Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2005; Brief van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2004-2005
 
 
 
 KST87385
 2004-2005
 
 29 800 V
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2005
 
 
 
 
 E
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 juni 2005
 
 Naar aanleiding van uw verzoek om nadere informatie over de uitvoering
van de motie Rabbinge c.s. (29 200 V, D) bericht ik u het volgende.
 
 Volgens de notitie Aan Elkaar Verplicht wordt het Nederlands ontwikkelingsbeleid
geconcentreerd op de vijf sectoren, onderwijs, Aids-bestrijding, reproductieve
gezondheidszorg, water en milieu in 36 partnerlanden.
 Een centrale notie in het bilaterale beleid is beter bestuur en beleid
in de partnerlanden, waaronder het verbeteren van het ondernemingsklimaat.
Dit heeft betrekking op onze bijdragen aan de capaciteitsopbouw bij overheden
op het gebied van meer effectieve en efficiënte wet- en regelgeving,
en de toepassing daarvan, het versterken van de financiële sector, waaronder
microfinancierings-instellingen, advies- en dienstverlening, of het opzetten
van een kadaster. Verder kan het hierbij gaan om versterking van de positie
van brancheverenigingen, boerenorganisaties, partijen in de productieketen,
werkgeversorganisaties, vakbonden, oftewel de rol van de niet-overheidsactoren
inzake verbetering van het ondernemingsklimaat.
 
 Ons bedrijfslevenprogramma is traditioneel voor een groot gedeelte gericht
op de agrarische sector. Naar schatting gaat 70% van de PSOM gelden naar landbouwgerelateerde
projecten hetgeen voor het jaar 2004 wereldwijd neerkwam op € 25
miljoen. Voor ORET is dat respectievelijk 16% en € 1,3 miljoen.
Zoals u weet heb ik de mogelijkheden voor PSOM sinds vorig jaar vergroot,
voor ORET geldt inmiddels een minder bureaucratische beoordeling, zodat de
aanvragen voor beide programma's de komende jaren verder kunnen oplopen.
 
 Om ontwikkelingslanden betere afzetmogelijkheden te bieden pleit de Nederlandse
regering al sinds langere tijd voor de afbouw van handelsverstorende subsidies
zoals op voor ontwikkelingslanden belangrijke producten, zoals suiker, katoen,
rijst, tabak en olijfolie. Met het Ministerie van LNV ondersteunen
wij producenten om de kwaliteit van de productie te verbeteren. Het Centrum
ter Bevordering van de Import speelt hierbij een belangrijke rol, maar bijvoorbeeld
ook de Nederlandse Plantenziektekundige Dienst die een soortgelijke dienst
assisteert bij het versterken van kwaliteitscontroles.
 
 Om over kapitaal te kunnen beschikken om te kunnen ondernemen en toegang
te hebben tot financiële diensten, waaronder verzekeringen, zijn vele
initiatieven in gang gezet, zoals het verlenen van microkredieten via microfinancieringsinstellingen
en het aanbieden van trainingen voor bankpersoneel door het NFX, een publiek-privaat
partnerschap waarin commerciële en niet-commerciële banken, de Ministeries
van Financiën, Economische Zaken en Buitenlandse Zaken participeren.
 
 Ten behoeve van agrarische productie en voedselzekerheid blijft grote
behoefte bestaan aan kennis en onderzoek. Wij blijven daarom 15% van het ontwikkelingsgeld
bestemmen voor basis- en beroepsonderwijs en alfabetisering. Tevens ondersteunen
wij onderzoek naar nieuwe technologieën en krijgen studenten en jonge
onderzoekers de gelegenheid een aantal jaren te studeren bij het landbouwkundig
onderwijs en onderzoeksinstituten. Vanwege het grote belang van goed milieubeheer
en water gaat tenminste 0,1% van ons BNP naar internationaal milieubeheer,
irrigatie, sanitatie en drinkwater.
 
 Het voorkomen en bestrijden van AIDS en de toegang tot anticonceptiva,
seksuele voorlichting en moeder-en-kindzorg blijven onze onverminderde inzet
vragen.
 Hier lukt het ons eveneens nieuwe publiek-private partnerschappen af te
sluiten.
 
 Zoals door mij eerder aangegeven, vindt de aandacht voor de agrarische
sector en voedselproductie niet meer via sectorbeleid maar via de inzet voor
economic governance, verdere liberalisering van de wereldhandel en intermediaire
structuren plaats. De voorbeelden zijn talrijk. Er is al een aantal genoemd.
Ik voeg hieraan – zonder uitputtend te kunnen zijn – het volgende
toe:
 
 – Onze steun aan FAO is onverminderd
voorgezet. Het Nederland-FAO partnerschapprogramma – gesteund met € 5
mln. per jaar – is gericht op de thema's voedselzekerheid, agro-biodiversiteit
en bossen. Deze worden in combinatie met het thema water, en in onderlinge
samenhang, aangepakt. Het belangrijkste doel m.b.t. voedselzekerheid is om
de capaciteit te versterken van FAO, en van ontwikkelingslanden, om het hongerprobleem
te analyseren en te monitoren. Daardoor kan chronische honger gerichter worden
aangepakt in het kader van PRSP's, en acute honger met tijdiger en beter op
doelgroepen gerichte noodhulp worden bestreden.
 – Onze steun aan het landbouwkundig en milieuonderzoek via de CGIAR instellingen is ook onverminderd voortgezet. Hierbij
gaat het om een niet geoormerkte bijdrage van € 13 miljoen per jaar,
plus nog eens € 3 miljoen voor specifieke programma's.
 – Binnen het thematische medefinancieringskanaal worden vele organisaties
op het gebied van versterking van producentenorganisaties, landbouwproductie,
fair trade, ketenontwikkeling, etc gefinancierd. Het gaat op dit moment om
een vijftiental organisaties, die gezamenlijk op jaarbasis ca. € 10
miljoen ontvangen voor de uitvoering van hun programma's. Zo ondersteun ik
de organisatie IDE(International
Development Enterprises) op het gebied van innovatie in de landbouw
met goedkope watertechnologie en opening van markten voor hoogwaardige landbouwproducten,
met een bedrag van € 1,5 miljoen per jaar. Ook de Nederlandse
stichting Practica wordt via TMF gesteund om betaalbare
technologieën als eenvoudige waterpompen en windmolens te helpen verspreiden
op het platteland in ontwikkelingslanden.
 – Het IFDC (International
Centre for Soil fertility and Agricultural development) is een partnerorganisatie
van ons bij de uitvoering van een programma gericht op het verbeteren van
de beschikbaarheid, betaalbaarheid, en het gebruik van landbouw-inputs waaronder
kunstmest in de West-Afrikaanse regio. Onze bijdrage hieraan bedraagt € 1,5
miljoen per jaar.
 – Met een aantal instellingen en bedrijven zijn nieuwe (publiek-private)
partnerschappen en andere samenwerkingsvormen tot stand gekomen die in de
naaste toekomst tot intensivering van activiteiten in de partnerlanden moet
gaan leiden, zoals:
 – In 2004 is een «Call for Ideas»
uitgezet, waarin de private sector werd uitgenodigd ideeën voor publiek-private
partnerschappen in te dienen, gericht op armoedevermindering en duurzame ontwikkeling.
Er zijn 9 veelbelovende PPP's op het thema landbouw
geselecteerd voor verdere ontwikkeling in Colombia, Ghana (2), Mozambique,
Rwanda, Sri Lanka, Zambia en 2 wereldwijde initiatieven. Hiervan is er een
lopend (met OIM, Café de Narino en Starbucks in Colombia), zitten er
4 in de goedkeuringsprocedure (met CHC Zambia, Rabobank, Rwanda Tea Trading
en VLISCO) en 4 PPP in de plan- en consultatiefase (met b.v. Union Fleurs).
Bij deze partnerschappen gaat het om bijdragen van maximaal € 1
miljoen per initiatief.
 – Intensieve samenwerking is opgezet met LNV op een aantal nieuwe terreinen, in het kader van de uitvoering van
de notitie Duurzame Daadkracht. Het WSSD partnerschap
op het gebied van Markttoegang en Capaciteitsopbouw heeft geleid tot concrete
werkplannen die inmiddels zijn geaccordeerd in tripartiete verband (maatschappelijk
middenveld, bedrijfsleven en overheid) in een aantal landen in Afrika en Azië
( i.c. Zambia, Kenia, Tanzania, Oeganda, Indonesië, Maleisië en
Vietnam). Deze zijn gericht op het wegnemen van knelpunten rond de op export
gerichte producten zoals bloemen, groenten & fruit, palmolie, garnalen
en tropische vis, waarvoor ik voor de komende 3 jaar € 8 miljoen
heb gereserveerd.
 – Op het gebied van landrechten is het partnerschap LAND (Land Alliances for National Development) in ontwikkeling, dat zich richt op dialoog tussen relevante publieke
en private actoren betrokken bij toegang tot en rechtszekerheid over land,
in o.a. Indonesië, Filippijnen, Zuid-Afrika en Guatemala (NL bijdrage € 200 000).
 – Over een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met de WUR wordt overleg gevoerd.
 – De oprichting van Agri-Profocus. Dit
betreft een consortium van 19 organisaties op het gebied van ondersteuning
van producentenorganisaties en landbouwontwikkeling. Deze 19 organisaties
hebben hun krachten gebundeld t.b.v. versterking van producentenorganisaties
in ontwikkelingslanden. De leden zijn vertegenwoordigers van ontwikkelingsorganisaties,
kennisinstellingen, brancheorganisaties en fair trade organisaties.
 – Aan de verbetering van de positie van productenten in specifieke
marktketens wordt vanuit door mij ondersteunde MFO's en KIT nader invulling
gegeven. Daarbij wordt samengewerkt met Nederlandse bedrijven.
 – In het partnerschapprogramma met de Wereldbank (BNPP) is onderzoek uitgevoerd naar de kansen en belemmeringen bij
de ontwikkeling van marktketens op het gebied van groente en fruit. Dit onderzoek
is vervolgens door het World Bank Institute gebruikt
in trainingsprogramma's voor stakeholders uit een aantal Afrikaanse
landen.
 – Nederland ondersteunt de exportlandbouw in ontwikkelingslanden
om te voldoen aan voedselveiligheid- en kwaliteitseisen. Bilateraal is er
het genoemde WSSD Partnerschap Markttoegang en Capaciteitsopbouw, waarin BuZa
en LNV samenwerken met het bedrijfsleven en NGO's. Verder ondersteunt Nederland
ook via het CBI vele bedrijven en hun koepelorganisaties
in ontwikkelingslanden. Multilateraal heeft Nederland onlangs met € 900 000
de Standard Trade Development Facility ondersteund,
waarin de WTO, de Wereldbank, de WTO, FAO, WHO, OIE en bilaterale donoren
projecten op het gebied van productstandaarden financieren en coördineren.
Samen met LNV en het Centraal Bureau Levensmiddelen werd een partnerschap
opgezet om kleine boeren in Kenia en Senegal te helpen bij het kunnen voldoen
aan de Europese detailhandel-standaard EUREPGAP
voor tuinbouwproducten.
 – Op het gebied van Waterbeheer in de Landbouw ondersteunt Nederland
diverse internationale en regionale activiteiten. Bijvoorbeeld het door de
Wereldbank gecoördineerde «Nile Basin Initiative» waarbinnen de aan de Nijl grenzende landen samenwerken op het gebied
van onderzoek en uitwisseling op het terrein van waterbeheer en efficiënte
irrigatietechnieken. De Nederlandse bijdrage hieraan bedraagt 1 miljoen Euro
per jaar. Het International Water Management Institute (IWMI) voert met Nederlandse ondersteuning
een groot onderzoeksprogramma uit om de efficiëntie van watergebruik
in de landbouw te verbeteren, met een bijdrage van eveneens ca. € 1
miljoen per jaar.
 
 Ik vertrouw erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
 A. M. A. van Ardenne-van der Hoeven