Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2004; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-VIII, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-10-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-VIII nr. 7

17-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456Reductie in fte'sReductie in geld (bedragen x € 1 miljoen)78Rijksbijdrage per onderwijsdeelnemer (x € 1000)9101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172Voorstellen gefinancierd uit enveloppe 1 (x € 1
miljoen)Voorstellen gefinancierd uit enveloppe 2 (x € 1
miljoen)737475O&W-bijstellingen t.o.v. geautoriseerde uitgavenbegroting
2003 (x € 1 miljoen)767778798081828384858687888990919293Ziekteverzuimpercentage onderwijzend personeel 1999–2002Doelstelling verlagen ziekteverzuim:949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170Leerlingen BasisonderwijsLeerlingen Voortgezet onderwijs171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198Antwoorden op de vraag: «Er wordt hier door de leraren
goed lesgegeven» (in %):199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349Tabel: Instroom: voor de eerste maal ingeschreven in hbo-bacheloropleiding
onderwijs (voltijd, deeltijd en duaal). Gediplomeerden hbo-bacheloropleidingen
onderwijs. De cijfers zijn exclusief lerarenopleidingen kunst.350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383(Bedragen * € 1 000)384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 370 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2004nr. 7VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 17 oktober 2003De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft
de eer als volgt verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen.
De daarop door de regering gegeven antwoorden zijn hierbij afgedrukt.De voorzitter van de commissie,CornieljeAdjunct-griffier van de commissie,Boeve1Kan worden aangegeven waaruit, binnen de begroting
van het ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (Kamerstuk 29 200,
nr. 1) de budgetflexibiliteit bestaat?De budgetflexibiliteit is de beleidsmatig en juridisch nog niet ingevulde
ruimte per begrotingsartikel. De budgetflexibiliteit 2004 geeft aan in welke
mate er in 2004 nog financiële ruimte is binnen het kasbudget op de begrotingsartikelen
om verplichtingen voor nieuw beleid aan te kunnen gaan die in 2004 tot betaling
leiden. Op de OCW begroting is in 2004 een budgetflexibiliteit van totaal
ruim € 7 miljoen beschikbaar.2Wat is het te verwachten resultaat van deze begroting
op de omvang van scholen in Nederland?In de begroting 2004 zijn geen nieuwe voornemens opgenomen die beogen
een effect te hebben op de omvang van de scholen in het primair onderwijs.In de afgelopen jaren was er een stijging in de gemiddelde schoolgrootte
te zien. Gegeven de geraamde toenemende leerlingaantallen, kan worden verwacht
dat deze beperkte stijging zich ook de komende jaren voortzet.Voorts wijs ik er in dit verband op, dat van de enveloppemiddelen die
zijn bestemd voor vernieuwingsvermogen primair onderwijs, een deel wordt ingezet
voor specifieke maatregelen voor kleine scholen.3Wordt met cofinanciering (in het algemeen) bedoeld
dat de helft van de kosten door de overheid wordt betaald? Kan daar waar dat
niet het geval is, worden aangegeven hoeveel cofinanciering dan wel bedoeld
is?Onder co-financiering wordt niet per definitie verstaan dat 50% door een
tweede of derde partij wordt gefinancierd. Met co-financiering wordt bedoeld
dat er in ieder geval sprake is van medefinanciering door een tweede of derde
partij. Over de hoogte van de medefinanciering worden separaat afspraken gemaakt.4Waarom zijn niet veel meer beleidsartikelen voorzien
van een kwantitatieve doelstelling?In deze begroting zijn weer verdere stappen gezet om conform de uitgangspunten
van VBTB doelstellingen te operationaliseren en waar mogelijk te kwantificeren.
Er zijn evenwel grenzen aan de mogelijkheden om op zinvolle wijze doelstellingen
te kwantificeren. Waar deze kwantificering nu nog achterwege is gebleven,
maar in de toekomst nog wel zal geschieden, is dit aangegeven in de laatste
paragraaf van de beleidsartikelen, de VBTB-paragraaf. Relevant hierbij is
de voorziene introductie van een set sleutelindicatoren, die beoogt een bijdrage
te leveren aan een open dialoog over de hoofdlijnen van het beleid. In de
leeswijzer bij de begroting is deze ontwikkeling nader beschreven.5In hoeverre is er in de huidige begroting voor het
hoger onderwijs rekening gehouden met te implementeren maatregelen van het
ontwerp Hoger Onderzoeksplan (HOOP)?Het ontwerp HOOP wordt op 1 januari 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.
Derhalve is in de begroting 2004 nog geen rekening gehouden met beleidsmaatregelen
die in dit ontwerp HOOP zullen worden beschreven.6Kan worden aangegeven hoeveel beleidsambtenaren het
ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen in de jaren 2002 en 2003
kende? Zo neen, wat is de oorzaak hiervan? Wanneer kan hier duidelijkheid
over worden gegeven? Op welke manier gaat het ministerie voldoen aan de efficiencytaakstelling,
indien het aantal beleidsambtenaren niet kan worden aangegeven?De efficiencytaakstelling betreft een reductie in financiële zin
voor verschillende posten en kan dus niet uitsluitend gerelateerd worden aan
personele reductie. Er zijn duidelijke afspraken gemaakt voor alle bedrijfsonderdelen
over de bijdrage die zij zullen leveren aan de taakstelling. Het is niet zinvol
om per directie aan te geven hoeveel zal worden gekrompen omdat dit niets
zegt over het soort taken waarop wordt bezuinigd. Een beleidsdirectie bijvoorbeeld
verricht zowel beleidstaken als ook ondersteunende of uitvoerende taken. Het
is dan ook transparanter om te kijken naar de verschillende bedrijfsprocessen.Uit de onderstaande invulling blijkt dat het bestuursdepartement een hogere
aanslag procentueel gezien krijgt dan de uitvoeringsdiensten. Deze verdeling
laat in hoofdlijnen zien dat voor een selectieve aanpak is gekozen en niet
voor een loonsomevenredige aanpak.Reductie in fte'sProcesHuidige bezettingBezetting per 2006Afname
als percentageBestuursdepartement1 4801 19020Uitvoeringsdiensten1 8351 55015Totaal3 3152 74017In geld betekent deze taakstelling het volgende:Reductie in geld (bedragen x € 1 miljoen) 200320042005200620072008Hoofdlijnenakkoord (11%)8,213,218,220,020,020,0 Strategisch Akkoord (5%) 1,73,45,28,68,6Flankerend Beleid9,57,76,50,40,40,4Totaal17,722,628,125,629,029,0Bovenstaande reeksen betreffen de budgettaire gevolgen van de taakstellingen
op het departement inclusief de gevolgen van sociaal flankerend beleid die
eveneens uit de uitgaven van het departement gedekt moeten worden en derhalve
een additionele herschikking betekenen.7Kan de regering per jaar (van 2004 tot en met 2007)
het verschil aangeven tussen de destijds voorgestelde Van Rijn-middelen en
de werkelijkheid die zich aftekent op basis van de voorliggende begroting?In het voorjaar van 2001 heeft het kabinet naar aanleiding van het rapport
van de werkgroep Van Rijn extra middelen vrijgemaakt voor de sector onderwijs
(primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie).
Het ging om een bedrag van € 195 miljoen in 2001 dat opliep tot € 447
structureel vanaf 2003. Deze middelen zijn ingezet voor maatregelen die
de arbeidsmarktpositie van de sector onderwijs versterken. Enerzijds
zijn de carrièrelijnen van leraren teruggebracht tot een lengte van
18 jaar. Anderzijds hebben de scholen extra middelen gekregen voor functiedifferentiatie,
het aanstellen van onderwijs-assistenten, het invoeren van betaald ouderschapsverlof,
het betalen van leraren in opleiding (lio's), de problematiek van herintreders,
en schoolontwikkelingen in het voortgezet onderwijs. Hiertoe zijn de schoolbudgetten
opgehoogd met € 267 miljoen.Deze maatregelen zijn ingevoerd in 2001–2002 en hebben een structurele
doorwerking. De Van Rijn-middelen blijven structureel beschikbaar voor de
sector onderwijs en worden niet beïnvloed door maatregelen uit het Hoofdlijnenakkoord
of het Strategisch Akkoord.8Hoe ontwikkelt de reële rijksbijdrage per student
zich in de verschillende onderwijssectoren over de periode 2003–2007?In onderstaande tabel zijn de kosten per onderwijsdeelnemer weergegeven
voor alle onderwijssectoren van OCenW van 1998 tot en met 2008.De rijksbijdrage betreft alleen de uitgaven aan de onderwijsinstellingen
bedoeld voor het onderwijs voor alle ingeschreven studenten en zijn dus exclusief
studiefinanciering.Rijksbijdrage per onderwijsdeelnemer (x € 1000) 19981999200020012002200320042005200620072008po3,43,43,84,04,34,44,44,44,44,44,4vo4,64,95,55,75,85,85,85,95,96,06,0bve (mbo)5,96,26,06,26,36,26,16,16,06,06,0hbo5,05,04,85,15,35,35,25,25,25,15,1wo4,84,75,25,25,25,04, 84,84,74,74,6Totaal    5,05,15,05,05,05,15,1Prijspeil 2003 (totaal is gewogen gemiddelde van de sectoren).De rijksbijdragen per onderwijsdeelnemer over de sectoren zijn niet zonder
meer vergelijkbaar.In het po zijn kosten voor boeken en leermiddelen opgenomen in de rijksbijdrage
en bij de andere sectoren is dat niet het geval. In het po en vo worden de
kosten voor huisvesting niet vergoed uit de rijksbijdrage, maar door gemeenten.
Voor vo en bve zijn de lesgelden opgenomen in de rijksbijdrage. Cursusgelden
(bve) en collegegelden (ho) worden geïnd door de instellingen en zijn
derhalve niet opgenomen in de rijksbijdrage. Deze cursus- en collegegelden
vertonen een stijgende lijn.9Kan er een geactualiseerd overzicht worden verstrekt
van de prijsontwikkeling per student dat aansluit op het gezamenlijk memorandum
van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de HBO-raad
d.d. 17 september 2001? (kamerstuk 28 000 VIII, nr. 5)De ontwikkeling van de prijs per student (prijspeil 1996) treft u aan
in onderstaande tabel. 199619971998199920002001Memorandum (eerste reeks)4,54,44,34,24,04,2Geactualiseerd overzicht4,54,44,34,24,04,2 2002200320042005200620072008Memorandum (eerste reeks)4,24,14,14,1––– Geactualiseerd overzicht4,34,14,14,14,04,04,0Het gezamenlijke memorandum had betrekking op de periode 1996–2005.
Het overzicht is geactualiseerd tot en met het extrapolatiejaar 2008.10Volgens de stichting Vangnet HBO (zie hun persbericht
d.d. 19 september 2003) kampen de hogescholen, evenals de universiteiten (zie
rapport Commissie Koopmans, Kamerstuk 25 644, nr.18) met een vermogenstekort.
Op welke manier denkt de regering de instellingen in staat te stellen om de
problemen op te vangen die als gevolg van deze vermogenstekorten ontstaan?Op grond van artikel 2.17 WHW dient het College van Bestuur de middelen
van de hogeschool op zodanige wijze te beheren dat een behoorlijke exploitatie
en het voortbestaan van de instelling is verzekerd. De hogescholen zijn door
de lumpsumfinanciering maximaal in staat een eigen beleid te voeren. Ook staat
het de hogescholen volledig vrij aanvullende financiering te verkrijgen van
externe financiers.De financiële situatie van het totale hbo-veld over de verslagjaren
1998 en 2002 kan als voldoende tot goed worden gekwalificeerd. Uit de analyse
van de jaarrekeningen 2002 van de hogescholen blijkt dat de solvabiliteitspositie
ultimo 2002 is toegenomen tot 32%, hetgeen als goed kan worden gekwalificeerd.
De solvabiliteit van een hogeschool betreft een financieel kengetal en is
een maatstaf die aangeeft of de instelling op langere termijn in staat zal
zijn haar schulden te voldoen; het Vangnet hanteert voor dit kengetal een
norm van 20%. Overigens kan worden gesteld dat tussen 1998 en 2002 sprake
is van een flinke verbetering in de financiële positie van de hogescholen.11Wat is de stand van zaken inzake het overleg tussen
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzake dyslexie. Is, naar de mening van
de regering al voldaan aan de voorwaarden voor de financiering die de staatssecretaris
voor Volksgezondheid, Welzijn en sport stelde?OCW en VWS hebben gezamenlijk vastgesteld dat het geheel van signalering
en vroegtijdige onderkenning, diagnostiek en behandeling van lees- en spellingsproblemen
de scheidslijnen tussen onderwijs en zorg overschrijdt en dat derhalve een
geïntegreerd beleid noodzakelijk is. Het onderwijs is verantwoordelijk
voor de onderkenning en remediëring van lees- en spellingsproblemen,
terwijl gespecialiseerde diagnostiek en behandeling van dyslexie een taak
zijn van de gezondheidszorg.Het resultaat van het door OCW op het terrein van dyslexie ingezette beleid
is een verdergaande verbetering van de kwaliteit van het onderwijs aan leerlingen
met dyslexie. Dit betekent dat problemen door de scholen tijdig worden gesignaleerd
en geremedieerd met behulp van de beschikbare instrumenten en hulpmiddelen.12Is de regering van mening dat dyslexie op scholen nog
dit begrotingsjaar moet worden aangepakt? Zo ja, op welke wijze? Op welke
resultaten kan de regering, in het kader van «van beleidsbegroting tot
beleidsverantwoording» (VBTB) worden afgerekend?Veel samenwerkingsverbanden en scholen zijn bezig met de implementatie
van het protocol leesproblemen en dyslexie. In 2003 is het Expertisecentrum
Nederlands bezig met de volgende werkzaamheden:* Het verder ontwikkelen en verspreiden van een protocol Leesproblemen
en Dyslexie voor de bovenbouw van het basisonderwijs;* Het ontwikkelen van een brochure over leesproblemen en dyslexie bij
meertalige leerlingen;* Het introduceren en uitbreiden van de multimediale leeromgeving bij
de protocollen Leesproblemen en Dyslexie voor het onderwijsveld, schoolbegeleiders,
opleiders en studenten;* Het uitvoeren van kleinschalig onderzoek gericht op effecten van het
protocol Leesproblemen en Dyslexie in de onderbouw.Bij de ontwikkeling van de instrumenten wordt uitgegaan van een systematische
aanpak die moet leiden tot kwaliteitsontwikkeling op drie niveaus van handelen:
het handelen in de groep, het handelen op schoolniveau en het handelen op
boven- en buitenschool niveau. De nadruk ligt op de eerste twee niveaus met
als doel zoveel mogelijk leesproblemen binnen de school te verhelpen. Daarnaast
zal in de producten worden beschreven wat op basis van wetenschappelijke literatuur
de meest effectieve aanpak is voor kinderen met dyslexie en wat de rol van
het samenwerkingsverband en externe leesdeskundigen en/of leesklinieken daarin
is.Binnen WSNS+ wordt er tevens gewerkt aan 1 zorgroute voor zorgleerlingen.
Dat is «een route die bruikbaar is in het basisonderwijs en die er op
is gericht dat «risicokinderen» in het traject van zorg en onderwijs
op een zo vroeg mogelijk tijdstip worden gesignaleerd, de ontwikkeling van
hen wordt gestimuleerd en zij (en hun leerkrachten of begeleiders) daarbij
gericht worden ondersteund».Leerlingen met leesproblemen en dyslexie vallen ook binnen deze zorgroute.13Kan er een gericht plan van aanpak voor dyslexie worden
gegeven op basis van het advies van het College van Zorgverzekeringen (VWS0300620)?
Kan de regering aangeven op welke termijn welke middelen beschikbaar komen?Over de inzet vanuit de zorgsector zijn onlangs door de Tweede Kamer diverse
vragen gesteld aan de staatssecretaris van VWS. Deze zal de Kamer binnenkort
antwoorden.14Hoe staat het met de uitvoering van de motie Rijpstra
(Kamerstuk 28 600 VIII, nr. 64) ten aanzien van lichamelijke opvoeding
in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo)? Hoe verlopen de contacten met de
BVE-raad hierover?De Tweede Kamer is in een eerder stadium gemeld dat betrokken partijen
het belang van bewegen onderschrijven. Daarom is op dit moment onder regie
van de Bve Raad in het kader van het door OCW gefinancierde project «aantrekkelijk
bewegen» een groep docenten lichamelijke opvoeding bezig te bestuderen
hoe het bewegingsonderwijs het best in de op competenties gebaseerde kwalificatiestructuur
kan worden opgenomen. Daarmee is gegarandeerd dat er voldoende aandacht komt
voor het bewegingsonderwijs. Immers, de uitkomsten hiervan kunnen binnen de
kenniscentra beroepsonderwijs en bedrijfsleven worden gebruikt bij het bepalen
van de inhoud van de opleidingen.In overleg met de Bve Raad is inmiddels afgesproken dat de projectgroep
de resultaten van het project «aantrekkelijk bewegen» zal laten
zien op een conferentie in januari 2004.Overigens, zoals eerder aangegeven, zal de uitkomst hiervan geen verplicht
vak tot gevolg hebben, omdat een vakkenstructuur niet past in de bestuurlijke
verhoudingen tussen de rijksoverheid en de bve-instellingen en in de wijze
van werken binnen de kwalificatiestructuur in het mbo. De inhoud van de kwalificatiestructuur
secundair beroepsonderwijs wordt bepaald door de sociale partners en onderwijsvertegenwoordigers
gezamenlijk en de staatssecretaris stelt deze vast.15Hoe staat het met de vorderingen om via een post-hbo
opleiding een bevoegdheid te verkrijgen voor lichamelijke opvoeding in het
primair onderwijs?Op basis van het raamleerplan «vakbekwame leraar bewegingsonderwijs
via Pabo «is een programma ontwikkeld: «leergang vakbekwaamheid
bewegingsonderwijs via Pabo».Op een viertal pabo's wordt met ingang van september 2003 het postinitiële
opleidingstraject aangeboden.16Welke maatregelen worden getroffen voor het tegengaan
van pesten en discriminatie van homoseksuele en joodse leerlingen en leraren
op scholen? (pag. 3)Een dezer dagen ontvangt de Tweede Kamer een brief over veiligheid in
het onderwijs waarin deze materie uitgebreid aan de orde komt. Ik verwijs
u naar deze brief.17Welke concrete maatregelen worden getroffen om ouders
meer te betrekken en verantwoordelijk te maken voor de opvoeding van hun kinderen?Over het algemeen is er, zeker in het primair onderwijs, sprake van een
ruime mate van betrokkenheid van ouders bij de school. Scholen investeren
daar ook actief in. Vanuit OCW wordt de betrokkenheid van ouders op verschillende
manieren gestimuleerd, onder andere door informatievoorziening aan ouders
(kwaliteitskaarten, schoolgids) en het vergroten van de betrokkenheid van
allochtone ouders bij de voor- en vroegschoolse educatie. Tevens ben ik in
overleg met de landelijke ouderorganisaties over de opzet en inrichting van
een landelijk adviescentrum voor ouders.Het contact tussen ouders en school kan echter beter. Ook wat betreft
de opvoeding van de kinderen, waarvoor ouders primair verantwoordelijk zijn.
Ik denk dat oudercontracten daarbij een goed instrument kunnen zijn. Ik wil
scholen echter niet dwingend gaan opleggen op welke wijze zij ouders meer
moeten betrekken en verantwoordelijk maken voor de opvoeding van hun kinderen.
Scholen moeten daarin eigen keuzes kunnen maken.Wel wil ik hierover een brede discussie aanzwengelen, waarbij ik scholen,
leraren, ouders, deskundigen en andere instellingen die een rol hebben in
de (ondersteuning van de) opvoeding van kinderen zal betrekken. Ook zal ik
in het kader van de meerjarenbeleidsplannen voor primair en voortgezet onderwijs,
waarin uitgebreid met het onderwijsveld gesproken wordt, aan de orde stellen
hoe de pedagogische rol van de school zich verhoudt tot die van ouders en
andere instellingen en hoe de samenwerking verbeterd kan worden.
Op basis daarvan kunnen afspraken met het onderwijsveld gemaakt worden.18Wat is de reactie van de regering op het bericht in
het Parool d.d. 15 mei 2003, waarin wordt vermeld dat jongens en meisjes op
de As Siddieqschool te Amsterdam apart les krijgen?In het kader van de grondwettelijke vrijheid van onderwijs kan het voorkomen
dat een school ervoor kiest jongens en meisjes in aparte rijen of in aparte
klassen te zetten. Dit is toegestaan zolang jongens en meisjes maar op dezelfde
wijze les en dezelfde leerstof krijgen. De onderwijsinspectie ziet daar op
toe.19Wat is het standpunt van de regering over berichten
in de media dat op scholen veel computers worden geroofd en dat er veel wordt
ingebroken (Parool, d.d. 15 mei 2003)? Zijn er hier algemene cijfers over
beschikbaar? Wat vindt u van het bericht in de Telegraaf d.d. 21 juli 2003,
dat veel scholen niet meer te verzekeren zijn? Zou dit probleem centraal gecoördineerd
moeten worden?De beveiliging van de school valt onder de verantwoordelijkheid van het
schoolbestuur en de bestrijding van dit type criminaliteit is een taak van
de politie en in bredere zin van de lokale overheid. Ik ken geen scholen,
die nu onverzekerbaar zijn. Mijn streven is om zoveel mogelijk de verantwoordelijkheid
bij de schoolbesturen zelf te leggen. Een centralistische aanpak past niet
in dit verband. Over inbraken op scholen en diefstal van computers zijn geen
algemene cijfers beschikbaar.20Kan worden aangegeven welk ministerie waarvoor verantwoordelijk
is, inzake de tussenschoolse opvang? Wat is de ambitie en concrete doelstelling
van de regering inzake tussenschoolse opvang?De tussenschoolse opvang is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van het
ministerie van OCW en het ministerie van SZW. In de Wet op het Primair Onderwijs
artikel 45 van OCW staat dat het bevoegd gezag leerlingen in de gelegenheid
moet stellen onder toezicht de middagpauze in het schoolgebouw en op het terrein
van de school door te brengen. SZW is eerstverantwoordelijke voor een sluitende
dagindeling en voor de kinderopvang.OCW en SZW hebben als ambitie de tussenschoolse opvang te professionaliseren.
Een belangrijke stap hierin is het opleiden van overblijfkrachten. Met de
regelingen «opleiden overblijfkrachten» in 2002 en 2003 is hierin
voorzien. De bewindspersonen van OCW en SZW overleggen binnenkort over het
te voeren beleid ten aanzien van de tussenschoolse opvang.Ook de ouders dragen hierbij een verantwoordelijkheid. In het kader van
verhoging van de kwaliteit, professionalisering en sluitende dagindeling moet
het verhogen van een eigen bijdrage voor ouders niet worden uitgesloten.De doelstelling van de regering is via de jeugdagenda van de operatie
Jong tot een oplossing te komen voor de tussenschoolse opvang binnen het streven
naar samenhang in de voorzieningen van 0–12 jaar.21Betekent de formulering over respect en fatsoen, dat
eerst en vooral door ouders en opvoeders moeten worden bijgebracht, een verschuiving
ten opzichte van het credo van Balkenende I, namelijk «fatsoen moet
je doen»? (pag. 8)Nee, met deze formulering wordt aangegeven dat de eerste verantwoordelijkheid
voor het bijbrengen van waarden en normen ligt bij ouders en opvoeders. In
dat uitgangspunt is geen verandering gekomen.22Gelden de opmerkingen over naleving van regels door
alle instellingen en sectoren uitsluitend voor regels die uit de wet voortvloeien
of ook voor convenantafspraken? Op welke wijze wordt zicht gehouden op de
naleving van zulke afspraken? Draagt de regering ook verantwoordelijkheid
in dezen? (pag. 8)In mijn brief aan de Kamer (TK 28 248, nr 34), d.d. 29 september
2003 («brief Joldersma») heb ik het volgende aangegeven:«Door aan de voorkant van de beleidscyclus heldere afspraken te
maken met de instellingen over de te bereiken doelstellingen en de te leveren
prestaties, het «wat», kan het departement terugtreden ten aanzien
van het «hoe». In lijn met het hoofdlijnenakkoord 2003 van dit
kabinet, stuur ik gericht op vermindering van regels en bureaucratie en zet
ik in op het sturen op prestaties op output en outcome. Daarbij hoort dat
instellingen meer verantwoording afleggen over bereikte resultaten, over de
rechtmatigheid van de bestedingen en de kwaliteit van het onderwijs. Die verantwoording
is niet alleen gericht op de overheid, maar ook op de directe omgeving van
de instellingen, waarbij het accent ligt op de verantwoording over prestaties.
Raden van Toezicht dan wel (school)besturen spelen daarbij een belangrijke
rol. Daarbij zal ik, in de dialoog met de instellingen, ervoor waken dat langs
de lijn van verscherpte verantwoordingbepalingen een nieuw woud van bureaucratie
wordt opgetuigd. Dit laat onverlet dat verantwoording door instellingen en
transparantie essentiële randvoorwaarden zijn voor autonomie en deregulering.»Evenals voor wettelijke regels geldt voor conventanten wat mij betreft:
afspraak is afspraak. Alle convenantpartijen zijn dus verantwoordelijk voor
hun aandeel in de afspraken. Partijen die in gebreke blijven roep ik ter verantwoording,
en ik verwacht dat zij ook aan de bel zullen trekken als het departement zijn
deel van de afspraken niet zou nakomen.23Wanneer ontvangt de Kamer de voorstellen voor het terugdringen
van de administratieve lastendruk, waaronder de nulmeting, de streefwaarden
en het plan van aanpak? Op basis waarvan worden streefwaarden geformuleerd
voor het verlagen van de administratieve lastendruk? (pag. 9)In de beleidsagenda bij de OCW-begroting staat: «() de totale administratieve
lastendruk van onderwijs- en cultuurinstellingen (wordt) sterk verlaagd. Daartoe
houden we dit najaar een nulmeting om daarna streefwaarden te formuleren en
een plan van aanpak op te stellen.»«Minder regels» is onderdeel van het kabinetsmotto. OCW heeft
in de beleidsagenda bij de begroting 2004 aangekondigd dat de totale administratieve
lastendruk van onderwijs- en cultuurinstellingen sterk wordt verlaagd.Op dit moment wordt de administratieve lastendruk van onderwijs-, wetenschaps-
en cultuurinstellingen in kaart gebracht. Dit onderzoek maakt deel uit van
een meeromvattende nulmeting naar de regeldruk waarmee deze instellingen te
maken hebben. Naast de administratieve lasten inventariseert deze nulmeting
ook de andere regels die op de instellingen afkomen. Verder bevat het een
«irritatie-top-10» van regels. Aan de hand van de uitkomsten van
de nulmeting worden streefwaarden geformuleerd en wordt een plan van aanpak
opgesteld met maatregelen om de regeldruk aan te pakken. De nulmeting is eind
dit jaar klaar.24Heeft de regering het voornemen om over «meer
ruimte» direct met scholen, instellingen en professionals te overleggen
en niet met de besturen- en/of werkgeversorganisaties? (pag. 9)Het voornemen om direct met scholen, instellingen en professionals te
spreken over meer ruimte en de daarbij behorende afspraken over kwaliteit,
toegankelijkheid en doelmatigheid. Reden hiervoor is dat bij het bieden van
meer ruimte aan instellingen het van belang is een scherp beeld te hebben
van wat er speelt in het onderwijsveld om op grond daarvan doeltreffende kaders
te kunnen stellen en de grenzen van de speelruimte daarbinnen helder af te
bakenen. Die kennis ligt voor een groot deel bij individuele instellingen.
Daarnaast worden, door het directe gesprek met scholen, instellingen en professionals,
deze in positie gebracht om hun zelfregie te versterken. Het overleg met individuele
instellingen zal het overleg met besturen- en/of werkgeversorganisaties echter
niet vervangen, maar aanvullend daarop zijn.25Heeft de regering ook concrete plannen en wetsvoorstellen
in het vooruitzicht voor het terugdringen van de regelgeving? Kunt u daarvan
een overzicht geven? (pag. 9)De begroting bevat enkele concrete plannen om de regelgeving terug te
dringen:* Invoering lumpsum in 2006* Invoering onderwijsnummer* Servicegericht uitvoeren* Vereenvoudiging cultuurnota-subsidiebeschikking26Wat voor relevante informatie is belangrijk voor vergelijkbaarheid
van onderwijsinstellingen? (pag. 9)Het kabinet vergroot de autonomie van de instellingen, en versterkt tegelijkertijd
de verantwoording door de instellingen. Naast de (verticale) verantwoording
aan OCW is een adequate (horizontale) verantwoording aan de omgeving van de
instelling vereist. Benchmarkinformatie ondersteunt die horizontale verantwoording,
en biedt het management van instellingen beleids- en sturingsinformatie. Met
de internetsite Onderwijs in Cijfers (via Kennisnet) is een stap gezet om
benchmarkinformatie beschikbaar te stellen in de vo- en bve-sectoren. Het
gaat om informatie over de resultaten, personeel, financiën.Ook via de Onderwijsinspectie is informatie te vinden over scholen en
instellingen. Het gaat dan om de (voorgenomen) kwaliteitskaart po, de kwaliteitskaart
vo en de rapporten basisscholen, vo en bve. Producten die ook te beschouwen
zijn als instrumenten voor (horizontale) verantwoording aan de maatschappij.27Heeft de regering het voornemen om voor (horizontale)
verantwoording aan de maatschappij een instrumentarium te ontwikkelen? Zo
ja, hoe verhoudt zich dit voornemen tot de autonomie en dereguleringsdoelstelling?
(pag. 10)Nieuwe instrumenten voor horizontale verantwoording worden door OCW alleen
ontwikkeld als dat nodig is in verband met de OCW-bekostiging. Uiteraard vindt
het kabinet het belangrijk dat scholen en instellingen werk maken van hun
verantwoording aan de maatschappij. Hoe ze dat doen is echter
in de eerste plaats een zaak van scholen en instellingen zelf, of van de sector
die hierover afspraken maakt.Uiteraard is er een zekere spanning tussen de noodzaak om de instellingen
meer ruimte te geven enerzijds, en de noodzaak om rekenschap te vragen van
instellingen anderzijds. Meer verantwoording leidt immers gemakkelijk tot
meer regels. Ik ben er echter van overtuigd dat er een goede balans tussen
beide gevonden kan worden, waarbij instellingen meer dan nu het geval hun
eigen koers kunnen uitzetten, en daarover helder en eenduidig verantwoording
afleggen.28Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over de doelstelling,
taakopdracht en samenstelling van het Innovatieplatform? (pag. 10)Het Innovatieplatform is tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen uitvoerig
aan de orde geweest. De Minister-President heeft de Kamer toen over de doelen
en taken geïnformeerd. De samenstelling was toen al in een persbericht
van het ministerie van Algemene Zaken bekend gemaakt.29Wie gaat focus brengen in het wetenschappelijk onderzoek?NWO is de eerstaangewezen organisatie om focussering van het universitaire
onderzoek te regisseren. Het Innovatieplatform zal worden geconsulteerd bij
de uitwerking van diverse voorstellen voor de inzet van € 185 miljoen.
De ministers van Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
zullen op basis daarvan een voorstel aan de Ministerraad doen en vervolgens
de Kamer informeren.30Wat wordt verstaan onder de «creatieve bedrijfstak»?
Hoe groot is deze in Nederland? Hoe verhoudt dit zich tot andere landen? Hoe
hoog was het groeipercentage de laatste jaren? (pag. 11)De creatieve industrie (synoniem: creatieve bedrijfstak) bestaat uit kleinschalige
culturele bedrijvigheid, bijvoorbeeld op het terrein van audiovisuele media,
vormgeving of muziek, maar ook uit grootschalige bedrijvigheid die de Nederlandse
grenzen overschrijdt, bijvoorbeeld op het terrein van media en entertainment.
De omvang van de creatieve industrie op nationale schaal is geschat op 2,2%
van de totale werkgelegenheid: volgens deze schatting blijkt Nederland de
derde speler in Europa te zijn, na het Verenigd Koninkrijk (2,4 %) en Denemarken
(2,5 %). De groei van werkgelegenheid in deze sector bedraagt in Nederland
6,3 %, tegen 3,8 % als EU-gemiddelde (bron: M. Soendermann, Culture Industries
and Cultural Employment in Europe. Working paper. Bonn: 2001).31Hoe moet de Kamer de korting op de middelen voor de
bekostiging van personeel rijmen met de zogenoemde topprioriteit voor de aanpak
van het lerarentekort en de «belangrijkste strategie», namelijk
het aantrekkelijker maken van de beroepen in het onderwijs? Op welke andere
wijzen gaat de regering de beroepen in het onderwijs zozeer aantrekkelijker
maken, dat het de materiële gevolgen van deze korting compenseert? Hoe
is de opbrengst (in aantallen leraren) van de verschillende maatregelen tot
het terugdringen van het lerarentekort bepaald? (pag. 12)Zie het antwoord op vraag 343.32Hoe moet een betere planning van de personeelsvoorziening
vorm krijgen? Welke rol is daarbij voor wie weggelegd? (pag. 12)De scholen/schoolbesturen zijn vanuit hun werkgeversrol primair verantwoordelijk
voor professioneel wervings- en personeelsbeleid; sociale partners en andere
intermediaire organisaties moeten scholen daarbij ondersteunen. Samen met
de opleidingen als aanbieders van onderwijspersoneel moeten scholen/schoolbesturen
goede afspraken maken over de personeelsvoorziening in de regio. En ook gemeenten,
bedrijven en intermediaire instellingen als arbeidsbemiddelaars en schoolbegeleidingsdiensten
kunnen daarbij een rol spelen. Om die samenwerking te stimuleren, brengt het
SBO partijen in de regio samen. Als de ervaringen daarmee positief zijn, is
het streven een min of meer landelijk dekkend stelsel van regionale convenanten.
Ter ondersteuning en kwantificering van het te voeren arbeidsmarktbeleid door
partijen in de regio wordt in opdracht van het ministerie van OCW een regionaal
prognosemodel ontwikkeld (MIRROR). In 2004 wordt dit model operationeel en
zal het gefaseerd ter beschikking komen.33Hoe kan het rendement van de lerarenopleiding verhoogd
worden? Waar komen de hier genoemde 1 400 extra leraren vandaan? (blz.
13)Dat kan op diverse wijzen. Bijvoorbeeld door nieuwe doelgroepen te identificeren
en daar aangepaste, flexibele leertrajecten voor te ontwerpen. Uitval gedurende
de opleiding als gevolg van onvoldoende maatwerk moet worden voorkomen. De
opleidingen moeten aantrekkelijk zijn voor studenten met uiteenlopende competenties
en achtergronden. Bijvoorbeeld voor hbo- en wo-bachelors die alsnog een tweedegraads
bevoegdheid willen behalen.Voor de komende jaren verwachten we dat middels bijvoorbeeld een kopopleiding
450 leraren beschikbaar komen. De resterende leraren zijn geen «nieuwe»
leraren, maar afgestudeerden van de lerarenopleidingen voor met name het voortgezet
onderwijs die voorheen voor het bedrijfsleven kozen, maar nu middels de voornoemde
maatregelen behouden blijven voor het onderwijs. Daartoe moeten de instroomrendementen
van de opleidingen in het onderwijs geleidelijk verbeteren van 62 procent
nu naar uiteindelijk 75 procent in de periode 2007–2011.34Kan voor het gehele veld van het beroepsonderwijs (zowel
regulier als speciaal) worden aangegeven hoe het is gesteld met de participatie
van studenten met een handicap? Kan op basis van de huidige gegevens worden
aangegeven of mensen met een handicap meer dan wel minder deelnemen aan beroepsonderwijs
dan mensen zonder? (pag. 13)Met mijn brief van 22 mei 2003 (kenmerk BVE/BDenI/02/62 306) heb
ik u het rapport «Met beperkingen door het beroepsonderwijs» gezonden
(ITS, 2002) Zoals ik ook in mijn beleidsreactie bij dit rapport aangeef (opgenomen
in dezelfde brief), zijn de door u gevraagde gegevens niet beschikbaar, omdat
registratie van gehandicapte deelnemers in het mbo niet verplicht is, en de
instellingen deze deelnemers dus ook niet apart registreren. Tevens is in
het genoemde onderzoek gebleken dat ook de gehandicapte deelnemers, uit vrees
voor stigmatisering, zich ongaarne als gehandicapt laten registreren.Wat uit het onderzoek blijkt, is dat de omvang van de doelgroep in de
geraadpleegde bronnen sterk van elkaar verschillen, percentages variëren van 0,9% (ongeveer 5000 deelnemers) tot 2,4% van de totale mbo-populatie.Uit het onderzoek blijkt verder dat tijdens de beroepspraktijkvormingfase
in het mbo 1/3 van de deelnemers problemen ervaart in de omgang met collega's
en praktijkopleiders en met werkinhoud, – zwaarte en – tempo.
Het betreft hier met name deelnemers met een psychische of gedragsstoornis
en meervoudige handicaps.Verder blijkt uit het onderzoek dat bij ongeveer 30 procent van de vmbo-
en mbo-deelnemers de handicap een rol heeft gespeeld bij de studiekeuze. Het
gaat daarbij om deelnemers die een eerste voorkeur van studie zelf niet hebben
gevolgd, omdat hun handicap die studie onmogelijk maakte. De instellingen
weigeren overigens leerlingen. Deze leerlingen gaan dan een andere studie
volgen die wel past bij de handicap.35Wat is de ontwikkeling in het verminderen van het aantal
voortijdig schoolverlaters in 2002 en 2003 ten opzichte van 1999? (pag. 14)De Tweede Kamer is onlangs per brief geïnformeerd over de uitkomsten
van de voortgangsrapportage rmc-functie. In de bijlage bij deze brief is de
ontwikkeling geschetst van het aantal geregistreerde voortijdige schoolverlaters
over de jaren 1998–2002.Indicator/jaartal19981999200020012002Aantal ingeschrevenen op 1/10 (x 1000)1 254,51 227,81 260,81 261,01 281,0Aantal geregistreerde vsv-ers41 20039 40039 90047 10070 500 % geregistreerde vsv-ers3,33,23,23,75,5In de tabel is te lezen dat in 2002 het aantal geregistreerde voortijdige
schoolverlaters met 23 400 is gestegen: van 47 100 in 2001 naar
70 500 in 2002. Als belangrijkste verklaring voor deze stijging wordt
in de brief gewezen op de verbeterde registratie doordat via de RMC-wet per
1 januari 2002 de meldplicht is ingevoerd. Met name in drie van de vier grote
steden steeg het aantal geregistreerde jongeren van 6 500 in 2001 naar
29 000 in 2002, een stijging van 22 500. Hiermee wordt nagenoeg
de totale stijging van het aantal geregistreerde jongeren verklaard. Daarnaast
blijkt vooral het aantal niet-leerplichtige jongeren – de doelgroep
van de RMC-wet – meer dan verdubbeld te zijn: van 21 900 in 2001
naar 49 900 in 2002.De gegevens over 2003 zijn nog niet beschikbaar, omdat de Sardes-voortgangsrapportage
2003 in het voorjaar 2004 uitkomt. De Tweede Kamer zal over de uitkomsten
voor de zomer geïnformeerd worden. Het effect van de meldplicht kan ook
in deze rapportage een verhogend effect hebben op het aantal geregistreerde
voortijdig schoolverlaters.36Om welke aantallen gaat het, wanneer gezegd wordt dat
wordt gestreefd naar 30% minder voortijdig schoolverlaters in 2006 ten opzichte
van 1999? Kunt u hier harde cijfers of anders schattingen voor worden geven?
(pag. 14)In 1999 bedroeg het aantal voortijdige schoolverlaters dat bij de 39 regionale
meld- en coördinatie (rmc) functies werd gemeld en geregistreerd 39 400.
In de voortgangsrapportage rmc 2002, die de Tweede Kamer op 1 september 2003
werd toegezonden, is aangegeven dat melding en registratie in 1999 bij nadere
beschouwing teveel lacunes vertoonden om van een betrouwbare nulmeting te
kunnen spreken. Als gevolg van de inwerkingtreding van de RMC-Wet
(2001) zijn de meldingspraktijk en de registratie vooral in de grote steden
sterk verbeterd. Het is daarom niet zinvol het nagestreefde reductiepercentage
van 30 toe te passen op de gegevens over 1999. Zoals in de voortgangsrapportage
is aangegeven, kan pas met een geïntegreerde leerplicht/rmc-registratie
op basis van het onderwijsnummer (mogelijk vanaf 2006) sprake zijn van
een betrouwbare monitoring.37Op welke termijn krijgen scholen beschikking tot een
portal (website)? Wordt de inhoud van de portal vraaggestuurd bepaald? (pag.
15)Op 1 januari 2004 wordt gestart met de realisatie van een portal voor
scholen. Op 1 oktober 2004 wordt deze portal toegankelijk voor scholen voor
het voortgezet onderwijs. De sector bve volgt in 2005, po in 2006. De inhoud
wordt – met inachtneming van de taken en verantwoordelijkheden van de
uitvoeringsorganisatie CFI – bepaald door de scholen.38Waarom overlegt de regering met instellingsaccountants
over instrumenten ter verbetering van de accountantscontrole? Treedt de regering
dan niet in de verantwoordelijkheid van de schoolbesturen? (pag. 15)Het bevoegde gezag van een onderwijsinstelling is verantwoordelijk voor
de accountantscontrole en verleent daartoe een opdracht aan een accountantskantoor.
De accountantscontrole is echter ook voor het departement van belang. Het
bevoegde gezag dient in zijn verantwoording aan het ministerie van OCW aan
te geven dat de van het Rijk ontvangen gelden zijn besteed in overeenstemming
met de geldende wet- en regelgeving. Die noodzakelijke zekerheid wordt onder
meer verkregen door de accountantsverklaring bij de financiële verantwoording.
Om uniformiteit te realiseren bij de uitvoering van de controle stelt het
departement een controleprotocol vast. Vanwege het gezamenlijke belang bij
de accountantscontrole ligt het daarom ook voor de hand dat de overheid met
schoolbesturen en met de instellingsaccountants overlegt over de wijze waarop
de accountantscontrole wordt uitgevoerd en over instrumenten om deze controle
te verbeteren. Aangezien het een gezamenlijk overleg is, treedt de overheid
daarmee niet in de verantwoordelijkheid van de schoolbesturen.39Welke prestaties worden bedoeld wanneer de regering
spreekt over de uitwerking van een nieuwe besturingsfilosofie? (pag. 15)In de sectoren BVE, HO en WO kunnen op basis van landelijk geformuleerde
ambities individuele instellingen hun eigen ambitieniveau vaststellen over
te realiseren beleidsdoelen. Instellingen worden uitgenodigd aan te geven
welke bijdrage zij kunnen leveren aan het behalen van de landelijke ambities.
De definitieve prestatie-indicatoren en daarbij behorende streefwaarden op
bve-stelselniveau moeten nog worden geformuleerd en worden vastgelegd in een
prestatieakkoord. In april 2004 zal de inzet van de staatssecretaris voor
het prestatieakkoord worden gepresenteerd. Voor HBO en WO zullen in het ontwerp-HOOP
2004 een aantal nationale ambities worden geformuleerd. In dit kader vinden
dit najaar vier regionale debatten plaats met de instellingen in het hoger
onderwijsveld, en zal overleg gevoerd worden met de koepels, studenten- en
werkgeversorganisaties. Ook voor de overige onderwijssectoren geldt dat de
prestatieafspraken nog moeten worden geformuleerd en worden vastgelegd. In
de startdocumenten voor PO en VO, die in het voorjaar van 2004 zullen verschijnen,
worden hiervoor nadere voorstellen gedaan.40Voorzien de meerjarenbeleidsplannen primair onderwijs
en voortgezet onderwijs ook in een integrale visie op sturing, verantwoordelijkheid
en rekening en verantwoording? (pag. 16)Ja. Binnenkort ontvangt de Tweede Kamer de startdocumenten, waarin beschreven
wordt op welke wijze de meerjarenbeleidsplannen tot stand komen en welke thema's
daarin aan de orde zijn. Het is de bedoeling deze plannen in nauwe interactie
met het onderwijsveld tot stand te brengen.41Waarop baseert de regering de hoogte van de extra middelen
voor het invoeren van een begin- en tussentoets? Wat wordt bedoeld met een
tussentoets? (pag. 17)De hoogte van de extra middelen voor het invoeren van een begin- en tussentoets
zijn gebaseerd op de kosten die verbonden zijn aan de ontwikkeling, de voorbereiding
en het uitproberen van (het werken met) deze toetsen. Ook aan het systeem
van werken met begin- en tussentoetsen na invoering zijn kosten verbonden
(afname, controle en verwerking van de toetsgegevens). Deze zijn structureel
van aard. Met een tussentoets kan worden vastgesteld of de achterstand zoals
gemeten met de begintoets is verminderd, gelijk is gebleven of is toegenomen.42Welke middelen worden in meerjarenperspectief ter beschikking
gesteld teneinde scholen voor voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)
meer eigentijds werkplekmateriaal te laten aanschaffen?Worden deze middelen in strijd met de geest van lumpsumbekostiging
geoormerkt, of kunnen de scholen de middelen ook aanwenden voor heel andere
zaken die het onderwijs ten goede komen? (pag. 17)Nu de structuur van het vmbo via de leerwegen is vastgesteld zijn de scholen
gestart met een verdere inhoudelijke invulling. De komende jaren zal worden
gebruikt om de pedagogisch-didactische vormen gestalte te geven. Eigentijds
werkplekmateriaal is daarbij noodzakelijk. Een dergelijke vernieuwing is een
terugkerend proces. In de komende jaren zal aan het vmbo jaarlijks in een
oplopende reeks tot € 30 miljoen in 2007 extra financiële ruimte
worden geboden voor inventaris, werkplekkenstructuur en vernieuwing. Normale
vervangingskosten worden uit de materiele vergoeding gedekt. Bij de toewijzing
geldt dat ruimte wordt gegeven aan scholen. De wijze waarop scholen de middelen
aanwenden is dan ook divers. Oormerking van de middelen past dan niet bij
de gegeven ruimte.43Hoe kunnen gemeenten een regierol vervullen als de
onderwijsachterstandgelden rechtstreeks naar scholen worden gesluisd? (pag.
17)De voornemens uit het hoofdlijnenakkoord op het terrein van het onderwijsachterstandenbeleid
noodzaken tot een herijking van dit beleid. Dit heeft onder meer gevolgen
voor de verantwoordelijkheidsverdeling tussen scholen en gemeenten en de toedeling
van financiële middelen. Over de nadere uitwerking van de voornemens
uit het hoofdlijnenakkoord ontvangt de Tweede Kamer op 31 oktober 2003 een
brief. Hierin is opgenomen hoe de rol van gemeenten er in het toekomstige
onderwijsachterstandenbeleid uit zal zien.Gezien het grote belang van de voor en vroegschoolse educatie (vve) voor
het vroegtijdig signaleren en aanpakken van onderwijsachterstanden, zal het
beleid ten aanzien van vve worden voortgezet. Gemeenten zijn verantwoordelijk
voor voorschoolse voorzieningen. Om de doorgaande lijn met het
basisonderwijs te realiseren, blijft vve een gemeentelijke verantwoordelijkheid.
Daarom zullen gemeenten ook in de toekomst middelen ontvangen om achterstandskinderen
te laten deelnemen aan vve-programma's, die voor 2 en 3 jarigen in de voorschoolse
periode en voor 4 en 5 jarigen in de vroegschoolse periode worden uitgevoerd.
Het budget dat hiermee gemoeid is, bedraagt met ingang van 1 augustus 2006
op jaarbasis ongeveer € 110 miljoen.Voor overige taken op het gebied van onderwijsachterstanden binnen het
primair onderwijs, zoals het lokaal organiseren van een schakelfunctie en
het ondersteunen van scholen die te maken hebben met een complexe problematiek
waarin buitenschoolse aspecten een rol spelen, ontvangen gemeenten met ingang
van 1 augustus 2006 op jaarbasis ongeveer € 40 miljoen.44Is het programma «Cultuur en school» geëvalueerd?
Zo ja, wat zijn de resultaten van deze evaluatie? (pag. 18)Het programma Cultuur en School vormt een onderdeel van het «Actieplan
Cultuurbereik 2001–2004», waarin het Rijk, de 12 provincies en
30 steden (>90 000 inwoners) zich gecommitteerd hebben tot een gezamenlijke
inspanning om het publieksbereik van kunst en cultuur te vergroten.Het decentrale programma Cultuur en School is – als onderdeel van
het Actieplan Cultuurbereik – geëvalueerd in de vorm van een visitatie
van alle betrokken steden en provincies door de Visitatiecommissie Cultuurbereik
De rapportage hiervan is onder de naam «Van jonge mensen en de dingen
die gaan komen» in april 2003 naar de Tweede Kamer gestuurd. Het betreft
een rapportage over de jaren 2001 en 2002.In de periode dat het programma Cultuur en School bestaat is regelmatig
stil gestaan bij de voortgang (laatste brief Tweede Kamer d.d. 9 april 2002)
en is op onderdelen onderzoek gedaan.Bij de ontwikkeling van plannen voor de nieuwe Actieplan-periode wordt
rekening gehouden met de conclusies van de Visitatiecommissie, die onder andere
meer aandacht vraagt voor de school als vragende partij bij het invullen van
zijn culturele activiteiten, voor samenwerking tussen onderwijs en culturele
instellingen en de ontwikkeling van doorgaande leerlijnen. Ook de uitwerking
van het onderwijsbeleid en de extra middelen (zie Begroting 2004) zal in het
licht van deze aanbevelingen geschieden. Monitoring en tussentijdse evaluatie
staan hierbij hoog op de agenda.45Op welke wijze wil de regering in onze pluriforme samenleving
afdwingen dat burgers niet alleen bewust zijn van bepaalde geldende normen,
maar ook waarden gaan delen met elkaar? Hoe verhoudt dit standpunt zich tot
de individuele vrijheid van niet-leerplichtige burgers? (pag. 18)Het gaat hierbij om waarden die de grondslag vormen van ons democratisch
bestel en een gezonde samenleving zoals bijvoorbeeld uitgangspunten als gelijkwaardigheid
van alle personen, tolerantie voor andere culturen en denkbeelden, fatsoenlijk
met elkaar omgaan.Waarden kunnen niet worden afgedwongen. Wél kan in bijvoorbeeld
het onderwijs de werking en het belang worden uitgelegd van een democratische
samenleving en de hieraan ten grondslag liggende beginselen of waarden. De
leerlingen zullen de hieraan ten grondslag liggende waarden hopelijk overnemen.Van een aantasting van de individuele vrijheid van leerlingen is geen
sprake, evenmin als een aantasting van de individuele vrijheid van niet leerplichtige
burgers.46Stelt u een gedeelde beleving van normen en waarden
gelijk aan «actief burgerschap»? Welke overwegingen liggen daaraan
ten grondslag?Nee. De overwegingen die hieraan ten grondslag liggen zijn dat deelname
aan projecten voor actief burgerschap de maatschappelijke participatie van
leerlingen bevordert en in de praktijk het belang van algemeen maatschappelijke
waarden en normen duidelijk maakt. Dit maakt de kans dat leerlingen in hun
gedrag afwijken van deze algemeen maatschappelijke waarden en normen kleiner.47Welke betekenis heeft een gedeelde beleving van normen
en waarden voor de manier waarop de maatschappelijke stage wordt vormgegeven?
Op welke andere wijze wil de regering een gedeelde beleving van normen en
waarden stimuleren? (pag. 18)Er zijn verschillende andere wijzen waarop de regering een gedeelde beleving
van normen en waarden wil stimuleren. Zo worden bijvoorbeeld de mogelijkheden
bezien voor een programma-aanbod van Teleac en het realiseren van een website
die kan dienen als platform voor een discussie over waarden en normen in het
onderwijs.48Zal de maatschappelijke stage een verplicht karakter
krijgen? Welke gevolgen worden voorzien voor de overladenheid in de programma's
in het voortgezet onderwijs? Wordt de formulering «minder regels»
uit het hoofdlijnenakkoord van toepassing op de maatschappelijke stage? (pag.
18)Over de maatschappelijke stage informeer ik u apart bij brief. In deze
brief wordt aangegeven dat nog dit jaar wordt gestart met 10 pilots. Over
de resultaten en de voortgang van dit project zal ik u in 2004 verder informeren.
Uiteraard zal op de vormgeving van de maatschappelijke stage het uitgangspunt
van «minder regels» zoveel mogelijk worden toegepast.49Wat bedoelt de regering met het doorlichten van het
toezichtskader van de Inspectie op het gebied van waarden en normen? Is dit
niet een verantwoordelijkheid die de autonomie en identiteit van de instellingen
raakt? Zo ja, hoe wordt dit in het voorstel van de regering gewaarborgd? (pag.
19)Hiermee wordt bedoeld dat in de procedure waarin het toezichtskader van
de inspectie wordt vastgesteld speciaal aandacht wordt besteed aan de positie
die «waarden en normen» in het toezichtskader hebben.De wijze waarop de overdracht van waarden en normen in het onderwijs plaats
vindt en welke waarden en normen beoogd worden bij deze overdracht behoren
tot de verantwoordelijkheid van de scholen. Het voorstel van de regering beoogt
om na te gaan of op scholen aandacht wordt besteed aan «waarden en normen»
zoals dat in de kerndoelen wordt beoogd. De verantwoordelijkheid van scholen
om daaraan inhoud te geven wordt hierdoor niet aangetast.50Wie gaat de website over waarden en normen opzetten
en wat gaat dat kosten? (pag. 19)De website over waarden en normen die als platform moet fungeren voor
activiteiten op dit gebied van scholen wordt opgezet door Kennisnet. Wat betreft
de bekostiging hiervan wordt ervan uitgegaan dat het opzetten van een dergelijke
website behoort tot de reguliere activiteiten van Kennisnet.51Waarom en waartoe wordt er een instrument ontwikkeld
waarmee de effectiviteit van programma's gericht op de verwerving van sociale
competenties ontwikkeld? Hebben de scholen deze behoefte uitgesproken? Waarom
zou de gemeente hierin een rol moeten spelen? (pag. 19)In het overleg met de Kamer over het landelijk beleidskader gemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleid (LBK GOA) van 15 maart 2001 en 17 mei 2001 is
geconstateerd dat er overeenstemming is over de wenselijkheid van sociale
competentie als doelstelling bij de bestrijding van sociale en maatschappelijke
kwetsbaarheid, maar dat vanwege het ontbreken van toetsbare criteria sociale
competentie niet als doelstelling in het landelijk beleidskader kan worden
opgenomen. Op basis van verwachte adviezen en rapporten zal de mogelijkheid
om sociale competentie te operationaliseren worden nagegaan. Van de kant van
het CDA is daarbij nadrukkelijk gewezen op de rol van ouders (opvoedingsondersteuning)
en andere maatschappelijke organisaties, naast de school.Op basis van cofinanciering door een aantal gemeenten wordt momenteel
in de vorm van enkele pilots uitwerking gegeven aan het operationaliseren
van een monitor sociale competentie, als mogelijk onderdeel van de GOA-monitor.De behoefte om sociale competentie te monitoren komt in dit geval primair
van de Kamer zelf. Uit onderzoeksgegevens over brede scholen blijkt dat sociale
competentie een belangrijke doelstelling bij de samenwerking tussen scholen
en partners in de omgeving te zijn. Gemeenten spelen in het huidige GOA-beleid
en in de realisatie van brede scholen een regisserende dan wel coördinerende
rol.52Kunt u de nieuwe besturingsfilosofie nader toelichten
waarin de overheid zich richt op het in positie brengen van spelers op een
drietal niveaus. Kunt u de verwijzing naar «de laatste instantie»
waarin de overheid zelf een rol in het proces inneemt, nader toelichten? (pag.
20)De nieuwe besturingsfilosofie is gericht op het realiseren van een robuust
bestuurlijk systeem, waarin rollen en verantwoordelijkheden helder zijn, de
huidige bestuurlijke verhoudingen worden herijkt en de burger weet wat er
gebeurt.Het in positie brengen van spelers op een drietal niveaus betekent dat
er accentveranderingen optreden waarbij:– voor de deelnemers helder moet worden wat hun rechten, plichten
en mogelijkheden zijn;– voor de maatschappij helder moet worden wat en hoe de prestaties
van de sector zijn;– voor de instellingen helder moet worden welke speelruimte ze hebben.De rol van de overheid hierbij is dat er heldere kaders worden gesteld,
dat er duidelijkheid komt over indicatoren en streefwaarden aan de hand waarvan
prestaties zichtbaar worden gemaakt en dat er rekening wordt gehouden met
de verschillende snelheden en contexten waarmee individuele instellingen zich
kunnen ontwikkelen.De laatste instantie wil hier zeggen dat ik handelend zal optreden wanneer
ik constateer dat gedurende enige tijd de verhoudingen tussen actoren op een
dusdanige wijze functioneren dat dat de goede werking van het stelsel negatief
beïnvloedt.53Welk deel van de bestaande en extra middelen uit het
innovatiearrangement zijn bedoeld voor het vmbo? (pag. 21)De middelen van het innovatiearrangement zijn niet specifiek geoormerkt
voor vmbo, mbo of hbo. Een projectvoorstel wordt ingediend door een consortium
van tenminste een school uit het vmbo en een bve-instelling, dan wel een bve-
en een hbo-instelling, en een bedrijf. Wel is afgesproken dat het Platform
Beroepsonderwijs bij de voorlichting over het innovatiearrangement extra aandacht
zal besteden aan het vmbo. Een en ander in verband met de behoefte aan en
noodzaak tot innovatie in met name het vmbo als fundament van de beroepskolom.54Geldt voor de hogere instroom in de technische vakopleidingen
in de beroeps- en volwasseneneducatie (bve) exact hetzelfde kwantitatieve
streven van 15 % in 2007 dat genoemd wordt in de paragraaf over het hoger
onderwijs voor bèta- en techniekopleidingen? Indien verschillend, kan
het streven voor de bve-sector nader worden gekwantificeerd? (pag. 21 en 23)Er geldt niet hetzelfde streven (15% in 2007). De instroom vanuit het
mbo in de hbo techniekopleidingen bedraagt momenteel 30%; dit willen we omhoog
brengen naar 40% in 2007. Het betreft dus een verhoging met een derde.55Kunt u de gevolgen van de bezuinigingen op onderwijsachterstanden
en zorg voor cumi-leerlingen voor uw streven om het voortijdig schoolverlaten
terug te dringen, kwantificeren ten opzichte van de autonome ontwikkeling?
(pag. 23)Voor de beleidsmatige invulling van de bezuinigingen op onderwijsachterstanden
verwijs ik u naar de brief die hierover dezer dagen aan de Kamer wordt verzonden.
Voor de cumi-faciliteiten op korte termijn is er in 2004 een bedrag beschikbaar
van € 71,2 miljoen. Tegenover de genoemde bezuinigingen staan ook
nieuwe investeringen in de zorgcapaciteit van de scholen. In het bijzonder
betreft dit de versterking van de pedagogisch-didactische deskundigheid van
scholen ten behoeve van de leerlingbegeleiding. Het betreft hier ongeveer
driekwart van de bedragen die voor leerlingbegeleiding en maatschappelijke
stage ter beschikking zijn. Deze lopen op van € 4 miljoen in 2004
oplopend tot € 34 miljoen in 2007. Daarnaast investeert het kabinet
ook extra in de betere begeleiding van jongeren om uitval te voorkomen met
behulp van de middelen voor voorbereidende en ondersteunende activiteiten
(voa-middelen) in het middelbaar beroepsonderwijs en in betere begeleiding
van de jongeren die eenmaal zijn uitgevallen ten behoeve van hun terugkeer
naar onderwijs of werk (door middel van een extra bijdrage aan de regionale
meld- en coördinatiefunctie). Een belangrijk onderdeel van de aanpak
in het Plan van aanpak Jeugdwerkloosheid van SZW en OCW is het terugdringen
van het aantal jongeren dat voortijdig de school verlaat zonder diploma. Ook
via de operatie Jong proberen de meest betrokken ministeries (VWS, BZK, Justitie,
OCenW en SZW) meer samenhang in het jeugdbeleid tot stand te brengen en knelpunten
op te lossen. Eén van de thema's van het zogeheten J-team is het voortijdig
schoolverlaten.Ik verwacht dat de effecten van deze combinatie van beleidswijzigingen
in het zorg- en achterstandenbeleid een positief effect zullen hebben op het
terugdringen van voortijdig schoolverlaten.56Bent u op de hoogte van klachten over de verschillende
instanties die buitenlandse diploma's waarderen (waaronder Netherlands Universities
Foundation For International Cooperation (Nuffic), de Informatie Beheergroep
(IBG) en de Internationale Diplomawaardering (IDW)? (pag. 23)Er zijn mij op dit moment geen klachten bekend die mijn aandacht zouden
moeten hebben. Klachten worden normaliter, zoals het ook hoort bij de instantie
zelf gemeld. Het komt wel eens voor dat er over een instantie die zich bezighoudt
met diplomawaardering een klacht wordt ontvangen. In principe worden de klachten
met kennisgeving aan de klager doorgestuurd naar de betrokken instantie.Klopt het dat er verschillende criteria worden gehanteerd door de verschillende
instanties ten aanzien van dezelfde buitenlandse diploma's?Het probleem waar hier naar wordt verwezen, kan zich voordoen als de IBG,
in het kader van de haar wettelijk opgedragen taak de bevoegdheid van een
persoon om een Nederlandse beschermde titel (o.a. mr., drs, ing.) te voeren
of de onderwijsbevoegdheid te erkennen, een waarderingsadvies vraagt aan Nuffic
over de waarde van het overgelegde document op basis waarvan de beslissing
tot erkenning moet worden genomen.De IBG kan besluiten dit advies niet over te nemen uit hoofde van haar
verantwoordelijkheid voor de erkenning. Het gaat hier immers om twee verschillende
taken: een waarderende adviestaak door Nuffic en een wettelijke erkenningstaak
van de IBG. Alleen de uitspraken van de IBG hebben rechtsgevolg.Op dit moment is alleen ten aanzien van Russische hoger-onderwijsdiploma's
niet in alle gevallen sprake van een eensluidende conclusie.De betrokken instanties werken echter nauw samen en eind deze maand hebben
de IBG en Nuffic over dit aspect overleg. Ik heb er het volste vertrouwen
in dat partijen tot een gezamenlijk standpunt komen.Zou het beter zijn als deze waardering door één instantie
zou geschieden?Nee. Door de samenwerking van de drie instellingen die betrokken zijn
bij de waardering van getuigschriften in de zogenaamde IDW (Internationale
Diploma Waarderings-) structuur is er al sprake van één loket.
Daarnaast is, zoals hierboven ook al is aangegeven, het waarderen, verdeeld
over de verschillende organisaties naar het type onderwijs dat gewaardeerd
moet worden.Momenteel wordt nagedacht over de mogelijkheid de diplomawaardering als
zodanig alleen nog te laten uitvoeren door Nuffic en COLO. De IBG zal zich
dan concentreren op haar belangrijkste taak in deze, die van de hierboven
genoemde erkenning. In dat kader past ook de ontwikkeling van een diplomabank.Worden buitenlandse bachelor-titels nu even hoog ingeschat als Nederlandse
bachelor-titels?Het is niet mogelijk hierop een absoluut antwoord te geven. Dit is geheel
afhankelijk van de waardering van het onderwijs in het land van afgifte. In
Europees verband wordt in het kader van de Bologna verklaring gewerkt in de
richting van één Europese onderwijsruimte. Na de invoering van
een twee cyclistructuur in Europa wordt het belang van afstemming van de accreditatiesystemen
in de deelnemende landen steeds groter. Met het oog hierop wordt
door verschillende instanties (o.a. de NAO) en in verschillende samenwerkingsverbanden
reeds overleg gevoerd. Met Vlaanderen is al een verdrag gesloten over accreditatie.
Daarbij is mij niet gebleken dat de buitenlandse bachelor-titels anders worden
gewaardeerd dan de Nederlandse.57Wat is het huidige beleid ten aanzien van toelating
van geneeskundestudenten met een Internationaal Baccalaureaat diploma? Worden
deze achtergesteld ten aanzien van vwo-leerlingen uit Nederland? (pag. 23)De toelating tot de opleiding geneeskunde is niet anders dan de toelating
bij andere opleidingen, al dan niet met een numerus fixus.De opleiding voor het International Baccalaureaat gaat uit van de Internationale
Baccalaureate Organisation (IBO) in Genève. De opleiding valt niet
onder de Nederlandse wet- en regelgeving en is daarmee een niet-Nederlandse
opleiding.Het IB-programma duurt twee jaar. IB-gediplomeerden worden in vele landen
toegelaten tot de universiteit.Volgens de WHW voldoet alleen een vwo-gediplomeerde aan de vooropleidingseis
voor de universiteiten. Bezitters van andere (niet-Nederlandse) diploma's
kunnen vrijstelling van de vooropleidingseisen krijgen. De vrijstelling wordt
verleend door het instellingsbestuur. In de praktijk verlenen alle universiteiten
vrijstelling van de vooropleidingseisen voor het IB, mits het vak Nederlands
deel heeft uitgemaakt van het examen. Of met een IB-diploma ook voldaan wordt
aan de nadere vooropleidingseisen (eertijds de vakkenpakketeisen) voor een
bepaalde opleiding staat ter beoordeling aan het instellingsbestuur.Bij het in de WHW vastgelegde lotingsysteem voor de numerus fixus opleidingen
vindt bij vrijstelling van de vooropleidingseisen indeling plaats in lotingklasse
c. Deze lotingklasse heeft betrekking op een gemiddeld eindcijfer tussen 7,0 –
< 7,5 bij het vwo.Deze lotingklasse is voor sommigen voordelig en voor anderen nadelig.
Van een systematische achterstelling ten opzicht van vwo-gediplomeerden is
dus geen sprake.58Welke gevolgen zijn inmiddels merkbaar van de in 2002
aanmerkelijk gestegen prijs van verblijfsvergunningen voor de internationalisering
in het onderwijs? (pag. 23)Op dit moment kunnen de gevolgen van de leges stijgingen voor aantallen
bezoekende studenten en wetenschappers niet worden gekwantificeerd.Vanuit onderwijs- en onderzoeksinstellingen alsmede de buitenlandse vertegenwoordigingen
in Nederland, wordt aanhoudend om aandacht voor dit probleem gevraagd. In
het Innovatieplatform zal hier de eerstvolgende keer aandacht worden besteed.Door de betrokken ministeries is gekeken naar mogelijkheden om de legesverhoging
voor bepaalde groepen te beperken. Daarbij is geen ruimte gebleken voor verlaging
van legestarieven. Wel wordt voor de categorie studenten een aparte regeling
overwogen. Voor wat betreft buitenlandse studenten uit ontwikkelingslanden
die een beurs ontvangen van OS geldt dat de legeskosten onderdeel uitmaken
van de beurs.59Is er al meer duidelijkheid over het eventueel deelnemen
aan het General Agreement on Tariffs and Trade (GATT-akkoord)? Welke gevolgen
zal dit hebben voor de bekostiging? (pag. 23)Nederland is, samen met de overige EU-partners sedert het tot stand komen
in 1995 van de GATS-overeenkomst partij bij dit verdrag. Tot op heden zijn
uitsluitend verplichtingen aangegaan met betrekking tot het commerciële –
dat wil zeggen niet door de overheid bekostigde – onderwijs. De Europese
Commissie onderhandelt namens de lidstaten hierover in de WTO. Er zijn in
het kader van de lopende WTO-onderhandelingen géén nieuwe verplichtingen
door Nederland/EU op het terrein van onderwijs aangegaan. Het door de overheid
bekostigde onderwijs blijft dan ook buiten de werking van de GATS-overeenkomst
en er zijn daarom ook geen gevolgen voor de bekostiging.60Welke maatregelen gaat de regering concreet ondernemen
om de aansluiting vanuit het mbo (beroepsopleidende leerweg niveau 4) naar
het hoger beroepsonderwijs (hbo) te verbeteren? (pag. 24)Voor de verbetering van de doorstroom mbo-hbo is in 2004 € 2,0
miljoen beschikbaar oplopend tot € 17,5 miljoen in 2007.Om de aansluiting tussen mbo en hbo te verbeteren zijn diverse maatregelen
nodig, zoals het uitbreiden van het aantal geïntegreerde doorlopende
leerwegen en gerichte assessment. Zowel op landelijk niveau als met de instellingen
zullen afspraken worden gemaakt over streefwaarden voor doorstroming vanuit
het mbo en de slaagkans in het hbo.In november 2002 is advies gevraagd aan HBO-raad, BVE-raad Colo en Paepon
over een aantal specifieke voorstellen om de aansluiting tussen mbo en hbo
te verbeteren. Het betreft onder andere voorwaarden voor het ontwikkelen van
verkorte geïntegreerde leerwegen. Onlangs (begin oktober) is dit advies
ontvangen. In het advies worden een aantal concrete mogelijkheden genoemd
om de doorstroom te versterken. Hierover zal in de komende maanden overleg
met de betrokken organisaties worden gevoerd om tot nadere afspraken te komen.61Wat betekent uw streven naar kennisdiffusie en openheid
naar afnemers van wetenschappelijke kennis voor de auteursrechtelijke bescherming
en octrooien die rusten op resultaten van wetenschappelijk onderzoek? (pag.
25)De ontwikkeling van het universitaire octrooibeleid staat in het teken
van een betere benutting, vooral in die gevallen waar perspectief is op commerciële
toepassingen door de afnemers van wetenschappelijke kennis. Kennisdiffusie
en openheid naar de gebruikers staan daar grotendeels los van, hoewel ze voor
het octrooieren een nuttige rol kunnen vervullen. Zo vindt kennisdiffusie
in belangrijke mate plaats door mobiliteit van onderzoekers van kennisinstellingen
naar het bedrijfsleven en door samenwerking in het onderzoek. Openheid wordt
vooral bevorderd door de publicatie van wetenschappelijke resultaten. Dit
laatste vraagt, in gevallen waar octrooieren zinvol is, wel om een zorgvuldige
aanpak. Publicatie dient in die gevallen namelijk pas te geschieden nadat
de octrooiaanvraag is ingediend. Dat hoeft in de praktijk niet of nauwelijks
tot vertraging van de publicatie te leiden, zoals uit een studie van de EU
Commissie is gebleken. Om de kansen op octrooien te vergroten en daarbij ook
de gewenste openheid zo veel mogelijk te realiseren steunt Nederland in internationaal
verband de invoering van een zgn. «grace period». Dat betekent
dat gedurende een bepaalde periode octrooi kan worden aangevraagd, terwijl
er tegelijkertijd ook sprake kan zijn van publicatie van de wetenschappelijke
resultaten.62Op basis waarvan worden lokale streefwaarden afgesproken?
Welke rol spelen instellingen zelf bij het bepalen hiervan (adviserend, instemmend)?
Welke gevolgen worden verbonden aan het niet bereiken van de vastgelegde streefwaarden?
(pag. 25)In vervolg op Koers BVE 2 en in Hoop 2004 worden landelijke beleidsdoelen
en streefwaarden geformuleerd. Onderdeel hiervan vormen streefwaarden die
betrekking hebben op de beroepskolom. Vervolgens wordt aan de instellingen
gevraag aan te geven wat en hoeveel ze aan deze doelen kunnen bijdragen, binnen
de context van hun specifieke uitgangssituatie. Op basis hiervan zullen prestatieafspraken
worden gemaakt. Het nakomen van deze afspraken zal worden gevolgd en waar
gepast ook gemonitord. De afspraken en resultaten zijn vervolgens onderwerp
van een bestuurlijk traject.63In het hoofdlijnenakkoord wordt € 700 miljoen
gereserveerd voor kennis, onderwijs en onderzoek (zie de bijlage, onderdeel
3b). Hoe verhoudt zich dit tot het besluit 185 miljoen euro te plaatsen op
een aanvullende post Onderzoek en Innovatie bij het ministerie van Financiën?
Komen deze middelen daarmee niet meer voor onderwijs (en onderzoek) beschikbaar?
Hoe vindt besluitvorming over de € 185 miljoen plaats? Welke rol
krijgt het Innovatieplatform daarbij? (pag. 26)Voor kennis en innovatie is € 800 miljoen uitgetrokken, waarvan € 100
miljoen bestemd is voor uitbreiding van de WBSO. Van de € 700 miljoen
is een bedrag van € 185 miljoen geplaatst op de Algemene Post bij
Financiën. Reden hiervoor is dat het Kabinet het Innovatieplatform wil
consulteren over de bestemming van deze gelden. De middelen zijn gereserveerd
voor vier speerpunten op het terrein van onderzoek en innovatie: focus en
massa, publiek-private samenwerking in projecten, technostarters en bèta/techniek.Het Innovatieplatform ontwerpt momenteel een voorstel voor de inzet van € 185
miljoen. De ministers van Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
zullen op basis daarvan een voorstel aan de Ministerraad doen en vervolgens
de Kamer informeren.Zie verder het antwoord op vraag 29.64Waar zijn in figuur 6 «Resultaten en wetenschap»
de wetenschapsgebieden rechtsgeleerdheid, theologie en filosofie ondergebracht?
(pag. 27)Het gebied rechtsgeleerdheid valt in figuur 6 onder de sociale wetenschappen.
De gebieden theologie en filosofie komen niet in de figuur voor. De figuur
is namelijk gebaseerd op gegevens over publicaties en citaties in internationale
tijdschriften. Maar omdat de kennisverspreiding in de alfawetenschappen in
veel mindere mate dan in de bèta- en gammawetenschapsgebieden in internationale
tijdschriften plaatsvindt, wordt voor de alfawetenschappen minder vaak gebruik
gemaakt van publicatie- en citatiegegevens om de internationale positie vast
te stellen.65Is de berichtgeving in de pers, waarin gesuggereerd
wordt dat het lerarentekort reeds is weggewerkt waar? (pag. 29)Nee, het lerarentekort is nog niet definitief opgelost. Wel is er op dit
moment mede door de economische teruggang sprake van een tijdelijke vermindering
van de tekorten. Het aantal vacatures is het afgelopen schooljaar weliswaar
iets afgenomen, maar is nog altijd hoog. Stonden in het schooljaar 2001 –
2002 in het primair en voortgezet onderwijs en de bve-sector gemiddeld 2 900
vacatures (gerekend in voltijdbanen) open, in het schooljaar 2002 –
2003 is dit gedaald tot ongeveer 2 400 vacatures.De komende vier jaar moeten in het primair en voortgezet onderwijs 52 000
voltijdbanen worden vervuld. Deze vraag naar nieuwe leraren wordt vooral veroorzaakt
door de stijgende uitstroom van leraren naar (pre)pensioen. De instroom van
leraren in het primair en voortgezet onderwijs vanuit de lerarenopleidingen
wordt in deze periode geschat op ongeveer 20 500 voltijdbanen. De overige –
ruim 30 000 – voltijdbanen moeten dus vanuit andere bronnen ingevuld
worden.De kop van het artikel in de Volkskrant dekte de lading maar zeer ten
dele. Het SBO constateerde dat momenteel de tekorten niet zo groot zijn als
verwacht, maar dat de situatie over drie maanden wel weer anders kan zijn.
In ieder geval wees ook het SBO op de groeiende vraag in de komende jaren.
Voor zover mij bekend liggen aan de uitspraken van het SBO niet direct cijfers
of rapportages ten grondslag. De hier genoemde cijfers komen uit de vacature-metingen
(PO, VO en BVE) en, zijn evenals de hierboven vermelde prognoses al aan de
Tweede Kamer ter beschikking gesteld.66Kunt u in mensjaren in meerjarenperspectief weergeven
hoe de beoogde toename van onderwijsondersteunend personeel zich gaat verhouden
tot het verdwijnen van additionele banen uit het onderwijs? (pag. 29)Allereerst is het niet de bedoeling van het kabinet dat alle additionele
(ID-)banen uit het onderwijs verdwijnen. Het streven is om een deel van deze
banen om te zetten in reguliere banen in het onderwijs, maar er kunnen zeker
nog ID-banen blijven bestaan.Medio 2003 hadden ruim 9 700 mensen in het onderwijs po, vo, bve
en ho) een ID-baan. Inmiddels is een start gemaakt met het omzetten van een
deel van de ID-banen in reguliere werkgelegenheid. Het streven van de minister
van OCW, de sociale partners en de VNG is er op gericht om in 2003 1 930
ID-banen in de sector onderwijs om te zetten in reguliere banen of in leerwerkbanen.
Op 2 oktober jongstleden was het aantal aanvragen voor de sector onderwijs
368.Om de omzetting van ID-banen in reguliere banen te stimuleren is een subsidie
beschikbaar van SZW (€ 17 000 per omgezette baan). Het bedrag van € 17 000
per omgezette baan kan uitsluitend worden aangevraagd in 2003 (daarna in 2
etappes uitgedeeld) en heeft dus geen betrekking op de begroting 2004. Daarnaast
heeft de minister van OCW speciaal voor de sector onderwijs eenmalig 16 miljoen
beschikbaar gesteld, waarmee ruimte is gecreëerd om aan scholen een vast
bedrag per ID-werknemer (€ 1 750) te kunnen verstrekken.In de cao onderwijs (po, vo) 2003 is € 25 miljoen beschikbaar
gesteld voor ondersteunend personeel in het primair onderwijs, voldoende voor
900 nieuwe voltijdbanen. Scholen kunnen met dit geld extra onderwijsondersteuners
aannemen maar ook bestaande ID-werknemers een reguliere baan aanbieden.Met de besteding van de enveloppemiddelen zal het beleidsvoornemen om
meer onderwijsondersteunend personeel op de scholen in te zetten de komende
jaren verder worden versterkt.67Is het verhoogde budget voor zij-instromers nu ook
vrij aanwendbaar, zonder dat er sprake is van vastgestelde tarieven voor bijvoorbeeld
assessments? (pag. 30)Het subsidiebedrag wordt verstrekt voor de kosten die voortvloeien uit
het geschiktheidonderzoek, de begeleiding van de zij-instromer en de scholing
en het verlet om de zij-instromer in staat te stellen deze scholing te volgen.
Hierbij kan het bevoegd gezag zelf bepalen voor welk van de vier kostenposten
men de middelen wil inzetten. Dit geldt ook na verhoging van het bedrag met
ingang van 2004.Voor het geschiktheidonderzoek (assessment) geldt naar huidig recht een
maximumtarief van € 1 134,45; dit maximumtarief is vastgelegd
in een AMvB. Met het wetsvoorstel «beroepen in het onderwijs»
wordt dat veranderd. Het tarief zal na aannemen van het wetsvoorstel in een
ministeriële regeling worden vastgelegd zodat beter kan worden ingespeeld
op prijsontwikkelingen.68Waarom worden zij-instromers nog steeds geweerd op
scholen, terwijl er kennelijk wel veel behoefte aan is? Welke maatregelen
gaat de regering nemen om scholen te straffen wanneer zij zij-instromers weigeren?
(pag. 30)Hoewel de belangstelling vanuit de scholen voor zij-instroom in het beroep
toeneemt, zijn er nog altijd scholen die hun vacatures eerst op conventionele
manieren proberen te vervullen, bijvoorbeeld door zittende leraren meer uren
te geven. Wervings- en personeelsbeleid is primair de verantwoordelijkheid
van de werkgevers, dus de scholen/schoolbesturen. Daar waar scholen vacatures
hebben, moeten zij hun verantwoordelijkheid nemen. Het is aan hen om al dan
niet te opteren voor een zij-instromer bij het oplossen van personele problemen.
Zij-instromers zijn ook niet de enige oplossing. Maar het kan natuurlijk niet
zo zijn dat scholen weigeren zij-instromers aan te stellen en vervolgens klassen
naar huis sturen. Want als dat zou leiden tot verlies van kwaliteit zal dat
door de Inspectie zichtbaar gemaakt worden.Ik zal de scholen zoveel mogelijk ondersteunen in hun wervings- en personeelsbeleid.
Bijvoorbeeld door het stimuleren van regionale convenanten en het verhogen
van de subsidie voor scholen die een zij-instromer aanstellen.69Wat wordt bedoeld met outputbekostiging voor opleiden
in de school? Uit welk budget is deze outputbekostiging beschikbaar? (pag.
30)Dit is een voorziening waarop scholen een beroep kunnen doen wanneer zij
belangrijk hebben bijgedragen aan de opleiding van onderwijspersoneel. Als
scholen veel investeren in het opleiden van onderwijspersoneel, dan voorzien
zij daarmee in een maatschappelijke behoefte. Zeker als onderwijspersoneel
(denk aan zij-instromers, onderwijsassistenten) voor een belangrijk deel is
opgeleid op de werkplek, dragen scholen bij aan de personeelsvoorziening.
Niet alleen voor de eigen school, maar voor de onderwijssector als totaal.
Voor een bijdrage aan deze maatschappelijke taak worden scholen op dit moment
niet bekostigd. Dat doet zich in het bijzonder voelen bij de opleidende school
wanneer het net in de school opgeleide personeel vertrekt naar een andere
school. Deze voorziening biedt scholen dus een vergoeding voor extra geleverde
prestaties waar ook andere scholen profijt van hebben.De outputfinanciering zal beschikbaar zijn uit bestaande en enveloppemiddelen.70Is het ook mogelijk om via een parallel traject een
tweedegraadsbevoegdheid te behalen? Zo niet, waarom niet? (pag. 31)De gedachte achter de éénjarige kopopleiding voor hbo- en
wo-bachelors om een tweedegraadsbevoegdheid te behalen, is dat de afgestudeerden
in veel gevallen reeds gedurende hun opleiding competenties en een kennisbestand
verworven hebben, die bruikbaar zijn als leraar. Om te voldoen aan de bekwaamheidseisen
voor de leraar is daarom slechts een beperkt studietraject nodig. Binnen de
bachelor-masterstructuur is het mogelijk dat dit studietraject in de vorm
van één of twee minors kan zijn ingedaald binnen de eerste hbo-
of wo-opleiding.Uiteraard kunnen hbo- of wo-studenten ook naast een (andere) studie tegelijkertijd
een lerarenopleiding volgen.71Welke zaken die gelden als inzet van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bij het Europese voorzitterschap in 2004,
worden door u als meetbare resultaten beschouwd? Kunt u de meetbare resultaten
per geval benoemen? (pag. 32)Als meetbare resultaten van het Nederlands EU-voorzitterschap 2004 gelden
die welke leiden tot concrete acties in EU-verband. Deze resultaten zijn besluitvormend
(raadsbesluiten) en/of agenderend. Effectieve agendering, die leidt tot besluiten
onder volgende voorzitterschappen, is eveneens een meetbare uitkomst.Concrete uitwerking.Op het terrein van onderwijs richt de inzet zich op:* Het verder realiseren van de Lissabon-doelstellingen. Tijdens ons voorzitterschap
worden de conclusies van de Voorjaarsraad 2004 geïmplementeerd.* De follow-up van het Kopenhagenproces. Ons voorzitterschap richt zich
op het bereiken van overeenstemming over de inzet voor dit vervolg, indien
mogelijk in de vorm van een verklaring; de basis is een bestandsopname van
de voortgang van het proces.* De follow-up van het Bolognaproces. De bijdrage van ons voorzitterschap
aan deze follow-up zal worden toegespitst op entameren van het debat over
meeneembaarheid van studiefinanciering. Dit debat raakt aan:* Het wegnemen van obstakels voor de mobiliteit van studenten (relatie
met kenniswerkers, zie hieronder) en werkenden (wederzijdse erkenning van
opgedane arbeidservaring).* Het bereiken van politieke besluitvorming over de vernieuwing van de
programma's Leonardo en Socrates.* Het bijdragen aan het debat inzake onderwijs en (Europees) burgerschap,
in samenhang met de verwachte Commissie-rapportage inzake de culturele rol
van onderwijs.* Expertbijeenkomsten die (agenda)input leveren voor o.m. het verbeteren
van de beheersing van moderne vreemde talen.Op het terrein van cultuur richt de inzet zich mede op:* Het verder ontwikkelen van een visie op de culturele dimensie van de
EU.* De afronding van het door de Cultuurraad overeengekomen werkplan, als basis voor een raadsbesluit over de middellange termijn agenda
van de Raad.* Expertbijeenkomsten, gericht op o.m. versterking van de samenwerking
op het gebied van digitaal cultureel erfgoed en collectiemobiliteit, bescherming
van cultuurgoederen en «cultuur en school» (dit laatste ook te
relateren aan de inzet inzake onderwijs), een en ander gericht op agenda-input
voor de Raad.Op het terrein van onderzoek zetten de realisering van de Lissabon-doelstellingen
en de vormgeving van de Europese 3 % doelstelling (Barcelona) de algemene
kaders om resultaten aan af te meten. De inzet richt zich voorts op:* Het leveren van een concrete bijdrage aan de architectuur van de Europese
onderzoeks- en innovatieruimte, als basis voor het 7e Kaderprogramma.* Het bereiken van Europese conclusies over nieuwe instrumenten van het
6e Kaderprogramma.* De realisering van een European Research Council en Europese onderzoeksinfrastructuren,
als elementen van de «architectuur van de onderzoeks- en innovatieruimte».* Verbetering van a) aanbod, mobiliteit en kwaliteit van kenniswerkers
(dit laatste ook te relateren aan de inzet inzake onderwijs) en b) de aansluiting
tussen kennis en innovatie (wisselwerking tussen de publieke infrastructuur
en het bedrijfsleven). 72Kan per post worden aangegeven welke intensiveringen
en voor welk bedrag de intensiveringen uit enveloppe 1 ((Kamerstuk 28 600
VIII, nr. 17) en welke intensiveringen uit enveloppe 2 (Kamerstuk 29 200
VIII, nr. 1) afkomstig zijn? (pag. 34, 35)In het strategisch akkoord van Balkenende I is voor OCW in 2004 € 120
miljoen gereserveerd, in 2005 € 230 miljoen en vanaf 2006 € 340
miljoen (enveloppe 1). Voor 2004 is nog € 7,5 miljoen aan de enveloppemiddelen
toegevoegd door middel van een kasschuif uit 2003 en vanaf 2004 nog € 14
miljoen (structureel) vanwege het niet doorgaan van de invoering van de leerplicht
voor 4-jarigen.Onderstaand is een overzicht opgenomen van de voorstellen die uit enveloppe
1 gefinancierd worden, inclusief de bedragen. Deze waren ook al opgenomen
in de «enveloppebrief OCW» die op 1 november 2002 aan de Tweede
Kamer is verstuurd. Voor enkele van deze voorstellen geldt dat uit enveloppe
2 aanvullend budget is gereserveerd. Deze zijn gemarkeerd. Hieronder treft
u ook een overzicht van voorstellen aan die uit enveloppe 2 geld gefinancierd
worden. Voor een aantal maatregelen geldt dat voor de oploop na 2004 nog geen
juridische en bestuurlijke verplichtingen worden aangegaan. Dit wordt meegenomen
tijdens de begrotingsvoorbereiding 2005.Voorstellen gefinancierd uit enveloppe 1 (x € 1
miljoen) 20042005200620072008Vernieuwingsvermogen po / lumpsum *2043757575Ict (internetvoorziening) *5555555555Innovatiearrangement beroepskolom1015202020Huisvesting wo1525353535 Terugdringen lerarentekort (alle voorstellen) *3367100100100Leerlingenvervoer po6,56,56,56,56,5 Begin- en tussentoets po* 09,516,516,516,5 Materieel / maatwerk vo017404040 Cultuur en school *26666TOTAAL141,5244354354354* = voor deze voorstellen is uit enveloppe 2 aanvullend budget gereserveerd.Voorstellen gefinancierd uit enveloppe 2 (x € 1
miljoen) 20042005200620072008Vernieuwingsvermogen po / lumpsum1216212525Onderwijsnummer1112999 Service gericht uitvoeren18206  Zorgopleidingen hbo / wo1720233232 Numerus fixus geneeskunde1214202736 Onderzoeksmasters wo68111818 Decentralisatie huisvesting academische ziekenhuizen   22 Ict (internetvoorziening)1515151515 Innovatie po / vo486  Kennisverspreiding MKB / bevorderen ondernemerschap / kwalificatiestructuur25182020Innovatieprojecten ict1183  Kennisinnovatie hbo (samenwerking bedrijfsleven)2582020Dynamisering geldstroomonderzoek489  Digitale universiteit235  Digitalisering erfgoed12499 Behoud wetenschappelijke / culturele collecties12388 Boulevard van het actuele verleden321  Terugdringen lerarentekort (alle voorstellen)386283172172 Schakelklassen po2471717 Begin- en tussentoets po12366 Inventaris, werkplekkenstructuur en vernieuwing49153030 Leerlingbegeleiders / maatschappelijke stages vo410173434 Optimale participatie (bve-sector)25917,517,5 Optimale participatie (hbo-beroepskolom)25917,517,5Toelatingsbeleid en studeerbaarheid hbo / wo332  Cultuur en school2471616Bibliotheekvernieuwing2582020TOTAAL181257322515524Onderzoek en innovatie op AP bij FIN (OCW/EZ)(19)(43)(78)(185)(185)73Welk deel van de middelen is bedoeld voor de uitvoeringsorganisatie
van de maatregelen? Betreft het hier de uitvoeringsorganisatie van het departement
of van de instellingen? (pag. 35) De middelen voor het onderwijsnummer (€ 11 miljoen in 2004)
zijn grotendeels bedoeld voor de implementatie van het onderwijsnummer bij
CFI en IB-Groep (uitvoeringsorganisaties van OCW). Voor servicegericht uitvoeren
is in 2004 € 18 miljoen gereserveerd. Een deel van deze middelen
is gereserveerd voor aanpassingen in de werkwijze en organisatie van CFI.
Een ander deel is beschikbaar voor de versterking van de toezichtketen in
het po, vo, bve en het ho. Ook hierin speelt CFI een rol. Een exacte verdeling
van het budget over uitvoeringsorganisaties en instellingen is nog niet bekend.
Voor de overige voorstellen uit enveloppe 1 en 2 geldt dat er (geringe) uitvoeringsconsequenties
zijn die binnen de beschikbare bedragen worden opgevangen.74Kan worden aangegeven welke extra middelen in tabel
2 «Hoofdlijnenakkoord 2004–2007, enveloppe 1 en 2» onderdeel
worden van de lumpsumbekostiging van de instellingen? Kan, wanneer dit niet
beoogd is, ook worden toegelicht waarom dat niet het geval is? (pag. 35)Van een aantal voorstellen is het voornemen deze (geheel of gedeeltelijk)
onderdeel te laten zijn van de lumpsum van de instellingen. Het betreft: vernieuwingsvermogen/lumpsum
po, zorgopleidingen hbo/wo, numerus fixus geneeskunde, ict (internetvoorziening),
begin- en tussentoets po, materieel/ maatwerk vo, inventaris, werkplekkenstructuur
en vernieuwing (vmbo), leerlingbegeleiders en maatschappelijke stages vo en
cultuur en school.De meeste andere voorstellen zijn gericht op specifieke activiteiten en
knelpunten zoals bijvoorbeeld instrumentontwikkeling, vernieuwing, samenwerking
en specifieke (soms instellingsspecifieke of regionale) knelpunten, zodat
subsidieregelingen en specifieke toekenningen voor projecten, experimenten
en organisaties e.d. meer op z'n plaats zijn. Ook worden middelen toegekend
aan gemeenten (zoals bijvoorbeeld leerlingenvervoer po) door middel van specifieke
uitkeringen.Voor de rest van de voorstellen geldt daarom dat, waar nodig in overleg
met vertegenwoordigers van organisaties en instellingen die het betreft, nog
nader wordt bezien op welke wijze de middelen aan instellingen beschikbaar
worden gesteld.75Gaat per saldo in 2004 meer of minder geld naar onderwijs
en onderzoek. Hoe is dit onderbouwd? (pag. 35)Bij de beantwoording van deze vraag is er vanuit gegaan dat het gaat om
«meer of minder» ten opzichte van de begroting 2003. Om deze reden
is tabel 6 in de beleidsagenda op pagina 44 van de OCW-begroting als basis
genomen. Hieruit zijn alle mutaties verwijderd die betrekking hebben op cultuur
en media en de apparaatskosten. In totaal komt er op de OCW-begroting voor
onderwijs en onderzoek in 2004 € 911,9 miljoen bij ten opzichte
van 2003. In onderstaand overzicht treft u een onderbouwing van dit bedrag
aan. Zie tevens de toelichting op tabel 6 in de begroting.O&W-bijstellingen t.o.v. geautoriseerde uitgavenbegroting
2003 (x € 1 miljoen) 2004Bijstellingen Enveloppe 1141,5 Enveloppe 2178,0 Ombuigingen– 231,7Leerlingenontwikkeling41,7 4-jarigen maatregel– 14,0Vrijval BTW schoolbegeleidingsdiensten– 7,3Intertemporele compensatie0,1Meevallers/ramingsbijstellingen6,4 Totaal bijstellingen114,7   Technische verschillen Loon- en prijsbijstellingen677,0Overige technische verschillen120,2Totaal technische verschillen797,1 Totaal overige bijstellingen911,976Waarom worden er wel extra middelen uitgetrokken voor
de huisvesting van het wetenschappelijk onderwijs en niet voor die van het
primair onderwijs en voortgezet onderwijs? (pag. 35)In het verleden heeft het kabinet extra middelen uitgetrokken voor de
huisvesting in het primair en voortgezet onderwijs. De Kamer is in mei 2002
per brief geïnformeerd over de situatie van de schoolgebouwen in het
primair en voortgezet onderwijs (Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002,
28 000 VIII, nr. 136). Het kabinet heeft toen vanaf 2002 structureel € 45
miljoen toegevoegd aan het Gemeentefonds voor functionele aanpassingen in
schoolgebouwen om de onderwijskundige vernieuwingen beter tot hun recht te
laten komen. Daarnaast is uit het zogenaamde accres een bedrag van € 13,6
miljoen toegevoegd, bestemd voor onderwijshuisvesting. Dit laatste bedrag
wordt over de periode 2002 tot en met 2006 jaarlijks opgehoogd in tranches
van elk € 13,6 miljoen oplopend tot een bedrag van structureel € 68
miljoen. Zoals in genoemde brief is toegelicht, bleek uit het onderzoek van
PRC Bouwcentrum dat er geen zorg bestaat over de technische staat van onderhoud
van (de buitenkant van) schoolgebouwen en dat extra investeringen niet noodzakelijk
zijn.Zoals wordt beschreven in de enveloppebrief (Tweede Kamer, vergaderjaar
2002–2003, 28 600 VIII, nr. 17) heeft een aantal instellingen in
het wetenschappelijk onderwijs problemen bij de financiering van investeringen
in huisvesting, bijvoorbeeld als gevolg van onderhoudskosten of veranderde
eisen aan het gebouwencomplex. Om de instellingen waar de knelpunten het grootst
zijn tegemoet te komen, stelt het kabinet middelen beschikbaar voor een financieringsarrangement.77Kan de hoogte van de noodzakelijke extra middelen voor
servicegericht uitvoeren worden toegelicht? Hoe draagt servicegericht uitvoeren
bij aan de deregulering en het verminderen van de administratieve lastendruk
voor scholen? (pag. 36)De extra middelen worden door de uitvoeringsorganisatie CFI ingezet om
het volgende te realiseren:* Portals voor scholen om de administratieve lasten te verlagen;* Ontwikkelen en aanbieden van beleids- en verantwoordingsinformatie aan
scholen, departement en toezichthouders ten behoeve van adequate stelselmonitoring
(verbeteren rekenschap);* Het invoeren van lumpsum in het po volgens de aanpak «servicegericht
uitvoeren», inclusief een portal voor po-scholen.De hoogte van de extra middelen wordt mede bepaald door de hiervoor noodzakelijke
aanpassingen van de infrastructuur. Informatievoorziening en transacties tussen
scholen en CFI via «het web» moeten veilig en beheersbaar plaatsvinden.
De infrastructuur van CFI moet hierop worden ingesteld.Daarnaast zal een deel van de middelen voor servicegericht uitvoeren worden
ingezet voor verbeteringen van de toezichtsketen in de sectoren po/vo/bve.Vermindering administratieve lasten en regeldrukVia de portal heeft de onderwijsinstelling de beschikking over managementen
bekostigingsinformatie. De totstandkoming van het bekostigingresultaat (euro's)
wordt op de portal transparant gemaakt en voorzien van alle onderliggende
regelgeving, inclusief een voor schoolmanagers heldere toelichting. Daarnaast
kan de instelling op termijn alle administratieve handelingen met CFI uitvoeren,
bijvoorbeeld het indienen van een bezwaarschrift. Scholen die in 2002 hebben
deelgenomen aan de pilot «servicegericht uitvoeren» hebben aangegeven
dat met deze aanpak hun administratieve lasten en de door hen ervaren regeldruk
wordt verminderd.78Zijn Kennisverspreiding MKB en Kennisinnovatie hbo
ook niet begrepen onder de mogelijke aanwending van de € 185 miljoen,
bestemd voor onderzoek en innovatie? (pag. 37)Nee. De € 185 miljoen kent als centrale doelstelling het verhogen
van de instroom in de techniekopleidingen, waarbij speciale aandacht is voor
het verhogen van de instroom in het hoger onderwijs vanuit voortgezet onderwijs
en middelbaar beroepsonderwijs. De centrale doelstelling bij kennisverspreiding
MKB en kennisinnovatie hbo is het, door het verbeteren van de aansluiting
tussen onderwijs en arbeidsmarkt, zorgdragen voor een vergroting en betere
spreiding van de innovatie in het middelbaar en hoger onderwijs. Daarbij ligt
de nadruk op het MKB, omdat het MKB goed is voor 80% van alle nieuwe producten
en diensten die jaarlijks op de markt verschijnen, en deze innovatieve kennis
nog onvoldoende breed wordt benut. Ten behoeve van kennisinnovatie in het
hbo wordt tevens verder geïnvesteerd in lectoren en kenniskringen.79Wat voor deel (inhoudelijk en hoeveel middelen) van
de aansturing van de eerste geldstroom zal worden overgeheveld naar de tweede,
in het kader van de «dynamisering eerste geldstroomonderzoek»?
(pag. 38)Het Hoofdlijnenakkoord geeft geen aanwijzingen voor de omvang van een
mogelijke overheveling. Wel geeft het Hoofdlijnenakkoord aan wat het doel
ervan is: de kwaliteit bevorderen door concurrentie te stimuleren. Dit zal
worden gerealiseerd door in te zetten op excellentie. Excellente onderzoeksgroepen
zullen meer armslag krijgen, op basis van door de universiteiten in te dienen
voorstellen. NWO krijgt een belangrijke rol bij de selectie van de voorstellen
op basis van kwaliteit. De uitwerking, waaronder de omvang, maakt deel uit
van het overleg in het Innovatieplatform.80Wie heeft uiteindelijk de zeggenschap over de toewijzing
van de innovatiegelden van € 185 miljoen? Is de formulering «het
innovatieplatform zal worden geconsulteerd» een juiste weergave van
de bestuurlijke verhoudingen? (pag. 38)De verantwoordelijke bewindslieden maken een voorstel voor de toewijzing
van de innovatiegelden. Dat zijn de minister van Economische Zaken en van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het innovatieplatform wordt daartoe eerst
geconsulteerd. De weergave «het Innovatieplatform zal worden geconsulteerd»
is dus een juiste. Besluitvorming vindt in de Ministerraad plaats.81Welk deel van de extra middelen voor mensen werkzaam
in het onderwijs is bestemd voor ondersteunend personeel en welk deel daarvan
voor primair en voortgezet onderwijs? (pag. 38)De precieze verdeling van de beschikbare middelen over de diverse beleidsonderwerpen
moet nog plaatsvinden; de middelen staan nu nog op een centraal artikel. Bij
Voorjaarsnota worden ze overgeheveld naar de verschillende begrotingshoofdstukken
en wordt u nader geïnformeerd.82Wat verstaat de regering onder specifiek arbeidsmarktbeleid?
Welke personen en organisaties krijgen extra middelen? Hoeveel euro gaat naar
onderwijsondersteunend personeel (oop) en hoeveel naar specifiek arbeidsmarktbeleid?
(pag. 38)Het betreft specifiek regionaal arbeidsmarktbeleid. In het tweede convenant
SBO-OCW zijn afspraken gemaakt over dit jaar te realiseren regionale convenanten
(in zowel het primair als voortgezet onderwijs 10). Het SBO krijgt dit jaar € 800 000
voor het tot stand brengen van deze convenanten. Er zijn immers grote regionale
verschillen in de onderwijsarbeidsmarkt. De aard van de problemen verschilt
aanmerkelijk van regio tot regio.Het regionale convenant is een middel om op de regio toegesneden maatwerk
te leveren. Het regionale convenanten is bij uitstek een instrument voor vragers
(scholen/besturen) en aanbieders (opleiders van leraren en onderwijsondersteunend
personeel) om afspraken te maken over de opleiding van bijvoorbeeld zij-instromers,
onderwijs ondersteunend personeel, de opscholing van onderwijsondersteunend
personeel tot leraar, of van leraar naar manager, de instroom naar en van
de lerarenopleidingen en meer vraaggericht werken van lerarenopleidingen.
Binnen het tweede convenant OCW-SBO is vastgelegd dat na afsluiting van een
convenant de betrokken partijen (meestal een regionaal platform) circa € 30 000
ter beschikking wordt gesteld om de afspraken verder uit te werken en te implementeren.Als het SBO en de regionale partijen er de komende tijd in slagen om voldoende,
goed onderbouwde plannen met concrete doelstellingen te formuleren is binnen
de hier genoemde middelen een extra inspanning aan de orde. Deze middelen
zullen in hoofdzaak gaan naar de betrokken regionale platforms (c.q. convenanten).
Een onderscheid tussen inspanningen op het terrein van onderwijsondersteunend
personeel en specifiek ander arbeidsmarktbeleid is op voorhand dan ook niet
te maken.83Hoe groot is het percentage waarmee de tegemoetkoming
voor studenten aan de lerarenopleiding wordt verruimd ten opzichte van de
oorspronkelijke tegemoetkoming?Zijn er voornemens om in de sfeer van de studiefinanciering
studenten tegemoet te komen? Zo ja, op welke manier? Voor, hoeveel en voor
welke studenten? (pag. 38).In oktober wordt het evaluatierapport «Regeling tegemoetkoming lerarenopleiding»
afgerond. Op basis van de uitkomsten van het rapport kan worden vastgesteld
in welke mate de bestaande regeling voldoet c.q. moet worden aangepast om
beter de doelgroep te bereiken. U zult mijn conclusies vóór
de begrotingsbehandeling ontvangen.Er zijn geen voornemens om in de sfeer van studiefinanciering studenten
tegemoet te komen. Juist vanwege het tekort aan onderwijspersoneel is een
tegemoetkoming in de studiekosten voor studenten aan een lerarenopleiding
in het leven geroepen. Doel daarvan is te voorkomen dat mensen die alsnog
kiezen voor het onderwijs voor financiële belemmeringen komen te staan.
Vooralsnog is ervoor gekozen om de lagere inkomensgroepen bij te staan.84Voor leerlingbegeleiders en maatschappelijke stages
voortgezet onderwijs worden extra middelen uitgetrokken. Welk deel van de
extra middelen is voor leerlingbegeleiding en welk deel voor maatschappelijke
stage? (pag. 9)Er is een bedrag beschikbaar oplopend van € 4 miljoen in 2004
tot € 34 miljoen structureel vanaf 2007. Ongeveer driekwart
hiervan is bestemd voor versterking van leerlingbegeleiding en een kwart wordt
ingezet voor maatschappelijke stages. De precieze inzet van dit bedrag wordt
op dit moment nog bekeken.Zie ook het antwoord op vraag 223.85Welk oneigenlijk gebruik of fraude verwacht de regering
bij de begin- en eindtoetsen primair onderwijs als bekostigingsmaatstaf en
hoe wilt u dit voorkomen. (pag. 39)In het Hoofdlijnenakkoord is het voornemen opgenomen de toedeling van
de middelen voor de bestrijding van onderwijsachterstanden aan scholen te
baseren op feitelijke achterstand. Op het punt van het hanteren van toetsen
in het kader van het achterstandenbeleid en de bekostiging daarvan kom ik
terug in mijn brief over de hoofdlijnen van het nieuwe achterstandenbeleid
die op 31 oktober 2003 aan de Tweede Kamer wordt gezonden. De mogelijkheden
van het introduceren van een begintoets, die de feitelijke achterstand van
een leerling moet vaststellen, moeten de komende tijd worden onderzocht. Over
het gebruik van de begintoets zal met het veld overleg worden gevoerd. Hierbij
zal ook aandacht worden besteed aan de mogelijke risico's wat betreft eventueel
oneigenlijk gebruik en fraude en de wijze waarop dit kan worden voorkomen.
Bij de nieuwe regeling moet gegarandeerd zijn dat de fraudegevoeligheid klein
is.86Welk type toets zal er gebruikt gaan worden om de ontwikkeling
en voortgang van leerlingen in het primair onderwijs te kunnen meten en op
welke leeftijd? Worden deze toetsen ook in andere landen gehanteerd? Hoe kijkt
u aan tegen het toetsen van «lastigheid» van leerlingen, die meer
begeleiding vragen zowel voor zowel zichzelf als voor de overige leerlingen
in de klas? (pag. 39)Scholen in het primair onderwijs hanteren diverse toetsen om de ontwikkeling
en de voortgang van de leerlingen vast te stellen. Vaak gaat het om taal-
en rekentoetsen, maar er worden ook toetsinstrumenten gebruikt voor het volgen
van de sociaal-emotionele ontwikkeling van de leerlingen. De scholen nemen
in veel gevallen toetsen af in alle groepen, dus voor alle leeftijden. De
meeste op Nederlandse scholen gehanteerde toetsen zijn in Nederland
ontwikkeld, maar er zijn ook vertaalde buitenlandse toetsen in gebruik (bijvoorbeeld
het «Onderbouwinformatiesysteem» van het ITS te Nijmegen, dat
een vertaling is van de Engelse PIPS-test). Voor zorgleerlingen is er een
breed scala aan gespecialiseerde toetsinstrumenten beschikbaar.Naar aanleiding van het verzoek van de Tweede Kamer om vóór
de begrotingsbehandeling een beleidsstandpunt te mogen ontvangen op het advies
van de Onderwijsraad «Wat scholen toevoegen», zal ik de Tweede
Kamer op korte termijn nader informeren over mijn beleidsvoornemens op dit
terrein.87Is er ook geld gereserveerd op de begrotingen Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en Binnenlandse Zaken voor leerlingenvervoer? (pag. 39)Het leerlingenvervoer wordt bekostigd via het gemeentefonds. Het ministerie
van Binnenlandse Zaken is het eerst verantwoordelijke departement voor het
gemeentefonds. De op de begroting gereserveerde middelen (€ 6,5
miljoen) voor het leerlingenvervoer zullen worden toegevoegd aan het gemeentefonds
ter compensatie van de toename van de kosten voor de gemeenten in verband
met de beoogde intrekking per 1 januari 2004 van de Regeling zitplaatsverdeling
bussen en auto's door de minister van VenW. Op de begroting van VenW is eenzelfde
bedrag gereserveerd.88Wat voor experimenten rondom differentiatie van collegegelden
heeft de regering op het oog? Wat zijn de criteria voor differentiatie van
collegegelden? In hoeverre zijn de beoordelingen van de visiterende en beoordelende
instanties (vbi's) een criterium? (pag. 40)Het oogmerk van de in de vraag genoemde experimenten is om inzicht te
krijgen in de effecten van collegegelddifferentiatie en decentrale toelating
op de kwaliteit en toegankelijkheid van opleidingen in het hoger onderwijs.
Op dit moment hebben slechts enkele landen een gedifferentieerd collegegeld
(Nieuw-Zeeland, Australië, de VS en sinds kort het VK). Er zijn op grond
van de ervaringen in deze landen wel indicaties van de effecten, maar daarover
kunnen nog geen duidelijke conclusies worden getrokken voor het Nederlands
hoger onderwijs. Daarom is het voorstel hiermee eerst ervaring op te doen
in experimenten. Over deze benadering, die verder wordt uitgewerkt in een
beleidsnotitie die de Tweede Kamer aan het einde van dit jaar zal ontvangen,
en de vormgeving van de experimenten moet nog worden overlegd met het onderwijsveld.De beleidsnotitie is o.a. bedoeld als kabinetsreactie op de eindrapportage
van het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) collegegelddifferentiatie,
de rapportage van de Commissie Sorgdrager over decentrale toelating en het
advies van de Commissie Topmasters. Deze onderwerpen zullen in samenhang worden
behandeld. Het rapport zal samen met de beleidsnotitie naar de Tweede Kamer
worden gezonden. Bij de verdere gedachtevorming over collegegelddifferentiatie
spelen de volgende punten een rol:* Financiële toegankelijkheid .* Transparantie van de markt: voldoende informatie over de aard en de
kwaliteit van de opleiding. De beoordelingen van de vbi's vervullen hier een
belangrijke functie.* Toezicht op de markt: geen onderlinge prijsafspraken tussen de onderwijsinstellingen.89Kan worden aangegeven welk deel van de ombuigingen
in tabel 3 «Strategisch akkoord 2003–2006: ombuigingen»
en tabel 4 «Hoofdlijnenakkoord 2004–2007: ombuigingen»
ten laste van de scholen of instellingen gaat? (pag. 40)De volgende ombuigingen in tabel 3 gaan ten laste van de scholen of instellingen:* efficiencytaakstelling sector hoger onderwijs* incidentele loonsomontwikkeling collectieve sectorDe ombuiging «afschaffen onderwijs in allochtone levende talen»
loopt via de gemeenten. Instellingen kunnen langs die weg met de korting te
maken krijgen.De volgende ombuigingen in tabel 4 gaan ten laste van de scholen of instellingen:* taakstelling incidentele loonontwikkelingHoe de invulling van de taakstelling «bundelingen achterstandenbeleid»
precies zal zijn, is nog niet bekend. De Tweede Kamer wordt hierover in het
najaar geïnformeerd.Wat betreft de ombuigingen «doorwerking ww-maatregel» en «efficiencytaakstelling
ziekteverzuim» geldt dat de effecten afhankelijk zijn van de maatregelen
die worden genomen.Met betrekking tot de taakstelling subsidies verwijs ik naar de brief
die voor de begrotingsbehandeling aan u zal worden toegezonden. Hierin wordt
aangegeven hoe ik de taakstelling zal invullen.90Raakt de taakstelling incidentele loonontwikkeling
ook de periodieke verhogingen die conform de cao worden toegekend? Zo niet,
wat dan wel? (pag. 41)Voor het primair onderwijs zijn de afspraken over de toekenning van periodieke
verhogingen onderdeel van de centrale cao, die wordt gesloten tussen de minister
en de centrales van overheids- en onderwijspersoneel. Deze afspraken zijn
vastgelegd in het Rechtspositiebesluit WPO/WEC. Voor de overige sectoren,
die reeds lumpsumfinanciering kennen, liggen de afspraken over de toekenning
van periodieke verhogingen vast in door sociale partners overeengekomen verschillende
decentrale cao's.De taakstelling incidentele loonontwikkeling heeft dus niet automatisch
gevolgen voor de toekenning van periodieke verhogingen. De vergoeding voor
incidentele loonontwikkeling is onderdeel van de totale bijdrage in de arbeidskostenontwikkeling
die het kabinet jaarlijks normatief toekent. Het is aan overheidswerkgevers
om te bezien welke maatregelen, gegeven de beschikbare ruimte, noodzakelijk
zijn om invulling aan deze taakstelling te kunnen geven.91Het aandeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap in de bezuinigingen op de subsidies zoals opgenomen in het hoofdlijnenakkoord
is € 18,1 miljoen in 2004. Welk percentage van het totaalbedrag
aan subsidies op het terrein van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap vormt deze € 18,1 miljoen? Op welke subsidies wordt gekort?
Welke criteria worden daarbij gehanteerd? (pag. 41)In het SOR 2003 (Subsidie Overzicht Rijksoverheid zie ook vraag 92) is
voor OCenW voor 2003 voor in totaal € 4,3 miljard aan regelingen
opgenomen. De taakstelling van € 18,1 miljoen is 0,4% van dit totaalbedrag.
Bij de bepaling van de grondslag voor de subsidietaakstelling
zijn veel in het SOR opgenomen OCW-regelingen niet meegenomen in de grondslag
waarop het aandeel is bepaald, onder meer op het gebied van studiefinanciering,
funderend onderwijs en cultuur.Op welke subsidies wordt gekort in 2004 en welke criteria worden gehanteerd
zal ik binnenkort schriftelijk aan de Tweede Kamer meedelen. 92Kan een compleet subsidieoverzicht worden verstrekt
waaruit blijkt welke organisaties, scholen en instellingen in 2002 een subsidie
hebben ontvangen en op grond van welke subsidieregeling? Kan daarbij ook worden
aangegeven welke subsidies in 2004 worden gecontinueerd? (pag. 41)Het subsidieoverzicht rijksoverheid 2003 (SOR) is te vinden op het internet
(www.minfin.nl). Dit gebeurt op verzoek van de Commissie voor de Rijksuitgaven.
De Commissie heeft laten weten het niet zinvol te vinden het subsidieoverzicht
jaarlijks in haar papieren vorm aan de Tweede Kamer toe te zenden. In dit
overzicht is ook de stand voor 2002 opgenomen. Dit betreft de ramingen van
het jaar daarvoor voor het jaar 2002. Een overzicht van gerealiseerde subsidies
wordt niet opgesteld. Overigens is uit het overleg van 4 september 2003 van
de commissie voor de Rijksuitgaven en de vaste commissie voor Financiën
met de minister van Financiën geconcludeerd dat in de toekomst per kabinetsperiode,
dus eens in de 4 jaar, een subsidieoverzicht wordt opgesteld. De eerste keer
zal dat uiterlijk eind 2005 zijn, waardoor er tijd genoeg is het huidige overzicht
te reviseren en het nieuwe ruim voor de verkiezingen van 2007 te bespreken.Op welke subsidies wordt gekort in 2004 zal ik binnenkort schriftelijk
aan de Tweede Kamer meedelen.93Acht de regering de taakstelling voor het terugdringen
van het ziekteverzuim voor de instellingen ook realiseerbaar? Zo ja, waarom?
(pag. 42)Ja, voor de sectoren primair-, voorgezet- en speciaal onderwijs is over
het jaar 2002 een daling van het ziekteverzuimpercentage vastgesteld. De daling
is medio 2001 ingezet, binnen een jaar na de ondertekening van het eerste
arboconvenant voor po en vo. In het deelconvenant «Verzuimbegeleiding
en reïntegratie po en vo» is de afspraak gemaakt om het ziekteverzuim
in drie jaar tijd terug te brengen met één procentpunt ten opzichte
van het niveau in 1999. In het primair onderwijs is het ziekteverzuim onder
het afgesproken niveau van één procentpunt daling ten opzichte
van het ziekteverzuimniveau van 1999 gekomen. De verwachting is dat in de
loop van 2003 deze mijlpaal ook voor het voortgezet onderwijs gehaald zal
worden.Ziekteverzuimpercentage onderwijzend personeel 1999–2002 1999200020012002Basisonderwijs8,658,908,357,57 Speciaal Onderwijs9,439,619,758,73 Voortgezet Onderwijs7,367,927,847,03Bron: RegioplanDoelstelling verlagen ziekteverzuim:SectorZiekteverzuim-percentage 2002Doelstelling Arboconvenant (realisatie in 2003)Doelstelling CAO 2003 (realisatie eind
2004)Taakstelling Regeerakkoord
(realisatie in 2007) Basisonderwijs7,577,636,636,14Speciaal onderwijs8,738,437,936,86 Voortgezet onderwijs7,036,365,866,03In de komende periode zal de reductie van ziekteverzuim verder worden
gestimuleerd door het activiteitenprogramma dat in de cao 2003 voor po en
vo is afgesproken. De taakstelling die in het regeerakkoord is vastgesteld
moet in 2007 gehaald worden. Voor de sector primair onderwijs betekent dit
een ziekteverzuimdaling naar 6,14%, voor voortgezet onderwijs een daling naar
6,03% en voor speciaal onderwijs een daling naar 6,86%. Gezien de huidige
ontwikkelingen en trendcijfers ziekteverzuim is deze taakstelling zeker haalbaar.94Wat zijn de huidige voorwaarden voor studiefinanciering
bij de bol?Hoeveel bol-studenten (niveau 3 en 4) haalden de afgelopen
vijf jaar hun diploma wel en niet? (pag. 43).Een mbo-deelnemer kan vanaf zijn achttiende tot zijn dertigste studiefinanciering
ontvangen voor een voltijd opleiding in de beroepsopleidende leerweg (bol).
Het niveau van de opleiding speelt hierbij geen rol. Basisbeurs, aanvullende
beurs en OV-studentenkaart zijn in het mbo nu een onvoorwaardelijke gift.
Er geldt voor deelnemers een aanwezigheidsplicht. Van deelnemers die langer
dan 5 weken ongeoorloofd afwezig zijn wordt de studiefinanciering over die
periode omgezet in een lening.De totale uitstroom uit bol 3/4-opleidingen bedraagt ca. 85 000 deelnemers
per jaar. Hiervan stroomt ca. 35% uit de opleiding zonder diploma, d.w.z.
ca. 30 000 deelnemers per jaar.95Hoeveel (procentueel gezien) bol-leerlingen verwacht
u dat er meer het diploma halen door invoering van de prestatiebeurs? Kunt
het antwoord in het licht van VBTB nader worden toegelicht? (pag. 43)Het kabinet streeft naar een terugloop van ongediplomeerde uitval uit
de bol-opleidingen niveaus 3 en 4 van 35% naar 15% in 2010.96Hoeveel bol-leerlingen (absoluut en procentueel) zullen
de prestatienorm niet gaan halen? (zie tabel 5: augustusbesluitvorming) (pag.
43)De huidige ongediplomeerde uitval uit bol-opleidingen op niveau 3 en 4
bedraagt ongeveer 35%. Het kabinet streeft naar een reductie tot 15% in 2010,
wat in absolute aantallen een terugloop betekent van 30 000 ongediplomeerde
deelnemers naar 13 000.97Hoeveel eerstejaars haalden sinds de invoering van
de tempobeurs en de prestatiebeurs wel hun propedeuse maar niet hun doctoraaldiploma?
Hoeveel euro omzetting was er bij deze studenten? (pag. 43)Om het percentage studenten te achterhalen dat sinds de invoering van
de tempobeurs (1992) wel de propedeuse, maar niet het doctoraal heeft behaald,
is onderzoek nodig. Deze gegevens zijn niet direct voor handen.98Voor wat betreft de loon- en prijsbijstellingstranche:
gaat het in 2004 alleen om een prijsbijstelling (40%) in plaats van een loon-
en prijsbijstelling? (pag. 45)Het bedrag van de reeks loon- en prijsbijstellingen in 2004 van tabel
6 is opgebouwd uit twee tranches, enerzijds loonbijstelling (100%) en anderzijds
prijsbijstelling (40%).99Wat voor soort functies zijn er bij de schoolbegeleidingsdiensten?
Wat kost één fte bij de schoolbegeleidingsdiensten gemiddeld?
Wat kost een docent basisonderwijs en een klassenassistent gemiddeld? (pag.
45)In de cao onderwijsbegeleidingsdiensten 2003 worden drie categorieën
gegeven:– De functie van directeur, plaatsvervangend directeur en adjunct-directeur,
schalen 13, 14 en 15). De salariskosten inclusief werkgeverslasten variëren
van € 46 559 tot € 95 781.– Inhoudelijk personeel (onder meer schoolbegeleiders, schoolmaatschappelijk
werker, consulent onderwijs aan zieke leerlingen), schalen 8, 10, 11 en 12.
De salariskosten variëren van € 28 464 en € 73 097.– Ondersteunend personeel (onder meer medewerker tekstverwerking,
secretaris, hoofd financiële zaken), schalen 2 tot en met 11. De salariskosten
variëren van € 21 785 en € 63 776.De gemiddelde kosten van een fte bij schoolbegeleidingsdiensten zijn niet
bekend. Schoolbegeleidingsdiensten worden bekostigd door gemeenten en daarom
zijn de personeelskosten en het aantal bij de schoolbegeleidingsdiensten werkende
personen niet bekend bij het rijk.De gemiddelde personeelslast inclusief werkgeverslasten van een docent
basisonderwijs bedroeg in 2002 € 46 605. Op grond van de van
toepassing zijnde salarisschalen variëren de salariskosten van € 27 560
tot € 62 868. De gemiddelde personeelslast van een klassenassistent
is niet bekend; de kosten van klassenassistenten zijn opgenomen in de categorie
«onderwijs ondersteunend personeel» en deze categorie is veel
ruimer dan alleen klassenassistenten. Op grond van de van toepassing zijnde
salarisschalen variëren hun salariskosten van € 8 788
tot € 25 597.100Kunt u apart aangeven wat de rijksbijdrage per deelnemer
in het vmbo is? (pag. 48)De rijksbijdrage per deelnemer (prijsniveau 2003) in het vmbo bedraagt
gemiddeld € 5 345.101Wat zullen naar verwachting de gevolgen zijn van de
invoering van lumpsum in het primair onderwijs voor de reserves die scholen
in het primair onderwijs aanhouden? (pag. 49)Omdat scholen een grotere eigen verantwoordelijkheid gaan dragen voor
financiële risico's, is het goed denkbaar dat de reserves in de beginperiode
gaan groeien. Voor een gezond financieel meerjarenbeleid kan dat een goede
strategie zijn, mits scholen een goede afweging maken tussen de investeringen
die op korte termijn gedaan moeten worden en de reserveringen die nodig zijn
om recht te doen aan verplichtingen en risico's op de langere
termijn. Via de jaarrekening leggen besturen verantwoording af over de keuzes
die ze ook in dit opzicht maken. De omvang van de reserveringen zal worden
gevolgd, ook in de pilot lumpsum die per 1 januari 2004 van start gaat.102Is het denkbaar dat u een aantrekkelijk beroep in het
onderwijs beleidsprioriteit noemt, maar tegelijkertijd de aantrekkelijkheid
juist achteruitgaat, bijvoorbeeld doordat het kabinet niet (0%) begroot voor
incidentele loonontwikkeling van werknemers bij het onderwijs? (pag. 50)De door het kabinet nagestreefde loonmatiging geldt voor alle sectoren
in onze samenleving. Op dit punt vormt het onderwijs geen uitzondering. Echter
gelet op de aanvullende investering in de topprioriteit van de aantrekkelijkheid
van het beroep met maatregelen zoals de bevordering van meer zij-instromers
en functiedifferentiatie is er ten opzichte van andere sectoren sprake van
een vooruitgang in plaats van achteruitgang.103Welke van de beleidsprioriteiten ten aanzien van het
primair onderwijs rekent u tot de topprioriteiten en welke enkel tot de intensiveringen?
Waarin zal in de praktijk blijken dat u aan een beleidsprioriteit zelfs zozeer
hecht, dat deze het predikaat «topprioriteit» verdient? (pag.
50)De topprioriteiten hebben betrekking op autonomie, deregulering en rekenschap
als middel tot grotere zelfstandigheid en handelingsvrijheid van scholen;
innovatie en versterking (top)kennisinfrastructuur; maximale participatie
en een aantrekkelijk beroep in het onderwijs. Deze vier topprioriteiten zijn
ook zo opgenomen in het beleidsprogramma van het kabinet. Het predikaat «topprioriteit»
leidt er toe dat daarvoor vanuit de investeringsenveloppe Balkenende II extra
gelden (intensiveringen) beschikbaar komen. In paragraaf 1.0.1. is dit
toegelicht voor de sector Primair Onderwijs. Met andere woorden de intensivering
voor een bepaald onderwerp is het gevolg van de aanduiding van een bepaald
thema als topprioriteit. Daarnaast bevat de genoemde paragraaf enkele onderwerpen
ten aanzien waarvan een intensivering wordt voorgesteld gezien de wenselijkheid
van oplossing van concrete knelpunten zoals bijvoorbeeld bij het leerlingenvervoer
het geval is.104Hoe groot is de te verwachten effectiviteitverhoging
van het achterstandenbeleid als gevolg van het toetsen van de feitelijke achterstand?
Waar is deze schatting op gebaseerd? (pag. 50)In het Hoofdlijnenakkoord is het voornemen opgenomen de toedeling van
de middelen voor de bestrijding van onderwijsachterstanden aan scholen te
baseren op feitelijke achterstand. Op het punt van het hanteren van toetsen
in het kader van het achterstandenbeleid en de bekostiging daarvan kom ik
terug in mijn brief over de hoofdlijnen van het nieuwe achterstandenbeleid
die op 31 oktober 2003 aan de Tweede Kamer wordt gezonden. Wanneer de feitelijke
achterstand van leerlingen bekend is, biedt dit de mogelijkheid middelen daar
waar nodig zeer gericht in te zetten en het gewenste maatwerk te leveren.
Dit zal de effectiviteit van de bestrijding van onderwijsachterstanden verder
vergroten. De mate waarin dit het geval zal zijn, is nu nog niet aan te geven.105Waarom krijgen schooldirecties de bevoegdheid geld
naar eigen inzicht in te zetten? Is dit niet de verantwoordelijkheid van de
schoolbesturen? (pag. 51)De verantwoordelijkheid voor de inzet van de financiële middelen
ligt bij de schoolbesturen. Deze besturen zullen in veel gevallen budgetten
toekennen aan scholen. De schooldirecteur zal dan verantwoordelijk zijn voor
de besteding en verantwoording van de aan hem toegekende budgetten.106Hoe is de efficiëntiewinst bepaald die optreedt
door het bundelen van regelingen achterstandenbeleid? (pag. 51)In het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid komt de verantwoordelijkheid
voor het bestrijden van onderwijsachterstanden hoofdzakelijk bij de scholen
te liggen. Over de nadere uitwerking van de voornemens uit het Hoofdlijnenakkoord
ontvangt de Tweede Kamer op 31 oktober 2003 een brief. Daarin zal onder andere
worden ingegaan op het verminderen van de administratieve last voor scholen
in het kader van het onderwijsachterstandenbeleid. Onder andere hierdoor kunnen
middelen op een meer efficiënte wijze worden ingezet door scholen.107Waarom wordt bij innovatie stelselmatig gesproken over
enkel het bedrijfsleven en worden innovaties in de (semi-)publieke sector
niet als innovatie gezien? Waarom wordt niet ingegaan op andere innovatiepartners
dan het bedrijfsleven en wordt geen link gelegd met duurzame ontwikkeling?
(pag. 23, 29)Dit Kabinet besteedt terecht zeer veel aandacht aan het belang van kennis
en innovatie voor structurele economische groei. Zeker in een tijd waarin
het ons economisch niet voor de wind gaat, ligt het voor de hand daarbij in
de eerste plaats te kijken naar het Nederlands bedrijfsleven. Dat betekent
echter niet dat dit Kabinet de (semi-)publieke sector als potentiële
innovatiepartner over het hoofd zou zien en dat geen aandacht zou worden gegeven
aan duurzame ontwikkeling. Ik verwijs daarbij naar blz. 28 waar duurzame ontwikkeling
in verband wordt gebracht met ecologische, economische en sociaal-culturele
kwaliteit. Duurzame ontwikkeling is ook een belangrijke Europese prioriteit.
In Lissabon hebben wij afgesproken duurzame economische groei te combineren
met meer en betere werkgelegenheid en een hechtere sociale samenhang. Innovaties
in de semi-publieke sector worden wel degelijk als innovatie gezien. Ik verwijs
hierbij nogmaals naar blz. 28 waar een aantal van deze sectoren worden genoemd:
landbouw, milieubeheer, andere maatschappelijke aandachtsgebieden.108Wordt de jaarrekening van scholen in het primair onderwijs
gepubliceerd zodat belanghebbenden inzicht kunnen krijgen? Welke middelen
hebben ouders en leerkrachten om te bewerkstelligen dat het geld voor scholen
terecht komt bij prioriteiten (bijvoorbeeld extra handen in de klas) en niet
blijft hangen in de managementstructuur? (pag. 52)Belanghebbenden krijgen inzicht in de jaarrekening van scholen in het
primair onderwijs. In het primair onderwijs zal worden bepaald dat in de schoolgids
bekend wordt gemaakt op welke wijze derden van de inhoud van de jaarrekening
kennis kunnen nemen.Op de vraag welke invloed ouders en leerkrachten hebben om te bewerkstelligen
dat het geld voor scholen terecht komt bij prioriteiten en niet blijven hangen
in de managementstructuur kom ik terug in de uitwerkingsnotitie die u eind
november ontvangt, zoals is toegezegd tijdens het overleg over het wetsvoorstel
schoolbudget en de pilot lumpsum.109Betreffen de prestatiegegevens en het evaluatieonderzoek
alleen het schoolbudget? Ook na ingang van de wijziging van de Wet op het
primair onderwijs, Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet op de Expertisecentra?
(pag.54)De prestatiegegevens beperken zich niet tot de middelen van het schoolbudget,
maar strekken zich uit over alle middelen voor personeel die aan de scholen
worden toegekend. Via de aanvraag vaststelling rijksvergoeding en de controle
van de accountant gebeurt dit voor de via formatierekeneenheden toegekende
middelen, voor het schoolbudget wordt hiervoor gebruik gemaakt van het «informatieformulier
schoolbudget». Voor het schoolbudget wordt daarnaast gebruik gemaakt
van monitoring om aanvullende informatie te verkrijgen.De wijziging van de WPO, WEC en WVO inzake het schoolbudget brengt in
deze systematiek geen wijziging.110Op wat voor empirische gegevens is de verwachting gestoeld,
dat meer autonomie en bestedingsvrijheid leidt tot een betere personele toerusting
van scholen? Indien dit is gebaseerd op evaluaties van de lumpsum in andere
sectoren, wat zijn daarvan dan de uitkomsten? (pag. 54)Lumpsumfinanciering is geen doel op zichzelf. Voor de verdere decentralisatie
van arbeidsvoorwaarden is afschaffen van het declaratiestelsel een noodzakelijke
voorwaarde. Lumpsumfinanciering en decentralisatie arbeidsvoorwaarden samen,
maken het mogelijk dat schoolbesturen binnen de kaders van een eventuele CAO
een op maat gesneden pakket van arbeidsvoorwaarden samenstellen. De veronderstelling
is dat dit leidt een betere personele toerusting van de scholen. Hierover
zijn geen empirische gegevens beschikbaar.111Is bij de evaluatie van de lumpsum in het voortgezet
onderwijs onderzocht of er verschuivingen plaatsvinden binnen het personele
budget tussen onderwijzend personeel, onderwijs ondersteunend personeel, het
management en de managementondersteuning? (pag. 54)Ja, dat is onderzocht. Er is evenwel geen onderscheid gemaakt tussen onderwijsondersteunend
personeel en managementondersteuning. Uit het onderzoek is gebleken dat de
formatie voor leraren op het merendeel van de scholen (55%) groter was dan
de normatief toegekende formatie. De formatie voor onderwijsondersteunend
personeel was meestal gelijk aan of groter dan de toegekende formatie (in
beide gevallen ongeveer 40%). 112Is er nu staand beleid dat scholen uit achterstandsbuurten,
naast de gewichtenregeling, meer geld krijgen voor leraren en materiaal? (pag.
54)Gemeenten ontvangen op dit moment middelen voor gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
(GOA). Gemeenten kunnen er binnen dit beleid voor kiezen om – gezien
de lokale situatie – scholen uit achterstandswijken meer geld te geven.113Hebben kleine schoolbesturen niet nu al de mogelijkheid
om zich op vrijwillige basis te verenigen op een manier die hun autonomie
niet aantast? (pag. 55)Ja, in het kader van de onderwijsvrijheid hebben schoolbesturen deze mogelijkheid.
Wel is het zo dat naast de traditionele bestuursvormen als stichting en vereniging
onder invloed van het beleid tot autonomievergroting ook gezocht wordt naar
toepassingen van in het onderwijs minder gangbare bestuursvormen zoals de
coöperatie. Dit om inhoud te geven aan enerzijds een bereidheid tot intensieve
samenwerking om schaalvoordelen te boeken en anderzijds de wens van een directe
bestuurlijke betrokkenheid met het kleinschalige functioneren van één
of enkele scholen.114Hoe zullen de franchiseketens en coöperaties voor
kleine schoolbesturen zich materieel en formeel onderscheiden van de grote
schoolbesturen die in het kader van schaalvergroting in het primair onderwijs
werden gevormd? (pag. 55)Dit is niet eenduidig aan te geven omdat de ontwikkeling van genoemde
bestuursvormen nog in de kinderschoenen staat en van onderop, dus vanuit de
betrokken besturen en scholen, inhoud wordt gegeven. Betrokkenen moeten met
elkaar overeenstemming bereiken over wat ze samen willen doen en waarin ze
zelfstandig willen blijven. Per geval kan dit in formele en materiële
zin anders uitpakken. Met name bij de coöperatie zal vermoedelijk kenmerkend
zijn dat de deelnemende besturen vooral zeggenschap willen houden over de
invulling en uitwerking van het onderwijsconcept op elk van de afzonderlijke
scholen. Bij de franchiseketen ligt het meer voor de hand dat tussen besturen
afspraken worden gemaakt over een herkenbaar en aansprekend onderwijsconcept
voor alle betrokken scholen. Zoals gezegd gaat het hierbij om ontwikkeling
van onderop, waarbij er niets op tegen is wanneer dit in de bestuurspraktijk
tot diversiteit leidt.Overigens zijn er ook grote besturen die in hun organisatieopzet nadrukkelijk
oog hebben voor en ruimte bieden aan de pedagogische kleinschaligheid van
de scholen die zij onder hun hoede hebben.115Wat voor facetten worden getoetst in het huidige toetsingskader
voor decentralisatie? Wat voor herzieningen zijn noodzakelijk en waarom? (pag.
55)Het huidige toetsingskader toetst op de volgende facetten:a. een financiering die zoveel mogelijk is gericht op de verstrekte dienstverlening
(outputfinanciering)b. enige vorm van concurrentiec. positie management moet afhankelijk zijn van een beoordeling door derdend. een sterke positie van ontvangers van de dienstene. transparantie t.a.v. kwaliteit en kwantiteit van de dienstverleningf. onafhankelijke controleg. no regret (verdergaande decentralisatie behoeft goedkeuring van vakminister)h. wenselijkheid verdere flexibilisering in de CAO naast doordecentralisatieEind 2002 is een interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) «Decentralisatie
van arbeidsvoorwaarden» gestart. Het IBO had tot doel een aantal randvoorwaarden
te formuleren bij het decentraliseren van het arbeidsvoorwaardenoverleg binnen
de kabinetssectoren. Mogelijk leiden de uitkomsten van het IBO tot herziening
van het toetsingskader voor decentralisatie. Op de precieze uitkomsten
van het IBO kan ik niet vooruitlopen. Het eindrapport wordt dit najaar aan
de Tweede Kamer aangeboden.116Op wat voor termijn wordt gestreefd naar decentralisatie
van de vervangings- en werkloosheidsuitgaven? Wat zijn de criteria voor invoering?
Vindt invoering later plaats dan de invoering van de lumpsum? (pag. 55)De decentralisatie van de vervangings- en werkloosheidsuitgaven is voorzien
per 1-8-2007. Invoering vindt dus een jaar na invoering van lumpsum plaats.Uitgangspunten bij de invoering zijn onder meer dat enerzijds rekening
wordt gehouden met het inbouwen van effectieve financiële prikkels op
schoolniveau en anderzijds rekening wordt gehouden met de kleinschaligheid
in het PO. Daarnaast moeten de autonomie en verantwoordelijkheid van het veld
zo groot mogelijk zijn en de regellast zo klein mogelijk.117Wordt het management van scholen beoordeeld? Is er
een overzicht van de resultaten over de afgelopen jaren? Zijn er gevallen
bekend van frauderend management? (pag. 55)Het management van scholen wordt niet door de rijksoverheid beoordeeld;
resultaten zijn er daarom niet.Er zijn mij geen gevallen bekend van frauderend management, als zodanig.Wel heeft de departementale accountantsdienst onlangs met betrekking tot
het speciaal basisonderwijs een onderzoek ingesteld naar financiële onregelmatigheden
in het kader van samenvoegingen. De Tweede Kamer wordt hierover schriftelijk
geïnformeerd.118Hoe gaat het ministerie «budgettair neutraal»
eventuele nadelige herverdeeleffecten bij de invoering van de lumpsum in het
primair onderwijs opvangen? Moeten scholen met positieve herverdeeleffecten
dan geld terug gaan betalen? (pag. 56)In het schooljaar 2004/2005 (meetjaar) wordt voor elk bestuur de afwijking
tussen de declaratiebekostiging en de lumpsumbekostiging uitgedrukt in een
percentage. Dit percentage is het herverdeeleffect van het bestuur. Als dit
percentage positief is en boven een tevoren gestelde norm uitkomt, wordt de
bekostiging binnen de norm gebracht. Als het percentage negatief is en onder
een tevoren gestelde norm komt, wordt de bekostiging óók binnen
de norm gebracht. De gecompenseerde negatieve herverdeeleffecten worden in
de overgangsregeling dus zoveel mogelijk gedekt vanuit de afroming van de
positieve herverdeeleffecten. 119Welke gevolgen van uw streefwaarde voor de schoonmaakkwaliteit
in 2005, hetgeen inhoudt dat de schoonmaakkwaliteit op 50% van de scholen
nog altijd onvoldoende is, acht u aanvaardbaar voor de gezondheid van de scholieren?
Waar ligt de aansprakelijkheid indien kinderen ziek worden van de onvoldoende
schoonmaakkwaliteit van een school? Zal de schoonmaakkwaliteit van individuele
scholen ook op enigerlei wijze openbaar worden? (pag.57)De kwaliteit van de schoolschoonmaak kan bijdragen aan de gezondheid van
de scholieren. Maar een schone school alleen is niet voldoende, hetgaat
ook om wat er in de klas wordt meegebracht aan dieren en planten. En of het
schoolgebouw (mechanisch dan wel natuurlijk) goed wordt geventileerd.Het meten van de schoonmaakkwaliteit geschiedt aan de hand van een meetsysteem.
Een ruimte kan er schoon uitzien en toch geen voldoende scoren via dat systeem.
Het ministerie heeft de scholen hulpmiddelen aangeboden om duidelijke afspraken
met de schoonmaakbedrijven vast te leggen en aan de hand van controleformulieren
zichtbaar te maken of de school schoon is of niet. Dat vereenvoudigt het gesprek
tussen de school(leiding) en het schoonmaakbedrijf.De aansprakelijkheid indien kinderen ziek worden van de onvoldoende schoonmaakkwaliteit
van de school ligt bij het schoolbestuur. Via de medezeggenschap kunnen de
ouders invloed op een schone leeromgeving uitoefenen.In de schoonmaakmonitor, die elke 2,5 jaar wordt uitgevoerd wordt de schoonmaakkwaliteit
van 100 scholen onderzocht, hetgeen een representatieve steekproef van het
scholenbestand inhoudt. De rapportages over deze onderzoeken worden aan de
Kamer gestuurd.120Waarom wordt niet gestreefd naar 100% dekking bij de
leermiddelen en bij de schoonmaakkwaliteit? Zijn de basiswaarden per school
inzichtelijk voor leerkrachten en ouders? Wat voor reden geven de scholen
van het niet halen van de 100% aan? Verbindt u sancties aan het niet halen
van de streefwaarden? Zijn dat sancties voor de scholen of voor het ministerie?
(pag. 57)Door alle partijen moet er naar gestreefd worden dat alle scholen in alle
opzichten helemaal schoon zijn en alle methoden hebben die dekkend zijn voor
de kerndoelen. Bij bekostiging wordt uitgegaan van 100% dekking van de kosten.
Bij kwaliteit ligt dat complexer. De streefwaarde van 100% zal nooit gehaald
worden. Het meetsysteem van de schoolschoonmaak is vrij streng. Niet voldoende
schoon betekent niet dat de ruimte vies is. De onderwijsinspectie rapporteert
jaarlijks over de door de scholen gebruikte leermiddelen.Het rijk zorgt – in overleg met het parlement – voor een dekkende
lumpsumvergoeding van de materiële instandhouding van de scholen in het
primair onderwijs. De scholen, i.c. de schoolbesturen, hebben volledige bestedingsvrijheid
van deze lumpsumvergoeding en stellen hun eigen prioriteiten.De minister kan dus geen sancties verbinden aan het niet halen van de
streefwaarden.De programma's van eisen die de onderbouwing vormen van de lumpsumvergoeding
zijn te raadplegen op de website www.cfi.nl onder «primair onderwijs»
en «thema's» en op de website van het ministerie is een «dossier
schone school» te raadplegen voor leerkrachten en ouders.121Wat is de doelstelling met betrekking tot de huisvesting
primair en voortgezet onderwijs? Wat is de huidige stand van zaken? (pag.
59)De huisvesting van scholen moet adequaat zijn. In goed overleg tussen
gemeenten en schoolbesturen moeten keuzes worden gemaakt voor de inrichting
en het gebruik van het schoolgebouw, zodat het aansluit bij de inrichting
van het onderwijs.In goed overleg tussen Rijk en de VNG is 2002 besloten op termijn structureel
een extra bedrag van € 113 miljoen in te zetten voor de onderwijshuisvesting.
Hierdoor wordt het mogelijk waar nodig, aanpassingen aan schoolgebouwen
te plegen, zodat die meer tegemoet komen aan de eisen van deze tijd.Over de stand van zaken wordt de Kamer periodiek geïnformeerd door
middel van de monitor onderwijshuisvesting. De eerstvolgende rapportage verschijnt
deze maand.122Wordt in de monitor de tevredenheid van de schoolbesturen
over het normbedrag per (gewichten)leerling onderzocht? Wie stelt wanneer
de hoogte van het onderwijshuisvestingsbudget per leerling vast? Heeft het
ministerie informatie over de tevredenheid van scholen over de rol van de
gemeente inzake onderwijshuisvesting? (pag. 60)De afgelopen tijd is intensief overleg gevoerd met vertegenwoordigers
van de besturenorganisaties en de VNG over de overdracht van de verantwoordelijkheid
voor het buitenonderhoud van gemeenten naar schoolbesturen. Met betrekking
tot het voortgezet onderwijs is er voor deze maatregel een breed draagvlak
zowel onder gemeenten als besturen. De hoogte van de beschikbare budgetten
en de verdeling daarvan, is nog onderwerp van gesprek.Binnenkort wordt over de overheveling van het buitenonderhoud een draagvlak
onderzoek gehouden onder de besturen in het primair onderwijs.Over de uitkomst van dit onderzoek en de voortgang van deze trajecten
wordt de Kamer geïnformeerd.In het kader van de monitoring van de decentralisatie onderwijshuisvesting
zijn periodiek de schoolbesturen bevraagd over de nieuwe rol van de gemeenten.
Voor het laatst is dat onderzoek in 2000 gehouden. De Kamer is hierover geïnformeerd
bij de aanbieding van de monitorrapportage in september 2001 (TK 2000–2001,
27 400 VIII, nr. 7).123Kan worden aangegeven welk deel van de toevoeging (van
kabinet en gemeenten) aan het gemeentefonds voor de onderwijshuisvesting ook
daadwerkelijk ten goede is gekomen aan de onderwijshuisvesting? Welke gemeenten
hebben de gewijzigde modelverordening (nog) niet overgenomen? (pag. 59)Op korte termijn ontvangt de Kamer de resultaten van de monitor decentralisatie
onderwijshuisvesting. In lijn met de voorgaande bevragingen is ook deze keer
gekeken naar het niveau van inkomsten en uitgaven van gemeenten op het terrein
van de onderwijshuisvesting. In de monitorrapportage wordt onder andere ook
aangegeven op welke wijze gemeenten met de door de VNG gewijzigde modelverordening
zijn omgegaan. 124Kunt u de afstemmingsproblemen tussen de verantwoordelijkheid
van de gemeenten voor de buitenkant van de schoolgebouwen en de schoolbesturen
voor de binnenkant nader toelichten? Kan de overheveling van de verantwoordelijkheid
voor de buitenkant naar de scholen ook betekenen dat individuele scholen er
materieel op achteruit gaan? (pag. 59)Scholen hebben soms onvoldoende eigen inbreng in de planning en uitvoering
van het buitenonderhoud. De grenzen tussen de verantwoordelijkheid voor het
binnen – en buitenonderhoud geven in praktijk aanleiding tot discussies
over wie waarvoor verantwoordelijk is. Mede hierdoor geeft de procedure van
aanvragen van buitenonderhoud uitvoeringslast bij zowel de gemeente als de
school.Tot slot speelt bij het voortgezet onderwijs de kwestie van het toepassen
van een drempel bedrag. Scholen in het voortgezet onderwijs moeten de kosten
van bijvoorbeeld interne aanpassingen, tot aan een drempelbedrag zelf bekostigen.
Bij overschrijding hiervan kan er een beroep gedaan worden op de gemeente.De school kan er door de overheveling materieel niet op achteruitgaan.
Bij effectuering van de overdracht zal het geld dat nu voor het buitenonderhoud
bij de gemeenten zit (gemeentefonds) worden verdeeld over de scholen. Over
de wijze van verdeling zal nog overleg plaatsvinden met vertegenwoordigers
van de besturenorganisaties.125Waarom is het huidige huisvestingsbudget binnen het
gemeentefonds niet geoormerkt? Is het budget niettemin transparant voor Kamerleden
en voor gemeenteraadsleden? (pag. 59)Bij de decentralisatie van de onderwijshuisvesting naar gemeenten in 1997
is overeengekomen dat het budget voor de onderwijshuisvesting integraal onderdeel
uit maakt van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Dat geeft gemeenten
de ruimte maatwerk te leveren: meer geld investeren als het nodig is, minder
als de schoolgebouwen er erg goed bij staan.Om inzicht te krijgen in de effecten van deze maatregel wordt periodiek
een enquête onder alle gemeenten gehouden. De Kamer wordt over deze
uitkomst via de monitorrapportage geïnformeerd. De eerstvolgende rapportage
verschijnt deze maand.126Worden de schoolbesturen na de decentralisatie gecompenseerd
voor calamiteiten? Zo ja, op welke manier? (pag. 59)Na de decentralisatie van de onderwijshuisvesting berust de verantwoordelijkheid
voor de zorg van de huisvesting bij de gemeente. Gemeenten kunnen er toe besluiten
zich te verzekeren tegen schade aan gebouwen en (met rijksmiddelen) aangeschafte
inventaris.Schoolbesturen zijn slechts verantwoordelijk voor inventaris die met eigen
middelen is aangeschaft. In het geval een schoolbestuur op eigen kosten computerapparatuur
heeft aangeschaft, zal het bestuur tevens zorg moeten dragen voor een adequate
verzekering hiervan.127Wanneer verwacht u de volgende monitor onderwijshuisvestingsbudgetten
gemeenten? Kan de uitkomst van de monitor een rol spelen bij de besluitvorming
over het al dan niet decentraliseren van de verantwoordelijkheid voor huisvesting
naar de scholen? (pag. 60)De eerstvolgende monitor inzake de decentralisatie van de onderwijshuisvesting
wordt in oktober aan de Kamer gestuurd.De afgelopen tijd is intensief overleg gevoerd met vertegenwoordigers
van de besturenorganisaties en de VNG over de overdracht van de verantwoordelijkheid
voor het buitenonderhoud van gemeenten naar schoolbesturen. Met betrekking
tot het voortgezet onderwijs is er voor deze maatregel een breed draagvlak
zowel onder gemeenten als besturen. De hoogte van de beschikbare budgetten
en de verdeling daarvan, is nog onderwerp van gesprek.Binnenkort wordt over de overheveling van het buitenonderhoud een draagvlak
onderzoek gehouden onder de besturen in het primair onderwijs.Over de uitkomst van dit onderzoek en de voortgang van deze trajecten
wordt de Kamer geïnformeerd.128Waarom wordt gekozen (als het gaat om overheveling
van geld voor groot onderhoud van scholen van gemeenten naar schoolbesturen)
voor invoering in 2005 en niet voor 2006, parallel aan invoering lumpsum?
(pag. 60)In overleg met de betrokken partijen wordt vooralsnog uitgegaan van invoering
per 2005. Er wordt naar een zo snel mogelijke afwikkeling gestreefd op verzoek
van de VNG en de besturenorganisaties.129Door het rechtstreeks aan scholen uitkeren van budget
voor de schoolbegeleidingsdiensten is er niet langer een 1 op 1 relatie met
de bijdrage van de gemeente. Krijgen de scholen het bedrag hiervoor aangevuld?
Zo ja, door wie? (pag. 60)De hoogte van de bijdrage van gemeenten is volledig eigen beleid van de
gemeenten; er is geen vaste of voorgeschreven relatie tussen de hoogte van
de specifieke uitkering schoolbegeleiding en de eigen gemeentelijke bijdrage
voor schoolbegeleiding. In dat opzicht verandert er niets en er is dus geen
reden voor het aanvullen van een bijdrage.130Hoe ver is de regering in de uitvoering van de motie
Cornielje (Kamerstuk 27 400 VIII, nr. 36) terzake de voorbereiding van
de vraagfinanciering schoolbegeleiding? (pag. 60)De motie Cornielje vraagt aan de regering om het direct toekennen van
de schoolbegeleidingsmiddelen aan de scholen als inzet te maken voor het overleg
met de VNG, de WPRO (inmiddels Edventure) en de besturenorganisaties. Nog
voor de begrotingsbehandeling wordt u bij brief geïnformeerd over de
wijze waarop de vraagfinanciering schoolbegeleiding zorgvuldig kan worden
ingevoerd.131Op welke wijze houdt de regering daarbij rekening met
de vraag van de Kamer (Kamerstuk 28 000 VIII, nr. 10) dat van een zorgvuldige
invoering sprake moet zijn met oog op behoud van expertise in de sector en
hierover overleg te voeren met de betrokken organisaties? (pag. 60)Zoals in het antwoord op vraag 130 is verwoord is dit overleg gevoerd
en zult u hierover binnenkort op de hoogte worden gebracht.132Waarom is de vraagfinanciering in de schoolbegeleiding
uitgesteld? Hebben de besturenorganisaties hiermee ingestemd? Wordt dit voornemen
nog aan de Kamer voorgelegd? Welke fasering wordt er gehanteerd? Is de stijging
van het budget voor schoolbegeleiding niet een complicerende factor in de
beoogde vraagfinanciering? (pag. 61)De belangrijkste reden was dat de betrokken onderwijsorganisaties (Edventure,
besturenorganisaties, VNG) met mij van mening zijn dat uitstel van de invoering,
in combinatie met een gefaseerde opbouw van de bestedingsvrijheid van de aan
scholen uit te keren schoolbegeleidingsmiddelen, een evenwichtiger balans
oplevert. Een balans tussen enerzijds de wens van een zorgvuldige en verantwoorde
invoering en anderzijds de wens om de genoemde bestedingsvrijheid via een
duidelijk tijdpad te realiseren. Het nieuwe tijdpad biedt de schoolbegeleidingsdiensten
ook meer tijd om zich goed in te stellen op de nieuwe situatie. In de brief
die ik in het antwoord op vraag 130 heb beloofd zal ik u nader informeren
over de verschillende aspecten van de vraagstelling.133Op welke wijze houdt de regering bij de voorbereiding
van de vraagfinanciering schoolbegeleiding rekening met een gelijke behandeling
van de schoolbegeleidingsdiensten met betrekking tot de landelijke onderwijsverzorgingsinstellingen
die in een eerder stadium zijn geprivatiseerd? (pag. 60)Schoolbegeleidingsdiensten bevinden zich in een andere positie ten opzichte
van het rijk dan de landelijke onderwijsverzorgingsinstellingen. Met name
door de verantwoordelijkheid van en bekostiging door gemeenten is een gelijke
behandeling niet vanzelfsprekend. Ook de mogelijkheden die het rijk heeft
in financieel opzicht zijn, vergeleken met de periode waarin de landelijke
verzorgingsinstellingen verder werden verzelfstandigd, aanmerkelijk slechter
geworden. Overigens blijkt uit de verzelfstandiging van de landelijke verzorgingsinstellingen
wél, dat deze instellingen met goed resultaat in staat zijn om op vraagfinanciering
in te spelen.134Is het waar dat een onafhankelijk onderzoek dat door
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is bekostigd en –
in overleg met het ministerie – door de brancheorganisatie EDventure
bij Deloitte en Touche, Rodenstein en Partners en O2L werd aanbesteed, tot
de conclusie komt dat schoolbegeleidingsdiensten geen enkel weerstandsvermogen
hebben om het hoofd te kunnen bieden aan marktconforme effecten van vraagfinanciering?
(pag. 60)Het hier bedoelde onderzoek concludeert dat schoolbegeleidingsdiensten
niet in staat zijn om de risico's van de stelselwijziging zelf op te vangen,
uitgaande van een risico op vraaguitval van 60 miljoen. Dit uitgangspunt wordt
door mij niet gedeeld gezien de tevredenheid van scholen met de dienstverlening
van schoolbegeleidingsdiensten en eerdere ervaringen met de landelijke ondersteunende
instellingen.135Welke redenen heeft u in dit verband om de middelen
voor schoolbegeleiding die vanaf augustus 2005 naar de scholen worden verlegd
niet te oormerken voor dit doel, ondanks het feit dat u op dat tijdstip de
lumpsum voor het primair onderwijs nog niet heeft ingevoerd? (pag. 60)Bij het overleg over een zorgvuldige en verantwoorde invoering van de
vraagfinanciering schoolbegeleiding kan het instrument «oormerking»
worden betrokken. In mijn eerder toegezegde brief over de invoering van de
vraagfinanciering zal ik u volledig informeren over het mogelijke gebruik
van dit instrument bij de vraagfinanciering schoolbegeleiding.136Is het juist dat in het overleg met de betrokken organisaties
(EDventure, VNG, besturenorganisaties) in principe overeenstemming werd bereikt
over de start van de invoering van vraagfinanciering per 1 augustus 2005 en
een stapsgewijze realisatie? Kunt u al nadere mededeling doen over de momenten
waarop die stappen worden gezet en welke omvang (in percentages) dan zal zijn
van het budget dat wordt verlegd? (pag. 60)Edventure heeft de overeenstemming met de in het overleg bereikte resultaten
afhankelijk gesteld van de afspraken voor het flankerend beleid bij de invoering
van vraagfinanciering. Door de beperkte financiële mogelijkheden van
het rijk zijn hierover (nog) geen afspraken gemaakt met Edventure.137Is het waar dat EDventure zijn definitieve instemming
afhankelijk stelt van een deugdelijk financieel flankerend beleid bij de invoering
van vraagfinanciering Is het waar dat daarvoor begrip bestaat bij de andere
betrokken organisaties waarmee u in overleg bent? Is het waar dat het ministerie
voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan EDventure heeft gevraagd om een
uitgewerkt voorstel voor dit flankerend beleid te leveren en heeft u toegezegd
om zelf te gaan zoeken naar de mogelijkheden, met name de mogelijkheid om
de tijdelijk vrijvallende middelen in de begrotingen 2003 en 2004 voor btw-compensatie,
voor flankerend beleid in te zetten? (pag. 60)Op de eerste vraag luidt het antwoord bevestigend. De mogelijkheden om
de BTW-compensatie in te zetten voor het flankerend beleid zijn onderzocht.
Door het uitstel van de vraagfinanciering schoolbegeleiding is het niet nodig
om de middelen die zijn gereserveerd voor compensatie van BTW-heffing uit
te keren. Anderzijds zullen deze middelen ook niet via de BTW-heffing terug
vloeien naar het rijk. Het inzetten van deze middelen betekent dus een verhoging
van de uitgaven en hiervoor is geen ruimte.138Is het juist dat OCW zeer recentelijk aan EDventure
heeft meegedeeld dat de vrijgevallen middelen voor btw-compensatie niet beschikbaar
zijn voor flankerend beleid en dat de begroting van OCW ook elders geen ruimte
heeft voor additionele middelen voor flankerend beleid? ZO ja, welke redenen
heeft de regering daarvoor en op welke wijze is daarbij de vraag van de Tweede
Kamer om zorgvuldigheid bij de invoering te betrachten meegewogen? (pag. 60)Edventure is op de hoogte van de problemen bij het vinden van de middelen
voor flankerend beleid. Zoals in vraag 154 is aangegeven is het niet mogelijk
daarvoor de middelen die zijn gereserveerd voor compensatie van BTW-heffing
te gebruiken. In mijn aangekondigde brief zal ik uiteen zetten op welke wijze
de vraagfinanciering schoolbegeleiding op zorgvuldige wijze kan worden ingevoerd.Deze brief zal ik u toesturen vóór de behandeling van de
OCW-begroting.139Bent u bereid, indien de Kamer dit uit oogpunt van
zorgvuldigheid wenst, deze vrijgevallen middelen alsnog ter beschikking te
stellen voor 2003 en deze in een gewijzigde begroting 2004 en een structurele
voorziening daarvoor in de meerjarenraming van het kabinet op te nemen, zoals
met EDventure is besproken? Indien u daartoe niet bereid bent op welke wijze
denkt u dan de dreiging af te wenden van het mislukken van deze dereguleringsoperatie
en «ontbureaucratisering»? Op welke wijze betrekt u de personeelsorganisaties
bij de invoering van uw voornemens? (pag. 60)Deze bereidheid heb ik niet. In het antwoord op de vorige vragen (137
en 138) heb ik aangegeven dat het inzetten van deze middelen een verhoging
betekent van de uitgaven en hiervoor is geen ruimte. Zoals gezegd zal ik in
mijn aangekondigde brief uiteen zetten op welke wijze de vraagfinanciering
schoolbegeleiding kan worden ingevoerd.Met de personeelsorganisaties is afgesproken dat zij op de hoogte worden
gebracht van de afspraken met de betrokken organisaties zodra definitief overeenstemming
is bereikt over de invoering van de vraagfinanciering schoolbegeleiding.140Het budget voor schoolbegeleiding aan gemeenten is
gebaseerd op het aantal leerlingen in een gemeente. Hoe zit het met scholen,
die veel leerlingen uit andere gemeentes opvangen? Wordt het
budget strak bepaald op basis van het aantal leerlingen dat op school zit?
(pag. 61)De specifieke uitkering aan gemeenten voor schoolbegeleiding is gebaseerd
op het aantal leerlingen dat in de desbetreffende gemeente naar school gaat.
Gemeenten sluizen deze specifieke uitkering door naar de schoolbegeleidingsdienst
die in de gemeente de schoolbegeleiding verzorgt. Dit is dus ook voor leerlingen
die afkomstig zijn uit een andere gemeente. Voor de hoogte van de eigen bijdrage
van de gemeenten voor schoolbegeleiding hanteren de gemeenten eigen criteria.Bij invoering van de vraagfinanciering zal de hoogte van het budget inderdaad
worden bepaald op basis van het aantal leerlingen dat op de desbetreffende
school zit.141De Inspectie controleert of de inzet van middelen afgestemd
is op haar sterke en zwakke punten. Worden schoolbegeleidingsdiensten ook
gecontroleerd, zowel op kwaliteit als diversiteit? Worden scholen straks door
de Inspectie aangesproken op slecht presteren van schoolbegeleidingsdiensten?
Zullen bepaalde weinig gevraagde, maar wel noodzakelijke specialisaties binnen
de schoolbegeleidingsdiensten verdwijnen ten gevolge van de vraagsturing?
(pag. 61)De schoolbegeleidingsdiensten worden niet gecontroleerd door de Inspectie
van het onderwijs.Scholen worden door de inspectie niet aangesproken op slechte performances
van schoolbegeleidingsdiensten, maar op de resultaten van de school zelf.
In het antwoord op vraag 142 ga ik nader in op de gedragslijn van de inspectie
bij zwak presterende scholen.De sector schoolbegeleiding speelt nu al in op de toekomstige situatie.
Veel schoolbegeleidingsdiensten zijn gefuseerd of zijn in een fusieproces.
Dit maakt de kans dat minder gevraagde specialisaties moeten worden afgestoten
klein.142Hoe kunt u de bestedingsvrijheid rijmen met de toetsing
van de inspectie aan het kwaliteitszorgsysteem? Wat is de sanctie als de inspectie
negatief oordeelt?Wie is op welke wijze verantwoordelijk voor een goed
kwaliteitszorgsysteem: het bestuur, het management of de medezeggenschapsraad?
En wie is verantwoordelijk voor de afstemming van de middelen? (pag. 61)De bestedingsvrijheid heeft in dit verband betrekking op de invoering
van vraagfinanciering schoolbegeleiding. Dit leidt tot een grotere keuzevrijheid
van scholen in de wijze waarop zij ondersteuning inschakelt voor de leerlingenzorg.
De inspectie zal niet treden in deze keuzes. Wel zal de inspectie in het kader
van het toezichtskader onder de WOT beoordelen of de keuzes in termen van
de kwaliteit van de leerlingenzorg en opbrengsten en condities tot voldoende
resultaat leiden. De inspectie zal de betrokken scholen daarbij een spiegel
voorhouden als dat niet voldoende het geval is.Als het oordeel van de inspectie luidt dat de school zeer zwak presteert
dan krijgt de school een periode van maximaal twee jaar op de kwaliteit weer
op een aanvaardbaar niveau te brengen.In formele zin is het bestuur verantwoordelijk en aanspreekbaar voor een
goed functionerend kwaliteitszorgsysteem op de scholen. Het bestuur moet daarvoor
de condities scheppen. In de praktijk is het management doorgaans belast met
de implementatie en uitvoering van dit systeem in directe samenspraak met
de leerkrachten. De medezeggenschapsraad van de school heeft,
als onderdeel van het kwaliteitsbeleid, de nodige instemmings- en adviesbevoegdheden
terzake.Een soortgelijke rolverdeling tussen bestuur, management en medezeggenschapsraad
geldt ook voor de besteding van de middelen met betrekking tot dit onderdeel
van het kwaliteitsbeleid.143Wanneer rechtvaardigt de situatie op een school het
feit dat er door het ministerie wordt ingegrepen op basis van signalen van
de Onderwijsinspectie? Is het wel eens gebeurd dat het ministerie direct ingreep?
Zo ja, in wat voor geval? (pag. 64)Onder de nieuwe systematiek van de WOT is ingrijpen door de minister aan
de orde wanneer de inspectie constateert dat een school kwalitatief ernstig
of langdurig tekortschiet. De inspectie richt daartoe op grond van artikel
14 een verzoek aan de minister. Op grond van artikel 164a van de WPO neemt
de minister vervolgens in overeenstemming met het bevoegde gezag maatregelen
om het ernstig of langdurig tekortschieten ongedaan te maken. De bekostigingssanctie
(gehele of gedeeltelijke inhouding van de rijksbekostiging) is het ultieme
sluitstuk van dit traject. Over de nadere invulling van dit bestuurlijke natraject
wordt de Tweede Kamer in april 2004 geïnformeerd.Zeer sporadisch is het eerder voorgekomen dat het ministerie direct heeft
ingegrepen. Het ging daarbij om gevallen waarin sprake was van ernstige bestuurlijke
en managementproblemen, waardoor het voortbestaan van de betrokken school
bedreigd werd.144Zijn er gegevens van de afgelopen 10 jaar over hoeveel
(in percentage) 1,25 en 1,9 leerlingen de kerndoelen van groep 8 halen en –
indien van toepassing – op welk niveau zij blijven steken? Laten de
Primacohort gegevens dit uitgesplitst zien? (pag. 64)De vraag in welke mate de kerndoelen de afgelopen jaren zijn gehaald door
1.25- en 1.90-leerlingen zijn met het Prima-cohort niet te beantwoorden. In
de eerste plaats zijn de Prima-toetsen in beperkte mate een afspiegeling van
de kerndoelen en in de tweede plaats ontbreekt een norm voor de beheersing
van kerndoelen. Prima-toetsen maken het wel mogelijk taal- en rekenprestaties
van de verschillende groepen leerlingen onderling te vergelijken. Het periodieke
peilingsonderzoek onderwijsniveau (ppon) van het Cito staat wel toe conclusies
te trekken over de mate waarin de kerndoelen door de verschillende groepen
leerlingen worden «gehaald». De daarin gebruikte toetsen zijn
gerelateerd aan de kerndoelen, terwijl het Cito in samenspraak met deskundigen
ook beoordelingsnormen vaststelt. Sedert 1985 voert het Cito voor de verschillende
leergebieden iedere vijf jaar een peilingsonderzoek uit.145Op wat voor wijze vindt de formatietoekenning in de
onderbouw plaats?Wat voor norm wordt gehanteerd voor de groepsgrootte?
Wat is de norm voor het aantal leraren, klassenassistenten, onderwijsondersteuners
en remedial teachers per leerling in de periode 2000–2004? (pag. 64)De formatietoekenning in de onderbouw vindt plaats op basis van het aantal
4- tot 7-jarige leerlingen op de teldatum. De norm voor de groepsgrootte is
20 leerlingen per leraar. Er zijn echter geen normen voor de personeelscategorieën
die daarbij ingezet worden. Scholen kunnen per 20 leerlingen een groepsleraar
benoemen, of een geringer aantal groepsleraren combineren met andere functies. 146Welk gedeelte van de extra formatietoekenning voor
klassenverkleining is in de afgelopen jaren verzilverd? (pag. 64 en 65)De extra formatietoekenning voor klassenverkleining maakt in de huidige
bekostigingssystematiek onderdeel uit van de formatie voor de onderbouw. Bij
de verzilvering van formatierekeneenheden hoeven scholen niet aan te geven
wat voor soort formatie (zoals onderbouw, bovenbouw, schoolleiding en gewichten)
het betreft. De afgelopen 2 jaren lag het verzilverde deel van de formatie
onder de 2%.Uit het jaarlijkse accountantsonderzoek naar de besteding van de middelen
voor klassenverkleining is steeds gebleken dat vrijwel alle scholen de middelen
voor klassenverkleining op rechtmatige wijze inzetten.147Hoe worden de middelen voor innovatie in het primair
onderwijs verdeeld?Welke aspecten worden onderzocht bij de evaluatieprogrammering
innovatie in het primair onderwijs? Waarom worden er na 2006 geen middelen
meer gereserveerd voor de versterking van het innovatieklimaat? (pag. 65)Voor de verdeling van de middelen voor innovatie in het primair onderwijs
wordt nog een procedure uitgewerkt. De Tweede Kamer wordt hierover rond de
jaarwisseling geïnformeerd.De innovatieprojecten die op grond van de nader uit te werken procedure
worden ondersteund, zullen worden onderzocht op de mate waarin ze hun doel
bereiken. Ook de overdraagbaarheid van de projecten en de mate waarin ze binnen
de reguliere bekostiging gefinancierd kunnen worden, zijn belangrijke vragen
bij de evaluatie.De eerste fase van innovatie zal vooral gericht zijn op het implementatiegericht
ontwikkelen van afzonderlijke projecten. Omdat dit extra werkzaamheden vereist
kan tijdelijk aanspraak worden gemaakt op extra vergoeding. Eén van
de uitgangspunten is dat de financiering van innovatieve projecten op den
duur binnen de reguliere bekostiging van de instellingen moet passen.148Kan een vergelijking worden gegeven tussen het aantal
leerlingen in de onderbouw en de formatietoekenning, tegenover het aantal
leerlingen in de bovenbouw en de formatietoekenning? (pag. 65)De beoogde vergroting van de autonomie en bestedingsvrijheid strekt zich
ook uit tot het personeelsbeleid op de scholen. De wenselijkheid hiervan is
ingegeven door de overtuiging dat scholen ruimte nodig hebben om op maat afspraken
te maken met hun personeel. Maatwerk op dit vlak biedt meer mogelijkheden
om tot stimulerend en ondersteunend personeelsbeleid te komen. De «empirische
evidentie» hiervoor is zo onomstreden, dat in alle andere maatschappelijke
sectoren reeds een grote mate van eigen beleidsruimte voor direct leidinggevenden
is gerealiseerd. Het onderwijs kan hier niet bij achter blijven lopen.In het tweede deel van de vraag wordt een relatie gelegd met de invoering
van lumpsumfinanciering. Lumpsumfinanciering is op zich echter niet voldoende
om de beleidsruimte van scholen op het domein van personeelsbeleid te vergroten.
Belangrijk is vooral de ruimte die scholen krijgen om de arbeidsvoorwaarden
zelf vast te stellen (decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming). Lumpsumfinanciering
is daar wel een noodzakelijke, maar niet een voldoende voorwaarde voor.149In hoeverre en op welke wijze moet de oudergeleding
in de medezeggenschapsraad haar achterban raadplegen bij de vaststelling van
de onderwijstijden? (pag. 66)In mijn voorstel om de schooltijden in het primair onderwijs te flexibiliseren
heb ik aangegeven dat scholen ouders moeten betrekken bij de besluitvorming
over de schooltijden. Daartoe wil ik expliciet in de Wet medezeggenschap onderwijs
1992 vastleggen dat de oudergeleding in de medezeggenschapsraad instemmingbevoegdheid
heeft ten aanzien van vaststelling en wijziging van de schooltijden.Daarmee leg ik het wettelijk kader voor de inspraak van ouders vast. De
wijze waarop medezeggenschapsraad haar achterban raadpleegt, wil ik –
naast reeds bestaande bepalingen in de WMO 1992 (art. 5, lid 7 en art. 15,
1e lid, onderdeel e) – niet nader vastleggen. Ook daarin wil ik scholen
en MR ruimte in plaats van regels bieden.150Hoe is het percentage nu van goede kwaliteitszorg op
scholen? (pag. 66 en 67)In het Onderwijsverslag over 2002 werd door de inspectie geconstateerd
dat op 30,4 % van de scholen wordt voldaan aan de eisen op het gebied van
kwaliteitszorg.151Is de minister voornemens om in het kader van «kwalitatief
goed onderwijspersoneel» een competentieverhoging te bewerkstelligen
door het stellen van eindtermen aan de lerarenopleidingen? (pag. 67)Nee. In het wetsvoorstel «beroepen in het onderwijs» staan
de bekwaamheidseisen centraal als instrument ter waarborging van de kwaliteit
van leraren en ander onderwijspersoneel dat werkzaamheden wil verrichten die
direct van belang zijn voor het primaire onderwijsproces. Deze bekwaamheidseisen
worden geformuleerd door de beroepsgroep. Ik stel ze vervolgens wél
vast. De bekwaamheidseisen worden richtinggevend voor de opleidingen voor
onderwijspersoneel: de opleidingsinstellingen moeten dan leraren en onderwijsondersteunend
personeel afleveren die aan de wettelijk vastgestelde bekwaamheidseisen voldoen.152Op grond waarvan en op welke wijze onderzoekt de Nederlandse
organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO) de professionaliteit van
het beleid en van de leraren en directie? (pag. 68)Het onderzoek «Professionaliseringsbeleid van basisscholen. Ontwikkelen
in verscheidenheid.» (ITS, 2002) maakte deel uit van het «programma
voor beleidsgericht onderzoek primair onderwijs 2001–2004» dat
in opdracht van NWO wordt uitgevoerd. Het professionaliseringsbeleid is langs
drie wegen in kaart gebracht. Allereerst is een analyse gemaakt van bestaande
gegevens van de onderwijsinspectie en van het Prima-cohort. In de tweede plaats
zijn interviews afgenomen op 15 scholen die van elkaar verschillen in professionaliseringsbeleid.
Tot slot is een vragenlijst door 114 scholen ingevuld.153Hoeveel euro ontvangen scholen in 2007 als extra middelen
voor cultuureducatie en hoe hoog is het huidige budget? Waarom wordt gekozen
voor ondersteuning van de huidige leraren en niet voor het aanstellen van
vakleerkrachten? (pag. 68)In 2007 is 22 miljoen beschikbaar voor intensivering van Cultuur en School.
Op termijn zullen deze middelen worden uitgekeerd aan de scholen. Het grootste
deel zal gaan naar het basisonderwijs.Het huidige budget voor culturele vorming waarover de basisscholen beschikken
bedraagt in totaal 6,1 miljoen. Het betreft hier het onderdeel uit de programma's
van eisen voor culturele vorming.Het is de bedoeling om de beleidsvrijheid van scholen te vergroten. Wanneer
de scholen de extra middelen voor cultuureducatie ontvangen zullen zij dus
zelf kunnen kiezen of ze met hun middelen een vakleerkracht aanstellen.154Weet de minister hoeveel leerlingen in het primair
onderwijs via schoolzwemmen hun zwemdiploma halen? (pag. 68 en 69)Dit gegeven is niet bekend. Er is hiervoor geen centrale registratie.155Waarvoor is de specifieke uitkering «zwemvaardigheid»
voor gemeenten bedoeld, voor beleid of voor uitvoering? (pag. 69)De specifieke uitkering «zwemvaardigheid» is bedoeld voor
uitvoering van het plan van aanpak zwemvaardigheid dat op 15 maart 2002 naar
uw Kamer is gezonden.Ik ga ervan uit dat de beleidsontwikkeling op gemeentelijk niveau kan
plaats vinden binnen het eigen gemeentelijk apparaat. Gemeenten kunnen ervoor
kiezen om vanuit de specifieke uitkering externe ondersteuning in te huren.156De overheid streeft ernaar dat alle kinderen onderwijs
volgen, tenzij het kind op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt
is tot een school of instelling te worden toegelaten. Kan een schatting worden
gemaakt van het aantal kinderen voor wie dit op dit moment zou gelden? Wat
wordt in dit verband bedoeld met instelling?Waarom zegt de overheid dat het streeft naar volledige
onderwijsdeelname waar alle ouders de wettelijke plicht hebben hun kinderen
onderwijs te laten volgen. Heeft de overheid dan niet de plicht te zorgen
dat alle kinderen in de leerplichtige leeftijd worden toegelaten?Hanteert de regering criteria voor de invulling van
het begrip «op lichamelijk of psychische gronden niet geschikt voor
toelating». Waar zijn die criteria vastgelegd in Nederlandse wetgeving?
(pag. 69)Op grond van de lichamelijke of psychische toestand van een kind kunnen
ouders bij de gemeente om ontheffing van de leerplicht verzoeken. Dit kan
op basis van artikel 5 van de Leerplichtwet: «indien de jongere op lichamelijke
of psychische gronden niet geschikt is om tot een school onderscheidenlijk
een instelling te worden toegelaten». Een instelling betreft hier een
zorginstelling, waar het kind wordt opgevangen.Gezien de diversiteit van de groep kinderen en de variatie in de omvang
van de ontheffing van de leerplicht is niet exact aan te geven om hoeveel
kinderen dit landelijk gaat. Naar schatting betreft het een paar duizend kinderen,
die veelal zijn opgenomen in kinderdagcentra.Gebleken is dat deze kinderen, opgenomen in kinderdagcentra, met een zeer
ernstige en diepe verstandelijke beperking en bijkomende problematiek weinig
of niet instromen in het onderwijs. Zij kregen in het verleden meestal een
ontheffing van de leerplicht vanwege hun gezondheidssituatie. Met de invoering
van leerlinggebonden financiering is de toelating tot het onderwijs ook voor
deze kinderen mogelijk gemaakt. In een aantal projecten wordt
nu concreet ervaring opgedaan met onderwijs aan deze kinderen. Deze projecten
worden dit schooljaar geëvalueerd. Het feit dat deze kinderen onderwijs
kunnen volgen, laat onverlet dat ouders een beroep kunnen doen op artikel
5 van de Leerplichtwet.In artikel 5, van de Leerplichtwet zijn de gronden voor vrijstelling van
inschrijving op een school geformuleerd. Onder a. is aangegeven dat voor jongeren
die op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt zijn om onderwijs
te volgen ontheffing kan worden aangevraagd.Artikel 7 van dezelfde Wet luidt als volgt: «Een beroep op vrijstelling
op grond van artikel 5 onder a kan slechts worden gedaan, indien bij de kennisgeving
een verklaring van een door burgemeester of wethouders van de gemeente, waar
de jongere als ingezetene in de basisadministratie persoonsgegevens is ingeschreven,
aangewezen arts – niet zijnde de behandelend arts – of van een
door hen aangewezen academisch gevormde of daarmede bij ministeriële
regeling gelijkgestelde pedagoog of psycholoog is overlegd, waaruit blijkt,
dat deze de jongere niet geschikt achten om tot een school onderscheidenlijk
een instelling te worden toegelaten. Deze verklaring mag niet ouder zijn dan
drie maanden.»157Brengt de leerplichtmonitor ook het aantal thuiszitters
in beeld? Indien de monitor hier geen zicht in geeft, op welke wijze bewaart
u dan het overzicht? (pag. 70)Met de invoering van het onderwijsnummer zal het mogelijk zijn leerplichtige
leerlingen tijdens hun schoolloopbaan te volgen. Door het invoeren van het
onderwijsnummer wordt het ook mogelijk in het GBA leerlingen die wel leerplichtig
zijn, maar niet staan ingeschreven op een school te herkennen. De invoering
van het onderwijsnummer verloopt gefaseerd, de invoering begint in 2004 met
het voortgezet onderwijs, het primair onderwijs (waaronder het (v)so ressorteert)
is in 2006 aan de beurt.158Is de leerplichtmonitor zo ingericht dat alle kinderen
waarvoor een leerplichtontheffing is aangevraagd door ouders of instellingen
eveneens worden geregistreerd? Zo neen, is de regering bereid een dergelijke
registratie op te zetten of toe te voegen? Zo neen, waarom niet? (pag. 70)Gemeenten zijn ook nu al verplicht jaarlijks aan mij te rapporteren over
de afhandeling van leerplichtzaken, zoals absoluut verzuim en ontheffing van
de leerplicht. De invoering van het onderwijsnummer zal echter zeker bijdragen
aan een hogere betrouwbaarheid van en een beter inzicht in deze gegevens.159Op welke punten onderkent u met betrekking tot thuiszittende
kinderen dat leerplichtambtenaren nadere scholing zouden moeten volgen? (pag.
70)Scholing maakt deel uit van het project dat is gericht op de verbetering
van de gemeentelijke leerplichtadministratie dat de VNG i.s.m. OCW uitvoert.160Om vast te stellen of leerlingen met een handicap of
een leerprobleem voldoende ondersteuning krijgen wordt als indicator genoemd
het percentage scholen met een goede zorgstructuur. Is de regering bereid
om ook de bevindingen van de consulententeams, de wegbereiders en de nieuwe
Advies Commissie Toelating en Begeleiding, van jaar tot jaar mee te wegen?
Kan de Kamer de bevindingen krijgen van de voorlopers van de consulenten die
als voorlopers dienden voor de nieuwe ACTB-consulenten? (pag. 70).Ja, de regering is bereid om ook de bevindingen van de genoemde instanties
mee te wegen. De wegbereiders onder wiens verantwoordelijkheid de consulenten
voorafgaand aan de ACTB vielen zullen dit najaar een rapportage over de ervaringen
van en met de onderwijsconsulenten opstellen. Ik zal de Kamer hierover in
december a.s. informeren.161De inzet van persoonsgebonden budgetten uit de zorg
(voortkomend uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) bij leerlingen met
ernstige handicaps lijkt te groeien. Is dat een indicator voor het gebrek
aan adequate inzet van zorgmiddelen in het onderwijs vanuit reguliere thuiszorg,
verpleging en verzorging en vanuit het speciaal onderwijs? Is de regering
bereid de Kamer nog voor de behandeling van de begroting van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het onderzoek te zenden waarom is gevraagd
in de motie Smits c.s. (Kamerstuk 27 728, nr. 41)? (pag. 70)De inzet van persoonsgebonden budgetten (pgb's) in het onderwijs wijst
niet op een gebrek aan adequate inzet van zorgmiddelen in het onderwijs. Het
(speciaal) onderwijs wordt namelijk in toenemende mate geconfronteerd met
leerlingen met een meervoudige handicap of een complexe problematiek. Het
gaat dan bijvoorbeeld om zeer laag functionerende kinderen met bijkomende
problematiek in het zmlk-onderwijs of om kinderen met een ernstige autisme
stoornis in het zmok-onderwijs. De komst van deze kinderen brengt een intensieve
zorgvraag met zich mee, zowel in het speciaal onderwijs als het regulier onderwijs
indien leerlinggebonden financiering is toegekend. In de afgelopen jaren zijn
deze leerlingen in het onderwijs gestroomd met een pgb dan wel zorg in natura.Medio september is het onderzoek naar knelpunten in de regelgeving t.b.v.
leerlingen met een handicap afgerond en aan mij toegestuurd. In het rapport
worden diverse knelpunten op verschillende terreinen opgesomd. Dit vraagt
overleg met een aantal partners en betrokkenen bij het onderwijs. Het resultaat
hiervan wordt aan u in december 2003 toegestuurd in de voortgangsrapportage
«zorg» die zowel betrekking heeft op wsns als op leerlinggebonden
financiering.162Tabel 1.17 «Toegankelijkheid» toont dat
de trend met betrekking tot het percentage scholen met een goede zorgstructuur
negatief is. Heeft dat te maken met «weer samen naar school» (wsns)?
Kent de regering andere oorzaken? (pag. 70)Zoals de tabel laat zien is de negatieve trend in het percentage scholen
met een goede zorgstructuur in het jaar 2001–2002 omgebogen naar een
stijgende: van 46,1% in het schooljaar 2000–2001 naar 54,8% in het schooljaar
2001–2002. Het landelijke project wsns+ heeft zich ten doel gesteld
om door zijn activiteiten het percentage scholen met een goede zorgstructuur
in het schooljaar 2004–2005 te verhogen naar 65%.163Welk deel van het budget (procentueel en absoluut)
van het totale onderwijsachterstandenbudget zal worden ingezet in de voorschoolse
educatie? En naar wie gaat dit deel van het budget? Kunt u de cijfers geven
voor 2004 tot en met 2007? (pag. 72)In de periode van 1 augustus 2002 tot 1 augustus 2006 is van de middelen
die voor onderwijsachterstanden naar de gemeenten gaan (GOA-budget) op jaarbasis
een kleine € 110 miljoen aan VVE toe te rekenen. Dat is 47% van
het GOA-budget. Hiervan gaat naar ongeveer de helft naar de voorschoolse educatie
en de helft naar de vroegschoolse educatie. De middelen voor voorschoolse
educatie gaan voornamelijk naar peuterspeelzalen.Over de uitwerking van de beleidsvoornemens uit het Hoofdlijnenakkoord
ontvangt de Tweede Kamer op 31 oktober 2003 een hoofdlijnenbrief. Deze brief
gaat ook in op de positie van VVE en op de bedragen die er in de toekomst
voor VVE beschikbaar zullen zijn.164Bestaat de drempel van 9% gewichtenleerlingen uit een
drempel van 9% 1.25 en 9% 1.9 leerlingen afzonderlijk of gezamenlijk? (pag.
73)De drempel in de huidige gewichtenregeling bestaat uit 9% van alle leerlingen.
In de berekening wordt van de som van het aantal leerlingen maal hun gewicht
dus 9% van het totaal aantal leerlingen afgetrokken.165Is er onderzoek gedaan naar de effecten van de drempel?
Zo ja, wat was de uitkomst? (pag. 73)De effecten van de drempel zijn met name kwantitatief bekend. Ruim 90%
van de basisscholen heeft 1 of meer gewichten leerlingen terwijl door de drempel
minder dan de helft van deze scholen voor extra bekostiging in aanmerking
komt. Verlaging van de drempel betekent dat meer scholen extra middelen zullen
krijgen maar ook dat de scholen die thans voor de gewichtenregeling in aanmerking
komen dan minder middelen zullen ontvangen.166Wat voor praktische uitvoeringsproblemen verwacht u
in verband met de gewichtenregeling?Welke aspecten van de huidige criteria voor de gewichten
1,25 en 1,9 zijn niet geschikt om als bekostigingsmaatstaf te dienen? (pag.
74)In het Hoofdlijnenakkoord is het voornemen opgenomen de toedeling van
de middelen voor de bestrijding van onderwijsachterstanden aan scholen te
baseren op feitelijke achterstand. Op 31 oktober 2003 ontvangt de Tweede Kamer
een hoofdlijnenbrief over het toekomstig onderwijsachterstandenbeleid. De
mogelijkheden van het introduceren van een begintoets, die de feitelijke achterstand
van een leerling moet vaststellen, moeten de komende tijd worden onderzocht.
Over het gebruik van de begintoets zal met het veld overleg worden gevoerd.Wanneer een toets mede bepalend is voor de vaststelling van de bekostiging,
dienen er waarborgen te zijn over onderlinge vergelijkbaarheid van de uitkomsten
per leerling en per school. Jaarlijks stromen er circa 200 000 leerlingen
het basisonderwijs in. Dat betekent dat er jaarlijks in potentie zeer veel
toetsen moeten (kunnen) worden afgenomen. Deze aspecten maken dat een regeling
waarbij toetsen deel uitmaken van de criteria voor de verdeling van achterstandsmiddelen,
zodanig moet worden ingericht dat deze zowel in de tijd gezien alsook met
betrekking tot de objectiviteit van de toedeling van middelen praktisch uitvoerbaar
moet zijn. Bovendien moet bij de nieuwe regeling gegarandeerd zijn dat de
fraudegevoeligheid klein is.De huidige criteria zijn geschikt om voor de gewichten 1,25 en 1,9 als
bekostigingsmaatstaf te dienen. Voor de discussie over het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid is relevant welke criteria leiden tot
een zo effectief en efficiënt mogelijk beleid.167De regering kondigt aan de bundeling en overheveling
van de achterstandsmiddelen te gaan bekijken op kwaliteit van de onderwijsoutput.
Hoe gaat de regering dit doen? Aan welke instrumenten wordt gedacht zij? Heeft
u al streefwaarden in gedachten? (pag. 74).Op 31 oktober 2003 ontvangt de Tweede Kamer een brief waarin wordt aangegeven
hoe vorm wordt gegeven aan de uitwerking van de voornemens uit het Hoofdlijnenakkoord
op het terrein van het onderwijsachterstandenbeleid. In deze brief wordt ook
aandacht besteed aan het voornemen om in het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid
resultaatsafspraken te maken met betrokken partijen waar het gaat om de bestrijding
van onderwijsachterstanden.Over de vormgeving en de invulling van de verantwoordelijkheidslijnen
zal nader overleg plaatsvinden tussen Rijk, gemeenten en scholen. Over vast
te stellen streefwaarden kunnen op dit moment nog geen uitspraken worden gedaan.168Hoeveel procent leerlingen met zwaardere handicaps,
die wel voor leerlinggebonden financiering in aanmerking komt, verwacht u
op basis van internationale cijfers over leerlingen die integreren in het
reguliere onderwijs? Kunt u dit per jaar (van 2004 tot en met 2007) toelichten?
(pag. 76)Op basis van internationale vergelijkingen is de verwachting dat zo'n
25% van de leerlingen met een handicap naar het reguliere onderwijs zal gaan.
Ook op dit moment volgt al een groot aantal leerlingen met een handicap regulier
onderwijs. Vooruitlopend op de invoering van leerlinggebonden financiering
kunnen reguliere scholen al leerlingen met een handicap inschrijven. De scholen
konden hiervoor aanvullende formatie aanvragen en kregen daarnaast ambulante
begeleiding vanuit het speciaal onderwijs. Het aantal leerlingen met een handicap
in regulier onderwijs is hierdoor de laatste jaren al sterk toegenomen. Op
dit moment volgt al circa 18% van de leerlingen met een handicap onderwijs
op een reguliere school. De verwachting is dat het aantal leerlingen met een
handicap in het regulier onderwijs de komende jaren geleidelijk door zal stijgen
tot zo'n 25% in 2007.169Is het bedrag dat ouders krijgen in het kader van de
leerlinggebonden financiering in alle gevallen voldoende? Zo nee, welke maatregelen
overweegt u? Zo ja, is het bedrag dat ouders krijgen nog steeds toereikend
als het persoonsgebonden budget niet meer in het reguliere onderwijs mag worden
ingezet? (pag. 76)Of de omvang van de leerlinggebonden financiering toereikend is vormt
onderdeel van de evaluatie eerste fase leerlinggebonden financiering. De eerste
resultaten hiervan worden in het najaar van 2004 verwacht. Ook wordt in het
kader van de evaluatie van de indicatiestelling onderzocht of functionele
indicatiestelling en daaraan gekoppeld zogenaamde staffeling (differentiatie
in budgetten) van de leerlinggebonden financiering mogelijk is.170Kan een overzicht worden gegeven van het percentage
kinderen dat op dit moment speciaal of voortgezet speciaal onderwijs volgt
(in plaats van de absolute aantallen leerlingen) evenals de percentages
over de afgelopen jaren? (pag. 76)Onderstaande tabellen geven de absolute aantallen leerlingen en het percentage
leerlingen dat speciaal of regulier onderwijs volgt over de afgelopen jaren.Leerlingen BasisonderwijsAantal leerlingen (x 1000)19981999200020012002Bao (incl. trekkende bevolking)1 533,91 543,31 546,61 552,41 550,1Sbao53,652,051,651,852,1So27,128,930,331,633,1Totaal1 614,61 624,21 628,51 635,71 635,2Aandeel in procenten     Bao95,095,095,094,994,8Sbao3,33,23,23,23,2So1,71,81,91,92,0Totaal100,0100,0100,0100,0100,0Leerlingen Voortgezet onderwijsAantal leerlingen (x 1000)19981999200020012002vo (incl. LNV)789,0789,1785,4789,5799,2 vo zorg (incl. LNV)96,1101,9108,8115,0114,4vso13,914,615,516,619,0Totaal899,0905,6909,7921,1932,6Aandeel in procenten     vo ( incl. LNV)87,887,186,385,785,7 vo zorg (incl. LNV)10,711,312,012,512,3vso1,51,61,71,82,0Totaal100,0100,0100,0100,0100,0171Komen de gegevens van de Landelijke Commissie Toezicht
Indicatiestelling (LCTI) voor de Kamer beschikbaar? Zo ja, wanneer? (pag.
77)Het eerste advies van de LCTI zal begin december verschijnen. De minister
zal dit advies, vergezeld van haar reactie, direct naar de kamer doorsturen.172Behoort de inrichting van de fysieke omgeving, de groepsgrootte
en de samenstelling van de groepen tot het ontwikkelen van de doelen per onderwijssoort?
(pag. 77)Nee, de fysieke omgeving, de groepsgrootte en de samenstelling van de
groepen behoren tot de inrichtingsvrijheid. Scholen zijn vrij hierin eigen
keuzen te maken. De doelen per onderwijssoort hebben betrekking op de inhoud
van het onderwijs. Naar analogie van de kerndoelen voor het basisonderwijs
drukken de onderwijsdoelen in het speciaal onderwijs een ambitie uit voor
het te bereiken niveau aan het eind van de schoolperiode.173Is er in het kader van wsns+ een onderwijsombudsfunctie
ingesteld? Zo ja, bij wie is deze ondergebracht en welke budgetten zijn hiervoor
ter beschikking gesteld? (pag. 78)In het kader van wsns+ is geen «ombudsfunctie» ingesteld.174De omvattende bestuurlijke evaluatie eind 2004 beslaat
drie trajecten, die alle drie in een verschillende fase zitten: LGF is in
een startfase, WSNS is al jaren in werking, en het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
(GOA) begint nu met de overheveling van middelen aan scholen. Hoe gaat u er
voor zorgen dat evaluatie van deze drie trajecten op hun eigen merites worden
beoordeeld? Wanneer kan de Kamer de evaluatie van de eerste fase van de wetgeving
LGF verwachten? (pag. 78)Medio 2004 zal van de drie beleidsterreinen LGF, WSNS en Onderwijsachterstanden
een overzicht van stand van zaken in relatie tot het vastgestelde beleid beschikbaar
zijn. Naast deze aparte overzichten zal er eind 2004 een analyse beschikbaar
zijn van de bestuurlijke overeenkomsten en verschillen tussen de drie beleidsterreinen
en van de mogelijkheden deze terreinen te verbinden.De eerste resultaten van de evaluatie eerste fase leerlinggebonden financiering
worden in het najaar van 2004 verwacht. In de rapportage aan de Kamer zullen
de resultaten in samenhang met wsns en het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
worden gepresenteerd.175Naar aanleiding van tabel 1.23 «beschikbare middelen»:
hoe hoog is het beschikbare bedrag per leerling? (pag. 78)De gemiddelde meerkosten per leerling bedragen bijna € 9 000
als de in tabel 1.23 opgenomen meerkosten voor leerlingen met een handicap
of gedragsstoornis afgezet worden tegen het aantal leerlingen in het (voortgezet)
speciaal onderwijs en het aantal leerlingen dat ambulant vanuit het (v)so
wordt begeleid.176Is de beschikbare € 1,2 miljoen voor het
bestrijden van wachtlijsten tot 1 augustus 2004 voldoende om de wachtlijsten
ook daadwerkelijk weg te werken? Zo ja welke aanwijzingen heeft u daarvoor?
(pag. 79)Voor het bestrijden van de wachtlijsten was er in het kader van de «specifieke
aanpak wachtlijsten» vanaf 2002 € 6,8 miljoen beschikbaar.
In 2004 resteert van dat bedrag nog € 1,2 miljoen.Deze herfst zal de inspectie rapporteren over het eerste jaar van de uitvoering
van de verbeterplannen van de 49 samenwerkingsverbanden. Ook voert de inspectie
dit jaar wederom een onderzoek uit naar de wachtlijsten per 1 oktober. In
het voorjaar van 2004 zullen deze gegevens beschikbaar zijn. Deze twee onderzoeken
zullen antwoord geven op de vraag of de wachtlijsten daadwerkelijk zijn weggewerkt.177In het kader van WSNS+ is in 2003 aandacht besteed
aan de implementatie van het protocol leesproblemen en dyslexie. Wordt daar
in 2004 binnen WSNS+ nog aandacht aan besteed of is de implementatie inmiddels
afgerond? Welke pogingen gaat u ondernemen teneinde departementaal/ interdepartementaal
een oplossing te creëren voor de behandeling van deze kinderen met risico
op enorme achterstanden? (pag. 79)Zie het antwoord op vraag 12.178Volgens tabel 1.24 «Weers samen naar school»
staan 475 kinderen op de wachtlijst voor het speciaal basisonderwijs. Als
streefwaarde wordt plaatsing binnen vier maanden in 2004 gehanteerd. Is deze
streefwaarde, in het kader van VBTB, een inspanningsverplichting of een prestatieverplichting?
(pag. 79)Door een wijziging van de WPO zijn drie uiterste plaatsingsdata opgenomen
in de wet: na de zomervakantie, na de kerstvakantie en op 1 april. Daarmee
wordt de wachttijd voor leerlingen tot plaatsing op een speciale school voor
basisonderwijs in het uiterste geval maximaal 4 maanden. Het betreft hier
dus een wettelijke verplichting voor het bevoegde gezag van speciale scholen
voor basisonderwijs.179Wordt er bij de evaluatie van wsns+ in 2004 ook bekeken
of na 1 augustus 2006 het wsns-beleid wordt doorgezet? Welke middelen heeft
u daar voor gereserveerd? (pag. 79)In de eerste plaats zal er medio 2004 een overzicht van de stand van zaken
«weer samen naar school» in relatie tot het vastgestelde beleid
beschikbaar zijn. Daarin zal dus ook wsns+ worden betrokken.Daarnaast zal eind 2004 een analyse beschikbaar zijn van de bestuurlijke
overeenkomsten en verschillen van de beleidsterreinen wsns, leerlinggebonden
financiering en onderwijsachterstanden en van de mogelijkheden deze beleidsterreinen
te verbinden.180Wordt, naast het monitoren van de zorgplannen van de
samenwerkingsverbanden en de uitvoering ook door de inspectie, ook gekeken
naar de wijze waarop het geld dat aan de samenwerkingsverbanden wordt gegeven
wordt ingezet en de effecten daarvan? Hoe komt efficiency tot stand in deze?
(pag. 80)De inspectie zal in 2004 starten met pilots om het monitoren van (zorgplannen
van) samenwerkingsverbanden vorm te gaan geven. De inspectie zal in deze pilots
ook beoordelen of de activiteiten die samenwerkingsverbanden uitvoeren passen
bij de probleemanalyse van het betreffende samenwerkingsverband. Bij ernstige
tekortkomingen is het mogelijk om externe additionele deskundigheid in te
schakelen, waaronder de accountantsdienst.181Gaat de structurele bijdrage in het zorgbudget voor
samenwerkingsverbanden naar het management, de uitvoerende taken van het verband
of naar de uitvoerende scholen? (pag. 80)De structurele extra bijdrage is bedoeld als verhoging van het zorgbudget
van samenwerkingsverbanden. Het zorgbudget gaat naar de centrale dienst van
het samenwerkingsverband. Het budget wordt vervolgens verdeeld, conform het
beleid van het betreffende samenwerkingsverband zoals dat is neergelegd in
het zorgplan. Gezien de uitkomsten van de jaarlijkse monitor wsns verwacht
ik dat de extra middelen vooral worden ingezet voor de zorg op de scholen.182Naar aanleiding van tabel 1.27 «Beschikbare middelen»:
wat zijn de beschikbare middelen per asielzoeker? (pag. 81)Per leerplichtige asielzoeker die korter dan een jaar in Nederland verblijft
is in het primair onderwijs een bedrag van € 1 140 per leerling
beschikbaar. Dit bedrag is een aanvulling op de reguliere bekostiging die
de school al krijgt als de toename van het aantal leerlingen boven een bepaalde
drempel komt.183Wat wordt in het evaluatiemodel brede scholen getoetst?
Op welke wijze wordt de participatie van leerlingen en ouders gerelateerd
aan de sociaal-economische en aan sociaal-culturele achtergrond? (pag. 82)Het rijk (OCW, VWS, SZW en VROM) ondersteunt samen met de VNG de ontwikkeling
van brede scholen onder andere door te voorzien in praktische handreikingen
voor gemeenten en brede scholen.Het evaluatiemodel brede scholen is door en voor gemeenten ontwikkeld.
Met het evaluatiemodel brede scholen bepalen gemeenten zelf wat zij willen
toetsen, hetgeen afhankelijk zal zijn van de lokale situatie. Er kan gekozen
worden voor (een selectie uit) acht indicatoren, te weten: het aanbod, deelname
en bereik, samenwerking proces, samenwerking opbrengst, huisvesting, meerwaarde
voor kinderen, meerwaarde voor ouders en meerwaarde voor de wijk.Of en op welke wijze de participatie van leerlingen en ouders gerelateerd
wordt aan achtergrondkenmerken wordt aan de gemeenten overgelaten. Het evaluatiemodel
biedt voldoende mogelijkheden om participatie van doelgroepleerlingen en -ouders
in kaart te brengen. Bovendien kunnen uitkomsten desgewenst gekoppeld worden
aan andere monitorsystemen, zoals bijvoorbeeld een lokale jeugdmonitor of
de gemeentelijke leerlingenadministratie.184Waarom zouden gemeenten nog langer belang hebben bij
evaluatie van de bijdrage van brede scholen aan lokale onderwijsdoelstellingen,
nu het lokale onderwijsbeleid steeds minder te betekenen krijgt doordat verantwoordelijkheden
worden overgeheveld naar de scholen? (pag. 82)Brede scholen worden gekenmerkt door samenwerking tussen verschillende
voorzieningen. Naast het onderwijs zijn ook instellingen uit de sectoren welzijn,
kinderopvang, zorg, sport en cultuur betrokken. De gemeente heeft als financier
van een aantal van deze instellingen direct belang bij de evaluatie van de
voortgang en opbrengsten van de samenwerking tussen de partijen. Daarnaast
is de gemeente verantwoordelijk voor het integraal jeugdbeleid. Gemeenten
hebben er belang bij te weten of brede scholen voldoende inspelen op ontwikkelingen
in de samenleving en behoeften en wensen van kinderen, hun ouders en buurtbewoners.Op 31 oktober 2003 ontvangt de Tweede Kamer een hoofdlijnenbrief over
het toekomstig onderwijsachterstandenbeleid waarin de toekomstige taken en
verantwoordelijkheden van gemeenten worden beschreven.185Welke middelen zijn in de verschillende begrotingen
gereserveerd voor leerlingenvervoer? Hoe verhouden deze middelen zich tot
de stijgende deelname aan het speciaal onderwijs en de stijgende tarieven
in het openbaar vervoer per 1 januari 2004? (pag. 84)Het leerlingenvervoer wordt sinds 1987 bekostigd via het gemeentefonds.
Er zijn daarom geen specifieke reserveringen voor het leerlingenvervoer. Met
het accres wordt het gemeentefonds jaarlijks aangepast opdat gemeenten hun
taken kunnen blijven uitvoeren (zie verder het antwoord op vraag 187 en vraag
87).186Bestaan er ten gevolge van de wijzigingen van de wetgeving
rond het (bijzonder) leerlingenvervoer, situaties waarin het voor leerlingen
niet meer mogelijk is om hun school te bereiken? (pag. 84)Nee. De enige wijziging in de wetgeving die ten aanzien van het leerlingenvervoer
heeft plaatsgevonden is dat met ingang van het schooljaar 2002/2003 het leerlingenvervoer
voor leerlingen met een handicap in het reguliere onderwijs niet meer wordt
verzorgd op basis van de Wet REA maar dat de verantwoordelijkheid voor ook
dit vervoer is overgeheveld naar de gemeenten. De artikelen 4 van de Wet op
het primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs bevatten, onverlet
een eigen verantwoordelijkheid van de ouders, waarborgen voor passend vervoer
naar de dichtstbijzijnde school van de gewenste richting.187Welke gevolgen hebben de ontwikkelingen in het openbaar
vervoer (zoals verhoging van tarieven, het verminderen van kortingen en het
schrappen van buslijnen) voor het vervoer van leerlingen en de kosten daarvan
voor ouders?Het schrappen van buslijnen heeft in zoverre gevolgen voor het vervoer
van leerlingen dat het vervoer dan op een andere wijze dient plaats te vinden,
bijvoorbeeld door het inzetten van taxi-busjes door de gemeente.Aangezien de eventuele eigen bijdrage van de ouders in de kosten van het
leerlingenvervoer is gebaseerd op de kosten van het openbaar vervoer, zijn
wijzigingen in de tarieven van invloed op die eigen bijdrage.188Waaruit bestaat het toezicht van de accountants op
het primair onderwijs (pag. 86)De accountant voert een controle uit op:* de bekostigingsgegevens die de grondslag vormen voor het verzoek tot
vaststelling van de rijksvergoeding;* het verzoek tot vaststelling van de rijksvergoeding;* de besteding van de bestemmingsbedragen.189Waaruit bestaat het toezicht van de inspectie op het
primair onderwijs? (pag. 86)De inspectie houdt op grond van de Wet op het onderwijstoezicht (WOT)
toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Daaronder wordt verstaan: de opbrengsten
(zowel aan het eind van het primair onderwijs als tussentijds), het onderwijsproces
(de didactische kwaliteit van het lesgeven, het pedagogisch klimaat, en dergelijke),
de vormgeving van de kwaliteitszorg en de mate waarin de condities op schoolniveau
bijdragen aan goed onderwijs.190Wat voor kerncijfers worden door wie gemonitord? (pag.
86)Er is een groot aantal onderdelen van het beleid die thans gemonitord
worden.In de begroting wordt per operationele doelstelling aangegeven met welke
prestatiegegevens en evaluatieonderzoek het beleid gevolgd wordt.Bovendien zijn er een groot aantal gegevens beschikbaar waarmee de jaarlijkse
publicatie van kerncijfers wordt samengesteld.Daarnaast ben ik voornemens om op basis van de beschikbare gegevens een
beperkt aantal indicatoren te laten ontwikkelen waarmee het onderwijsstelsel
als geheel kan worden gevolgd.191Wie monitort op welke wijze de verschuivingen binnen
het personele budget tussen onderwijzend personeel, onderwijs ondersteunend
personeel, management en managementondersteuning? (pag. 86)?Er vindt geen afzonderlijke monitoring plaats van de verschuivingen binnen
het personele budget ten aanzien van de verschillende functiecategorieën.
Wel wordt jaarlijks in de nota «Werken in het onderwijs» een beeld
gegeven van de ontwikkelingen op de onderwijsarbeidsmarkt. Voor het primair
onderwijs zijn daarin onder andere opgenomen de cijfers (uitgedrukt in voltijdbanen
én in personen) voor de functiecategorieën directeuren, leraren,
onderwijsondersteunend personeel en organisatie- en beheerspersoneel. In dezelfde
nota zijn ook gegevens opgenomen over het aantal zij-instromers in het primair
onderwijs. De gegevens zijn gebaseerd op de aandachtsgroepenmonitor van het
ITS; deze levert ook gegevens op over bijvoorbeeld het aantal leraren-in-opleiding
in de scholen voor primair onderwijs.192Worden de ontwikkelingen in deskundigheidsbevordering
bij leraren gevolgd? Zo ja, door wie en op welke manier? (pag. 86)De deskundigheidsbevordering bij leraren wordt als zodanig niet gemonitord.
Wel wordt op verschillende wijzen de kwaliteit van het onderwijspersoneel
gemonitord. Via de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO) wordt onderzoek uitgezet naar het professioneel beleid op scholen en
de deskundigheid van leraren en directie. Via het schooltoezicht houdt de
inspectie voor het onderwijs toezicht op het didactisch handelen van het onderwijspersoneel.193Wie monitort op welke wijze de groepsgrootte in relatie
tot het aantal leraren en klassenassistenten? (pag. 86)De inspectie onderzoekt tweejaarlijks de groepsgrootte in het basisonderwijs,
mede in relatie tot het aantal handen in de klas.194Worden de verschuivingen tussen het aantal reguliere
leraren, zij-instromers en de klassenassistenten per leerling gemonitord?
Zo ja, door wie en op welke wijze? (pag. 86)Zie hiervoor het antwoord op vraag 191.195Wie monitort op welke wijze het aantal en de aard van
de zorgleerlingen per groep, de aard en de hoeveelheid zorg per zorgleerling,
de relatie tussen aantal en aard van de zorgleerlingen en de ondersteunende
functies (didactisch, zorgend, administratief)? (pag. 86)Het aantal en de aard van de zorgleerlingen per groep wordt als zodanig
niet gemonitord. Wel zijn er kerncijfers beschikbaar over het aantal zorgleerlingen
naar aard en naar soort onderwijs dat gevolgd wordt.De inspectie monitort het zorgbeleid van reguliere basisscholen en scholen
voor speciaal basisonderwijs en de kwaliteit van scholen voor (voortgezet)
speciaal onderwijs en doet hiervan verslag in het onderwijsverslag.
Daarnaast is er een wsns-monitor die jaarlijks de stand van zaken in de samenwerkingsverbanden
wsns opneemt. Ook zijn er aparte onderzoeken naar deelaspecten die via NWO
worden uitgevoerd.Voor de monitoring van het achterstanden beleid wordt thans gebruik gemaakt
van de nadere analyses van de zgn. Prima-cohortgegevens die tweejaarlijks
worden uitgevoerd. Hierin wordt zichtbaar hoe de schoolprestaties en het verdere
functioneren van achterstandsleerlingen zich ontwikkelen.De integratie van geïndiceerde leerlingen wordt geëvalueerd
in het kader van de evaluatie eerste fase wetgeving leerlinggebonden financiering.196In welke andere landen dan België en Duitsland
gaan kinderen naar school, terwijl ze wel in Nederland staan geregistreerd
in de gemeentelijke basisadministratie? Hoe is het mogelijk dat een dergelijke
situatie langdurig blijft voortbestaan? (pag. 87)Het lijkt onwaarschijnlijk dat kinderen langdurig in het buitenland, anders
dan in België of Duitsland naar school gaan, terwijl ze in Nederland
wonen. Zulke gevallen zijn mij niet bekend.197Hoe verhoudt de klassengrootte in het voortgezet onderwijs
(onderscheiden naar vmbo/havo/vwo) zich met die in andere OESO-landen? Indien
er verschillen zijn, waar kan dit verschil uit verklaard worden? (pag. 88)Door wisselende samenstelling van klassen voor verschillende vakken is
er in het voortgezet onderwijs geen vaste klassengrootte.In de internationale vergelijkingen van de OECD wordt gewerkt met leerling-leraar
ratio's in het secundair onderwijs. De uitgave Education at a Glance 2003
geeft aan een leerling-leraar ratio voor Nederland 17.1. Het OECD gemiddeld
is 13.9.198Hoe beoordelen vmbo-, havo- en vwo-leerlingen zelf
het onderwijs dat zij krijgen? (pag. 88)Uit het laatst afgenomen scholierenonderzoek (2001) van het Nibud blijkt
dat het grootste deel van de leerlingen positief is over het onderwijs dat
ze op hun school krijgen.Antwoorden op de vraag: «Er wordt hier door de leraren
goed lesgegeven» (in %): Past helemaal niet bij mij Past nauwelijks bij mij Past een beetje bij mij Past vrij goed bij mij Past helemaal bij mijbrugperiode15,09,925,028,821,3vmbo16,211,428,328,515,6havo8,511,838,230,610,9vwo4,78,631,342,213,2199Wat gaat de regering doen om onderwijspersoneel dat
in de WAO zit en nog wel kan werken in het onderwijs, actief te laten reïntegreren?
Gaat het ministerie deze mensen extra prikkelen? Zo ja, op welke manier? (pag.
94)In de cao 2003 voor het primair en voortgezet onderwijs is afgesproken
een activiteitenplan op te zetten en uit te voeren op het terrein van reïntegratie
en preventie. Voor dit plan is € 5 miljoen beschikbaar. Een belangrijk onderdeel hiervan is de reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsongeschikten.
Voorts worden door sociale partners in de onderwijssector de mogelijkheden
bezien voor invulling van een tweede fase arboconvenanten in primair- en voortgezet
onderwijs. In deze tweede fase zal ook nadrukkelijk aandacht besteed worden
aan de reïntegratie van arbeidsongeschikten. Voorts zullen met Loyalis
afspraken gemaakt worden over de uitvoering van een Quickscan van het WAO-bestand
om een beeld te krijgen van het arbeidsmarktpotentieel en de bemiddelbaarheid
van arbeidsongeschikt onderwijspersoneel. Op basis hiervan zullen concrete
projecten – onder andere in het kader van eerdergenoemde cao-afspraak
en de tweede fase arboconvenanten – gestart worden.Ten aanzien van reïntegratiemogelijkheden van onderwijspersoneel
dat een WAO-uitkering geniet kan nog het volgende worden opgemerkt. Volledig
arbeidsongeschikt personeel komt in de regel niet in aanmerking voor reïntegratie.
Daarnaast heeft het bestand als kenmerk dat het vergrijst. De beperkte mogelijkheden
voor reïntegratie nemen hierdoor nog verder af, omdat ouderen minder
vaak het werk hervatten. Van de 28 615 WAO-ers in het primair en voortgezet
onderwijs zijn er 14 954 (52%) volledig arbeidsongeschikt (bron: UWV,
2e kwartaal 2003). Iedere gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer wordt waar
mogelijk herplaatst bij de eigen werkgever, dan wel naar een baan geleid bij
een andere werkgever. Uit cijfers van UWV blijkt dat van het totaal aantal
gedeeltelijk arbeidsgeschikten in het primair en voortgezet onderwijs van
13 661 er 40% de restcapaciteit volledig benut. Dit gaat om 5 513
personen die in het genot zijn van een zogenaamde herplaatsingstoelage, HPT
(Bron: UWV, ultimo 2002).Uit cijfers van Loyalis over het jaar 2000 blijkt dat van de gedeeltelijk
arbeidsgeschikten die niet de volledige restcapaciteit benutten de helft werkzaam
is. Uit deze cijfers blijkt dat een aanzienlijk deel van de gedeeltelijk arbeidsongeschikten
werk heeft naast de uitkering.Naast reïntegratie wordt veel aandacht besteed aan preventie en het
voorkomen van inactiviteit. Een actief ziekteverzuimbeleid in de sector onderwijs
gericht op het terugdringen van afwezigheid wegens ziekte draagt bij aan het
voorkomen van instroom in arbeidsongeschiktheidsregelingen. In de cao primair
en voortgezet onderwijs 2003 zijn – als onderdeel van het reeds genoemd
activiteitenprogramma – afspraken gemaakt over verdere reductie van
het ziekteverzuim ultimo 2004. Voorts hebben de aciviteiten in het kader van
het arboconvenant een belangrijke bijdrage geleverd aan de vermindering van
het ziekteverzuim en de instroom in de WAO. Nieuwe wetgeving draagt voorts
bij aan de voorkoming van instroom in de arbeidsongeschiktheidsregelingen.
De Wet Suwi (1–1-2002) en de Wet verbetering poortwachter (1–4-2002)
leggen de verantwoordelijkheid voor de reïntegratie van de zieke werknemer
nadrukkelijk neer bij werkgever en werknemer.200Op welk moment toetst u de kleuters die niet op vierjarige
leeftijd naar school gaan maar die pas op een later moment instromen? (pag.
45, 50).In het Hoofdlijnenakkoord is het voornemen opgenomen de toedeling van
de middelen voor de bestrijding van onderwijsachterstanden aan scholen te
baseren op feitelijke achterstand. Op 31 oktober 2003 ontvangt de Tweede Kamer
een hoofdlijnenbrief over het toekomstig onderwijsachterstandenbeleid.De mogelijkheden van het introduceren van een begintoets, die de feitelijke
achterstand van een leerling moet vaststellen, moeten de komende tijd worden
onderzocht. Over het gebruik van de begintoets zal met het veld overleg worden
gevoerd. Hierbij zal informatie die reeds bekend is over (begin)toetsen
en relevant is voor het onderwijsachterstandenbeleid, worden betrokken, zoals
het recente advies van de Onderwijsraad «Wat scholen toevoegen»
en het binnenkort te verwachten advies van de inspectie «Het bepalen
van de toegevoegde waarde door basisscholen».201Wordt het persoonsgebonden nummer van leerlingen zonder
sofi-nummer later ook hun sofi-nummer? (pag. 95)Neen.202Wat zijn de gevolgen voor kleine scholen voor voortgezet
onderwijs als gevolg van het afschaffen van de leeftijdscorrectie voor leraren
bij het bepalen van de gemiddelde personeelslast per school? Welke besturenorganisaties
steunen het pakket aan maatregelen niet? Waarom is de Vereniging voor management
in het voortgezet onderwijs (VVO) hierin een gesprekspartner? (pag. 96)De gevolgen van het afschaffen van de leeftijdscorrectie voor leraren
zijn voor kleine scholen vergelijkbaar als voor grotere scholen. Een school
met een relatief oud personeelsbestand (klein of groot) gaat er op het moment
van afschaffen op achteruit, een school met een relatief jong personeelsbestand
gaat er op vooruit. De gemiddelde leeftijd van het onderwijzend personeel
van een school fluctueert door de jaren heen. Een relatief oude school gaat
op een gegeven moment verjongen, als oudere personeelsleden met pensioen gaan.
Door de jaren heen zal afschaffen van de leeftijdscorrectie voor een school
dan ook normaal gesproken weinig effect hebben.Overigens was het verband tussen de gemiddelde leeftijd van het onderwijzend
personeel en de hoogte van de bekostiging de afgelopen jaren al verminderd.
Dat kwam onder meer door het inkorten van de carrièrelijnen en toenemende
functie- en beloningsdifferentiatie.De VOS/ABB en de VBS steunen het pakket aan maatregelen niet. De overige
besturenorganisaties en de VVO steunen het pakket wel.In het Bestuurlijk overleg bekostiging voortgezet onderwijs (BOVO) overlegt
OCW met de besturenorganisaties over voorgenomen beleid, vooral op het gebied
van bekostiging. De VVO neemt als waarnemer deel aan dat overleg. Ik ben voorstander
van die rol van de VVO. Het is voor mij erg belangrijk te weten wat het management
van vo-scholen vindt van voorgenomen beleid en de gevolgen daarvan op de werkvloer.203Hoe lang gaat de overgangsregeling duren met betrekking
tot de herverdeeleffecten van de vereenvoudiging in de bekostigingsregels
in het voortgezet onderwijs? (pag. 96)Drie jaar.204Kan de regering garanderen dar er voldoende praktijkplaatsen
zullen zijn voor de leerlingen in het praktijkonderwijs? Welk beleid voert
de regering om voldoende praktijkplaatsen voor het praktijkonderwijs te realiseren?
Verwacht de regering in de komende periode dat er een verdringingseffect optreedt?
Zo ja, op welke wijze garandeert de regering goed onderwijs voor deze groep
leerlingen? (pag. 97)Het verwerven van stageplaatsen voor leerlingen in het praktijkonderwijs
is tot nu toe een aangelegenheid geweest tussen scholen voor praktijkonderwijs
en de regionale arbeidsmarkt. Scholen voor praktijkonderwijs zijn
er door hun goede relaties met het bedrijfsleven in de afgelopen periode in
geslaagd voldoende stageplaatsen te vinden voor hun leerlingen. Hoe zich de
stagemarkt voor deze leerlingen in verband met de economische situatie in
de komende periode ontwikkelt, is nog moeilijk te voorspellen. In het periodiek
overleg dat ik voer met vertegenwoordigers van het praktijkonderwijs is dit
thema een vast agendapunt.205Wat is de huidige stand van het praktijkonderwijs?
Hoeveel leerlingen zitten er in het praktijkonderwijs? Hoe hoog is de uitval?
Bestaat er overzicht hoe het vergaat met kinderen uit het praktijkonderwijs?
(pag. 97)Het huidige praktijkonderwijs is onderverdeeld in afdelingen van een vbo-school,
of van een scholengemeenschap waarvan in ieder geval een vbo-school deel uitmaakt
en scholen voor praktijkonderwijs met lumpsumbekostiging voortgezet onderwijs.
Daarnaast zijn er zelfstandige scholen voor praktijkonderwijs die voor de
personele bekostiging nog aangewezen zijn op declaratiesystematiek (FBS) en
de materiële bekostiging als gevolg van het VELO-systeem.In totaal zitten er 22 718 leerlingen in het praktijkonderwijs, waarvan
6 493 leerlingen aan afdelingen en scholen voor praktijkonderwijs met
lumpsumbekostiging vo en 16 225 leerlingen aan scholen voor praktijkonderwijs
met declaratiebekostiging.Het praktijkonderwijs is niet gericht is op het behalen van een startkwalificatie
maar op arbeidstoeleiding. Er is ook geen verplichte cursusduur maar een maximale
verblijfsduur tot en met het 19de jaar vastgesteld. Leerlingen verlaten het
praktijkonderwijs als zij de mogelijkheid hebben een andere opleiding te volgen
of een plaats hebben gevonden op de arbeidsmarkt waar de school hen naar toe
heeft geleid. Van uitval is geen sprake.Het Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs heeft het IVA verzocht onderzoek
te doen naar de uitstroom van leerlingen uit het praktijkonderwijs. De resultaten
zijn aan het einde van dit jaar beschikbaar.206Welke financiële middelen zijn er beschikbaar
voor de invoering van de lumpsum voor de 10% van het praktijkonderwijs dat
niet onder bevoegd gezag voor het primair onderwijs valt? (pag. 97)Het gaat ongeveer om 10 scholen. Deze scholen mogen echter niet tussen
wal en schip vallen. Ik zal ervoor zorgdragen dat ook deze scholen een adequaat
aanbod zullen ontvangen.207Wanneer beoogt de regering de twee bekostigingsstelsels
in het praktijkonderwijs te hebben gestroomlijnd tot één model?
(pag. 97)Het moment van invoering van lumpsum in het praktijkonderwijs mag in elk
geval niet later vallen dan de invoering van de lumpsum in het primair onderwijs,
te weten 1 augustus 2006. Op dit moment vormt de beoogde invoeringsdatum nog
onderwerp van overleg tussen OCW en onderwijsorganisaties.208Voor het realiseren van de lumpsum in het praktijkonderwijs
zijn geen extra middelen voorzien. Welke garanties bouwt u in om te voorkomen
dat het praktijkonderwijs met een tekort aan middelen komt te zitten? (pag.
98)Voor de overgang naar het nieuwe bekostigingssysteem zijn ten behoeve
van het primair onderwijs middelen gereserveerd. De inzet van deze middelen
is gericht op de versterking van het schoolmanagement en schoolbesturen, voor
specifieke maatregelen voor kleine scholen, én voor instrumentontwikkeling.Deze middelen komen ook ten goede aan schoolbesturen die het bevoegd gezag
zijn van één of meer scholen voor praktijkonderwijs omdat circa
90% van de scholen voor praktijkonderwijs valt onder het bevoegd gezag van
scholen in het primair onderwijs. Over de precieze inrichting van het flankerend
beleid worden, in overleg met de onderwijsorganisaties, nadere dan wel voor
het praktijkonderwijs specifieke voorstellen ontwikkeld. Voor het overige
verwijs ik u naar het antwoord op vraag 206.209Mede op basis van de ervaringen van de introductie
van de lumpsum in het voortgezet onderwijs zal de omzetting van de declaratiebekostiging
naar een lumpsumbekostiging voor het praktijkonderwijs «nauwlettend»
gevolgd worden. Welke consequenties of bijsturing kan dit tot gevolg hebben?
(pag. 98)De overgang van de resterende praktijkscholen met declaratiebekostiging
naar de lumpsumbekostiging voortgezet onderwijs zal, analoog aan de ontwikkelingen
binnen het primair onderwijs, plaatsvinden met inachtneming van een overgangsregeling
en maatregelen gericht op het versterken van het beleidsvoerend vermogen van
de desbetreffende schoolbesturen. Er valt echter op voorhand niet te voorspellen
of er daarnaast nog aanvullende dan wel specifieke maatregelen nodig zullen
zijn. De ervaring leert dat bij een dergelijke operatie zoals bij de invoering
van lumpsum in het voortgezet onderwijs de vinger aan de pols gehouden moet
worden.210Hebben de uitgebreidere mogelijkheden voor «werkend
leren» ook geleid tot concrete afspraken met het veld om schoolverlaters
vanuit de basisberoepsgerichte leerweg (bbl) op het vmbo de mogelijkheid te
bieden deel te nemen aan een bbl-traject niveau 1 of 2 binnen een regionaal
opleidingscentrum (roc)? Met andere woorden: welke inspanningen worden gedaan
om de drempel «eerst een arbeidsovereenkomst, anders geen toelating
tot de bbl-opleiding» weg te nemen? (pag. 103)Meer mogelijkheden voor werkend leren in de vorm van leer-werktrajecten
(bbl-vmbo) hebben in het veld geleid tot meer contacten en afspraken tussen
vmbo-scholen en roc's. Leer-werktrajecten worden immers verzorgd op basis
van een samenwerkingsovereenkomst tussen de vmbo-school en het roc. Hierbij
is in elk geval aan de orde het voorzien in een doorlopende leerweg. Het kan
daarbij gaan om zowel leerlingen met diploma (in principe doorstroom naar
niveau 2) als zonder diploma basisberoepsgerichte leerweg/leer-werktraject
vmbo (in principe doorstroom naar niveau 1).Het blijft van groot belang, ook voor de jongeren die uitvallen binnen
het vmbo en instromen in het mbo, dat jongeren een kwalitatief goede beroepsopleiding
volgen. De beroepspraktijkvorming maakt onderdeel uit van de beroepsopleiding.
Dit betekent dat de bpv-plek aan kwaliteitseisen moet voldoen.Zoals ook aangegeven in het plan van aanpak jeugdwerkloosheid is het van
belang dat er voldoende bpv-plaatsen beschikbaar zijn. Ik ben in overleg met
Colo om te bekijken hoe het volume aan bpv-plaatsen op peil gehouden kan worden.
In aanvulling hierop is in het plan van aanpak jeugdwerkloosheid
aangekondigd dat zal worden verkend wat de mogelijkheden zijn om simulatieplaatsen
te erkennen. Daarnaast wordt in overleg met Colo en Bve Raad onderzocht of
de eisen aan de bpv's nog wel voldoen, wanneer we trajecten willen inzetten
als opstap naar een startkwalificatie, zoals de voorgenomen assistentroute
(mbo-niveau 1) in het vmbo.Voor de groep risicodeelnemers zal het niet altijd mogelijk zijn om op
tijd (voor 31 december van het jaar van inschrijving) een erkende bpv-plaats
te vinden. Om deze reden krijgen instellingen sinds 1999 meer ruimte als het
gaat om de invulling van de beroepspraktijkvorming (wijziging van de uitvoeringsregeling
WEB in verband met risicodeelnemers, BVE/Bestel/2001/22 168). Met deze
regeling krijgen instellingen een half jaar (1 juni t+1) uitstel voor de termijn
waarbinnen een bpv-overeenkomst moet zijn gesloten. Daarnaast biedt de regeling
andere mogelijkheden voor het opdoen van praktijkervaring: (a) een arbeidsplaats
bij een bedrijf in de regio of (b) een dienstbetrekking c.q. werkervaringsplaats
volgens de Wet integratie werkzoekenden (WIW).211Welke effecten heeft de huidige economische situatie
op het regeringsvoornemen «meer mogelijkheden voor werkend leren»?
Is de regering van mening dat er ook in de toekomst voldoende leer-trajectplaatsen
beschikbaar zijn. Zo nee, op welke wijze gaat de regering werken aan een oplossing?
Hoe verhoudt die oplossing zich met het afschaffen van de fiscale facilitering?
(pag. 103)De huidige economische situatie en de ontwikkeling ervan in de toekomst
kan zeker van invloed zijn op het kunnen bieden van meer mogelijkheden voor
werkend leren. Voor wat betreft leer-werktrajecten blijkt uit een tussentijdse
rapportage dat in de eerste helft van dit jaar in het algemeen nog voldoende
plaatsen beschikbaar waren. Voor de toekomst wordt echter wel de zorg uitgesproken
of dit zo blijft.Een van de middelen die worden ingezet om voor voldoende leer-werktrajecten
te zorgen is het convenant dat is afgesloten met het MKB, waarbij de doelstelling
is om deze kabinetsperiode 10 000 extra leer-werkbanen in het MKB beschikbaar
te krijgen. In het Plan van aanpak Jeugdwerkloosheid is verder de ambitie
opgenomen om juist in deze moeilijke economisch tijd 40 000 extra (leer)
werkbanen te realiseren.De fiscale facilitering voor leer-werktrajecten in het vmbo en beroepspraktijkvorming
in het mbo blijft gehandhaafd.212Bestaan er op dit moment gegevens betreffende een motiverend
schoolklimaat, maatwerk, competent en voldoende personeel, leerprocessen op
maat, leerwerkplekken, moderne inventaris, kwaliteitszorg, samenwerking met
andere partijen? Zo ja, wat zijn deze? (pag. 103)Gegevens over deze onderwerpen zijn te vinden in diverse documenten die
de Kamer eerder zijn toegestuurd. De belangrijkste daarvan zijn:* Onderwijsverslag 2002 van de Inspectie;* De arbeidsmarktbarometer;* De monitor kaderregeling impuls;* De eerste monitorbrief beroepskolom.213Op basis van welke gegevens zal de regering beoordelen
of zij haar doelstelling van 30% minder voortijdig schoolverlaters heeft gehaald?
Bestaan er voldoende betrouwbare cijfers voor 1999? (pag. 104)In het kader van het onderwijsachterstandenbeleid is de Lissabon doelstelling
vertaald richting vsv-beleid: het aantal jongeren dat zonder startkwalificatie
het onderwijs verlaat moet in 2010 met 50% teruggebracht zijn ten opzichte
van 2000. Als tussendoel is gesteld dat in 2006 een reductie van 30% minder
voortijdige schoolverlaters moet zijn gerealiseerd ten opzichte van 1999.Om na te kunnen gaan of de onderwijsdoelstelling ook wordt gerealiseerd
is het aantal jongeren dat in 1999 respectievelijk 2000 door de rmc's werd
geregistreerd gepresenteerd als nulmeting, met als kanttekening dat de registratiefunctie
van de rmc's nog niet sluitend was. Vervolgens is in 2001 de RMC-wet ingevoerd,
waardoor onderwijsinstellingen verplicht zijn om per 1 januari 2002 ook de
niet-leerplichtige uitvallers van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie
aan te melden bij een rmc. Door het verplichte karakter van de aanmeldingen
zijn in 2002 beduidend meer jongeren geregistreerd dan in 2001 (70 500
respectievelijk 47 100).Als belangrijkste verklaring voor deze stijging heb ik in de Voortgangsrapportage
voortijdig schoolverlaten 2002, die per brief (met kenmerk BVE/BDenI/03/42 663)
aan de Tweede Kamer is gezonden, gewezen op de verbeterde registratie als
gevolg van de invoering per 1 januari 2002 van de meldplicht uit de RMC-wet
en kan worden gesteld dat de rmc's er steeds beter in slagen de doelgroep
in het vizier te krijgen. Als de Sardes-gegevens over herkomst vergeleken
worden met de deelnemersgegevens is het vermoeden dat de groep jongeren in
het vmbo (mede vanwege de leerplicht) beter in beeld is dan dezelfde groep
in het mbo. We kunnen dan ook niet uitsluiten dat de registratie nog niet
100% sluitend is en dat de betere registratie ook de komende jaren nog een
verhogend effect zal hebben op het aantal geregistreerde voortijdig schoolverlaters.Tenslotte, pas na de implementatie van het onderwijsnummer voor de mbo-deelnemer
vanaf 1 januari 2006 kunnen we op basis van meer betrouwbare gegevens
conclusies trekken.214Waarom is het gelijk houden van doorstroom van het
voortgezet onderwijs naar het hoger onderwijs en het studierendement in het
hbo en wo een voldoende ambitieuze doelstelling? Wordt een teruggang verwacht
en waardoor wordt deze dan veroorzaakt? (pag. 105)Zoals in de begroting aangegeven is het streven om de doorstroom van het
voortgezet onderwijs naar het hoger onderwijs, het aantal geslaagden en het
studierendement in het hbo en wo tenminste gelijk te houden en zo mogelijk
nog te verhogen. Er is dus geen sprake van dat het gelijk houden van deze
indicatoren een voldoende ambitieuze doelstelling wordt geacht. Ook wordt
geen teruggang verwacht.215Hoe hebben de uitvalcijfers zich de afgelopen jaren
ontwikkeld per schooltype? Kunt u een overzicht geven van uitval van leerlingen,
op basis van de meest recente cijfers, in verhouding tot het totale aantal
leerlingen, onderscheid makend tussen leerlingen met en zonder diploma? (pag.105,113)Zie onderstaande tabel. Daarin is voor de jaren 1998, 2000 en 2002 aangegeven
het totaal aantal leerlingen per schooltype, en het % leerlingen dat uitvalt
zonder diploma. Er zijn geen uitvallers met diploma. 199820002002 Totaal leerlingen Uitval % Totaal leerlingen Uitval % Totaal leerlingenUitval % Ivbo62 3269,2872 29910,9383 76912,17Mavo102 1471,78100 2371,81100 1401,94vbo105 9474,3698 4784,25104 0893,92havo127 2672,92122 7082,74121 0973,35vwo130 3712,79128 3042,80128 3742,56Totaal*852 7002,77861 4812,97873 4283,30* inclusief brugjaren216Wat is het doorstroompercentage van havo naar vwo in
de afgelopen jaren? (pag.106)De doorstroompercentages zijn als volgt: 1998199920002001havo – vwo10,3%7,3%2,9% 3,9%Bij de invoering van de nieuwe tweede fase is aanvankelijk de doorstroom
gedaald. Dat is verklaarbaar: de invoering gaf onzekerheid en bovendien voelden
leerlingen havo «oud» zich waarschijnlijk niet gemotiveerd om
door te stromen naar vwo «nieuw». Nu deze effecten zijn uitgewerkt,
blijkt de doorstroom weer te stijgen. 217Welke overwegingen hebben een rol gespeeld bij het
verstrekken van de opdracht om de studies over de tweede fase te inventariseren
aan het Instituut voor de Lerarenopleiding te Amsterdam? Waarom is gekozen
voor deze instelling? Waarom maakt het ministerie voor OW deze inventarisatie
niet eigenhandig? (pag. 107)Er verschijnt jaarlijks een veelheid aan onderzoeksbevindingen over de
tweede fase havo en vwo, de laatste tijd in het bijzonder gericht op de aansluiting
met het hoger onderwijs. Vanuit een oogpunt van onafhankelijkheid is er voor
gekozen deze taak buiten het ministerie te laten uitvoeren. Na een offerteprocedure
is gekozen voor het Instituut voor de Lerarenopleiding te Amsterdam, onder
meer op grond van de achtergrond van de uitvoerenden, die beschikken over
een brede kennis op het gebied van de tweede fase en aansluitingsvraagstukken.218Beschikt het vmbo over voldoende leerwerkplekken? (pag.
111)Voor wat betreft leer-werktrajecten blijkt uit een tussentijdse rapportage
dat in de eerste helft van dit jaar in het algemeen nog voldoende plaatsen
beschikbaar waren. Voor de toekomst wordt echter wel de zorg uitgesproken
of dit zo blijft.Een van de middelen die worden ingezet om voor voldoende leer-werktrajecten
te zorgen is het convenant dat is afgesloten met het MKB, waarbij de doelstelling
is om deze kabinetsperiode 10 000 extra leer-werkbanen in het MKB beschikbaar
te krijgen.219Hoeveel van de € 350 miljoen dat bestemd
is voor de zorgstructuur wordt door de scholen ook daadwerkelijk daaraan besteed?
(pag.112)Van de genoemde € 350 miljoen wordt op basis van geïndiceerde
leerlingen ruim € 320 miljoen in de reguliere bekostiging aan de
scholen toegekend. Het resterend budget wordt aan de samenwerkingsverbanden
toegekend.Gegevens over de daadwerkelijke aanwending van dit budget zijn op dit
moment niet beschikbaar. In 2004 zal een onderzoek starten dat moet leiden
tot meer inzicht in de vormen van zorg en de kosten ervan.Met de «stuurgroep kwaliteit voor de leerlingzorg vmbo en pro»
vindt de voorbereiding thans plaats.220Uit welk onderzoek blijkt dat 85% van de leerlingen,
onderwijzend personeel en onderwijsondersteunend personeel zich veilig voelt?
(pag. 112)Dit blijkt uit het onderzoek «Veilige scholen en (pro)sociaal gedrag
in het voortgezet onderwijs» van dr. Ton Mooij van het ITS, 2001. Gegevens
uit het onderwijsverslag van de Inspectie van het Onderwijs alsmede de resultaten
van het Nibud onderzoek onder scholieren bevestigen deze cijfers.221Waarom is een lichte teruggang van de veiligheid op
scholen (van de huidige 85% naar 80%) voor de regering nog acceptabel? Is
de regering het niet verplicht aan de burgers ervoor te zorgen dat iedereen
zich veilig kan voelen op scholen en dient zij hier daarom expliciet naar
te streven? (pag. 112)Een dezer dagen ontvangt de Kamer een brief over veiligheid in het onderwijs
waarin deze materie uitgebreid aan de orde komt. Ik verwijs u naar deze brief.222Zoekt de regering naar oplossingen voor leerlingen
uit het voortgezet speciaal onderwijs (vso) die door het afschaffen van de
staatsexamens niet meer in staat zijn om een startkwalificatie te halen? (pag.
113)De staatsexamenmogelijkheid is niet afgeschaft. Voor leerlingen uit het
vso blijft het mogelijk langs deze weg een startkwalificatie te halen. Ook
is het altijd mogelijk om via de extraneusregeling examen te doen op een reguliere
school voor voortgezet onderwijs voor leerlingen van buiten het voortgezet
onderwijs.223Vanaf 2007 moet op minimaal 25% van de scholen
het doorlopen van een maatschappelijke stage mogelijk zijn. Betekent dat ook
dat de regering rekent op 100% deelname van leerlingen op die 25% van de scholen?
Op welke aantallen leerlingen is de € 34 miljoen structureel gebaseerd?
Stel dat de belangstelling overweldigend is en veruit de 25% overstijgt, is
dat mogelijk? Houdt de regering daar rekening mee? (pag. 113)Met een brief aan de Tweede Kamer informeren de staatssecretaris van VWS
en ik u in oktober over de voortgang van de maatschappelijke stages. De brief
bevat de aankondiging van de start met 10 pilots nog in dit najaar, waarbij
onderzoek wordt gedaan naar succesfactoren en valkuilen. Het beoogde effect
van deze pilots is een in de praktijk beproefd stappenplan voor de invoering
van maatschappelijke stage. Het stappenplan zal onder andere aandacht besteden
aan de inbedding van maatschappelijke stage in het onderwijsprogramma, de
praktische vormgeving ervan, de ondersteuningsbehoeften van scholen en maatschappelijke organisaties en de bereidheid van leerlingen, scholen en maatschappelijke
organisaties om te participeren in de maatschappelijke stage.Voor de maatschappelijke stage en de leerlingbegeleiding is een bedrag
beschikbaar dat oploopt van € 4 miljoen in 2004 tot € 34
miljoen vanaf 2007. Ongeveer driekwart hiervan is bestemd voor versterking
en leerlingbegeleiding. De deelnemersaantallen zijn streefcijfers; eerst zal
het resultaat van de pilots worden afgewacht. Over de opbrengsten van de stages
in de pilots, de eruit voortvloeiende extra activiteiten en de promotie- en
implementatiecampagne zullen wij u voor eind 2004 verder informeren (zie ook
het antwoord op vraag 84).224Waarom is er één budget voor leerlingbegeleiding
en maatschappelijke stage? Zijn dit niet twee heel verschillende instrumenten?
Hoe wordt dit budget over beide instrumenten verdeeld? (pag. 113)Zie het antwoord op vraag 84.225Op welke wijze kan de gemeente een regierol blijven
vervullen voor de brede school als de middelen voor gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
(goa) naar de scholen gaan en op het gebied van de jeugdzorg de provincie
steeds meer gaat coördineren? Welke prikkels zullen er nog voor gemeenten
zijn om in het brede-school-concept te investeren? (pag. 114)Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het integrale jeugdbeleid en hebben
bij brede scholen de regie. Brede scholen worden gekenmerkt door intensieve
samenwerking tussen diverse disciplines. Naast het onderwijs zijn ook instellingen
uit de sectoren welzijn, kinderopvang, zorg, sport en cultuur betrokken. De
gemeente heeft als financier van een aantal van deze instellingen direct belang
bij het organiseren van samenwerking tussen deze partijen om meerwaarde te
genereren.De Tweede Kamer zal nog voor de begrotingsbehandeling een brief ontvangen
over de uitwerking van de voornemens uit het hoofdlijnenakkoord ten aanzien
van het onderwijsachterstandenbeleid. In deze brief wordt ook aandacht besteed
aan rol van gemeenten ten aanzien van het onderwijsachterstandenbeleid.226Kan de regering een budgettair overzicht geven van
de gelden die de verschillende ministeries en instellingen voor de operatie
JONG beschikbaar hebben in 2003 en 2004? (pag. 114)Op 1 januari 2003 is de operatie JONG gestart als interdepartementaal
samenwerkingsverband tussen de departementen van VWS, Justitie, OCW, SZW en
BZK. De concrete opdracht voor de operatie JONG is om meer samenhang in het
jeugdbeleid te brengen en daartoe uit te gaan van wat in de uitvoering als
belangrijkste knelpunten wordt ervaren. Daarmee is ook het functioneren op
het terrein van het jeugdbeleid van de rijksoverheid zelf onderdeel van de
operatie. Er moet daartoe een gezamenlijke marsroute voor de komende jaren
komen. De Jeugdagenda is daarvoor het vertrekpunt. Ze is het resultaat van
gesprekken met het veld en bevat een aantal prioriteiten van aan te pakken
knelpunten. De Jeugdagenda zal in oktober naar uw Kamer worden gezonden.De operatie wordt uitgevoerd met medewerkers van de verschillende departementen
die voor een deel van hun tijd zijn gedetacheerd bij het project. Bij het
project gaat het primair om de ketenbenadering. Er zijn geen extra middelen
nodig naast een projectbegroting van € 450 000,– voor
2003. Op dit moment wordt de totale organisatie van de operatie JONG
bezien waarbij ook de projectkosten voor 2004 en volgende jaren worden begroot.
De projectkosten worden door de vijf departementen gezamenlijk betaald.227Welke rol zullen gemeenten niet meer spelen in het
achterstandsbeleid nu de middelen rechtstreeks naar de scholen gaan? Wat is
het oordeel van de regering over de rol die gemeenten de afgelopen jaren hebben
gespeeld bij het achterstandsbeleid? In hoeverre is het verdwijnen hiervan
een gemis voor de individuele scholen en de doelmatige verdeling van de middelen?
(pag. 115)De voornemens uit het Hoofdlijnenakkoord op het terrein van het onderwijsachterstandenbeleid
noodzaken tot een herijking van dit beleid. Dit heeft onder meer gevolgen
voor de verantwoordelijkheidsverdeling tussen scholen en gemeenten en de toedeling
van financiële middelen. Over de nadere uitwerking van de voornemens
uit het Hoofdlijnenakkoord ontvangt de Tweede Kamer op 31 oktober 2003 een
brief. Hierin is opgenomen hoe de rol van gemeenten er in het toekomstig onderwijsachterstandenbeleid
uit zal zien en wordt ingegaan op de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
scholen, gemeenten en rijk.228Waar is de doelstelling om de doorstroming van allochtone
leerlingen met 4% in 2006 te verhogen op gebaseerd? Hoe lang zal het duren
voordat de doorstroom van allochtonen en autochtonen gelijk is als de doorstroom
van allochtonen jaarlijks met 1% toeneemt? (pag. 115)De doelstelling om de doorstroming van allochtone leerlingen naar havo/vwo
in 2006 met 4% te verbeteren is gebaseerd op de ervaringen met het tempo waarin
allochtone leerlingen hun leerprestaties verbeteren. Bij een vermindering
van de achterstand met 1% per jaar zal het 10 tot 20 jaar duren voordat de
doorstroming van allochtone leerlingen gelijk is aan die van de autochtone
leerlingen. Dit is afhankelijk van de verschillende maten van achterstand
die de onderscheiden groepen kenmerken.229Kunt u een precieze definitie geven van wat schakelklassen
zijn? Hoe werken schakelklassen in de praktijk? Blijft er naast schakelklassen
ruimte voor ondersteunend taalonderwijs gedurende het primair onderwijs? Is
daar genoeg geld voor, met name voor achterstandsscholen? Hoe kan dit taalondersteunend
onderwijs in de praktijk plaatsvinden? (pag. 116)Schakelklassen bestaan in de praktijk in meerdere vormen en zijn bestemd
voor leerlingen die op een vo-leeftijd Nederland binnenkomen. Er is ruimte
gelaten aan scholen en gemeenten in het kader van de cumi-vo-regeling respectievelijk
GOA om dit instrument op maat te snijden voor de lokale situatie. In het voortgezet
onderwijs worden schakelklassen gebruikt om allochtone leerlingen die nieuw
in het Nederlands onderwijs instromen op te vangen en voor te bereiden op
een zo snel mogelijke deelname aan het reguliere onderwijs. Schakelklassen
dienen ook om leerlingen tijdelijk op te vangen als tussenstap naar het reguliere
of het speciale onderwijs. De Inspectie van het Onderwijs voert momenteel
een evaluatieonderzoek uit naar de verschillende vormen van eerste opvang
anderstaligen (voorheen internationale schakelklassen). Hierover zal de Inspectie
aan de Kamer rapporteren.230Denkt de regering aan schakelklassen binnen de school
of buiten de school, of wellicht allebei? In het geval van schakelklassen
binnen de school, bent u niet bang voor (dure) versnippering? (pag. 116)Schakelklassen bestaan in de praktijk in meerdere vormen. Er is ruimte
gelaten aan scholen en gemeenten in het kader van de cumi-vo-regeling respectievelijk
GOA om dit instrument op maat te snijden voor de lokale situatie. Dit kan
zowel binnen als buiten de school zijn. Schakelklassen kunnen heel effectief
zijn en leiden niet tot versnippering.Met het nieuwe arrangement voor onderwijsachterstandenbeleid (zie ook
vraag 250) wordt uitdrukkelijk ook bezien hoe dit instrument kan worden ingezet
inclusief de financiering. Er zal daarbij ook aandacht zijn voor ondersteunend
taalonderwijs gedurende het primair onderwijs.Zie ook het antwoord op vraag 229.231Hoeveel besparing wordt er gerealiseerd met de nieuwe
regeling dat scholen voor cumi-leerlingen die langer dan acht jaar in Nederland
zijn, geen aanvullende bekostiging meer krijgen? (pag. 116)De besparing in het kader van de nieuwe cumi-regeling bedraagt € 12,0
miljoen structureel onder aftrek van een tijdelijk overgangsbudget voor scholen
die er meer dan 1% op achteruit gaan. De taakstelling subsidies bedraagt structureel € 9,4
miljoen. Omdat een maatregel nu eenmaal niet «half» getroffen
kan worden is de opbrengst in dit geval iets groter dan de taakstelling. Het
verschil zal aan de scholen ten goede komen.232Welke rol ziet de regering voor zichzelf bij het opzetten
van een «nieuw bestuurlijk, zakelijk arrangement» inzake de rol
van de gemeenten bij het aanpakken van onderwijsachterstanden? Op welke termijn
kan de Kamer de resultaten van dit overleg verwachten? (pag. 117)De voornemens uit het Hoofdlijnenakkoord op het terrein van het onderwijsachterstandenbeleid
noodzaken tot een herijking van dit beleid. Dit heeft onder meer gevolgen
voor de verantwoordelijkheidsverdeling tussen scholen en gemeenten en de toedeling
van financiële middelen. Over de nadere uitwerking van de voornemens
uit het Hoofdlijnenakkoord ontvangt de Tweede Kamer op 31 oktober 2003 een
brief. Hierin is opgenomen hoe de rol van gemeenten er in het toekomstig onderwijsachterstandenbeleid
uit zal zien en wordt ingegaan op de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
scholen, gemeenten en rijk.233In hoeverre zal het verlies van het financieel instrument
voor gemeenten het voor hen moeilijker maken te komen tot een goede afstemming
tussen school en buitenschoolse schakels? Hoe oordeelt de VNG hierover? (pag.
117)De voornemens uit het Hoofdlijnenakkoord op het terrein van het onderwijsachterstandenbeleid
noodzaken tot een herijking van dit beleid. Dit heeft onder meer gevolgen
voor de verantwoordelijkheidsverdeling tussen scholen en gemeenten en de toedeling
van financiële middelen. Over de nadere uitwerking van de voornemens
uit het Hoofdlijnenakkoord ontvangt de Tweede Kamer op 31 oktober 2003 een
brief. Hierin is opgenomen hoe de rol van gemeenten er in het toekomstig onderwijsachterstandenbeleid
uit zal zien en wordt ingegaan op de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
scholen, gemeenten en rijk.Met de VNG heb ik inmiddels bestuurlijk overleg gevoerd over de brief
die de hoofdlijnen van het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid bevat.234In hoeverre ziet de regering mogelijkheden om de overmatige
vlottende activa van scholen in het voortgezet onderwijs in te zetten voor
verbetering van het onderwijs? (pag. 118)In het antwoord op vragen van de leden Lambrechts en Van der Laan van
18 september heb ik aangegeven dat de instellingen, dus ook de scholen in
het voortgezet onderwijs, beschikken over reserves die passen bij een systeem
van lumpsum bekostiging. Tevens heb ik toen gemeld dat als zou blijken dat
er sprake is van overliquiditeit er bij de toekenning van eventuele nieuwe
extra middelen, uiteraard met uitzondering van de wettelijke bekostigingsregels,
daarmee rekening kan worden gehouden. In dat kader laat ik thans onderzoeken
of een vorm van normering (waar nodig gedifferentieerd per beleidsterrein)
om te ruime reservevorming tegen te gaan tot de mogelijkheden behoort.235Hoe groot is de liquiditeit van vmbo-scholen in vergelijking
met andere instellingen voor voortgezet onderwijs? (pag. 118)Het schoolbestuur legt jaarlijks een financiële verantwoording af
aan de minister. Hiertoe is het schoolbestuur verplicht jaarlijks een jaarrekening
in te dienen. Naast het bestuursverslag bevat de jaarrekening één
balans en één exploitatierekening. Hierin zijn de gegevens van
alle onder het bestuur vallende scholen verwerkt. Van de afzonderlijke scholen
is wel een deelexploitatierekening aanwezig, maar geen deelbalans. Ook wordt
bij het opmaken van de balans geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende
schoolsoorten die onder één bestuur vallen. Omdat informatie
over de liquiditeit van het vmbo niet separaat in de balans is terug te vinden
kan op de gestelde vraag geen antwoord worden gegeven.236Wat zijn precies de bestuursrechtelijke consequenties
van de ontwikkeling van instellingen naar «private instellingen met
een publieke taak»? Wat is de juridische status van instellingen nu?
welke status wordt beoogd en welke aanpassingen in wet- en regelgeving zijn
hiervoor nodig? (pag. 121)Er zijn nu geen bestuursrechtelijke consequenties aan de orde. De instellingen
in de bve sector zijn allen bijzondere instellingen, dat wil zeggen dat zij
onder een bevoegd gezag staan, zonder uitzondering een stichtingsbestuur.
Tevens opereren zij zonder winstoogmerk.De instellingen blijven bijzondere instellingen, met dien verstande dat
ik in het kader van good governance de mogelijkheid van een volledig als bevoegd
gezag optredend college van bestuur wil openen, met daarnaast een Raad van
Toezicht de het interne toezicht vervult. Verder zijn geen bestuursrechterlijke
wijzigingen voorzien. De constateringen over de aard van de instellingen hebben
met name betrekking op de aard van de bestuurlijke verhoudingen overheid –
instellingen.237Op welke wijze wordt het bevorderen van het ondernemerschap
van instellingen gerealiseerd? Op welke afwegingen zijn de bedragen van € 7
miljoen in 2006, resp. € 10 miljoen vanaf 2007 gebaseerd? (pag.
122)Wanneer gesproken wordt over het bevorderen van het ondernemerschap moeten
twee verschillende doelen onderscheiden worden. Aan de ene kant gaat het om
het vergroten van het ondernemerschap bij de instellingen, en
aan de andere kant gaat het om het vergroten van het ondernemerschap bij de
deelnemers. De bedragen die in de begroting worden genoemd zijn bedoeld om
het ondernemerschap bij de deelnemers te vergroten (door het introduceren
van nieuwe didactische leervormen) en het verzorgen van hulp voor jongeren
bij het opstarten van een eigen onderneming. De bedragen zijn gebaseerd op
de gedachte dat het hier ten eerste gaat om het invoeren van een intensieve
didactische leervorm, waarvoor (tijdelijk) extra inzet noodzakelijk is. Ten
tweede gaat het om het opstarten van een nieuwe functie binnen de onderwijsinstellingen
(het helpen opstarten van jonge ondernemers), waarvoor extra geld noodzakelijk
is.Het bevorderen van het ondernemerschap van de instellingen is een noodzakelijk
effect van de omslag naar instellingen voor leven lang leren, die de instellingen
deze kabinetsperiode moeten maken. Dit wordt gestimuleerd door meerdere maatregelen
uit de begroting. Het prikkelen tot innovatie, het verbeteren van de aansluiting
tussen onderwijs en (regionale) arbeidsmarkt, het versterken van de positie
in de regio, maar ook het versterken van de positie van bijvoorbeeld gemeenten
of de deelnemers. Dit zijn allemaal maatregelen die ervoor zorgdragen dat
een onderwijsinstelling oog krijgt voor haar regionale markt, en de positie
die zij hierop als publiek ondernemer inneemt.238Op welke wijze worden een goede beheersing van de Nederlandse
taal en het in acht nemen van algemeen aanvaarde waarden en normen in de bve-sector
gemeten?Vindt er een meting plaats aan het begin en aan het
eind van de opleiding? (pag. 122)Binnen de kwalificatiestructuur wordt via de eindtermen geformuleerd wat
er van de deelnemers op elk van de kwalificatieniveaus wordt verwacht. Hierin
worden kwaliteitseisen beschreven met het oog op het maatschappelijk en beroepsmatig
kunnen functioneren.239Wat zijn de consequenties, indien een leerling bij
het begin van een opleiding onvoldoende scoort op beheersing van de Nederlandse
taal en het in acht nemen van algemeen aanvaarde waarden en normen? Kan een
dergelijke leerling van een opleiding worden geweerd, en komt dit in de praktijk
voor? Wat zijn de consequenties, indien een leerling aan het eind van een
opleiding onvoldoende scoort op beheersing van de Nederlandse taal en het
in acht nemen van algemeen aanvaarde waarden en normen? Wordt dit aan het
eind van de opleidingen gemeten? Kan een leerling een diploma krijgen aan
het eind van een opleiding indien hij of zij onvoldoende scoort op beheersing
van de Nederlandse taal en het in acht nemen van algemeen aanvaarde waarden
en normen? (pag. 122)Indien een leerling bij het begin van een opleiding onvoldoende scoort
op beheersing van de Nederlandse taal en het in acht nemen van algemeen aanvaarde
waarden en normen, kent de bve-sector aparte aandacht voor specifieke doelgroepen
met onderwijsachterstanden. Binnen de WEB hebben de instellingen de mogelijkheid
leerroutes te ontwerpen voor specifieke doelgroepen op verschillende niveaus.
Voor individuele deelnemers kunnen voorbereidende en ondersteunende activiteiten
aan de opleiding worden toegevoegd, ter bevordering van het kunnen instromen
in en met een gunstig gevolg voltooien van de opleiding.Voor elke opleiding wordt een onderwijs- en examenregeling vastgesteld,
waaronder begrepen de eindtermen. Indien een leerling aan het eind van een opleiding onvoldoende scoort op deze eindtermen, wordt er geen
diploma behaald.240Hoe groot was het budget voorbereidende en ondersteunende
activiteiten (voa) in 2003? (pag. 122)Het budget 2003 bedraagt ruim € 79 miljoen.241Heeft de regering onderzocht wat de gevolgen zullen
zijn voor de mate waarin jongeren kiezen voor het volgen van een mbo-opleiding
op niveau 3 en 4? Wat zijn de gevolgen voor de doorstroom van mbo naar hbo?
(pag. 124)Er is geen specifiek onderzoek gedaan onder mbo-ers, maar er is wel gebruik
gemaakt van de ervaringen met de invoering van de prestatiebeurs in het hoger
beroepsonderwijs. Uit instroomgegevens in het hoger onderwijs blijkt dat de
totale instroom van studenten in het hoger onderwijs al jaren stijgt. Invoering
van de prestatiebeurs in 1996 heeft geen negatieve invloed gehad op deze trend.
Trekken we deze gegevens door naar het mbo, dan mag worden verwacht dat de
instroom in het mbo niet zal afnemen als gevolg van invoering van de prestatiebeurs.Ik verwacht dat door de invoering van de prestatiebeurs in het mbo meer
deelnemers een diploma halen op niveau 3 en 4, waardoor meer deelnemers kunnen
doorstromen naar het hbo.242Hoe denkt de regering over de angst bij (potentiële)
mbo studenten voor het stapelen van leningen? (pag. 124)Het stapelen van leningen in de zin van een prestatiebeurs schuld opbouwen
in het mbo én het hbo is zeer onwaarschijnlijk. Vaak zal een mbo-diploma
nodig zijn om te kunnen doorstromen van het mbo naar het hbo. De prestatiebeurs
van een mbo-deelnemer wordt bij het behalen van zijn diploma omgezet in een
gift. Bij de start van de hbo-opleiding krijgt hij nieuwe studiefinancieringsrechten.
In de voorlichting over de prestatiebeurs zal dit uitvoerig worden toegelicht.243Bestaat er een verschil tussen mbo-, hbo- en wo-studenten
in de mate waarin zij een studieschuld acceptabel vinden? Is hiernaar onderzoek
verricht? (pag. 124)Er is op dit gebied geen specifiek onderzoek gedaan naar mbo-ers, wel
is er gebruik gemaakt van de ervaringen met de prestatiebeurs in het hoger
onderwijs.De prestatiebeurs in de bol (pag. 124) wordt net als in het hoger onderwijs
een gift wanneer de deelnemer zijn diploma behaalt. Het doel van de voorgenomen
invoering van de prestatiebeurs voor bol-opleidingen van niveau 3 en 4 is
een prestatieprikkel te introduceren om het diploma te behalen.244Op welke wijzen wordt publiek ondernemerschap in de
bve-sector gestimuleerd? Welke kaders brengt u hierbij aan? (pag. 125)Publiek ondernemerschap wordt gestimuleerd door nieuwe bestuurlijke verhoudingen
te creëren waarbinnen de instellingen zoveel mogelijk ruimte
krijgen binnen heldere grenzen (kaderstelling) en anderzijds via prestatieafspraken
geprikkeld worden zo scherp mogelijk op maatschappelijke speerpunten te opereren.
Zie verder ook het antwoord op vraag 237.245Op welke wijze werken de kenniscentra beroepsonderwijs
bedrijfsleven (kbb's) en «de sociale partners» samen bij het vormgeven
van de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs? Welke taakverdeling en welke
beslissingsmodellen spelen hierbij een rol. Om welke sociale partners gaat
het precies? (pag. 126)De kwalificatiestructuur is het kader voor de afstemming (het communicatie-instrument)
tussen bedrijfsleven en beroepsonderwijs. Het verschaft duidelijkheid aan
bedrijfsleven, beroepsonderwijs en deelnemers over beroepsvereisten van beginners
op de arbeidsmarkt. Kort beschreven is de systematiek als volgt.De sociale partners beschrijven, op basis van arbeidsmarktonderzoek, beroepen
of beroepsuitoefening in circa 900 beroepsprofielen. Deze profielen beschrijven
wat iemand moet kennen en kunnen als volwaardig beroepsbeoefenaar. De kenniscentra
geven aan sociale partners aan of zij de profielen voldoende bruikbaar achten
of helpen de sociale partners bij het opstellen van beroepsprofielen.Kwalificatieprofielen bevatten de kern van beroepsuitoefening op de arbeidsmarkt.
Te maken keuzen bij de opbouw van kwalificatieprofielen worden dan ook aan
de arbeidsmarkt gerelateerd. De Kenniscentra, waarin bedrijfsleven en beroepsonderwijs
vertegenwoordigd zijn, vertalen deze beroepsprofielen in kwalificaties en
voegen daaraan eindtermen op het gebied van maatschappelijk functioneren en
gericht op het «leren leren» van de deelnemer aan toe. De kwalificaties
ontlenen het civiel effect dus rechtstreeks aan de wensen en eisen van de
arbeidsmarkt en het onderwijs.Er bestaan op dit moment 19 kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven
in Nederland verdeeld over verschillende bedrijfstakken (bijvoorbeeld de zorg,
welzijn, bouw, horeca, techniek, etc.). Afhankelijk van het betrokken kenniscentrum
is het daarbijbehorend bedrijfsleven (brancheorganisaties, werkgevers- en
werknemersorganisaties) vertegenwoordigd.246Welk deel van de ongediplomeerden is niet voortijdig
schoolverlater doordat al eerder in het mbo een diploma was behaald? Welke
motieven brengen deze mensen tot schoolverlaten zonder diploma? Wanneer (op
welke datum) zullen er betrouwbare cijfers zijn over schooluitval en bijvoorbeeld
de vraag of een voortijdig schoolverlater niet al eerder een mbo-diploma heeft
gehaald? (pag. 128)Zolang het onderwijsnummer niet in het gehele onderwijs is ingevoerd bestaat
er geen zekerheid over de vraag of iemand die de opleiding beëindigt
zonder diploma niet al eerder in het bezit is van een startkwalificatie (minimaal
een havo- of mbo2-diploma). Het is op dit moment daarom niet mogelijk aan
te geven welk deel van de ongediplomeerden geen voortijdig schoolverlater
is.Motieven die deze mensen tot schoolverlaten zonder diploma brengen zijn
zeer divers, waaronder verkeerde studiekeuze, psychosociale-, sociaal –
maatschappelijke, cognitieve of emotionele motieven.Pas na de implementatie van het onderwijsnummer voor de mbo-deelnemer
vanaf 1 januari 2006 kunnen op basis van betrouwbare gegevens conclusies
worden getrokken. De verwachting is dat de registratie voor een
belangrijk deel sluitend zal zijn ook wat betreft de geschiedenis en loopbaan
van de deelnemer.247Waarop baseert u de uitspraak, dat deeltijd-bol studenten
«vaak niet het doel hebben een volledige opleiding af te ronden»?
Wordt hiernaar gevraagd bij aanname van nieuwe studenten of bij gesprekken
met mensen die uitvallen? Moeten hieruit consequenties worden getrokken ten
aanzien van het toelatingsbeleid of cursusopzet? (pag. 128)De uitspraak, dat deeltijd-bol studenten «vaak niet het doel hebben
een volledige opleiding af te ronden» is gebaseerd op een veronderstelling.
Deze veronderstelling vloeit voort uit de samenstelling van de populatie deeltijd-bol'ers.
Het gaat hier namelijk vaak om deelnemers die al werk hebben en/of zich inschrijven
voor een bepaald vak.Het is niet bekend of bij aanname van nieuwe studenten of bij gesprekken
met mensen die uitvallen systematisch hiernaar gevraagd wordt. Feit is dat
in vergelijking met de voltijd-bol en met de bbl het percentage deelnemers
dat de deeltijd-bol afrondt met een diploma, met name op niveau 1 en 2, laag
is. De problematiek van voortijdige uitval is onderdeel van de hoofdlijnen
beroepsonderwijs die in de komende periode nader zullen worden uitgewerkt.
Over deze uitwerking in de vorm van een prestatie-akkoord zal de Tweede Kamer
in een afzonderlijke brief of in Koers Bve 2 worden geïnformeerd.248Welke effecten verwacht u in meerjarenperspectief van
de invoering van de prestatiebeurs in het mbo op de ongediplomeerde uitstroom?
(pag. 128)Zie de antwoorden op de vragen 94, 95 en 96.249Sinds wanneer worden de kenniscentra beroepsonderwijs
bedrijfsleven op de huidige wijze bekostigd, d.w.z. op basis van het aantal
kwalificaties dat is ontwikkeld, het aantal leerbedrijven dat is erkend en
het aantal bpv-plaatsen bij leerbedrijven dat daadwerkelijk is bezet? Wat
is de onderlinge verhouding tussen deze drie componenten? (pag. 130)De kenniscentra worden sinds 1998 (na invoering van de WEB) op deze wijze
bekostigd. Met dien verstande dat gedurende vier jaar een overgangstraject
gold om van de «oude» bekostiging te groeien naar de «nieuwe»
bekostiging. Dit overgangstraject was om twee redenen nodig: Voor de pre-webse
opleidingen moesten nog de oude taken worden verricht en voor de webse opleidingen
de nieuwe. Bovendien hadden de nieuwe taken en de nieuwe bekostiging tot gevolg
dat een beduidende verschuiving van budgetten over de kenniscentra plaatsvond.De onderlinge verhouding bedraagt: 20% van het budget voor de opleidingen
(kwalificaties); 80% voor de bpv-plaatsen en 20% voor de leerbedrijven. De
omvang van de rijksbijdrage aan kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven
bedraagt in 2004 ruim € 101 miljoen.250Kunt u de kamer een overzicht sturen van de historische
ontwikkeling van het aantal ontwikkelde kwalificaties en het aantal erkende
leerbedrijven? Is er een maximum aan het aantal te ontwikkelen kwalificaties
en erkende leerbedrijven? Hoe worden kwalificaties van kbb's onderling vergeleken
en hoe worden doublures voorkomen? (pag. 130)Het aantal kwalificaties sinds 1998 bedraagt:1998: 630; 1999: 626; 2000: 626; 2001: 633; 2002: 644 en 2003: 615.Het aantal erkende leerbedrijven bedraagt:1999: 148 606; 2000: 158 902; 2001: 166 073 en 2002: 166 726.Er is geen maximum aan het aantal te ontwikkelen kwalificaties of erkende
leerbedrijven. Elke kwalificatie wordt door de minister van onderwijs, na
advies van de Adviescommissie onderwijsarbeidsmarkt, vastgesteld.Op dit moment wordt door de Kenniscentra gewerkt aan de vernieuwing van
de kwalificatiestructuur. Eén van de doelstellingen van de nieuwe kwalificatiestructuur
is het realiseren van een transparantie en het voorkomen van onnodige overlap
in opleidingen. Op voorstel van de kenniscentra is het «Coördinatiepunt
kwalificatiestructuur» ingesteld om dit proces te coördineren.
Het coördinatiepunt signaleert overlap en koppelt dit terug naar de kenniscentra.251Met welke aanvullende maatregelen beoogt u in 2004
circa 400 nieuwe instromers in de BVE-sector tot stand te brengen? (pag. 130)De regeling duale opleidingstrajecten voor een onderwijsfunctie in de
bve-sector 2003 wordt aangepast. Het budget wordt verhoogd naar € 6
miljoen, waardoor het volume aan nieuwe instroom in de BVE-sector wordt vergroot
naar 775 nieuwe instromers per jaar. De tegemoetkoming in de kosten van scholing,
begeleiding en loonverletkosten wordt verbeterd.252Hoe verhoudt de uitwerking van het doel «voldoende
kwalitatief geschoold personeel» om in 2004 circa 400 nieuwe instromers
en 165 geslaagde matches tot stand te brengen zich met de vaststelling dat
de tekorten in de periode 2003–2006 worden geraamd op 8000 fulltimers?
Zijn 400 nieuwe instromers en 165 geslaagde matches voldoende om geen tekorten
in 2004 en verder te krijgen? (pag. 130)Zoals in het antwoord op de vraag 251 is vermeld wordt door de intensivering
van de beleidprioriteit «meer mensen werkzaam in het onderwijs»
voor de bve-sector het aantal nieuwe instromers verhoogd naar 775 in 2004
oplopend naar 1100 extra per jaar in 2006, naast het beoogde aantal matches.
Daarnaast verwacht ik dat door de vermindering van het ziekteverzuim en de
beperking van uitstroom van personeel door leeftijdsbewust- en integraal personeelsbeleid
dat deze intensivering, naar het zich nu laat aanzien, voldoende zal zijn
om de personeelsvoorziening voor de BVE-sector op peil te houden.253Welke kaders schept u voor beloningsdifferentiatie
die de eerste tranche van BVE-instellingen in 2004 gaat realiseren? (pag.
130)In het kader van de implementatie van het integraal personeelsbeleid ontvangen
de instellingen een loonsomevenredig deel van het beschikbare budget van € 9,3
miljoen. Vanaf 2000 zijn BVE-instellingen in tranches gestart met de
voorbereiding en invoering van het integraal personeelsbeleid. De eerste prioriteit
bij de voorbereiding en invoering was dat het management geschoold is voor
de invoering van het integraal personeelsbeleid. De instellingen zullen het
budget voor integraal personeelsbeleid inzetten voor de ontwikkeling van competenties
van het personeel. Naast de ontwikkeling van competenties van het personeel
is beoogd met integraal personeelsbeleid ook beloningsdifferentiatie te realiseren. In het kader van de monitor IPB-BVE sector, die uitgevoerd
wordt door Research en Beleid, zal expliciet aandacht besteed worden aan de
mate waarin beloningsdifferentiatie als gevolg op de competentieontwikkeling
van het personeel op de instellingen wordt gerealiseerd. Met de BVE Raad zal
ik nadere afspraken maken om op circa 20 instellingen (een derde van het totaal
van de BVE-instellingen) in 2004 ook daadwerkelijk een beleid voeren gericht
op de realisatie van beloningsdifferentiatie.254Wordt in uw constatering, dat voor de nieuwe instroom
van personeel bijna 20% wordt ingevuld met afgestudeerden van de lerarenopleiding,
met «personeel» bedoeld «leerkrachten»? Of is ook
ander onderwijspersoneel hierin meegerekend? Als het gaat om 20% van de leerkrachten,
betekent dit dan dat 80% van de nieuwe instroom van leerkrachten wordt aangetrokken
vanuit andere maatschappelijke sectoren zoals het bedrijfsleven? Hoeveel vrijheid
heeft een onderwijsinstelling, als het gaat om de duur en invulling van het
opleidings- en begeleidingstraject van een instromer tot een gekwalificeerd
leraar? (pag. 131)Bij de genoemde 20% gaat het om leerkrachten. De overige 80% van de vacatures
wordt niet alleen ingevuld door docenten, maar ook ander onderwijspersoneel
zoals assistenten, instructeurs, (praktijk)begeleiders.In zijn algemeenheid geldt dat voor het vervullen van vacatures in de
BVE-sector de instellingen zich vooral richten op het regionale bedrijfsleven
en maatschappelijke sectoren die verwant zijn met de opleiding(en) waar vacatures
zijn ontstaan.De onderwijsinstelling heeft veel vrijheid om te voldoen aan de in de
WEB voorgeschreven benoembaarheidvereisten voor de functie van leraar. In
principe is de termijn een tijdelijke benoeming voor twee jaar. Indien na
deze termijn nog niet voldaan is aan de benoembaarheidvereisten kan de termijn
verlengd worden waarbij met het personeelslid een planning wordt overeengekomen
om de vereiste kwalificatie te behalen.255Welke cursus voor pedagogische en didactische kennis,
inzicht en vaardigheden wordt door het ministerie van Onderwijs Cultuur en
Wetenschappen gefinancierd? De aanduiding «deze cursus» suggereert
dat het om één bepaalde cursus gaat, is dit het geval? Zo ja,
welke cursus betreft het? Zo nee, welk type cursussen komt in aanmerking voor
financiering? Welke criteria stelt u hierbij? (pag. 131)De aanbodfinanciering van de pedagogisch didactische cursus bve die door
Fontys Hogeschool en de Educatieve Faculteit van de Hoge School Amsterdam
is per 1 januari 2003 beëindigd.Met ingang van 2003 is het budget toegevoegd aan het decentrale instellingsbudget
zodat de instelling zelf mede de inhoud van de pedagogisch didactische scholing
kan bepalen in samenwerking met de lerarenopleiding die de scholing verzorgt.De aanwijzing van de twee genoemde instellingen in de Algemene Maatregel
van bestuur is vervallen, elke op basis van WHW bekostigde lerarenopleiding
kan de pedagogisch didactische scholing verzorgen.De instelling zal moeten voldoen aan de benoembaarheidvereisten van de
WEB en kan mede vanuit de beschikbaarheid van het budget in overleg met de
lerarenopleiding invloed hebben op de inhoud van het scholingstraject.Beter ware het geweest in plaats van deze cursus, de formulering van deze
pedagogisch didactische scholing te hanteren. Het criterium is het voldoen
aan benoembaarheidvereisten van de WEB. Na het van kracht worden van de Wet
op de beroepen in het onderwijs wordt het criterium: voldoen aan de set van
vastgestelde bekwaamheidseisen.256Welke zijn de specifieke problemen bij het bij elkaar
brengen van vraag en aanbod voor onderwijspersoneel, die het instellen van
een aparte matchingsvoorziening rechtvaardigen? Op welke wijzen schieten bijvoorbeeld
de bestaande vacaturewebsites tekort waar het onderwijspersoneel betreft.
(pag. 131)De matchingsvoorziening wordt ingezet in geval er zich in een regio kwalitatieve
fricties voordoen, waarbij de instelling(en) de gewenste deskundigheid voor
de ontstane vacature(s) niet kan vinden in de regio en op korte termijn vervulling
van de vacature(s) gewenst is. In 2000 zijn Word leraar en de Onderwijs BV
daarvoor benaderd en zij ontvangen voor een geslaagde matching een vergoeding.
Dit is in 2000 bij de oplopende tekorten als instrument en als service aan
het veld aangeboden onder de voorwaarde dat de genoemde organisaties zich
na enige jaren in de markt gezet zouden hebben en zij selfsupporting zijn.De bestaande vacaturewebsites zijn van latere datum en voorzien inmiddels
in de behoefte van instellingen om meerdere wervingskanalen in te kunnen zetten.
Dit laat onverlet dat voor 2004 de matchingsvoorziening nog als afbouw een
vergoeding ontvangt.257Op 2 mei 2003 is een convenant gesloten tussen het
ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen, het Platform Beroepsonderwijs
en de Stichting van de Arbeid. Het ministerie heeft een regeling gemaakt op
grond waarvan projecten voor overheidssubsidie in aanmerking kunnen worden
gebracht. Hoeveel aanvragen zijn er al ontvangen? Welke bedrijfssectoren zijn
betrokken? (pag. 134)Het aantal ontvangen aanvragen bedraagt op dit moment honderd. De aanvragen
komen voornamelijk uit de bedrijfssectoren techniek, handel/economie, zorg,
nautisch, kunst en landbouw.258Op welke wijze wordt de onafhankelijke beoordelingscommissie
samengesteld, die projecten beoordeelt die voor overheidssubsidie in aanmerking
komen in het kader van het Innovatiearrangement Beroepskolom? Wie zijn lid,
en op grond van welke criteria worden projecten beoordeeld? (pag. 134)De leden van de beoordelingscommissie worden op voordracht van de convenantpartijen
door de minister benoemd. Het Platform Beroepsonderwijs en de Stichting van
de Arbeid hebben elk twee leden en de minister heeft één lid
voorgedragen.De benoeming zal op zeer korte termijn plaatsvinden. Ik zal u dan informeren
over de leden van de beoordelingscommissie.De projecten worden beoordeeld op grond van de volgende criteria: 1) De
mate waarin het project innovatief is (originaliteit, nooit eerder gerealiseerd
in de onderwijssector waartoe het behoort, de breedte en integraliteit van
de innovatie); 2) de mate waarin het project bijdraagt aan de realisatie van
de doelstelling van de regeling en aan de versterking van de samenwerking
tussen het beroepsonderwijs en het bedrijfsleven (innovatie van onderop, regionaal
en/of sectoraal, innovatie op basis van samenwerking onderwijs bedrijfsleven,
wezenlijke bijdrage aan de vernieuwing van het beroepsonderwijs, bijdrage
aan de kwalificatiewinst, bijdrage aan de realisatie van de innovatie-thema's);
3) perspectief op implementatie (de kwaliteit van het implementatieplan, inzicht
in hoe de implementatie en verspreiding binnen het samenwerkingsverband tot
stand wordt gebracht, inzicht in hoe de innovatie in de regio kan worden verankerd);
4) de kwaliteit van het projectplan (aanwezigheid van tussentijdse meetmomenten, begroting, bijdragen van participanten, projectorganisatie,
activiteitenplanning, expertise in het samenwerkingsverband, gelijkwaardige
inhoudelijke en financiële inbreng van de partners).259Wat is het doel en de omvang van de regelingen stimulans
innovatieve leeromgevingen bve (silo) en kennisuitwisseling beroepsonderwijs
bedrijfslevens (kebb)? (pag. 134)De SILO-regeling (Regeling Stimulans Innovatieve Leeromgevingen BVE 2001–2004)
heeft als doel het stimuleren van projecten die (delen van) een opleiding
van het reguliere BVE-onderwijs innoveren door een aantrekkelijke en rijk
gedifferentieerde leeromgeving te ontwikkelen, waarin bestaande of nieuwe
ICT-toepassingen geïntegreerd en geïmplementeerd worden. Het beslag
van deze regeling is € 4,35 miljoen in 2003.De KeBB-regeling (Subsidieregeling Kennisuitwisseling Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven) heeft als doel het stimuleren van projecten die zijn gericht
op het tot stand brengen van nieuwe vormen van kennisuitwisseling tussen het
beroepsonderwijs en het bedrijfsleven. Deze kennisuitwisseling moet resulteren
in de ontwikkeling en implementatie van innovatieve leermiddelen of -methoden
of daarmee vergelijkbare instrumenten voor bestaande beroepsopleidingen die
de aansluiting tussen het beroepsonderwijs en de beroepspraktijk verbeteren.
Het beslag van deze regeling is € 4 miljoen in 2003.260Hoeveel onderhoudscontracten zijn er nu afgesloten?
Hoeveel kunnen er worden afgesloten met het beschikbare budget? (pag. 135)Op dit moment is het instrument «onderhoudscontract» en de
daarop gebaseerde idee van de «strippenkaart» nog in ontwikkeling.
Wél wordt er door regionale opleidingscentra nagedacht over leerlingvolgsystemen,
waarmee een netwerk van oud-deelnemers kan worden opgezet. Hieraan onderhoudscontracten
en strippenkaarten koppelen is echter een stap verder. De komende periode
zal gebruikt worden om samen met de onderwijsinstellingen, MKB en het ministerie
van Economische Zaken dit instrument verder te ontwikkelen. Bijvoorbeeld de
vraag hoeveel onderhoudscontracten er kunnen worden afgesloten hangt in sterke
mate van de vorm die gekozen wordt, de animo die hiervoor is bij de deelnemer
en de mate waarin er sprake moet zijn van co-financiering. De uiteindelijke
inzet van de middelen zal gebeuren op basis van een heldere resultaatsafspraken
met de instellingen.261Hoeveel geld is direct gemoeid met de invoering van
de «strippenkaart» waarmee afgestudeerden hun kennis op peil kunnen
houden? Hoeveel geld is per afgestudeerde beschikbaar? Hoe lang en hoe vaak
moet een student een dergelijke «strippenkaart» kunnen gebruiken?
Hoeveel uren «bijspijkeren van kennis», uitgedrukt in contracturen,
kan een student hiermee aanschaffen? (pag. 136)Op dit moment is het instrument «onderhoudscontract» en de
daarop gebaseerde idee van de «strippenkaart» nog in ontwikkeling.
Wél wordt er door regionale opleidingscentra nagedacht over leerlingvolgsystemen,
waarmee een netwerk van oud-deelnemers kan worden opgezet. Hieraan onderhoudscontracten
en strippenkaarten koppelen is echter een stap verder. De komende periode
zal gebruikt worden om samen met de onderwijsinstellingen, MKB en het ministerie
van Economische Zaken dit instrument verder te ontwikkelen. Bijvoorbeeld de
vraag hoeveel onderhoudscontracten er kunnen worden afgesloten hangt in sterke
mate van de vorm die gekozen wordt, de animo die hiervoor is
bij de deelnemer en de mate waarin er sprake moet zijn van co-financiering.
De uiteindelijke inzet van de middelen zal gebeuren op basis van een heldere
resultaatsafspraken met de instellingen.262Hoever mag de rol van het bedrijfsleven gaan bij het
ondersteunen van jongeren bij het opzetten van miniondernemingen tijdens de
opleiding? Kan een student reeds tijdens de opleiding inkomsten genieten uit
een succesvol opgezette minionderneming? Is het toegestaan, dat een jongere
een tijdens de opleiding opgezette minionderneming direct na het verlaten
van de opleiding continueert als feitelijke eigenonderneming («doorstart»
i.p.v. «opstart»)? Zijn er gevallen bekend, waarbij jongeren hun
opleiding niet afronden, omdat een tijdens de opleiding opgezette minionderneming
zó succesvol blijkt, dat zij de opleiding verlaten en het bedrijfje
als feitelijke onderneming continueren? Doet u hier onderzoek naar? Acht u
een dergelijke «snelle opstart / doorstart» wenselijk in het kader
van het ondernemerschap? (pag. 136)Het concept van de mini-ondernemingen is slechts één van
de mogelijke vormen waarmee het ondernemerschap de komende periode bevorderd
kan worden. Het concept is ontstaan in de Verenigde Staten en is inmiddels
in Nederland uitgegroeid tot een omvangrijk initiatief. Het biedt deelnemers
in het beroepsonderwijs de mogelijkheid om gedurende een schooljaar zelf een
onderneming te starten en te runnen. Hier zijn geen eigen inkomsten aan verbonden.
Na een jaar wordt de onderneming ontbonden en de balans opgemaakt. Mini-ondernemers
worden begeleid door ervaren adviseurs uit het bedrijfsleven. Iedere mini-onderneming
heeft een mentor in de persoon van een (oud-) ondernemer en een accountant.
Vanuit de school worden de mini-ondernemers begeleid door één
docent. Er zijn gevallen bekend, waarin sprake is van een «doorstart».
Wel is het altijd de bedoeling dat de deelnemer ook het diploma haalt. Ik
beschouw het concept van mini-ondernemingen als een van de goede voorbeelden
om het ondernemend talent in Nederland tot bloei te laten komen.263Betekent de doelstelling, om in 2007 te komen tot een
maximum van 120 – 140 kwalificaties, dat er tot die tijd gewerkt wordt
aan een reductie van het aantal kwalificaties tot de genoemde maximum aantallen?
Hoeveel kwalificaties zijn er op dit moment? Hoe verhoudt zich deze doelstelling
tot de bekostiging van de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven die
onder meer gebeurt op basis van het aantal ontwikkelde kwalificaties? Hoe
zou een nieuw «regiepunt competentiegericht onderwijs» moeten
gaan samenwerken met de kbb's en de sociale partners bij het ontwikkelen van
kwalificaties? (pag. 137)In 2002 bestonden er 644 kwalificaties. Het gebruik van de competentie
moet leiden tot een globalere, transparante en flexibele kwalificatiestructuur.
Het gezamenlijke streven is hierbij inderdaad dat deze nieuwe systematiek,
onder meer door het wegnemen van onnodige overlap, moet leiden tot een sterk
gereduceerd aantal kwalificatieprofielen. Dit aantal is voor mij richtinggevend
bij de opzet van de nieuwe structuur, overigens in het besef dat een juiste
inhoud en niet het uiteindelijke aantal van de kwalificaties voorop staat.Bekostiging op basis van het aantal kwalificaties werkt belemmerend op
het verminderen van het aantal kwalificaties door de kenniscentra. Met ingang
van het bekostigingsjaar 2004 is daarom in overleg met Colo de bekostiging
op basis van het aantal kwalificaties bevroren, totdat de nieuwe
kwalificatiestructuur ingevoerd is. Door de bevriezing kunnen kenniscentra
werken aan een inhoudelijke reductie van het aantal kwalificaties, zonder
dat dit proces beïnvloed wordt door prikkels in de bekostigingssystematiek.
Hierover bestaat overeenstemming met alle kenniscentra.In de eerste plaats worden nieuwe kwalificatieprofielen ontwikkeld aan
de hand van competenties en het reduceren van het aantal kwalificatieprofielen
door het wegnemen van de onnodige overlap. Om er voor te zorgen dat de vernieuwingsprocessen
voor het collectief van de kenniscentra op elkaar worden afgestemd en resulteren
in één transparante, globale en flexibele kwalificatiestructuur
wordt, met mandaat van de kenniscentra gezamenlijk, een coördinatiepunt
kwalificatiestructuur ingericht bij het Colo.Vervolgens moeten deze nieuwe competentiegerichte kwalificatieprofielen
in het MBO geïmplementeerd worden, hetgeen een vergaande omslag (nieuwe
vorm en inhoud) inhoudt van het totale onderwijsproces op de instellingen.
Het is belangrijk dat de ROC's gaan samenwerken bij de innovatie en de implementatie
van competentiegericht onderwijs, onderling maar ook met het bedrijfsleven
en de kenniscentra. Het instellen van een regiepunt «competentiegericht
onderwijs» door de gezamenlijke onderwijsinstellingen bij de BVE-Raad
dient dit proces te begeleiden.264Wanneer verschijnt het Hoofdlijnenakkoord beroepskolom?
(pag. 137)Er verschijnt geen hoofdlijnenakkoord beroepskolom. Het hoofdlijnenakkoord
beroepskolom (uitwerking bijdrage bve-stelsel) waar in de begroting aan wordt
gerefereerd, betreft de notitie die is opgesteld naar aanleiding van het Hoofdlijnenakkoord
van het kabinet Balkenende II. In deze notitie is de vertaalslag gemaakt van
het Hoofdlijnenakkoord naar het beroepsonderwijs, die is besproken met de
14 partijen uit het beroepsonderwijs. Deze notitie heeft ook als basis gediend
voor de OCW-begroting 2004 (zie pag. 19 en 123). Deze hoofdlijnen worden verder
inhoudelijk uitgewerkt en gepresenteerd in Koers BVE 2. De instrumentele lijn
in de vorm van prestatie-indicatoren, nulwaarden en streefwaarden wordt uitgewerkt
in een prestatieakkoord voor bve instellingen.265Waar ligt uw ambitie voor het percentage in 2004 dat
de begeleiding van de deelnemer door de instelling bij de beroepspraktijkvorming
algemeen positief wordt beoordeeld? (pag. 139)Mijn ambitie ligt op 100%, maar ik ben realist genoeg om te beseffen dat
dat niet haalbaar zal zijn. Wel constateert de inspectie van het onderwijs
een stijgende lijn; van 63 % naar 76 % over het jaar 2002. Met de Bve Raad
en Colo ben ik in gesprek om de kwaliteit van de bpv in het algemeen en de
leerlingbegeleiding in het bijzonder te verbeteren. Ik ben ervan overtuigd
dat de komende jaren de kwaliteit van de bpv nog verder zal toenemen.266Gaat u nog regelgeving voorstellen teneinde jongeren
wat zij hebben geleerd via instrumenten als portfolio's en procedures met
betrekking tot elders verworven competenties (evc's) op gezette tijden te
laten verzilveren? Op welke termijn kan de Kamer deze voorstellen tegemoet
zien? (pag. 140)Het Kenniscentrum EVC is in 2001 door de departementen van EZ, OCW en
SZW opgericht om EVC verder te ontwikkelen en de implementatie ervan te versnellen.
In de afgelopen drie jaar is de bekendheid en acceptatie van EVC sterk toegenomen.
Knelpunten doen zich nog voor op de vlak van de standaardisering van procedures,
de kwaliteitsborging en een zichtbaar netwerk van EVC-loketten. Hieraan zal
de komende periode worden gewerkt. Ook zullen binnen de activiteiten in het
kader van het Plan van aanpak Jeugdwerkloosheid tussen de departementen van
OCW, EZ en SZW in het najaar afspraken worden gemaakt over versterking van
EVC. Het Kenniscentrum EVC zal vanzelfsprekend een stimulerende en ondersteunende
rol vervullen bij de implementatie.Het wetsvoorstel verbetering van de kwaliteit van examens beroepsonderwijs
de formele basis voor de nieuwe examensystematiek in het beroepsonderwijs.
Daarenboven is geen aanvullende, specifieke regelgeving voor EVC nodig. In
de nieuwe systematiek voert het Kwaliteitscentrum Examinering (KCE) de externe
kwaliteitsborg uit, waarbij wordt gecontroleerd of de examens aan de landelijke
standaarden voldoen. Instellingen zijn verantwoordelijk voor de examens en
de realisatie van de vereiste kwaliteit en moeten – zowel bij bestaande
als nieuwe examenvormen – intern borgen en extern verantwoorden dat
de examens voldoen aan de landelijke standaarden en de wettelijke verplichtingen.Ook binnen de NT2-opleidingen wordt meer en meer gewerkt met taalportfolio's.
De instellingen zijn vrij om de portfoliosystematiek al dan niet te gebruiken.
Bezien wordt of op termijn instellingsexamens NT2 worden ingevoerd, waarvan
portfolio deel uitmaakt.267Wat is de huidige situatie en het staand beleid ten
aanzien van kinderen die reeds uitgevallen zijn? Via welke instantie verloopt
de begeleiding van deze kinderen? Welke actie kan ondernomen worden als de
betreffende instellingen besluiten te bezuinigen op het begeleiden van uitvallers?
(pag. 140 en 142)Naast de registratie- en meldingsfunctie hebben de RMC ook een coördinatietaak
bij het teruggeleiden van voortijdig schoolverlaters naar school en werk.
In de brief (Niet dossierstuk 2002–2003, OCenW 0 300 651,
Tweede Kamer) bij de RMC-voortgangsrapportage 2002 wordt onder meer deze curatieve
kant van het VSV-beleid beschreven. De RMC's hebben in 2002 20 100 jongeren
in begeleidingstrajecten opgenomen. (In 2000 ging het om 17 900 jongeren
en in 2001 om 22 600.) Van de totale groep die werd begeleid ging 62%
richting onderwijs. De rest stroomde door naar een reïntegratie- of andersoortig
traject. Geconstateerd kan worden dat de begeleidingscapaciteit van de RMC's
in veel regio's nagenoeg volledig wordt benut. Volgens de RMC's komt dat doordat
er een «ondercategorie» zichtbaar wordt die is aangewezen op intensieve
begeleiding en langdurige trajecten. Daarnaast stijgt het aantal geregistreerde
voortijdig schoolverlaters.Regio's die er in slagen meer leerlingen te herplaatsen – in onderwijs
of richting arbeidsmarkt – schrijven hun succes vooral toe aan een bundeling
van krachten in de regio, meer trajectbegeleiding, de beschikbaarheid van
een loopbaanadviseur en een centrale RMC organisatie.Bij bovengenoemde brief is u ook een onderzoekrapport naar het rendement
van begeleidingstrajecten («Kans van slagen» SCO Kohnstamm) toegestuurd.
Hieruit blijkt dat voor alle trajecten geldt dat de samenwerking tussen onderwijs,
jeugdzorg, arbeidsvoorziening, jeugdgezondheidszorg, leerplicht, welzijnswerk,
politie en gemeenten de laatste jaren in een stroomversnelling is gekomen.
Als bouwstenen van een succesvolle aanpak worden genoemd de multidisciplinaire
zorgteams rond de scholen, doorlopende trajectbegeleiding, opvang
van niet-plaatsbare jongeren en individuele arbeidstraining en toeleiding.Er wordt niet bezuinigd op deze begeleiding. Het kabinet vindt het juist
van belang de samenwerking in de regio verder te versterken en de begeleidingscapaciteit
van RMC's te vergroten. Daarom wordt het RMC-budget vanaf 2005 met € 2,5
miljoen en vanaf 2006 met € 5,0 miljoen structureel verhoogd.268In hoeverre zijn er momenteel voldoende leerplaatsen
bij bedrijven beschikbaar? Waar doen zich tekorten voor? (pag. 141)Landelijk zijn er zo'n 160 000 leerbedrijven geaccrediteerd door
de Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Er is geen registratie van
het aantal leerplaatsen binnen een leerbedrijf.Het kabinet heeft de ambitie geuit 40 000 nieuwe leerwerkplekken
in het bedrijfsleven te willen creëren.Op diverse fronten wordt een aanzet gegeven het volume aan bpv-plaatsen
te vergroten. In het kader van het plan van aanpak jeugdwerkloosheid zal met
betrokken partijen (Colo, BVE-Raad, CWI) overlegd worden op welke wijze het
aantal bpv-plaatsen verhoogd kan worden. Vooral de Kenniscentra Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven spelen hierbij een grote rol. Zij hebben immers tot wettelijke
taak zich in te spannen voor een voldoende aantal bpv-plaatsen. De Kenniscentra
zijn zich hiervan bewust; in het actieplan «Alle registers open»
wordt bijvoorbeeld nadrukkelijk afstemming gezocht met de CWI. Zo worden arbeidsmarktgegevens
gekoppeld en wordt kennis over bedrijven gedeeld.Ook is in de ministerraad afgesproken dat 0,7% van de totale formatieomvang
van de departementen ter beschikking wordt gesteld als leerwerkplek voor het
(v)mbo. Concreet gaat het dan om 850 plaatsen.Daarnaast heeft MKB Nederland de doelstelling geformuleerd om 10 000
extra leerwerkplaatsen bij bedrijven te genereren.Op alle fronten wordt de aanval geopend om een eventueel dreigend tekort
aan bpv-plaatsen te voorkomen.Het gaat om een majeure inspanning van alle partijen, met name gelet op
de dalende conjunctuur.269Kan de regering aangegeven met welk bedrag het bedrag
voor VOA per leerling toeneemt in de jaren 2004 tot en met 2007? Welke resultaten
worden er verwacht (in het kader van VBTB) van deze extra investering? Hoe
worden deze resultaten gemeten? (pag. 142)Het VOA-budget wordt jaarlijks aangepast voor loon- en prijsontwikkelingen.
De verdeling over de instellingen vindt daarna plaats aan de hand van het
aantal deelnemers op 1 oktober van het jaar t-2 in niveau 1 en niveau 2 van
de beroepsopleidingen en de risicodeelnemers in de beroepsbegeleidende leerweg.
De deelnemers in niveau 1 en de risicodeelnemers tellen voor 100% en de deelnemers
in niveau 2 voor 40%. Voor 2004 is peildatum 1 oktober 2002 de grondslag.Door de deelnemersontwikkeling is het bedrag per deelnemer de afgelopen
jaren afgenomen. Met de ophoging van het macro budget worden de mogelijkheden
voor de instellingen om specifieke deelnemers gericht te ondersteunen vergroot.
Het hangt van de specifieke situatie af hoe het VOA-budget wordt ingezet.
Met de extra middelen wordt de daling van het bedrag per deelnemer getemporiseerd.
Dit bedrag daalt van € 1 016 in 2003 tot € 1 005
in 2006. In 2007 stijgt het bedrag per deelnemer naar € 1 103.Het VOA-budget is een onderdeel van de lumpsumbekostiging van de instellingen;
dat wil zeggen dat de instellingen zelf mogen bepalen hoe zij de middelen
inzetten. Het voornemen is om in het prestatieakkoord dat in april met het
veld wordt gesloten ook in dit kader afspraken te maken.270Hoeveel euro is er per deelnemer voor voa beschikbaar
in 2004? (pag. 142)In 2004 is € 1 016 per deelnemer beschikbaar.271Hoeveel middelen besteden mbo's daadwerkelijk aan voortgezel
algemeen volwassenenonderwijs (vavo)? Is dit meer of minder dan er oorspronkelijk
voor op de begroting stond? (pag. 142)Het vavo-budget is een onderdeel van de rijksbijdrage educatie aan gemeenten.
In de Wet educatie en beroepsonderwijs is de keuze gemaakt van maximale decentralisatie
van beleidsinhoudelijke keuzen voor de educatie naar gemeenten. Dat wil zeggen
dat gemeenten de prioriteit in doelgroepen voor de educatie bepalen en hierover
afspraken maken met het regionaal opleidingscentrum. Het is daarom niet bekend
hoeveel vavo-middelen mbo's daadwerkelijk besteden.272Wat is de stand van zaken met betrekking tot het project
«Educatieve TV»? (pag. 143)Vanaf 6 oktober 2003 verzorgt ETV.nl educatieve programma's voor
de doelgroep via RTV Utrecht. In alle vier de grote steden (Rotterdam, Den
Haag, Amsterdam en Utrecht) is ETV.nl nu operationeel. Onlangs is ook de Stichting
Expertisecentrum ETV.nl opgericht. De stichting is een samenwerkingsverband
tussen de lokale ETV.nl-organisaties van de vier grote steden. De stichting
heeft tot doel ETV.nl verder te ontwikkelen, de samenwerking tussen de lokale
ETV.nl organisaties te versterken en het concept ETV.nl landelijk te verbreden.
Het bestuur wordt gevormd door de CvB-voorzitters van het Albeda College,
Mondriaan Onderwijsgroep, ROC van Amsterdam en ROC Utrecht. Het expertisecentrum
wordt van Rijksoverheidswege tijdelijk (uiterlijk tot en met 2005) ondersteund.273Onder welke voorwaarden worden de bijdragen in de jaren
2003 en 2004 verstrekt voor het project Educatieve TV en voor welke periode?
(pag. 143 en 144)De bijdrage 2003 wordt verstrekt onder voorwaarde van uitvoering van het
projectplan «Uitrol ETV.nl» van juli 2003, op basis waarvan onder
meer een start wordt gemaakt met het Expertisecentrum ETV.nl. Dit expertisecentrum
heeft als taak de strategische beleidsontwikkeling t.b.v de uitvoering van
programma's en andere activiteiten van ETV.nl op de locale niveaus (zie ook
antwoord op vraag 272). De bijdrage voor 2004 (en 2005) zal worden verstrekt
op voorwaarde van goedkeuring van de per 1 maart 2004 ingediende meetinstrumenten
en streefdoelen.274Waarom is er bij het leven lang leren niet voor gekozen
de bestaande meting van het opleidingsniveau als uitgangspunt te nemen en
hiervoor een doelstelling te formuleren? (pag. 144)Periodieke meting van het formele opleidingsniveau van de Nederlandse
bevolking geeft een beeld van de ontwikkeling van dat opleidingsniveau en
is in dat verband ook een belangrijk algemeen gegeven voor het beleid levenslang
leren (Nederland kennisland). Met een dergelijke generieke maat kun je echter
niet de effecten van beleid meten. Het formele opleidingsniveau van veel volwassenen
zal als gevolg van cursussen, leren op de werkplek e.d. niet veranderen en
de statistieken niet beïnvloeden, terwijl hun «employability-niveau»
wel degelijk is gestegen. Er zijn dus andere maten nodig om de ontwikkeling
op het terrein van leven lang leren te meten. Deze kunnen in het kader van
het Platform leven lang leren verder worden ontwikkeld.275Wanneer zal de regering met een concrete doelstelling
op het gebied van leven lang leren komen? (pag. 144)Begin november zal een brief aan de Tweede Kamer worden gestuurd over
de Nederlandse streefdoelen bij de vijf door de EU opgestelde richtpunten
(benchmarks) ten aanzien van het onderwijs. De titel van de brief zal zijn:
«Actieplan EU-benchmarks». Een van de streefdoelen zal leven lang
leren betreffen.276Waarom zijn de bedragen voor het Platform leven lang
leren nog niet bekend? (pag 144)Tussen de bij het platform betrokken departementen moeten nog afspraken
worden gemaakt over de afzonderlijke bijdragen van de diverse departementen
aan het platform. Het zal daarbij gaan om relatief beperkte bedragen ten behoeve
van met name verkenning en onderzoek.277Welke fiscale faciliteiten zijn er voor leven lang
leren? Wat is hun omvang in 2003 en 2004? (pag. 144)RegelingOmschrijving
regelingDoel / productBudgettair belang Miljoenennota 2004 (raming x € 1
mln.)Einddatum   20032004 Scholingsaftrek en afdrachtvermindering scholing
(non-profit)Een extra aftrekmogelijkheid op de
fiscale winst voor de gemaakte kosten en lasten van scholing van werknemersStimuleren van investeringen in scholing door
werknemers van middelgrote en kleine bedrijven274 Afschaffing voorzien
per 1-1-2004Afdrachtvermindering onderwijsDe afdrachtvermindering onderwijs komt toe aan werkgevers voor leerlingen
die de beroepspraktijkvorming van de beroepsbegeleidende leerweg volgen, bepaalde
studenten in het hoger beroepsonderwijs en bepaalde categorieën assistenten
en onderzoekers in opleiding. Per 2002 is de regeling uitgebreid naar werknemers
van 23 jaar en ouder zonder startkwalificatie. In 2004 zal de WVA-starters
worden uitgebreid naar werknemers onder de 23 jaar.Het verruimen van het aantal leerarbeidsplaatsen door verlaging van de loonkosten
met als doel het stimuleren van werkgelegenheid en vergroten van de arbeidsparticipatie
van mensen met een lage productiviteit. 215236StructureelAftrek voor scholingsuitgavenUitgaven ter zake van de opleiding of studie voor een beroep zijn aftrekbaar
als persoonsgebonden aftrekpost voor zover het gezamenlijke bedrag hoger is
dan € 500 met een maximum van € 15 000Vergroting Nederlandse kennisinfrastructuur9092Structureel278Welke projecten zijn er voor leven lang leren? Wat
is hun budgettaire omvang in 2003 en 2004? (pag. 144)Actie/regelingOmschrijving actie/regelingDoel/produktBudgetEinddatum Experimenten ILR (OcenW)Per 15-2-2001 zijn 8 experimenten gestart met de Individuele leerrekening.
Binnen de experimenten worden 2300 leerrekeningen geopend en worden systematieken
voor implementatie van de ILR ontwikkeld. Draagvlak
en systematieken ontwikkelen om gebruik ILR te stimuleren. € 2,1 miljoen (budgettair beslag 2001 en 2002)31 december 2003      Pilot Loopbaanadvi-seurs (OCenW)Er zijn in 2001 5 pilots ingericht en aangehaakt bij RMC-functie om werkende
voortijdig schoolverlaters (100 per pilot) door loopbaanbegeleiders te begeleiden
naar een startkwalificatie,Ontwikkeling van succesvolle
systematieken voor begeleiding en brede inbedding daarvan in de RMC-functie.
In totaal worden 500 jongeren begeleidt naar startkwalificatie. € 1,09 miljoen (budgettair beslag 2001 en 2002)einddatum 31 december 2003     Educatie voor volwassenen (OcenW)Aanbod door ROC's van programma's NT2, vavo, en beroepsoriëntatie enschakelingBieden van scholingsmogelijkheden voor volwassenen€235 miljoen (2003)structureel      Week van het leren (OCenW)Vanaf 2000 t/m 2003 is in september een Week van het leren georganiseerd.Bewustmaking voor een leven lang leren en op lokaal
niveau het educatief aanbod onder de aandacht brengen. € 140 000 (2003)Voor 2004 moet
een nieuwe beslissing worden genomen.     Educatieve televisie (OcenW)In september 2003 is de Stichting Expertisecentrum ETV.nl opgericht. De Stichting
beoogt verdere ontwikkeling en verbreding van educatieve TV voor doelgroepen.Doel is om via een educatieve zender moeilijk
bereikbare groepen weer bij leren te betrekken. Hiervoor wordt ook specifieke
begeleiding ingezet. € 1,1 mln. (OCW,
SZW) plus € 0,4 mln. (Justitie) (2003) € 0,5 mln. (OCW)
(2004)Tijdelijke steun rijksoverheid (uiterlijk
t/m 2005). Daarna zelfvoorzienend.      Plan van aanpak Jeugdwerkloosheid (OCW, SZW)Op 30 juni 2003 is het plan van aanpak Jeugdwerkloosheid
aan de TK aangeboden.Maatregelen om jeugdwerkloosheid
tegen te gaan en het behalen van een startkwalificatie te bevorderen. Drempelslechting CWI (2003 € 3 mln., 2004 t/m
2007 € 8 mln.) Taskforce Jeugdwerkloosheid (2003 € 1,1
mln., 2004 t/m 2007 € 3,4 mln.) Verder binnen bestaande budgetten. Eind 2007      Maatregelen begeleiding jongeren zonder startkwalificatie
(OCW)Wet en besluit regionale meld- en coördinatiefunctie
(rmc)Vsv-ers teruggeleiden naar onderwijs of naar
werk. Extra inzet komende jaren in begeleiding t.b.v. preventie en curatie. €10 mln. (jaarlijks, tbv rmc-functie) € 21,8
mln. (jaarlijks, GSB) € 27,1 mln. (jaarlijks, ESF) € 1,5
mln. (2004 verhogen voa)Verhoging voa loopt op
tot € 12,5 mln. in 2007 e.v. Verhoging rmc vanaf € 2,5
mln. in 2005 tot € 5 mln. in 2007 e.v.      Open Universiteit Nederland (OUNL)De OUNL verzorgt een breed aanbod van hoger onderwijs in de vorm
van afstandsonderwijs. Het onderwijs van de OUNL
is bestemd voor zowel «2e kans studenten» als voor de leven-lang-leren-doelgroep. € 31,8 miljoenstructureel279Wat is de omvang van het budget in 2003 en 2004 van
de maatregelen van Economische Zaken op het gebied van leven lang leren? (pag.
144)Actie/regelingOmschrijving actie/regelingDoel/productBudget 2003/2004EinddatumRegeling scholingsimpuls (EZ)Innovatieve opscholingsprojecten voor werkenden met minimaal een startkwalificatieStimulering voorbeeldwerking binnen en buiten
de branche€ 8 miljoen in 2003 en in
2004Juni 2001 – juni 2005      Employability adviseurs (EZ) (voorloper van het huidige
Profijt van mens en kennis)Vanaf 1998 zijn
pilots met emplyability-adviseurs gestart om MKB-bedrijven te overtuigen van
het belang van goed personeelsbeleid. Als follow-up vanaf 2002 driejarig
programma bij Syntens. 16 000 MKB-bedrijven
adviseren over strategisch personeelsbeleid. Ca. € 1 miljoen per jaarEind 2004     Investors in People (EZ)Het keurmerk-IIP wordt vanaf 2000 in Nederland geïntroduceerd door
het Projectbureau IIP Nederland. Het keurmerk is gericht op het bevorderen
van systematisch en structureel personeelsbeleid in ondernemingen. 600 IIP-keurmerken uitgereikt in 2004€ 928 600 in 2003 en € 590 000 in 2004Eind 2008     Kenniscentrum EVC (EZ, OcenW, SZW)Opgericht in 2001 voor periode van 4 jaarVerspreiding van EVC door facilitering en ondersteuning van bestaande en potentiële
EVC-trajecten, informatievoorziening en kennisuitwisseling, netwerkvorming,
ontwikkeling EVC-procedures.€ 0,85 mln.
in 2003 en in 2004. 31 december 2004280Heeft de regering voor 2004 op enigerlei wijze een
prestatie in termen van afname van het functioneel analfabetisme in gedachten?
(pag. 145)De prestatie die met het Actieplan alfabetisering autochtone Nederlanders
(2001) wordt beoogd, is genormeerd op basis van het aantal (extra) deelnemers
aan een basiscursus lezen, schrijven of rekenen bij de regionale opleidingencentra.
Volgens het meerjarenplan 2003–2006 (2002) moet het gaan om een «substantiële
toename», die ik bij de start van de campagne voor 2003 heb gesteld
op vijf procent.Zoals in de begroting is aangegeven wordt, op grond van monitoring van
de resultaten van de campagne, dit najaar bezien of dat percentage in 2004
gehandhaafd kan blijven. Eerste indicaties wijzen erop dat dit waarschijnlijk
mogelijk is. Zoals op Wereld Alfabetiseringsdag 2003 is aangegeven, is het
ook van belang de ambitie hoog te houden. Achter iedere toename gaan mensen
schuil die hun schroom om zich voor een cursus aan te melden hebben overwonnen
en, na verloop van tijd, aan hun persoonlijke en maatschappelijke leven een
nieuwe dimensie toevoegen.281Kunt u een overzicht geven van de doorstoom van vmbo
naar mbo voor leerlingen met en zonder diploma? Kunt u informatie geven over
het verloop van hun schoolloopbaan bij het mbo? (pag. 145)In 2001 zijn circa 6 000 leerlingen zonder diploma en circa 62 000
leerlingen met diploma uit het vmbo doorgestroomd naar het mbo. Er is op dit
moment geen betrouwbare informatie over het verloop van hun schoolloopbaan
bij het mbo. Die informatie zal beschikbaar komen wanneer het onderwijsnummer
in het gehele onderwijsveld is ingevoerd.282Waarom is er, in het kader van de alfabetisering van
autochtonen, niet voor gekozen een doelstelling te formuleren die samenhangt
met wat de regering beoogt te bereiken, namelijk het terugdringen van het
aantal autochtone analfabeten in Nederland? (pag. 145)De naar schatting 250 000 «echte» analfabeten onder de
autochtone bevolking vormen een deelverzameling van de 1,5 miljoen «functioneel
ongeletterden» die Nederland volgens de International Adult Literacy
Survey telt. De lees-, schrijf- en rekenvaardigheden van de mensen die in
dit onderzoek op niveau 1 (laag) scoren, vertonen nog een aanzienlijke variëteit
die het moeilijk maakt scherp te definiëren wie analfabeet is en wanneer zijn of haar analfabetisme (voldoende) is teruggedrongen.
Om die reden is ervoor gekozen de ontwikkeling van het aantal cursisten te
registreren dat een basiscursus lezen, schrijven of rekenen volgt aan een
regionaal opleidingencentrum. Deze operationalisering van de doelstelling
leidt tot een betrouwbaarder indicatie omtrent het effect van het Actieplan
alfabetisering autochtone Nederlanders dan op grond van de algemener geformuleerde
doelstelling (die natuurlijk wel wordt beoogd) mogelijk zou zijn.283Waar betalen ROC's een toename van het aantal mensen
dat een cursus volgt van? (pag. 145)Gemeenten ontvangen voor de volwasseneneducatie een specifieke uitkering
van OCW, waarmee zij – rekening houdend met de behoeften onder hun bevolking –
een cursusaanbod inkopen bij een regionaal opleidingscentrum. De prioriteiten
die zij daarbij stellen, komen tot uitdrukking in de overeenkomst die zij
sluiten met het regionaal opleidingscentrum. De toename van het aantal cursisten
«alfabetisering» kan tot dusverre worden opgevangen binnen het
gemeentelijke educatiebudget.284Hoeveel meer leerlingen met mbo-diploma niveau 3 of 4
of met een hbo-diploma wil de regering bereiken in 2004 en in 2007? (pag.
145)In het kader van Koers BVE 2 zal besproken worden wat realistische prestaties
zijn als het gaat om het rendement en de doorstroom in de bve-sector. Daarbij
zal rekening worden gehouden met de ontwikkeling van het rendement en de doorstroom
vanuit vmbo. Gezien de ambities die er zijn om de participatiegraad te verhogen
is nog een aanzienlijke verbetering van rendement en verhoging van de doorstroom
noodzakelijk.285Waarvan is de bijdrage die de Jongeren Organisatie
Beroepsonderwijs (JOB) ontvangt, naast de activiteitenplannen, nog meer afhankelijk?
Op welke termijn is er duidelijkheid over de financiële situatie van
de JOB voor het jaar 2004? (pag. 150)De subsidie van de JOB is gebaseerd op hun activiteitenplan.De nieuwe besturingsfilosofie is gericht op het realiseren van een robuust
bestuurlijk systeem, waarin rollen en verantwoordelijkheden helder zijn en
de burger weet wat er gebeurt. Voor de deelnemers gaat het daarbij om heldere
rechten en plichten. De JOB speelt daarin, als vertegenwoordiger van de MBO-deelnemers,
een belangrijke rol. De taken die de JOB als vertegenwoordiger van de MBO-deelnemers
moet verrichten verwacht ik terug te zien in hun activiteitenplan. Ik hoop
dit plan binnenkort te ontvangen.Als uitgangspunt voor de bijdrage aan de JOB en aan COMBO wordt het reguliere
subsidiebedrag van de JOB genomen. Vroeger ging dit bedrag in zijn geheel
naar de JOB, sinds de nieuwe subsidieregeling van JOB, COMBO en LAKS worden
gelden die bestemd zijn voor taken van de JOB overgemaakt aan de JOB, geld
voor taken van COMBO (het servicecentrum van de JOB) gaan naar COMBO.286Waarvan is de bijdrage die de stichting Combinatie
Onderwijsorganisatie (COMBO) ontvangt, naast de activiteitenplannen, nog meer
afhankelijk? Op welke termijn is er duidelijkheid over de financiële
situatie van de COMBO voor het jaar 2004? (pag. 150)De subsidie van COMBO is gebaseerd op haar activiteitenplan. De nieuwe
besturingsfilosofie is gericht op het realiseren van een robuust bestuurlijk
systeem, waarin rollen en verantwoordelijkheden helder zijn en de burger weet
wat er gebeurt. Voor de deelnemers gaat het daarbij om heldere rechten en
plichten. COMBO speelt daarin, als servicecentrum van de JOB, een belangrijke
rol. COMBO helpt de deelnemer bij het toepassen van zijn rechten en plichten.
De taken die de COMBO in dat kader moet verrichten verwacht ik terug te zien
in hun activiteitenplan. Ik hoop dit plan binnenkort te ontvangen.Als uitgangspunt voor de bijdrage aan de JOB en aan COMBO wordt het reguliere
subsidiebedrag van de JOB genomen. Vroeger ging dit bedrag in zijn geheel
naar de JOB, sinds de nieuwe subsidieregeling van JOB, COMBO en LAKS worden
gelden die bestemd zijn voor taken van de JOB overgemaakt aan de JOB, geld
voor taken van COMBO (het servicecentrum van de JOB) gaan naar COMBO.287Komt er nog een vervolg op het Onderzoek Deelnemersinformatie
(ODIN)? Zo ja, wanneer? (pag. 150)ODIN is een onderzoek dat wordt uitgevoerd door de JOB. Ik waardeer dit
onderzoek zeer. JOB is de partij die initiatief neemt voor een nieuw ODIN-onderzoek
niet OCW. Ik kan u dan ook niet aangeven of er een vervolg op ODIN komt.288Bestaat er nog een probleem van functioneel analfabetisme
in Nederland? Waarom heeft Nederland dan niet meegedaan aan het Adult Literacy
van Lifeskills Onderzoek? (pag. 154)Nederland heeft niet aan de eerste ronde van dit onderzoek meegedaan,
maar neemt wel deel aan de tweede ronde.289Is het bekend dat er aan universiteiten bij verschillende
faculteiten voor het zelfde onderzoek verschillende bedragen kunnen worden
ontvangen door promovendi? Hoe komt het dat er verschil bestaat in deze beloningsstructuren?
Vindt er controle plaats of deze onderzoeksgelden effectief worden gespendeerd?
(pag. 164)Ja. Een verschil in bekostiging voor een zelfde soort onderzoek bij verschillende
faculteiten kan ontstaan doordat de universiteiten zelf verantwoordelijk zijn
voor de verdeling van middelen over de faculteiten. Universiteiten zijn autonoom
in de verdeling van de rijksbijdrage en andere inkomsten over faculteiten.
Bovendien kunnen ook faculteiten uiteenlopende verdeelsystematieken hanteren.De kwaliteit van het onderzoek wordt regelmatig beoordeeld in het kader
van de onderzoeksvisitaties.290Hoe verloopt op dit moment de opvang en begeleiding
van buitenlandse studenten aan instellingen voor hoger onderwijs? Zijn er
problemen, in het bijzonder met betrekking tot Chinese studenten? Zo ja, wat
is het standpunt van de regering hierover?Allereerst wil ik opmerken dat de wervings- en selectieprocedures van
buitenlandse studenten aangescherpt is. Instellingen hebben in samenwerking
met het Nuffic steunpunten in het land van herkomst van de studenten, waar
de werving en selectie van de aankomende student plaatsvinden.
Daarnaast zijn voor met name Chinese studenten de eisen voor een MVV aangescherpt.
Van Chinese studenten moet de authenticiteit van (onderwijs)documentatie vaststaan
en zij moeten beschikken over Engelse taalvaardigheden. Dit loopt via de NESO
(Netherlands Education Support Office) in China. Hoe de opvang en de begeleiding
van buitenlandse studenten aan instellingen verloopt is mij niet in detail
bekend. Wel is het duidelijk dat bij de instellingen meer aandacht dan voorheen
bestaat voor de problematiek van buitenlandse studenten. Op dit moment zijn
mij geen nieuwe problemen met betrekking tot Chinese studenten bekend. Gelet
op het bovenstaande verwacht ik die ook niet meer.291Wanneer kan de Kamer het voorstel voor het wegnemen
van het onderscheid tussen openbare en bijzondere instellingen en de daartoe
behorende regimes van regelgeving verwachten? Welke overleggen met de Kamer
gaan daaraan vooraf? (pag. 165)In de notitie «Beleidsgericht naar 2010» zijn in paragraaf 3.3
voornemens met betrekking tot deregulering en ruimte voor instellingen opgenomen.
In dat verband is gesteld dat «daar waar algemene regelgeving toepasbaar
is, kan worden afgezien van specifieke wettelijke regels voor het hoger onderwijs».
En dat er zal worden toegewerkt naar een over de gehele linie zelfde verhouding
tot alle instellingen van hoger onderwijs: geen verschillende regimes van
regelgeving voor universiteiten en hogescholen, mogelijkheid creëren
voor openbare instellingen om een private status aan te nemen.Over deze notitie en het HOOP-2004 zal overleg gevoerd worden met de Kamer.
Daarna zal dit voornemen moeten worden neergeslagen in wetgeving; de Kamer
is daarbij als medewetgever nauw betrokken.292Kunt u de incidentele looncomponent, de subsidietaakstelling
en de doorwerking taakstelling werkeloosheidswet (ww) toelichten? (pag. 166)Wat betreft de toelichting op deze taakstellingen verwijs ik u naar paragraaf 4.3
(pag. 41 en 42) van de beleidsagenda bij de begroting 2004 én het algemene
deel van de verdiepingsbijlage (pag. 412 e.v.).293Wat verstaat u onder rendementsverbetering? Welke meetbare
doelen heeft u voor ogen? (pag. 166)Onder rendementsverbetering wordt hier verstaan het verhogen van het aantal
studenten dat het hoger onderwijs met een einddiploma verlaat. Voldoende aanbod
van hoger opgeleiden is een absolute voorwaarde voor een succesvolle kenniseconomie.
Stijging van het opleidingsniveau van de beroepsbevolking heeft een directe
invloed op het innovatievermogen en de productiviteit. Behalve door de instroom
in het hoger onderwijs te vergroten zal een stijging van het opleidingsniveau
in Nederland moeten worden gerealiseerd door rendementsverbetering binnen
de hoger onderwijsopleidingen, zodat een groter percentage van de deelnemers
ook daadwerkelijk met een hoger onderwijsdiploma op zak het onderwijs verlaat.De meetbare doelen hierbij zullen worden opgenomen in het ontwerp-HOOP
2004.294In welke omvang en wanneer zullen de ww-maatregelen
leiden tot lagere kosten voor hogescholen en universiteiten en op welke wijze
verhoudt deze zich tot de budgettaire korting in verband met
de doorwerking ww-taakstelling? (pag. 166)De besparingen van de bedoelde ww-maatregelen zijn gerelateerd aan de
ww-lasten per sector. Binnen de sector onderwijs zijn de besparingen wachtgeldevenredig
verdeeld.Het feitelijke effect van het afschaffen van de kortdurende uitkering
én de vervolguitkering alsmede het aanscherpen van de referte-eis kan
pas achteraf worden vastgesteld. Zie ook de toelichting in paragraaf 4.3
(pag. 42) van de beleidsagenda bij de begroting 2004.295Op welke termijn zijn resultaten te verwachten van
de concrete acties voor de verlichting van de administratieve lastendruk bij
hogescholen en universiteiten? Welke streefwaarden hanteert u hierbij? Op
welke wijze wordt daarbij voor gewaakt dat overige onderdelen van het beleid –
zoals op het gebied van specifieke prestatieafspraken met instellingen de
ontwikkeling van benchmarks een nieuwe bekostigingssystematiek voor het hoger
onderwijs per 2006 en accreditatie in het hoger onderwijs niet leiden tot
een verzwaring van de administratieve lastendruk? Op welke wijze wordt hierover
aan de Kamer gerapporteerd? (pag. 167–180)Sinds verschillende jaren wordt gestreefd naar een vermindering van administratieve
last voor het bedrijfsleven van ten minste 25% in de periode 1994 tot 2006.
Over de lastenreductie wordt jaarlijks een rapportage verricht aan de Kamer.
Het aangewezen onderwijs wordt in dat verband meegenomen. Er zal een representatieve
nulmeting plaatsvinden wat betreft de administratie lastendruk van onderwijsinstellingen
in een aantal onderwijssectoren, waaronder het wetenschappelijk onderwijs.In de notitie «Doelgericht naar 2010» wordt aandacht besteed
aan verdere deregulering. Daarbij is aangekondigd dat op basis van een onderzoek
naar de huidige administratieve lastendruk van een universiteit, en een brede
inventarisatie onder hoger onderwijs instellingen, een plan van aanpak zal
worden ontwikkeld met concrete acties om deze druk te verminderen. Bij de
verdere uitwerking van de beleidsvoornemens zal steeds nauwlettend in de gaten
gehouden moeten worden dat de beleidsmaatregelen niet leiden tot onevenredige
verzwaring van de administratieve lastendruk. Zo geldt als één
van de ontwerpeisen ten aanzien van het nieuwe bekostigingsmodel dat het zoveel
mogelijk de administratieve lasten beperkt. De rol die ACTAL kan spelen, zal
worden verkend. De adviezen van Actal staan ter beschikking van de Kamer.296Wat zijn op dit moment de grootste problemen bij het
bachelor/masterstelsel? Welke problemen verwacht men in de toekomst? (pag.
169)Uit het inspectierapport «BaMa-transities, de invoering van het
bachelor-masterstelsel in het hoger onderwijs in het wo en hbo» blijkt
dat de invoering van het bachelor-masterstelsel met voortvarendheid is uitgevoerd
door de instellingen voor hoger onderwijs. In het hbo zijn nagenoeg alle opleidingen
omgezet naar bachelor-opleidingen en in het wo is de bachelor-masterstructuur
ingevoerd bij 82% van de opleidingen. Een structuurwijziging van dergelijke
omvang gaat onvermijdelijk gepaard met aanloopproblemen. Deze zijn ook door
de inspectie gesignaleerd en betreffen met name de aanwezigheid van overgangsregelingen
voor zittende studenten en opleidingsspecifieke voorlichting. Daarnaast moet
de ontwikkeling van de masterfase in het wo nog nader zijn beslag krijgen.De invoering van de bachelor-masterstructuur wordt nauwgezet gevolgd door
de inspectie die hierover jaarlijks, en zo nodig vaker, zal rapporteren.297Waarom is er een commissie nodig om de bekostigingsystematiek
van het hoger onderwijs te herzien? Welke knelpunten rond het aanpassen van
de bekostigingssystematiek moeten nog worden opgelost? Op welke wijze onderzoekt
u of de huidige bekostigingssystematiek leidt tot kwaliteitsverlies? (pag.
170)Er is van afgezien om een externe commissie herziening bekostigingssystematiek
in te stellen. In de brief van 29 september 2003 met kenmerk PDR/DIR/03/45 373
over de motie Joldersma (TK 28 248, nr. 34.) is aangegeven dat momenteel
door mijn ministerie in samenspraak met externe deskundigen een voorstel wordt
ontwikkeld voor een nieuw bekostigingsmodel in het hoger onderwijs.Bij de uitwerking doen zich beleidsmatige, bestuurlijke, financiële
en juridische vraagstukken voor die moeten worden opgelost. Het verder uit
te werken bekostigingsmodel zal ter toetsing aan onafhankelijke deskundigen
worden voorgelegd. Hoger onderwijsinstellingen worden geconsulteerd met het
oog op mogelijke knelpunten bij de uitvoering van de systematiek.Bij de ontwikkeling van het nieuwe bekostigingsmodel wordt een aantal
aandachtspunten betrokken zoals de gevolgen van de beoogde systematiek voor
de doelmatigheid, toegankelijkheid en kwaliteit van het hoger onderwijs. Inzake
de huidige bekostigingssystematiek wordt geen afzonderlijk onderzoek meer
gedaan naar het genoemde kwaliteitsverlies.298Wanneer wordt de commissie herziening bekostigingssystematiek
ingesteld? Wanneer zijn de gegevens van de commissie Schutte voor de Kamer
beschikbaar (pag. 170) Op de ontwikkeling van de nieuwe bekostigingssystematiek
en de betrokkenheid van externen daarbij is ingegaan bij vraag 312. Bij de
ontwikkeling van het nieuwe bekostigingsmodel wordt een aantal aandachtspunten
betrokken zoals de gevolgen van de beoogde systematiek voor de doelmatigheid,
toegankelijkheid en kwaliteit van het hoger onderwijs. Inzake de huidige bekostigingssystematiek
wordt geen afzonderlijk onderzoek meer gedaan naar het genoemde kwaliteitsverlies.Zoals aangekondigd in de brief van 22 september 2002 met kenmerk PDR/DIR/03/45 473
aan Uw Kamer zal de commissie Schutte vóór 1 december 2003 helderheid
geven over de datum van oplevering van de eindrapportage.299In hoeverre heeft u zicht op het niveau van de examens
en de normering ervan in het hbo en wo? (pag. 170)De examencommissies dragen zorg voor de examens, inclusief het niveau
en de normering. Examens zijn in het kwaliteitszorgsysteem een wezenlijk onderdeel.
Met de invoering van het accreditatiestelsel heeft de kwaliteitsborging van
toetsen en beoordelen meer expliciet dan in het verleden in visitatieprotocollen,
een plaats gekregen. In het accreditatiekader van de NAO is als beoordelingsfacet
opgenomen: «door de beoordelingen, toetsingen en examens wordt adequaat
getoetst of de studenten de leerdoelen van (onderdelen van) het programma
hebben gerealiseerd».Recent heeft de inspectie onderzoek gedaan naar de kwaliteit van borging
van toetsing en examens. Het resultaat ervan is neergeslagen in het inspectierapport
«Zicht op toetsen», dat u op 19 september jl. is aangeboden.
Uit het rapport blijkt dat de kwaliteitsborging van toetsing en examinering
hoog op de agenda staat van de ho-instellingen.300Op welke manier is het budget van de Open Universiteit
voor 2003 en 2004 verhoogd om het amendement Cornielje (28 600 VIII,
50) structureel te verwerken om de OU een programma van afstandsonderwijs
voor zij-instromers te laten ontwikkelen? Kan worden aangegeven hoeveel middelen
er vrijgemaakt zijn voor het in 2003 en 2004 uitvoeren van het amendement
Cornielje? (pag. 170)Op mijn verzoek, naar aanleiding van het amendement Cornielje, heeft de
OUNL medio 2002 een plan voorgelegd voor het ontwikkelen van een programma
van afstandsonderwijs voor zij-instromers, voor de periode 2003 t/m 2006.
Na advisering door externe deskundigen en bijstelling van het plan door de
OUNL heb ik goedkeuring gegeven aan uitvoering van het plan t/m 2006 en heb
ik financiering van de geraamde kosten toegezegd. Daarop is voor 2003 een
subsidie toegekend van 3,2 miljoen; dit bedrag komt overeen met de door de
OUNL voor dat jaar geraamde kosten van de uitvoering van het plan. De OUNL
is onlangs met mij in contact getreden omdat zij mogelijkheden ziet om het
plan, dat op zich al ambitieus is, verder uit te breiden en te intensiveren.
Gelet op de urgentie van de problematiek van het lerarentekort en het belang
van goede voorzieningen voor zij-instromers, heb ik de OUNL de gelegenheid
geboden om een aanvulling op de plannen in te dienen. Het benodigde bedrag
(6,9 miljoen in 2004) is gereserveerd op artikel 9 arbeidsmarkt en personeelsbeleid.
Ik streef ernaar om de besluitvorming hierover in november af te ronden.301Waarom is het nodig om € 15 miljoen per jaar
af te zonderen binnen het macrobudget om specifieke prestatieafspraken met
alle instellingen te maken? Welke prestatieafspraken maakt u? (pag. 171)Het bedrag van vier maal € 15 miljoen is bedoeld om de instellingen
van hoger onderwijs specifiek te stimuleren om bepaalde prioriteiten te realiseren.
Deze prioriteiten hangen samen met de landelijke beleidsdoelen, die na bestuurlijk
overleg met de koepels van de hoger onderwijsinstellingen worden geformuleerd
in het ontwerp-HOOP 2004. De overheid vraagt de instellingen hoeveel zij daaraan
kunnen bijdragen. De instellingen maken een eigen afweging hoeveel zij aan
welk doel bijdragen op basis van hun uitgangssituatie, sterke en zwakke punten,
context etc. Indien blijkt dat een instelling niet kan of wil bijdragen aan
de landelijke beleidsdoelen, zal met die instelling nader overleg worden gevoerd.302Waaraan schrijft u het achterblijven bij de streefwaarden
van de aantallen universitair opgeleide docenten toe? Welke extra inspanning
gaat u doen om de streefwaarde van 1200 te halen? Hoeveel vacatures voor universitair
opgeleide leraren verwacht u in 2005? (pag. 171)Aan het achterblijven van de streefwaarden van het aantal universitair
opgeleide docenten ligt een complex van oorzaken ten grondslag, die deels
buiten de universitaire lerarenopleiding (ulo) liggen, zoals de situatie op
de arbeidsmarkt en de invoering van de bachelor-masterstructuur. Zo is de
Educatieve Master (combinatie Master met een lerarenopleiding) aan instellingen
net gestart of moet nog starten; hier is nog geen effect van te meten.Overigens is het zo dat het totaal aantal ulo-studenten de laatste jaren
is toegenomen: het aantal voltijdstudenten daalt weliswaar, maar het aantal
deeltijdstudenten en zij-instromers neemt toe.Naar aanleiding van de gecombineerde tussenevaluatie van het ulo-convenant
en de visitatie van de ulo's van juni 2003 is aan de VSNU gevraagd om half
oktober een reactie te geven op de vraag: «wat denken de ulo's nog te
kunnen doen aan verbetering rendement en instroom?» Naar aanleiding
hiervan zal bekeken worden of er naast de rol van de instellingen ook nog
maatregelen nodig zijn van OCW.Er is geen raming van het aantal eerstegraads vacatures.303Volgens tabel 6.4 «Instroom, doorstroom en uitstroom»
is de verhouding tussen het aantal gediplomeerden en het aantal eerstejaars
dat een aantal jaren daarvoor instroomden in het wo, steeds lager dan 60%
en in het hbo steeds ongeveer 70%. Dit terwijl in tabel 6.29 «Verwacht
rendement» vrijwel gelijke rendementen worden weergegeven. Is het waar
dat dit samenhangt met de langere verblijfsduur in het wo? (pag. 171)Afgestudeerden in een jaar zijn in verschillende jaren ingestroomd, hebben
dus een verschillende verblijfsduur gehad. Het instroomcohort in enig jaar
heeft derhalve zeker geen één op één relatie met
het aantal gediplomeerden 4 of 5 jaar later.De instroomcohorten zijn de komende jaren stijgend. Een deling van gediplomeerden
door instroomaantallen 5 jaar terug zal daardoor een hoger «rendement»
geven dan een deling door instroomaantallen 4 jaar terug. Dit geldt zowel
voor wo als hbo. Bij een daling van de instroom zou het effect van de deling
precies andersom zijn.Het verschil in verblijfsduur tussen wo en hbo en het (mogelijk) effect
daarvan op de «rendementen» heeft niet het aangegeven verband.304Hoe worden de instellingen voor internationaal onderwijs
beschouwd?Gaat het hier om een vorm van wetenschappelijk onderwijs
en/of om een uitzonderingscategorie ten opzichte van de hbo- en wo-instellingen?
(pag. 172)De instellingen voor internationaal onderwijs (io-instellingen) zijn geen
bekostigde of aangewezen instellingen in de zin van de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek (WHW). De io-instellingen ontvangen een subsidie
voor het onderwijs dat zij aanbieden aan jonge professionals uit ontwikkelingslanden.Het onderwijs dat door de io-instelling wordt aangeboden heeft het niveau
van hoger onderwijs, maar is te beschouwen als een uitzonderingscategorie
omdat noch dit type onderwijs, noch de io-instellingen zelf, een formele basis
hebben in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW).De positie van de io-opleidingen is historisch bepaald. Van oorsprong
functioneerden de io-instellingen apart van de universiteiten en boden zij
kortlopende onderwijsprogramma's aan. In de loop der jaren zijn deze programma's
academisch verbreed en verlengd en zodoende uitgegroeid tot volwaardige wetenschappelijke
opleidingen. In een visitatie van door de io-instellingen verzorgde opleidingen
(1997), uitgevoerd door de Wetenschappelijke adviesraad voor het internationaal
onderwijs (WAR), wordt aangegeven dat de io-instellingen een kleine maar hoogst
gewaardeerde rol spelen in het Nederlandse hoger onderwijssysteem. Dit is
ook de reden dat de io-instellingen voor accreditatie van rechtswege in aanmerking
komen.305Hoe komt het dat de middelen «toerusting hoger
beroepsonderwijs» vrijwel constant blijven, terwijl de ontwikkeling
van het geraamde aantal studenten in de periode stijgt van 311 300 studenten
(studiejaar 2003/2004) naar 333 700 studenten (studiejaar 2008/2009)?
Wat betekent dit voor de prijs per student? (pag. 172)De middelen voor het hoger beroepsonderwijs bestaan niet alleen uit de
middelen voor toerusting. Naast deze middelen zijn er ook middelen geraamd
voor de doelstellingen kwaliteit en toegankelijkheid. Het totale (programma)budget
loopt op van € 1 639,8 miljoen in 2004 naar € 1 682,5
miljoen in 2008.De prijs per student wordt berekend door het totaal van de middelen voor
toerusting, kwaliteit en toegankelijkheid te delen door het aantal ingeschreven
studenten (omgerekend naar kalenderjaar). Ten opzichte van het kalenderjaar
2004 ligt de raming van het aantal studenten in het kalenderjaar 2008 ongeveer
17 500 studenten hoger. De stijging van het totale budget enerzijds en
de stijging van het geraamde aantal studenten anderzijds resulteert in een
lichte daling van de prijs per student in 2008 ten opzichte van 2004.306Worden de criteria voor jaarverslagen van de instellingen
voor ho en wo bijgesteld? Zo ja, op welke punten? (pag. 172)Ja.De notitie »Helderheid in de bekostiging van het hoger onderwijs»
besteedt aandacht aan negen thema's.Per thema, die allen zijn ontleend aan het rapport «Ruimte voor
rekenschap» (Kamerstukken II 2002–2003, 28 248, nr. 24) wordt
in de notitie helderheid verschaft over de bedoeling van bekostigingsregels.Ik heb in de door mij gedane uitspraken ook aandacht besteed aan een aantal
zaken, die voortaan in het Jaarverslag moeten worden vermeld.Het betreft:* Het gedeeltelijk uitbesteden van bekostigd onderwijs aan een niet door
de overheid bekostigde private organisatie, tegen betaling van de geleverde
diensten met vermelding van de kosten.* Investeren van publieke middelen in private activiteiten en specificatie
van de aangewende middelen per activiteit.* Het organiseren van maatwerktrajecten voor bedrijven en organisaties
en het aantal studenten, dat daarbij is betrokken.* Uitwisselingsovereenkomsten met buitenlandse instellingen, met opgave
van het aantal Nederlandse en buitenlandse studenten dat daarvan gebruik maakt.* Wijziging van de bepaling dat een instelling moet vermelden of en zo
ja, voor hoeveel personeelsleden, die een opleiding aan de eigen instelling
volgen, de instelling het collegegeld, examengeld of cursusgeld betaalt. Het
op enigerlei wijze compenseren van deze gelden wordt op grond van het wetsvoorstel
«korte klap» (Kamerstukken II 2002–2003, 28 817, nr.
1–2) aangemerkt als niet-doelmatige besteding van overheidsgelden. Daarom
wordt de bepaling zodanig gewijzigd dat de instelling moet vermelden hoeveel
personeelsleden een initiële opleiding aan de eigen instelling volgen.307Is er aansluiting tussen het in tabel 6.6 «Middelen
toerusting hoger beroepsonderwijs» weergegeven budget voor hogescholen
en de in dezelfde tabel weergegeven onderwijsuitgaven per student? Rekent
u bijvoorbeeld ook de middelen voor kennisinnovatie (lectoren en kenniskringen)
tot de «onderwijsuitgaven per student»? Zo ja, op welke wijze denkt u dan dat de nieuwe doelstellingen voor kennisinnovatie bereikt
kunnen worden, wanneer u er vanuit gaat dat de hogescholen de betreffende
middelen besteden aan het primaire onderwijsproces? (pag. 172)De onderwijsuitgaven per student zijn berekend door de totale uitgaven
voor het hoger beroepsonderwijs te delen door het aantal ingeschreven studenten
(teruggerekend naar kalenderjaar). Deze totale uitgaven omvatten naast de
middelen voor toerusting ook de middelen voor toegankelijkheid en kwaliteit.
Tot de laatste categorie behoren de middelen voor kennisinnovatie. De doelstellingen
voor kennisinnovatie kunnen worden bereikt doordat hierover met de hogescholen
afzonderlijke afspraken zijn vastgelegd in een bestuurlijk arrangement dat
eind 2001 is afgesloten. Dit arrangement is op 29 oktober 2001 met brief HBO/AS/2001/34 150
aan de Tweede Kamer toegezonden. Na evaluatie, eind 2004, zal ik bezien of
het arrangement goed heeft gewerkt en of ik dit zal verlengen dan wel op andere
wijze met het hbo-veld afspraken maak over de inzet van de middelen, welke
in het kader van Balkenende II voor kennisinnovatie beschikbaar zijn gekomen.308Wordt er bij de monitoring van de toerusting van instellingen
voor hoger onderwijs gekeken naar de verschuivingen binnen het personele budget
tussen docenten, diensten-personeel en management en managementondersteuning?
Zo ja, wie voert dit uit? Wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
(pag. 172)CFI (Centrale Financiën Instellingen) beoordeelt jaarlijks de jaarrekeningen
van de instellingen. Eventuele verschuivingen tussen de budgetten voor materieel
en personeel worden hierbij in kaart gebracht. De Kamer wordt middels de publicatie
«Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen in kerncijfers» jaarlijks
op de hoogte gesteld over de inkomsten en uitgaven van de instellingen.In de jaarrekeningen van de instellingen wordt op het detailniveau verschuivingen
binnen het personele budget tussen docenten, diensten-personeel en management
en managementondersteuning niet altijd gerapporteerd. Op grond van de richtlijn
Jaarverslaglegging Hoger Onderwijs hoeft dat ook niet. Dit past in het autonomiebeleid
dat in het hoger onderwijs van toepassing is.Over het niveau van de opleiding, de kwaliteit van de docenten waaronder
eventueel ook deskundigheidsbevordering, wordt gerapporteerd in visitatierapporten.
Ook in de accreditatie door de NAO worden deze facetten beoordeeld. Een samenvattend
overzicht van de visitaties en accreditaties verschijnt jaarlijks in het onderwijsverslag.In het accreditatiekader is de kwantiteit van het personeel één
van de facetten die beoordeeld worden. Voor de kwantiteit van het personeel
is het aantal studenten relevant. Een samenvattende rapportage van de accreditaties
verschijnt jaarlijks in het onderwijsverslag.309Waaraan meet u good governance af bij de hoger onderwijs
instellingen?Wanneer formuleert u nadere voornemens ten aanzien
van good governance? Welke aspecten betreft het? (pag. 173)De vraag of good governance gerealiseerd wordt is afhankelijk van de mate
waarin we er in slagen nieuwe bestuurlijke verhoudingen tot stand te brengen
en die tot uitdrukking te brengen in de verschillende fasen van de beleidscyclus.
In mijn brief van 29 september 2003 (PDR/DIR/03/45 373) aan uw Kamer
over de Voortgangsrapportage rekenschap/motie Joldersma heb ik aangegeven
welke vormen van rapportage, monitoren en benchmarking in stelling worden
gebracht in de beleidscyclusfasen: beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering
en verantwoording & toezicht. Via het geheel van evaluaties, bilateraal
overleg, periodieke aanlevering van kengetallen, jaarverslagen en rapportages
wordt de monitoring van het hoger onderwijs vorm gegeven.Nadere voornemens ten aanzien van good governance heb ik geformuleerd
in mijn brief van 29 september 2003 (PDR/DIR/03/45 373) over de Voortgangsrapportage
rekenschap/motie Joldersma. De aspecten die een rol spelen zijn het bekostigingsoverleg,
versterkt toezicht, handhaving en sanctiebeleid, deregulering en vermindering
regeldruk en de wijze waarop de veranderderde externe sturing van invloed
zal zijn op de ambtelijke organisatie.Specifiek over de raden van toezicht kan ik u melden dat ik heb afgesproken
twee maal per jaar overleg te plegen met het voorzittersoverleg; voorts zal
een maal per jaar overleg worden gevoerd met iedere raad van toezicht afzonderlijk
over de wijze waarop de raad uitvoering heeft gegeven aan zijn toezichthoudende
rol.De inspectie is gevraagd in het kader van het Jaarwerkplan 2004 te verkennen
op welke wijze de raden van toezicht in procesmatige zin uitvoering geven
aan het bepaalde in art. 9.8 van de WHW (taken en bevoegdheden raad van toezicht),
alsmede van de manier waarop het toezicht bij de bijzondere ho-instellingen
is vorm gegeven. Aan de inspectie is ook de monitoring van de invoering van
accreditatie en de bachelor-master structuur (als stelselwijzigingen met grote
consequenties) opgedragen, waarbij de inspectie zich tevens zal richten op
de rol van de afzonderlijke instellingen bij die stelselwijzigingen en op
het samenspel van interne en externe toezichthouders daarbij (raden van toezicht,
opleidings- en examencommissies en Colleges van Beroep voor de Examens).310Waarom wordt het budget voor de Stichting Handicap
en Studie verminderd? (pag. 174)In mijn brief van 13 september 2001 heb ik de Stichting Handicap en Studie
uitgenodigd tijdelijk een extra taak op zich te nemen ter versterking van
de tweedelijns serviceverlening. Daaraan was een extra financiering gekoppeld
voor een periode van vijf jaar. Daarna vindt evaluatie plaats.Daarop heeft de Stichting Handicap en Studie gereageerd door een plan
van aanpak op te stellen voor deze periode. In mijn brief van 13 december
2001 ben ik met dit plan van aanpak voor de periode 1-1-2002 tot en met 21-12-2006
akkoord gegaan. Evaluatie vindt aan het eind van deze periode plaats.In de meerjarenraming valt de Stichting Handicap en Studie daarom vanaf 2007
weer terug op de reguliere subsidie.311Waarom is er gekozen voor een oplage van maar 4000
papieren exemplaren van de Keuzegids hoger onderwijs? Waarom is deze gids
niet gratis te downloaden vanaf Internet (Surfnet?)? Waarom moet er een papieren
keuzegids voor professionele gebruikers komen als studenten de primaire doelgroep
zijn? Zitten er studenten in het Platform Studiekeuze Informatie? Zo nee,
waarom niet? (pag.177)Het genoemde aantal van 4 000 exemplaren betreft het aantal feitelijk
verkochte exemplaren van de Keuzegids hoger onderwijs in het vorig jaar. In
de opdracht aan Choice is het streven naar een hoger aantal vastgelegd.Het maken van studiekeuze producten is ook een marktactiviteit. Daartoe
wordt informatie uit uiteenlopende bronnen verzameld in een database. De verwachting
is dat organisaties van belanghebbenden en marktpartijen de inhoud van deze
database voor aanstaande studenten ontsluiten via Internet. Als de overheid
dergelijke activiteiten op dit momenten zou ontplooien zou dit als oneigenlijke
concurrentie kunnen worden aangemerkt.De papieren keuzegids is mede bedoeld voor professionele gebruikers (schooldecanen,
studiekeuze adviseurs), omdat deze de papieren keuzegids moeten kunnen gebruiken
voor een goede ondersteuning van de aanstaande studenten bij hun studiekeuze.In het Platform Studiekeuze Informatie hebben de Nederlandse Vereniging
van Schooldecanen (NVS), het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), de Landelijke
Studenten Vakbond (LSVb) en de Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB)
zitting. Het Landelijk Aktie Komité Scholieren (LAKS) is wel uitgenodigd,
maar heeft daarvan vooralsnog geen gebruik gemaakt. ISO en LSVb zijn in het
platform vertegenwoordigd door studenten.312Is het u bekend dat bij veel (beginnend) studenten
nog onduidelijkheid bestaat over de bachelor/masterstructuur? Zo ja, wat gaat
u eraan doen om het systeem duidelijker en bekender te maken? Op welke wijze
wilt u deze informatie verspreiden? (pag. 178)Uit het inspectierapport van september 2003 over de invoering van het
bachelor-masterstelsel blijkt dat de universiteiten veel voorlichting geven
aan huidige en aankomende studenten. Wel geeft de inspectie aan dat de opleidingsspecifieke
voorlichting door studenten als gering wordt ervaren. Ik heb de instellingen
inmiddels hierop aangesproken. De inspectie zal daar in haar monitor het komende
jaar opnieuw aandacht aan besteden.313Wat is er tot nu toe ondernomen vanuit het ministerie
om duidelijkheid te verschaffen over de bachelor/masterstructuur? Wat is de
rol van de universiteiten daarin? Worden ook de effecten gemeten van de informatievoorziening?
(pag. 178)Vanuit het ministerie is op verschillende manieren vorm gegeven aan de
voorlichting over de invoering van de bachelor-masterstructuur: een folder
voor scholieren, een folder voor studenten, informatie op de website van OCenW
en artikelen in Uitleg. Daarnaast heeft de IB-Groep voorlichting verzorgd
over de bachelor-masterstructuur.De desbetreffende passage op pagina 178 heeft niet betrekking op de voorlichting
in het kader van de invoering van de bachelor-masterstructuur maar op de uitvoering
van de opdracht om studiekeuzeinformatie te ontsluiten door Choice. Het kwaliteitscollege
houdt toezicht op deze uitvoering. In dit kader zal aandacht worden besteed
aan de kwaliteit, waaronder begrepen bruikbaarheid, van de informatie en het
bereik onder (aanstaande) studenten.314Met hoeveel moet de doorstroom naar en het rendement
van het hbo toenemen? Wat zijn de (minimale) streefwaarden? Op basis waarvan
worden de streefwaarden vastgesteld voor de doorstroom vanuit mbo naar
hbo? Worden er sancties verbonden aan het niet halen van deze streefwaarden?
(pag. 178)In overleg met de HBO-raad en de BVE raad zal besproken worden wat realistische
streefcijfers zijn. Daarbij wordt rekening gehouden met de streefwaarden die
vastgesteld zijn ten aanzien van de rendementsverbetering in het mbo. Zie
tevens het antwoord op vraag 62.315Wat zijn topopleidingen? Waarom wordt gekozen voor
deze aanduiding, gelet op het feit dat deze categorie van opleidingen nu nog
niet bestaat? (pag. 179)Volgens de werkgroep topmasters (waarvan het advies reeds naar de Tweede
Kamer is verzonden) zijn top(-master-)opleidingen opleidingen van hoge kwaliteit
die én de potentieel beste studenten uit Nederland en daarbuiten aantrekken
én topkwaliteit afleveren aan de markt.Inmiddels bestaat in het wo een gegroeide praktijk opleidingen die nadrukkelijk
zijn bedoeld voor getalenteerde studenten en die door de universiteiten als
topopleidingen worden aangeduid. Sinds de invoering van de bachelor-masterstructuur
verzorgen verschillende universiteiten zgn. honours programs in de bachelor-
en masterfase voor excellente studenten. Dit zijn (ten opzichte van de reguliere
opleiding) intensievere programma's waarin extra studiepunten behaald kunnen
worden. Tevens bieden ze selectieve masteropleidingen en brede bachelor-opleidingen
aan. Universiteiten kunnen in het kader van accreditatie specifieke aspecten
die volgens hen samenhangen met de «top» van een opleiding door
de Nationale Accreditatie Organisatie laten beoordelen.Gelet op deze praktijk lijkt het gebruik van de term «topopleidingen»
gerechtvaardigd.In een thans in voorbereiding zijnde beleidsnotitie over toelatingsbeleid
(zie ook het antwoord op vraag 109) worden verdere stappen gezet in de discussie
over topopleidingen, collegegelddifferentiatie en decentrale toelating. Het
voornemen is deze notitie aan het einde van dit jaar naar de Tweede Kamer
te verzenden.316Wat verstaat u onder opleidingen met een evidente meerwaarde?
Wat is de waarde van een diploma voor voortgezet onderwijs bij decentrale
toelating? (pag. 179)In de context van collegegelddifferentiatie en selectie wordt evidente
meerwaarde van specifieke opleidingen opgevat als meerwaarde van een opleiding
ten opzichte van andere opleidingen, die tot uiting komt in het private rendement
dat een opleiding oplevert (betere positie op de arbeidsmarkt, hoger salaris
etc. voor de afgestudeerde van die opleiding) dan wel in het maatschappelijke
rendement van de opleiding (meerwaarde voor de samenleving; dit geldt vooral
voor opleidingen in de zorg, het onderwijs en bèta- en techniek).Alleen met een diploma voortgezet onderwijs kan worden voldaan aan de
vooropleidingseisen voor de toelating tot een opleiding in het hoger onderwijs.Daarnaast kan uit het vo-diploma blijken of wordt voldaan aan de zgn.
nadere vooropleidingseisen.Om aan de decentrale selectie te kunnen deelnemen moet zijn voldaan aan
de vooropleidingseisen en aan de nadere vooropleidingseisen. Deelname aan
de decentrale selectie is slechts mogelijk indien tevens aan de lotingprocedure
wordt deelgenomen.De behaalde eindexamencijfers mogen niet tot de bijzondere kwalificaties
behoren die bij de decentrale selectie in aanmerking worden genomen.317Kunt u een overzicht geven van de directe kosten voor
accreditatie voor de instellingen van hoger onderwijs (onder andere inhuur
van vbi's en aanvraagkosten accreditatie bij de Nederlandse Accreditatie Organisatie
(NAO) en de kosten van het externe toezicht (instandhouding NAO en inspectie
hoger onderwijs)? (pag. 180)De NAO hanteert de volgende tarieven:Aanvraag accreditatie: € 2500,–Toets nieuwe opleiding: € 2500,–; € 5000,–; € 7500,–;
of € 10 000,–, afhankelijk van omvang en aard van de
toetsing.De prijs die in rekening wordt gebracht voor het uitvoeren van een visitatie
varieert per opleiding en per vbi. De kosten per instelling van een visitatie
liggen naar schatting gemiddeld tussen € 20 000,– en € 25 000,–.
Ik merk hierbij op dat precieze gegevens hierover niet bekend zijn en dat
het prijsbeleid van de vbi's sterk in beweging is als gevolg van de invoering
van accreditatie en de mogelijkheid dat naast VSNU en HBO-Raad ook andere
vbi's kunnen worden ingeschakeld.Voor instandhouding van de NAO wordt in 2004 € 3,5 miljoen per
jaar beschikbaar gesteld.De kosten van de Onderwijsinspectie voor de sector hoger en wetenschappelijk
onderwijs zijn circa op € 3,6 miljoen per jaar.De inspectie hoger onderwijs zal in de toekomst niet meer worden bekostigd
voor de taken die zijn overgedragen aan de NAO.De activiteiten die behoren bij accreditatie en visitatie worden meegenomen
in het bedoelde onderzoek naar de administratieve lastendruk voor de instellingen.Het is mij op dit moment niet bekend dat er een probeem is op het terrein
van de btw-afdracht bij het inhuren van vbi's.318Op welke manier worden deze kosten betrokken bij de
analyse van de ontwikkeling van de administratieve lasten? Overweegt u om
de instellingen te compenseren voor de btw-afdracht die ontstaan door het
inhuren van vbi's? (pag. 180)Zie het antwoord op vraag 317.319Met betrekking tot kwaliteitszorg en accreditatie in
het hoger onderwijs: welke aspecten worden verantwoord in de verantwoordingsdocumenten?
Welke functie hebben de onderzoeksvisitaties voor de reallocatie van middelen?
Bij wie ligt de verantwoordelijkheid voor de reallocaties? Zijn er wettelijke
sancties? Hoe is de bezwaarprocedure geregeld? (pag. 181)Het instellingsbestuur dient jaarlijks voor 1 juli bij de minister een
verslag in.Het verslag bestaat uit de jaarrekening met de daarbij behorende begroting,
het jaarverslag en de overige financiële gegevens.Uit het verslag dient te blijken in hoeverre sprake is van een behoorlijke
uitvoering van de werkzaamheden ten behoeve waarvan de rijksbijdrage is verleend en van een doelmatige aanwending van de rijksbijdrage,
mede in het licht van het instellingsplan (art. 2.9 WHW).In de jaarrekening wordt rekening en verantwoording afgelegd van het financiële
beheer van de instelling over het voorafgaande begrotingsjaar.Het jaarverslag omvat mede het voorgenomen beleid van de instelling t.a.v.
de werkzaamheden van de instelling, mede in het licht van de uitkomsten van
de kwaliteitsbeoordeling en andere gegevens omtrent de kwaliteit van de werkzaamheden
van de instelling.Aan het verslag wordt een verklaring van de door het instellingsbestuur
aangewezen registeraccountant omtrent de getrouwheid van het verslag, toegevoegd.De onderzoeksvisitaties hebben een belangrijke functie ten behoeve van
de colleges van bestuur van de universiteiten. Die zijn immers verantwoordelijk
voor de toedeling van middelen uit de rijksbijdrage aan de verschillende onderdelen
van de instelling. Bij deze zogenaamde «bestedingsvrijheid» van
de instellingen past geen wettelijke sanctie op het beleid van een instelling
ten aanzien van eventuele reallocatie van middelen intern. Hoe een eventuele
bezwaarschriftprocedure tegen allocatie of reallocatie van middelen is geregeld
binnen een universiteit is mij niet bekend. Dit is immers een zaak van het
college van bestuur en kan per instelling verschillend geregeld zijn.320Is bij herverdeling oftewel dynamisering of prestatiebekostiging
van onderzoeksgelden past performance het enige criterium? Wordt bij die herverdeling
ook rekening gehouden met het feit dat jonge universiteiten over relatief
minder onderzoeksgeld hebben kunnen beschikken dan oude universiteiten en
dien ten gevolge op past performance minder scoren dan oude universiteiten?
In hoeverre wordt onderzoekspotentie voor de toekomst in de criteria betrokken?
Waarom is voor deze dynamisering zoveel geld gereserveerd (€ 8 miljoen
in 2005 en € 9 miljoen in 2006)? (pag. 182)Het kabinet vindt het noodzakelijk dat er een vorm van prestatiebekostiging
en dynamisering in de eerste geldstroom voor onderzoek komt. Hoe dat het beste
kan gebeuren, is onderwerp van overleg, binnen het innovatieplatform en tussen
de minister van OCW en de universiteiten. In het Wetenschapsbudget dat eind
dit jaar naar de Kamer wordt gezonden zal worden aangegeven wat de hoofdlijnen
zijn van de aanpak.Voor de periode 2004–2006 is € 21 miljoen gereserveerd
om de systematiek uit te werken. Tevens gaat het om de opbouw van een systeem
voor prestatiemeting dat de basis zal vormen voor een transparanter verslaglegging
van de minister van OCW aan het parlement, en voor het bestuurlijk handelen
ten aanzien van de universiteiten.321Waaraan meet u de prestatie van het onderzoeksdeel
van een universiteit af? Hoe wordt hierbij rekening gehouden met korte en
lange termijn resultaten? Hoe wordt hierbij rekening gehouden met korte en
lange termijn relevantie? Met nationale en internationale relevantie? Relevantie
voor de autonome wetenschappelijke vooruitgang? Voor de (niet) commerciële
toepassing? Voor de maatschappelijke verrijking? (pag. 182)Zie het antwoord op vraag 320.322Hoe geschiedt beloning van prestaties en kwaliteit
bij onderzoek? Wordt er achteraf extra geld gegeven? (pag. 182)Zie het antwoord op vraag 320.323Wat houdt dynamisering van de basisvoorziening onderzoek
in? (pag. 182)De basisvoorziening onderzoek is een van de componenten binnen het onderzoekdeel
van de rijksbijdrage aan de universiteiten. In de afgelopen jaren werd deze
component verdeeld over de universiteiten op basis van een vaste verdeelsleutel.
Hierdoor was de verdeling van deze component afhankelijk van de verdeling
in het verleden. Met ingang van het begrotingsjaar 2003 is de verdeling van
deze component afhankelijk geworden van de aantallen uitgereikte diploma's
per universiteit.324Kan een onderbouwing worden gegeven voor de middelen
die voor 2004–2006 zijn gereserveerd voor de dynamisering eerste geldstroom?
(pag. 182)Zie het antwoord op vraag 320.325Wat is op dit moment de status van de diplomabank,
die de staatssecretaris voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelde op te
willen zetten (aanhangsel van de Handelingen II, 2002–2003, nr. 1732)?
(pag. 183)In mijn antwoord (Kamerstukken 2002–2003, 1732) op de kamervragen
van het lid Lambrechts (D66), heb ik de kamer ervan op de hoogte gesteld dat
ik de IBG heb verzocht mij in september 2003 een voorstel te doen voor de
ontwikkeling van een diplomabank. Het voorstel heb ik ondertussen ontvangen
en wordt bestudeerd. De Kamer zal hierover, zoals ik ook in antwoord op de
kamervragen van lid Lambrechts heb aangegeven, nader worden geïnformeerd.326Waarom wordt bij de toekenning van lectoraten gekozen
voor een evenredige spreiding daarvan over de hogescholen en hoe verhoudt
zich dat tot een doelmatige en doeltref-fende inzet van de middelen? (pag.
184)In het bestuurlijk arrangement met de HBO-raad van oktober 2001 is bepaald
dat de HBO-raad zich verantwoordelijk weet voor de uitvoering van de afgesproken
doelstellingen, namelijk de introductie van lectoren en kenniskringen. Hij
heeft daarbij gekozen voor het oprichten van de Stichting Kennisontwikkeling
hbo die voorstellen van hogescholen voor het inrichten van lectoraten beoordeeld.
Toekenning van middelen geschiedt daarmee op basis van kwaliteit, waarbij
de hogescholen in gelijke mate in de gelegenheid zijn gesteld om een beroep
op middelen te doen. Van een evenredige spreiding van lectoraten over hogescholen
zonder nadere toetsing is daarmee geen sprake.327Hoe worden de prestaties van lectoren in het hbo beoordeeld
en berekend? (pag. 184)De stichting Kennisontwikkeling hbo beoordeelt vooraf voornemens van hogescholen
om lectoren en kenniskringen te introduceren. In 2004 is een evaluatie van
het convenant lectoren en kenniskringen voorzien. Naast de evaluatie
van het bestuurlijke deel van het arrangement zal daarbij met inachtneming
van de korte periode waarin lectoren hebben kunnen functioneren, het presteren
van lectoren en kenniskringen in ogenschouw genomen worden.328Wat is het verschil tussen een master en een onderzoeksmaster?
(pag. 185)Een onderzoeksmaster is een bepaald type wo-masteropleiding. Bij deze
opleidingen ligt een aanzienlijk zwaardere nadruk op het verrichten van wetenschappelijk
onderzoek dan in een reguliere wo-master.Ik heb de NAO verzocht mij te adviseren over de vraag welke masteropleidingen
aan te duiden zijn als onderzoekmasters met het oog op eventuele uitbreiding
van de studiefinancieringsrechten van de student van 1 jaar naar 2 jaar. De
NAO heeft daartoe criteria ontwikkeld en over 24 opleidingen positief advies
gegeven, verspreid over verschillende disciplines.329Heeft de uitbreiding van de onderzoeksmasters consequenties
voor de aanstellingsduur van de assistenten in opleiding (aio)? (pag. 185)De verlenging van de studiefinanciering van de onderzoekmaster is bedoeld
om jong talent voor een onderzoekscarrière te interesseren. Aangezien
de (meeste) onderzoekmasters nog in ontwikkeling zijn, zijn consequenties
voor de aanstellingsduur van de aio-opleiding op dit moment niet aan de orde.
Ik wil echter een discussie met het veld voeren over de aansluiting van de
onderzoeksmaster op de aio-opleiding. Ook de aanstellingsduur van de aio zal
daarvan onderdeel uitmaken.330Welke voorschriften zijn er voor de kerngegevens van
sectorplannen? (pag.186)In de bedoelde passage (paragraaf 6.2.3.5 onderzoekmasters in het
wetenschappelijk onderwijs) is het voornemen opgenomen om het ontwikkelen
van onderzoekmasteropleidingen te stimuleren. Eén van de doelstelling
daarbij is het bevorderen van opleidingen van levensvatbare omvang, in aansluiting
op landelijke speerpunten in het onderzoek. De universiteiten zullen worden
uitgenodigd om hierover onderling afspraken te maken in de vorm van sectorplannen.
Voor deze planvorming en de kosten van de invoering hiervan zijn middelen
gereserveerd in de begroting. Dit voornemen zal concreet worden uitgewerkt
in het HOOP, en vervolgens in overleg worden gebracht met de instellingen.
In dat verband zullen ook de nodige voorschriften worden geformuleerd waaraan
de sectorplannen moeten voldoen.331Wat is de toename geweest in de afgelopen jaren van
de geneeskundige productie in de academische ziekenhuizen voor wat betreft
operaties, ingrepen en procedures? Is deze toename voldoende om medische studenten
en paramedische studenten te garanderen dat zij voldoende praktische kennis
kunnen opdoen tijdens hun studie? (pag.188)Gegevens over de productie van de academische ziekenhuizen zijn retrospectief
en daarom minder relevant voor de situatie zoals die over enige jaren van
belang is in relatie tot het dan te organiseren klinisch onderwijs. Grosso
modo gelden voor de productie van de academische ziekenhuizen dezelfde trends
als die landelijk zichtbaar zijn. Als bekend zijn de curricula intussen
vernieuwd en dat geldt eveneens voor het klinisch onderwijs aan studenten
geneeskunde.Ook andere dan geneeskundestudenten doen in toenemende mate een beroep
op dezelfde klinische capaciteit. Daarbij valt te denken aan studenten verpleegkunde,
agio's (in opleiding tot medisch specialist), ok-assistenten-in-opleiding,
«nieuwe beroepen», etc. In de onderwijs- en opleidingsregio's
wordt gewerkt aan oplossingen om die gecombineerde uitdaging aan te gaan.332Hoe groot is de toename van docenten en stageplaatsen
in de geneeskundeopleidingen en zorgopleidingen? Wie krijgt de beschikking
over de extra middelen en hoe worden deze verdeeld?De afwegingen inzake de onderwijscapaciteit en de instroom worden gemaakt
door de instellingen van hoger onderwijs zelf. Zij krijgen in die afweging
te maken met verschillende factoren, zoals de behoefte aan artsen, het specifieke
onderwijsconcept, de kwaliteit van onderwijs en onderzoek, de beschikbare
infrastructuur en middelen, het aantal docenten en de beschikbaarheid van
stageplaatsen in het academisch ziekenhuis en daarbuiten. Het sluitstuk van
deze afwegingen vormt de beslissing over een aanvaardbare instroomcapaciteit,
mede in het licht van de behoefte aan zorgwerkers. De Universitaire Medische
Clusters hebben laten weten dat zij de huidige instroom van 2850 studenten
binnen de beschikbare capaciteit kunnen opvangen en zij garanderen dat kwalitatief
goed onderwijs kan worden geboden.Wat de stageplaatsen betreft: voor de organisatie van de in omvang groeiende
co-schappen, over enkele jaren, zijn al vorig jaar nieuwe onderhandelingen
met de algemene ziekenhuizen in de onderwijs- en opleidingsregio's gestart.
Eerder dit jaar sloot de Vereniging voor Academische Ziekenhuizen(VAZ) en
de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) een kaderovereenkomst waarbinnen
afspraken gemaakt zullen worden, uitgaande van de algemeen bekende noodzaak
om het aantal «perifere co-schappen» uit te breiden. Voor de uitbreiding
van de capaciteit worden dezerzijds extra middelen toegewezen. De colleges
van bestuur hebben bestedingsvrijheid ten aanzien van de toegewezen middelen.333Wie formuleert wat prestaties zijn in het hoger onderwijs
en hoe wordt voorkomen dat afspraken over prestaties zoals over rendement
ontaarden in optimaliseren op kwantiteit waardoor kwaliteit in het geding
komt? (pag. 22, 166, 167)Het formuleren van de prestaties wordt gedaan door overheid en instellingen:
de overheid vraagt de instellingen hoeveel zij kunnen bijdragen aan de landelijke
doelen. De instellingen maken een eigen afweging hoeveel zij aan welk doel
bijdragen op basis van hun uitgangssituatie, sterke en zwakke punten, context
etc. Over de individuele bijdrage van de instelling worden afspraken gemaakt
met de overheid. Voorkomen moet worden dat prestaties op het terrein van rendement
ten koste gaan van de kwaliteit van de opleiding. Door het systeem van visitatie
en accreditatie wordt op de kwaliteit van de opleiding toegezien.334Waarom wordt de emancipatie hbo voortgezet en de activiteiten
van Axis afgebouwd? (pag. 190 en 191)De organisatie Axis is een tijdelijke voorziening die tot medio 2004 wordt
gesubsidieerd, passend bij de doelstellingen die bij de oprichting zijn geformuleerd.
In verband met het Deltaplan bèta en techniek zal een nieuwe organisatie
worden ingericht. Naast een nieuwe bestuurlijke positionering zal de aandacht
uitgaan naar verbreding van de activiteiten waarbij Axis betrokken is geweest.In de begroting zijn middelen gereserveerd in verband met de activiteiten
die de VHTO tot op heden heeft verricht in verband met de specifieke positie
van vrouwen in het technisch onderwijs. Over de precieze inzet van deze middelen
zal in de komende jaren mede in relatie tot het Deltaplan bèta techniek
nog specifieke besluitvorming plaatsvinden.335Waaruit bestaat de financiële concurrentie bij
de instellingen voor hoger onderwijs in 2004? (pag. 191)De recente uitbreiding van het aantal opleidingen en nevenvestigingen
heeft geleid tot een mate van concurrentie die niet bijdraagt aan de kwaliteit
van het onderwijs. Hierdoor ontstond een verlaging van de instroom bij een
aantal opleidingen, waardoor de bestaande capaciteit en infrastructuur op
die opleidingen minder werd benut. Omdat de bekostiging met name in het hbo
afhankelijk is van aantallen ingeschreven studenten, leidt een verlaging van
de instroom tot een verlaging van de bekostiging.Mede in verband met de toenemende internationale concurrentie om de beste
studenten en docenten, wordt gestreefd naar minder, maar kwalitatief zeer
goede opleidingen.Ik verwijs naar de beleidsregel doelmatigheid hoger onderwijs, die met
brief van 22 september 2003 aan de voorzitter van de Tweede Kamer is verzonden.336Hoe gaat u de kostprijs van de door de overheid bekostigde
taken zichtbaar maken? (pag. 192)Ik heb opdracht gegeven tot het doen van een onderzoek naar de kosten
per student in het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs
In het najaar 2003 zal ik u het rapport en de beleidsreactie sturen. Daarnaast
treed ik in contact met de «Joint Costing and Pricing Steering Group»(JCPSG)
om te verkennen op welke wijze in het Verenigd Koninkrijk is getracht inzicht
te verkrijgen in de kosten van de opleidingen.Met deze inzichten, zal ik mij beraden op welke wijze ik de kostprijs
van door de overheid bekostigde taken zichtbaar kan maken.337Wordt er bij de monitoring van de toerusting van instellingen
voor hoger onderwijs gekeken naar de ontwikkelingen in het opleidingsniveau,
de relevante werkervaring en de deskundigheidsbevordering bij docenten? Zo
ja, door wie? Wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd? (pag. 198)Over het niveau van de opleiding, de kwaliteit van de docenten waaronder
eventueel ook deskundigheidsbevordering, wordt gerapporteerd in visitatierapporten.
Ook in de accreditatie door de NAO worden deze facetten beoordeeld. Een samenvattend
overzicht van de visitaties en accreditaties verschijnt jaarlijks in het onderwijsverslag.338Wordt er bij de monitoring van de toerusting van instellingen
voor hoger onderwijs gekeken naar de ontwikkeling in het aantal docenturen
per student? Door wie? Wanneer wordt Kamer hierover geïnformeerd?
(pag. 198)In het accreditatiekader is de kwantiteit van het personeel één
van de facetten die beoordeeld worden. Voor de kwantiteit van het personeel
is het aantal studenten relevant. Een samenvattende rapportage van de accreditaties
verschijnt jaarlijks in het onderwijsverslag.339Hoe monitort u good governance in het hoger onderwijs?
Welke rol heeft de Algemene Rekenkamer hierbij? (pag. 198)Zie het antwoord op vraag 309. De Algemene Rekenkamer bepaalt hierbij
haar eigen rol.340Wordt bij de monitoring van de toerusting van de instellingen
voor hoger onderwijs gekeken naar de verschuivingen tussen de budgetten voor
materieel en personeel? Door wie? Wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
(pag. 198–199)CFI (Centrale Financiën Instellingen) beoordeelt jaarlijks de jaarrekeningen
van de instellingen. Eventuele verschuivingen tussen de budgetten voor materieel
en personeel worden hierbij in kaart gebracht. De Kamer wordt door middel
van de publicatie «Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen in kerncijfers»
jaarlijks op de hoogte gesteld over de inkomsten en uitgaven van de instellingen.In de jaarrekeningen van de instellingen wordt op het detailniveau verschuivingen
binnen het personele budget tussen docenten, diensten-personeel en management
en managementondersteuning niet altijd gerapporteerd. Op grond van de richtlijn
Jaarverslaglegging Hoger Onderwijs hoeft dat ook niet. Dit past in het autonomiebeleid
dat in het hoger onderwijs van toepassing is.341Wie monitort het functioneren van de Wet universitaire
bestuurshervorming (WUB) en van de Wet op de medezeggenschapsraad (WMR)? (pag.
198–199)In 1997 is de WUB vervangen door de Wet modernisering universitaire bestuursorganisatie
( MUB). Met de MUB is gekozen voor een stelsel dat ook elders in het onderwijs
en de samenleving gebruikelijk is, te weten medezeggenschap en ondernemingsraden
in plaats van medebestuur. In 2001 vond met het rapport «De MUB- een
tussenstand» een eerste monitoring van het functioneren van de MUB plaats.
De bevindingen waren positief ten aanzien van het beoogde integraal management
en meer kritisch ten aanzien van het onderdeel medezeggenschap. De MUB biedt
in principe de ruimte voor volwaardige en goed functionerende medezeggenschap.
De concrete invulling is vooral een zaak van bestuurscultuur binnen de instellingen.
De universiteiten hebben op dit punt verbeteracties aangekondigd, waarover
dit najaar wordt gerapporteerd. In april 2003 is de start van een verdere
evaluatie aangekondigd, die naar verwachting eind 2004 zal zijn afgerond.342Neemt Nederland volgend jaar ook deel aan het onderzoek
Trends in International Mathematics and Science Study (TIMMS)? (pag. 214)TIMMS is een trendonderzoek, dat momenteel voor de derde keer plaatsvindt.
Nederland neemt hier momenteel al aan deel, voor zowel basis- als voortgezet
onderwijs. De voorbereiding van de huidige meting begon in 2001 (basisonderwijs)
en 2002 (voortgezet onderwijs) en zal eind 2004 (voortgezet onderwijs) en
halverwege 2005 (basisonderwijs) resulteren in een rapportage.343Wat is het budgettaire saldo van de beide kabinetten
Balkenende voor de arbeidsvoorwaarden van leraren in het primair onderwijs
en voortgezet onderwijs voor 2004 en 2007? (pag. 219)Het budgettaire saldo is als volgt. Enerzijds wordt om meer mensen aan
het werk te krijgen in het onderwijs door de beide kabinetten Balkenende € 71
miljoen geïnvesteerd oplopend tot € 272 miljoen in 2007. Hiervan
is € 28 miljoen oplopend tot € 124 miljoen voor het oplossen
van arbeidsmarktknelpunten en het verminderen van de werkdruk.Anderzijds zet het kabinet in op loonmatiging om herstel van de werkgelegenheid
te bevorderen. Onder normale omstandigheden volgt de collectieve sector de
markt, echter in deze kabinetsperiode is besloten tot een korting van de arbeidsvoorwaardenruimte
t.o.v. de raming voor de marktsector. Het uiteindelijke verschil zal met name
afhangen van de mate waarin ook in de marktsector loonmatiging wordt doorgevoerd.
Overigens zullen de eventuele afspraken uit het najaarsoverleg hierop nog
van invloed zijn.In de huidige context is loonmatiging noodzakelijk voor een structureel
economisch herstel. Maar niet alleen salarismaatregelen dragen bij aan de
aantrekkelijkheid van het beroep. Een belangrijke manier om werken in het
onderwijs aantrekkelijker te maken is door de omgeving en de arbeidsorganisatie
waarin wordt gewerkt, aantrekkelijker te maken en de werkdruk te verlichten.
Bijvoorbeeld door extra onderwijsondersteunend personeel aan te trekken, loopbaanmogelijkheden
te versterken en de begeleiding van nieuwe instroom te verbeteren.Bij het bepalen van het mogelijke effect van de verschillende maatregelen
op het terugdringen van het lerarentekort is gebruik gemaakt van de resultaten
van scenarioberekeningen van CentER Applied Research (gepubliceerd in mei
2003 in het rapport «De toekomstige arbeidsmarkt voor leraren en managers
in het primair en voortgezet onderwijs: prognoses 2003–2011»).344Wat is de huidige situatie rond het lerarentekort?
Welke waarde moeten we hechten aan de uitspraken van het Sectorbestuur voor
de Onderwijsarbeidsmarkt (SBO) dat het lerarentekort op de korte termijn zou
zijn opgelost? Kunnen we inzage krijgen in de betreffende rapportage? (pag.
224)Zie het antwoord op vraag 65.345Hoe groot was de achterstand van leraren volgens de
commissie Van Rijn? Hoeveel is hiervan inmiddels ingelopen? Hoe zal deze achterstand
zich de komende jaren ontwikkelen? (pag. 219)Volgens de commissie van Rijn bedroeg de achterstand in 1997 voor hbo-ers
ongeveer 7 procent en voor wo-ers 18 procent. Sindsdien is er in termen van
inkorten van carrièrelijnen, het ophogen van aanvangssalarissen, meer
doorstroommogelijkheden en functiedifferentiatie (schalen 10 in het primair
onderwijs en schalen 11 in het voortgezet onderwijs) en meer ruimte voor beloningsdifferentiatie
middels schoolbudgetten veel ten goede gekeerd. Exacte cijfers
hierover zijn echter niet bekend. Het ministerie van BZK heeft geen nieuwe
beloningsvergelijkingen ter beschikking gesteld mede – naar ik heb vernomen –
als gevolg van het ontbreken van goed en recent datamateriaal.De komende jaren zullen alle werknemers in de collectieve sector, dus
ook de leraren, een gematigde inkomensontwikkeling doormaken.346Welk effect heeft de bevriezing van de lonen van leraren
voor de aantrekkelijkheid en het imago van het beroep leraar op de korte en
lange termijn? (pag. 219)Om zo snel mogelijk de economie weer te laten floreren moet iedereen in
financiële zin even pas op de plaats maken. Voor de aantrekkelijkheid
en het imago van het beroep leraar zijn echter in de begroting extra middelen
uitgetrokken o.a. ten behoeve van leraren in het vmbo en directeuren in het
primair onderwijs. Getuige de instroom in de lerarenopleidingen en de belangstelling
voor de zij-instroom is het met de aantrekkelijkheid van het beroep op de
korte termijn in ieder geval goed gesteld. Voor wat de langere termijn betreft
zal een aantrekkende economie de beste garantie zijn dat het onderwijs en
haar personeel kan meedelen in termen van beloning en investeringen in het
onderwijs.347Hoe verhoudt de beloning voor leraren in het vmbo zich
tot die van leraren in de havo en het vwo? Waar is dit verschil in beloning
op gebaseerd? (pag. 219)Tot voor kort was in het voortgezet onderwijs sprake van een directe koppeling
tussen de salarisschaal en de sector waarin de leraar werkzaam is. Voor de
leraar in de tweedegraads sector (vmbo en eerste drie leerjaren vwo en havo)
gold schaal LB (oud schaal 10) en voor de leraar in de eerstegraads sector
(leerjaren 4 en 5 van het havo en leerjaren 4, 5 en 6 van het vwo) schaal
LD (oud schaal 12). De reden voor deze koppeling was het gegeven, dat in het
verleden het vereiste kennisniveau maatgevend was voor de bepaling van de
zwaarte van een functie.In 2000 is met de werkgevers- en werknemersorganisaties afgesproken om
de directe koppeling tussen sector en salarisschaal in de regelgeving te schrappen.
Bij CAO zijn de afgelopen periode verschillende maatregelen getroffen om de
loopbaanperspectieven van leraren te verbeteren. Hierbij lag een accent op
de verbetering van de loopbaanperspectieven voor vmbo leraren. Voor het voortgezet
onderwijs heeft dit geleid tot de toekenning van financiële middelen
via het schoolbudget ten behoeve van functiedifferentiatie binnen het beroep
van leraar. De middelen kunnen onder meer worden aangewend voor de introductie
van een leraarsfunctie op schaal LC-niveau in het gehele voortgezet onderwijs
en van een leraarsfunctie op schaal LD-niveau in het vmbo. Dit biedt instellingen
de mogelijkheid leraren te laten doorstromen naar hogere leraarsfuncties.
De toekenning van salarisschalen aan functies is afhankelijk van de waardering
van de zwaarte van de inhoud van de functies. Deze waardering wordt door het
bevoegde gezag vastgesteld aan de hand van functiewaarderingen. Sociale partners
hebben in de decentrale cao voor het voortgezet onderwijs afspraken gemaakt
over het hierbij te hanteren functiewaarderingssysteem.348Welke overwegingen lagen oorspronkelijk eraan ten grondslag
dat personeel in de onderwijssector werd uitgesloten van het ziekenfonds?
(pag. 221)Het overheids- en onderwijspersoneel is van oudsher buiten de sociale
werknemersverzekeringen, inclusief de Ziekenfondswet (ZFW), gehouden. Hoewel
de «Ziekenfondsoptie» destijds wel is overwogen werd in 1951 gekozen
voor een als tijdelijk («interim») bedoelde regeling die voorzag
in een periodieke tegemoetkoming in de kosten van de premie voor de ziektekosten.
Deze regeling gold voor rijksambtenaren en onderwijzend personeel en is ook
thans (met geringe verschillen per sector) nog van kracht. Ook in het kader
van de Wet overheidspersoneel onder de werknemersverzekeringen (Wet van 24
december 1997, Staatsblad 1997, 768) is geen verandering aangebracht in de
situatie op het terrein van de ziektekostenverzekering voor het onderwijs.
Daarbij speelde de onduidelijkheid over de toekomst van het stelsel van ziektekostenverzekeringen
op de middellange en lange termijn een rol, alsmede de overweging dat de regering
zich geen volledig beeld had kunnen vormen van alle consequenties van toepassing
van de ZFW ten aanzien van het overheids- en onderwijspersoneel.349Kunt u een overzicht geven van het aantal studenten
dat de afgelopen 10 jaren met de lerarenopleiding is begonnen, de studie heeft
afgemaakt, welk percentage hiervan uiteindelijk in het onderwijs terecht is
gekomen en hoe lang ze er uiteindelijk werken. (pag. 224)De lerarenopleiding blijft een belangrijke bron voor nieuwe leerkrachten.
Na een daling van het aantal mensen dat aan de lerarenopleiding ging studeren
halverwege de jaren negentig, is enkele jaren geleden de instroom weer flink
gestegen. De stijging van het aantal studenten moet met name op het conto
van de pabo's worden geschreven. De instroom in de lerarenopleidingen voor
voortgezet onderwijs is de afgelopen jaren gedaald en dit jaar voor het eerst
sinds lange tijd weer gestegen.Tabel: Instroom: voor de eerste maal ingeschreven in hbo-bacheloropleiding
onderwijs (voltijd, deeltijd en duaal). Gediplomeerden hbo-bacheloropleidingen
onderwijs. De cijfers zijn exclusief lerarenopleidingen kunst. 1993199419951996199719981999200020012002Instroom12 05112 07010 50810 40210 31711 05413 02013 50512 42613 340Diploma8 2188 6278 8368 5418 4278 3247 6017 9528 5999 332Bron CRI-HONiet alle studenten die starten met de lerarenopleiding ronden hun opleiding
af. Ruim een jaar na de instroom heeft ongeveer 16 procent de opleiding verlaten.
Dit cijfer is overigens vergelijkbaar met andere hbo-opleidingen.Afgestudeerden van de lerarenopleiding basisonderwijs gaan bijna allemaal
(95%) in het onderwijs werken. Van de afgestudeerden van de lerarenopleiding
voortgezet onderwijs is dit slecht 60%. Van de afgestudeerden van de universitaire
lerarenopleiding gaat ruim 80% in het onderwijs werken.Het is onmogelijk om te voorspellen hoe lang de mensen die de afgelopen
jaren zijn afgestudeerd, ook daadwerkelijk in het onderwijs blijven werken.
Recentelijk is een zogenoemd loopbaanonderzoek gestart die op deze vraag meer
licht moet werpen. Echter ook dan blijft het een prognose en geen feitelijk
gegeven. Wel is bekend dat de laatste jaren het uitstroompercentage van leraren
in het primair onderwijs ongeveer 5% is. De uitstroompercentages voor leraren
zijn in het voortgezet onderwijs hoger dan in het primair onderwijs. Na een
gestage stijging van het uitstroompercentage van ruim 5% in 1997 naar bijna
9% in 2000, is het in 2001 gedaald naar 7%. Ook in het voortgezet
onderwijs is de uitstroom onder jongere leraren hoger (10%). Zie tevens het
antwoord op vraag 354.350Is het uw bedoeling dat met de decentralisatie van
de arbeidsvoorwaardenvorming tevens onderwijspersoneelstekorten gaan verschuiven
van gebieden met betere voorwaarden naar gebieden met slechtere voorwaarden?
Schuift u daarmee de verantwoordelijkheid het lerarentekort welbewust op het
bordje van de werkgevers? (pag. 228)Dat is geenszins mijn bedoeling. Met decentralisatie wordt een optimale
werking van de onderwijsarbeidsmarkt bevorderd. Decentralisatie past in het
streven naar autonomie en deregulering. Instellingen moeten de ruimte krijgen
om een eigen arbeidsmarkt- en personeelsbeleid te voeren. Decentralisatie
aan de instellingen betekent niet dat op het niveau van de sector geen coördinatie
van arbeidsvoorwaarden meer plaatsvindt. Evenals bij decentralisatie van de
arbeidsvoorwaarden in het hoger onderwijs en de bve-sector, wordt bij de voorgenomen
decentralisatie van arbeidsvoorwaarden in vo en po een convenant gesloten
tussen de minister en de sociale partners, dat hiervoor waarborgen biedt.
Over, onder andere, de contractloonontwikkeling en de algemene arbeidsduur
worden op sectorniveau afspraken gemaakt tussen een representatieve werkgeversorganisatie
en de centrales van overheids- en onderwijspersoneel (vakbonden). Op deze
wijze wordt concurrentie op primaire arbeidsvoorwaarden tussen gebieden met
goede en slechtere voorwaarden voorkomen.Met decentralisatie van arbeidsvoorwaarden wordt niet doelbewust de verantwoordelijkheid
voor het lerarentekort op het bordje van de werkgevers geschoven. Hier is
sprake van een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarin de overheid faciliteert
en, waar nodig, stimuleert en de werkgevers (instellingen) de ruimte krijgen
om een eigen arbeidsmarkt- en personeelsbeleid te voeren, toegesneden om de
locale arbeidsmarktsituatie.351Waarom is er gekozen voor een «eenmalige ophoging
van het structurele budget» voor de kinderopvang met ? 5 miljoen? Kunt
u het getal toelichten? Is er in de jaren daarna geen extra budget nodig?
(pag. 229)Het budget voor kinderopvang is in 2003 verhoogd om te voorkomen dat opnieuw
wachtlijsten moesten worden ingesteld; dit werd in verband met de krappe arbeidsmarktpositie
van het onderwijs niet wenselijk geacht. Er is gekozen voor een eenmalige
ophoging van het budget omdat er nog onvoldoende inzicht was in de structureel
benodigde middelen voor kinderopvang. Met de inwerkingtreding van de Wet basisvoorziening
kinderopvang (WBK), die op dat moment nog voorzien was voor 2004, treedt een
verandering op in de werkgeverslasten voor kinderopvang. Nu de WBK opnieuw
is uitgesteld zal ook voor 2004 binnen de OCW-begroting gezocht moeten worden
naar middelen om het kinderopvangbudget eenmalig te verhogen tot het benodigde
niveau. Vervolgens zal worden bezien of en in welke mate een structurele verhoging
van het budget nodig is vanaf het moment van de invoering van de WBK (nu voorzien
voor 2005).352Met welk percentage is de individuele bijdrage van
onderwijsgevenden aan kinderopvang toegenomen in de afgelopen jaren? Hoe heeft
de financiële bijdrage van de werkgever zich ontwikkeld? In welke mate
vormt de eigen bijdrage voor kinderopvang een belemmering voor herintreding?
(pag. 229)De regeling kinderopvang onderwijspersoneel volgt de adviestabel ouderbijdragen
zoals gepubliceerd door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(voorheen door het ministerie van VWS). De stijging van de ouderbijdrage die
werknemers in het onderwijs de afgelopen jaren hebben ondervonden komt dus
overeen met de door SZW/VWS geadviseerde ontwikkeling.De feitelijke kosten van de kinderopvang zijn de afgelopen jaren nog sterker
gestegen dan de ouderbijdragen, waardoor een steeds groter deel van de opvangkosten
voor rekening van de werkgever zijn gekomen. Waren de kosten voor kinderopvang
tot voor enkele jaren nog 50%-50% verdeeld over werkgevers en werknemers,
inmiddels is de verhouding gemiddeld 58% voor de werkgever en 42% voor de
werknemer.Hoewel aangenomen mag worden dat hoge kosten van kinderopvang ontmoedigend
werken op de arbeidsparticipatie, zijn er nog geen concrete signalen dat herintreders
om deze reden afzien van toetreden tot het onderwijs en evenmin dat werknemers
hierom het onderwijs verlaten.353Wanneer verschijnt de monitor over in- en doorstroombanen
(id-banen) van het ministerie? (pag. 230)Het aantal werknemers in ID-banen in het onderwijs wordt, evenals gegevens
over een aantal andere groepen, gemonitord via een jaarlijks terugkerend onderzoek:
de aandachtsgroepenmonitor. De resultaten van deze monitor worden jaarlijks
opgenomen in de nota «Werken in het onderwijs». Vanaf het eind
van dit jaar kunnen de meest actuele gegevens van de aandachtsgroepenmonitor
ook worden geraadpleegd via een daarvoor in te richten internetsite.354Wat is het uitvalpercentage van beginnende leraren
en zij-instromers? Is er al een tendens te merken, in de zin van «structurele»
leraren en leraren die maar kort in het onderwijs werkzaam zijn? Bestaat hierin
aantoonbaar verschil tussen zij-instromers, herintreders en beginnende leraren
van de lerarenopleidingen? (pag. 241)Regelmatig verschijnen in de media berichten dat veel (vooral) jonge leraren
het onderwijs vroegtijdig verlaten. Deze signalen waren voor de minister van
OCW aanleiding om een groot loopbaanonderzoek onder (toekomstige) leraren
te starten.De eerste resultaten laten zien dat de per saldo uitstroom van leraren
in het primair onderwijs de laatste jaren ongeveer 5%. Onder jongere leraren
(tot 30 jaar) ligt dit percentage – met 6% – iets hoger.De uitstroompercentages voor leraren zijn in het voortgezet onderwijs
hoger dan in het primair onderwijs. Na een gestage stijging van het uitstroompercentage
van ruim 5% in 1997 naar bijna 9% in 2000, is het in 2001 gedaald naar 7%.
Ook in het voortgezet onderwijs is de uitstroom onder jongere leraren hoger
(10%). De genoemde percentages zijn vergelijkbaar met uitstroom in andere
sectoren en lager dan de uitstroom in bijvoorbeeld de zorgsector. Een aandachtpunt
is en blijft de uitstroom van jongere leraren.Het uitvalpercentage onder zij-instromers is – in tegenstelling
tot wat naar voren komt in berichtgeving in een deel van de media –
laag. In het primair onderwijs valt ongeveer 5% van de zij-instromers uit
en in het voortgezet onderwijs ongeveer 10%.Het recent gestarte loopbaanonderzoek zal meer inzicht moeten geven in
de loopbanen van mensen die (ooit) een lerarenopleiding hebben afgerond, en
in de achtergrond van hun keuzes.355Waarom wordt de intensivering begeleiding nieuwe instroom
niet aan de lumpsum toegevoegd? (pag. 242)Middelen moeten direct ten goede komen aan die scholen die zij-instromers
aanstellen en opleiden. Toevoegen van de middelen aan de lumpsum betekent
verdunning; de specifieke stimulans voor scholen om zij-instromers aan te
stellen vervaagt.356Uit de cijfers van het Jaarverslag van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Kamerstuk 28 600-VIII) blijkt dat
het gebruik van Kennisnet binnen bepaalde groepen scholieren is gedaald. Op
basis van welke gegevens zijn de stijgende streefgetallen in tabel 10.1 «Streefcijfers
Kennisnet 2003–2005» gestoeld? Zijn deze streefgetallen reëel?
Wordt de site van Kennisnet geëvalueerd en vergeleken? Zo ja, wat is
de uitkomst van deze evaluaties? (pag. 252)Zoals aangegeven zijn de streefcijfers in de begroting gebaseerd op het
Meerjarenplan Kennisnet 2002 – 2005. In het jaarplan 2004 van Kennisnet
dat eind 2003 wordt ingediend worden de streefcijfers op basis van de realisaties
in 2003 verder ingevuld.Het NIPO onderzoekt eenmaal per jaar het gebruik en de tevredenheid van
gebruikers van de portal Kennisnet. De doelen, zoals Kennisnet die voor 2002
heeft vastgesteld, zijn grotendeels bereikt. Voor docenten is het resultaat
nagenoeg conform de doelstelling, voor managers liggen de cijfers boven de
verwachting. Het gebruik van leerlingen, met name in de bve-sector blijft
achter bij de verwachtingen.Dit komt doordat de stichting Kennisnet in 2002 de docent als speerpunt
heeft aangemerkt en daar haar inspanningen vooral op heeft gefocust.In 2003 richt Kennisnet zich dan ook – naast de te handhaven focus
op de docent – nadrukkelijker op de leerling.Acties die door de stichting Kennisnet ondernomen zijn/worden:* Een taskforce op de bve-sector is opgezet. Er worden gesprekken op allerlei
niveaus gehouden die de (aanvullende) vragen van de sector in kaart brengen
en die gebruikt worden om het aanbod van Kennisnet optimaal toe te spitsen
op de klantvraag.* Leerlingencampagne voor alle doelgroepen wordt voorbereid en in het
najaar 2003 gestart.* Het directe contact van de voorlichters met scholen wordt gebruikt om
het aanbod aan te passen en de voorlichting te gebruiken om bekendheid en
gebruik te stimuleren.* Er wordt nu nadrukkelijk ingespeeld op en informatie verstrekt over
actuele thema's. Indien mogelijk begeleid met lesbrieven en dergelijke. Voorbeelden
van toepassingen die voor leerlingen veel toegevoegde waarde leveren, zoals
Examenplein (http://examen.kennisnet.nl), Websitemaker (http://websitemaker.kennisnet.nl)
en zeer zeker Thinkquest (www.thinkquest.nl).* Inmiddels is de toegang tot het aanbod van de content gerealiseerd via
de Entreedienst en worden er een aantal pilots uitgevoerd met uitgeverijen
die digitaal lesmateriaal beschikbaar stellen dat direct aansluit bij de dagelijkse
lespraktijk, waarmee de eerste stappen zijn gezet om Kennisnet daadwerkelijk
tijdens de les te gebruiken. De verwachting is, dat dit het gebruik onder
leerlingen ook een positieve stimulans geeft (http://entree.kennisnet.nl).De stichting Kennisnet zal in 2004 gelijktijdig met de stichting Ict op
School worden geëvalueerd, waarbij zal worden bepaald of de stichtingen na 2005 blijven voortbestaan en zo ja, met welk takenpakket en met
welk financieringsmodel. De intentie hierbij zal zijn om over te gaan naar
een meer vraaggestuurde financieringssystematiek.357Welke plek geeft de regering software met een open
broncode en vrije licentievorm in haar plannen om de contentontwikkeling te
stimuleren? Ziet de regering de meerwaarde van een dergelijk systeem waarbij
het scholen vrij staat naar eigen inzicht de software aan te passen zonder
dat de mogelijkheden daartoe niet bestaan of aan een rechthebbende eerste
(betaalde) toestemming moet worden gevraagd? (pag. 254)Het kabinet is in 2003 verschillende activiteiten gestart om het gebruik
en de beschikbaarheid van Open Source Software (OSS) en Open Standaarden (OS)
te bevorderen en afspraken te maken over het gebruik van OS. Zo is ICTU, in
opdracht van de rijksoverheid, het programma OSOSS (www.ososs.nl) gestart.
Doel is overheden bewust te maken van, voor te lichten over en te ondersteunen
bij het gebruik van OS en OSS en de daarbij behorende licentievormen.Daarnaast wordt het initiatief «OSS in het onderwijs», dat
de stichtingen Ict op School en Kennisnet in 2002 zijn gestart, verder uitgebreid.
Daarbij zal nauw worden samengewerkt met het programma OSOSS. Enerzijds om
dubbel werk te voorkomen. Anderzijds om de kennisuitwisseling tussen de verschillende
sectoren te stroomlijnen. Dit najaar zal het vervolg op «OSS in het
onderwijs» worden gepresenteerd. Hierbij zal verder doorgewerkt worden
om de doelstellingen van 2002 verder in te kleuren:* het inspelen op de informatiebehoefte over open source en standaarden
(OSS) en het verzorgen van kennisoverdracht hieromtrent;* partijen uit het onderwijsveld onderling ervaringen met OSS uit laten
wisselen;* het stimuleren van concrete toepassingen in het onderwijsveld. 358Hoeveel geld geven scholen uit aan software? Hoe is
de verhouding tussen uitgaven aan hard- en software van scholen? (pag. 255)Instellingen zijn vrij in het besteden van de ict-middelen. Gezien de
grote verschillen tussen scholen in de totaaluitgaven voor ict, is het op
basis van de beschikbare gegevens niet mogelijk om uitspraken te doen over
het bedrag dat is gemoeid met de aanschaf van software door scholen.Uit de ict-onderwijsmonitor 2002–2003 blijkt dat in het basisonderwijs
aan software (algemeen, educatief) 28% van het ict-budget wordt uitgegeven,
in het speciaal basisonderwijs 25% en bij de REC's 23% van het budget dat
scholen vrijmaken voor ict. Dit is niet noodzakelijk hetzelfde als het budget
van ca € 60,– per leerling, dat scholen additioneel ontvangen
voor ict. Bij de besteding aan hardware liggen deze percentages op respectievelijk
52%, 59% en 59%. (Bron: Ict in cijfers 2002–2003 ITS/IVA; april 2003)Van het voortgezet onderwijs is minder recente informatie beschikbaar.
In het voortgezet onderwijs werd 19% van het budget aan software uitgegeven,
in het speciaal voortgezet onderwijs was dat 24% van het totale ict-budget.
Bij de besteding aan hardware lagen deze percentages op respectievelijk 50%
en 62%. (Bron: Ict in cijfers 2001–2002 ITS/IVA; maart 2002).359Zijn scholen tevreden met de ondersteuning die zij
krijgen op ICT-gebied, hebben de beslissers op scholen het idee dat zij over
voldoende kennis terzake beschikken? (pag. 255)Uit onderzoek blijkt dat scholen en ict-samenwerkingsverbanden op ict-gebied
door diverse organisaties en instanties worden ondersteund. De aard en omvang
van de vraag naar ondersteuning is sterk afhankelijk van het daadwerkelijke
ict-gebruik van de school, de fase van ontwikkeling en van de positie van
de functionaris in de schoolorganisatie.* Een ruime meerderheid van de scholen (po: 72%, vo: 57%) wordt in de
dagelijkse onderwijspraktijk ondersteund door een helpdesk of ict-steunpunt
en is daar over het algemeen tevreden tot zeer tevreden over.* Het blijkt dat ict-coördinatoren in het primair onderwijs in 2002
in belangrijke mate ondersteuning hebben gekregen van Kennisnet (44%), een
onderwijsbegeleidingsdienst (42%), maar ook de samenwerkingsverbanden 32%.
Met uitzondering van de onderwijsbegeleidingsdienst geldt ditzelfde voor het
voortgezet onderwijs.* Schoolbesturen ervaren vooral ondersteuning van de onderwijsbegeleidingsdiensten
en van ict-samenwerkingsverbanden.* Ict-samenwerkingsverbanden ervaren de meeste steun bij hun werkzaamheden
van Ict op School (55%), gemeente/provincie (52%), de onderwijsbegeleidingsdiensten
(48%).De thema's van ondersteuning zijn vooral belangenbehartiging van ict-diensten
en producten (35%), ondersteunen van samenwerking (23%) en kennisuitwisseling
(16%).Ict-coördinatoren verwachten dat er voldoende (po 48%, vo 59%) of
zelfs ruim voldoende (po 31%, vo 27%) kennis en expertise beschikbaar is om
de toekomstplannen van hun school op het gebied van ict te realiseren.Bij 8 op de 10 scholen is het schoolmanagement van mening dat er bij het
schoolbestuur voldoende kennis en expertise aanwezig is om de toekomstplannen
op het gebied van ict in het onderwijs te realiseren. (Bron: NIPO-onderzoek;
2002; Stichting Ict op School).360Kan het ministerie garanderen dat scholen in onrendabele
gebieden toegang krijgen tot alle ict-faciliteiten? (pag. 265)Alle scholen krijgen vanaf 1 januari 2004 de mogelijkheid om zelf
hun internetvoorziening te regelen. Scholen in gebieden zonder ADSL of kabel
krijgen ten opzichte van andere scholen te maken met hogere kosten. Om deze
scholen tegemoet te komen is in de begroting in 2004 en 2005 € 5
miljoen per jaar uitgetrokken.In overleg met het ministerie van Economische Zaken wordt gekeken naar
de mogelijkheden tot verdere ondersteuning. Zo komt er binnenkort een «stappenplan»
beschikbaar op www.ispwijzer.nl om juist deze scholen te ondersteunen bij
hun verdere keuzes, bijvoorbeeld tussen satellietverbindingen (onder andere
via nl.tree), huurlijnen (onder andere via KPN) of een ander alternatief.De school is zelf verantwoordelijk voor de uiteindelijke beslissing. Met
het loslaten van een centraal contract kan het ministerie geen toegang garanderen,
wel faciliteren.361Uit de evaluatie van de Wet Studiefinanciering is gebleken
dat de deelnameontwikkeling van studenten uit lagere inkomensgroepen na invoering
van de prestatiebeurs is achtergebleven bij die van andere inkomensgroepen.
Op welke wijze voorkomt de regering dat zich dit zal voordoen
bij de invoering van de prestatiebeurs voor mbo-deelnemers op niveau 3 en
4? (pag. 269)Instroomgegevens en gegevens over aanvullende beursgerechtigden over de
jaren voor en na invoering van de prestatiebeurs in het hoger onderwijs geven
geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat de deelname van studenten
uit lagere inkomensgroepen is afgenomen. Uit onderzoek is gebleken dat in
vergelijking met andere Europese landen de deelname van kinderen uit lagere
sociaal economische klassen in Nederland zeer hoog is (Eurostudent 2000).Tevens is op basis van de studentenmonitor 2001 onderzocht of de keuze
voor hbo of wo werd beïnvloed door de sociaal economische achtergrond.
Ook in dit onderzoek is gebleken dat de studiekeuze niet door de sociaal economische
achtergrond wordt beïnvloed (Studentenmonitor 2001, aanvullende analyses
over motivatie en sociaal milieu).Het onderzoek waar u aan refereert is bij mij niet bekend. Er is weliswaar
door Research voor Beleid een evaluatie van de WSF gedaan. Echter, dit onderzoek
had betrekking op de WSF, zoals ingevoerd in 1986. Er was toen nog geen sprake
van een prestatiebeurs.362Wil de regering naar aanleiding van het rapport van
de Commissie Vermeend en/of de Macro Economische Verkenning (MEV) komen tot
herziening van het studiefinancieringsstelsel en zo ja op welke termijn? (pag.
269)In 2002 heb ik de Commissie Uitgangspunten Nieuw Studiefinancieringstelsel
onder voorzitterschap van de heer Vermeend ingesteld. Dit om een verkenning
te laten verrichten naar een stelsel dat recht doet aan verdergaande differentiatie
en flexibilisering binnen het hoger onderwijs en de internationale mobiliteit
van studenten. De commissie Vermeend zal dit najaar zijn rapport presenteren.
Aansluitend zal een kabinetsreactie aan de Kamer worden gestuurd waarbij ook
aandacht zal worden geschonken aan de MEV.363Hoeveel kosten moeten er gemaakt worden om de aanpassing
van het prestatieregime voor het eerste jaar door te voeren (bijvoorbeeld
voor aanpassingen van het computersysteem, de administratie, het verzorgen
van voorlichtingsmateriaal, etcetera)? (pag. 269) De uitvoeringskosten
van de aanpassing van het prestatieregime in het eerste jaar hoger onderwijs
zijn gering en zullen binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. Het
voorlichtingsmateriaal zal aangepast moeten worden en ook zal de IB-Groep
een beperkte systeemwijziging moeten doorvoeren. De aanpassing betekent tegelijkertijd
een reductie van de administratieve lasten van de instellingen en de IB-Groep.
Overigens zal de IB-Groep nog een uitvoeringstoets uitbrengen over dit voorstel.364Wat waren de uitvalpercentages voor hoger beroepsonderwijs
en wetenschappelijk onderwijs in de vijf jaren voordat de prestatiebeurs werd
ingevoerd? Hoe zijn die percentages de afgelopen vijf jaar geweest? (pag.
269)De uitval binnen een instroomcohort, 1 jaar na instroom en over een periode
van 10 jaar is onderstaand weergegeven.HBOHet percentage uitvallers 1 jaar na instroom in een hbo-bacheloropleiding:Jaar = jaar instroom Percentage = op de volgende peildatum vertrokken
zonder diploma199219931994199519961997199819992000200115151616161617191920Tot en met de instroom 1996 is de uitval redelijk stabiel (15 à
16%), daarna neemt hij toe.WOHet percentage uitvallers (het hoger onderwijs verlaten) 1 jaar na instroom
in de propedeusefase.Jaar = jaar instroompercentage = op de volgende peildatum vertrokken zonder diploma199119921993199419951996199719981999200010101111121111111110Het percentage is stabiel gebleven over de aangegeven 10 jaar.365Hoeveel bedraagt het lesgeld voor het middelbaar beroepsonderwijs
(mbo) in 2004? Welk maandbedrag zal er worden ingehouden op de studiebeurs
van mbo-leerlingen die gebruik maken van de voorschotregeling? Hoeveel leerlingen
in het mbo maken gebruik van de voorschotregeling? (pag. 269)Het lesgeld voor het mbo bedraagt voor het cursusjaar 2003/2004 € 916.
Voor het cursusjaar 2004/2005 is in de begroting 2004 een bedrag geraamd van € 937.Op de studiefinanciering van mbo-leerlingen die gebruik maken van de voorschotregeling
zal in 2004 maandelijks een twaalfde deel van de lesgeld-tegemoetkoming worden
ingehouden. Dit betekent voor het cursusjaar 2003–2004 ongeveer € 76
per maand en voor het cursusjaar 2004–2005 ongeveer € 78 per
maand.In het schooljaar 2002–2003 maakten ongeveer 56 000 deelnemers
gebruik van de voorschotregeling.366Hoeveel mbo-leerlingen rondden vorig jaar de opleiding
af vóór 1 januari en stapten vervolgens nog hetzelfde studiejaar
over naar een hoger beroepsopleiding (hbo)? Hoeveel jaar hebben deze leerlingen
recht op een basisbeurs in de vorm van een (uitgestelde) gift, als de plannen
van de regering doorgang vinden om voor de niveaus 3 en 4 van het mbo een
prestatiebeurs in te voeren? Welke consequenties heeft de overstap van niveau
3 naar niveau 2 voor de lening die een mbo-student in het kader van zijn prestatiebeurs
is aangegaan, als er voor de niveaus 3 en 4 een prestatiebeurs wordt ingevoerd?
(pag. 269)De eerste deelvraag is niet te beantwoorden zolang het persoonsgebonden
onderwijsnummer nog niet in het gehele onderwijs is ingevoerd.Voor de tweede deelvraag geldt dat gebruik van studiefinanciering in het
mbo geen gevolgen heeft voor het recht op studiefinanciering in het hbo. Een
deelnemer die na het mbo doorstroomt naar het hbo krijgt opnieuw recht
op studiefinanciering, meestal 4 jaar prestatiebeurs en 3 jaar lening. De
invoering van een prestatiebeurs in het mbo zal hier niets aan veranderen.Nog voor de begrotingsbehandeling ontvangt u een beleidsbrief waarin de
versterking van de rechten van deelnemers en de invoering van de prestatiebeurs
uitgebreid worden toegelicht.Deelnemers in de voltijd beroepsopleidende leerweg kunnen studiefinanciering
ontvangen. De prestatiebeurs zal gaan gelden voor niveau 3 en 4. Een deelnemer
ontvangt net als nu studiefinanciering vanaf het moment dat deze 18 jaar wordt.Naar aanleiding van de derde deelvraag is op te merken dat een overstap
van niveau 3 naar niveau 2 niet waarschijnlijk is. Op dit moment stroomt slechts
2,4% van de deelnemers van een opleiding op niveau 3 terug naar een opleiding
op niveau 2. De deelnemer kan aan de hand van zijn vooropleiding, de intake
en het assessment bij het ROC bepalen welk niveau hij aan kan. Een opleiding
op niveau 2 leidt bovendien op voor een ander type beroep dan een opleiding
op niveau 3 of 4. Mocht een deelnemer die begonnen is op niveau 3 en
daarvoor een prestatiebeurs heeft ontvangen in tweede instantie toch kiezen
voor een niveau 2 opleiding, dan geldt dit diploma niet als relevante prestatie.
De prestatiebeurs blijft dan een lening. Behaalt deze deelnemer na zijn niveau
2 opleiding alsnog een diploma op niveau 3 of 4 dan kan de lening alsnog
een gift worden.367Wat vindt de regering van het voorstel van het Interstedelijk
Studentenoverleg (ISO) en de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) om te komen
tot een website «studiekeuze» die studenten door het leveren van
allerhande informatie helpt bij het maken van een keuze uit het aanbod van
bacheloren masteropleidingen? (pag. 269)Indien het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) en de Landelijke Studentenvakbond
(LSVb) gezamenlijk zouden komen tot een website «studiekeuze»
die studenten door het leveren van allerhande informatie helpt bij het maken
van een keuze uit het aanbod van bachelor- en masteropleidingen, zou dit goed
aansluiten bij het gevoerde beleid (zoals verwoord in de begroting 2004 op
pagina 176, 177).368Tachtig procent van de studenten werkt meer dan elf
uur per week. Geeft dit de regering aanleiding tot ander beleid? (pag. 269)Studenten werken naast de studie om over extra budget te kunnen beschikken
met het oog op het door hen gewenste studentenleven. Het is aan de studenten
zelf een dergelijke keuze te maken.Overigens blijkt dat circa 80% van de studenten die studiefinanciering
ontvangen gemiddeld circa 11 uur per week werkt. Zo'n 20% werkt meer dan elf
uur per week. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat het werken naast
de studie geen negatieve invloed heeft op het studiegedrag. Het Risbo (studeren
in het wetenschappelijk onderwijs, 2001) komt tot de conclusie dat studenten
die werken naast de studie zelfs betere prestaties leveren op studiegebied
dan studenten die niet werken. Wel lijkt de meerwaarde hiervan af te nemen
als het werken substantieel wordt (meer dan 12 uur per week). Door middel
van de studentenmonitor volg ik de ontwikkeling in de tijdsbesteding van studenten.Studenten die problemen hebben met het werken naast de studie, of om andere
redenen liever geen betaalde arbeid verrichten kunnen een beroep doen op de
leenvoorziening in de WSF2000. Zo wordt aan alle studenten de mogelijkheid
geboden om over voldoende financiële middelen te beschikken zonder dat
dit ten koste zou gaan van hun studie.369Kunnen studenten die na hun bachelor de lening als
gift hebben ontvangen alsnog de ongebruikte studiefinancieringsrechten voor
de master inzetten of zijn dan alle rechten kwijt? (pag. 269)Een student in het wetenschappelijk onderwijs die na drie jaar het bachelor-diploma
haalt kan twee dingen doen:* De student kan ervoor kiezen het bachelordiploma nog niet om te zetten
in een gift. De nog niet gebruikte studiefinancieringsrechten voor de masterfase
kan hij dan later alsnog inzetten als hij binnen 10 jaar na aanvang van de
bachelor-opleiding zijn master-opleiding gaat doen. Afhankelijk van de masteropleiding
die hij gaat volgen heeft hij dan nog recht op één, twee of
drie jaar prestatiebeurs en aansluitend nog 3 jaar leenrecht en OV-kaart.* De student kan er ook voor kiezen het bachelor-diploma direct om te
zetten in een gift. Omzetting is echter maar één keer mogelijk
en heeft tot gevolg dat de student geen recht meer heeft op een prestatiebeurs
voor de master, maar nog wel op een lening en OV-kaart gedurende 3 jaar. Mocht
de student binnen de diplomatermijn alsnog besluiten zijn masterdiploma te
gaan halen dan kan hij deze leenrechten en het OV-recht nog inzetten voor
de masterfase.370Kunnen studenten beroepsopleidende leerweg (bol) die
hun studiefinanciering als gift hebben ontvangen vervolgens opnieuw studiefinanciering
aanvragen voor een hoger beroepsopleiding? (pag. 269)Zie antwoord op vraag 366.371De propedeuse heeft in het hoger onderwijs een oriënterende,
selecterende en verwijzende functie. Hoe verhoudt de afschaffing van de omzetting
van lening in beurs in het eerste studiejaar voor studenten zich tot deze
functie van de propedeuse, mede in het licht van de noodzaak om het aantal
hoger opgeleiden in Nederland te laten toenemen? (pag. 269)De functie van de propedeuse is niet veranderd. De propedeuse blijft haar
oriënterende, selecterende en verwijzende functie behouden. De instelling
en de student hebben hierin een eigen verantwoordelijkheid. De instelling
draagt in deze fase zorg voor de begeleiding van de student in deze startfase
van zijn studie en geeft zonodig een bindend studieadvies. Van de student
wordt verwacht dat hij in deze fase van de studie de afweging maakt of hij
deze studie zal vervolgen dan wel een andere richting kiest. De voorgestelde
aanpassing van het prestatieregime in het eerste jaar verandert niets aan
de omvang van de rechten van de student. Ook als de student na het eerste
jaar een andere opleiding gaat volgen in het hoger onderwijs of als hij het
eerste jaar nauwelijks studiepunten heeft behaald, wordt zijn prestatiebeurs
bij het behalen van een diploma in het hoger onderwijs omgezet in een gift.
De maatregel heeft aldus eerder een positieve dan een negatieve werking op
het aantal hoger opgeleiden.372Waarop zijn de verwachte aantallen studerenden met
studiefinanciering gebaseerd en hoe is het mogelijk dat er meevallers ontstaan
omdat de reële aantallen afwijken van de verwachte aantallen?
Hoe is het te verklaren dat deze omvangrijke afwijking niet was voorzien bij
de najaars- en voorjaarsnota? (pag. 274 en 277)De verwachte aantallen studerenden met studiefinanciering zijn gebaseerd
op de referentieraming 2003 en realisatiegegevens van de IB-Groep over 2002.De mee- en tegenvallers zijn toegelicht in de verdiepingsbijlage (blz.
444). Overigens is er sprake van een tegenvaller t.g.v. veranderingen in leerlingenvolume
(Zie ook de specifieke mutatie 2.2 op artikel 11).Op het totaal van de uitgaven studiefinanciering is er sprake van een
meevaller. Deze was pas bekend bij het volledig doorrekenen van de hele begroting
en niet meer op tijd beschikbaar voor de voorjaarsnota.373Voor welk deel van het bedrag is de stijging van het
bedrag het gevolg van het stijgend aantal lesgeldplichtigen en welke stijging
wordt veroorzaakt door de jaarlijkse stijging van het lesgeld? (pag. 298).In onderstaande tabel staat in de derde kolom de stijging van de geraamde
lesgeldontvangsten (x € 1,0 miljoen) voor de periode 2004 t/m 2008
ten opzichte van het jaar 2003 vermeld.In de twee laatste kolommen van de tabel staat de verdeling van deze stijging
als gevolg van de toename van de aantallen lesgeldplichtigen en de stijging
van het lesgeldbedrag aangegeven.199119921993199419951996199719981999200010101111121111111110374Kunt u per post aangeven welke intensiveringen en voor
welk bedrag de intensiveringen voor cultuur uit Enveloppe 1 (Kamerstuk 28 600
VIII, nr. 17) en welke uit Enveloppe 2 (Kamerstuk 29 200 VIII, nr. 1)
afkomstig zijn? (pag. 300)Voor 2004 geldt:Cultuur en school: € 4 miljoen waarvan € 2 miljoen
uit enveloppe 1 en € 2 miljoen uit enveloppe 2.Digitalisering van het erfgoed: € 9 miljoen euro uit enveloppe
2.Versterking van de educatieve functie van bibliotheken: € 20
miljoen uit enveloppe 2.375Heeft u voorbeelden van concrete plannen en wetsvoorstellen
voor de vermindering van de administratieve last voor culturele instellingen?
(pag. 300)Deregulering gaat ingezet worden op de volgende niveau's:Culturele instellingen: Cultuurnota 2005–2008De administratieve last die aanvraag en verantwoording voor de Cultuurnota
vraagt, wordt voelbaar teruggebracht. Er zijn op dit moment geen concrete
plannen voor wetswijzigingen. De Wet op het specifiek cultuurbeleid (Wsc)
is een beknopte, regelarme procedurewet.Naast de Wsc hebben instellingen te maken met wet- en regelgeving op andere
terreinen. Voorzover er sprake is van een onevenredige belasting van de instellingen
en voorzover het kabinet daar ook iets aan kan doen, zal het
kabinet zich inzetten voor het terugdringen van regels en bureaucratie in
relatie tot de cultuursector.Decentrale overheden: actieplan cultuurbereikDecentrale overheden hebben last van OCW-regels op het gebied van aanvraag
en verantwoording in het kader van het Actieplan Cultuurbereik. Terwijl financiering
voor de vierjarige periode is afgesproken, dienen gemeenten en provincies
toch jaarlijks een aanvraag in te dienen en verantwoording af te leggen. Daarnaast
is er weinig ruimte voor maatwerk, zodat het risico bestaat dat het geld niet
optimaal wordt besteed. Voor de komende periode zal zowel de aanvraagprocedure
als de verantwoording worden vereenvoudigd.376Is de regering bereid de consequenties van de bezuinigingen
van andere departementen (bijvoorbeeld het afschaffen van de Artiestenregeling
en de vervolguitkering-ww voor musici en artiesten) en waarvan de Raad voor
Cultuur vreest dat met name het cumulatieve effect van deze maatregelen onvoldoende
onderkend wordt, voor uitvoerende kunstenaars en musici, en voor de culturele
sector in het algemeen, te (laten) inventariseren? Zo neen, waarom niet? (pag.
300)Ja, eerder dit jaar is, met financiële steun van mijn ministerie,
in opdracht van de Federatie Werkgevers Cultuur (FC) onderzoek verricht naar
de autonome kostenontwikkeling in de cultuursector. Dit onderzoek is verricht
door Cap Gemini Ernst en Young, en uitgebracht onder de titel «Het bost
aan». Dit rapport geeft een beeld van de kostenontwikkeling voor de
cultuursector gedurende de periode 2001–2004 en de verwachte kostenstijgingen
voor de periode 2005–2008.De culturele instellingen is gevraagd voor de periode 2005–2008
een reële begroting op te stellen, met inbegrip van deze autonome kostenstijgingen.377Kan de regering exact aangeven hoe groot de intensiveringen
op het gebied van cultuur (onder meer op het gebied van cultuureducatie en
e-culture) precies zijn? Hoe worden deze intensiveringen precies ingezet?
Betreft het een verschuiving van middelen binnen het begrotingsonderdeel Cultuur?
Zo ja, ten koste van welke zaken gaan deze intensiveringen? Hoe verhouden
deze intensiveringen zich tot de bezuinigingen op de cultuurbegroting, die
oplopen tot 19 miljoen euro? (pag. 300)In het kader van de intensiveringen Balkenende I en II worden de volgende
extra middelen ingezet:* De digitalisering van het erfgoed, ad € 1 miljoen in 2004.
Hierdoor wordt de Nederlandse cultuurcollecties bij musea en archieven beter
en uitgebreider digitaal beschikbaar voor onderzoek, onderwijs en een breder
publiek. Het betreft een investering in de opbouw en onderhoud van deskundigheid
en technische infrastructuur en het bereiken van een kritische massa aan professioneel
gedigitaliseerde erfgoedbronnen.* Versterking van de educatieve functie van bibliotheken, ad € 2
miljoen in 2004. Het gaat daarbij enerzijds om intensivering en verbreding
van de samenwerking met onderwijsinstellingen. Daarnaast beoogt de intensivering
het «leren buiten de school» te faciliteren en te stimuleren,
zowel voor de jeugd (o.a. studieplek-ken en pc-voorzieningen) als voor (jong)
volwassenen (open leercentra waar onderwijsmodules en cursussen kunnen worden
gevolgd, waaronder inburgeringscursussen).* Een structurele intensivering voor «cultuur en school»,
ad € 4 miljoen in 2004, gericht op het primair onderwijs, de basisvorming
en het vmbo en allianties tussen culturele instellingen en scholen.
De voorgenomen «herziening kerndoelen basisonderwijs» betekent
voor scholen 1) een inhoudelijke verbreding en verdieping en 2) grote ruimte
aan scholen voor eigen keuzes en beleid en voor invulling van de kerndoelen.
Om die reden vergt de herziening kerndoelen ondersteuning van scholen bij
invoering daarvan.Daarnaast streeft het kabinet er naar om in één doorlopende
leerlijn aan leerlingen cultuureducatieve activiteiten aan te bieden, van
de start van het basisonderwijs tot en met de afronding van hun schoolopleiding.Het betreft geen verschuiving van middelen binnen het begrotingsonderdeel
cultuur.De intensiveringen staan los van de bezuinigingen op de cultuurbegroting,
die oplopen tot € 19 miljoen.378De regering heeft aangegeven onderzoek te willen (laten)
verrichten naar de economische impact van cultuur. Zal in dat onderzoek ook
de economische impact van cultuur op de afzonderlijke (grote) steden in Nederland
in kaart worden gebracht, opdat die steden niet gedwongen worden telkens het
«wiel opnieuw uit te vinden»? Zal in dit onderzoek met de (grote)
steden worden samengewerkt? (pag. 300)De verschillende onderzoeken die in stedelijke en regionale context inmiddels
zijn gedaan naar de economische impact van cultuur, wil ik bundelen. Daarnaast
wil ik de creatieve industrie beter in kaart brengen en zicht krijgen op de
kracht en zwakte ervan. Uiteraard doe ik dat in samenwerking met de (grote)
steden.379Welke inspanningen verricht de regering om te komen
tot verbetering van de primaire arbeidsvoorwaarden in de ensemblesector, verheldering
van de arbeidsverhoudingen tussen musici en ensembles en het creëren
van een goede buitenlandregeling voor muziekensembles? (pag. 300)De totstandkoming van de arbeidsvoorwaarden en de wijze waarop binnen
de sector de arbeidsverhoudingen geregeld worden, zijn primair een verantwoordelijkheid
van werkgevers en werknemers. Niettemin heeft het kabinet vorig jaar een bedrag
van € 7,7 miljoen beschikbaar gesteld om de arbeidsvoorwaarden in
de kunstensector te verbeteren. Aanleiding hiertoe vormde de rapportage van
het bureau Cap Gemini Ernst en Young over de «arbeidsvoorwaardensituatie
in de kunstensector».Aan de ensemblesector werd een proportioneel deel van deze middelen beschikbaar
gesteld ter verbetering van de primaire arbeidsvoorwaarden van degenen die
in deze sector werkzaam zijn.Voor activiteiten in het buitenland kunnen muziekensembles een beroep
doen op de subsidieregeling Internationalisering van het Fonds voor Amateurkunst
en Podiumkunsten. Mede op basis van het onderzoek in opdracht van het FAPK
naar de positie van de Nederlandse muziekensembles op het internationaal podium
(het QRA rapport Voor de Muziek Uit, Amsterdam, 2002) is de regeling met het
oogpunt op een betere aansluiting op de praktijk per begin 2003 gewijzigd.
De regeling voldoet naar mijn waarneming goed.380Hoe is de 5% bezuiniging op het terrein van cultuursubsidies
(zie bijlage Hoofdlijnenakkoord, onderdeel 3a) verwerkt in de ombuigingen
op dit terrein? (pag. 301)Hiervoor verwijs ik u naar de oktoberbrief aan de Tweede Kamer, waarin
de invulling van deze ombuiging uiteengezet zal worden.381Zal de Raad voor Cultuur in de komende cultuurnotacyclus
ook gevraagd worden zich uit te spreken over de (hoogte van) subsidies? Zo
nee, waarom niet? (pag. 301)De Raad voor Cultuur wordt gevraagd om te adviseren over de beleidsplannen
en de begrotingen van de instellingen die een aanvraag voor subsidie middels
de Cultuurnota 2005–2008 indienen.Het ministerie beoordeelt dit advies en stelt de uiteindelijke beschikkingen
aan de instellingen op.382Hoeveel geld is gemoeid met de monitoren, de evaluatie
en de terugkoppeling van de uitvoering van het systeem van rekenschap van
de cultuurinstellingen? Kan de Kamer daar inzage in krijgen? (pag. 301)Dit vormt een integraal onderdeel van de cyclus beleidsontwikkeling, voorbereiding
en evaluatie. Tot dusver zijn specifieke kosten niet afzonderlijk begroot.383Kan de regering exact aangeven waarop het bedrag van
1,2 miljoen euro aan ombuigingen in mindering wordt gebracht? Ten koste van
welke zaken op cultureel gebied, die nu nog door de regering gefinancierd
worden, zal deze ombuiging gaan? (pag. 301)De korting in 2004 wordt in mindering gebracht op de juridisch onverplichte
middelen; er hoeven geen reeds juridisch verplichte subsidies te worden beëindigd.(Bedragen * € 1 000) 2004 Kunsten– 650Letteren en bibliotheken– 85 Cultureel erfgoed– 454Overig– 16 Totaal– 1 205384Is het waar dat de staatssecretaris voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap aangegeven heeft niet te willen bezuinigen op personen
en instellingen die kunst en cultuur maken – de cultuurmakers –
maar op de ondersteunende instellingen. Hoe verhoudt zich dit tot de begrotingsstukken,
waarin de regering stelt dat zij de uitvoeringen van de podiumkunsteninstellingen
wil handhaven op het overeengekomen niveau. Hadden de uitspraken van de staatssecretaris
over de bezuinigingen uitsluitend betrekking op de podiumkunsten, of hadden
ze betrekking op alle «cultuurmakers», inclusief musea, beeldend
kunstenaars, schrijvers, etcetera? (pag. 303)Het is niet zo dat het kabinet de structurele bezuinigingen eenzijdig
wil afwentelen op de ondersteunende instellingen. De ambitie is wel om de
cultuurproductie zoveel mogelijk te sparen. Dat betekent dat een meer dan
proportioneel deel gezocht zal worden bij díe ondersteunende instellingen
die hun toegevoegde waarde voor de culturele infrastructuur onvoldoende
kunnen aantonen. Daarbij gaat het niet om één specifieke sector
of discipline binnen de cultuur.De opmerking in de rijksbegroting (zie hieronder) waaraan in de vraag
wordt gerefereerd, heeft te maken met de subsidieperiode 2001–2004.
In 2004 is de bezuiniging slechts € 1,2 miljoen op een totale cultuurbegroting
van ca. € 600 miljoen. Daarvan heeft het kabinet eerder, tijdens
het Algemeen Overleg over de Uitgangspuntenbrief Cultuur, aan de Kamer aangegeven
dat dat bedrag niet zal worden doorvertaald naar de instellingssubsidies.
Daarmee is er dus geen tegenspraak tussen de tekst in de rijksbegroting en
de opvatting van het kabinet over invulling van de bezuinigingen ná
2004.Tekst begroting:Wat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel cultuurinstellingen in staat te stellen
een verscheiden en kwalitatief hoogwaardig aanbod, met een goede geografische
spreiding in het hele land en een breed publieksbereik, tot stand te brengen.
Daarbij stelt de minister zich ten doel de uitvoeringen van de podiumkunsteninstellingen
te handhaven op het met de instellingen overeengekomen niveau, gedurende de
cultuurnotaperiode 2001–2004.385Kan de regering aangeven waarom zij tot nu toe niet
bereid is tot mede-financiering van het hedendaagse opera-project «The
Wings of Daedalus», een project dat ook steun ontvangt van de Europese
Commissie en het Franse en Italiaanse ministerie van Cultuur? (pag. 303)Het project «The Wings of Daedalus» is voor financiële
ondersteuning ingediend bij het HGIS-cultuurprogramma. Uw Kamer is met zowel
de uitgangspunten als de procedures voor besteding van de HGIS-cultuurmiddelen
vertrouwd en wordt door de Staatssecretaris van Europese Zaken en mij periodiek
ingelicht over de gang van zaken.Het door u genoemde project is op 8 augustus 2002 ingediend en conform
de geldende voorschriften behandeld. Dit heeft geleid tot een negatief advies
aan Staatssecretaris Nicolaï en mij. Wij hadden geen reden hiervan af
te wijken.De indiener heeft tegen die beschikking bezwaar aangetekend volgend de
AWB. Uitkomst van die procedure was dat de aanvrager in de gelegenheid werd
gesteld een nieuwe, bijgestelde aanvraag in te dienen. Hiervan heeft de aanvrager
op 29april 2003 gebruik gemaakt.De behandeling van dat verzoek heeft andermaal tot een negatief advies
en een dien overeenkomstige beschikking geleid. De aanvrager heeft hier opnieuw
bezwaar tegen aangetekend. Deze procedure loopt. Het past niet om hierover
verdere uitspraken te doen.386Overweegt de regering nog steeds om werkplaatsen, productiehuizen
en culturele festivals, zoals Oerol, niet langer aanspraak te laten maken
op structurele subsidies in het kader van de Cultuurnotacyclus, maar deze
instellingen slechts te financieren met incidentele subsidies van de cultuurfondsen?
Zo ja, bent u bereid om uw standpunt te herzien? Is het voor deze festivals
wel mogelijk om zonder structurele subsidies een deugdelijk meerjarig beleid
te ontwikkelen? (pag. 303)Nee. Zoals ik in mijn uitgangspuntenbrief heb gesteld, zijn er geen inhoudelijke,
financiële of beleidsmatige drempels om een aanvraag in te dienen, behalve
de formele vereisten.387Is de regering bereid om het btw-tarief voor CD's te
verlagen van 19 naar 6 procent, onder voorwaarde dat dit voordeel wordt doorgegeven
aan de consument? Zo nee, waarom niet? (pag. 303)Het betreft hier, gelet op de prioriteiten in het hoofdlijnenakkoord,
geen onderwerp met prioriteit.388Kunt u in een overzicht aangeven op welke wijze er
internationaal geld wordt gegenereerd om speelfilms te financieren? Kunt u
hierbij tevens aangeven hoeveel overheidssubsidie er in internationaal perspectief
wordt gegeven aan de filmsector? (pag. 303/305)Een overzicht daarvan zal de Kamer afzonderlijk worden toegezonden.389Voor de Raad voor Cultuur moet het kwaliteitscriterium
voorop staan. Hoe belangrijk is (daarnaast) het geografische spreidingscriterium?
(pag. 304)Meer recht doen aan de regio is een belangrijk uitgangspunt dat ik heb
genoemd in mijn brief van 3 juli jl. Daarbij heb ik ook aangegeven dat bij
de beoordeling van subsidieaanvragen door de Raad voor Cultuur kwaliteit voorop
staat. Tegelijk is het wel van belang dat wordt gekeken naar de gevolgen voor
het culturele leven in een stad of regio. De raad heeft al oog voor het samenstel
aan culturele voorzieningen dat in een stad of regio aanwezig is. Niettemin
zal ik aan de Raad vragen om in zijn advies niet alleen expliciet in te gaan
op de ontwikkelingen per discipline, maar ook op de culturele ontwikkelingen
in de landsdelen.390Zal het begrip «geografische spreiding»
voortaan worden ingevuld als «bevorderen van de stedelijke dynamiek»?
(pag. 304)Zie het antwoord op vraag 389.391Waarom is er – ondanks het feit dat er in het
«Vooradvies van de Raad van Cultuur» uitgebreid bij wordt stilgestaan –
in tabel 14.2 «Uitgaven Cultuurnota» geen paragraaf «Media»
opgenomen? Klopt het dat er ook twee media-organisaties vanuit de Cultuurnota
worden gefinancierd? Waarom worden deze uitgaven niet expliciet genoemd of
inzichtelijk gemaakt in de paragraaf Media? (pag. 305)In de tabel «uitgaven Cultuurnota» zijn de cultuurnotasubsidies
op het terrein van de media vanwege het geringe aantal opgenomen onder de
post «overig». In het vooradvies van de raad wordt ruime aandacht
geschonken aan het beleidsterrein media. Voor zover aanbevelingen zich richten
op de nieuwe cultuurnotaperiode, zal daaraan in de Cultuurnota 2005–2008
aandacht worden gegeven. Veel andere onderwerpen, zoals media en minderheden
komen reeds aan de orde in de toelichting op artikel 15 en zullen verder aan
de orde komen in de jaarlijkse begrotingsbrief media die de Kamer begin november
zal ontvangen.392Waarop is de stelling dat «de publieksbelangstelling
voor cultuur loopt de afgelopen decennia niet gelijk op met de groei van het
aanbod» precies gebaseerd? (pag. 306)Deze stelling is enerzijds gebaseerd op gegevens van het CBS over de aantallen
bezoeken aan culturele instellingen. Anderzijds is deze gebaseerd op gegevens
van het SCP (AVO bevolkingsonderzoek) over de frequentie van het bezoek aan
culturele activiteiten.393Geldt het uitgangspunt van het actieplan Cultuurbereik
waarbij meer geïnvesteerd wordt in cultuureducatie door cultuureducatie
steviger te verankeren in het onderwijs, ook niet voor interculturele media-educatie
(het aanleren bij leerlingen van een kritisch kijk- en luistergedrag)? (pag.
306)Het aanleren van kritisch kijk- en luistergedrag is een van de aspecten
van media-educatie. Media-educatie wordt, ook binnen het programma Cultuur
en School, als een vorm van cultuureducatie beschouwd. Er zijn op voorhand
geen argumenten om bepaalde vormen van cultuureducatie uit te sluiten van
verankering in het onderwijs.394In hoeverre en op welke wijze heeft de Raad van Cultuur
aandacht besteed aan de cultuurprofielen in haar vooradvies? Hoe verloopt
het overleg met het Interprovinciaal Overleg en de VNG? (pag. 306 en 307)De cultuurprofielen zijn eerst en vooral bedoeld als instrument van overleg
tussen de overheden zelf; het zijn de overheden die overleggen, niet hun adviseurs.
Dat stond de afspraak niet in de weg dat de profielen, althans de beschrijvende
gedeelten daarvan, ook aan de Raad voor Cultuur zijn meegegeven als referentiemateriaal
bij de opstelling van het Vooradvies. De Raad heeft deze beschrijvende gedeelten
van de cultuurprofielen ontvangen, het betrof vooral beschrijvingen van de
culturele infrastructuur in de betreffende gebieden. Het tweede deel van de
profielen, te weten de inzet en prioriteiten, ontbrak nog en zou pas later
in 2003 komen ten behoeve van het overleg tussen de staatssecretaris en de
bestuurders van de andere overheden. De profielen boden de Raad daardoor weliswaar
een landelijk overzicht van de culturele infrastructuur, maar gaven nog geen
inzicht in mogelijke speerpunten van de andere overheden. De Raad heeft alle
informatie samengevat en geanalyseerd en deze een rol laten spelen in de meningsvorming.
In de paragraaf «Naar een heldere rolverdeling» van het Vooradvies
is een passage opgenomen over de relatie tussen uitgangspunten van het Rijk
en andere overheden en het idee van de instelling van regionale fondsen.In het Algemeen Kader Cultuurconvenanten, zoals overeengekomen door OCW,
IPO en VNG, zijn afspraken over het overleg met de andere overheden opgenomen.
Zo is vastgelegd dat er tenminste eenmaal per jaar bestuurlijk overleg wordt
gevoerd tussen OCenW, IPO en VNG. Ook zijn er twee specifieke momenten benoemd
waarop overlegd moet worden met IPO en VNG(, en met de bij het cultuurnotaproces
betrokken gemeenten en provincies). Dit betreft de periode tussen de publicatie
van het vooradvies van de Raad voor Cultuur en de Uitgangspuntenbrief, en
na de verschijning van het advies van de Raad voor Cultuur over de subsidieaanvragen
die in het kader van de Cultuurnota zijn ingediend.Direct na mijn aantreden heb ik in lijn met deze afspraken overleg gevoerd
met IPO en VNG naar aanleiding van het Vooradvies van de Raad voor Cultuur,
en komend voorjaar zal ik na het verschijnen van het advies van de Raad voor
Cultuur over de subsidieaanvragen overleg voeren met IPO en VNG.In lijn met de afspraken die zijn opgenomen in het Algemeen Kader zal
ik u de verslagen van deze overleggen toesturen tegelijk met de Cultuurnota.Naast de overleggen op deze specifiek benoemde momenten vindt er ook op
andere tijdstippen overleg plaats over aangelegenheden die te maken hebben
met de afstemming van het cultuurbeleid van het rijk met dat van de andere
overheden.395Kan de regering nauwkeurig aangeven wat zij met «ondersteunende
instellingen» bedoelt? Rekent de regering de fondsen, in het kader van
de voorgestelde bezuinigingsprioriteiten, tot instellingen ter subsidiëring
van de «cultuurmakers» of tot «ondersteunende instellingen»?
(pag. 307)Ondersteunende instellingen zijn instellingen die zich in het primaire
proces niet met de productie van kunst en cultuur bezighouden. Zij vervullen
functies, uiteenlopend van informatievoorziening, documentatie en archivering,
scholing en opleiding (inclusief de opleidingswerkplaatsen), onderzoek en
debat, internationale contacten, distributie, consulentschap en advisering,
vertegenwoordiging en belangenbehartiging tot het beheer van een eigen subsidieloket.
De cultuurfondsen rekent de regering niet tot ondersteunende instellingen. 396Is het kwaliteitscriterium in de doelstellingen en
statuten van de cultuurfondsen nog steeds het primaire criterium, of wordt
het overwoekerd door criteria als publieksbereik? (pag. 307)Het kwaliteitsoordeel is het primaire criterium van de adviescommissies
bij de fondsen.De (statutaire) doelstellingen van de cultuurfondsen sluiten in het algemeen
nauw aan bij de wettelijk vastgelegde doelen van het cultuurbeleid: het scheppen
van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen, sociaal en geografisch
spreiden of anderszins verbreiden van cultuuruitingen; de minister laat zich
daarbij leiden door overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid.Zo heeft het Fonds voor de Podiumkunsten als doel «het ontwikkelen,
sociaal en geografisch spreiden of anders verbreiden of bevorderen van uitingen
op het gebied van podiumkunst.» Er kan dus geen sprake zijn van «overwoekering»,
omdat cultuurspreiding een wezenlijk onderdeel is van het cultuurbeleid en
dus ook van het beleid van de fondsen.397Is het waar dat kleinere subsidieaanvragers bij het
Fonds voor Podiumprogrammering en Marketing vaak buiten de boot vallen, doordat
zij bijvoorbeeld een expertiseachterstand hebben op het gebied van het opstellen
van subsidieaanvragen? Kan de regering in beeld brengen welke problemen zich
voordoen? Wat is het standpunt van de regering in deze?(pag. 307)Uw observatie dat de subsidiegelden van het Fonds voor Podiumprogrammering
en Marketing (FPPM) niet bereikbaar zijn voor de doelgroep kan ik niet onderschrijven.
Zoals u kunt vinden op de internetsite www.fppm.nl is in de periode 1 januari
2003 tot 15 augustus 2003 voor een bedrag van € 3,5 miljoen aan
aanvragen gehonoreerd. Een bedrag van meer dan € 400 000,komt
daarvan rechtstreeks ten goede aan projecten die geheel of grotendeels in
het teken staan van de programmering van kamermuziek en kleinschalige actuele
muziek. Los daarvan loopt tot en met 2004 tevens de Regeling kleinschalige
podia die in deze overgangsfase de podia ondersteunt in hun reguliere programmering
van onder meer kamermuziek.»Het fonds zet zich ervoor in het voor de kleinschalige podia mogelijk
te houden een beroep te blijven doen op programmeringgelden. Om de positie
van de kleinschalige podia ook in de toekomst te waarborgen beraadt het fonds
zich op dit moment over de opzet en inhoud van zijn regeling. Met name de
formulering van de doelstellingen «vernieuwing» en «samenwerking»
worden daarbij bekeken.Het is van belang goed in kaart te brengen of de situatie voor de kleinschalige
podia (afzet mogelijkheden, verandering van programmering) nu ook daadwerkelijk
veranderd is ten opzichte van de periode voor de inwerkingtreding van het
Fonds voor Podiumprogrammering en Marketing. Hierin is voorzien door een uitgebreid
monitorprogramma (zoals beschreven in het beleidsplan 2002–2004) van
de resultaten van het beleid van het fonds. Aan het eind van dit jaar is de
eerste stap daarin afgerond: dan is de inventarisering van de kwantitatieve
gegevens aan de start van het fonds beschikbaar. Wanneer die cijfers vergeleken
worden met die van het FPPM vanaf het seizoen 2002–2003 wordt feitelijk
duidelijk of en wat er veranderd is in de positie van de kleinschalige podia.Het Fonds voor Podiumprogrammering en Marketing (FPPM) is na een zorgvuldig
besluitvormingsproces tot stand gekomen. Er is in het proces met name zeer
nauw gekeken naar de positie van de kleinschalige podia en het aanbod op die
podia. Het FPPM hanteert daarom ook vanaf de oprichting een overgangsregeling
voor de kleinschalige podia en het aanbod. Deze regeling is vanaf 2003
(mede op basis van een advies van de Raad voor Cultuur) voortgezet in de Regeling
Kleinschalige Podia waardoor deze podia tot aan het einde van deze Cultuurnota
op min of meer dezelfde wijze als voorheen programmeringssubsidie kunnen aanvragen.
Met behulp van deze regeling worden de kleinschalige podia (veelal kamermuziekpodia)
ook voorbereid op de subsidiesystematiek van de PPM-regeling.398Kan aangegeven worden op basis van welke criteria het
monitorgesprek, in het kader van evaluatie van de fondsen, twee maal per jaar
op het ministerie plaatsvindt. Kan de Kamer een verslag krijgen van de bovengenoemde
monitorgesprekken van de laatste twee jaar? (pag. 308)Op grond van de ministeriële verantwoordelijkheid voor de fondsen
vindt tweemaal per jaar overleg plaats over de gang van zaken. Daarbij kan
alles aan de orde gesteld worden wat het functioneren van de fondsen betreft.De beleidsmatige uitkomsten van deze monitorgesprekken vinden hun beslag
in de jaarverslagen van de fondsen, alsmede de beleidsplannen en beschikkingen
voor de fondsen in het kader van de cultuurnota 2005–2008.399In de Enveloppenbrief OCW van 1 november 2002 (Kamerstuk
28 600 VIII, nr. 17) staat dat het project Cultuur en School zowel erfgoed,
kunsten als media omvat. Wat wordt hier onder media verstaan? Gaat het om
het «kritisch leren omgaan» met de media? Het zelf maken van media?
Of de media als cultuurdrager en doorgeefluik? Het element media wordt in
de tekst van de begroting niet meer aangeroerd. Betekent dit dat media geen
deel meer uitmaakt van Cultuur en School? (pag. 308)Media-educatie heeft betrekking op de volgende aspecten: «kritisch
leren omgaan met de media», het zelf maken van media, media (inclusief
nieuwe media) als cultuurdrager en doorgeefluik.Media (als media-educatie) maakt nog steeds deel uit van Cultuur en School.400Kunnen omroepen en media-educatie organisaties ook
in aanmerking komen als acceptant van cultuurvouchers voor het vak CKV? Zijn
ze hiervan op de hoogte? Hoeveel vouchers zijn er uitgegeven voor media-educatie
activiteiten? (pag. 308)Omroepen en organisaties voor media-educatie kunnen zich als acceptant
van CKV-vouchers aanmelden bij CJP. Van deze mogelijkheid wordt sinds kort
vooral door bibliotheken en mediatheken gebruik gemaakt. Kwantitatieve gegevens
hierover heb ik op dit moment niet voorhanden.401Waarom heeft het verslag over het verloop van de pilots
en het vervolg van de media-educatie in het kader Cultuur en School, zoals
toegezegd door de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap tijdens
de vorige begrotingsbehandeling, zo lang moeten duren? Wat is er in 2003 met
betrekking tot media-educatie gebeurd? (pag. 308)Als redenen voor de wat tragere voortgang kunnen worden genoemd:a. de relatief late verschijning van het advies media-educatie, zoals
uitgebracht door de stuurgroep media-educatie;b. het feit dat projectresultaten over het schooljaar 2001/2002 en het
schooljaar 2002/2003 mij nog niet zijn gepresenteerd.402In het kader van Cultuur en School worden jongeren
gestimuleerd om – actief en passief – aan cultuur deel te nemen.
Het streven is om in een doorlopende leerlijn – vanaf de eerste groep
van het basisonderwijs tot aan de afronding van de schoolopleiding –
leerlingen culturele activiteiten aan te bieden. Betekent dit dat interculturele
media-educatie: het kritisch leren omgaan ook onderdeel wordt van deze doorlopende
leerlijn? Hoe komt het dat hier in de tekst van de begroting niet aan wordt
gerefereerd? Zijn hier stimulerings- en impulsmiddelen vanuit de enveloppemiddelen
(Kamerstuk 28 600 VIII, nr. 17 en Kamerstuk 29 200, nr. 1) voor
gereserveerd? (pag. 308)Over een doorlopende leerlijn voor interculturele media-educatie binnen
Cultuur en School is nog geen besluit genomen. In de experimentele projectrondes
media-educatie 2001/02 en 2002/03 is rekening gehouden met spreiding van activiteiten
over leerjaren en onderwijsvormen.Voor media-educatie zijn geen stimulerings- en impulsmiddelen vanuit de
enveloppe bestemd.403Wat betekent «op termijn» als het gaat
over het opnemen van middelen voor cultuureducatie in de lumpsumbekostiging
primair onderwijs? (pag. 309)«Op termijn» betekent dat eerst de genoemde randvoorwaarden
als deskundigheid van leerkrachten en capaciteit van scholen om visie en vraag
te ontwikkelen worden gecreëerd en dat daarna wordt bezien of het cultuurbudget
geoormerkt danwel niet geoormerkt aan de scholen ter beschikking wordt gesteld.
Gezien het beleid om scholen meer beleids- en bestedingsvrijheid te geven
wordt ernaar gestreefd om het cultuurbudget uiteindelijk niet geoormerkt ter
beschikking te stellen. Wanneer dit gebeurt, is mede afhankelijk van de verwachting
dat het primair onderwijs als geheel (dus niet iedere afzonderlijke school)
het beschikbare budget kan en wil inzetten voor culturele vorming van de leerlingen.404Wanneer kunnen we de resultaten van de Pabo-pilots,
gericht op versterking van cultuureducatie binnen de lerarenopleiding voor
het basisonderwijs, tegemoet zien? In welk opzicht is de actuele berichtgeving
rond het gemis aan verdieping op de Pabo-opleidingen van toepassing op dit
specifieke impulsprogramma? (pag. 309)Het financieel en inhoudelijk eindverslag van de pilot derde fase wordt
uiterlijk 1 juli 2004 bij mijn ministerie ingediend.Deze Pabo-pilot cultuur en school heeft tot doel de relatie cultuur en
school via de toekomstige docenten basisonderwijs te versterken en staat als
zodanig los van de berichtgeving rond het gemis aan verdieping op de Pabo-opleidingen.405Kunt u aangeven hoeveel aandacht er in het kader van
cultuur en school op scholen wordt besteed aan archeologie? (pag. 309)Het probleem bij archeologie is, dat het niet expliciet in de kerndoelen
zit. Wel zitten er voldoende impliciete mogelijkheden in formuleringen als
«het hanteren van primaire en secundaire bronnen» of «aandacht
voor het oude Egypte». Uitgevers van lesmethoden spelen hier ook op
in. In het kader van Cultuur en School is er door SNA (Stichting Nederlandse
Archeologie) als methodevervangend lesmateriaal een leskist ontwikkeld die
kinderen voorbereidt op het bezoek aan een opgraving, museum en depot. De
didactische voorbereiding wordt de archeologen op deze manier uit handen genomen.
De bredere context waarin dit geschiedde was een initiatief van Erfgoed Actueel
om samen met de koepels van het erfgoed een aanbod voor de cultuurvouchers
basisvorming te ontwikkelen genomen. SNA ontwikkelde tevens de website www.archeos.nl.
Dit is de eerste website over de archeologie van Nederland die speciaal voor
het onderwijs is gemaakt. De website maakt deel uit van Kennisnet. Archeos
is een website voor iedereen in het onderwijs die meer wil weten over archeologie,
maar vooral voor leerlingen van groep 6,7 en 8 van het basisonderwijs en de
brugklas van het voortgezet onderwijs. De erfgoedkoepels ontwikkelden zeer
recent gezamenlijk www.datbewarenwe.nl. Hierop heeft archeologie een prominente
rol.406Biedt de intensivering op het gebied van Cultuur en
school ook ruimte voor het aanstellen van kunstenaars en vakleerkrachten voor
het geven van cultuuronderwijs? Op welke wijze zal de regering het aanstellen
van kunstenaars en vakleerkrachten bevorderen? (pag. 309)De middelen uit de intensivering van Cultuur en School zullen op termijn
worden toegekend aan de scholen. Gegeven het beleid om scholen meer beleidsruimte
te geven ligt het voor de hand dat scholen zelf zullen kunnen beslissen op
welke wijze zij deze middelen inzetten. Het aanstellen van kunstenaars en
vakleerkrachten zal daarbij zeker een optie zijn.Over de wijze waarop het aanstellen van kunstenaars en vakleerkrachten
zal worden bevorderd zal overleg worden gevoerd met betrokken organisaties.
Over de resultaten van dit overleg zal ik u dan nader informeren.407Op welke wijze kan worden gecontroleerd dat voorwerpen
van kunst of wetenschap fiscaal gezien niet tot de bezittingen van belastingplichtigen
vallen, dan wel dat deze als belegging worden aangehouden? (pag. 311)Op grond van art. 5.8 Wet IB 2001 behoren voorwerpen van kunst en wetenschap
niet tot de bezittingen waarover de forfaitaire rendementsheffing
wordt geheven, tenzij deze voorwerpen hoofdzakelijk als belegging dienen.De vraag of voorwerpen van kunst en wetenschap wel of niet als belegging
worden gehouden, is van feitelijke aard. Dit betekent dat de inspecteur op
grond van de feiten en omstandigheden van het individuele geval waarover hij
moet oordelen, daarover een standpunt zal innemen. Daarvoor heeft hij verschillende
aanknopingspunten. Zo moet de belastingplichtige op het aangiftebiljet voor
de inkomstenbelasting een overzicht geven van zijn bezittingen. Voorwerpen
van kunst en wetenschap die dienen als belegging moeten daarbij als bezitting
worden vermeld. De inspecteur heeft bovendien de bevoegdheid om de belastingplichtige,
indien hij daar aanleiding toe ziet, bij het behandelen van de aangifte nadere
vragen te stellen. Daarbij kan ook de specificatie van voorwerpen van kunst
en wetenschap aan de orde zijn en de vraag of deze al dan niet als belegging
dienen. Bij de beslissing wel of niet nadere vragen te stellen kan contra-informatie
van de aangifte of uit andere bronnen worden gebruikt.De Belastingdienst heeft er bij het samenstellen van het aangiftebiljet
voor de inkomstenbelasting vooralsnog voor gekozen niet specifiek naar alle
vrijgestelde vermogensbestanddelen te vragen. Voor de hoogte van de verschuldigde
inkomstenbelasting zijn deze ook niet van belang. Uiteraard wordt periodiek
heroverwogen welke informatie op het aangiftebiljet moet worden vermeld. Daarbij
worden ook signalen uit de praktijk van de aanslagregeling meegenomen. Zou
blijken dat de Belastingdienst behoefte heeft aan meer informatie over vrijgestelde
vermogensbestanddelen, dan zal dit zeker een vervolg krijgen bij de samenstelling
van het aangiftebiljet.408Bent u bereid om door middel van een voorlichtingscampagne
potentiële schenkers (in het bijzonder particulieren) te informeren over
de voordelen van het schenken aan musea en andere culturele instellingen?
Bent u bereid in dat kader een voorlichtingsbrochure uit te brengen over de
(fiscale) voordelen van het schenken aan cultuur (bijvoorbeeld zoals de voormalige
Britse staatssecretaris van Cultuur, Chris Smith, die in het voorjaar van
2000 uitbracht onder de titel «Getting Britain giving to culture»)?
(pag. 311)Er is in het verleden een brochure gepubliceerd waarin voor potentiële
schenkers informatie staat over de fiscale voordelen van het schenken aan
culturele instellingen. Tevens is er een commissie successierechten ingesteld
waarvan de directeur van het Instituut Collectie Nederland voorzitter is.
Deze commissie behandelt de aanvragen inzake schenkingen. Zowel brochure als
commissie vallen onder het ministerie van Financiën.In afwachting van Europese maatregelen over cultureel beleggen (cultuur
en fiscus), waarvan het schenken aan cultuur een onderdeel vormt, zal eind
2003 een nieuwe brochure worden gemaakt die alle nieuwe informatie zal bevatten.
Een en ander vindt plaats in samenwerking met het ministerie van Financiën.Vanzelfsprekend zijn musea en andere culturele instellingen kritisch bij
het accepteren van schenkingen in verband met hun selectiebeleid.409Acht u het noodzakelijk om, in samenspraak met de culturele
sector, de code cultuursponsoring uit te breiden, opdat die ook betrekking
zal hebben op giften door particulieren en fondsen? Zo nee, waarom niet? (pag.
311)Nee, sponsoring betreft een bijdrage van particulieren en het bedrijfsleven
waarbij een tegenprestatie is vereist. Bij giften is er geen sprake van een
tegenprestatie. De code cultuursponsoring uitbreiden, opdat die ook betrekking
zal hebben op giften door particulieren en fondsen, is niet mogelijk en niet
wenselijk.410Zijn er reeds projecten in het kader van cultureel
beleggen, ter stimulering van particuliere investeringen in cultuur, ingediend?
Welke nieuwe maatregelen stelt de regering voor? Wanneer kan de Kamer de plannen
ten aanzien van het gebruik van «matching grants» tegemoet zien?
Welke nieuwe fiscale maatregelen ter stimulering van particuliere giften aan
cultuur worden door de regering voorbereid? (pag. 311)De regeling cultureel beleggen zal van kracht gaan zodra de EU de regeling
heeft beoordeeld. Ten aanzien van matching grants: dit wordt nader onderzocht.Op dit moment worden geen regelingen voorbereid ten aanzien van particuliere
giften.411Kunt u in een overzicht aangeven welke departementen
zijn betrokken bij het internationaal cultuurbeleid, op welke wijze zij zijn
betrokken en welke subsidiestromen hier van toepassing zijn? (pag. 313)Het internationaal cultuurbeleid is een beleidsterrein dat gezamenlijk
wordt uitgevoerd door de departementen van OCW en Buitenlandse Zaken. De hierbij
geldende subsidiestromen zijn respectievelijk de Cultuurnota en de HGIS-cultuurmiddelen.
In beperkte mate is ook het ministerie van Economische Zaken bij het internationaal
cultuurbeleid betrokken, waar het de exportpromotie van culturele industrieën
betreft. Het gaat daarbij met name om subsidies in het kader van de programma's
van de Economische Voorlichtingsdienst.412De uitbreiding van de Europese Unie zal van invloed
zijn op de mate waarin kunst en cultuur uit Nederland zich binnen Europa kan
profileren. Welke visie heeft de regering op deze ontwikkeling? Op welke wijze
bent u voornemens om de Nederlandse kunst en cultuur in internationaal verband
te profileren? (pag. 313)De uitbreiding van de EU heeft voor de culturele samenwerking vanuit Nederland
eerder een formele dan een praktische betekenis. Bilaterale culturele betrekkingen
bestaan immers al vele jaren. Wel verschilt de intensiviteit per land. Tsjechië
en Hongarije maken in het internationaal cultuurbeleid bij voorbeeld al heel
lang deel uit van de prioritaire landen. De toetredende landen werden toegevoegd
aan de lijst van prioriteitslanden voor het internationaal cultuurbeleid.
Deze samenwerking is overigens gebaseerd is op wederkerigheid.Verder is het zo dat de (meeste) toetredende landen al volop deelnemen
zowel aan het media-plus programma als aan «cultuur 2000». Hetzelfde
geldt voor de deelname van hun cultuurinstellingen aan het culturele verkeer
in Europa. De EU-Commissie werkt thans aan voorstellen voor nieuwe programma's
die in 2007 in werking zullen treden. Ik zie voor onze cultuurinstellingen
veel kansen voor activiteiten in een grote Europese ruimte. De ervaringen
van de afgelopen jaren sterken mij in de overtuiging dat zij deze kansen ook
zullen benutten.De profilering van Nederlandse kunst en cultuur is een van de hoofddoelstellingen
van het internationaal cultuurbeleid, die geïnstrumenteerd worden met
de cultuurnota en de HGIS-cultuurmiddelen. De bestaande kaders hiervoor zijn
terug te vinden in de brieven van staatssecretarissen van der Ploeg en Benschop
26 682, nr.1 van 14 juli 1999, de brief van staatssecretaris van de Ploeg,
26 591, nr.3 van 15 oktober 1999 en de brief van beide staatssecretarissen,
26 682, nr.6 van 9 januari 2001. In de binnenkort te verschijnen oktoberbrief
ga ik op een aantal punten nader in op mijn visie op het internationale cultuurbeleid.
Voorts wil ik verwijzen naar de beleidsreactie die collega Nicolaï van
Europese Zaken en ikzelf thans voorbereiden op het advies van de Raad voor
Cultuur over de zogenaamde mid-termreview van het internationaal cultuurbeleid.413Ziet u voor de export van de Nederlandse kunst en cultuur
een actievere rol weggelegd voor het ministerie van Economische Zaken? Zo
ja, welke? (pag. 313)In zijn advies van 30 juni jl. over het internationale cultuurbeleid geeft
de Raad voor Cultuur aan een regeringsbreed cultureel exportprogramma met
grotere betrokkenheid van het ministerie van Economische Zaken wenselijk te
achten. Op incidentele basis bestaat zulke samenwerking ook nu al, maar ik
wil graag de mogelijkheden tot versterking daarvan samen met mijn collega's
van Economische Zaken verder verkennen.414Kan de regering toezeggen dat het Unidroit-verdrag
voor het einde van 2003 aan de Tweede Kamer ter goedkeuring wordt voorgelegd?
(pag. 313)Nee, ik verwijs ook naar het antwoord op vraag 408.415Hoe staat u tegenover de initiatieven van organisaties
als de Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA), Trans Artists
en de Federatie van Kunstenaarsverenigingen om oplossingen te zoeken voor
barrières inzake internationale mobiliteit van kunstenaars en kunstproducties?
Is het mogelijk om binnen het vreemdelingenbeleid specifieke uitzonderingsbepalingen
voor kunstenaars en culturele instellingen op te nemen, zoals die ook bestaan
op het terrein van onderwijs en wetenschap? (pag. 313)Mijn beleid is erop gericht belemmeringen en knelpunten op het gebied
van mobiliteit van kunstenaars, kunstproducties en kunstcollecties zoveel
mogelijk weg te nemen. Ik juich daarom initiatieven vanuit het veld die hierop
gericht zijn toe. Voor verblijfsvergunningen van individueel werkende kunstenaars
heeft OCW een adviserende rol: op dit gebied zijn bij mij geen knelpunten
bekend. De projectgroep Kunstenaars en visa is opgericht door SICA, Transartists
en de Federatie van Kunstenaarsverenigingen om belemmeringen weg te nemen
voor kunstenaars die in een dienstverband werken. Ik zal goede nota nemen
van de bevindingen van deze werkgroep.Binnen de mogelijkheden van het geldende vreemdelingenbeleid is een aantal
opleidingen voor kunstvakonderwijs «geaccrediteerd», voor welke
een verkorte procedure geldt voor het verkrijgen van een machtiging tot voorlopig
verblijf (MVV) door buitenlandse studenten. Een dergelijke regeling bestaat
momenteel niet voor niet-onderwijsgerelateerde instellingen.416Is al bekend welk bedrag voor de middelen voor Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS) op de begroting van Buitenlandse
Zaken staat? (pag. 313)Op de begroting van Buitenlandse Zaken staat onder beleidsartikel 15 aangaande
het internationaal cultuurbeleid voor programma-uitgaven een bedrag van € 13,7
miljoen opgenomen (zie pag. 169 memorie van toelichting, begroting Buitenlandse
Zaken).417Op welke wijze treedt u op tegen illegale internationale
kunsthandel en kunstroof? Wie zijn hierbij betrokken? (pag. 313, 314)Voor het eind van dit parlementaire jaar zal een wetsvoorstel ter implementatie
van het eerste protocol bij het verdrag van Den Haag inzake de export van
cultuurgoederen uit bezet gebied aan de Tweede Kamer worden voorgelegd. Bovendien
zijn er werkafspraken gemaakt tussen het ministerie van Financiën en
mijn departement die tot doel hebben de illegale handel in cultuurgoederen
te bestrijden. Voor de zomer 2004 zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden
over de eventuele goedkeuring van het Unidroit-verdrag dan wel te nemen andere
maatregelen. Betrokken zijn naast mijn eigen departement het reeds genoemde
ministerie van Financiën (douane), ministerie van Justitie incl. KLPD,
en de Inspectie Cultuurbezit.418Welke middelen gaat u beschikbaar stellen voor nieuwe
groepen erfgoed, bijvoorbeeld de Vereniging Mobiel Erfgoed? (pag. 314)Ik wil niet vooruitlopen op de eindrapportage van de Stichting Mobiele
Collectie Nederland. Deze Stichting heeft zich verplicht ultimo 2004 te rapporteren.
Ik heb de stichting onlangs gevraagd mij al in de loop van het volgende jaar
te informeren over selectie en waardestelling van die collectieonderdelen
die van nationaal belang zijn. Op grond van die rapportage zal ik bezien welke
financiële mogelijkheden er zijn binnen de mij ter beschikking staande
financiële middelen.419Kunt u aangeven welke aanbevelingen uit de door Stichting
Internationale Culturele Activiteiten (SICA) gepubliceerde monitor van internationale
activiteiten van culturele instellingen er zijn overgenomen? Hoe beoordeelt
u de gestimuleerde monitortaak van de SICA in het algemeen? (pag. 314)De Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA) speelt een belangrijke
rol op het terrein van informatiemanagement met betrekking tot het internationale
cultuurverkeer. In dit kader zijn door de SICA verschillende activiteiten
ontplooid. Zo is in opdracht van de departementen van Buitenlandse Zaken en
OCW door de SICA een advies opgesteld met betrekking tot de monitoring van
HGIS-cultuurmiddelen. Voorts heb ik de SICA een projectsubsidie verstrekt
voor de modernisering van de eigen e-infrastructuur en website op internet.
Door de ontwikkeling van een electronisch format waarmee cultuurinstellingen
hun internationale activiteiten kunnen aanmelden en publicatie daarvan in
de SICA-rubriek «Buitengaats», ontstaat een globaal beeld van
de frequentie en aard van het internationale cultuurverkeerinzicht (de monitorfunctie)
en kunnen instellingen kennisnemen van bredere ontwikkelingen en leren van
elkaar. Waar cultuurinstellingen in de toekomst niet meer zullen worden verplicht
om in het kader van de cultuurnota financiële verantwoording af te leggen over hun internationale activiteiten, zal de monitorfunctie van de
SICA voor de beleidsontwikkeling en -evaluatie aan belang winnen.420Om grip te krijgen op de groei van het erfgoed kan
middels een beleidsregel voor bepaalde categorieën erfgoed de mogelijkheid
van aanvraag tot bescherming stoppen. Welke specifieke categorieën worden
hier bedoeld? (pag. 314)De autonome groei van het erfgoedbestand en de noodzaak voor beheersbaarheid
van de groei, geldt in alle erfgoedsectoren.Dit najaar zal ik in mijn beleidsbrief toelichten hoe ik selectie- en
beheersbeleid zal ontwikkelen. Op dit moment is het vraagstuk het meest urgent
in de gebouwde en archeologische monumentenzorg.421Wat is de stand van zaken rond de concrete vormgeving
van de Collectie Nederland? Is het de afgelopen jaren bijvoorbeeld eenvoudiger
geworden om een kunstwerk van het ene museum te tonen in een tentoonstelling
van een ander museum? (pag. 314)In de afgelopen jaren is de mobiliteit van collecties tussen musea verbeterd.
Veel musea hebben hun collectieprofiel aangescherpt en lenen niet binnen de
missie van het museum passende objecten en collecties aan andere musea, waar
deze collecties in een nieuwe context kunnen worden gepresenteerd. Daarbij
neemt de aandacht voor het verstrekken van langdurige bruiklenen toe. Ook
het Instituut Collectie Nederland voert een actief (langdurig) bruikleenbeleid.
Musea volgen de gedragslijn elkaar zo min mogelijk kosten voor het onderlinge
bruikleenverkeer in rekening te brengen. Daarbij kunnen musea gebruik maken
van de bestaande kaderovereenkomst bruikleenverkeer. De beheersovereenkomst
die de Staat met de verzelfstandigde rijksmusea is overeengekomen maakt het
deze musea mogelijk gebruik te maken van de kaderovereenkomst.422Is de regering bereid tot het instellen van een nationaal
stimulerings- en garantiefonds voor innovatieve, marktgerichte musea die risicovolle
tentoonstellingen maken? Zo nee, waarom niet? (pag. 314)Het cultuurfonds De Mondriaan Stichting ondersteunt reeds met een aantal
regelingen musea die innovatieve en risicovolle tentoonstellingen maken.In de huidige cultuurplanperiode is de Mondriaan Stichting gestart met
een regeling waarmee musea voorfinanciering kunnen aanvragen voor risicovolle
tentoonstellingen. Op dit moment is vanwege het geringe aantal aanvragen de
regeling niet actief. Wel worden kleine haalbaarheidsonderzoeken voor tentoonstellingen
gefinancierd uit de erfgoedbrede publieksregeling.Het is de intentie van de Mondriaan Stichting om in het beleidsplan voor
de nieuwe cultuurplanperiode (2005–2008) de regeling voor grote risicovolle
tentoonstellingen weer op te nemen in het kader van het stimuleren en ondersteunen
van musea die cultureel ondernemerschap laten zien.Tevens is er de regeling «Internationale museale samenwerking bij
presentatie». Daarin wordt internationale inhoudelijke en organisatorische
samenwerking tussen musea ondersteund waarvan het tentoonstellingsresultaat
tenminste in beide landen moet worden getoond. De samenwerking is bedoeld
voor uitzonderlijke projecten. Ook financiële middelen vanuit het HGIS-budget
kunnen worden ingezet voor grotere, bijzondere tentoonstellingen. Uit de HGIS-middelen
worden projecten ondersteund die zijn opgezet door instellingen
in prioriteitslanden (landen die in het internationaal cultuurbeleid als zodanig
zijn aangemerkt).423Is de regering bereid om de bestaande indemniteitsregeling
voor museale bruiklenen naar Angelsaksisch voorbeeld te verruimen en te verbeteren?
Zo nee, waarom niet? (pag. 314)Op dit moment wordt in opdracht van het ministerie van OCW mede namens
het ministerie van Financiën een onderzoek uitgevoerd naar de Nederlandse
en buitenlandse indemniteitsregelingen. De vraagstelling is of en hoe de bestaande
indemniteitsregeling verbeterd en versoepeld kan worden. Ik verwacht aan het
eind van dit jaar over de uitkomsten van het onderzoek te beschikken. Vervolgens
zal ik in overleg met mijn collega van Financiën en met de betrokken
organisaties in het museumveld mijn standpunt bepalen en hierover de Kamer
informeren.424Wat is de stand van zaken rond het onderdeel Kunst
en Antiek van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI)? Is de regering
nog altijd van plan dit onderdeel definitief op te heffen? Zo ja, waarom?
Wordt er een alternatief voor het onderdeel vormgegeven? Wat is uw reactie
op het voorstel van de Nederlandse Museumvereniging om te komen tot een Museum
Incidenten Register, waarin diefstal, handelswijze van criminelen en daderprofielen
worden opgenomen? Op welke schaal worden kunstwerken in Nederlandse musea
momenteel beschermd d.m.v. zogenaamde micro-dots? Bent u voornemens dit hier
op grotere schaal gebruik van te (laten) maken? (pag. 315)Wat betreft de incidentenregistratie ben ik voorstander van melding van
incidenten op een centraal punt. Vanuit een dergelijke registratie kunnen
analyses worden gemaakt ten dienste van de verbetering van de veiligheid van
de musea. In de komende maanden vindt tussen de organisaties in het museumveld
overleg plaats over het tot stand brengen van een centrale registratie. Ook
het ministerie van OCW is bij dit overleg betrokken. Bij dat overleg komt
ook de rol van het bureau Kunst en Antiek van de Koninklijke Landelijke Politie
Dienst aan de orde (de opvolger van het onderdeel Kunst en Antiek van de Centrale
Recherche Informatiedienst). Goede samenwerking tussen douane, politie en
culturele autoriteiten acht ik een voorwaarde voor het welslagen van een registratie
en opsporingsbeleid.De keuze van het gebruik van veiligheidsinstrumenten als micro-dots behoort
tot de verantwoordelijkheid van de musea zelf.425Zijn er bedragen geoormerkt van de € 236
miljoen extra tot 2010 voor de monumentenzorg? (pag. 318)De € 236 miljoen extra tot 2010 voor de monumentenzorg is bestemd
voor het inlopen van de bestaande achterstand in restauraties van rijksmonumenten.
Van dit bedrag is het grootste deel – € 167,9 miljoen –
inmiddels op grond van de Monumentenwet 1988 en het Brrm 1997 gebudgetteerd
naar gemeenten en provincies. De overige € 68,1 miljoen wordt toegevoegd
aan het Revolving Fund van het Nationaal Restauratiefonds voor het verstrekken
van laagrentende leningen aan eigenaren van woonhuismonumenten met fiscale
aftrekmogelijkheden.426Welke beleidsvoornemens uit andere sectoren, zoals
bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs en sociale zaken hebben gevolgen
voor de Nederlandse culturele sector? Hoe groot zijn deze gevolgen
en welke culturele sectoren zal dit in het bijzonder treffen? (pag. 322)Zie het antwoord op vraag 376.427Wordt het standpunt van het kabinet over de bescherming
van jeugdigen tegen schadelijke beelden op televisie meegenomen bij de toetsing
van het concessiebeleidsplan.? In hoeverre moet de Publieke Omroep zich dit
standpunt aantrekken?( pag. 326)De publieke omroep is aangesloten bij het Nederlandse instituut voor classificatie
van audiovisuele middelen (NICAM) en houdt zich aan de daar afgesproken regels.
Aangezien er geen signalen zijn dat zich bij de publieke omroep specifieke
problemen voordoen, is de bescherming van jeugdigen geen punt van toetsing
bij het concessiebeleidsplan.428Kan de regering aangeven vanaf welke datum en met welke
frequentie het overleg met de omroepen over de ondertiteling van Nederlandstalige
televisieprogramma's plaatsvindt? Kunt u een overzicht geven van het percentage
ondertitelde programma's van respectievelijk de publieke en de commerciële
zenders over de jaren lopend van 1997 tot en met 2002? (pag. 326)Met de publieke omroep vindt 2 á 3 keer per jaar (ambtelijk) overleg
plaats over de ondertiteling voor doven en slechthorenden. In november zal
ik met de VESTRA (branchevereniging commerciële omroepen) spreken. Ondertiteling
voor doven en slechthorenden zal één van de gespreksonderwerpen
zijn. PercentageUren ondertiteling 199751.04 712 199851.85 305199941.85 175 200042.65 387200143.06 057 200247.27 090 2003 (1ste helft)507 902In de eerste helft van 2003 zijn 3951 uren ondertiteld voor doven en slechthorenden.
Het totale aantal ondertitelde uren zal dit jaar naar verwachting uitkomen
op 7902. Vanaf 2000 is het aantal uren ondertiteling aanzienlijk gestegen.
Omdat echter ook het totale aantal uitzenduren blijft toenemen zijn de percentages
in deze jaren minder sterk toegenomen.429Kunt u een overzicht geven van het aantal ondertitelaars
dat op dit moment bij de publieke omroepen en commerciële omroepen werkzaam
is? Kunt u aangeven hoeveel gediplomeerde ondertitelaars jaarlijks de arbeidsmarkt
instromen? Kunt u aangeven hoeveel ondertitelaars nodig zijn indien in alle
programma's ondertiteld zouden worden? Zijn er aanwijzingen waaruit blijkt
dat omroepen of programmamakers zelf onvoldoende bereid zouden zijn om mee
te werken aan ondertiteling? Zo ja, waaruit bestaan deze aanwijzingen? (pag.
326)Voor de ondertiteling voor doven en slechthorenden zijn op dit moment
46 fte's in dienst bij de publieke omroep.Van de commerciële omroepen zijn op dit moment geen gegevens voorhanden.
Het ligt gezien mijn positie ten opzichte van hen ook niet voor de hand dat
ik mij met dergelijke organisatieaspecten van de commerciële omroepen
bezig houd.Er bestaat geen opleiding «Televisie ondertitelaar doven en slechthorenden».
De publieke omroep leidt zelf het benodigde aantal ondertitelaars op.De uitbouw van de ondertiteling naar 100% in 2010 zal binnen het huidige
budget gebeuren. Er zal daarnaast gekeken worden of en hoe er samengewerkt
kan worden met de vertaalafdeling van het NOB die de ondertiteling van buitenlandse
programma's verzorgd.De omroepen zijn zich over het algemeen bewust van het belang van ondertiteling
voor doven en slechthorenden. Dit neemt niet weg dat er verschillen zijn in
medewerking van de verschillende omroepen. Bij programmamakers is er niet
altijd (voldoende) bekendheid met de problemen die doven en slechthorenden
ondervinden bij het televisiekijken. Bewustwording is een belangrijk punt.
Uitdragen van het belang en overleg met afzonderlijke omroepen over de samenwerking
ten bate van ondertiteling hoort bij de taken die de publieke omroep heeft
om volledige ondertiteling te verwezenlijken.Dit jaar heeft de actie «En nu wij» plaats gevonden. Deze
actie was specifiek gericht op het ondertitelen van kinderprogramma's en is
georganiseerd door belangenorganisaties in samenwerking met presentatoren
van kinderprogramma's. Van de NOS heb ik begrepen dat deze actie duidelijk
heeft bij gedragen aan de bewustwording bij zowel programmamakers als omroepen
wat betreft het belang van ondertiteling voor alle doven en slechthorenden.
Dit was ook te merken in een verbeterde samenwerking met de ondertitelingredactie.430In het mediadeel van de begroting komt het onderwerp
«educatie» niet voor. Betekent dit dat de regering het oude beleid
ongewijzigd zal voortzetten? (pag. 326)Zolang onderwijs en cultuur samenwerken in het verband van cultuur en
school, zal het streven erop gericht zijn de scholen te laten kennismaken
met cultuur over de volle breedte, dus inclusief media.431Hoe worden uitgangspunten, waarbij de aandacht uitgaat
naar openheid en aandacht voor moeilijk bereikbare publieksgroepen als jongeren
en migranten en waarbij het diversiteitenbeleid, zoals dat de afgelopen periode
is ingezet, wordt gecontinueerd, bewaakt in de huidige bezuinigingsoperatie?
Zijn hier afspraken over met de publieke omroep? Is een «oud voor nieuw
operatie» onderdeel van de huidige gesprekken? (pag. 327)De publieke omroep richt zich in zijn programmering nadrukkelijk ook op
jongeren en minderheden. De Nederlandse Programma Stichting (NPS) heeft het
voornemen het programma-aanbod voor minderheden te vernieuwen. Daarbij staat
de vraag centraal of er programmaconcepten zijn te ontwikkelen waar een jongere
groep migranten mee bereikt kan worden. In het kader van de programmaversterking,
afgesproken naar aanleiding van de ombuigingen in het verlengde van de bezuinigingsoperatie,
is het voornemen in 2004 een budget van € 4,8 miljoen te verschuiven
en te investeren in programma's, onder andere voor jeugd en minderheden (bron:
blz. 36 MJB).432Zijn er al resultaten bekend van het in 2002 in werking
getreden vernieuwde concessiestelsel, met betrekking op het bereiken van «de
moeilijk bereikbare publieksgroepen als jongeren en migranten»? (pag.
327)De Nederlandse Programma Stichting (NPS) heeft de verplichting om 20%
van haar televisiezendtijd te besteden aan minderhedenprogramma's. In 2002
behaalde de NPS 23%. Voor de doelgroep jongeren zijn geen specifieke programmatische
voorschriften vastgelegd anders dan de algemene wettelijke taak brede en specifieke
publieksgroepen te bedienen. De publieke omroep constateert zelf dat het bereik
onder jongeren en minderheden achterblijft (blz. 45 en 58 MJB). Er zijn in
de meerjarenbegroting voornemens opgenomen dit te verbeteren (zie ook het
antwoord op vraag 431).433Is de regering van mening dat de publieke omroep zich
aan de algemene taakopdracht van artikel 13c van de Mediawet houdt? (pag.
328)Uit een recente jaarlijkse rapportage van het Commissariaat voor de Media
blijkt dat de publieke omroep zich houdt aan alle programmavoorschriften uit
de Mediawet.Voor een algeheel oordeel over de vervulling van de taakopdracht, zoals
verwoord in artikel 13c Mediawet, zal in april 2004 de visitatiecommissie
Publieke Omroep een vijfjaarlijks rapport uitbrengen.434Onlangs werd bekend dat de subsidie van het ministerie
voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor de werkgroep van de Nederlandse
Vereniging voor Journalisten «Media en Migranten» voor 100% zal
worden geschrapt. Is hierover tussen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en het ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap overleg over
geweest? Zo ja, zijn er gedachten of plannen om de activiteiten vanuit de
begroting Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te ondersteunen? Zo neen, waarom
niet? (pag. 329)Over het intrekken van de subsidie is geen overleg geweest tussen VWS
en OCW. Incidenteel geeft OCW steun aan projecten van het NVJ-bureau Migranten
en Media.435Wat is de doelstelling van de belangenorganisatie,
waarbinnen een groeiend aantal radio- en televisie allochtone toegangsomroepen
landelijk verenigd zijn? Is er contact tussen deze belangenorganisatie en
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap? Wordt de organisatie
financieel ondersteund? (pag. 329)Op lokaal niveau zijn voornamelijk in de vier grote steden (allochtone)
toegangsomroepen actief die zendtijd gebruiken op zogenaamde «open kanalen».
Een samenwerkingsverband van een aantal allochtone toegangsomroepen heeft
het doel de eigen positie te versterken. Een secretariaatsfunctie voor dit
samenwerkingsverband wordt uitgevoerd via Mira Media. Hierbij is geen sprake
van directe steun door OCW.436Wat is de reden van het mogelijk stopzetten van de
radioprogramma's van de Nederlandse Programma Stichting (NPS) in de eigen
taal? Is dit in overeenstemming met de taakstelling in de Mediawet? (pag.
320)De publieke omroep geeft een eigen invulling aan programmatische voorschriften
die uit de Mediawet voortvloeien. Via deze «programmatische autonomie»
wordt de onafhankelijkheid van omroepen jegens pogingen tot inhoudelijke beïnvloeding
van bijvoorbeeld de overheid, van ondernemingen of van belangengroepen gewaarborgd.
Dit geldt ook voor de wettelijk vastgelegde taak van de NPS om 25% van haar
zendtijd op de radio en 20% van de zendtijd op televisie aan minderhedenprogrammering
te besteden. De NPS geeft daar naar eigen inzicht een invulling aan. Er is
thans discussie over de voortzetting van de programma's in de eigen taal binnen
de NPS gaande. Dit is mede ingegeven door het geringe bereik dat deze radioprogrammering
kent.437In de toelichting op het financieringsschema wordt
geen toelichting gegeven op de rente algemene omroepreserve. Uit deze rente
worden tal van innovatieve media gerelateerde projecten gefinancierd. De subsidies
voor «media en minderheden» maken hier onder meer deel van uit.
Gezien de omvang van de reserve en de huidige rentestand wordt de omvang van
dit bedrag steeds kleiner. Wat zijn hiervan de gevolgen? Zijn er alternatieven
om de innovatieve projecten op een andere wijze vanuit de mediawet te bekostigen?
(pag. 329)De raming van de hoogte en renteopbrengst van de algemene omroepreserve
zullen aan de orde komen in de jaarlijkse begrotingsbrief media die de Kamer
begin november zal ontvangen. Daarbij wordt ook altijd het bestedingsplan
subsidies mediabeleid gevoegd. Het budget voor subsidies mediabeleid correspondeert
met de renteopbrengst van de algemene omroepreserve. De renteopbrengst vertoont
inderdaad een sterk dalende tendens. Hoe de schaarse middelen voor projecten
besteed zullen worden, zal in het genoemde bestedingsplan duidelijk worden.
Om in aanmerking te komen voor bijdragen uit de omroepmiddelen (rijksomroepbijdrage
en Ster-inkomsten) dient een instelling in artikel 28 van de Mediawet te zijn
vermeld. Indien dit niet het geval is vormt het budget subsidies mediabeleid
de enige mogelijkheid om incidentele bijdragen voor mediale doeleinden te
verstrekken.438Op welke wijze wordt het kijk- en luistergedrag van
allochtone kijkers gemeten? Wat is bekend over de recente waardering van de
allochtone groepen voor de programma's van de publieke omroep? Kan een indicatie
worden gegeven van het gebruik van de kabel, ether en satelliet door allochtone
kijkers en luisteraars? In de beantwoording op de feitelijke vragen bij de
begroting 2003 (Kamerstuk 28 600 VIII, nr. 15) werd aangekondigd dat
begin 2003 de resultaten van lopend onderzoek naar Mediagebruik onder Etnische
Publieksgroepen (MEP) zou worden gepubliceerd. Is dit gebeurd? Zo ja, wat
waren de resultaten? Zo neen, waarom niet? (pag. 329)Recente gegevens over het mediagebruik van etnische publieksgroepen is
niet beschikbaar. Het nieuwe MEP-onderzoek (mediagebruik etnische publieksgroepen)
heeft door problemen in de uitvoering vertraging opgelopen. Ik verwacht dit
eind 2003.439De doelstelling van het beleid is het bereiken van
een meer evenwichtige representatie van de verschillende bevolkingsgroepen
in het algemene media-aanbod en het bevorderen van de actieve en passieve
participatie van minderheden in de media. Zijn FunX en Multiculturele Televisie
Nederland (MTNL) de enige activiteiten waar de doelstelling mee wordt bereikt?
Hoe staat het met de uitvoering van het media- en minderhedenbeleid zoals
dat eerder in de Kamer is besproken? Welke andere activiteiten worden door
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ondersteund en vanuit
welk budget? (pag. 330)Naast de doelstellingen van de publieke omroep op dit terrein geeft OCW
steun aan initiatieven van het NVJ-bureau Migranten en Media, de bemiddelingsorganisatie
voor allochtone journalisten Mixed Media, activiteiten van de OLON (Organisatie
van Lokale Omroepen), MTNL (Multiculturele Televisie Nederland) en de multiculturele
jongerenradio in de vier grote steden, FunX. Daarnaast ontvangt de lobby-
en belangenorganisatie op het terrein van migranten en media, Mira Media,
een cultuurnotasubsidie. Veel van de activiteiten van deze organisaties vloeien
voort uit de nota Media- en minderhedenbeleid van juni 1999 (Kamerstukken
II, 1998/99, 26 597 nr. 1). Deels vindt financiering plaats vanuit de
omroepmiddelen, deels via projectsubsidies.440Zijn er plannen om na 2006 door te gaan met FunX? Is
onafhankelijke evaluatie over het functioneren en bereik van FunX in 2005
van invloed op het voortbestaan van FunX ? (pag. 330)De duur van de gezamenlijke financiering van FunX door de vier grote steden
en OCW is gesteld op ten minste vier jaar gerekend vanaf januari 2003. In
het derde jaar (2005) zal een onafhankelijke evaluatie plaatsvinden naar het
functioneren en bereik van het project. Op basis hiervan wordt besloten over
voortzetting na 2006.441Hoe ziet de regering de voortgang van het project Multiculturele
Televisie Nederland. Hoeveel jaar denkt zij de toegewezen subsidie nog te
continueren? (pag. 330)Bij de opzet van Multiculturele Televisie Nederland (MTNL) in 2001 is
afgesproken dat MTNL in 2003 geëvalueerd zou worden. Dit wordt thans
in gang gezet. Mede op grond van de evaluatie zal in 2004 een beslissing over
het vervolg van MTNL worden genomen door de betrokken overheden.442Wat is de status van het overleg met de sector rond
het moeizaam op gang komen van de digitalisering van de kabel? (pag. 331)Het overleg tussen programma-aanbieders en kabelexploitanten, waarbij
EZ en OCW toehoorder waren, is eind 2002 beëindigd. De voorzitter van
het overleg, de heer Jelgersma, heeft een eindrapport geschreven «Een
sector op zoek naar zijn toekomst» dat eind 2002 aan regering en Tweede
Kamer is gestuurd. Het eindrapport is 24 september jl. met de vaste kamercommissies
van EZ en OCW besproken. Hoewel het overleg destijds niet tot concrete afspraken
tussen programma-aanbieders en kabelmaatschappijen heeft geleid, gaat het
digitaliseringsproces voort en brengen kabelmaatschappijen steeds meer digitale
programmapakketten op de markt.443Welke rol speelt de publieke omroep bij de digitalisering
van kabel en ether? Moet er niet, in navolging van televisie en radio, een
«kijk- en luisteraandeel» komen voor de publieke omroep bij de
gedigitaliseerde infrastructuren en het aanbieden van nieuwe diensten? (pag.
331)Digitalisering van de kabel is in eerste instantie een zaak van kabelmaatschappijen.
Deze zijn immers eigenaar van de kabelnetten. Digitale diensten van omroepen
en andere dienstenaanbieders, waaronder de publieke omroep, kunnen digitalisering
wel bevorderen. De publieke omroep heeft haar uitzendproces grotendeel gedigitaliseerd
en heeft tevens een budget voor de ontwikkeling van nieuwe digitale diensten.Voor de ether geldt dat de publieke omroep in januari 2002 digitale frequenties
toebedeeld heeft gekregen, evenals het consortium Digitenne. De programma's
van de publieke omroep en de andere programma's in het pakket van Digitenne
worden op dit momenteel in het noorden van de Randstad uitgezonden en worden
van daaruit in de komende tijd over de rest van Nederland «uitgerold.»
Naar verwachting zal de omschakeling van analoge naar digitale etheruitzendingen
van de publieke omroep ook een stimulans betekenen voor digitalisering van
de kabel. Ten slotte worden de settop-boxen benodigd voor digitale ontvangst
steeds goedkoper en zijn de modellen voor etherontvangst reeds verkrijgbaar
in de detailhandel.Hoe de publieke omroep het kijk- en luisteraandeel van digitale programma's
wil meten, is haar eigen verantwoordelijkheid. Digitale technieken maken het
meten hiervan overigens technisch een stuk eenvoudiger dan het geval is bij
analoge uitzending.444Welke middelen heeft de overheid – die innovatie
als speerpunt van haar beleid heeft gemaakt – om het voortouw te nemen
in het krijgen van Europa-brede standaarden? Gebruikt ze al die instrumenten?
Zo nee, waarom niet? (pag. 331)De overheid bevordert de totstandkoming van Europa-brede standaarden door
overleg te voeren met de betrokken instanties en deze aan te bevelen zich
te conformeren aan deze (bij voorkeur open) standaarden. De instanties die
niet rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid van de overheid vallen zijn
echter autonoom in het kiezen van standaarden. Zo is de distributienorm voor
digitale radio en televisie wel algemeen aanvaard, maar de norm voor de gebruikersinterface
en toegevoegde diensten (nog) niet. De Europese Commissie heeft zich uitgesproken
voor de aanvaarding van Europa-brede standaarden voor digitale televisie en
derde generatie mobiele telefonie. De Nederlandse overheid heeft bijgedragen
aan de besluitvorming rond dit besluit.445Wat is het standpunt van de regering over een extra
investering in het kader van elektronische infrastructuur en digitalisering?
Zou de opbrengst van 70.3 miljoen euro van de verwachte privatisering van
het Nederlandse Omroepproductie Bedrijf (NOB) voor bovenstaande doelen gereserveerd
kunnen worden? (pag. 331)De regering is van mening dat investeringen in het kader van elektronische
infrastructuur aan de markt moeten worden overgelaten; de rol van de overheid
is vooral gelegen in creëren van gunstige voorwaarden voor digitalisering.
Dit standpunt heeft zij onder andere verwoord in het kabinetsstandpunt Breedband
(Kamerstukken, 2002–2003, 26 643, nr. 38). Het kabinetsstandpunt
Breedband is 24 september jl. besproken met de vaste kamercommissies van EZ
en OCW.Nee, dat is niet aan de orde. Het genoemde bedrag van € 70,3
miljoen is ten tijde van het kabinet Lubbers ingeboekt als bezuinigingstaakstelling
ten gunste van de algemene middelen.446Als de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) de visitatiecommissie
samenstelt die zich buigt over de invulling van de taakopdracht, en de NOS
daarnaast werkt aan een evaluatie over de uitvoering van de taakopdracht zijn
er dan nog onafhankelijke conclusies van de visitatiecommissie te verwachten?
Welke instrumenten worden ingezet om onafhankelijkheid te waarborgen? (pag.
334)Het gegeven dat een instantie – in dit geval de NOS – een
opdracht geeft aan een commissie betekent niet dat de opdrachtgever de werkwijze,
verslaglegging en inhoud van de adviezen bepaalt. De leden van de commissie
zijn onafhankelijk, mede vanuit hun professionele ethiek. Bovendien bevat
de mediawet enkele instrumenten om de onafhankelijkheid te waarborgen. Ten
eerste moet de commissie zoveel mogelijk worden samengesteld op basis van
representativiteit voor het kijk- en luisterpubliek. Ten tweede wordt de minister
gehoord bij de samenstelling van de commissie en kan daarbij dus letten op
representativiteit en onafhankelijkheid. Ten derde bepaalt de NOS niet volledig
de taakopdracht; de minister kan vragen toevoegen aan de taakopdracht. Al
deze elementen zijn bij de samenstelling en opdrachtformulering van de visitatiecommissie
aan de orde geweest.De procedure van een periodieke visitatie is ontleend aan de in de Wet
op het hoger en wetenschappelijk onderwijs opgenomen regeling voor evaluatie
van onderzoek en onderwijs aan deze instellingen.447Is bij de samenstelling van het Innovatieplatform overwogen,
om ook een aantal studenten lid te maken van het platform? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, waarom zijn er toch geen studenten lid? (pag. 335)Gekozen is voor vertegenwoordigers van kennisinstellingen en innoverend
bedrijfsleven en enkele experts op het terrein van innovatie. Het gaat steeds
om mensen met een brede kennis en ervaring op het terrein van innovatie.448Is bij de samenstelling van het Innovatieplatform overwogen,
om ook experts uit de hoek van het risicokapitaal (venture capital) lid te
maken van het platform? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom zijn er toch geen
experts uit de hoek van het risicokapitaal lid? (pag. 335)Bij deze generalistische aanpak zou niet passen dat mensen worden aangezocht
op basis van kennis van één enkel aspect van innovatie, zoals
durfkapitaal.449Is bij de samenstelling van het Innovatieplatform overwogen,
om ook toponderzoekers lid te maken uit die technologiegebieden waar de meeste
innovaties zich voordoen, zoals ict, biotechnologie, genomics, nanotechnologie,
lucht- en ruimtevaart, medische technologie, microsysteemtechnologie, robotica,
duurzame technologie? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom zijn er geen toponderzoekers
uit deze gebieden lid? (pag. 335)Zie het antwoord op vraag 448. Een aantal leden van het platform hebben
zelf ervaring als toponderzoeker, zowel in de publieke als in de private sector.
Daarbij is echter niet gezocht naar specialismen, maar naar generalisten.450Is bij de samenstelling van het Innovatieplatform overwogen,
om ook buitenlandse, bijvoorbeeld Amerikaanse, experts op het gebied van de
commerciële exploitatie van kennis, lid te maken van het platform? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, waarom zijn er toch geen buitenlandse experts lid?
(pag. 335)Voor het antwoord verwijs ik naar wat ik in algemene zin heb opgemerkt
in de beantwoording van de voorgaande vragen 448 en 449.451Zijn de bedragen voor de Nederlandse organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), de Nederlandse organisatie voor Toegepast
Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO), de Koninklijke Nederlandse Academie
van Wetenschap (KNAW) en de Koninklijke Bibliotheek (KB), gebaseerd op historische
opgebouwde rechten of liggen aan de vastgestelde bedragen duidelijke parameters
ten grondslag? Is de efficiencykorting van 4% op de hoger onderwijsinstellingen
ook op deze instellingen van toepassing? (pag. 340)Bij de bedragen ten gunste van de vier genoemde instellingen valt onderscheid
te maken tussen enerzijds de aan de wettelijke taken te relateren bedragen
(de zogenoemde rijksbijdrage) en anderzijds toekenningen op grond van de kaderregelingen
voor onderzoek en wetenschapsbeleid (specifieke projecten, internationale
bilaterale samenwerking). In geen van beide gevallen valt te spreken van historisch
opgebouwde rechten.In het geval van de rijksbijdrage, wordt de toekenning gebaseerd op strategische
plannen en de uitkomsten van evaluaties.De aanvragen voor publiek geld op grond van de kaderregelingen voor onderzoek
en wetenschapsbeleid worden van geval tot geval bezien op basis van ingediende
begrotingen en projectvoorstellen. Op grond van de in de kaderregelingen vervatte
uitwerking van wettelijke voorschriften kan er daarbij van enig historisch
aspect geen sprake zijn.De efficiencytaakstellingen die ook op NWO en TNO van toepassing zijn
(zie Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200 hoofdstuk VIII,
nr. 2, pag. 42–43) hebben een normatief karakter. Het gaat om navolging
van de efficiencymaatregelen bij het rijk.452Biedt de aanwas van vrouwelijke universitaire docenten
voldoende reden om het Aspasia-programma door te zetten of raakt de stroom
van potentieel geleidelijk opgedroogd? (pag. 343)Het aantal vrouwelijke studenten en het aantal vrouwelijke aio's is in
de afgelopen jaren toegenomen. Wanneer het percentage vrouwen dat na de promotie
kiest voor een positie als universitair docent (ud) niet wijzigt, betekent
dit dat er ook in de toekomst voldoende vrouwelijke ud's zijn die in aanmerking
zouden kunnen komen voor een positie als universitair hoofddocent (uhd). Het
aantal vrouwelijke ud's laat weliswaar schommelingen zien in de jaren waarin
Aspasia-tranches zijn toegekend, maar blijft stabiel met een aantal van rond
de 1100.453Kan de verhoging van de exploitatiesubsidie voor het
Biomedical Primate Research Centre (BPRC) worden gespecificeerd, mede gelet
op het feit dat het aantal proefdieren afneemt? (pag. 352)De verhoging van de exploitatiesubsidie staat, hoewel niet geheel los
van het aantal proefdieren, eerst en vooral in verband met de noodzakelijk
geachte kwaliteitsverbetering bij de huisvesting en verzorging van de nog
aanwezige dieren. Zoals aangegeven in de brief van de minister aan de Tweede
Kamer d.d. 18 maart 2002 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003, 28 000
hoofdstuk VIII, nr. 119) gaat het met name om de financiering van de nieuwbouw
van nieuwe dierverblijven (circa € 2,2 miljoen per jaar) en het vergroten
van het aantal verzorgers.454Op welke termijn is de exacte verdeling over de betrokken
beleidsartikelen, in het kader van sectoroverschrijdende middelen, bekend?
(pag. 365)De middelen op het beleidsartikel «loonbijstelling» worden
per jaartranche over de verschillende beleidsterreinen verdeeld. Tijdens de
voorjaarsnota 2004 zal OCenW de loonbijstellingstranche 2004 van Financiën
ontvangen. Deze middelen worden tijdens de 1e suppletore begroting 2004 aan
de beleidsterreinen toegevoegd.De middelen op het beleidsartikel «nader te verdelen» betreffen
voornamelijk middelen uit de enveloppen Balkenende I en II. Deze middelen
zijn bestemd voor het lerarenbeleid. Deze middelen worden grotendeels tijdens
de 1e suppletore begroting 2004 aan de beleidsterreinen toegevoegd.455Op welke wijze houdt de Inspectie zicht op besprekingen
die plaatsvinden met sponsoren, zonder dat dit uitmondt in daadwerkelijke
sponsoring? Hoe ziet de Inspectie toe op beïnvloeding door sponsoren,
die niet meteen haar weerslag vindt in de kwaliteit van het onderwijs? Hoe
houdt de Inspectie toezicht op overtreding van bepalingen uit sponsorconvenanten
die niet zijn verankerd in wetgeving en sponsoring waarbij de tegenprestatie
niet expliciet is vastgelegd? (pag. 374, 376)De inspectie betrekt de wijze waarop scholen omgaan met sponsoring in
het toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Uitgangspunt daarbij zijn
de wettelijke bepalingen met betrekking tot sponsoring, met name die met betrekking
tot de informatie naar ouders en leerlingen in schoolplan en schoolgids en
de invloed van ouders en leerlingen via de Medezeggenschapsraad. Het beleid
dat een bevoegd gezag voert ten aanzien van sponsoring moet zowel in het schoolplan
als de schoolgids worden opgenomen. Schoolgids en schoolplan zijn onderworpen
aan het instemmingsrecht van de medezeggenschapsraad. Voorts heeft het ouder-/leerlingendeel
van de medezeggenschapsraad een instemmingsbevoegdheid ten aanzien van de
aanvaarding door een bevoegd gezag van een school van sponsorbijdragen.Indien de inspectie constateert dat een school zich niet houdt aan de
wettelijke bepalingen die in de WPO, de WEC, de WVO en de WMO 1992 zijn vastgelegd,
zal zij de school daarop wijzen en de school in staat stellen dit te herstellen.
Indien de school weigert zich aan de bepalingen te houden, zal de inspectie
mij op de hoogte stellen en bestaat de mogelijkheid de rijksvergoeding geheel
of gedeeltelijk in te houden.Als het gaat om de bepalingen uit het convenant sponsoring, heeft de inspectie
wettelijk geen taak om de naleving van die bepalingen in het toezicht
te betrekken. Echter wanneer de sponsoring in strijd is met de bepalingen
uit het convenant en tot gevolg heeft dat de kwaliteit van het onderwijs negatief
wordt beïnvloed, kan de inspectie de school hierop wijzen.Meer in het algemeen kan de inspectie het bevoegd gezag van een school
aanspreken op beslissingen in het kader van sponsoring, indien deze de kwaliteit
van het onderwijs negatief beïnvloeden of kunnen beïnvloeden.De inspectie zal in het Onderwijsverslag aandacht besteden aan haar bevindingen
op het gebied van sponsoring.456Waarom is de regering niet bereid motie op stuk 28 600
VIII, nr 56 (motie Jan de Vries c.s.) zelfstandig en met spoed uit te voeren?
(pag. 473)Eerder is aangegeven dat de uitvoering van genoemde motie zou worden betrokken
bij de uitvoering van de motie Van As (nr. 51) bij de Algemene Financiële
Beschouwingen in 2002. Naar aanleiding van de motie Van As is een rapport
«Zicht op subsidies» opgesteld. Dit rapport is besproken in het
overleg van de commissie voor de Rijksuitgaven en de vaste commissie voor
Financiën met de minister van Financiën op 4 september 2003. Uit
dat overleg is geconcludeerd dat in de toekomst per kabinetsperiode, dus eens
in de 4 jaar, een subsidieoverzicht wordt opgesteld. De eerste keer zal dat
uiterlijk eind 2005 zijn, waardoor er tijd genoeg is het huidige overzicht
te reviseren en het nieuwe ruim voor de verkiezingen van 2007 te bespreken.
Gegeven het tijdschema wil ik niet wachten op een nieuw subsidieoverzicht
voor het integreren van subsidies in de lumpsum. In het kader van het verder
terugdringen van administratieve lasten zal ook de uitvoering van de motie
Jan de Vries c.s. worden meegenomen.457Kan inzicht worden gegeven in het aantal fte per beleidsinstelling
van het departement en de wijze waarop de taakstellingen over de beleidsafdelingen
worden verdeeld? Waarom is gekozen voor een loonsom evenredige verdeling van
de taakstelling? (pag. 390, 396, 414)Zie het antwoord op vraag 6.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Nieuwenhoven (PvdA), Van de Camp (CDA), Kalsbeek (PvdA), Cornielje
(VVD), voorzitter, Van Vroonhoven-Kok (CDA), Hamer (PvdA), Karimi (GL), Van
Bommel (SP), Vendrik (GL), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob
(CU), Vergeer-Mudde (SP), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Tichelaar (PvdA),
Joldersma (CDA), Eski (CDA), De Vries (CDA), Eijsink (PvdA), Leerdam, MFA
(PvdA), ondervoorzitter, Van der Laan (D66), Van Miltenburg (VVD), Kraneveldt
(LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA) en Visser (VVD).Plv. leden: Kruijsen (PvdA), Ferrier (CDA), Verbeet (PvdA), Rijpstra (VVD),
Atsma (CDA), Boelhouwer (PvdA), Halsema (GL), Lazrak (SP), Tonkens (GL), Van
Oerle-van der Horst (CDA), Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van der
Vlies (SGP), Kant (SP), Van Bochove (CDA), Dijksma (PvdA), Hessels (CDA),
Van Hijum (CDA), Sterk (CDA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA), Van der Ham (D66),
De Krom (VVD), Varela (LPF), Nawijn (LPF), Adelmund (PvdA) en De Grave (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-VIII-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl