Nederlandse deelname aan vredesmissies; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29521, nr. 81

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29521 nr. 81

03-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29521Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 521Nederlandse deelname aan vredesmissiesnr. 81VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 3 september 2008De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Defensie2 hebben op
1 juli 2008 overleg gevoerd met minister Verhagen van Buitenlandse Zaken
en minister Van Middelkoop van Defensie over:– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken en Defensie d.d. 5 juni 2008 inzake de verlenging van de Nederlandse
militaire bijdrage aan de NAVO-trainingsmissie in Irak (NTM-I) per medio augustus
2008 met één jaar (29 521, nr. 75).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.De voorzitter: Ik heet de aanwezigen van harte
welkom, in het bijzonder de ministers en hun staf, bij dit overleg over de
NAVO-trainingsmissie in Irak. Wij hebben zojuist bij het algemeen overleg
over het Midden-Oosten over de politieke situatie in Irak vragen kunnen stellen.
Dit algemeen overleg duurt maximaal één uur en ik stel daarom
een spreektijd van twee minuten per fractie voor. Ik geef als eerste het woord
aan mevrouw Van Gennip van de CDA-fractie.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van Gennip (CDA): Voorzitter. Wij
spreken vandaag wederom over de verlenging van de Nederlandse bijdrage aan
een NAVO-trainingsmissie in Irak. Het CDA heeft die missie altijd gesteund.
Het belang van de missie is groot; een goed functionerend eigen Irakees leger
en eigen politie blijven noodzakelijke voorwaarden voor meer veiligheid. De
regering geeft ook aan dat de inzet van de eigen militairen in de afgelopen
jaren succes heeft gehad. Inmiddels heeft het Irakese leger zelf militaire
operaties geleid; er zijn opleidingsinstituten opgericht en trainingstructuren
hebben een operationele status bereikt. De overdracht aan de Irakezen is volop
gaande. Er is dus een aantal zeer concrete doelen bereikt.Ten aanzien van deze verlenging stel ik de volgende vragen. De regering
schrijft dat de Nederlandse bijdrage met een jaar wordt verlengd, met een
geplande einddatum van eind 2009. Eerdere verlengingen golden altijd voor
zes maanden; waarom wordt nu voor een verlenging van twaalf maanden
gekozen? Mijn tweede vraag gaat over het dreigingsbeeld. De regering schrijft
in de artikel 100-brief dat het aantal beschietingen van de woon- en werklocatie
sinds maart is toegenomen. Nederlandse militairen zijn tijdelijk op een veiliger
locatie ondergebracht. De regering schrijft echter tegelijkertijd dat de dreiging
nog steeds aanvaardbaar is. Kan de regering nader ingaan op dat dreigingsbeeld?
Welke maatregelen neemt de regering om de veiligheid van de Nederlandse militairen
te waarborgen? Mijn derde en laatste punt betreft de mensenrechten. Bij eerdere
debatten is hier keer op keer aandacht voor gevraagd, ook in het hieraan voorafgaande
debat. Het is essentieel dat het besef van leger en politie ten aanzien van
die mensenrechten verder groeit. In de artikel 100-brief wordt dat ook terecht
aangegeven. Hoe heeft sinds de vorige discussie dit aspect in de lopende missie
concreet een plaats gekregen in de training van Irakezen en in de opbouw van
de veiligheidssector?De heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter.
Ik begin mijn bijdrage met het uitspreken van mijn waardering voor de bijdrage
die de Nederlandse militairen in gevaarlijke omstandigheden leveren aan het
bevorderen van stabiliteit en veiligheid in Irak. Het is belangrijk dat de
Irakese autoriteiten worden ondersteund bij de opbouw van de veiligheidssector
en dat daarbij expliciet aandacht is voor het beschermen van etnische en religieuze
minderheden. Mijn fractie is daar zeer blij mee. De missie heeft in het afgelopen
jaar duidelijk voortgang geboekt; de opleidingsinstituten zijn inmiddels operationeel
en de verantwoordelijkheid voor trainingsactiviteiten wordt geleidelijk aan
overgedragen aan de Irakese autoriteiten. Zoals beoogd, verschuift het takenpakket
van de missie daardoor steeds meer van training naar mentoring. Het is verder
bemoedigend om te zien dat het Irakese leger in toenemende mate zelf in staat
is om te opereren. Illustratief hiervoor is de effectieve wijze waarop het
Irakese leger onlangs heeft opgetreden bij de acties in Basra, Bagdad, Sadr-City
en Mosul.Ik stel drie vragen over de verlenging van de missie. Naar aanleiding
van de in het voorjaar uitgevoerde evaluatie wordt gesproken over nieuwe trainingsgebieden
waarop de missie zich zal gaan richten. Over welke nieuwe trainingsgebieden
gaat het precies?Verder zal de missie in deze vorm volgens de huidige planning eind 2009
in de eindfase komen. Betekent dit dat, afhankelijk van hoe de situatie zich
verder ontwikkelt, de mogelijkheid wordt opengehouden om de missie in een
andere vorm ook na 2009 voort te zetten? Een punt van zorg is het toenemend
aantal beschietingen, met mortiergranaten en raketten in de woon- en werklocaties
van de coalitietroepen. Is de situatie na het militair ingrijpen in Sadr-City
inmiddels genormaliseerd of is er sprake van aanhoudend geweld? Is de multilaterale
protection force inmiddels ontplooid en worden er, misschien ook door Nederland,
aanvullende maatregelen genomen om de eigen militairen beter te beschermen?De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
De opbouw van de Irakese veiligheidssector is van cruciaal belang; wederopbouw
vraagt ook om veiligheid. Vanuit die invalshoek heeft mijn fractie steeds
de NAVO-trainingsmissie in Irak gesteund. Het is positief om uit de berichtgeving
te lezen dat de missie in algemene zin volgens planning verloopt, ook al zijn
er nog genoeg hindernissen over. Wij zijn er bepaald nog niet, maar het is
een goede zaak dat de verantwoordelijkheid, ook voor het opleidingsinstituut,
steeds meer bij de Irakezen zelf komt te liggen.Mijn fractie staat positief tegenover het feit dat de internationale gemeenschap
present blijft zolang dat nodig is en er zo nodig nog een schepje bovenop
doet. De totale NAVO-trainingsmissie is niet heel groot, maar het gaat wel
om een belangrijk onderdeel van het Irakbeleid. De enige vraag van mijn fractie
bij het lezen van de stukken is of het aantal mensen waaruit de NAVO-trainingsmissie
bestaat nog wel voldoende is. Is het niet wenselijker om tot uitbreiding
over te gaan? Of is dat juist in het licht van wat door de Irakezen wordt
opgepakt niet nodig? Er is meermalen aandacht gevraagd voor de specifieke
religieuze en etnische minderheden in Irak. Het is van groot belang dat aan
die precaire positie juist tijdens trainingsmissies aandacht wordt besteed
zodat toekomstige veiligheidsfunctionarissen bekend zijn met die positie.
Ook is het belangrijk voor het latere beleid ten aanzien van de recrutering
van dat soort functionarissen dat er sprake is van een reflectie van de verschillende
bevolkingsgroepen in Irak.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Wij spreken
over de NAVO-trainingsmissie in Irak. Dat is een kleine maar niet onbelangrijke
missie. Het is een missie van in totaal zeven personen, ongeveer het aantal
Tweede Kamerleden dat vanavond achter deze tafel zit. Dat neemt niet weg dat
het een, zoals ik al zei, belangrijke missie is. Het is een trainingsmissie
die uiteindelijk ervoor zorgt dat Irak zelfstandig kan functioneren. Deze
heeft de volle steun van de PVV-fractie.Mijn fractie spreekt wel haar blijvende zorg uit over de continue inbreuk
van het moorddadige en verwerpelijke regime uit Iran op de Irakese soevereiniteit.
De bewapening en training door Iran van de zogenaamde «special groups»
maakt het vredesproces in Irak nodeloos gewelddadig en ingewikkeld. De PVV-fractie
vraagt de regering om bij de Verenigde Naties, met nadruk bij de leden van
de Veiligheidsraad, te blijven aandringen op verdergaande economische en eventuele
militaire sancties indien Irak stelselmatig de internationale vrede en veiligheid
in de regio blijft bedreigen.De PVV-fractie brengt nogmaals de rol en de veiligheid van Irakese Christenen
onder de aandacht. Zij gaat ervan uit dat de minister aandachtig de leefomstandigheden
van Irakese Christenen blijft volgen en de mensenrechtensituatie onder de
aandacht van de autoriteiten in Irak blijft brengen, met name in de bilaterale
sfeer.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik stel graag een
vraag van orde. Gaan wij nu het debat dat wij zojuist tweeënhalf uur
lang hebben gevoerd, opnieuw voeren?De voorzitter: Dat gaan wij niet doen. Ik
betracht echter enige coulance met de heer Brinkman omdat hij niet aanwezig
was bij dat debat. Mevrouw Van Gennip heeft echter gelijk: dit is een artikel
100-procedure ten aanzien van de NAVO-trainingsmissie. De politieke aspecten
heeft de minister behandeld in het vorige algemeen overleg.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter, u moet
mij dit niet kwalijk nemen. Mijn fractie bestaat uit negen mensen.De heer Van der Staaij (SGP): Dat is te groot.De heer Brinkman (PVV): Dat is te groot, inderdaad.
In elk geval proberen wij zoveel mogelijk onze invloed te laten gelden. Dat
doen wij op deze manier.De heer Poppe (SP): Voorzitter. Misschien
maak ik ook een dubbeling. Voor het geval dat zo is, bied ik vast mijn excuses
aan. Het gaat om zeven militairen voor een opleidingsmissie en om de verlenging
van een jaar. Mijn vraag is ook: waarom nu een jaar terwijl het voorheen altijd
om een half jaar ging? In de voorliggende brief op bladzijde 5 staat zeer
cryptisch dat «nieuwe factoren naar voren zijn gekomen, die een langere
inspanning bij deze instituten noodzakelijk maken». Wat zijn «nieuwe
factoren»? Ik vermoed dat dit te maken heeft met het recente rapport
van de Amerikaanse rekenkamer waarin staat dat de paraatheid van het Irakese
leger ver achterblijft bij wat officieel wordt voorgesteld. De
vraag is waarom de regering de informatie uit dat Amerikaanse rapport niet
mee naar de Kamer heeft gestuurd. De Amerikaanse rekenkamer stelt dat de Irakese
strijdkrachten helemaal niet goed in staat zijn om zelfstandig contra-guerilla
operaties uit te voeren. Minder dan 10% van alle bataljons van het
Irakese leger kunnen volledig onafhankelijk opereren. Voor alle onderdelen
gelden veel lagere kwalificaties van «volledig onafhankelijk».
Daarnaast meldt de Amerikaanse rekenkamer hoge aantallen deserteurs uit het
Irakese leger; dat staat op bladzijde 26 van het rapport. De grote vraag is
waarom de regering deze informatie niet heeft gemeld tegelijk met het voorstel
om de missie te verlengen? Waarom legt de regering niet in die zin uit wat
die «nieuwe factoren» zijn waarom een en ander noodzakelijk is?
Betekent dit dat onze mensen daar meewerken aan het opleiden van mensen die
na het afronden van de opleiding misschien een andere baan nemen, dus deserteren?De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. Mijn fractie
heeft de NAVO-trainingsmissie in Irak en de Nederlandse bijdrage daaraan altijd
gesteund. omdat deze van groot belang is voor de opbouw van Irak en dus ook
voor het Irakese veiligheidsapparaat, dat inderdaad nog steeds te kampen heeft
met tegenslagen. Juist deze missie kan een bijdrage aan het wegnemen daarvan.
Voor mijn fractie is altijd zeer relevant geweest dat het om een NAVO-missie
gaat onder VN-mandaat. Dat is altijd een zeer relevant punt geweest. De geschiedenis
van het begin van de oorlog in Irak is bekend; toen was daar geen sprake van.
Aangezien er sprake is van een VN-mandaat waar deze NAVO-missie onder ressorteert,
heeft mijn fractie dit altijd kunnen steunen; het gaat om de opbouw van Irak.Het is hierbij wel van belang dat een duidelijk onderscheid is met de
Amerikaanse operatie in Irak. De tekst van de brief geeft reden om vraagtekens
te zetten bij of dat onderscheid wel zo duidelijk is. Op pagina 7 van de brief
wordt tot drie keer toe gesproken over «coalitie»: coalitietroepen,
coalitielocaties, coalitie. Bekend is dat «coalitie» verwijst
naar de Amerikaanse operatie. Ik krijg hier graag wat helderheid over, want
wij maken geen onderdeel uit van de coalitie. Wij maken onderdeel uit van
de NAVO-missie zoals die plaatsvindt in Irak.Het tweede punt die de vraag naar dat onderscheid rechtvaardigt, is dat
de woon- en werklocaties van de trainingsmissies onderhevig zijn aan beschietingen.
Als ik het goed lees, is de situatie zeer zorgwekkend. De mensen zijn immers
niet voor niets verplaatst van hun woon-/werklocatie. Ik vraag de regering
om hier nader op in te gaan. Hoe zorgwekkend is de situatie? De NAVO-trainingsmissie
loopt tot eind 2009. De regering stelt voor om onze bijdrage daaraan te verlengen
tot augustus 2009. Mijn fractie krijgt graag duidelijkheid over de vraag of
het de bedoeling is dat Nederland tot eind 2009 onderdeel blijft uitmaken
van de missie. Ik weet dat dat nu niet wordt voorgesteld, maar daar is ongetwijfeld
over nagedacht. Mijn fractie wil daar graag nu duidelijkheid over, ook omdat
zij niet voornemens is om volgend jaar voor een verlenging te stemmen. Ik
hoor graag nu waar wij precies aan toe zijn.De heer Van der Staaij (SGP): Wat is uw motivering
voor het voornemen dat u nu aankondigt, dat u niet een volgende verlenging
steunt?De heer Van Dam (PvdA): Als nu helder is dat
wij daar tot eind 2009 zitten, is dat uiteraard bespreekbaar. Het is echter
niet de bedoeling dat elke verlenging een open einde wordt. Op een gegeven
moment is de bijdrage wel geleverd. Mijn fractie vindt dat aan deze missie
zo onderhand de bijdrage wel geleverd is met de verlenging van een jaar.De heer Poppe (SP): Het is inderdaad opvallend
dat gesproken wordt over «de coalitie» wat wijst op samenwerking
met de Amerikaanse war on terror en de inval in Irak. Als de minister
niet duidelijk een onderscheid kan maken tussen de trainingsmissie en de relatie
met de coalitie, verandert dat dan het standpunt van de PvdA-fractie?De heer Van Dam (PvdA): Volgens mij is er
een duidelijk onderscheid tussen wat onze mensen daar doen en wat de Amerikaanse
troepen daar doen. Ik wees daarbij op een passage in de brief die die duidelijkheid
niet schept. Ik ga ervan uit dat het onderscheid duidelijk is, aangezien er
totaal andere activiteiten worden ontplooid. Vanzelfsprekend is er contact
met de Amerikaanse troepen aldaar; de NAVO-trainingsmissie is daar mede van
afhankelijk op het punt van de veiligheid. Dat is dus het probleem niet. Het
moet echter duidelijk zijn dat er een onderscheid is. In de brief wordt daar
wat verwarring opgeroepen.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik hoor graag wat
duidelijker van de heer Van Dam wat hij bedoelt met het niet steunen van een
verlenging maar het wel bespreekbaar zijn van een langere termijn, tot eind
2009. Ik meen mij te herinneren van allerlei discussies over artikel 100-procedures
dat de termijn duidelijk moet zijn. Verder lijkt mij dat een uitspraak over
verlenging volgend jaar, zeker als deze verlenging wel wordt gesteund, gebaseerd
moet zijn op ontwikkelingen op dat moment. Ik tast nu echt in het duister
over wat de heer Van Dam wil en over hoe hij dat kan rijmen met de artikel
100-procedure. Is hij voor een soort flexibele termijn?De heer Van Dam (PvdA): Het is precies zoals
u zegt: er moet duidelijkheid zijn. Die NAVO-trainingsmissie duurt tot eind
2009. Als wij voornemens zijn om tot het einde te blijven, dan moeten wij
dat nu helder tegen elkaar uitspreken. In artikel 100-procedures maken wij
afspraken over een duidelijke termijn. Als niet helder is dat die trainingsmissie
daadwerkelijk eind 2009 eindigt, dan is mijn fractie niet voornemens om akkoord
te gaan met het eraan vastplakken van nog een jaar. Daar gaat het mij nu om.
Op een gegeven moment is een bijdrage wel geleverd. Wij hebben dit jarenlang
gedaan en op een gegeven moment is het mooi geweest.Mevrouw Van Gennip (CDA): Dit verbaast mij
zeer. Stel dat volgend jaar blijkt dat de missie met vier of vijf maanden
verlengd moet worden teneinde deze netjes af te ronden. Dat is pas volgend
jaar bekend; je kunt nu niet in de sterren kijken om te zien wat de status
volgend jaar is. U zegt echter bij voorbaat dat dat laatste staartje van onze
aanwezigheid maar even door iemand anders moet worden opgelost, iemand die
niet de ervaring heeft en er nog niet zit. U trekt uw handen er dan vanaf.De heer Van Dam (PvdA): Dat zeg ik niet. Ik
vraag de regering alleen om nu duidelijkheid te geven over het voornemen.De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. Laten
wij simpel en duidelijk zijn. Ten eerste is dat onderscheid met die coalitietroepen
helemaal niet zo duidelijk te maken. Wij hebben NAVO-instructeurs die Irakese
instructeurs instrueren die Irakese troepen opleiden. Die Irakese troepen
werken samen met de Amerikanen, met de coalitietroepen, en dat gaat behoorlijk.
Het gaat niet fantastisch maar het gaat wel behoorlijk; dat moet ook verder
getraind worden. Dat is wel het minste dat wij kunnen doen. De VVD-fractie
zegt daarom: ga door met het trainen van de instructeurs. Mijn fractie gaat
akkoord met de periode die de regering daarvoor vraagt. Mocht blijken dat
het over een jaar nog steeds nodig is om de Irakese instructeurs te trainen,
dan gaat mijn fractie daar natuurlijk ook mee akkoord. Het zou een ramp zijn
als het Irakese leger niet verder komt dan het vandaag is, voor de regio en
voor de Irakezen zelf. Wij kunnen het ons niet veroorloven om te snel weg
te gaan, zeker niet terwijl onze bijdrage zo bescheiden is. Ik zeg dus nu
al, hoewel er nog een termijn volgt: wij moeten gewoon doorgaan
en geen kunstmatig onderscheid maken en moeilijke vragen stellen die niet
tot duidelijke antwoorden kunnen leiden.Antwoord van de bewindsliedenMinister Verhagen: Voorzitter. Ik dank de
leden van de Kamer voor hun inbreng en voor de constructieve wijze waarop
zij aankijken tegen deze NAVO-trainingsmissie. Ik onderschrijf die constructieve
benadering om de doodeenvoudige reden dat Nederland inderdaad een bulk ervaringen
heeft. Sinds februari 2005 neemt Nederland deel aan deze NAVO-trainingsmissie.
Dat gebeurt met tevredenheid van natuurlijk met name de Irakese autoriteiten
maar ook van de NAVO. Wij hebben besloten om de termijn die medio augustus
afloopt voor een periode van twaalf maanden te verlengen. Aan dat besluit
ligt een aantal redenen ten grondslag. De belangrijkste reden voor het verlengen
van de Nederlandse bijdrage is uiteraard het verzoek van de Irakese regering
om ondersteuning te blijven verlenen bij de opbouw van de Irakese veiligheidssector.
De trainingsmissie voorziet in het opleiden van leidinggevende kaderleden.
Op verzoek van de Irakese premier besloot de NAVO dit voorjaar om de samenwerking
met Irak tot eind 2009 te verlengen. In het licht van het verzoek van premier
Al-Maliki, het nuttige werk dat nog kan worden verricht en de opgedane ervaringen
vonden wij het verantwoord om te kiezen voor een verlenging van de Nederlandse
bijdrage met een jaar.De missie kent zelf geen formele einddatum en is in wezen gericht op de
resultaten. Op dit moment ziet het ernaar uit dat met de verlenging van de
activiteiten tot eind 2009 de missie in de eindfase kan komen. Dat is evenwel
sterk afhankelijk van de ontwikkelingen op de grond. Wij kunnen niet vooruitlopen
op die ontwikkelingen. Tot eind 2009 is in elk geval voor de missie goed en
nuttig werk te doen. Het heeft weinig nut, juist omdat wij die ontwikkelingen
op de grond niet kennen, om nu te speculeren over wat er na 2009 gaat gebeuren.Wij kijken dus naar die termijn van twaalf maanden. Daarna volgt een moment
van evaluatie; dan kan worden bekeken hoe de laatste zes maanden ingevuld
kunnen worden. Daarbij kan ook gekeken worden naar het verloop van de missie,
de mogelijke afbouw en de exitstrategie. Eventueel kan dat moment ook benut
worden om de doelstellingen en de activiteiten van de missie bij te sturen.
Dan zal ook bezien worden of een hernieuwde Nederlandse bijdrage wenselijk
is voor een nader te bepalen periode. Ik zei al dat wij nu niet vooruit kunnen
lopen op de ontwikkelingen in het komende jaar. Vanzelfsprekend speelt de
veiligheidssituatie een belangrijke rol bij het moment van evaluatie.De opbouw van de Irakese veiligheidsstructuur past in ons streven om de
Irakese overheid in staat te stellen om de verantwoordelijkheid voor de eigen
veiligheid op zich te nemen. De veiligheid van alle Irakese burgers staat
daarbij natuurlijk voorop. Uit de laatste ontwikkelingen blijkt dat de Irakese
troepen steeds beter in staat zijn om hun taak zelfstandig uit te voeren.
Het geweld is gedaald naar een niveau dat lager ligt dan voor maart. Ondanks
de vooruitgang in de afgelopen periode blijft de veiligheidssituatie echter
onvoorspelbaar. De missie verloopt grotendeels volgens schema; de missie laat
resultaten zien, heeft effect en is dus voornamelijk gericht op het overdragen
van de verantwoordelijkheid, ook voor de trainingsactiviteiten uiteindelijk,
aan de Irakese autoriteiten.De evaluatie die dit voorjaar door de NAVO is uitgevoerd, waarop de minister
van Defensie nader ingaat, heeft uitgewezen dat de trainingen van de NAVO-missie
succesvol verlopen. De missie zal zich op enkele nieuwe trainingsgebieden
gaan richten; de mentorwerkzaamheden worden uitgebreid. De minister van Defensie
gaat hier nader op in. De missie is van groot belang omdat de deelname aan
de trainingsmissie aansluit op de andere activiteiten van Nederland ter ondersteuning
van de Irakese regering. Wij hebben daar vanmiddag uitvoerig over gesproken.
Ik noem als voorbeeld het verzorgen van juridische cursussen in
het kader van de rule of law, EUJUST LEX en mensenrechten. Een en ander sluit
ook goed aan bij de trainingen die wij, bijvoorbeeld via Clingendael, voor
de Irakese diplomaten verzorgen. Er is dus een duidelijke samenhang.Wij zijn met de Kamer van mening dat voor de wederopbouw van Irak, verbetering
van de veiligheidssituatie, verbetering van de mensenrechtensituatie en vooruitgang
in dat politieke proces cruciaal zijn. Daarbij hoort steun aan de opbouw van
een geloofwaardige Irakese veiligheidssector die uitgaat van het primaat van
mensenrechten, zoals mevrouw Van Gennip ook terecht onderstreepte. Nederland
en de Europese Unie spreken de Irakese autoriteiten voortdurend aan op mensenrechten
en op respect voor minderheden, waaronder de rechten van etnische en religieuze
minderheden. In het verlengde daarvan wordt in de training het belang benadrukt
van een onpartijdig en objectief optreden van de veiligheidstroepen ter bescherming
van de hele Irakese bevolking, inclusief etnische en religieuze minderheden.
De mensenrechtensituatie als zodanig en de positie van christenen zijn nog
steeds zorgelijk. Tegelijkertijd is het aantal burgerslachtoffers vanaf augustus
2007 gestaag afgenomen.De heer Poppe vraagt specifiek waarom in de brief geen aandacht is geschonken
aan het rapport van de rekenkamer van de Verenigde Staten. De brief aan de
Kamer is begin juni gestuurd, conform afspraken met de Kamer; in artikel 100-procedures
heeft de Kamer een zekere minimumtijd nodig om zich goed te kunnen voorbereiden.
Ik heb daar recentelijk nog met de voorzitter van de Kamer over gecommuniceerd.
Het rapport van de rekenkamer is pas enkele dagen geleden uitgekomen. Overigens
is State Department het niet eens met alle bevindingen van de rekenkamer.
Ook in Nederland komt het voor dat het kabinet het niet volledig eens is met
de bevindingen van de Algemene Rekenkamer. Daar wordt vervolgens het debat
over gevoerd met de Tweede Kamer. State Department komt in een recent rapport
tot een andere, positievere inschatting. Het feit dat het Irakese leger ondanks
de vooruitgang nog niet optimaal functioneert, is reden voor het voortzetten
van de trainingsmissie. Dat onderstreept juist het belang van de trainingsmissie.
Ik zie het punt dus eerder als argumentatie voor het verlengen van de trainingsmissie
dan als onderbouwing voor een besluit om ermee op te houden. Niet alleen wij
maar ook State Department en het Pentagon constateren dat er sprake is van
vooruitgang in het functioneren van het Irakese leger.Ik heb hiermee de aan mij gerichte vragen beantwoord. De heer Van Middelkoop,
de minister van Defensie, zal ingaan op de nadere vragen.De voorzitter: Eerst stelt de heer Poppe nog
een vraag aan u.De heer Poppe (SP): Het verbaast mij een beetje
dat de minister van Buitenlandse Zaken de militaire ontwikkelingen uitlegt.
Het lijkt mij juist een zaak van de minister van Defensie om daarop in te
gaan. Mijn vragen waren dan ook in het algemeen gesteld. Het rapport kan weliswaar
later beschikbaar gekomen zijn dan de brief naar de Kamer is gestuurd, maar
de minister legt mij nog steeds niet uit wat die «nieuwe factoren»
zijn. Het gaat helemaal niet zo goed als de minister zegt. Het Irakese leger
is helemaal niet dat onafhankelijke sterke leger dat nodig is. Dat zit er
ook niet aan te komen. Als ik het rapport van de Amerikaanse rekenkamer lees,
dan begrijp ik wel dat de minister zegt: de Nederlandse regering is het ook
vaak niet met de Algemene Rekenkamer eens. De Tweede Kamer is dat echter vaak
wel en dat weet de minister ook.De voorzitter: Mijnheer Poppe, u stelt de
vragen aan het kabinet, maar deze militaire vraag is specifiek gericht aan
de minister van Buitenlandse Zaken? De heer Poppe (SP): Ja, ik verbaas mij erover
dat de minister van Buitenlandse Zaken daarop ingaat. Ik wil van de minister
van Defensie horen wat zijn reactie is op dit Amerikaanse rapport in relatie
tot de brief aan de Kamer en in relatie tot de kennelijke noodzaak om langer
in Irak te blijven.De voorzitter: Nu is het duidelijk: u stelt
de vraag aan de minister van Defensie in een interventie op de minister van
Buitenlandse Zaken. Het lijkt mij verstandig om de minister van Defensie het
woord te geven voor zijn bijdrage. Ik verzoek hem om daarbij ook de vraag
van de heer Poppe te beantwoorden.Minister Van Middelkoop: Voorzitter. Laat
ik mijn zeer gewaardeerde oud-collega Poppe onmiddellijk bedienen met het
antwoord op zijn vraag. Dat Amerikaanse rapport is mij niet bekend dus ik
kan er ook geen reactie op geven. Ik heb het samen met mijn collega van Buitenlandse
Zaken ook niet nodig om een motivering te geven voor de voortzetting van de
bijdrage van de Nederlandse regering aan de NAVO-trainingsmissie in Irak.
In dit overleg is de brief die daarover naar de Kamer is gestuurd aan de orde.De heer Poppe (SP): Daar stel ik graag een
vraag over. Het is niet de bedoeling dat de minister in zijn reactie volstaat
met de mededeling: ik ken het rapport niet. Als hij het rapport niet kent,
dan moet hij als minister beloven dat hij het rapport zo snel mogelijk tot
zich neemt en de Kamer informeert over de conclusies die hij daaraan verbindt,
ook in relatie tot het besluit dat wij vandaag moeten nemen over de artikel
100-brief. Eigenlijk betekent dat dat het besluit daarover moet worden uitgesteld
tot die reactie van de regering binnen is.Minister Van Middelkoop: Ik waardeer het dat
de heer Poppe volstrekt duidelijk is. Dat geeft mij de gelegenheid om even
duidelijk te reageren: wij doen dat niet. Wij houden ook zeker niet de besluitvorming
op. Dat is ook niet nodig. De heer Poppe weet net zo goed als ik dat over
allerlei onderwerpen rapporten verschijnen. Het gaat erom dat naar mijn overtuiging
een gedegen voorstel aan de Kamer wordt voorgelegd over voortzetting van de
missie met één jaar. Dat is voldoende gemotiveerd en ik heb
daar een dergelijk rapport niet voor nodig.Het betreft een voortzetting van een bestaande missie; zeven Nederlandse
militairen. Het is bescheiden, het is belangrijk en het is een bijdrage aan
de bredere NAVO-missie. Het is misschien goed om erop te wijzen, vooral in
de richting van de heer Van Dam, dat wat wij daar doen, gewoon ons werk is.
Het zijn SSR-achtige activiteiten: sector security reform. Daar zijn wij sterk
in ofwel: daar zijn wij sterk in aan het worden. Dat willen wij ook. Het is één
van de niches waarin de Nederlandse krijgsmacht zijn best wil doen en dat
is politiek gezien ook altijd gesteund door de fractie van de heer Van Dam.
De verlenging heeft een wat bijzonder karakter gekregen omdat deze als onderdeel
van die NAVO-missie de artikel 100-procedure moet doorlopen. Misschien wil
de heer Van Dam echter ook eens nadenken over het gewone karakter. Capaciteitsopbouw,
waar ook ter wereld, van veiligheidsarchitectuur kan Nederland desgevraagd
leveren. Nederland zal dat blijven doen. Over een jaar zien wij of er nog
verder werk te leveren is.Ik maak een paar algemene opmerkingen. Sinds de aanvang van de missie
zijn meer dan 9000 – om een gevoel van schaal te geven – Irakese
militairen met NAVO-steun getraind en opgeleid in Irak. In Irak is de structuur
opgezet voor het zogenaamde «Iraki training and doctrine command»
waarbinnen zowel het hoofdkwartier als de opleidingen van de Irakese veiligheidsdiensten
zijn geregeld. Ik meen dat vorige week ook aan de orde is geweest dat ook
buiten Irak mensen zijn opgeleid, gecoördineerd door de NATO Training
and Equipment Coördination Group, een verwante activiteit
van hetgeen wij onder de NAVO-paraplu doen in Irak. Alles bij elkaar zijn
dus belangrijke, succesvolle en constructieve bijdragen geleverd.Op verzoek van de Irakese regering is in oktober 2007 gestart met een
gendarmerie-achtige training voor de Irakese nationale politie. Het doel van
die training is het ontwikkelen van eenheden van de Irakese nationale politie
die het gat moeten vullen tussen het routinematige politiewerk en het militaire
optreden. Italiaanse caribirnerie, de collegae van onze marechaussee, zullen
deze training geheel verzorgen.Bij het vorige algemeen overleg maakte ik al melding van de evaluatie
die de NAVO zou gaan uitvoeren. Inmiddels is dat gebeurd. De inschatting was
aanvankelijk dat de activiteiten bij de eerder door mij genoemde instituten
van het Irakese leger per augustus 2008, over een maand of twee, zouden kunnen
worden beëindigd. De training van de gendarmerie zou meer tijd in beslag
nemen, zo was de gedachte aanvankelijk. Een van de evaluatieresultaten is
echter dat nieuwe factoren een langere inspanning bij die instituten noodzakelijk
maken. De heer Poppe maakte daar ook een opmerking over. De Irakese regering
heeft het initiatief genomen om de opleiding op de vier Irakese militaire
academies te standaardiseren. Ook daar is training voor nodig. Verder bleek
dat het middenkader en het hogere kader van de Irakese veiligheidsorganisaties
goed is opgeleid maar dat voortgaande mentoring nodig is om de lessen echt
te doen beklijven. Ook heeft het joint staff college extra sponsoring nodig
om de trainingscapaciteit te verbeteren en voort te zetten. Ik vind het belangrijk
dat wij ook na de evaluatie wat extra kunnen leveren. Niets is vervelender,
ook voor militaire zelf, dan het afleveren van half werk en te zien dat nog
het nodige gebeuren kan. Dat wordt geïdentificeerd en dat is ook hier
gebeurd. Om die reden gaan wij die nieuwe activiteiten ook uitvoeren.De heer Voordewind heeft een vraag gesteld over mogelijke andere trainingsgebieden.
Dat is nu niet aan de orde in de artikel 100-brief. De Irakese regering heeft
er een aantal geïdentificeerd. Daar is ook behoefte aan. Daarbij is te
denken aan training voor aanpalende gebieden zoals het forensisch onderzoek,
grensbewaking en zaken zoals leiderschapsontwikkeling. Wij kunnen en willen
dat in het geheel van de NAVO op ons nemen, maar dat hoort de Kamer dan natuurlijk
nog van ons.Mevrouw Van Gennip en de heer Van Dam maar ook anderen hebben een vraag
gesteld over de veiligheidssituatie. Het is de Kamer niet ontgaan dat de regering
volstrekt duidelijk is over de veiligheidsinschatting. Die blijft onverminderd
zorgelijk. Er zijn helaas geen echt positieve verhalen te melden in de zin
van dat er bijna geen risico meer wordt gelopen. Die zijn er namelijk wel
degelijk, niet zozeer door direct vuur als wel door indirect vuur. Daarbij
is te denken aan mortieren en de situatie die wij ook wel kennen uit Afghanistan.
Wat doen wij eraan? Dat is een belangrijke vervolgvraag. Allereerst wijs ik
erop dat de locaties waar het over gaat enkele vierkante kilometers groot
is zodat de trefkans bij een enkelvoudige aanslag gering is. Dat is natuurlijk
een bescheiden geruststelling en dat realiseer ik mij ook wel, maar het is
wel een feit. In militair opzicht is dat belangrijk; dat begrijp ik zelfs.
De locaties worden voortdurend fysiek beveiligd. De buitenring van die locaties
wordt beveiligd. De woon- en werklocaties bestaan uit stenen gebouwen wat
in de meeste gevallen voldoende is om ernstige risico’s af te wenden.
Die woon- en werklocaties zijn waar nodig ook nog eens beschermd met zandzakken
en aangepaste muren. Vooral de mortieren, de krombaanwapens, blijven evenwel
een punt van zorg. Op de meeste plaatsen zijn shelters aanwezig voor kortdurend
gebruik; bij onmiddellijke gevaarzetting kan men zich daarin terugtrekken.
Helm en schermvesten zijn bij de hand. Ten slotte merk ik op dat het een enkele
keer voorkomt dat verplaatsingen noodzakelijk zijn buiten de ring. Dat gebeurt
uitsluitend via de militaire bescherming in konvooiverband. De voorzitter: Ik merk op dat dit een artikel
100-procedure is en dat de Kamerfracties dus in derde termijn kunnen aangeven
of zij al dan niet instemmen met het besluit van de regering om de missie
te verlengen. In tweede termijn kunnen de leden nadere vragen stellen als
zij dat wensen.Nadere gedachtewisselingDe heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Ik heb gevraagd of explicieter kan worden ingegaan op de vraag of de omvang
van de missie toereikend is. Het gaat mij om zowel de totale missie als om
de Nederlandse bijdrage. Nederland wil een evenredig aandeel leveren, dus
als de minister zegt dat het geheel groter moet zijn, dan raakt dat ook de
Nederlandse missie.De heer Poppe (SP): Voorzitter. Uit de beschrijving
van de minister van Defensie van de veiligheidsomstandigheden waaronder de
zeven mensen hun werk moeten doen, blijkt dat de situatie niet echt veilig
is. Er is zelfs een probleem met de mortieren en dat soort van boven naar
beneden vallende explosieven. Ik verbaas mij in dit verband over de juichtoon
waarop gesproken wordt over het succes van de missie; 9000 mensen zijn getraind.
In het rapport dat ik noemde wordt echter gesproken van 25 000 deserteurs
in 2007. Ik ken de verhoudingen; in totaal zijn er 650 000 soldaten.
De veiligheid neemt niet toe en de mensen moeten nog steeds onder oorlogsomstandigheden
hun werk doen en andere soldaten trainen. Ik weet dat de waarheid in tijden
van oorlog het eerste slachtoffer is en ik proef uit de woorden van de minister
dat de zaken mooier worden voorgesteld dan zij zijn. Wij zijn voor of tegen
een missie en het oordeel daarover hangt onder andere af van het doel dat
ermee wordt gediend. Laten wij zeggen dat het doel in dit geval goed is; daar
is ook een VN-mandaat voor. De effectiviteit is echter ook van belang. Het
einddoel moet dan ook zichtbaar zijn, maar dat mis ik hier. Het is ook eigenlijk
een missie zonder einde. Er wordt ook niet gezegd wanneer de missie klaar
is. Dat is niet per se in 2009 want het kan langer duren. Ik vind dat een
zeer risicovolle zaak die je niet moet willen. Ook het opleiden van andere
militairen zonder zelf actief deel te nemen aan de strijd heeft te maken met
die strijd, want anders hoef je geen mensen op te leiden. Ik vind het veel
te rooskleurig en ik vraag het kabinet daarom nogmaals om een reactie op het
rapport. Die hoeft niet direct te worden geven, maar wel op een zeker moment.
Kan onze regering de cijfers die in dat rapport staan, weerleggen? Dat wil
ik wel eens weten.De voorzitter: Er zijn nog enkele vragen aan
de ministers gesteld. Ik zie dat de minister van Defensie deze namens het
kabinet beantwoordt.Minister Van Middelkoop: Voorzitter. Ik vroeg
mij al af: waar wil de heer Poppe naartoe? Nu is het mij duidelijk: naar de
herhaling van mijn antwoord dat wij het niet nodig vinden om ter onderbouwing
van het aan de Kamer voorgelegde besluit voor verlenging een reactie te geven
op het ons op dit moment onbekende Amerikaanse rapport. De heer Poppe heeft
ons natuurlijk nieuwsgierig gemaakt en wij zullen ernaar kijken, maar het
is niet relevant voor deze missie. Ik heb ook niet van de andere leden begrepen
dat zij vinden dat wij het besluit onvoldoende hebben onderbouwd. Overigens
is de onderbouwing vergelijkbaar met andere brieven over dezelfde missie.De heer Poppe (SP): Ik vraag ook niet om het
te doen in relatie tot de brief en de zaak waarover wij nu spreken, de verlenging
van de missie. In het algemeen zou het goed zijn om de succesverhalen te dimmen
en een reactie van het kabinet te krijgen op het rapport van de Amerikaanse rekenkamer. Als het kabinet de cijfers daarin niet kan weerleggen,
dan zijn die waar.Minister Van Middelkoop: De heer Poppe kiest
zijn eigen taal. Hij spreekt enerzijds over «oorlogsomstandigheden»
en anderzijds over «juichtoon». Ik herken mij daar niet in. Het
is gewoon werk dat zeven Nederlandse militairen doen in het kader van een
missie in totaal bestaat uit 160 man. Mij is op dit moment niet bekend dat
dat echt onvoldoende is. Natuurlijk zal Bagdad of Brussel desgevraagd altijd
aangeven dat het wat meer mag zijn, maar naar mijn inschatting hoeft dat op
dit moment geen hoge prioriteit binnen de NAVO te hebben. Als er overigens
al meer NAVO-militairen bij moeten komen, dan betekent dat niet dat er automatisch
ook meer Nederlandse militairen naartoe moeten. Dat is een zelfstandige beslissing.
Het is echter niet aan de orde.Er zijn daar allemaal zeer gekwalificeerde militairen actief. Het gaat
om opleiding en dan kan er met één militair al heel veel successen
worden bereikt. Dat zijn die juichtonen waarover de heer Poppe spreekt, maar
ik gebruik die niet. Onze militairen zijn zeer gekwalificeerd voor dit werk,
net als de militairen uit een heleboel andere NAVO-landen. Wij doen gewoon
ons werk daar: capaciteitsopbouw. Daar zijn wij toevallig vrij goed in en
dan boek je ook resultaten. De effectiviteitsvraag is daarbij inderdaad cruciaal.
Ik heb zowel in de brief als in mijn antwoord aangegeven dat wij op het punt
van de effectiviteit redelijk scoren gegeven de omstandigheden van dat zo
getormenteerde land.De voorzitter: Hiermee komen wij aan de derde
termijn van deze artikel 100-procedure. Ik verzoek de woordvoerders om aan
te geven of zij namens hun fractie al dan niet kunnen instemmen met de verlenging
van de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-trainingsmissie in Irak voor de periode
van één jaar.Mevrouw Van Gennip (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie
stemt in met verlenging van de missie met twaalf maanden tot medio augustus
2009. Ik wens de militairen en het thuisfront daarbij succes en sterkte toe.De heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter.
Ook de fractie van de ChristenUnie ziet in de behaalde resultaten tot nu toe
en in de artikel 100-brief genoeg aanleiding voor en vertrouwen in een verder
verloop van de missie. Ook de fractie van de ChristenUnie stemt dus in met
verlenging tot augustus 2009 en wenst de militairen van harte succes toe in
de missie.De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Mijn fractie vindt de Nederlandse bijdrage aan deze missie buitengewoon zinvol.
Zij steunt dan ook van harte de verlenging en wenst de betrokken militairen
alle goeds toe.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Voor de
PVV geldt hetzelfde: succes aan de militairen en steun aan de actie.De heer Poppe (SP): Voorzitter. Ook mijn fractie
wenst de uitgezonden militairen sterkte en lijfsbehoud toe. Ik merk dat ik
dat wel moet doen want er tekent zich een meerderheid af voor verlenging.
Het zal u echter niet verbazen dat de SP-fractie niet voor verlenging van
deze missie is. Deze missie is vooral een ondersteuning van de Amerikaanse
politiek; de bondgenoten doen ook een beetje mee, hoewel niet direct in actieve
oorlogsvoerende zin.De voorzitter: Mijnheer Poppe, de derde termijn
moet kort zijn. De heer Poppe (SP): Ja, ik ben klaar. Ik moet
alleen nog meedelen dat ook de fractie van GroenLinks tegen verlenging van
de missie is.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. De fractie
van de Partij van de Arbeid kan instemmen met de verlenging van een jaar.
Zij wenst uiteraard de militairen veel succes bij hun belangrijke taken en
een behouden thuiskomst.De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. Wie
niet instemt met deze bescheiden bijdrage aan stabiliteit in Irak heeft zichzelf
en de wereld veel uit te leggen. De VVD-fractie stemt vol overtuiging in met
deze missie en wenst de soldaten en hun dierbaren alle goeds toe.De voorzitter: Ik constateer dat de fracties
van D66, de Partij voor de Dieren en de Lijst Verdonk niet aanwezig zijn bij
deze artikel 100-procedure. Ook de fractie van GroenLinks is niet aanwezig
maar zij heeft via de SP-fractie aangegeven tegen deze missie te zijn, net
als de fractie van de SP. De overige fracties verlenen instemming aan de verlenging
van de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-trainingsmissie in Irak. Daarmee is
er een ruime meerderheid die dit regeringsbesluit steunt.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,Van BaalenDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van der Kolk-TimmermansXNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Blom
(PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming (VVD), Irrgang
(SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold (D66),
ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA) en
Thieme (PvdD).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Spies (CDA), Jasper van Dijk (SP), Ten
Hoopen (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam (PvdA), Arib (PvdA), Neppérus
(VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Griffith (VVD), Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie), Koşer Kaya (D66), Van Beek (VVD), Gesthuizen
(SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD), Jonker (CDA) en Vendrik (GroenLinks).XNoot2Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Van Baalen (VVD),
voorzitter, Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), Haverkamp (CDA), Blom (PvdA),
ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van der Veen (PvdA),
Griffith (VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Willemse-van der Ploeg (CDA), Jacobi
(PvdA), Boekestijn (VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold
(D66), Ten Broeke (VVD) en Thieme (PvdD).Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Van Beek
(VVD), Ormel (CDA), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Roefs (PvdA), Wolbert
(PvdA), Smeets (PvdA), Arib (PvdA), Blok (VVD), Roemer (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD), Wilders (PVV), Wiegman-van
Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham (D66), Teeven (VVD), Ouwehand
(PvdD), Jonker (CDA), Omtzigt (CDA) en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29521-81.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl