10, tweedelid,
onder c en g, de adviesfunctie voor het college van omroepen vastligt.In het wetsvoorstel wordt de verplichte advisering door het college van
omroepen uitgebreid met een rol bij de vaststelling van de methode volgens
welke de raad van bestuur het programmaversterkingsbudget wil inzetten. Hiermee
wordt de betrokkenheid van de omroepen op een aangelegen punt goed geborgd.
Het coördinatiereglement (artikel 2.10, tweede lid, onderdeel c, van
de Mediawet 2008) bestrijkt een groter terrein waarop de raad van bestuur
zijn taak dagelijks moet uitvoeren. Ik hecht eraan die bestuurlijke rol en
verantwoordelijkheid helder te positioneren. Een verplichte advisering door
het college van omroepen vind ik daar niet bij passen. Dit laat onverlet dat
het college van omroepen hierover ongevraagd kan adviseren. De jaarlijkse
begroting (artikel 2.20, tweede lid, onderdeel g) komt tot stand in een ingewikkeld
proces en onder forse tijdsdruk. Daarbij zijn omroepen op tal van momenten
betrokken. Een aparte adviesronde bij het college van omroepen zou geen recht
doen aan de bestuurlijke taakverdeling en verantwoordelijkheid van de raad
van bestuur voor het eindresultaat dat daaruit volgt. Ook wijs ik erop dat
het moment van indienen van de meerjarenbegroting in de Mediawet 2008 is vervroegd,
zodat een extra adviesronde erg bezwaarlijk zou zijn.De leden van de SP-fractie vragen naar de reden voor
het versterken van het college van omroepen. Daarbij vragen zij naar het effect
op de slagvaardigheid en mogelijke gevolgen voor het bereik van doelgroepen.De inzet van het programmaversterkingsbudget speelt een centrale rol in
de systematiek van geld-op-schema. De uitbreiding van de adviesrol van het
college van omroepen ziet erop dat het college meedenkt over de systematiek.
Dit acht ik een goede zaak voor zo’n belangrijk proces. Het is niet
de bedoeling het college te betrekken bij de concrete verdeling van geld over
de omroepen; dat is een operationele kwestie. Op deze wijze komt de slagvaardigheid
van de raad van bestuur ook niet in het geding. Een effect op het bereiken
van doelgroepen is niet aan de orde bij deze uitbreiding van de adviesrol
van het college.6.1. Betrokkenheid van omroepen bij de algemene strategieDe leden van de fractie van D66 zien dat er een Omroep
Directeuren Overleg is gevormd en vragen of dit de slagkracht van de raad
van bestuur ondermijnt.Het bedoelde overleg tussen omroepen bestaat al heel lang en behoort tot
de zelf gekozen operationele werkwijze van de publieke omroep. Het ODO heeft
geen status in de wet en doet niets toe of af aan de coördinerende bevoegdheden
van de raad van bestuur. Het ODO is wel een belangrijk gremium waarin omroepen
en de raad van bestuur de grote lijnen voor het programmabeleid kunnen bespreken.
Ik juich dergelijk overleg uiteraard alleen maar toe.6.2. Bestuurlijke organisatie van de omroepenDe leden van de VVD-fractie vragen waarom ook hier
twee negatieve evaluaties, en dus tien jaar nodig zijn om eventueel de raad
van toezicht te kunnen ontslaan.Het wetsvoorstel beoogt omroepverenigingen en taakorganisaties zoveel
mogelijk gelijkwaardig te behandelen. Net als de omroepverenigingen krijgen
ook NOS RTV en de NPS daarom na een negatieve beoordeling door de visitatiecommissie
nog eens vijf jaar de kans om het beter te doen. Dit draagt bij aan de zorgvuldigheid
en legitimiteit van een (ingrijpend) besluit om de raad van toezicht te ontslaan.
Overigens kan bij echte wanprestatie ook eerder worden ingegrepen. De raad
van bestuur kan boetes opleggen, evenals het Commissariaat voor de Media.
Verder kan de minister bij ernstige taakverwaarlozing de raad van toezicht
ontslaan.De leden van de VVD-fractie vragen welke omroepen nog
niet «uit eigen beweging» hun bestuurlijke organisatie hebben
aangepast.Uit het feit dat de uitdrukking «uit eigen beweging» tussen
aanhalingstekens is geplaatst, maak ik op dat de leden van de VVD-fractie
zich bewust zijn van de wisselwerking tussen de inzet van de overheid om de
beginselen van goed bestuur te introduceren en het bewustwordingsproces bij
de omroepen om die beginselen ook serieus te nemen. De enige jaren geleden
in de Mediawet opgenomen verplichting om een gedragscode voor goed bestuur
op te stellen heeft er inmiddels toe geleid dat alle omroepen er toe zijn
overgegaan om hun bestuurlijke organisatie daar op te gaan aanpassen.De leden van de D66-fractie vragen hoe het «level
playing field» tussen omroepen zo veel mogelijk wordt gewaarborgd en
hoe daarop toezicht wordt gehouden.Voor zover de vraag van de leden van de D66-fractie betrekking heeft op
de bestuurlijke organisatie van de omroepen, kan ik opmerken dat het wetsvoorstel
alle omroepen verplicht zorg te dragen voor een deugdelijke bestuurlijke organisatie
waarin bestuur/uitvoering en toezicht gescheiden zijn (het voorgestelde artikel
2.142a). Het Commissariaat voor de Media houdt algemeen toezicht op de naleving
hiervan. Door de raad van bestuur zijn omroepbrede richtlijnen en regelingen
voor goed bestuur en integriteit vastgesteld waarin aanbevelingen staan om
aan de scheiding van bestuur en toezicht vorm te geven. Daarmee wordt normering
en stroomlijning gebracht ten aanzien van de wijze waarop bij de omroepen
goed bestuur wordt geregeld. De omroepen moeten die aanbevelingen zoveel mogelijk
volgen maar er is wel ruimte voor eigen invulling. De door de publieke omroep
ingestelde Commissie Integriteit Publieke Omroep (CIPO) volgt de uitvoering
van de richtlijnen en rapporteert daarover.Voor de taakorganisaties geldt dat hun bestuurlijke (hoofd)structuur in
de wet is geregeld. Voor de verdere interne organisatie zijn zij zelf verantwoordelijk.
Maar ook voor hen geldt dat er een helder onderscheid is tussen bestuurlijke
en toezichthoudende functies, waarbij zij zich ook richten naar de richtlijnen
en regelingen voor goed bestuur en integriteit.7. Overige onderwerpen7.1. Quotaregeling voor Europese onafhankelijke productiesDe leden van de CDA-fractie vragen of het een gewenst
effect is dat de bestedingsverplichting voor onafhankelijke producties in
de praktijk zal moeten worden besteed aan televisieproducties door die omroepen
die gestalte geven aan de pluriformiteit van de publieke omroep.Ik hecht er allereerst aan te benadrukken dat – in financiële
termen – de regering geen verzwaring van de verplichting beoogt. Het
is ook zo dat wanneer de landelijke publieke omroep zijn huidige uitbestedingspraktijk ongewijzigd voortzet, daarmee aan de nieuwe geformuleerde eis wordt
voldaan. De publieke mediaopdracht stelt dat het aanbod pluriform dient te
zijn. Dit is een opdracht voor alle omroepen in gezamenlijkheid. In die zin
kan de vraag van deze leden bevestigend worden beantwoord.De leden van de CDA-fractie willen weten of de criteria
van goed bestuur ook voor buitenproducenten gelden en hoe dit wordt gewaarborgd.Buitenproducenten vallen niet onder de mediawettelijke regelingen inzake
goed bestuur. Afhankelijk van de organisatievorm kunnen zij wel vallen onder
regels voor goed bestuur die bijvoorbeeld voortvloeien uit het Burgerlijk
Wetboek en het rechtspersonenrecht. Wel kent ook het bedrijfsleven codes voor
goed bestuur, met name de «code Tabaksblat». Verder is het de
verantwoordelijkheid van publieke omroepen als contractpartij om waar van
toepassing in contracten afspraken over goed bestuur te maken. Ook kan de
raad van bestuur in de gedragscode, bedoeld in artikel 2.3, tweede lid, van
de Mediawet 2008, hiervoor bepalingen opnemen. In deze code staan reeds bepalingen
die tegen belangenverstrengeling zijn gericht. Ook bepaalt de Mediawet dat
sponsorbedragen alleen rechtstreeks aan de omroep mogen worden betaald en
zijn publieke omroepen verplicht dit via een kettingbeding in contracten op
te nemen. Het toezicht op het functioneren en de naleving van de gedragscode
berust bij de CIPO en in meer algemene zin bij het Commissariaat voor de Media.De leden van de CDA-fractie vragen naar de reden dat
de regeling van het onafhankelijk product gewijzigd wordt en of de regering
het met deze leden eens is dat de huidige regeling gehandhaafd kan worden.De leden van de SP-fractie vragen eveneens naar de
reden van de wijziging en of dit ten koste gaat van de programmatische vrijheid
van omroepen en hun onderhandelingspositie ten opzichte van onafhankelijke
producenten. Verder vragen deze leden of de reikwijdte van de regeling beperkt
kan worden tot kleine producenten.De leden van de fractie van GroenLinks vragen eveneens
naar de voor- en nadelen van de huidige en voorgestelde verplichtingen voor
zowel onafhankelijke producenten als omroepen.Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
welke knelpunten de regering met haar voorstel beoogt op te lossen.In de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel heeft de
regering opgemerkt dat het aantal programmakanalen toeneemt en daarnaast andere
distributiewijzen volwaardige middelen zijn om het publiek te bereiken. De
bestaande regeling houdt daar geen rekening mee en voldoet in die zin niet
meer. Ook is er door de producenten op gewezen dat een specifieke beperking
tot uren televisie een rem betekent op het verlenen van opdrachten voor crossmediale
producties. Juist deze producties zijn belangrijk voor de innovatiekracht
van de productiesector. De regering ziet daarom de bestaande regeling als
niet toekomstvast en biedt met haar voorstel de ruimte voor een geleidelijke
overgang naar een meer passende benadering. Zoals reeds aangeven, betekent
de voorgestelde wijziging dat de bestaande praktijk kan worden voortgezet
en er nieuwe mogelijkheden ontstaan. De programmatische vrijheid van omroepen
neemt daardoor toe. Omdat de regeling niet meer ziet op alleen televisieproducties,
zal ook de onderhandelingspositie van de omroepen niet verslechteren. Een
beperking tot bedrijven beneden een bepaalde omzet verdraagt zich niet met
de beginselen van een vrije markt en met de dynamiek die speciaal deze markt
kenmerkt.De nieuwe regels leggen een stabiele bodem in het productievolume van
de Nederlandse onafhankelijke productiesector. De voorgestelde wijziging bevordert
de balans bij het verwerven van rechten tussen producenten en omroepen. Zo
wordt een tegenwicht geboden tegen de ontwikkeling bij de commerciële
omroep om steeds meer in eigen huis te gaan produceren. De grotere flexibiliteit
van de door mij voorgestelde regeling bevordert ook de ontwikkeling van multi-
en crossmediale concepten. Aan de kant van de omroepen is de uitbestedingsverplichting
ook een prikkel tot efficiëntie en het benutten van creativiteit van
buiten de eigen organisatie. De overgang naar een andere systematiek vergt
van de landelijke publieke omroep wel een inspanning. Naar mijn oordeel biedt
de systematiek van geld-op-schema voldoende aanknopingspunten om de nieuwe
regeling efficiënt uit te voeren. Daarvoor is wel van belang dat er voldoende
tijd voor een goede overgang is. Daarom heb ik het voornemen om het desbetreffende
onderdeel van het wetsvoorstel per 1 januari 2011 in werking te laten
treden. Ik proef bij de landelijke publieke omroep de neiging om elke verplichting
die zwaarder is dan de Europese richtlijn als een nadeel te zien. Deze verplichting
vind ik, gelet op de voordelen die zij zowel de onafhankelijke productiesector
als de omroepen biedt, alleszins gerechtvaardigd en daarbij meen ik dat de
voorgestelde wijziging de voordelen nog vergroot.De leden van de VVD-fractie vragen waarop de 25%
voor deze verplichtingen is gebaseerd en of over deze wijziging overleg is
gepleegd met de raad van bestuur van de NPO. Verder vragen zij welk bedrag
thans met de huidige verplichting voor 25% zendtijd is gemoeid en welk
percentage dat is van het totale programmabudget van de NPO.Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
hoe groot het beoogde percentage is.De bestaande verplichting boven op het Europese voorschrift is in 1999
in de Mediawet opgenomen door een amendement ingediend door het toenmalige
kamerlid Van Zuylen1. In de praktijk is gebleken
dat 25% in televisie-uren een realistisch voorschrift is. Het percentage
voor de budgetverplichting moet nog worden vastgesteld. Het voorstel zoals
in het onderhavige wetsvoorstel is opgenomen, is vorig jaar bij de behandeling
van het voorstel voor de nieuwe Mediawet van de zijde van de Tweede Kamer
gedaan. Ik heb daarop positief gereageerd in de nota naar aanleiding van het
verslag bij dat wetsvoorstel en dit was destijds ook onderdeel van de beraadslaging.
Wel heb ik toen aangegeven de regeling te willen opnemen in het onderhavige
wetsvoorstel. Daarna is er vanzelfsprekend overleg met de NPO gevoerd over
dit onderwerp. Vooralsnog ga ik uit van een percentage tussen de 20 en 25.
Om dit goed te kunnen vaststellen heb ik de relevante gegevens over de jaren
2004 tot en met 2007 bij de NPO opgevraagd. Ik verwacht deze uiterlijk op
5 maart 2009 te ontvangen. Ik heb reeds aangekondigd mijn op deze gegevens
gebaseerde keuze voor een percentage kort daarna met de NPO en de Vereniging
van Onafhankelijke Televisie Producenten gezamenlijk te willen bespreken.
Ik verwacht een goed onderbouwd voorstel voor het percentage, dat bij algemene
maatregel van bestuur zal worden vastgesteld, voor de plenaire behandeling
van dit wetsvoorstel aan de Tweede Kamer te kunnen meedelen.De leden van de D66-fractie vragen of de verandering
van zendtijd naar budget een stimulans zal zijn voor de verschuiving van opdrachten
op cultureel gebied naar andere zeer dure producties (zoals sport) en of de
regering dat wenselijk vindt.De productie van origineel Nederlands drama en van maatschappelijke en
culturele documentaires behoort tot de duurste genres en vereist specifieke
vakbekwaamheid. Daarom wordt ook thans het merendeel door onafhankelijke producenten
in opdracht vervaardigd. Ik zie geen reden waarom dit onder de voorgestelde
regeling zou veranderen. Een dergelijke ontwikkeling zou ik ook niet wenselijk
vinden. Daarbij merk ik op dat het instrument van de prestatieovereenkomst
de nodige waarborgen biedt voor ruime aandacht voor hoogwaardige culturele
programmering.De leden van de D66-fractie vragen naar mogelijkheden
voor onafhankelijke productiehuizen om programma’s te leveren en vragen
een reactie op het idee van tenders zodat de dynamiek in deze sector toeneemt.Wanneer productiehuizen voldoen aan de criteria voor een onafhankelijke
producent, zijn zij zonder meer in de gelegenheid om mee te tellen voor het
percentage van het budget. Ik sta positief tegenover het bereiken van meer
dynamiek op de markt voor onafhankelijke producties en zie alle ruimte om
het instrument van tenders daarbij te benutten. Naar mijn overtuiging biedt
mijn voorstel daarvoor betere randvoorwaarden dan de bestaande regeling.7.2. BeloningskaderDe leden van de CDA-fractie vragen welke criteria worden
gehanteerd voor het al dan niet instemmen met het beloningskader. Verder vragen
deze leden of ik kan voorkomen dat bepaalde constructies worden gehanteerd
om onder het beloningskader uit te komen.De leden van de fracties van de SP en de VVD stellen
vergelijkbare vragen.Een beloningskader bevat normaliter een aantal procedurele waarborgen
(onder meer zorgvuldigheid, onderbouwing en niveau van besluitvorming) en
een (gedifferentieerd) beloningsmaximum. Daaraan zal ik toetsen. Daarbij is
natuurlijk de hoogte van het voorgestelde beloningsmaximum een belangrijk
criterium. Ik ga er verder van uit dat de omroepen zich zullen houden aan
het door de raad van bestuur opgestelde beloningskader en niet op zoek zullen
gaan naar allerlei constructies om onder de werking van het beloningskader
uit te komen.De leden van de SP-fractie wijzen op de motie-Van Dijk1 en vragen waarom de motie niet volledig wordt uitgevoerd.
Verder vragen deze leden hoeveel presentatoren bij de publieke omroep meer
verdienen dan de premier.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
of met het beloningskader de Balkenende-norm zal gaan gelden voor iedereen
die werkzaam is bij de publieke omroep.Vorig jaar heb ik een aantal keren met Tweede Kamer gesproken over de
wijze van uitvoering van de motie-Van Dijk. Ik meen in lijn met het besprokene
van destijds adequaat uitvoering te geven aan de strekking van de motie. Voor
het merendeel van de werknemers werkzaam bij de publieke omroep geldt de omroep-CAO.
Daar hoeft (en kan) niets extra’s voor te worden geregeld. Voor bestuurders
gaat straks het ministerssalaris als maximum gelden. De minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties bereidt een wetsvoorstel dienaangaande voor.
Hetgeen ik nu regel in dit wetsvoorstel, is de «restcategorie»,
namelijk personen niet zijnde bestuurders die werkzaam zijn bij de publieke
omroep en beloond worden buiten de CAO om. Zoals ik eerder in het debat met
de Tweede Kamer aangaf, beschouw ik de arbeidsmarkt voor bestuurders in de
semi-publieke OCW-sectoren (waaronder de publieke omroep) als een andere dan
de arbeidsmarkt voor onder meer presentatoren en deejays. Het maximumbedrag
dat in het beloningskader dient te worden opgenomen, kan dus wat mij betreft
(iets) hoger liggen dan het ministersalaris maar dient wel door mij te worden
goedgekeurd. Feitelijk komt er daarmee een systematiek tot stand die regelt
dat er voor iedereen werkzaam bij de publieke omroep een beloningskader geldt.De vraag naar het aantal presentatoren heb ik beantwoord in mijn brief
van 30 juni 20081.De leden van de SP-fractie vragen welk maximum salaris
de raad van bestuur voorstelt.De leden van de VVD-fractie en de D66-fractie vragen
wat de stand van zaken is met betrekking tot het beloningskader. De leden
van de VVD-fractie vragen voorts waarom het beloningskader in de Mediawet
geen betrekking heeft op bestuurders en of het niet van wijsheid zou getuigen
om te kiezen voor een gedifferentieerde benadering bijvoorbeeld gerelateerd
aan ledenaantallen en omzet.Het beloningskader is nog niet aan mij voorgelegd. Ik weet dat de raad
van bestuur daar druk mee bezig is en ik verwacht dan ook op korte termijn
een voorstel ter goedkeuring voorgelegd te krijgen.Het beloningskader voor bestuurders in de semi-publieke sectoren zal worden
vastgelegd in de wet Normering van topinkomens in de semi-publieke sector.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft dit wetsvoorstel
in voorbereiding. Vandaar dat het voorliggende beloningskader geen betrekking
heeft op bestuurders bij de publieke omroep. Op grond van dat wetsvoorstel
zal voor bestuurders bij de publieke omroep het ministersalaris als maximum
gaan gelden. Hierbij kan daarnaast de verplichting worden opgelegd om een
beloningscode op te stellen waarin rekening kan worden gehouden met bijvoorbeeld
de omvang van de organisatie en de complexiteit van de vraagstukken. Dat betekent
dat het maximumsalaris voor bestuurders van kleinere organisaties lager kan
worden vastgesteld dan het ministersalaris. Een gedifferentieerde aanpak heeft
zeker mijn aandacht.7.3. ReclameboodschappenDe leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
op welke wijze de minister het voornemen om datingreclames alleen na 24.00
uur toe staan wettelijk heeft verankerd.Zoals ik Tweede Kamer bij brief van 19 november 2008 kenbaar heb
gemaakt2, is het tegengaan van misleiding in
reclame afdoende geregeld in het Burgerlijk Wetboek en in de Reclame Code.
Tevens heb ik ook aangegeven dat ik – in navolging van buitenlandse
voorbeelden – de bescherming van kwetsbare groepen nog beter wil regelen
door uitzending van dergelijke reclame op televisie – ook waar het gaat
om seksboodschappen op teletekst – alleen toe te staan in de nachtelijke
uren. Daarbij heb ik de voorkeur uitgesproken om de beperking van het uitzendtijdstip
van deze reclames in eerste instantie uit te werken via zelfregulering.In de gesprekken met de commerciële omroepen inzake de gedragscode
is ook het thema rondom de (misleiding in) datingreclames betrokken. De omroepen
hebben mij laten weten de beperking van de uitzendtijd van deze datingreclames
(inclusief seksboodschappen op teletekst) in de gedragscode op te nemen. De
omroepen verwachten nog voor de zomer van 2009 een definitieve versie van
hun gedragscodes te presenteren. Ik wil de voorstellen afwachten. Mochten
deze niet uitvoerbaar zijn of onvoldoende effectief zijn, dan past, zoals
ik ook in mijn brief heb gemeld, de weg van regulering in de Mediawet 2008.8. DiversenDe leden van de CDA-fractie vragen wat de afweging
is om dagprogramma’s (uitgezonden voor 18.00 uur) buiten beschouwing
te laten bij het bepalen van de kijkcijfers en of de regering bereid is deze
uitsluiting af te schaffen.De regering gaat niet over de wijze waarop de publieke en commerciële
omroepen het bereik onder het Nederlandse publiek meten, noch over de wijze
waarop de omroepen bereikscijfers – zowel streefwaarden als gerealiseerde
waarden – betrekken bij besluitvorming over de programmering.De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar de stand
van zaken rondom de mediacode.Vanuit mijn departement is veelvuldig contact geweest met de omroepen
over de gedragscode. De commerciële omroepen (inclusief RTL die onder
de Luxemburgse jurisdictie valt) hebben inmiddels de bereidheid uitgesproken
om gedragscodes op te stellen. Ik merk op dat daartoe een eerste aanzet is
gedaan die nog verder zal worden vormgegeven. De omroepen hebben laten weten
dat zij verwachten nog voor de zomer van 2009 met de definitieve versie te
komen.De leden van de SP-fractie vragen naar de financiering
van de lokale publieke omroepen.Ook de leden van de VVD-fractie vragen daarnaar.De leden van de D66-fractie vragen op welke wijze lokale
en regionale omroepen meer eigenstandigheid kunnen krijgen in de financiering.Dit thema is uitgebreid aan de orde geweest tijdens de plenaire behandeling
van het voorstel voor de Mediawet 2008 en in het debat naar aanleiding van
de OCW-begroting voor 2009, onderdeel Media. In dit debat heb ik aan de Tweede
Kamer de toezegging gedaan terug te komen op de financiering van de lokale
publieke omroep. Op dit moment ben ik hierover in overleg met mijn ambtgenoot
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op korte termijn zal ik de
Tweede Kamer per brief informeren over de resultaten.De leden van de D66-fractie vragen of onderzoek gedaan
kan worden naar de optie om de websites van omroepen niet langer uit publieke
middelen te financieren maar puur uit verenigingsgelden te betalen.Het aanbod via internet is een integraal onderdeel van het totale publieke
media-aanbod. Alleen waar het gaat om websites die voortvloeien uit verenigingsactiviteiten
van omroepen, wordt de voorwaarde gesteld dat daarvoor verenigingsmiddelen
worden ingezet. Het publieke media-aanbod zal altijd concurreren met het aanbod
van andere partijen. Dat betekent echter niet dat er per definitie sprake
is van oneerlijke concurrentie. Indien de voorwaarde wordt gesteld dat alle
websites van omroepen alleen nog maar uit verenigingsmiddelen mogen worden
bekostigd, zal het voor de publieke omroep nagenoeg onmogelijk worden om een
breed aanbod te bieden en te voldoen aan de taakopdracht. Ik zie geen reden
om het gevraagde onderzoek te laten verrichten.II. ARTIKELENArtikel IOnderdelen K en L (artikel 2.12)De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de NOS een
stem krijgt in het college van omroepen en of hiermee het oorspronkelijke
idee achter het college van omroepen, namelijk de stem van de leden van de
omroepverenigingen vertegenwoordigen en daarmee de samenleving, verder wordt
losgelaten.Een belangrijk uitgangspunt van dit wetsvoorstel is een gelijkwaardige
positie voor omroepverenigingen en taakorganisaties. Zij vormen samen pijlers
onder het Nederlandse publieke bestel en moeten op dezelfde wijze kunnen meedenken
over het gemeenschappelijke programmabeleid van de publieke omroep. Dit geldt
zeker nu NOS RTV formeel een meer zelfstandige positie krijgt ten opzichte
van de raad van bestuur van de publieke omroep. In het wetsvoorstel krijgt
daarom NOS RTV, net als nu al Educom en de NPS, een volwaardige plaats in
het college van omroepen in plaats van een raadgevende stem. Overigens merk
ik op dat aspirant-omroepen van waarnemers volwaardige deelnemers worden.
De stem van omroepverenigingen met leden wordt in het college van omroepen
dus niet verzwakt maar eerder versterkt.Onderdeel N, onder 2 en 3, O en EE (artikelen 2.19, 2.20
en 2.43)De leden van de PvdA-fractie vragen naar een reactie
op het pleidooi van zeven omroepverenigingen tot uitbreiding van de adviesverplichting
bij de het college van omroepen ten aanzien van het coördinatiereglement
en de begroting.Voor de beantwoording van hun vraag verwijs ik de leden van de PvdA-fractie
naar het antwoord in hoofdstuk 6 op een gelijksoortige vraag van de leden
van de CDA-fractie.Onderdeel N, onder 2 en 3, O en EE (artikelen 2.19, 2.20
en 2.43)De leden van de PvdA-fractie menen dat in het coalitieakkoord
staat dat de concessie met vijf jaar wordt verlengd en geen afspraken bevat
over een algemene verkorting tot vijf jaar zoals in de memorie van toelichting
staat. Deze leden vragen dan ook de regering opnieuw de voor- en nadelen van
een concessietermijn van vijf of tien jaar in beeld te brengen. Zij wijzen
op de Britse werkwijze waar een tienjarige concessie wordt verstrekt en vragen
of de regering het met hen eens is dat een concessietermijn van tien jaar,
inclusief bijbehorende financiering, voordelen heeft en de nodige rust kan
brengen.Terecht merken de leden van de PvdA-fractie op dat in het coalitieakkoord
geen sprake is van een verkorting van de concessietermijn maar van een verlenging
met vijf jaar. De regering meent dat met deze passage in het coalitieakkoord
bedoeld is dat in deze kabinetsperiode afgezien wordt van ingrijpende wijzigingen
in de regeling van de publieke omroep en dat de bestaande arrangementen de
komende vijf jaar in principe ongewijzigd blijven. Dit biedt de publieke omroep
zekerheid en rust om zich verder te ontwikkelen. De concessie geeft daarbij
de garantie dat de bestaande aanspraken op frequentieruimte, het aantal radio-
en televisiezenders en de financiering in tact blijven. Een concessietermijn
van vijf jaar spoort daarnaast ook beter met de duur van de erkenningen die
ook een geldigheidsduur van vijf jaar hebben.Het coalitieakkoord beoogt mijns inziens niet dat hier nooit wijziging
in kan komen. Daarom wordt de concessie niet met tien jaar verlengd maar met
vijf jaar. In de systematiek van de Mediawet 2008 betekent dit dat de wettelijke
concessietermijn verkort wordt tot een periode van vijf jaar. Dit geeft enerzijds
zekerheid en biedt anderzijds deze of een volgende regering de tijd om na
te denken over de gewenste inrichting van het publieke omroepbestel op langere
termijn. Bij dit nadenken zal ik uiteraard ook de voor- en nadelen van kortere
of langere termijnen van de concessie betrekken.De leden van de PvdA-fractie vinden de taakomschrijving
van de NOS in artikel 2.34a nogal ruim omschreven en vragen of dat wel werkbaar
is. Wie bepaalt wat tot de taak hoort of komt dat in de algemene maatregel
van bestuur op grond van het derde lid, zo vragen zij. Zo dat laatste het
geval is, vragen deze leden of dan niet beter in de wet zelf geregeld wordt
wat wel niet de taak van de NOS is.De verzelfstandiging van NOS RTV is een bestuurlijke en organisatorische
zaak. De inhoudelijke taak zelf is daarbij niet aan de orde. De basis van
de taakomschrijving in artikel 2.34a is overgenomen uit de huidige wet en
sluit aan bij de omschrijving zoals die al sinds jaar en dag voor de NOS-programmering
geldt. Nieuw in de taakomschrijving is dat de kernelementen van de NOS-taak
worden genoemd, te weten nieuws, sport en evenementen. Op die manier geeft
de wet dus al een nadere duiding van de taak. Het eerste lid, onderdeel c,
van artikel 2.34a is van oudsher de uitdrukking van de gezamenlijkheidstaak
die de NOS heeft. Als het gaat om evenementen die bijdragen aan het maatschappelijke
belang van de publieke omroep en die grootschalige inzet van geld en technische
middelen vergen, brengt de doelmatigheid mee dat de NOS die voor zijn rekening
neemt. Het komt regelmatig voor dat de NOS met andere omroepen samenwerkt.
De algemene maatregel van bestuur (artikel 2.34a, derde lid) is bedoeld om
te bepalen welk media-aanbod in elk geval door de NOS wordt verzorgd. Dat
is uitgewerkt in artikel 2 van het Mediabesluit 2008. Ik ben er niet voor
om de taak van de NOS limitatief in de wet of een algemene maatregel van bestuur
te regelen. Limitatieve lijstjes werken belemmerend en het feit dat inmiddels
de verslaggeving van het Eurovisie Songfestival door een andere omroep wordt
verzorgd, te weten de TROS, illustreert dat flexibiliteit nodig is. Ik vind
dat de taak van de NOS voldoende duidelijk is gemarkeerd. Het programmabeleid
is de verantwoordelijkheid van NOS RTV. Maar gelet op het belang en de impact
van de NOS-programmering op het gemeenschappelijke beleid, denk alleen al
aan de nieuws- en sportprogrammering, zal NOS RTV daar niet geïsoleerd
over kunnen besluiten, net zo min als de raad van bestuur van de NPO daar
eenzijdig bepalend in kan zijn. Ook nu al hanteren NOS RTV en raad van bestuur
van de NPO overleg- en samenwerkingsprocedures, bijvoorbeeld als het gaat
om strategie en rechtenverwerving. Die werkwijze kan worden voortgezet.De leden van de fracties van het CDA en de PvdA vragen
of in artikel 2.51, tweede lid, de formule wel correct is.De leden van de fracties van het CDA en de PvdA constateren terecht dat
de voorgestelde formule onvolledig is. Het aantal uren moet inderdaad vermenigvuldigd
worden met het aantal erkende omroepverenigingen. De formule is in de nota
van wijziging aangepast.De leden van de CDA-fractie vragen of de verhouding
tussen het (minimum) aantal uren volgens artikel 2.51 kan worden gekoppeld
aan de budgettoewijzing in artikel 2.149.De budgetten in artikel 2.149 zijn ontdaan van schotten tussen radio,
televisie en het overige media-aanbod. Dit bevordert crossmediaal werken en
geeft de omroepen meer vrijheid bij de inzet van hun budget. Naar aanleiding
van een eerdere vraag van de leden van de PvdA-fractie (paragraaf 4.3) heb
ik uiteengezet dat de toewijzing van uren rechten en plichten schept en daarvoor
ook wenselijk is, maar dat dit – mede door het karakter van een minimumregeling –
geen direct verband meer heeft met de toewijzing van budgetten.De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering
het met hen eens is dat uitbreiding van het aantal omroepen niet zou moeten
leiden tot een lager budget per uur radio of televisie om aldus verschraling
van de programmatische kwaliteit te voorkomen.Ik zie dit gevaar voor verschraling van de programmatische kwaliteit niet.
De reden daarvoor is dat de omroepverenigingen nu reeds aanzienlijk meer uren
vullen dan wat minimaal wordt voorgeschreven. Omdat het aantal uren dat in
de praktijk wordt gevuld en het budget dat daarvoor beschikbaar is niet veranderen
bij toe- of afname van het aantal omroepverenigingen, leidt zo’n verandering
niet vanzelf tot schaarste van middelen en zo tot verschraling van kwaliteit.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
of de regering heeft overwogen om de budgetverhouding tussen ledengebonden
en taakgebonden omroepen wettelijk vast te leggen.Ik heb dit niet overwogen. Ook onder de oude Mediawet bestond een dergelijke
koppeling niet. Een uitzondering vormde daarbij de koppeling van het budget
van de NPS aan dat van een A-omroep. Op dit punt heb ik een nieuwe koppeling
voorgesteld in de nota van wijziging. In meer algemene zin biedt het proces
van beleidsplannen van omroepen via concessiebeleidsplan, prestatieovereenkomst,
begrotingsvoorstellen van de raad van bestuur en adviezen van de Raad voor
cultuur en het Commissariaat voor de Media tot mijn uiteindelijke besluit
tot vaststelling van jaarbudgetten volgens artikel 2.149 van de Mediawet 2008,
veel betere waarborgen voor een goede inzet van middelen ter realisering van
de publieke mediaopdracht dan het koppelen van budgettaire verhoudingen tussen
ledengebonden en taakgebonden omroepen.De leden van de CDA-fractie vragen of een evenwichtige
plaatsing van omroepen op de publieke kanalen en het pluriforme karakter van
de publieke omroep beter gewaarborgd zijn door een minimum- en maximumgarantie
aan zendtijd voor omroepen te koppelen aan de geld-op-schemasystematiek.Er is al een minimumgarantie voor het aantal uitzenduren van omroepen.
Voor erkende omroepverenigingen is dit nu 650 uur televisie en 3000 uur radio.
In het wetsvoorstel is de helft van deze minimum zendtijd – op dezelfde
manier als het minimum budget – afhankelijk gemaakt van het ledental
van omroepen (het voorgestelde artikel 2.51). Het minimum aantal uitzenduren
voor de overige omroeporganisaties – aspirant-omroepverenigingen, de
NOS, de NPS en Educom – is hetzelfde gebleven. Bij de indeling van de
uitzenduren, ook volgens de systematiek van geld-op-schema, moet de raad van
bestuur altijd zorgen dat een omroep zijn vaste wettelijke (minimum) uren
kan volmaken. De enige uitzondering hierop is dat een omroep zelf graag minder
radio of televisie wil maken ten gunste van aanbod op een ander platform.
Wanneer dit niet strijdig is met het belang van de publieke omroep als geheel,
kan de raad van bestuur dit toestaan.Ik zie geen noodzaak voor een maximumgarantie. In de praktijk maken omroepen
doorgaans meer uren zendtijd vol dan het wettelijke minimum. Het is aan de
raad van bestuur om, in overleg met de omroepen, een evenwichtig totaalaanbod
te bereiken en het aantal uitzenduren per omroep (boven het wettelijk minimum)
is daarvan een afgeleide. Bij de wet een maximum aantal uitzenduren per afzonderlijke
omroep regelen zou de coördinatie van de programmering nodeloos bemoeilijken.De leden van de VVD-fractie vragen of de in artikel
2.34a genoemde algemene maatregel van bestuur ook zal worden afgekondigd en
vragen de regering een duiding te geven van het daarin op te nemen media-aanbod.De desbetreffende algemene maatregel van bestuur is al getroffen, namelijk
in artikel 2 van het Mediabesluit 2008. Artikel 2.34a, derde lid, is de ongewijzigde
voortzetting van het huidige artikel 2.23, tweede lid, van de Mediawet 2008
(artikel 51d, tweede lid, van de oude Mediawet). Het betreft de opsomming
van het media-aanbod dat door NOS RTV in ieder geval moet worden verzorgd.
Hiertoe behoren volgens artikel 2 van het Mediabesluit 2008 de dagelijkse
nieuwsvoorziening, de verslaggeving over Nederlandse en Europese parlementaire
zaken, de verslaggeving van nationale feest- en gedenkdagen, de actuele sportverslaggeving,
de verslaggeving van andere nationale en internationale gebeurtenissen van
bijzondere aard zoals staatsbezoeken, de nieuwsvoorziening voor de jeugd en
voor personen met een auditieve beperking en tenslotte media-aanbod van dienstverlenende
aard zoals informatie voor scheepvaart, verkeer, visserij en land- en tuinbouw.De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering
beoogt om sponsoring door een overheidsinstelling wettelijk te verbieden en
of dat volgende kabinetten niet te veel bindt.Door het schrappen van de woorden «overheidsinstelling of»
in de artikelen 2.114, tweede lid, en 3.18, tweede lid, van de Mediawet 2008
ontstaat geen verbod op sponsoring door overheidsinstellingen. Voortaan vallen
zij in voorkomende gevallen onder «een andere instelling». De
regering heeft met het schrappen van het apart noemen van overheidsinstellingen
als (ideële) sponsor niets meer beoogd dan het wegnemen van een onduidelijkheid,
namelijk het apart noemen van overheidsinstellingen terwijl door het beleid
van deze regering juist sponsoring door overheidsinstellingen krachtig is
beperkt.De leden van de SP-fractie stemmen in met de mogelijkheid
om te kunnen experimenteren maar vragen waarom wordt gekozen voor een termijn
van maximaal één jaar.In de toelichting bij het voorgestelde artikel 2.21a is aangegeven dat
bij de uitwerking van het begrip beperkte duur kan worden gedacht aan een
termijn van een half jaar tot ten hoogste een jaar. Het kan zijn dat die termijn
inderdaad wat langer dient te zijn om het experiment tot wasdom te laten komen
en onderdeel te laten worden van het totaal aan aanbodkanalen. Doelstelling
van een experiment is om te onderzoeken of een bepaalde activiteit een bijdrage
kan leveren aan de verwezenlijking van de publieke mediaopdracht. Als de conclusie
wordt getrokken dat dat inderdaad het geval is, zal daar via de systematiek
van de meerjarenbegroting instemming van de minister voor moeten worden gevraagd.
Die systematiek zou er toe kunnen leiden dat een experiment minder dan een
jaar heeft om zich te bewijzen of dat een experiment na een jaar moet worden
beëindigd, terwijl er nog geen instemming is verleend. Dat lijkt me ongewenst.
Ik zal in de uitwerking dan ook bekijken hoe een en ander op elkaar kan worden
afgestemd. De termijn zou daarmee voor sommige experimenten,
afhankelijk van de startdatum, meer dan een jaar kunnen zijn. Het zal er echter
niet toe mogen leiden dat een experiment ongezien voor meerdere jaren kan
worden voortgezet.De leden van de PvdA-fractie vragen welk percentage
van het totale budget de regering voorstelt voor de gewijzigde regeling voor
uitbesteding bij onafhankelijke producenten en waarom zij dit percentage niet
gewoon in de wet zelf opneemt.Op een eerdere vraag van de leden van de VVD-fractie in paragraaf 7.1
heb ik de procedure geschetst waarmee ik binnenkort tot vaststelling van het
percentage wil komen. Ik geef toe dat een in de wet vastgelegd percentage
meer vastheid aan belanghebbenden lijkt te geven. De zorgvuldigheid en tijdigheid
die bij een eventuele wijziging van een algemene maatregel van bestuur vereist
zijn, geeft echter voldoende garantie dat belanghebbenden in dat geval ruimschoots
betrokken zullen zijn. Voordeel van vaststelling bij algemene maatregel van
bestuur is dat, wanneer ontwikkelingen bij de publieke omroep en de markt
daartoe aanleiding geven, een aanpassing niet leidt tot onnodige vertraging
door de te wachten op een gelegenheid dat de Mediawet toch gewijzigd wordt.De leden van de CDA-fractie vragen de regering uit
te leggen waaruit zij afleidt dat het overhevelen van € 2 miljoen
van het budget van de publieke omroep naar het Stimuleringsfonds zal leiden
tot betere samenwerking tussen omroepen en culturele instellingen dan tot
nu toe het geval is.De leden van de PvdA-fractie benadrukken dat het niet
de bedoeling kan zijn dat middelen van het Stimuleringsfonds terecht komen
bij andere instellingen dan de omroepen en vragen of de regering uiteen kan
zetten of zij deze opvatting van de leden van de PvdA-fractie deelt en zo
ja, of zij kan garanderen dat op basis van het tweede lid geen omroepmiddelen
bij andere instellingen terecht komen.Het Stimuleringsfonds heeft een tweeledige taak; ten eerste de ontwikkeling
en vervaardiging van media-aanbod ten behoeve van de landelijke en regionale
publieke mediadienst en de Wereldomroep en ten tweede het verstrekken van
financiële bijdragen voor de samenwerking tussen omroep en culturele
sector. Het fonds kan zo vanuit zijn natuurlijke rol op het snijvlak van cultuur
en omroep een bijdrage leveren aan meer samenwerking tussen die sectoren.
Het is overigens niet de bedoeling dat culturele instellingen rechtstreeks
steun ontvangen van het Stimuleringsfonds. Het gaat immers om het stimuleren
van de samenwerking en de vertaling daarvan in aansprekende culturele programma’s
en crossmediale producties die door een omroep worden aangeboden. Het fonds
voert al jaren een breder stimuleringsbeleid teneinde de wereld van de kunst
en cultuur en de omroep bij elkaar te brengen. Het fonds doet dat bijvoorbeeld
door het organiseren van workshops (StifoSandberg) en evaluaties, verlenen
van prijzen, houden van conferenties en uitbrengen van publicaties. Van al
die activiteiten profiteren zowel individuele makers als culturele instellingen
en omroepen. Activiteiten in het kader van dit beleid vormen regelmatig de
eerste fase van het realiseren van een productie. Om eventuele onduidelijkheid
over de bestemming van de middelen van het fonds te voorkomen wordt artikel
2.128 afgestemd op artikel 2.125, onderdeel b.In artikel 2.125 wordt de taak van het Stimuleringsfonds
omschreven. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of onder media-aanbod
ook verstaan mag worden aanbod op internet of de productie van games.Sinds 2003 zijn de taak en reikwijdte van het Stimuleringsfonds verbreed
tot crossmediale producties: eerst in de vorm van steun ook aan neventaken en sinds de Mediawet 2008 tot de gehele multimediale hoofdtaak
van de publieke omroep. In de praktijk worden subsidies verleend voor activiteiten
ten behoeve van de ontwikkeling van mediaproducties (bijvoorbeeld het schrijven
scripts en productieplannen) en voor het daadwerkelijk produceren van media-aanbod.Naast het subsidiëren van de ontwikkeling en productie van mediaproducties
voert het fonds ook flankerend beleid uit alsmede (incidentele) aparte subsidieregelingen
zoals het gamefonds en het TAX-videoclipfonds.De leden van de PvdA-fractie wijzen de regering erop
dat Nederland een bloeiende multimedia- en gamesector heeft en dat culturele
innovatie ook op dat gebied gestimuleerd zou moeten worden. Dat zou kunnen
door het filmfonds of het Stimuleringsfonds of beide open te stellen voor
dergelijke producties. Voelt de regering daarvoor, zo willen deze leden weten.Het Stimuleringsfonds is op deze terreinen reeds actief. Sinds 1 november
2008 is er een tijdelijke regeling om de artistieke kwaliteit van games te
bevorderen. De regeling wordt uitgevoerd door het fonds BVKB en het Stimuleringsfonds
en wordt mede gevoed door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
uit het budget Cultuur en Economie via een matchingregeling1. Het TAX-videoclipfonds is een experimentele regeling voor de productie
van videoclips van bijzondere artistieke kwaliteit, waarin het Fonds BVKB
en het Stimuleringsfonds samenwerken.De leden van de VVD-fractie vragen waarom de werking
van het Stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties beperkt is
tot media aanbod «ten behoeve van de landelijke en regionale publieke
media-instellingen» en of een overzicht kan worden verstrekt van verleende
bijdragen gedurende de afgelopen vijf jaar.De taakformulering van het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties
is in deze wet niet gewijzigd. Al sinds de oprichting is het de taak van het
fonds om de ontwikkeling en productie te bevorderen van artistiek hoogwaardige
culturele programma’s van de landelijke en regionale publieke omroep
en de Wereldomroep.De regering kiest er niet voor om commerciële omroepen toegang te
verschaffen tot een publiek mediafonds. Dat past niet in de opvattingen over
ons duale bestel in Nederland. Bovendien bieden commerciële omroepen
van nature niet het hoogwaardig kwalitatieve culturele aanbod aan dat het
mediafonds stimuleert. Ook is de vraag wie dat gaat betalen. Het fonds wordt
gevuld met Sterinkomsten. Ik denk niet dat commerciële omroepen hiervoor
een deel van hun reclame-inkomsten willen afstaan.De dagbladpers heeft een eigen fonds, het Stimuleringsfonds voor de Pers.
In dit multimediale tijdperk is de werkingssfeer van dit fonds verruimd zodat
ook internetproducties steun kunnen krijgen.Voor een overzicht van de verleende bijdragen gedurende de afgelopen vijf
jaar verwijs ik naar de jaarverslagen op de site van het Mediafonds (www.stimuleringsfonds.nl).De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister
volledig vrij is in de verdeling van de budgetten over de doelen, geformuleerd
in artikel 2.149 en behoudens de bepaling uit artikel 2.150.Het wetsvoorstel wijzigt de bevoegdheden van de minister voor het verdelen
van het budget niet. Met de wijzigingen in het wetsvoorstel worden alleen
de onderlinge verhoudingen opnieuw vastgesteld. Ik zie daarom geen reden om
nu in het wetsvoorstel meer houvast te bieden voor de verdeling van het budget.
Alleen bij de NPS heb ik via de nota van wijziging een koppeling met het maximale
budget van een omroepvereniging aangebracht. Overigens is de vrijheid van
de minister natuurlijk niet onbeperkt. Hij baseert zijn besluiten
op de begroting die de raad van bestuur heeft ingediend en de adviezen van
het Commissariaat voor de Media en de Raad voor cultuur en is te allen tijde
gebonden aan de beginselen van behoorlijk bestuur.De leden van de PvdA-fractie merken op dat het programmaversterkingsbudget
30% wordt en dat dit het oude niveau van 25% omvat, aangevuld
met het budget dat eerder geoormerkt was voor neventaken zoals internetactiviteiten.
Deze leden vragen met welke bepaling in dit wetsvoorstel dat eerder geoormerkte
budget komt te vervallen.De leden van de PvdA-fractie zien niets over het hoofd. Het geoormerkte
budget werd voorheen op grond van artikel 106a van de oude Mediawet ter beschikking
gesteld. Via dat artikel konden gelden voor specifieke doelen geoormerkt aan
de raad van bestuur ter beschikking gesteld worden. Die mogelijkheid blijft
ook onder de nieuwe Mediawet 2008 bestaan (artikel 2.158). Er is dus geen
artikel vervallen maar de hier aan de orde zijnde gelden worden door de minister
niet langer op basis van die grondslag toegekend. In plaats daarvan worden
de gelden opgenomen in het programmaversterkingsbudget.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
wat er nog aan nadere regels bij algemene maatregel van bestuur op grond van
artikel 2.152, derde lid, geregeld zou moeten worden.De toepassing van de formule van artikel 2.152, tweede lid, is inderdaad
volledig helder. Er is geen noodzaak daarover nog nadere regels bij algemene
maatregel van bestuur vast te stellen. In de nota van wijziging is de delegatiegrondslag,
opgenomen in artikel 2.152, derde lid, geschrapt.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R. H. A. PlasterkXNoot1Kamerstukken II 2008–2009, 31 700 VIII, nr. 55.XNoot1Kamerstukken II, 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 14 (herdruk).XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 174.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 198.XNoot1Aanhangsel Handelingen II 2008–2009, nr. 1340.XNoot1Kamerstukken II 2008–2009, 31 700 VIII, nr. 120.XNoot1Aanhangsel Handelingen II 2008–2009, nr. 1340.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 86.XNoot1Kamerstukken II 2008–2009, 31 777, nr. 1.XNoot1Kamerstukken II 1996–1997, 25 216, nr. 42.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 41.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 197.XNoot2Kamerstukken II 2008–2009, 31 700 VIII, nr. 43.XNoot1Zie de brieven over Structuurversterking filmindustrie, Kamerstukken II
2007–2008, 25 434, nrs. 40 en 42. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31804-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl