Duurzame armoedebestrijding; Brief minister ter aanbieding van de coherentiebrief
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28318, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28318 nr. 1

28-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. Inleiding2. De aanpak van coherentie op nationaal, Europees en
internationaal niveau2.1 Nationaal2.2 Europees2.3 Internationaal3. Verdere beleidsontwikkelingPrioritaire dossiersScherpere strategische inzet op Europees niveauDoortrekken van de inzet op internationaal niveauVersterking van de capaciteit op het ministerieTen slotteOndertekeningLichaam
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28318Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 318Duurzame armoedebestrijdingnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 28 maart 2002Graag bied ik u hierbij de coherentiebrief aan.Deze vloeit voort uit uw verzoek, gedaan tijdens het Algemeen Overleg
op 31 oktober 2001 (Kamerstuk 21 501–04, nr. 79) ter voorbereiding
van de Raad van Ministers voor Ontwikkelingssamenwerking.De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. HerfkensTijdens het Algemeen Overleg van 31 oktober 2001 heb ik U een brief toegezegd
over de voortgang in het streven naar coherent Nederlands en, waar relevant,
Europees beleid gericht op duurzame armoedevermindering. Ik heb getracht in
ruime zin aan het verzoek van de Kamer te voldoen en de gelegenheid te baat
genomen U middels deze Coherentiebrief te informeren over een reeks van aspecten
die het coherentiedossier betreffen1. De beantwoording
van de aan deze brief gerelateerde motie van de leden Van Middelkoop en Dijksma
over Europese Handelsbelemmeringen en Ontwikkelingslanden (28 000 V,
nr. 27) zal de Kamer separaat toegaan (BUZA02-172).1. InleidingEffectieve bestrijding van de armoede in de wereld vereist een samenhangende
aanpak op diverse fronten. De Millennium Doelstellingen van de VN belichamen
een wereldwijde consensus over de prioriteiten bij deze aanpak. De mate waarin
het zal lukken deze tijdgebonden doelstellingen te realiseren hangt voor een
belangrijk deel af van de inzet en het beleid in ontwikkelingslanden zelf.
Echter, zonder consequente medewerking vanuit het beter gesitueerde deel van
de wereld is de kans van slagen gering.Van regeringen van rijke landen mag op tenminste twee hoofdlijnen een
uiterste inspanning worden verwacht: een behoorlijke hulpinzet en een consequent
ondersteunend beleid op alle andere terreinen die direct en indirect van invloed
zijn op de ontwikkelingskansen in arme landen. Op beide punten blijft de inspanning
in de meeste OESO-landen nog beperkt. Slechts enkele landen voldoen aan de
afspraak om minimaal 0.7% BNP voor ontwikkelingssamenwerking in te zetten –
al is er nu enige beweging zichtbaar. En het denken over een samenhangendcoherent beleid gericht op mondiale armoedebestrijding
is in de meeste rijke landen nog niet ver ontwikkeld.De Nederlandse regering heeft zich al jaren geleden gerealiseerd dat de
hoofddoelstelling van het Nederlands ontwikkelingsbeleid – duurzame
armoedevermindering – niet alleen een opdracht is voor een Minister
voor Ontwikkelingssamenwerking en niet alleen een kwestie van hulp. In het
regeerakkoord is afgesproken dat Paars-2 een samenhangend, coherent beleid
nastreeft om armoede in de wereld effectief te bestrijden. De Regeringsverklaring
stelt dat, naast de overdracht van geld, het ook gaat «om internationale
afspraken in de sfeer van de wereldhandel, het mondiaal financieel stelsel
en sociale doelstellingen, die arme landen reële kansen geven te delen
in de mondiale welvaartsgroei en het lot van hun burgers te verbeteren».De opdracht om coherent armoedebestrijdingsbeleid te ontwikkelen is aan
de orde waar ontwikkelingsdoelstellingen raken aan andere beleidsterreinen
met implicaties voor lage inkomenslanden, zoals handel, landbouw, visserij,
milieu, voedselveiligheid, vrede- en veiligheid, wapenhandel, migratie, transport
en infrastructuur. Veel coherentiedossiers hebben dus betrekking op beleidsterreinen
waarvoor de eerste verantwoordelijkheid bij andere ministeries berust en waar
bovendien soms nationale bevoegdheden voor een belangrijk deel zijn overgedragen
aan de Europese Gemeenschap. De EU is in veel gevallen het belangrijkste speelveld
voor activiteiten gericht op coherentie.Binnen een beperkte opvatting van het coherentiestreven wordt getracht
om tenminste te voorkomen dat de doelstellingen en effecten van het ontwikkelingsbeleid
worden ondermijnd door beleid op deze andere terreinen: tegengaan «dat
de ene hand geeft maar de andere neemt». Een belangrijk deel van de
Nederlandse interventies is er op gericht om dergelijke «incoherenties» –
ook op Europees niveau – aan te pakken en nieuwe te voorkomen.De inzet van de Nederlandse regering gaat in principe verder dan het voorkomen
van incoherenties. Het streven is gericht op maximale coherentie door het
creëren van synergie en win-win situaties
tussen de verschillende beleidsonderdelen, in het licht van armoedebestrijding
in ontwikkelingslanden. Dit sluit aan bij de definitie die binnen DAC-OESO
wordt gehanteerd: «Policy coherence involves the systematic promotion
of mutually reinforcing policy action across government departments and agencies
creating synergies towards achieving the objective of global Poverty Reduction».Het streven naar coherent armoedebestrijdingsbeleid houdt in dat bij alle
relevante beleidsterreinen de ontwikkelingsdimensie consequent wordt meegenomen
en eventuele belangen van lage inkomenslanden expliciet aan de orde zijn1. Bij het vormgeven van een coherent armoedebestrijdingsbeleid
gaat het dus vaak om een complexe afweging van vele, potentieel strijdige
belangen die ieder afzonderlijk legitiem zijn. De mate waarin bij de uiteindelijke
besluitvorming de belangen gerelateerd aan armoedebestrijding (mede) gehonoreerd
worden, bepaalt het succes in het streven naar coherent beleid. In Nederland
vindt toetsing van het algemene kabinetsbeleid met de doelstelling mondiale
armoedebestrijding op het hoogste niveau van besluitvorming – de Ministerraad –
plaats. In tegenstelling tot veel andere OESO-landen heeft de Minister voor
Ontwikkelingssamenwerking hierbij vanuit haar eigen beleidsverantwoordelijkheid
een centrale rol. Dit doet uiteraard niets af aan de competentie van andere
ministers op dit terrein.Overigens kan hierbij worden aangetekend dat ook aan de kant van ontwikkelingslanden
soms tegenstrijdige belangen in het geding zijn als het gaat om armoedebestrijding.
Denk bijvoorbeeld aan de belangen van ACP-landen versus non-ACP-landen of
de belangen van stedelijke consumenten versus die van rurale voedselproducenten.
Dit maakt een goede afweging van alle betrokken belangen eens te meer tot
een complexe aangelegenheid.Overigens is differentiatie tussen ontwikkelingslanden noodzakelijk: Nederland
zal bij het streven naar beleidscoherentie in het bijzonder de belangen benadrukken
van de armste ontwikkelingslanden.Het streven naar beleidscoherentie begint nadrukkelijk op nationaal niveau
met goede interdepartementale voorbereiding en afstemming: allereerst moet
nationaal beleid consequent zijn vormgegeven, opdat ministers in eigen land
en in het buitenland weloverwogen posities innemen als belangen met betrekking
tot armoedebestrijding mede in het geding zijn. Vervolgens is het zaak coherent
beleid te realiseren op het niveau van de internationale en multilaterale
fora.Voor Nederland is de Europese Unie – met vergaande bevoegdheden
op onder meer het terrein van handel, landbouw en visserij – vaak het
forum waar de behoefte aan en de logica van coherentie in besluitvorming aan
de orde is.Daarnaast is het beleid van internationale en multilaterale instellingen
van belang: WTO, IMF, Wereldbank, VN-instellingen, enzovoorts.In deze brief zal per beleidsniveau (nationaal, Europees, overig internationaal/multilateraal)
worden ingegaan op de vraag hoe Nederland het coherentiestreven op dit moment
aanpakt, welke stappen zijn gezet en welke inhoudelijke thema's daarbij een
rol spelen. Vervolgens zijn in paragraaf 3 enkele conclusies opgenomen
en wordt de inzet voor de nabije toekomst weergegeven. De bijlagen beschrijven
in meer detail de aanpak rond een tweetal recente coherentiedossiers:
TRIPs/medicijnen en Visserijakkoorden.2. De aanpak van coherentie op nationaal, Europees en
internationaal niveau2.1 NationaalDe afgelopen periode is een behoorlijke inspanning geleverd om beleidscoherentie
gericht op duurzame armoedebestrijding verder vorm te geven en sterker te
verankeren in het Nederlandse beleid. Hierop is de nodige vooruitgang geboekt.Het Nederlands Buitenlands beleid kent vijf doelstellingen, waaronder
duurzame armoedevermindering. De samenhang tussen de verschillende beleidsvelden
heeft de laatste jaren verder gestalte gekregen, in het verlengde van de herijkingsoperatie.
Van een brede samenhangende inzet op buitenlands-politiek terrein is bijvoorbeeld
sprake rond het dossier Mensenrechten. Binnen dit beleidsveld wordt een nauwe
relatie gelegd tussen activiteiten van het Ministerie gericht op conflictpreventie
en conflictbeheersing, democratiseringsprocessen en bevordering van de rechtstaat
en goed bestuur. In de Notitie Mensenrechtenbeleid van mei 2001 (Kamerstuk
27 742) is de Kamer hierover uitgebreid geïnformeerd.Een ander voorbeeld van een coherente inzet op meerdere velden van het
Buitenlands beleid betreft de terugdringing van de proliferatie van lichte
wapens. Succes op dit vlak wordt gezien als een belangrijke voorwaarde voor
de verbetering van de veiligheidssituatie in veel landen en is daarmee cruciaal
voor armoedevermindering. Nederland heeft de afgelopen jaren een reeks aan
samenhangende activiteiten ontplooid om verspreiding van kleine wapens tegen
te gaan. Dit varieerde van de organisatie van expertmeetings tot steun aan
inzamelingsactiviteiten in post-conflictlanden (zoals Cambodja, Mali en Albanië)
en politieke inzet binnen de EU en de VN. Op de VN conferentie van juli 2001
is een actieprogramma aangenomen. Nederland werkt actief mee aan de implementatie
hiervan, onder meer door steun aan regionale workshops. De eerste zal binnenkort
in Pretoria plaats vinden.Van belang is tevens dat het coherente beleid inzake kleine wapens niet
beperkt blijft tot het Buitenlands beleid van Nederland: het beleid van het
Ministerie van Defensie is om kleine wapens die overtollig zijn geworden te
vernietigen. Dit om te voorkomen dat nog meer kleine wapens in omloop worden
gebracht. Zo zijn vorig jaar rond de 100 000 kleine wapens omgesmolten
als onderdeel van de vervanging van een verouderd wapensysteem van Defensie.Op het niveau van besluitvorming in de Ministerraad is regelmatig aandacht
voor de ontwikkelingsaspecten van beleidsvraagstukken met mondiaal effect.
De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft hier een bijzondere verantwoordelijkheid,
maar in de praktijk wordt de zorg voor coherentiethema's breed gedragen en
geven andere ministers actief vorm aan het realiseren van coherent beleid.Zo heeft Nederland bijvoorbeeld hard getrokken aan het EBA-initiatief
(Everything But Arms) voor de Minst Ontwikkelde Landen, dat nagenoeg vrije
toegang tot de EU-markt voor deze landen verschaft. Dat deze landen vrije
toegang tot de Europese markt zouden moeten krijgen was vanuit Nederland al
jarenlang in diverse fora bepleit. Toen de Commissie in de herfst van 2000
het EBA-voorstel formuleerde werd dit hier dan ook positief ontvangen. Wel
had Nederland graag een nog verdergaand voorstel gezien –
zonder tijdelijke uitzonderingsposities voor bananen, suiker en rijst –
maar dit bleek politiek onhaalbaar binnen de EU. Overigens was er ook kritiek
van een aantal ACS-Landen, die vreesden voor aantasting van hun preferentieel
marktaandeel. Toen begin 2001 zelfs het aangepaste eindvoorstel van de Commissie
op een groeiende blokkade van protectionistische lidstaten dreigde te sneuvelen,
heeft onder meer de Minister-president persoonlijk contact gezocht met collega's
van lidstaten om hen te bewegen het Commissievoorstel te blijven steunen.
Uiteindelijk stemden slechts twee landen tegen.Een ander voorbeeld is de Nederlandse opstelling rond de herziening van
de marktordening voor suiker in mei 2001. Onder meer vanuit het belang van
suikerproducenten in ontwikkelingslanden verzette de Minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij zich tegen het Commissievoorstel om de huidige regeling
zonder structurele wijzigingen te verlengen. Ook in reactie op mogelijke plannen
van de Commissie om rundvleesoverschotten als voedselhulp naar lage inkomenslanden
te sturen, liet de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij de belangen
van producenten in lage inkomenslanden prevaleren. Nederland is een van de
weinige Europese lidstaten die nadrukkelijk kiest voor uitfasering van exportsubsidies
in WTO-verband, mede omdat juist deze steunmaatregelen de landbouw in lage
inkomenslanden in bepaalde gevallen schade kunnen toebrengen. Interdepartementaal
vindt overleg plaats over de eisen die uit oogpunt van voedselveiligheid en
milieu aan producten worden gesteld, bijvoorbeeld ter voorbereiding van de
Nederlandse opstelling in het SPS-comite in Geneve. Momenteel wordt nauw overleg
gevoerd met het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij over de
wijze waarop tegemoet kan worden gekomen aan problemen die lage inkomenslanden
kunnen hebben met het voldoen aan eisen die uit het oogpunt van voedselveiligheid
worden gesteld.Met de minister en staatssecretaris van Economische Zaken wordt intensief
samengewerkt op een reeks van terreinen die cruciaal zijn voor lage inkomenslanden.
De instructies voor Seattle en Doha vormen daarvan een uitstekend voorbeeld.
De opvatting dat lage inkomenslanden baat moeten hebben bij een nieuwe onderhandelingsronde
en dat daartoe ook de nodige concessies dienen te worden gedaan, is nadrukkelijk
onderdeel van de Nederlandse inzet. Op dit moment werk ik samen met de Staatsecretaris
van EZ aan een internationale bijeenkomst op hoog niveau waarop de «ontwikkelingsagenda»
van de WTO-onderhandelingen nader zou moeten worden geoperationaliseerd.Ook met de andere departementen wordt nauw samengewerkt. Zo is met de
Minister van Financiën de afgelopen jaren met succes gewerkt aan versterking
van de armoedefocus binnen de Bretton Woods instellingen en aanscherping van
het schuldenbeleid.Naar aanleiding van de conferentie over Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
van 15 november 2001 – gezamenlijk georganiseerd door het Ministerie
van Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Economische Zaken – is
met het Ministerie van Financiën tevens overleg gestart over belastingverdragen
met ontwikkelingslanden. Ontwikkelingslanden lopen jaarlijks naar schatting
50 miljard dollar mis door ongunstige belastingregimes, vooral als gevolg
van vergaande belastingconcurrentie bij het aantrekken van buitenlandse investeringen1. Eén manier om de belastingbasis van lage inkomenslanden
te verbeteren is het afsluiten van bilaterale belastingverdragen. Het Nederlandse
internationale fiscale beleid t.a.v. lage inkomenslanden houdt reeds op een
aantal aspecten rekening met de specifieke situatie in deze landen.Met onder meer het Ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid,
het Ministerie van Justitie en het Ministerie van Economische Zaken is gewerkt
aan een coherente inzet op het gebied van arbeidsmigratie. In «Het Nederlands
standpunt over het communautair immigratiebeleid» van september jongstleden
heeft de regering aangegeven dat Nederland geen voorstander is van verruiming
van de bestaande mogelijkheden tot arbeidsmigratie. Er staan echter twee kanttekeningen
bij dat algemene uitgangspunt. Ten eerste dat in bepaalde sectoren en categorieën
een dusdanige vraag naar arbeidskrachten bestaat dat deze niet met het bestaande
binnenlandse arbeidspotentieel kan worden opgelost. De Wet Arbeid Vreemdelingen
kan hiervoor worden gebruikt. Tevens besteedt de notitie aandacht aan de mogelijkheden
voor tijdelijke migratie. Tijdelijke migratie kan bij uitstek positieve effecten
hebben voor lage inkomenslanden: gekwalificeerde arbeidskrachten gaan niet
verloren en terugkeerders nemen nuttige nieuwe kennis en ervaring mee. In
dit verband is het relevant dat verruiming van de toegangsmogelijkheden voor
professionele dienstverleners centraal staat in de komende onderhandelingen
over de Mode 4 onder de GATS-overeenkomst. Het gaat daarbij om een vorm van
tijdelijke immigratie met duidelijke beperkingen (o.m. geen vrije toegang
tot de arbeidsmarkt en niveau van dienstverlening). Ontwikkelingslanden, met
als initiatiefnemer India, hebben hiervoor voorstellen ingediend. De westerse
landen, waaronder Nederland, beraden zich op dit moment over hun positie.
De elementen van tijdelijkheid en het inbouwen van beperkingen kunnen bijdragen
aan het optimaliseren van de positieve effecten van migratie voor zowel het
land van herkomst als het land van ontvangst.Bij een afweging van vele, potentieel strijdige belangen die ieder afzonderlijk
legitiem zijn, kunnen ontwikkelingsbelangen niet altijd volledig gehonoreerd
worden. Een recent voorbeeld is de Nederlandse opstelling ten aanzien van
het visserijakkoord van de Unie met Mauritanië dat in november 2001 is
goedgekeurd (zie Bijlage 2). Afgaand op één belangrijk deel
van het akkoord – de visrechten m.b.t. «demersale» soorten –
zou vanuit coherentieoogpunt wellicht een Nederlandse tegenstem in de Visserijraad
gewenst zijn geweest. Echter, het akkoord omvatte meer aspecten, waaronder
belangrijke vangstrechten voor de Nederlandse vissersvloot op «pelagische»
vissoorten; in Mauritanië is dit onderdeel nagenoeg onomstreden. Mede
daarom werd besloten de kritiek op het incoherente deel van het akkoord scherp
aan te zetten in de Visserijraad, maar niet tegen het akkoord te stemmen.
Door gecoördineerd op te treden met gelijkgezinde landen klonk het kritische
geluid over incoherente aspecten van het akkoord sterk door in de Visserijraad.
De verwachting is dat dit bijdraagt aan een meer alerte houding van de Commissie –
met name DG Ontwikkeling – bij toekomstige onderhandelingen.Het coherentiestreven richt zich op zowel kleinere als grotere dossiers,
waarvan vele niet of pas in een laat stadium tot het niveau van besluitvorming
in de Ministerraad doordringen. Daarom is het van het grootste belang in nauw
interdepartementaal overleg mogelijke effecten voor lage inkomenslanden in
een vroegtijdig stadium te signaleren en in actie te komen.Vooral in het kader van interdepartementaal overleg in onder meer de CoCo
(Coördinatie Commissie voor Europese Integratieen Associatie Aangelegenheden),
BNC (Werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie Voorstellen) en IRHP (Interdepartementale
Raad voor de Handelspolitiek) screenen medewerkers van het ministerie van
Buitenlandse Zaken momenteel vele dossiers systematisch op dergelijke ontwikkelingsaspecten.
Daarbij werken ze nauw samen met collega's van andere departementen. Vaak
betreft dit ingewikkelde technische regels (bijvoorbeeld veiligheidsnormen)
die nochtans van invloed kunnen zijn op bijvoorbeeld de exportmogelijkheden
van lage inkomenslanden. Op dit moment speelt bijvoorbeeld nieuwe regelgeving
voor snijbloemen: de controle op fytosanitaire normen (regels voor organismen
die op het product gevonden mogen worden) wordt aangescherpt en dit kan van
invloed zijn op dit succesvolle exportproduct van verschillende Afrikaanse
landen.De systematische aandacht voor coherentie binnen het Ministerie heb ik
bevorderd door begin 2001 een speciale coherentiewerkgroep in het leven te
roepen. Deze ambtelijke werkgroep heeft tot taak coherentiekwesties te signaleren,
een aantal actuele coherentiedossiers – zoals TRIPs/Medicijnen, visserijakkoorden
en fytosanitaire normen – te monitoren en concrete aanbevelingen voor
de aanpak te doen.In het kader van de capaciteitsuitbreiding op het ministerie is tevens
een toename van gekwalificeerd personeel op coherentie voorzien. Deze uitbreiding
krijgt momenteel gestalte. Onderdeel hiervan is de oprichting van een speciale
Coherentie Eenheid, ter vervanging van de ad hoc werkgroep. Deze Eenheid zal,
naast het bevorderen van intensievere interdepartementale samenwerking, de
gecoördineerde aanpak van coherentie binnen het Ministerie verder bevorderen
en tevens een aantal sleuteldossiers projectmatig beheren.Ook de posten worden meer systematisch betrokken bij het streven naar
coherent beleid. Zij spelen onder meer een actieve rol bij het vroegtijdig
signaleren en in kaart brengen van coherentie kwesties. Ook wordt gebruik
gemaakt van hun mogelijkheden om rond specifieke kwesties relaties op te bouwen
met organisaties ter plekke, zoals NGOs, bedrijfsleven en onderzoeksinstituten.
Ambassades kunnen daarnaast coherentiekwesties betreffende Europees beleid
aankaarten in het overleg van Europese lidstaten en de Commissie in het kader
van de «Heads of Mission» bijeenkomsten in de hoofdsteden van
ontwikkelingslanden. Zo heeft bijvoorbeeld de ambassade in Dar es Salaam,
samen met de Tanzaniaanse overheid en een particulier bedrijf, actief en met
succes opgetreden tegen een arbitrair Europees invoerverbod op vis uit het
Victoria meer. Ook hebben Nederlandse ambassades een actieve rol gespeeld
bij andere coherentiedossiers en bij de uitwerking van coherentieonderwerpen
tijdens ministeriële bezoeken.2.2 EuropeesHet realiseren van een coherent Europees beleid richting lage inkomenslanden
heeft hoge prioriteit. De vooruitgang op dit niveau is bescheiden.De doelstellingen van het Europese Ontwikkelingsbeleid zijn vastgelegd
in het Verdrag van Maastricht – in artikel 130U en 130V – en vervolgens
overgenomen in het Verdrag van Amsterdam. Artikel 130V van «Maastricht»
schreef al in 1992 voor: «De Gemeenschap houdt bij de uitvoering van
beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening met de
doelstellingen van artikel 130U». Dit artikel – dat mede dankzij
Nederlandse inbreng werd toegevoegd – vormt de juridische basis voor
het politieke streven naar beleidscoherentie in de relatie van de EU met de
ontwikkelingslanden.Deze juridische basis betekent echter slechts een inspanningsverplichting
en biedt geen waarborg voor coherente beleidsuitkomsten, zo blijkt in de praktijk.
Verschillen in nationale belangen, ingewikkelde Brusselse besluitvorming (Raad,
Commissie en Parlement op nationaal en Europees niveau), gebrekkige kennis
over belangen van ontwikkelingslanden en de relatief zwakke positie van het
ontwikkelingsbeleid ten opzichte van andere beleidsterreinen zijn enkele factoren
die tot incoherenties kunnen leiden. In de praktijk blijkt op coherentiedossiers
regelmatig een Noord-Zuid-tegenstelling te bestaan binnen de Europese Unie.
Daarbij kan worden aangetekend dat een coherent Europees beleid
zoals de Noordelijke lidstaten bepleiten vaak relatief grotere repercussies
heeft in de Zuidelijke lidstaten van de Gemeenschap.Knelpunten ten aanzien van coherentie spelen onder meer bij het handelsbeleid
in relatie tot industriele producten (met name kleding en textiel), arbeids-
en milieunormen, landbouwproducten en non trade concerns zoals voedselveiligheid
en dierenwelzijn.1Nederland behoort binnen Europa tot de kleine groep van landen die het
coherentieartikel van Maastricht actief in de praktijk wil brengen. Onder
Nederlands Voorzitterschap heeft de OS-Raad in 1997 een speciale coherentie-resolutie
aangenomen. Deze onderstreepte het belang van coherent beleid en onderscheidde
een aantal prioritaire terreinen: voedsel & landbouw, visserij, migratie,
conflictpreventie. De resolutie vroeg tevens om een regelmatige (jaarlijkse)
voortgangsrapportage van de Commissie over de aanpak van coherentie kwesties.De Commissie heeft hieraan echter slechts in beperkte mate vervolg gegeven
en van een voldoende systematische aanpak is in Brussel nog geen sprake. De
Commissie heeft een enkele notitie gepresenteerd waarin het coherentiestreven
is verwoord, onder meer in de Mededeling inzake een Algemene Beleidsstrategie
voor EG-hulp uit 2000 en de Mededeling van de Commissie over Visserij &
Armoedebestrijding van november 2000. Tevens heeft DG Ontwikkeling in 1999
een «Focal Point» ingesteld om de coherentie van het Europese
Ontwikkelingsbeleid te bevorderen.De werkzaamheden van het Focal Point hebben in principe betrekking op
drie «volets» waarop een coherentietoetsing zou moeten plaatsvinden:
nieuwe Commissievoorstellen, bestaand beleid en incoherentie tussen EU-beleid
en nationaal beleid.Vooralsnog blijkt het werk van het Focal Point zich te beperken tot het
in formele zin toetsen van nieuwe Commissievoorstellen: is er aandacht besteed
aan mogelijke gevolgen voor ontwikkelingslanden? Van een inhoudelijke toetsing
van nieuwe voorstellen is geen sprake.Vanuit Nederland is met regelmaat bij DG Ontwikkeling aangedrongen om
haar rol als hoeder over coherentiedossiers beter te vervullen. Dit betreft
bijvoorbeeld de verlenging van het visserijakkoord met Mauritanië. Ondanks
vroegtijdige signalen vanuit onder meer Nederland ontbrak een alerte houding
van DG Ontwikkeling met betrekking tot de onderhandelingsinzet van de Commissie.
Ook de beoogde inzet van het Europese ontwikkelingsbudget om exporteurs in
lage inkomenslanden te assisteren bij het voldoen aan nieuwe normen verloopt
traag.In mijn visie zou DG Ontwikkeling een sterkere rol kunnen spelen en een
daadwerkelijke en vroegtijdige inschatting moeten maken van de gevolgen van
nieuw EU-beleid voor duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding in lage inkomenslanden.
Daartoe zou voldoende capaciteit beschikbaar moeten zijn op het Focal Point
en binnen de betrokken Directoraten Generaal, zowel naar aantal als naar kwaliteit.
De huidige invulling van één persoon op het Focal Point, die
daarnaast ook nog andere werkzaamheden heeft, is in ieder geval volstrekt
onvoldoende.Binnen het kader van de besprekingen in de Ontwikkelingsraad neemt de
aandacht voor coherentie toe. Op aandringen van Nederland is tijdens de Raad
van november 2000 afgesproken coherentie standaard op de agenda van de Raad
te behandelen. Dit biedt aanknopingspunten voor verdere activiteiten. De beste
manier om de aandacht voor coherentiekwesties op Europees niveau te vergroten
ligt naar mijn oordeel in nauwere samenwerking en strategische blokvorming
tussen de landen en de bewindspersonen die binnen de EU het meeste
hechten aan goed beleid richting lage inkomenslanden.Van belang is tevens dat de integratie van doelstellingen op het gebied
van duurzame armoedebestrijding ook op het niveau van andere vakraden verder
vorm krijgt.Ook binnen de Utstein samenwerking staan coherentiedossiers hoog op de
agenda. Naast informatie-uitwisseling over relevante dossiers gaat het om
het bevorderen van gecoördineerde standpunten.De rol van NGOs mag in dit verband niet onvermeld blijven. Enkele (Europese)
NGO's vragen al jaren actief aandacht voor coherentievraagstukken, zowel voor
de brede coherentieonderwerpen rond hulp en handel als voor specifieke kwesties.
Verschillende NGO's, zoals Oxfam-International en Artsen-zonder-Grenzen, hebben
in de aanloop naar Doha uitstekend werk verricht op het TRIPs-dossier. Ook
de gevolgen van Europese exportsubsidies voor lokale markten in ontwikkelingslanden
zijn vaak door NGOs zoals Eurostep aangekaart. Ik waardeer deze actieve opstelling
van NGO's en heb meerdere keren punten van NGOs ingebracht in Europees overleg.
Zo is onder meer aandacht gevraagd voor de effecten van de gesubsidieerde
Europese zuivelexport voor de melkveehouderij op Jamaica en in Tanzania. Ook
de dumping van Europees rundvlees in Zuid-Afrika en –eerder– in
West-Afrika is vanuit Nederland met enig resultaat op EU niveau aan de orde
gesteld.Ondanks de weerstand die ondervonden wordt op coherentiedossiers en ondanks
de vaak terughoudende opstelling van de Europese Commissie, is een aantal
concrete resultaten behaald op dossiers waar Nederland hard aan heeft getrokken.
Het Everything But Arms initiatief wordt internationaal terecht gezien als
een doorbraak in het opheffen van de handelsbelemmeringen voor de Minst Ontwikkelde
Landen. Vooral het feit dat landbouwproducten uit de MOLs (behoudens het uitstel
voor rijst, suiker en bananen) nu vrij toegang hebben tot de Gemeenschap is
opmerkelijk. Ook de constructieve rol van de Unie bij de totstandkoming van
de TRIPs-verklaring in Doha kan worden genoemd (zie Bijlage 1).Hervormingen op het terrein van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid hebben
in de afgelopen jaren reeds effect gehad op de handelskansen voor lage inkomenslanden.
Het marktaandeel van de EU op de wereldmarkt voor landbouwproducten neemt
in veel sectoren af, mede als gevolg van WTO-afspraken over beperking van
exportsubsidies. De toegang tot de Europese markt is vergroot en groeit gestaag.
Ook is het EU voedselhulpbeleid drastisch bijgesteld in de door Nederland
gewenste richting.Tevens is het van belang om te blijven benadrukken dat in het internationale
landbouwbeleid – naast de EU– ook de andere OECD-landen verdere
aanpassingen zullen moeten doorvoeren om coherentie richting lage inkomenslanden
te bevorderen.Om de Nederlandse inzet op dit terrein concreet gestalte te geven, zullen
de ministers van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en voor Ontwikkelingssamenwerking
U binnenkort over de verdere inspanningen nader informeren, teneinde de synergie
tussen beide beleidsterreinen (enerzijds de exportkansen voor ontwikkelingslanden,
anderzijds verlangens op het terrein van de non-trade concerns) te vergroten.Het recent uitgebrachte commissiedocument over de externe dimensie van
de EU duurzaamheidstrategie gaat in op de vele mogelijkheden om rekening te
houden met belangen van lage inkomenslanden.Ten slotte kan gewezen worden op de rol die de Algemene Raad op zich heeft
genomen ten behoeve van de beleidscoherentie in bredere zin, vooral via het
jaarlijkse prioriteitendebat. Ook dit forum wordt gebruikt door de Nederlandse
Regering om te zorgen dat de beleidsonderdelen van de Unie goed op elkaar
afgestemd zijn voor wat betreft doelstellingen, middelen en resultaten. Een
voorbeeld in dit verband is het Stabilisatie- en Associatieproces voor de
Balkan. Hierbij zet de Unie haar middelen gecoördineerd in en verbindt
er een aantal politieke voorwaarden aan, zoals democratisering, respect voor
mensenrechten en minderheden en samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal
(ICTY).2.3 InternationaalDe afgelopen jaren is in internationale politieke fora vooruitgang geboekt
in het denken over coherent armoedebestrijdingsbeleid. Verdere implementatie
vormt nu de sleutel.Over de hoofddoelstellingen van het internationale ontwikkelingsbeleid
bestaat steeds meer eensgezindheid onder ontwikkelingslanden, donorlanden
en de IFI's. Dit blijkt onder meer uit de formulering van de VN Millennium
Doelstellingen, in het verlengde van de eerdere consensus over de «seven
pledges». Het feit dat naast de VN, ook het IMF, de OESO en de Wereldbank
de 7 beloftes hebben onderschreven1 mag worden
beschouwd als een belangrijke stap in het streven naar coherent internationaal
beleid en verbeterde global governance.Binnen het beleid van IMF en Wereldbank is de focus op armoedebestrijding
de laatste jaren nadrukkelijk versterkt. Mede dankzij het publieke en politieke
debat over de schuldenlast van ontwikkelingslanden is de relatie tussen schuldverlichting,
armoedebestrijding en het macro-economische beleid bespreekbaar geworden.
Jarenlange druk vanuit Nederland en andere gelijkgezinde landen – onder
meer in Utstein-verband– heeft zeker bijgedragen aan deze ontwikkelingen.Structurele armoedebestrijding is het uitgangspunt, en dit krijgt mede
door het aannemen van een motie van Karimi cs de drieledige invulling: directe
armoedebestrijding, maatschappij-opbouw en beleidsbeïnvloeding. Armoedebestrijding
omvat ook het ondersteunen van de bescherming van de fysieke leefomstandigheden.Verdere implementatie van deze principes en toezeggingen vormt nu de grote
uitdaging. Het realiseren van de internationale doelstellingen vergt niet
alleen een gecoördineerde en effectieve inzet van hulp2, maar ook een coherente inzet gericht op armoedebestrijding op alle
andere terreinen waarop internationale instellingen interveniëren: van
policy-based lending en beleidsadvisering tav macro-economisch beleidskader,
tot schuldverlichting en internationaal financieel beleid.Nederland stimuleert en ondersteunt nauwere samenwerking tussen de internationale
instellingen om beleidsincoherenties te voorkomen. Zo nam Nederland met onder
meer Zweden het initiatief voor grotere samenwerking tussen de VN-instellingen
en de Bretton Woods instellingen via het zogenaamde Philadelphia-overleg.Op het niveau van de individuele MOL's en HIPC-landen, vormt het PRSP-proces
(Poverty Reduction Strategy Paper) het instrument bij uitstek om niet alleen
een gecoördineerde, maar ook een coherente internationale ontwikkelingsinspanning
te bereiken. De PRSP's zijn immers bedoeld als breed gedragen, geïntegreerde
ontwikkelingsplannen op nationaal niveau, waarin de doelstellingen t.a.v.
macro-economische stabiliteit en groei gekoppeld zijn aan de realisatie van
de internationale ontwikkelingsdoelstellingen en milieubescherming. Echter,
bij de vaststelling van de PRSPs blijkt het in de praktijk nog vaak lastig
om de specifieke modaliteiten van economisch beleid te formuleren
die pro-poor growth zouden kunnen bevorderen. In het bijzonder krijgen overwegingen
ten aanzien van het handelsbeleid onvoldoende nadruk in de PRSPs en in het
beleid van de Wereldbank dat hierop is gebaseerd. Nederland bevordert coherentie
op dit vlak onder meer door actieve steun vanuit ambassades bij het PRSP-proces
en geeft hieraan ook aandacht in het kader van de Utstein-samenwerking.Op het niveau van de samenwerking in OESO-verband is recent enige vooruitgang
geboekt in het agenderen van beleidscoherentie gericht op armoedebestrijding.
Aanvankelijk was dit streven slechts een aangelegenheid van het DAC. Maar
mede dankzij Nederlandse inspanningen neemt beleidscoherentie in het Communiqué
van de OESO-Ministerraad van 2001 een meer centrale plaats in. De OESO vraagt
in het bijzonder aandacht voor grotere coherentie op de beleidsterreinen handel,
investeringen en ontwikkelingsbeleid. In 2001 vond voor het eerst een gezamenlijke
bijeenkomst van de DAC en het Handelscomité plaats. Nederland streeft
ernaar dat beleidscoherentie in alle relevante OESO-comité's op de
agenda blijft en de gevolgen van het beleid in de OESO voor ontwikkelingslanden
beter in beeld worden gebracht.De grootste uitdaging op het terrein van coherent internationaal beleid
vormt ongetwijfeld het WTO-kader: een coherent internationaal handelsregime
gericht op armoedebestrijding zou een uiterst effectief middel kunnen zijn
in de strijd tegen armoede. Analyses over de kosten van het huidige handelsbeleid
geven aan dat ontwikkelingslanden veel te winnen hebben bij verdergaande liberalisering
in de OESO-landen1. Met name in het landbouwbeleid
van de OESO-landen is fundamentele verandering nodig om producenten in lage
inkomenslanden een eerlijke kans te geven op hun eigen binnenlandse markten,
op markten in de OESO-landen en in derde landen. De steun voor de landbouwproductie
in de OESO-landen is opgelopen tot 245 miljard dollar in 2000, ongeveer 5
keer de omvang van de ontwikkelingshulp van de OESO.Het akkoord over de agenda voor een nieuwe WTO-handelsronde in Doha biedt
mogelijkheden om betere handelskansen voor lage inkomenslanden te scheppen.
Een echte «ontwikkelingsronde» moet nu echter vorm krijgen: willen
de nieuwe onderhandelingen speciaal voor lage inkomenslanden vruchten afwerpen,
dan zullen de handelsagenda en de ontwikkelingsagenda nog sterker naar elkaar
toe moeten groeien.Eén van de instrumenten hiervoor biedt de ILO Working Party on
Globalisation, waar de discussie plaats vindt over de link tussen handel en
sociaal beleid. In deze Working Party nemen verschillende internationale organisaties
actief deel, waaronder IMF, WB en OESO.De WTO zou een sterk signaal geven van betrokkenheid bij een coherent
beleid gericht op armoedebestrijding door in de Ministers Conferentie de Millennium
Doelstellingen te onderschrijven en te erkennen dat handel een middel is en
geen op zichzelf staand doel. Daarmee zou de WTO aansluiten bij de lijn die
al door IMF, Wereldbank, VN en OESO is opgepakt.Bij het onderwerp internationale handel geldt zo mogelijk nog sterker
dan voor veel andere coherentie-thema's het principe «coherence starts
at home»: de hoofdsteden van de OESO-landen bepalen in hoge mate de
ruimte voor coherente afspraken in het kader van de WTO. De mogelijkheden
en grenzen hiervan zijn in paragraaf 2.1. en 2.2 geschetst.Een gunstige ontwikkeling op het gebied van handel is dat in fora als
de WTO, Wereldbank en DAC/OESO de noodzaak wordt onderschreven van meer samenwerking
tussen de nationale handels- en ontwikkelingsministeries. Deze samenwerking
krijgt al gestalte in de gezamenlijke aanpak van technische assistentie
voor de opbouw van handelscapaciteit. Hoewel de belangrijkste opdracht is
om in WTO-onderhandelingen stelselmatig de belangen van lage inkomenslanden
in te brengen kan ook via deze handelsgerelateerde TA een coherenter handelsbeleid
in WTO-verband worden bevorderd. Zo vormt ondersteuning van de onderhandelingscapaciteit
van lage inkomenslanden een belangrijk speerpunt van Nederland. De onder meer
door Nederland geïnitieerde Rechtswinkel in Genève geeft juridische
steun aan ontwikkelingslanden in het kader van de WTO. Middels het Integrated
Framework for Trade Related Technical Assistance proberen onder meer de Wereldbank
en WTO samen te werken om de armste landen door een landenspecifieke benadering
te ondersteunen bij de versterking van hun positie in het wereldhandelssysteem.Een belangrijk coherentiethema verbonden aan de WTO is de relatie tussen
intellectueel eigendom (TRIPs) en gezondheidszorg in ontwikkelingslanden.
Nederland heeft samen met een aantal andere regeringen en met NGOs actief
bijgedragen aan de totstandkoming van de Ministeriële verklaring die
op dit vlak in Doha is aangenomen. Deze verklaring kan als een belangrijk
positief resultaat van een langjarige en coherente beleidsinzet worden gezien
(zie Bijlage 1).3. Verdere beleidsontwikkelingOntwikkelingslanden hebben veel te winnen bij een coherent beleid van
de internationale gemeenschap gericht op armoedebestrijding. Coherentie vormt
naar mijn oordeel de belangrijkste externe voorwaarde voor het realiseren
van de internationaal overeen gekomen Millennium Doelstellingen in lage inkomenslanden.Nederland vervult al jaren een voortrekkersrol in het agenderen van beleidscoherentie
in internationale fora. De Nederlandse inzet is zowel gericht geweest op het
realiseren van de beleidsmatige voorwaarden voor een coherenter beleid op
Europees en internationaal/multilateraal niveau, als op het aanvechten van
incoherenties op concrete dossiers die van belang zijn voor ontwikkelingslanden.
Een aantal belangrijke resultaten is binnengehaald, maar ook veel is (nog)
niet gelukt. Vooral op EU-niveau liggen vaak forse barrières in het
realiseren van een consequent coherent beleid. Belangentegenstellingen, ingewikkelde
besluitvormingsprocedures en de relatief zwakke positie van het ontwikkelingsbeleid
ten opzichte van andere beleidsterreinen bij een deel van de Lidstaten en
binnen de Commissie zijn hier debet aan.De Nederlandse regering zal de inspanning voor een consequent coherent
armoedebestrijdingsbeleid verder intensiveren en met kracht uit blijven dragen
in de internationale politieke fora. Gezien de breedte van de coherentieproblematiek
is inhoudelijke prioriteitsstelling gewenst. Daarbij zal, in overleg met andere
betrokken departementen naar kansen op de politieke agenda moeten worden gekeken.
Tevens vergt de huidige stand van internationale discussie en besluitvorming-en
vooral de gesignaleerde barrières op Europees niveau-een aanscherping
van de strategische inzet vanuit Nederland. Dit om meer resultaten binnen
te kunnen halen. Nauwe samenwerking met andere betrokken departementen en
bewindspersonen is uiteraard uitgangspunt.Mij staan daarbij de volgende accenten voor ogen:Prioritaire dossiersHandel is en blijft de belangrijkste thematische prioriteit in de Nederlandse
inzet met betrekking tot beleidscoherentie gericht op armoedebestrijding.
Een nieuwe wereldhandelsronde waarin de belangen van lage inkomenslanden
nadrukkelijk zijn geagendeerd, biedt de beste kansen op verbetering van het
internationale handelsregime ten gunste van producenten in het Zuiden. De
in Doha gelanceerde handelsronde zal naar mijn mening vooral op die aspecten
gericht moeten zijn. Verbetering van markttoegang door het slechten van piektarieven
en tariefescalatie, uitfasering van landbouwexportsubsidies (en andere instrumenten
met soortgelijk effect), verdere aanpassingen van WTO-regels (vooral ten aanzien
van anti-dumping, subsidies en regionalisme) zijn in dit verband enkele sleutelbegrippen.
Ook de mogelijke introductie van een«Development Box» in de landbouwsector
verdient aandacht; met dit instrument kunnen in het kader van Special &
Differential Treatment specifieke maatregelen vormgegeven worden, mits gedifferentieerd
naar het niveau van ontwikkeling en met name gericht op de armste ontwikkelingslanden.Gerichte inzet van hulpmiddelen voor technische en juridische ondersteuning
van lage inkomenslanden bij het realiseren van handelskansen en markttoegang,
staat eveneens hoog op de agenda.Op het TRIPs/medicijnen-dossier is in Doha
een belangrijke en nuttige Verklaring aangenomen betreffende de relatie tussen
het TRIPs-Verdrag en gezondheidsbeleid in ontwikkelingslanden. Met name waar
het gaat om concretisering van de mogelijkheden van dwanglicenties voor ontwikkelingslanden
die zelf geen productiecapaciteit hebben, is nog besluitvorming op basis van
goed doortimmerde voorstellen nodig. Hierover moet de TRIPs Raad voor eind
2002 rapporteren aan de Algemene Raad van de WTO. Ik zal mij er voor blijven
inzetten dat TRIPs ook in de praktijk de zekerheid biedt voor maatregelen
in het belang van de volksgezondheid in ontwikkelingslanden.Tevens wil ik op het terrein van TRIPs/biodiversiteit aandacht schenken aan de problematiek van toegang tot zaden voor
kleine boeren, alsmede de bescherming van en vergoeding voor het gebruik van
traditionele kennis.Verdere hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid is van groot belang bij het realiseren van een coherent Europees
beleid richting lage inkomenslanden. De huidige handelsverstoringen als gevolg
van subsidiering en bescherming dienen in de EU en andere landen zo snel mogelijk
te worden opgeruimd. Daarbij wil ik speciale aandacht geven aan productcategorieën
en maatregelen die gericht ruimte scheppen voor producenten in lage inkomenslanden.
Versnelde afschaffing van steunmaatregelen op producten zoals rijst, katoen,
sinaasappels en tabak is bijvoorbeeld van groot belang voor de markttoegang
van lage inkomenslanden. Met voorrang afschaffen van exportsubsidies op producten
zoals suiker, melkpoeder en rundvlees, geeft boeren en boerinnen in bepaalde
ontwikkelingslanden een eerlijke kans op de eigen markt en op markten in derde
landen.Naast de WTO-agenda op landbouw, biedt vooral de voor 2002 aangekondigde
mid-term review van Agenda-2000 belangrijke mogelijkheden. De komende maanden
werkt de Commissie aan voorstellen hiervoor. Ook andere concrete gelegenheden
op de Europese landbouwagenda, zoals de herziening van relevante marktordeningen,
zullen zo goed mogelijk worden benut.Als onderdeel van de brede agenda op handel en landbouw op Europees niveau,
wil ik speciale aandacht geven aan de steeds strengere productnormen op het gebied van (voedsel-) veiligheid en milieu.
Klassieke barrières (tarieven, quota) voor import uit ontwikkelingslanden
worden steeds meer geslecht, maar nieuwe eisen die worden gesteld ter bescherming
van de gezondheid van mens, dier en planten kunnen in bepaalde gevallen handelsbelemmerend
werken. Zonder de noodzaak van redelijke normen ter discussie te willen stellen,
is mijn streven om ook op deze dossiers de belangen van lage
inkomenslanden gelijkwaardig mee te laten wegen in de besluitvorming. Daarnaast
zal vanuit het budget voor ontwikkelingssamenwerking, waar nodig, gerichte
steun worden verleend aan producenten in lage inkomenslanden bij de aanpassing
van hun producten en hun productieproces. Op korte termijn wil ik, in nauw
overleg met andere departementen, een inventarisatie laten maken van producten
die van belang zijn voor lage inkomenslanden en waarop aanscherping van Europese
regelgeving in de nabije toekomst aan de orde zal komen. De ontwikkelingen
op het gebied van MRL's (Maximum Residu Levels voor pesticiden) hebben hierbij
mijn speciale aandacht.Tevens wil ik de visserijakkoorden noemen
als prioritair coherentie-onderwerp. Bij de komende herziening van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid per 1 januari 2003 zijn de coherentieaspecten van de externe
visserijakkoorden een expliciet aandachtspunt voor de Nederlandse regering.
Voorts dient er bij de concrete onderhandelingen verdere vooruitgang geboekt
te worden, voortbouwend op de discussie die rond het (inmiddels goedgekeurde)
Mauritanië-verdrag is ontstaan. In dit verband zijn momenteel vooral
de onderhandelingen met Senegal van belang. Een en ander wordt in nauw overleg
met het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij gevolgd.Wat betreft de relatie tussen Maatschappelijk Verantwoord
Ondernemen en fiscaliteit, wil ik in overleg met het Ministerie van
Financiën de elementen van een coherent internationaal fiscaal beleid
van Nederland richting ontwikkelingslanden nader verkennen. Het streven daarbij
is onder meer gericht op uitbreiding van het aantal ontwikkelingslanden waarmee
Nederland bilaterale belastingverdragen afsluit.Scherpere strategische inzet op Europees niveauHet doorbreken van de obstakels voor een coherente besluitvorming op EU-niveau
(zie hierboven), vormt de grootste uitdaging op politiek-strategisch niveau.
We zullen vaker strategisch moeten opereren om niet alleen punten op de agenda
te krijgen, maar ook vaker resultaten in termen van coherente besluitvorming
op Europees niveau te realiseren. Vaker zullen gerichte activiteiten vanuit
verschillende niveaus (kabinet, departementen) nodig zijn om kernpunten Europees
binnen te halen. Daarbij denk ik tevens aan het versterken van de volgende
activiteiten.Intensievere strategische samenwerking op coherentiedossiers
binnen Europa. Intensiever overleg, niet alleen op ministerieel,
maar ook op (hoog) ambtelijk niveau en meer uitwisseling van informatie vormen
daarbij kernwoorden. Nederland zal op korte termijn een netwerk oprichten
dat tot doel heeft informatie over beleidscoherentie uit te wisselen, teneinde
verder invulling te kunnen geven aan het waken over en het monitoren van coherentiedossiers.
Strategische samenwerking zal in eerste instantie worden gezocht met lidstaten
die reeds een minister voor of van ontwikkelingssamenwerking hebben. Daarnaast
zal een strategie worden uitgezet gericht op de andere lidstaten, in het bijzonder
de zuidelijke lidstaten die nog terughoudend zijn als het gaat om versterking
van beleidscoherentie.Bevredigende invulling van Focal Point voor coherentie
van de Europese Commissie. Nederland zal het Directoraat Ontwikkelingssamenwerking
in Brussel blijven aanspreken op een steviger invulling, zowel naar menskracht
als naar mandaat. De huidige situatie is een (belangrijke) eerste stap, maar
in materiele zin nog onbevredigend. Ook zal het Jaarplan van het Directoraat
Generaal Ontwikkeling getoetst worden op de invulling die de Commissie geeft
aan haar verantwoordelijkheden ten aanzien van beleidscoherentie.
Ik ben bereid mee te werken aan detachering van Nederlandse deskundigheid
bij het Directoraat Generaal Ontwikkeling.Beter benutten van de OS-raad als waakhond.
Coherentie wordt nu regulier besproken op de agenda van de OS-raad. Die gelegenheid
wil ik zo goed mogelijk benutten om de discussie met Europese collega's te
intensiveren, toegespitst op concrete coherentiedossiers. De Ontwikkelingsraad
moet meer de functie gaan vervullen van het signaleren van coherentiekwesties
en het bewaken van de voortgang op belangrijke dossiers. De Commissie zal
hierbij een actieve rol moeten spelen.Een goed voorbeeld van zo'n actieve rol van de Commissie waarop kan worden
ingespeeld is het recent uitgebrachte Commissiedocument over de externe dimensie
van de EU-duurzaamheidsstrategie. In dit verband dient ook voldoende aandacht
te worden besteed aan overheidsbeleid op het terrein van FDI, zoals het verduurzamen
van internationale activiteiten van de particuliere sector.Tevens zal Nederland zich blijven inspannen om de Algemene Raad te betrekken
bij onderwerpen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Versterking van
de ontwikkelingsdimensie in het externe EU-beleid is hier één
van de uitgangspunten. Voor een strategische discussie over het bevorderen
van duurzame ontwikkeling leent zich met name het jaarlijks prioriteitendebat,
alsmede de Voorjaarstoppen ingevolge het Lissabon-proces.Ook de Vakraden hebben een belangrijke rol bij het verder vorm geven van
coherentie op hun beleidsterreinen.Nauwere samenwerking met NGOs. De kracht van
NGOs om coherentie-thema's aan te kaarten, media-aandacht te genereren en
daarmee punten hoger op de politieke agenda te zetten, kan beter worden benut.
Dit is zowel van belang om druk te zetten op de Commissie, als om in lidstaten
waar weinig aandacht is voor coherentie het publieke debat en aandacht in
de media aan te jagen. Ik wil toe naar nauwere samenwerking en regulier overleg
met de belangrijkste Europese NGO-netwerken, bij voorkeur samen met andere
gelijkgezinde EU-lidstaten.Doortrekken van de inzet op internationaal niveauOp internationaal niveau hebben IMF, de Wereldbank, de OESO-DAC en de
VN-instellingen zich expliciet gecommitteerd aan de International Development
Targets. Effectieve implementatie van de commitments
is nu het belangrijkste aandachtpunt voor Nederland bij het streven naar coherent
internationaal beleid. Voor alle duidelijkheid: dit gaat uiteraard veel verder
dan pure hulpcoördinatie. Ook adequate schuldverlichting in het verlengde
van het HIPC-initiatief, een coherent internationaal financieel-monetair beleid
en een coherent leningenbeleid, zijn cruciale randvoorwaarden voor ontwikkeling
en duurzame economische groei in ontwikkelingslanden. Voor wat betreft de
armste landen, vormt het PRSP-proces het geëigende instrument om een
coherent nationaal beleidskader vorm te geven. Van de IFI's en de donorlanden
mag verwacht worden dat zij bij de uitkomsten van dit proces aansluiten, ook
op andere terreinen dan hulp.De Financing for Development Conferentie van maart 2002 in Mexico biedt
mogelijkheden om – naast naleving van de 0,7% ODA-BNP-norm – de
bredere coherentieagenda aan de orde te stellen. Daarbij zal worden voortgebouwd
op de verklaringen die in DAC-OESO en de OESO-Ministerraad van dit voorjaar
over coherentie zijn aangenomen.Het streven is vaker strategisch samen te
werken met een aantal gelijkgezinde landen, onder meer in Utstein-verband,
om doelen op internationaal niveau te realiseren.Versterking van de capaciteit op het ministerieOp nationaal niveau is het streven naar beleidscoherentie de afgelopen
jaren beter verankerd geraakt, zowel binnen het Ministerie en via interdepartementaal
overleg, als op politiek niveau. Echter, om met voldoende kracht aan de ambitieuze
doelstellingen hierboven te kunnen werken, is een verdere
versterking nodig. Inmiddels is in het kader van de capaciteitsversterking
voorzien dat binnen het ministerie meer ambtenaren op specifieke coherentiedossiers
kunnen worden ingezet. De ad-hoc werkgroep coherentie die sinds begin 2001
op mijn aanwijzing binnen het Ministerie functioneert, zal in het voorjaar
van 2002 opgaan in een speciale Coherentie Unit. Deze zal een vaste plek in
de organisatie en voldoende middelen (menskracht, financieel) ter beschikking
krijgen om de uitvoering van bovenstaande doelen, in nauw overleg met andere
departementen, te bevorderen.Ten slotteHet tot stand brengen van coherent beleid gericht op mondiale armoedebestrijding
binnen Nederland, de Europese Unie, alsmede de overige internationale en multilaterale
politieke fora, is een kwestie van lange adem en consequente inzet. Het beleid
op nationaal niveau staat op hoofdlijnen; op vele dossiers is inmiddels sprake
van een coherente Nederlandse inzet.Op Europees niveau is nog veel te doen om de belofte van het Verdrag van
Maastricht waar te maken. Verwerving van bredere politieke steun voor coherent
beleid richting lage inkomenslanden is een belangrijke voorwaarde voor verder
resultaat. Gerichte samenwerking met gelijkgezinden (inclusief civil society)
moet de haalbaarheid van coherente inzetten vanuit Nederland vergroten en
een betere afweging van ontwikkelingsbelangen tegen andere legitieme belangen
bewerkstelligen.Dit geldt ook voor de verdere implementatie van de doelstellingen die
op internationaal niveau zijn vastgelegd.Ik hoop en verwacht dat de Kamer de regering bij dit streven naar coherent
beleid gericht op mondiale armoedebestrijding – in lijn met de voornemens
hierboven– ook in de komende periode ten volle zal blijven steunen.De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. HerfkensBijlage 1: TRIPs & toegang tot medicijnen – werken aan een betere
balans1Bijlage 2: Naar coherente visserijakkoorden met Afrika XNoot1Waar in deze brief het woord «coherentie» wordt gebruikt,
heeft dit betrekking op coherent armoedebestrijdingsbeleid, aansluitend bij
de hoofddoelstelling «duurzame armoedevermindering» van het Nederlandse
buitenlandse beleid, alsmede artikel 177 en 178 van het EU-verdrag voor wat
betreft het Europese beleid.XNoot1Voor wat betreft het Europese beleid schrijft het Verdrag van de EU in
artikel 178 voor: «De Gemeenschap houdt bij de uitvoering van beleid
dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening met de doelstellingen
van artikel 177». Artikel 177 beschrijft de hoofddoelstellingen van
het Europese ontwikkelingsbeleid.XNoot1Zie het rapport «Fiscaliteit, locatieconcurrentie en eerlijke belastingafdracht»,
Daniel Bols, Rob van Tulder et al, Erasmus Universiteit Rotterdam, november
2001.XNoot1Voor een algemeen overzicht van Europese handelsmaatregelen en handelsverstorende
subsidies die schadelijk zijn voor ontwikkelingslanden, zie de nota «Europese
Handelsbelemmeringen en Ontwikkelingslanden».XNoot1Zie bijvoorbeeld het gezamenlijke document van OESO, IMF, Wereldbank en
VN «2000 – A Better World for All».XNoot2Zie onder meer de notitie «Coördinatie van middelen voor ontwikkelingssamenwerking»
van juni 2001 (Kamerstuk nr. 27 823).XNoot1Zie bijvoorbeeld «2002 Global Economic Prospects and the Developing
Countries» van de Wereldbank (Washington, november 2001): het slechten
van handelsbarrières zou tegen 2015 tenminste 300 miljoen mensen extra
uit extreme armoede halen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28318-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl