Minderhedenbeleid 1996; Jaaroverzicht integratiebeleid etnische minderheden 1996
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24401, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-09-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24401 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamJAAROVERZICHT INTEGRATIEBELEID ETNISCHE MINDERHEDEN 1996 1. INLEIDENDE BESCHOUWINGCoördinatieGelijke behandeling1.1 Contourennota «Integratiebeleid etnische minderheden»1.2 Demografische ontwikkelingenTabel 1.1 Migratiesaldo Tabel 1.2 Immigratie van Turken, Marokkanen en Surinamers
1990–1994 1.3 Grote lijnen van overheidsbeleid in het afgelopen
jaar1.3.1 Nieuwkomers VerblijfsgerechtigdenInburgering van nieuwkomers1.3.2 Etnische minderheden in stedelijke samenlevingen1.3.2.1. Concentratievorming en de bestrijding van segregatieNieuwbouwWoonruimteverdelingStadsvernieuwing en leefbaarheid1.3.2.2. Het realiseren van onderwijs dat mensen weerbaar
maaktDe school in haar natuurlijke milieuBestrijding van achterstanden in het onderwijsSegregatie in het onderwijsVersterking van het beroepsonderwijsVersterken van de volwasseneneducatie1.3.2.3 WerkgelegenheidDe onderkant van de arbeidsmarktVrouwen op de arbeidsmarktSpecifiek arbeidsmarktbeleid1.3.2.4 Veiligheid1.3.3. Bestrijding van discriminatieExtremistische stromingen1.3.4 De Europese dimensie van het integratiebeleid etnische
groepenEuropees integratiebeleidDe Raad van Europa1.3.5 Remigratie1.4 Met het oog op het komend jaar2. ONDERWIJS- EN CULTUURBELEID 2.1 Inleiding2.2 Primair onderwijs en eerste fase van het voortgezet
onderwijsStand van zakenDe positie van de allochtone leerlingen op de basisschoolTaal- en rekenscores in het primair onderwijsTabel 2.1. Toetsprestaties naar wegingsfactor in 1988,
1990 en 1992; groep 4, 6 en 8 (gemiddelden; landelijk gemiddelde is 50) Effectieve school- en klaskenmerken voor achterstandsleerlingenRol en betrokkenheid van de ouders in primair en voortgezet
onderwijsVoorschoolse vorming en aansluiting onderbouw basisonderwijsSchoolkeuze van allochtone leerlingen in het voortgezet
onderwijsTabel 2.2 Participatie aan het voortgezet onderwijs van
autochtone en allochtone leerlingen in de schooljaren 1993–1994 en 1994–1995 Tabel 2.3. Onderwijsdeelname in percentages in het vierde
leerjaar Voortijdig schoolverlatenTabel 2.4. Uitvalpercentage per generatie Onderwijsvoorrangsbeleid en Landelijk BeleidskaderHet korte-termijnbeleidHet lange-termijnbeleidNederlands als tweede taalHet korte-termijnbeleidHet middellange-termijnbeleidEigen-taalonderwijs in het primair onderwijs... en in het voortgezet onderwijsTabel 2.5. Aantal leerlingen per OALT-taal Intercultureel onderwijs in primair en voortgezet onderwijsPilot project ten behoeve van Turkse en Marokkaanse meisjes
in het voortgezet onderwijsImam-opleiding (VO)2.3 Secundair beroepsonderwijs Deelname en uitstroom van allochtone leerlingenVan specifiek beleid naar facetbeleidWet Educatie en BeroepsonderwijsBeleidsagenda 1995–1999Regeling specifieke doelgroepen2.4 Volwasseneneducatie Enkele ontwikkelingenDeelname aan het volwassenenonderwijsStaatsexamens NT2WachtlijstenNieuwkomers en inburgering2.5 Hoger Onderwijs Deelname van allochtone leerlingen aan het hoger onderwijsHet bevorderen van deelname en van doorstroming2.6 Cultuur Multiculturele cultuurpraktijkLetterenLeesbevorderingBibliotheken3. WERKGELEGENHEIDSBELEID 3.1. Arbeidsmarktpositie allochtonen3.2 Algemeen werkgelegenheidsbeleidTabel 3.1 Bevolking van 15–64 jaar naar arbeidspositie
en etniciteit, jaargemiddelden 1988–1994 3.3 Wet Bevordering Evenredige Arbeidsdeelname Allochtonen
(WBEAA) 3.4 Werkgelegenheid voor allochtonen bij de rijksoverheidTabel 3.2 Aandeel geregistreerde allochtonen per onderdeel 3.5 Stichtingsakkoord3.6 Stuurgroep Allochtonen3.7 Gelijke behandeling3.8 ArbeidsvoorzieningsbeleidTabel 3.3 Plaatsing minderheden door arbeidsvoorziening 3.9 Arbeidsparticipatie vrouwen en meisjesTabel 3.4 Vrouwen van 15–64 jaar naar arbeidspositie
en etniciteit, jaargemiddelden 1988–1994 3.10 Etnisch ondernemerschap4. HUISVESTINGSBELEID 4.1. Inleiding4.2 De beschikbaarheid van woningen NieuwbouwTabel 4.1. Indicatief nieuwbouwprogramma 1996 (aantal
woningen x 1000) Goedkope huurwoningenWoonruimteverdelingsbeleidEvenwichtige verdeling van de woningvoorraad (EVW)Tabel 4.2: Reductie scheefheid (EVW-beleid) Huisvestingswet4.3. BetaalbaarheidTabel 4.3 Ontwikkeling huurquote, voor alle huurders,
huurders met/zonder IHS Individuele huursubsidie4.4. Kwaliteit van het wonen: stadsvernieuwing en bevordering
van de leefbaarheid in buurten en wijken.4.5 Specifieke aandachtspunten5. WELZIJN, SPORT EN VOLKSGEZONDHEID 5.1 Inleiding5.2. Nieuwkomers5.3. 0–18 jarige allochtone kinderen5.4 Het programma multiculturele samenleving5.5. Arbeid5.6 Landelijke infrastructuur5.7. Woonwagenbewoners5.8. Allochtone ouderen5.9. Allochtonen met een handicap5.10 Sport en allochtonen5.11. Volksgezondheid6. ENIGE JUSTITIËLE ASPECTEN 6.1 Inleiding6.2. Criminaliteitspreventie6.3 Jeugdbescherming en reclassering6.4. Justitiële inrichtingen6.5 Rechtspositie7. EMANCIPATIE VAN VROUWEN UIT ETNISCHE GROEPERINGEN 7.1 Inleiding7.2 Zichtbaarheid7.3 Maatschappelijke participatie3. Emancipatie-ondersteuningsstruktuur8. FINANCIËNBIJLAGE 1:BIJLAGE 2:Justitie Ministerie van Binnenlandse Zaken Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer Ministerie van Economische Zaken Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport BIJLAGE 3:Ministerie van Justitie, hoofdstuk 6 Ministerie van Justitie, hoofdstuk 6 Ministerie van Binnenlandse Zaken, hoofdstuk 7 Ministerie van Binnenlandse Zaken, hoofdstuk 7 Ministerie van Binnenlandse Zaken, hoofdstuk 7 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Hoofdstuk
8 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, hoofdstuk 11 Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, hoofdstuk 11 Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, hoofdstuk
15 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, hoofdstuk
15 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur, Hoofdstuk
16 Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24401Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 339 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 401Minderhedenbeleid 1996nr. 2JAAROVERZICHTInhoudsopgave  blz.   Hoofdstuk
1. INLEIDENDE BESCHOUWING3 – Coördinatie3  – Gelijke behandeling41.1Contourennota integratiebeleid etnische minderheden41.2Demografische ontwikkelingen5 1.3Grote lijnen
van overheidsbeleid in het afgelopen jaar7 1.3.1–
Nieuwkomers8 1.3.2– Etnische minderheden in stedelijke
samenlevingen10 1.3.3– Bestrijding van discriminatie191.3.4De Europese dimensie van het integratiebeleid etnische groepen201.3.5Remigratie22 1.4Met het oog op komend jaar22   Hoofdstuk 2. ONDERWIJS- EN CULTUURBELEID232.1.Inleiding23 2.2.Primair Onderwijs en Voortgezet
Onderwijs eerste fase24  – Stand van zaken24 – Onderwijsvoorrangsbeleid en Landelijk Beleidskader30 – Nederlands als tweede taal31  –
Eigen-taalonderwijs32  – Intercultureel onderwijs in
primair en voortgezet onderwijs33  – Pilot project
ten behoeve van Turkse en Marokkaanse meisjes in het voortgezet onderwijs34 – Imam-opleiding (VO)34 2.3Secundair beroepsonderwijs35 – Deelname en uitsroom van allochtonen35  –
Van specifiek beleid naar facetbeleid36 2.4.Volwasseneneducatie38 – Enkele ontwikkelingen38  – Deelname39 – Staatsexamens NT240  – Wachtlijsten40 – Nieuwkomers en inburgering41 2.5Hoger
Onderwijs42  – Ontwikkeling deelname42  –
Ontwikkeld beleid42  – Totaalbeleid42  –
Expertise Centrum Allochtonen Hoger Onderwijs42  –
Registratie42  – Zij-instromers43 2.6.Cultuur43   Hoofdstuk 3. WERKGELEGENHEIDSBELEID453.1Arbeidsmarktpositie allochtonen45 3.2Algemeen
werkgelegenheidsbeleid46 3.3Wet Bevordering Evenredige Arbeidsdeelname
Allochtonen48 3.4Werkgelegenheid voor allochtonen bij de
rijksoverheid49 3.5Stichtingsakkoord51 3.6Stuurgroep
Allochtonen51 3.7Gelijke behandeling51 3.8Arbeidsvoorzieningsbeleid523.9Arbeidsparticipatie vrouwen en meisjes53 3.10Etnisch
ondernemerschap55    Hoofdstuk 4. HUISVESTINGSBELEID564.1Inleiding56 4.2De beschikbaarheid van woningen574.3Betaalbaarheid60 4.4Kwaliteit van het wonen:
stadsvernieuwing en bevordering van leefbaarheid in buurten en wijken614.5Specifieke aandachtspunten63    Hoofdstuk
5. BELEID INZAKE WELZIJN, SPORT EN VOLKSGEZONDHEID635.1Inleiding635.2Nieuwkomers63 5.30–18-jarige allochtone
kinderen64 5.4Het programma multiculturele samenleving665.5Arbeid67 5.6Landelijke infrastructuur685.7Woonwagenbewoners69 5.8Allochtone ouderen695.9Allochtonen met een handicap71 5.10Sport
en Allochtonen72 5.11Volksgezondheid73    Hoofdstuk
6. ENIGE JUSTITIËLE ASPECTEN746.1Inleiding746.2Criminaleitspreventie75 6.3Jeugdbescherming
en reclassering75 6.4Justitiële inrichtingen766.5Rechtspositie77    Hoofdstuk 7. EMANCIPATIE
VAN VROUWEN UIT ETNISCHE GROEPERINGEN787.1Inleiding787.2Zichtbaarheid80 7.3Maatschappelijke participatie80   Hoofdstuk 8. FINANCIËN82    BIJLAGEN 1Moties832Toezeggingen85 3Financieel overzicht1114Rapportage minderheden 19951 1 Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. JAAROVERZICHT INTEGRATIEBELEID ETNISCHE MINDERHEDEN 1996 1. INLEIDENDE BESCHOUWINGSolidariteit met vervolgden en tolerantie ten aanzien van andere cultuuruitingen
dreigen hun vanzelfsprekendheid te verliezen. Nederland heeft in een combinatie
van ruime en open cultuuruitwisseling en internationale handel door de jaren
heen een bijzondere positie in West-Europa ingenomen. Grensoverschrijdend
verkeer, immigratie en emigratie hebben onze samenleving haar internationale
gerichtheid meegegeven en haar dynamisch gehouden. De in het afgelopen decennium
sterk toegenomen groei van de aantallen asielzoekers, vluchtelingen en nieuwkomers
in het kader van gezinshereniging en gezinsvorming stelt onze samenleving
echter voor een aantal problemen.Het kabinet houdt aan deze waarden vast en kiest de bevordering van saamhorigheid
en verdraagzaamheid als uitgangspunt. Het integratiebeleid is erop gericht
de best mogelijke voorwaarden te vervullen voor een open en ontspannen samenleving
waarin iedereen zich op zijn plaats voelt. In dit Jaaroverzicht komen de beleidsontwikkelingen
aan de orde die zich in het afgelopen parlementaire jaar hebben voorgedaan
en wordt vooruitgeblikt op hetgeen in het komend jaar te doen staat.Sinds het vorige, het eerste door dit kabinet uitgebrachte Jaaroverzicht
integratiebeleid etnische minderheden (Tweede Kamer 1994–1995, 23 901,
nrs. 1–2) is er het een en ander veranderd. In algemene zin zijn de
economische omstandigheden zich duidelijk aan het verbeteren: de bedrijfsresultaten
zijn gunstig, investeringen nemen toe en er bestaat ook internationaal vertrouwen
in de groeikracht van ons land. Maar met name langdurig werklozen profiteren
nog onvoldoende van deze gunstige ontwikkelingen. De mensen in de meest ongunstige
posities op de arbeidsmarkt en in de samenleving ervaren de voordelen van
het verbeterde economische klimaat het minst. Onder hen bevindt zich –
naast grote aantallen autochtonen – het merendeel van de leden van de
grootste etnische minderheidsgroepen in de grotere steden.Het regeringsbeleid geeft grote prioriteit aan het bestrijden van elke
vorm van ongelijke behandeling in samenhang met het bestrijden van sociale
uitsluiting in ruime zin. Bijzondere aandacht wordt gegeven aan hier legaal
aanwezige nieuwe ingezetenen. CoördinatieIn het regeerakkoord onderkent het kabinet het hechte verband tussen de
voortgaande immigratie en de mogelijkheden om te komen tot een samenleving
waarin voor iedereen plaats tot zelfontplooiing bestaat. Krachtens dit regeerakkoord
staat de minister van Binnenlandse Zaken als coördinerend minister voor
de samenhang van het integratiebeleid, vanaf het moment dat een verblijfstitel
is verleend. Die samenhang is wezenlijk, omdat hij een wederzijdse versterking
van de beleidseffecten bewerkstelligt. Over dit thema is de Tweede Kamer bij
brief d.d. 15 december 1994 (TK 1994–1995, 23 684 en 23 901,
nr. 4) nader geïnformeerd.De regering rekent bij de verdere vormgeving van het integratiebeleid
op de samenwerking met de gemeentebesturen, niet alleen in de grote steden,
waarmee zij afspraken heeft gemaakt in het kader van het grote-stedenbeleid,
maar overal waar de noodzaak tot een actief integratiebeleid aanwezig is.
Door een in het regeerakkoord vastgelegde versterking van de coördinatie
op regeringsniveau heeft dit kabinet ook een signaal aan de andere bestuursorganen
willen afgeven om met vereende krachten de best mogelijke condities te scheppen
voor een ongestoord integratieproces. Het welslagen ervan zal
blijken uit een ongedwongen participatie van alle ingezetenen aan het maatschappelijke
leven. Gelijke behandelingIn de wijze waarop de Nederlandse samenleving wordt geordend, staat het
beginsel van de gelijke behandeling voorop. Waar iemand geen staat kan maken
op een gelijke behandeling in gelijke gevallen, bestaat er een onrecht. Het
is de taak van overheden zulk onrecht uit te bannen en elke ingezetene zijn
recht op gelijke behandeling te garanderen.Ter uitvoering van de op 1 september 1994 in werking getreden Algemene
Wet Gelijke Behandeling werd op 21 maart 1995 de Commissie Gelijke Behandeling
geïnstalleerd. Hiermee is een extra zekerheid aangebracht dat klachten
vanwege ongeoorloofd onderscheid serieus zullen worden onderzocht. 1.1 Contourennota «Integratiebeleid etnische minderheden»Gelijke behandeling komt ook iedere legale ingezetene toe die gerekend
wordt tot de etnische minderheden. Als aanvulling op het algemene beleid dat
de overheden voeren ten aanzien van alle ingezetenen, leveren zij met het
integratiebeleid etnische minderheden een geïntensiveerde inspanning
om ook ten aanzien van hen gelijke behandeling te waarborgen. Zo'n verbijzonderde
inspanning is nog steeds nodig, zoals ook in de in het april 1994 uitgebrachte
Contourennota «Integratiebeleid etnische minderheden» (TK 1993–1994,
23 684, nr. 1) is onderstreept. Daarin is een volle uitoefening van de
rechten en plichten als burger van de Nederlandse samenleving als het perspectief
en einddoel van het specifieke integratiebeleid aangegeven. Leden van minderheidsgroepen hebben door een complex van omstandigheden
niet een gelijke startpositie om in de verschillende maatschappelijke terreinen
te kunnen participeren. Velen van hen beschikken, zoals door diverse studies
in het kader van het longitudinale onderzoeksprogramma «Toegankelijkheid
en Evenredigheid» wordt bevestigd, nog niet over voldoende taalkennis,
een toereikende opleiding en de nodige ervaring om in een westerse, industriële
samenleving te functioneren. Een aantal van hen staat onwennig tegenover de
Nederlandse cultuur en haar gebruiken en spelregels. Ook weten zij niet altijd
de beschikbare hulpmiddelen te hanteren om van hun rechten gebruik te maken
en volwaardig te participeren.De hun omringende samenleving, die hen als medeburgers heeft op te nemen,
toont van haar kant niet steeds de nodige bereidheid om zich aan hun behoeften
aan te passen en ruimte te laten aan andere leefstijlen waartoe binnen onze
wet- en regelgeving nochtans voldoende ruimte bestaat. «Onbekend maakt
onbemind» luidt de titel van een recente publikatie van dr. J. Veenman
over selectie van allochtonen op de arbeidsmarkt. Algemene instellingen passen
zich niet steeds in voldoende mate aan de noden van nieuwe gebruikers aan.
In plaats van leden van minderheidsgroepen gelijke kansen op zelfontplooiing
te bieden, laten sommige geledingen in de samenleving zich bij hun behandeling
en bejegening van leden van etnische minderheidsgroepen vaak leiden door vooroordelen
en discriminatie, waardoor onrecht in stand gehouden wordt.Ondanks alle inspanningen die op het vlak van het onderwijs zijn gedaan,
zijn veel leden van etnische minderheden niet voldoende gekwalificeerd om
zich een perspectiefvolle plaats op de arbeidsmarkt te verwerven en bevinden
zij zich nog steeds aan de onderkant van de arbeidsmarkt. In een
studie van Dagevos over die «rafelrand» wordt een somber beeld
geschetst van de kansen die vooral mensen van Turkse en Marokkaanse afkomst
daar hebben om hogerop te komen.Omdat de krachtige groei van de Nederlandse economie zich niet voldoende
vertaalt in een toenemende vraag naar vooral minder geschoolde arbeidskrachten,
is vooral voor hen uitzicht op werk nog lang niet verzekerd. Dat geldt ook
voor die leden van etnische groepen die wel succesvol hun opleiding hebben
afgesloten en die in een aantal gevallen vooroordelen bij werkgevers als extra
te overwinnen handicap ondervinden. Op die arbeidsmarkt blijven daarenboven
leden van etnische groepen in meerderheid aangewezen op dat segment waar weinig
scholing en beroepservaring wordt gevraagd: uit de reeds genoemde studie van
Dagevos blijkt dat ongeveer driekwart van de werkende Turkse en circa 70%
van de Marokkaanse mannen werkzaam is in het laagste functieniveau. Op dat
niveau vindt bovendien een harde concurrentie plaats om de beschikbare banen,
niet alleen tussen allochtone en autochtone kansarmen, maar ook tussen hen
en beter geschoolden die geen emplooi vinden conform hun kwalificaties.In die strijd om het schaarse goed arbeid worden leden van minderheidsgroepen
te vaak onterecht ten achter gesteld. Ook het ILO-rapport over de discriminatie
op de arbeidsmarkt sterkt het kabinet in zijn opvatting dat er effectieve
anti-discriminatiemaatregelen getroffen moeten worden. Dat discriminatie in
veel gevallen meespeelt, blijkt ook hieruit dat het vooral die groepen zijn
wier uiterlijke kenmerken het meest «opvallen», waarbij de werkloosheidscijfers
uitzonderlijk hoog blijven: de personen van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse,
Antilliaanse of Arubaanse afkomst, alsmede de vluchtelingen; gelukkig geldt
dit in mindere mate de Molukkers, maar dan vooral door een succesvol overheidsbeleid
van positieve actie. De eerste vijf groepen werden te zamen met de vluchtelingen
in de eerder genoemde Contourennota «Integratiebeleid etnische minderheden»,
waaraan de Tweede Kamer bij het begin van het thans afgelopen parlementaire
jaar een bespreking heeft gewijd, dan ook de prioritaire aandachtsgroepen
voor het integratiebeleid genoemd. Daarbij werd het accent gelegd op de jongeren
in onze grote steden.Want een bijzondere factor waardoor de participatie als volwaardig burger
en de stijgingskansen van veel leden van etnische groepen worden belemmerd,
is het feit dat zij voor meer dan de helft woonachtig zijn in de grote steden
en daarbinnen in bepaalde wijken die qua woonkwaliteit en leefomgeving, arbeidsparticipatie
en veiligheid, voorzieningen en koopkracht, behoren tot de minst aantrekkelijke
van de grote stad. Daar concentreert zich derhalve ook de jongere generatie
van etnische minderheden. Deze concentratie in de grote steden krijgt nog
een speciaal accent wanneer daarbij betrokken wordt dat in de periode 1985–1994
het aantal allochtonen in de vier grootste gemeenten met nagenoeg de helft
toenam.Met die situaties voor ogen heeft het kabinet de in de Contourennota geschetste
ontwikkelingen uitgewerkt. Recent werden met de vier grote steden convenanten
gesloten, waarin rijk en gemeenten zich hebben vastgelegd om zowel het onderwijs
en de inburgering van nieuwkomers, als de werkgelegenheid en stadseconomie,
èn de veiligheid en leefbaarheid van wijken en buurten op voortvarende
wijze te verbeteren. Met 15 andere gemeenten wordt overleg gevoerd om ook
daar snel verbeteringen te kunnen realiseren. 1.2 Demografische ontwikkelingenIn het Jaaroverzicht 1995 is een aantal gegevens vermeld over de aanwezigheid van etnische groepen in de grote steden. In aansluiting
daarop volgt thans een beknopt beeld van de demografische ontwikkelingen vanwege
immigratie.Reeds jarenlang bewoog het migratiesaldo zich rond de 60 000 ten
gunste van de immigratie; in het jaar 1994 deed zich echter een belangrijke
verlaging ervan voor tot 36 000: terwijl de emigratie van zowel Nederlanders
als niet-Nederlanders nog immer een stabiel beeld van resp. plm. 37 000
en 22 000 te zien gaf, nam de immigratie van niet-Nederlanders met bijna
een kwart, d.i. 20 000 personen, af.De al enkele jaren teruglopende immigratie van Turken, Marokkanen en Surinamers
halveerde in 1994 ten opzichte van het voorgaande jaar tot 10 513. Naar
verwachting zal deze dalende trend zich doorzetten.Gezinshereniging is steeds minder een betekenende factor; in de jaren
1989 tot en met 1991 overtrof de binnenkomst van – uiteraard vooral
jong-volwassen – personen vanwege gezinsvorming voor het eerst het aantal
gezinsherenigers bij de Surinamers, Turken en Marokkanen. Tabel 1.1 Migratiesaldo  Nederlandersniet-NederlandersTotaalSaldo immigr.emigr.immigr.emigr.immigr.emigr. 199036 00037 00081 00021 000117 00057 00060 000199136 00036 00084 00021 000120 00057 00063 000199234 00036 00083 00023 000117 00059 00058 000199332 00037 00087 00022 000119 00059 00060 000199431 00039 00067 00023 00099 00062 00037 000bron: CBS; totaalcijfer wijkt soms af van de som t.g.v. afronding De gezinsvorming blijft als immigratiefactor nog wel van belang; maar
er is een neiging bespeurbaar dat hier langer verblijvende leden van etnische
groepen in mindere mate voor een partner in het geboorteland kiezen, terwijl
de aangescherpte overheidsregels, met name met betrekking tot het middelenvereiste
bij gezinshereniging en -vorming ook hun uitwerking zullen hebben. Tabel 1.2 Immigratie van Turken, Marokkanen en Surinamers
1990–1994  19901991199219931994verschil1994/93verschil1994/90Turken12 10012 1008 7007 3004 200–
46,2%– 67,8% Marokk.9 5009 1007 4006 1003 300–
45,6%– 65,7% Surinam.6 7006 7006 8007 7003 100–
61,2%– 55,4%bron: CBS: o.a. «Allochtonen in Nederland 1995».De afname van de immigratie zal een positieve bijdrage leveren aan het
integratieproces. Zoals reeds in de Contourennota werd aangegeven, is een
beperking van de immigratie nodig voor een evenwichtige integratie van etnische
minderheden. De genomen maatregelen om de immigratie te beperken, werpen hun
vruchten af; er tekent zich thans immers een vermindering van de instroom
op. Dit betekent dat er meer aandacht kan komen voor de opvang van nieuwkomers,
terwijl afnemende immigratie ook betere condities schept voor het integratiebeleid.
Immers, de instroom van allochtonen op de arbeidsmarkt vermindert en de druk
op het onderwijs en de huisvestingsmarkt neemt af. Het vestigingspatroon van recente immigranten toont aanzienlijke verschillen:
van de immigranten met Nederlandse nationaliteit, onder wie velen vanuit de
Nederlandse Antillen, vestigt een-vijfde zich in de grote steden; niet-Nederlandse
immigranten trekken voor twee-vijfde daarheen en de Marokkanen en Turken onder
hen gaan voor meer dan de helft naar alleen al de vier grootste steden: vooral
Amsterdam en in mindere mate Rotterdam, Den Haag en Utrecht. In nog hogere
mate richten de immigranten vanuit Suriname zich op de vier grootste steden.
De meesten van hen zijn binnen deze gemeenten aangewezen op goedkope huisvesting
in concentratiewijken. Voor zover vestiging in Nederland voortvloeit uit asielmigratie,
is de zorg voor eerste huisvesting over alle Nederlandse gemeenten gespreid.Het aantal asielverzoeken vertoonde in de jaren 1993 (35 400) en
1994 (52 600) een toename ten opzichte van de jaren jaarvoor (1991: 21 600,
1992: 20 350). De prognose is echter dat het aantal aanvragen in 1995
zal dalen en ruim onder het geprognosticeerde niveau van 35 000 zal uitkomen
onder het niveau van 1993. Voor het integratiebeleid is vooral het aantal
verleende vluchtelingenstatussen en vergunningen tot verblijf van belang.
Die cijfers betreffen immers de aantallen voormalig asielzoekers die in Nederland
woonachtig zullen blijven. In 1993 werden 10 338 A-statussen verleend
en 4674 vergunningen tot verblijf en in 1994 waren dat er respectievelijk
6654 en 9235.Bovenop dit aantal nodigde Nederland op verzoek van de UNHCR in 1993 659
erkende vluchtelingen uit om zich in Nederland te vestigen en in 1994 493.
De prognose t.a.v. het aantal te verlenen aantallen vluchtelingenstatussen
voor 1995 is 6 000 tegenover 11 500 vergunningen tot verblijf.Daarnaast werd per 1 januari 1994 de zogenoemde voorwaardelijke vergunning
tot verblijf (vvtv) geïntroduceerd. Asielzoekers die niet in aanmerking
komen voor een vluchtelingenstatus of een vergunning tot verblijf, maar die
in verband met de gevaarlijke situatie in hun land van herkomst tijdelijk
niet kunnen worden teruggezonden kunnen in het bezit gesteld worden van een
vvtv.Verandert de situatie in het land van herkomst binnen drie jaar ten goede
dan zal betrokkene Nederland alsnog moeten verlaten. Na drie jaar kan men
een vergunning tot verblijf aanvragen. Er zijn gelet op de datum van invoering
nog geen ervaringsgegevens over de aantallen die zich uiteindelijk blijvend
in Nederland zullen kunnen vestigen. Wel kan worden vermeld dat in 1994 3456
vvtv's zijn verleend en dat de prognose voor 1995 6 500 bedraagt. 1.3 Grote lijnen van overheidsbeleid in het afgelopen
jaarDe waarborg van gelijke behandeling in gelijke gevallen voor iedere ingezetene
van ons land is de eerste opdracht van overheden. Om dit ook voor leden van
etnische minderheidsgroepen ten volle van gelding te doen zijn, is een intensieve
overheidsinspanning nodig. Vanzelfsprekend is iedere ingezetene er zelf als
eerste verantwoordelijk voor dat hij in ons maatschappelijk bestel op alle
niveaus kan meekomen. In die verantwoor-delijkheid kan noch mag de overheid
treden. Maar zij is er van overtuigd dat zich in onze samenleving barrières
voordoen voor de integratie van etnische groepen die dusdanig algemeen en
hardnekkig zijn dat zij niet geslecht kunnen worden, tenzij met steun vanuit
overheidshandelen.Op het vlak van het integratiebeleid zijn het laatste jaar een aantal
belangrijke ontwikkelingen geweest. Immigratie- en integratiebeleid zijn inhoudelijk
en organisatorisch in een logisch onderling verband geplaatst en zowel de
uitplaatsing van statushouders als de zorg voor degenen met een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf zijn wettelijk geregeld. Veel aandacht
is gegeven aan een meer stimulerend inburgeringsbeleid van nieuwkomers. Voor
het volwassenenonderwijs zijn de mogelijkheden geschapen voor een belangrijke
capaciteitsuitbreiding. Aan de werkgelegenheid is een extra impuls gegeven,
o.m. door de invoering van additionele werkgelegenheidsmogelijkheden; het
was het eerste jaar van de tenuitvoerlegging van de Wet bevordering evenredige
arbeidsdeelname allochtonen; het categoriale welzijnswerk is ingrijpend geherstructureerd.
De bijzondere aandacht van jongeren van de grotere etnische minderheidsgroepen,
vooral in de grotere steden, behoort tot de belangrijkste objectieven van
de convenanten in het kader van het grote-stedenbeleid. De intensivering van
de rol van de gemeenten is bij deze beleidsontwikkelingen steeds een leidende
gedachte geweest; om die reden ook is het integratiebeleid ten aanzien van
woonwagenbewoners in dit perspectief geplaatst.Achtereenvolgens zullen nu de majeure terreinen van het integratiebeleid
etnische groepen ter sprake komen: het beleid met betrekking tot nieuwkomers,
met betrekking tot de grote steden, de discriminatie-bestrijding en de Europese
dimensie van het integratiebeleid etnische minderheden. Daarna worden nog
ontwikkelingen inzake enkele onderwerpen van diverse aard toegelicht. 1.3.1 Nieuwkomers VerblijfsgerechtigdenIn het afgelopen jaar is veel aandacht besteed aan de opvang van asielzoekers
en aan de huisvesting van personen die een A-status, vtv of vvtv is verleend.Het Regeerakkoord legde de verantwoordelijkheid voor de toelating en opvang
van asielzoekers in de handen van de minister van Justitie. Het Centraal Orgaan
opvang asielzoekers (COA), per 1 juli 1994 een zelfstandig bestuursorgaan,
is daarom onder de verantwoordelijkheid van deze minister gebracht.Uitplaatsing van vvtv-ers naar een gemeente vindt plaats onder de coördinerende
verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken. Gedurende de
vvtv-fase kan betrokkene een beroep doen op een gefaseerd integratietraject,
en heeft hij aanspraak op een bijdrage krachtens de Wet gemeentelijke zorg
voor houders van een vvtv (de vvtv-zorgwet). De minister van Binnenlandse
Zaken is belast met de uitvoering van de vvtv-zorgwet die in juli 1995 in
werking is getreden en die voorziet in taakstellingen per gemeente voor aantallen
op te nemen vvtv-ers.Voor de huisvesting van verblijfsgerechtigden (A-status en vtv) en houders
van een vvtv gold voor de periode 1993 t/m 1995 een taakstelling van 55 000
personen. Voor het tweede half jaar van 1995 is een taakstelling vastgesteld
voor 9 000 personen met een A-status of vtv en 3400 houders van een vvtv.
In oktober 1995 zullen aan de hand van de door de staatssecretaris van Justitie
gegeven prognoses de taakstellingen voor de eerste helft van 1996 bekend worden
gemaakt. In april 1996 volgen dan de taakstellingen voor de periode juli t/m
december 1996.Gemeenten krijgen per vvtv-er per maand een financiële vergoeding
om in de zorg voor deze categorie te voorzien. Daarover werd overeenstemming
bereikt met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Per uitgeplaatste verblijfsgerechtigde
en vvtv-er ontvangen de gemeenten ook van de minister van VWS een geldelijke
vergoeding voor maatschappelijke opvang en inburgering. Deze vergoeding wordt
verstrekt tot de inwerkingtreding per naar verwachting aanvang
1996 van het nieuwe bekostigingsstelsel voor de inburgeringstrajecten.In de Huisvestingswet en de vvtv-zorgwet zijn ten behoeve van de provincies,
resp. Regionale Openbare Lichamen toezichthoudende en coördinerende bevoegdheden
vastgelegd. Deze bevoegdheden hangen samen met, en vloeien voort uit taken
die deze overheden hebben op het terrein van de ruimtelijke ordening en de
volkshuisvesting. In het verlengde daarvan hebben de provincies mogelijkheden
om taakstellingen te wijzigen en om op te treden bij taakverwaarlozing door
een gemeente. Door een wijziging van de ZBO-wet inzake de COA werd geregeld dat de minister
van Justitie het COA aanstuurt door middel van het geven van algemene aanwijzingen,
maar voorzover het uitplaatsingstaken betreft alleen in overeenstemming met
de minister van Binnenlandse Zaken. Bovendien werd bepaald dat het COA de
uitplaatsing van verblijfsgerechtigden en vvtv-ers uitvoert met inachtneming
van het door de minister van Binnenlandse Zaken vastgestelde beleid. Het COA
is hierbij tevens belast met het financiële beheer van de uit de vvtv-zorgwet
voortvloeiende werkzaamheden. Inburgering van nieuwkomersDe Contourennota benadrukt de noodzaak om nieuwkomers zo snel mogelijk
erop aan te spreken dat zij een zelfstandige positie in onze samenleving moeten
innemen. Vrijblijvendheid van nieuwkomers om al dan niet deel te nemen aan
cursussen Nederlands zal plaats moeten maken voor de verplichting om inburgeringstrajecten
te volgen. Inburgeringstrajecten zijn voor de meesten uitstekende instrumenten
om te bereiken dat de nieuwkomer zichzelf kan redden en niet afhankelijk is
van de overheid.In het regeerakkoord is voorzien in een verdere intensivering van het
beleid om nieuwkomers, onder wie ook degenen gerekend worden van wie een asielverzoek
werd ingewilligd, in staat te stellen direct na hun komst naar Nederland een
start te maken met de inburgering. Al diegenen die uitzicht hebben op een
toelating tot verblijf in ons land moeten er zich van bewust zijn èn
er zich toe verplichten dat zij grote inspanningen moeten leveren om zich
hier een zelfstandige positie te verwerven; de overheden zullen daartoe waar
mogelijk de randvoorwaarden scheppen. Het regeerakkoord spreekt in dit verband
over de invoering van inburgeringscontracten met sancties op het niet naleven
daarvan. De minister van Binnenlandse Zaken draagt hiervoor de coördinerende
verantwoordelijkheid.De verantwoordelijkheid voor het aanbieden van inburgeringstrajecten ligt
bij de gemeenten. Met de gemeenten is overeengekomen dat het inburgeringstraject
zal bestaan uit een cursus Nederlands als tweede taal, maatschappelijke oriëntatie
en beroepenoriëntatie van in totaal 500 uur, en trajectbegeleiding. Dit
traject moet worden gezien als een eerste stap waarmee het voor de nieuwkomer
mogelijk wordt door te stromen naar een vervolgopleiding of naar de arbeidsmarkt.Het kabinet heeft bij de uitwerking van dit voornemen als uitgangspunt
genomen voort te bouwen op de ervaringen die gemeenten in de afgelopen jaren
hebben opgedaan met de opvang van nieuwkomers. Daarom heeft er intensief overleg
plaatsgevonden met gemeenten om de invoering van inburgeringscontracten voor
te bereiden. Daarbij is duidelijk geworden dat op basis van de bestaande wet-
en regelgeving de invoering van deze contracten mogelijk is voor
die nieuwkomers die afhankelijk zijn van een uitkering.Het kabinet en de VNG zijn het eens geworden over de invoering van inburgeringscontracten
vanaf 1 januari 1996. In eerste instantie zullen inburgeringscontracten worden
ingevoerd voor uitkeringsgerechtigde nieuwkomers en verblijfsgerechtigden.
Uitgangspunt hierbij is het reguliere sanctiebeleid van de Algemene Bijstandswet.Daarnaast blijft uitgangspunt dat alle nieuwkomers en verblijfsgerechtigden
in aanmerking blijven komen voor integratietrajecten. In 1996 is op de begrotingen
van VWS en OC&W een bedrag van 196,3 miljoen beschikbaar voor inburgering.
Met ingang van 1 januari 1996 zal een nieuwe bekostigings- en verantwoordingssystematiek
worden ingevoerd. In deze systematiek zullen de twee bestaande VWS-regelingen
voor nieuwkomers en verblijfsgerechtigden (respectievelijk de Regeling Integratie
Nieuwkomers en de Bijdrageregeling Integratie Verblijfs-gerechtigden) tot
één regeling worden geharmoniseerd. Tevens wordt deze nieuwe
VWS-regeling nauw afgestemd met de regeling vanuit OC&W. De afrekening
zal geschieden op basis van het daadwerkelijk aantal gevolgde inburgeringstrajecten.
Het begin jaren negentig gestarte innovatiebeleid opvang nieuwkomers heeft
er aldus toe geleid dat per 1996 alle gemeenten dit beleid structureel kunnen
uitvoeren.Het kabinet heeft inmiddels toegezegd de mogelijkheden te onderzoeken
om ook de niet van een uitkering afhankelijke nieuwkomers onder het stelsel
van inburgeringscontracten te brengen. Een mogelijkheid daarvoor zou een Wet
Inburgering Nieuwkomers zijn die moet voorzien in een verplichte deelname
voor nieuwkomers aan een inburgeringsprogramma. Hierbij wordt geen onderscheid
naar sekse gemaakt noch naar het niet of wel uitkeringsgerechtigd zijn. Deze
wet kan de positie van vrouwen verstevigen. Immers, in dat geval wordt iedere
nieuwkomer, afgestemd op eigen achtergrond en toekomstwensen, een inburgeringstraject
met een overeenkomst aangeboden.In de praktijk blijkt dat vrouwen minder goed bereikt worden bij de huidige
inburgeringsprojecten. Een aantal gemeenten probeert dit te ondervangen door
specifieke projecten voor vrouwen op te zetten (b.v. Dordrecht/ Marokkaanse
vrouwen).Deelname van vrouwen aan inburgeringstrajecten wordt temeer belangrijk,
omdat het aandeel asielzoekende vrouwen ook nog steeds groeit: zo steeg het
percentage alleenkomende vrouwen van 17 in 1983 naar 25 in 1992. Het percentage
vrouwen dat in gezinsverband naar Nederland komt steeg van 13 in 1983 naar
33 in 1992.Het lijkt dat om de participatie van vrouwen te vergroten een aantal maatregelen
moeten worden genomen. Te denken valt aan directe benadering, een gescheiden
opvang (in het begin) en vrouwelijke trajectbegeleiders. Voorzieningen als
kinderopvang en een flexibel aanbod (de inburgeringstrajecten zijn tenslotte
individueel maatwerk) kunnen verdere bezwaren wegnemen. 1.3.2 Etnische minderheden in stedelijke samenlevingenHet vorige Jaaroverzicht Minderhedenbeleid, dat van 1995, stond reeds
in het teken van de stedelijke samenlevingen. Vastgesteld werd dat genuanceerd
geoordeeld moet worden over het samenleven van bevolkingsgroepen van verschillende
afkomst: voor een deel was het integratieproces voltooid, voor een ander deel
gaat het de goede kant op. Maar in een aantal stedelijke situaties stemmen
de vooruitzichten niet louter positief. De leefbaarheid van met name die wijken
waar mensen met de laagste inkomens op zijn aangewezen staat
zeer onder druk. Verval en verloedering dreigen er, de bewoners zijn hun sociale
netwerken kwijt geraakt en vervallen tot passiviteit. Uitzicht op een baan
is er voor velen niet meer. De omgeving komt bedreigend op hen over en inderdaad
is het niveau van onveiligheid er vaak te hoog. Van de bevolking van deze
wijken maken de leden van etnische minderheidsgroepen een disproportioneel
deel uit. In de steden dreigt segregatie: een blijvende uitsluiting van mensen
zonder kansen.Deze analyse vindt haar bevestiging in de uitkomsten van de studie naar
concentratie en segregatie die het Sociaal en Cultureel Planbureau in opdracht
van de minister van Binnenlandse Zaken heeft verricht. De samenvatting ervan
is als bijlage aan dit Jaaroverzicht toegevoegd; het gehele rapport zal binnenkort
verschijnen.Het SCP ziet twee mogelijke scenario's voor de concentratiewijken: zij
kunnen vervallen tot armoedegetto's waarin etnische herkomst en kansloosheid
samenvallen, of zij kunnen gaan functioneren als tijdelijke woonsteden die
haar bewoners de gelegenheid geven door te stromen naar een kwalitatief betere
leefomgeving. Voor dat laatste ziet het Planbureau in zijn doorwrochte studie
nog geen aanwijzingen; de risico's van verval tot blijvende isolatie zijn
niet afwezig. Maar, zo stelt het vast, de ontwikkeling van de concentratiewijken
is nog niet in een onomkeerbare fase terechtgekomen en krachtig overheidsbeleid
zal eraan bijdragen dat stagnatie voorkomen wordt.Niet voor niets heeft de regering in de Contourennota het zwaartepunt
van haar integratiebeleid verlegd naar de stedelijk samenlevingen. In hun
Deltaplan, dat twee maanden later verscheen, vroegen de besturen van de vier
grootste gemeenten eveneens aandacht voor een stedenbeleid met als speerpunten
de bevordering van de werkgelegenheid, veiligheid en leefbaarheid. Dit kabinet
heeft dat overgenomen en in juli van dit jaar een convenant met de besturen
van de vier grootste gemeenten gesloten, terwijl met de besturen van vijftien
andere grote gemeenten afspraken worden voorbereid. Daarbij gaat het erom
de steden de ruimte te geven om hun functie als motoren van de economie, de
samenleving en de cultuur weer ten volle gestalte te geven. Dat betekent dat
ook en vooral de ingezetenen van de achterstandswijken moeten kunnen profiteren
van de verbeterde positie van de steden als veilige en prettige plaatsen om
er te wonen en te werken. Nog in deze kabinetsperiode moeten zij verbeteringen
kunnen ervaren. 1.3.2.1. Concentratievorming en de bestrijding van segregatieVoor bewoners van concentratiewijken bestaat vaak geen keuzevrijheid.
Door hun beperkte financiële mogelijkheden zijn velen van hen aangewezen
op woningen in de goedkope woningvoorraad.Het huisvestingsbeleid is er mede op gericht om de keuzemogelijkheden
te verruimen voor mensen met lage inkomens, waartoe relatief en absoluut veel
leden van minderheidsgroepen behoren. Dat geschiedt door woningen met lage
huren in de bestaande voorraad bij voorrang toe te wijzen aan lage-inkomensgroepen,
door doorzichtige aanbodgerichte woonruimteverdelingssystemen te introduceren
en door voldoende goedkope woningen aan de voorraad toe te voegen. Woningverbeteringsprogramma's
en het investeren in leefbaarheid verhogen de kwaliteit van het wonen in concentratiewijken. NieuwbouwDe bouwproduktie lag het afgelopen jaar op een hoog peil, waaraan de gunstige
ontwikkeling van de rente heeft bijgedragen. Het bouwprogramma
is in dit jaar dan ook ruimschoots gerealiseerd. Toch blijft het woningtekort
zorgen baren, met name in de vier grote steden. Steeg het aantal verleende
bouwvergunningen in het gehele land gemiddeld met bijna dertig procent, in
de vier grote steden bleef dat aantal ten opzichte van 1993 nagenoeg gelijk.Doel blijft om het tekort voor 2000 in het gehele land gemiddeld terug
te dringen tot 2%; voor de vier grote gemeenten zal dat niet kunnen worden
gehaald door een gebrek aan bouwrijpe lokaties. Verwacht wordt dat dit percentage
evenwel ook daar kort na 2000 kan worden bereikt.In het afgelopen jaar is een discussie ontstaan over het bouwen van betaalbare
woningen zonder exploitatiesubsidies.Het kabinet blijft van oordeel dat met behulp van een geconcentreerde
inzet van subsidies de realisatie mogelijk is van nieuwbouwwoningen met een
aanvangshuur van ongeveer f 700,– per maand. Dergelijke woningen acht
het kabinet ook bereikbaar voor huurders met een minimuminkomen, die maximaal
f 300,– huursubsidie ontvangen.Ook de Centrales van Woningcorporaties zien daartoe mogelijkheden. Zij
hebben eind juni een Nationaal Programma Volkshuisvesting gepresenteerd, waarin
zij aankondigen voor 2000 circa 100 000 goedkope huurwoningen met een
huur onder de f 700,– te zullen realiseren. Dat is 13 000 woningen
meer dan in het huidige woningbouwprogramma is voorzien. Bovendien zullen
zij zich inspannen om de bestaande goedkope woningvoorraad op peil te houden.
Verder zal worden geïnvesteerd in leefbaarheid van de oude wijken en
zal extra aandacht worden besteed aan zwakke groepen op de woningmarkt.Met de vier grootste gemeenten is inmiddels afgesproken om in de bestaande
wijken met overwegend goedkope huurwoningen vooral duurdere huurwoningen en
koopwoningen te bouwen. Dat zal ertoe kunnen bijdragen dat deze wijken voor
verschillende inkomensgroepen aantrekkelijk worden en hun eenzijdige bevolkingssamenstelling
verliezen. WoonruimteverdelingNaast het uitbreiden van de voorraad door nieuwbouw is ook de woonruimteverdeling
van belang voor het bestrijden van segregatie.Eerder bleek uit onderzoek (CEBEON, 1992) dat de wijze van organisatie
van de woonruimteverdeling van belang is voor de keuzemogelijkheden van leden
van minderheidsgroepen op de woningmarkt. Sedertdien zijn tientallen gemeenten
overgegaan op een aanbodgericht verdelings-systeem. Amsterdam en Rotterdam
zullen dat naar verwachting op korte termijn ook doen. In de regio Utrecht
en in Haaglanden werkt zo'n systeem ook regionaal. Ervaringen in Delft wijzen
uit dat leden van minderheidsgroepen actief participeren, en er ook vaak in
slagen een woning van hun keus te bemachtigen. De rijksoverheid zal de effecten
van deze nieuwe systemen analyseren voor de huisvestingspositie en voor de
spreiding en concentratie van leden van minderheidsgroepen.Dergelijke aanbodssystemen zijn ook belangrijk voor de doorstroming op
de woningmarkt. Om de vrijheid van vestiging verder te verruimen, zal het
kabinet voorstellen de Huisvestingswet te wijzigen. Daarbij wordt het verboden
om, met uitzondering van gebieden waar slechts zeer beperkt gebouwd mag worden,
bindingseisen te stellen.Voor een goede woonruimteverdeling is ook van belang dat degenen die in
verhouding tot hun inkomen te goedkoop wonen, doorstromen naar een duurdere
woning, en daarmee goedkope woningen vrij maken voor mensen met een laag inkomen.
Tegelijkertijd moet ervoor worden gewaakt dat door een eenzijdige
stringente woningtoewijzing concentratietendensen worden bevorderd. Met een
juiste combinatie van middelen kan zowel een passender huisvesting als een
gedifferentieerd woon- en leefklimaat worden bereikt. Dit beleid, gericht
op een evenwichtige verdeling van de woningvoorraad, wordt thans geëvalueerd.
De Kamer zal over de uitkomsten ervan in 1996 worden geïnformeerd. Stadsvernieuwing en leefbaarheidStadsvernieuwing heeft verbetering van het woonmilieu ten doel door woningverbetering,
nieuwbouw en aandacht voor de woonomgeving. De onderzoeken die in het vorige
jaaroverzicht werden aangekondigd, zijn thans in uitvoering.Dat geldt voor het onderzoek ter voorbereiding van de herijking van het
stadsvernieuwingsbeleid, welke voor 1997 is voorzien. En het geldt ook voor
het onderzoek naar de problematiek in de naoorlogse wijken, waarover voor
het eind van het jaar zal worden gerapporteerd.In een aantal oudere wijken en buurten van grotere steden wordt een cumulatie
van problemen waargenomen. Onveiligheid, langdurige werkloosheid, vandalisme,
verwaarlozing van de woonomgeving en achterstallig onderhoud aan woningen
dragen daar bij aan de achteruitgang van de leefomgeving. Die factoren kunnen
elkaar bovendien versterken.In dergelijke situaties heeft het niet veel zin om alleen te investeren
in woningverbetering, maar is een samenhangende aanpak noodzakelijk. Zulk
een aanpak zal, zoals het Sociaal en Cultureel Planbureau in zijn studie over
Concentratie en Segregatie aanbeveelt, vooral pragmatisch moeten zijn; hij
zal moeten voorzien in concrete maatregelen die gericht zijn op het bevorderen
van leefbaarheid in wijken. Daartoe heeft de staatssecretaris van VROM dan
ook in zijn recente brief aangekondigd dat leefbaarheid als een vijfde verantwoordingsveld
in het BBSH zal worden opgenomen. Naast woningbouwers en -beheerders zullen
ook het onderwijs, de politie, het arbeidsbureau en welzijnsinstellingen hun
bijdrage aan het verbeteren van de leefbaarheid in deze wijken te moeten leveren.De in het convenant met de vier grote steden neergelegde afspraken zijn
mede gericht is op het verbeteren van de woon- en leefomstandigheden van bewoners
van de hier bedoelde wijken en buurten. De steden zullen beleidsplannen ontwikkelen
gericht op een integraal wijk- en buurtbeheer. Het rijk stelt in de komende
vier jaar daarvoor ruim honderd miljoen beschikbaar. Daarnaast zetten ook
de gemeenten en corporaties daarvoor middelen in. 1.3.2.2. Het realiseren van onderwijs dat mensen weerbaar
maaktDe zorg voor goed onderwijs is een taak van de overheid. Een samenleving
waarin alle burgers goed zijn opgeleid naar de mate van hun kunnen, bezit
immers innerlijke veerkracht en staat economisch sterk. Daarom heeft het kabinet
zich ten doel gesteld, de nodige randvoorwaarden te scheppen voor goed onderwijs
dat mensen weerbaar maakt en hun mogelijkheden tot ontplooiing biedt.Het kabinet realiseert zich dat scholen in het brandpunt van de maatschappelijke
ontwikkelingen staan. Ontwikkelingen in de samenleving, sociale en jeugdproblematiek,
problemen in gezinnen, in wijken: ze zijn terug te vinden in de school. Het
is aan de school, een bijdrage te leveren aan de ontplooiing van het individu
en aan de voorbereiding van dat individu op het functioneren in de maatschappij
van de toekomst. Het is daarbij ook aan de school, op adequate wijze een antwoord
te vinden op de veranderende maatschappelijke werkelijkheid die
op de school en op de kinderen afkomt. Die maatschappelijke werkelijkheid
wordt in grote delen van Nederland, vooral in de grote(re) steden, mede bepaald
door de instroom van leerlingen met een niet-Nederlandse achtergrond, die
zo snel mogelijk hun draai moeten vinden in die school en evenzeer moeten
worden voorbereid op een zinvolle participatie in de Nederlandse samenleving. De school in haar natuurlijke milieuHet bestuurlijke aangrijpingspunt voor nieuw beleid is het niveau van
de lokale overheid. Het beleid is er op gericht, de regierol van de gemeenten
te versterken: de school vervult haar functie immers primair in wisselwerking
met de wijk en de gemeente, c.q. de regio.In de Gezamenlijke Uitspraken van het z.g. Schevenings Beraad was reeds
wetgeving voorzien voor de bekostiging en evaluatie van activiteiten van scholen
en gemeenten, gericht op de bestrijding van achterstanden van primair en voortgezet
onderwijs. Het regeerakkoord scherpte de centrale, coördinerende rol
van de gemeenten nog aan. Taken en bevoegdheden zullen worden gedecentraliseerd
naar de lokale overheden. Daarbij blijft de primaire verantwoordelijkheid
voor de vormgeving en de verzorging van het onderwijs bij de scholen berusten.
Hierop vooruitlopend zijn in het Convenant van kabinet en de besturen van
de vier grootste gemeenten dienaangaande reeds nadere afspraken gemaakt.Om gemeenten beter in staat te stellen hun taken en bevoegdheden uit te
oefenen, zal een deel van de bekostiging ter bestrijding van onderwijsachterstanden
aan de lokale overheden worden overgedragen; met name betreft dit de middelen
voor het Onderwijsvoorrangsgebiedenbeleid, de NT-2-middelen en de huidige
OET-middelen. Een wetsvoorstel terzake zal de Kamer spoedig bereiken, zodat
bedoelde overheveling per 1 augustus 1997 kan worden verwezenlijkt, wat ook
zal leiden tot een sterke verkleining van het aantal geldstromen. Bestrijding van achterstanden in het onderwijsDe evaluatie van het onderwijsvoorrangsbeleid (OVB) bevestigt het beeld
dat in het vorige jaaroverzicht werd geschetst: er valt een lichte verbetering
te bespeuren in de onderwijsresultaten van leerlingen uit etnische minderheidsgroepen,
maar de kloof tussen leerlingen van autochtone en allochtone herkomst wordt
hierdoor niet wezenlijk verkleind.De achterstand manifesteert zich met name bij de schakelmomenten van de
overgang van basis- naar voortgezet onderwijs en die van de afsluiting van
het voortgezet onderwijs en de overgang naar werk of vervolgonderwijs. Zo
blijkt uit het OVB-onderzoek dat verreweg de meeste leerlingen uit etnische
minderheidsgroepen een advies op ibo-, vbo- of mavo-niveau ontvangen. Na vier
jaar voortgezet onderwijs blijken leerlingen van Marokkaanse en Turkse herkomst
sterk oververtegen-woordigd in het individuele beroepsonderwijs en die van
Turkse en Surinaamse afkomst daarenboven in het gewoon lager beroepsonderwijs.
Uit de recente CBS-publikatie «Allochtonen in Nederland» blijkt
er aan Turkse, Surinaamse en Marokkaanse leerlingen voor 71 tot 79% een lbo-
of mavo-advies gegeven te zijn, tegen 61,7% autochtone leerlingen.Met de besturen van de vier grootste steden zijn in het kader van het
Convenant grote-stedenbeleid recent afspraken gemaakt die gericht zijn op
een verhoogde effectiviteit van het onderwijs, met name in de achterstandswijken.
Deze moeten er toe leiden dat de gemiddelde leerresultaten jaarlijks met 10%
toenemen en de verwijzingen naar het speciaal onderwijs zoveel
mogelijk worden gestabiliseerd. Daartoe wordt de regiefunctie bij de bestrijding
van leerachterstanden in het basisonderwijs in handen van de gemeente gelegd.
Een gebundeld gebruik en een geïntegreerde verantwoording van de relevante
specifieke uitkeringen worden daardoor mogelijk. Segregatie in het onderwijsHet feit dat met name allochtone leerlingen reeds met een achterstand
het basisonderwijs inkomen, leidt noodzakelijkerwijs tot het bezien van de
beginschakel, met name de voorschoolse periode. Alle onderzoeken geven aan
dat leerlingen uit etnische minderheidsgroepen al met een achterstand starten
in het basisonderwijs. Het wetsvoorstel Regeling samenwerking Sociale Vernieuwing
Onderwijs dat thans bij de Eerste Kamer aanhangig is, maakt het mogelijk om
binnen het onderwijsachterstandenbeleid activiteiten te verrichten waarvoor
achterstandsmiddelen kunnen worden ingezet voor kinderen vanaf drie jaar.
Deze activiteiten dienen gericht te zijn op het verbeteren van voorwaarden
om met succes te kunnen beginnen aan het basisonderwijs.De SCP-studie naar Concentratie en Segregatie geeft grote aandacht aan
de problematiek die wordt aangeduid als die van de «zwarte en witte
scholen». Segregatie in het basisonderwijs speelt een rol in scholen
met veel allochtone kinderen, maar ook in scholen met voornamelijk autochtone
leerlingen. In het SCP-rapport wordt het voeren van een spreidingsbeleid geen
begaanbare koers geacht. Aanknopingspunten voor beleid dienen te worden gezocht
in de schoolkeuze van ouders en in het zichtbaar maken van de prestaties van
leerlingen op schoolniveau in de vorm van een openbaar schoolverslag. In dit
verband kan verwezen worden naar de voornemens rond de schoolgids in de nota
«De school als lerende organisatie». Voorts kan verwezen worden
naar het cohort onderzoek dat deel uitmaakt van de landelijke evaluatie van
het onderwijsvoorrangsbeleid, waarbij scholen niet alleen zicht kunnen krijgen
op hun eigen resultaten, maar het ook mogelijk is vergelijkingen met andere
scholen te maken. Versterking van het beroepsonderwijsIn het regeerakkoord werd aangekondigd dat het beroepsonderwijs zodanig
zal worden vernieuwd dat het jongeren een beter perspectief op arbeidsparticipatie
zal verschaffen. Hiermede wordt de ROC-vorming bedoeld. Een belangrijk element
daarvan is een sterker accent op de praktijkcomponent, zodat een betere samenhang
ontstaat tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Maatwerk staat centraal. Juist
vanwege hun oververtegenwoordiging in het beroepsonderwijs zullen deze beleidsintenties
van extra belang zijn voor de positieverbetering van jongeren uit met name
de grootste minderheidsgroepen.Een bijzondere vorm van secundair beroepsonderwijs vormt het leerlingwezen.
De verdere ontplooiing daarvan zal ook de etnische minderheden ten goede komen.
Thans wordt een aantal regionale projecten voor extra instroom in het leerlingwezen
uitgevoerd in nauwe samenwerking van alle betrokken partijen, zowel op landelijk
als op regionaal niveau. Versterken van de volwasseneneducatieDe commissie-Ter Veld heeft aanbevolen het onderwijs in het Nederlands
als tweede taal (NT2) zowel in kwantitatieve als in kwalitatieve zin te versterken.
In het regeerakkoord is daarom aangekondigd dat de capaciteit van het NT2-onderwijs
zal worden uitgebreid, en dat de middelen voor het integratiebeleid
nieuwkomers en het NT2 zullen worden gebundeld.Inmiddels heeft het kabinet besloten om met ingang van 1996 extra middelen
toe te voegen aan de Volwasseneneducatie zowel ten behoeve van de inburgering
van nieuwkomers als ten behoeve van autochtonen en «oudkomers»
en om te kunnen voorzien in vervolgtrajecten. Voor dit doel is het budget
voor volwasseneneducatie met f 55 miljoen verhoogd ten opzichte van 1995. 1.3.2.3 WerkgelegenheidIn het regeerakkoord is geconstateerd dat de banengroei onvoldoende is
om het sterk groeiend aantal mensen dat zich op de arbeidsmarkt aandient te
kunnen voorzien van een baan. Een belangrijk deel van het nieuwe aanbod op
de arbeidsmarkt bestaat uit allochtonen.Het aantal in het arbeidsproces opgenomen leden van etnische minderheidsgroepen
is in het afgelopen jaar toegenomen met 15 000. Maar de relatieve arbeidsmarktpositie
van allochtonen heeft zich niet verbeterd. Bij een gelijkblijvend algemeen
werkloosheidspercentage van 8% bleef dat voor de grootste etnische minderheidsgroepen
in 1994 ten opzichte van 1993 gehandhaafd op 25%. Geconcludeerd moet worden
dat allochtonen hun achterstand op de arbeidsmarkt niet inlopen.De werkloosheid van de etnische minderheden concentreert zich vooral in
de vier grootste steden. Bijna de helft van de werklozen aldaar behoort tot
de minderheden. Het probleem van de ontbrekende aansluiting tussen vraag en
aanbod doet zich in deze steden het meest gevoelen, aan de rand waarvan veel
nieuwe werkgelegenheid ontstaat die buiten bereik van grote delen van de stadsbevolking
blijft. De onderkant van de arbeidsmarktIn het regeerakkoord is geconstateerd dat met name aan de onderkant van
de arbeidsmarkt een tekort is aan banen voor lager opgeleiden en het zijn
vooral de allochtonen die juist op dit segment van de arbeidsmarkt zijn aangewezen.
De werkloosheid van leden van etnische minderheden doet zich het meest schrijnend
voor in concentratiewijken van onze grotere steden, waarvan de bewoners toch
al weinig perspectief wordt geboden. Terecht stelt het Sociaal en Cultureel
Planbureau in zijn studie over Concentratie en Segregatie dat werkloosheid
noch veroorzaakt wordt, noch vereenzelvigd moet worden met het woonachtig
zijn in dit soort wijken. Dat neemt echter niet weg dat een aantal beleidsmaatregelen
om de werkloosheid te verlichten, zich kunnen richten op die wijken, n.l.
om daar werkgelegenheid te scheppen, o.m. door specifieke faciliteiten voor
de vestiging van bedrijven. Het kabinet beraadt zich op een beleid, gericht
op de stadseconomie van de grote steden.Het kabinet heeft in het afgelopen jaar een aantal maatregelen genomen
om de werkgelegenheid te vergroten, met name aan die onderkant van de arbeidsmarkt.
Het gaat om maatregelen die tot doel hebben de langdurige werkloosheid aan
te pakken. De eerste maatregel is het voornemen in de kabinetsperiode 40 000
banen voor langdurig werklozen te creëren in de sfeer van de zorg en
het toezicht. In 1995 moeten daarvan de eerste 5 000 banen gerealiseerd
worden. Het kabinet heeft vanwege de concentratie van de langdurige werkloosheid
in de vier grote steden bij deze nieuwe banen daar het accent gelegd: maximaal
70% van de nieuwe banen zal worden gecreëerd in de vier grote steden.Daarnaast is voor gemeenten en andere organisaties de mogelijkheid geschapen
om experimenten uit te voeren met het inzetten van uitkeringen.
Inmiddels zijn 57 experimenten voor 1995 en 1996 goedgekeurd. Hiermee kunnen
in totaal 20 000 banen voor langdurig werklozen worden geschapen, vooral
in de marktsector. Van deze 20 000 banen zullen er 7 000 in de vier
grote steden tot stand worden gebracht. Van de ingediende projecten richten
zich een aantal specifiek op minderheden. Te noemen vallen de projecten Samen
Werken (1994: 1200 werkervaringsplaatsen), het banenplan voor Turken en Marokkanen
van Stichting IVIO (750 banen) en een project van Emplooi (750 banen) voor
vluchtelingen en asielgerechtigden.Verder heeft het kabinet besloten om het via lastenverlichting voor werkgevers
aantrekkelijk te maken om nieuwe banen te scheppen vooral in de laagste loonschalen. Vrouwen op de arbeidsmarktHet SCP heeft in juni van dit jaar in de serie Sociale Atlas van de Vrouw,
deel 3 uitgebracht waarin de positie van de allochtone vrouwen wordt beschreven.
In deze studie wordt bekeken of de positie van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen
(sterk) verschilt en zo ja, op welke punten, van die van autochtone vrouwen
en in vergelijking met mannen uit etnische minderheidsgroepen. Tevens wordt
de differentiatie tussen vrouwen uit de verschillende groepen belicht.In de verschillende hoofdstukken worden de terreinen arbeid en onderwijs
behandeld. Daarnaast vormt gezinsvorming een belangrijk thema.Het SCP constateert
dat er nog steeds sprake is van een zogenaamde «dubbele achterstand»:
vrouwen uit etnische minderheidsgroepen verkeren in een achterstand ten opzichte
van autochtone vrouwen maar ook ten opzichte van mannen uit hun eigen etnische
groepering. Wel is hun positie in de loop van de jaren veranderd. Vrouwen
uit de tweede generatie, dus zij die in Nederland geboren zijn, of op zeer
jonge leeftijd naar Nederland gemigreerd zijn, verkeren in een betere positie
dan vrouwen uit de eerste generatie.Dit wordt allereerst veroorzaakt door hun onderwijsprestaties: zonder
uitzondering zijn deze hoger in de tweede dan in de eerste. Ten opzichte van
jongens hebben meisjes vaak wat betere leerprestaties maar dit komt overeen
met het leerpatroon dat ook autochtone meisjes en jongens vertonen.In het voortgezet onderwijs verschillen de leerprestaties tussen meisjes
en jongens uit etnische groeperingen niet veel. Als de meisjes al iets beter
scoren kan dat ook worden veroorzaakt doordat zij minder uitval scoren dan
jongens. Dit is deels aanwijsbaar door het diplomabezit: hoewel lager dan
dat van autochtone meisjes ligt het duidelijk hoger dan onder jongens.Ook de participatie van Turkse meisjes in het hoger onderwijs ligt hoger.De arbeidsparticipatie van Turkse en Marokkaanse vrouwen is veel lager
dan die van autochtone vrouwen. Belangrijke elementen bij een hogere arbeidsparticipatie
van Turkse en Marokkaanse vrouwen zijn verblijfsduur, het behoren tot de tweede
generatie en het onderwijs hebben gevolgd in Nederland.Ook is een groot verschil te noteren tussen vrouwen uit de verschillende
etnische groepen: Surinaamse en Antilliaanse vrouwen participeren evenveel –
en soms meer – dan autochtone; Turkse en Marokkaanse vrouwen veel minder
(netto participatiegraad van autochtone vrouwen ligt op 43%, van Surinaamse
op 38%, van Antilliaanse op 36%, van Turkse op 18% en van Marokkaanse op 9%).Een belangrijke oorzaak hiervan is de bevolkingsopbouw: een groot deel
van de bevolking uit etnische groeperingen is van jonge leeftijd. Vrouwen
uit etnische groeperingen hebben een lage huwelijksleeftijd (vooral
Turkse en – nog meer – Marokkaanse): van de Turkse meisjes tussen
15–19 jaar is één-derde reeds gehuwd.Als zij zich op latere leeftijd op de arbeidsmarkt begeven hebben zij
een flinke achterstand: een lagere opleiding, de verantwoordelijkheid voor
een of meerdere kinderen, en weinig werkervaring. Specifiek arbeidsmarktbeleidIn 1990 kwamen de partners in de Stichting van de Arbeid een forse inspanning
ter verbetering van de arbeidsmarktpositie van allochtonen overeen («zestigduizend
banen plan»). Uit de interim-evaluatie van dit akkoord blijkt dat er
wel een groei van de werkgelegenheid van etnische minderheden heeft plaatsgevonden.
Maar deze groei is verre van voldoende om de toename van de allochtone beroepsbevolking
op de arbeidsmarkt op te nemen. Eind '95, begin '96 zal de eindevaluatie van
het akkoord «Meer werk voor minderheden» plaatsvinden.De Wet Bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen (WBEAA), mede
bedoeld om de uitvoering van dit Akkoord te ondersteunen, is vanaf 1 juli
1994 van kracht. Deze tijdelijke wet is een belangrijk instrument om werkgevers
en werknemers bewust te maken van de positie van allochtonen op de arbeidsmarkt
in het algemeen en binnen bedrijven en instellingen in het bijzonder. Doel
van de wet is werkgevers te stimuleren allochtonen meer kansen op werk te
bieden, zodanig dat de achterstandspositie van allochtonen vermindert en op
den duur verdwijnt.De tenuitvoerlegging van deze wet stelt de regering thans nog teleur.
De regering houdt vast aan de uitgangspunten en de doelstelling van deze wet.
Zij heeft hiervoor ook steeds steun van de Tweede Kamer gekregen. Wel is zij
bereid die aanpassingen in het uitvoeringstraject aan te brengen die noodzakelijk
zullen blijken. Daarbij zal de evaluatie van de wet, welke in het komend jaar
wordt tegemoet gezien, zeker een rol kunnen spelen.Ook de overheden zijn werkgever. De overheden waren de eerste om door
positieve actie de kansen van leden van etnische minderheden op een vaste
baan te bevorderen. De rijksoverheid heeft dat vanaf 1987 vormgegeven in het
EMO-plan («Etnische Minderheden bij de Overheid») waarvan de tweede
fase in 1995 afloopt. Een eindrapport daarover zal de Kamer in 1996 bereiken.
Aan een derde fase van dit EMO-plan bestaat thans geen behoefte meer, aangezien
erop gerekend mag worden dat in de WBEAA een krachtiger, wettelijk instrument
is geschapen om de werkgelegenheid van allochtonen bij de rijksoverheid te
bevorderen.Inmiddels hebben alle departementen hun rapportages over de uitvoering
van de WBEAA bij de Kamer van Koophandel gedeponeerd. Met 3,2% geregistreerde
allochtonen ligt het percentage van het Rijk onder het landelijk percentage
van 4.Om een goede uitvoering van de WBEAA in de overheidssector verder te bevorderen –
zoals de Tweede Kamer bij motie van juni jl. heeft gevraagd – heb ik
mij per brief gewend tot de Hoge Colleges van Staat, de provincies, gemeenten
en waterschappen, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen. In die brieven
heb ik hen erop gewezen dat Kamer en kabinet het niet acceptabel vinden indien
zij niet ook hun voorbeeldfunctie voor een adequate uitvoering van deze wet
zouden vervullen. Aan hen is verzocht de uitvoering van de WBEAA voortvarend
ter hand te nemen.Ook heb ik gemeenten, provincies en unie van waterschappen per circulaire
geïnformeerd over de randvoorwaarden waaraan een voorkeursbeleid moet
voldoen, en hoe dit kan worden vormgegeven.Het doel van het kabinet is het vermijden van een ontwikkeling waarbij
de arbeidsmarktpositie van minderheden in de komende jaren geen voldoende
verbetering te zien geeft. Daarbij kan niet worden uitgesloten dat
ook instrumenten die nu nog als te verstrekkend worden gezien in het vizier
komen. 1.3.2.4 VeiligheidDe regering rekent het veiligheidsvraagstuk tot haar prioriteiten, zoals
uit het Regeerakkoord blijkt. Daarbij besteedt ze uitdrukkelijk ook aandacht
aan het verband tussen veiligheid en de positie van minderheden en wel met
de twee invalshoeken die reeds in de Contourennota waren geformuleerd: enerzijds
kan een slecht verlopende integratie in de Nederlandse samenleving leiden
tot crimineel gedrag, waardoor de daders nog verder van de samenleving verwijderd
raken; anderzijds gaat het om de bedreigde veiligheid van leden van minderheidsgroepen
door xenofobie, intimidatie en racisme.In het kader van het (integrale) veiligheidsbeleid heeft het kabinet prioriteit
gegeven aan het veiligheidsvraagstuk «jongeren en veiligheid».
Op basis van het advies van de commissie-Van Montfrans, die in haar advies
inzake Jeugdcriminaliteit apart aandacht besteedt aan jongeren uit minderheidsgroepen,
is een actieplan opgesteld zoals opgenomen in de Nota Veiligheidsbeleid 1995–1998
(TK vergaderjaar 1994–1995, 24 225, nrs. 1–2).Hierbij wordt op rijksniveau nauw samengewerkt tussen de ministeries van
Binnenlandse Zaken, van Justitie, van OCW, van VWS en van SZW.In de reactie op het advies van de commissie-Van Montfrans en in de eerste
Veiligheidsrapportage heeft het kabinet aangegeven hoe de veiligheid in wijken
en buurten van de grotere steden zal worden verbeterd. Hiervoor is ruim 240
miljoen beschikbaar voor de periode 1996 t/m 1999, die voor een belangrijk
deel zal worden ingezet in de negentien bij het Grote-Stedenbeleid betrokken
gemeenten.Ook zijn in het kader van het integraal veiligheidsbeleid een aantal kerntaken
geanalyseerd, die mede van belang zijn voor de positie van minderheden. Zo
zullen programma's worden ontwikkeld gericht op:– het terugdringen van de groeiende criminaliteit onder jongeren
door het bieden van perspectief in combinatie met een consequente en alerte
handhaving;– het maximaal vergroten van de bestuurlijke mogelijkheden om overlast
veroorzaakt door drugs, te bestrijden;– het vergroten van de veiligheid op straat en in wijken door uitbreiding
van het aantal toezichthouders.De uitvoering van het actieplan vindt bij voorrang plaats in het kader
van het Grote-Stedenbeleid. Op basis van het gesloten convenant worden met
deze steden actieprogramma's opgesteld waarin maatregelen zijn opgenomen die
betrekking hebben op preventie tot en met repressie van jeugdcriminaliteit.Er zullen in de loop van 1995 twee momenten van rapportage aan de Tweede
Kamer zijn: de staatssecretaris van Justitie zal rapporteren over de specifieke
strafrechtelijke aspecten en er zal een voortgangsrapportage over de interdepartementale
aanpak van het veiligheidsbeleid komen. 1.3.3. Bestrijding van discriminatieDiscriminatie vormt een bedreiging van het integratieproces. Ook in haar
Contourennota heeft de regering er op gewezen, dat mensen die worden gediscrimineerd
zich niet geaccepteerd zullen achten als volwaardig medeburger en daardoor
geremd zijn in hun bereidheid, snel te integreren in de Nederlandse samenleving.
Een effectief anti-discriminatiebeleid is dan ook van zo'n groot belang voor
de bevordering van de integratie en het voorkomen van marginalisering van leden van etnische minderheidsgroepen, dat in dit Jaaroverzicht daarop
dieper wordt ingegaan; dat treedt in de plaats van het bij eerdere Jaaroverzichten
in de bijlage opgenomen overzicht van maatregelen tegen discriminatie.Wat de strafrechtelijke aanpak van discriminatie betreft is de regering
van mening, dat strafbaarstelling een belangrijk signaal geeft aan (potentiële)
dader en slachtoffer. Nadat in vorige periodes de delictsomschrijvingen betreffende
discriminatie in het Wetboek van Strafrecht reeds waren aangescherpt en de
richtlijn van de Procureurs-Generaal over de behandeling van discriminatiezaken
was aangepast, lag de nadruk in de verslagperiode op het vergroten van de
deskundigheid bij politie en Openbaar Ministerie. Uitgangspunt daarbij was,
dat verbetering in de opname van aangiften van discriminatie bij de politie
tot gevolg zal hebben, dat meer bruikbare processen-verbaal het Openbaar Ministerie
bereiken, zodat dit meer zaken kan aanpakken. Een snelle, effectieve en zichtbare
aanpak kan op zijn beurt de aangiftebereidheid, die momenteel nog gering is,
vergroten. Er zijn enkele symposia georganiseerd over de juridische mogelijkheden
voor de bestrijding van rechts-extremisme. Inzet van de studiedagen was de
deskundigheidsbevordering onder de genoemde doelgroepen: gezien de opkomst
tijdens deze dagen is deze doelstelling ruimschoots gehaald.In 1996 zal op deze weg worden voortgegaan. Zo zullen er weer enkele studiedagen
worden georganiseerd voor leden van de rechterlijke macht, in het bijzonder
voor de staande magistratuur, en voor politie-functionarissen. In de basisopleiding
voor politiepersoneel wordt bovendien nadrukkelijk aandacht besteed aan discriminatiebestrijding.Om discriminatie en xenofobie te voorkomen en waar nodig te bestrijden
is meer nodig dan een rechtsinstrumentarium. Voorlichting is van groot belang.
Zo zijn in het kader van de actie van de Raad van Europa tegen racisme en
vreemdelingenhaat in al zijn Lid-Staten nationale comités opgericht.
In Nederland staat een dergelijke comité onder het voorzitterschap
van drs. E. H. T. M. Nijpels. Extremistische stromingenOnlangs zijn de landelijke uitgangspunten voor de aanpak van rechts-extremisme
in het college van Procureurs-Generaal vastgesteld. Daarin is onder meer bepaald,
dat in beginsel in alle gevallen proces-verbaal dient te worden opgemaakt
tegen discriminatoire uitingen van extreem rechts en dat er gewerkt zal worden
aan netwerkvorming van discriminatie-officieren ten behoeve van overleg en
informatie-uitwisseling. Het college van PG's heeft besloten het Stafbureau
van het OM in Den Haag te laten fungeren als coördinatiepunt voor de
strafrechtelijke aanpak. Iedere keer dat het OM met een discriminatoire uiting
wordt geconfronteerd, wordt dat gemeld aan het Stafbureau. Elk arrondissementsparket
kent een «discriminatie-officier» die belast is met de behandeling
van discriminatiezaken. Deze komen regelmatig bijeen om overleg te voeren
en kennis uit te wisselen. Dit zal een effectieve vervolging van discriminatoire
handelingen zeker ten goede komen.De ministeries van Binnenlandse Zaken en van Justitie hebben gezamenlijk
een handleiding opgesteld waarin de juridische mogelijkheden voor de bestrijding
van rechts-extremisme vermeld staan. Over dit onderwerp zijn diverse symposia
georganiseerd. 1.3.4 De Europese dimensie van het integratiebeleid etnische
groepenIn het kader van de Europese Unie is gewerkt aan initiatieven ter bestrijding
van racisme en xenofobie. De adviescommissie «racisme en xenofobie»
(de z.g. commissie-Kahn; voor Nederland als lid drs. E. van Thijn), die in
de vorige verslagperiode op Frans-Duits initiatief in het leven was geroepen,
heeft inmiddels een Eindrapport het licht doen zien. Daarin bepleit de commissie
o.a. een wijziging van het Verdrag van Maastricht waarin wordt vastgesteld
dat de Gemeenschap de competentie heeft om maatregelen tegen racisme en vreemdelingenhaat
te initiëren. Daarnaast doet de commissie-Kahn voorstellen ter zake van
justitie en politie, vrij verkeer, werkgelegenheid, onderwijs en informatie,
communicatie en media, alsook inzake een Europees waarnemingscentrum voor
uitingen van racisme en vreemdelingenhaat; met betrekking tot dit laatste
onderdeel heeft de Europese Top van Cannes de commissie-Kahn opgedragen, in
nauwe samenwerking met de Raad van Europa de haalbaarheid ervan te onderzoeken.De regering beziet een voorstel voor een verdragsbepaling met betrekking
tot racisme en vreemdelingenhaat als door de commissie voorgesteld in te brengen
tijdens de Intergouvernementele Conferentie (IGC) van 1996. De andere voorstellen
van de commissie zullen op hun bruikbaarheid worden bezien. Europees integratiebeleidEen effectieve bestrijding van rassendiscriminatie kan niet los worden
gezien van de totstandkoming van een Europees integratiebeleid. Nadat in de
vorige verslagperiode in het kader van de samenwerking inzake Justitie en
Binnenlandse Zaken (JuBi-pijler) reeds resoluties waren aangenomen inzake
de harmonisatie van de toelating voor lang verblijf van werknemers en gezinsherenigers,
zijn in deze periode soortgelijke resoluties gevolgd over studenten en degenen
die een zelfstandige beroepsactiviteit uitoefenen. In deze resoluties hebben
de Lid-Staten de intentie uitgesproken deze categorieën derdelanders
bepaalde aanspraken in verband met hun verblijf toe te kennen.Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan een gemeenschappelijk optreden
ten behoeve van langverblijvende derdelanders. Overwogen wordt ondermeer hen
te vrijwaren tegen lichtvaardige uitzetting en bestudeerd worden de mogelijkheden
om hun toegang te verruimen tot de arbeidsmarkt en tot de sociale zekerheid.
Ook wordt overwogen de toekenning van een bepaalde vorm van circulatierecht,
waarbij de verblijfstitel voor de ene Lid-Staat als een visum voor de andere
zal gelden. Het voorstel voor deze gemeenschappelijke actie, dat door het
Franse voorzitterschap is ingediend, is van begin af aan van Nederlandse zijde
ondersteund.In verband met de IGC worden de aanbevelingen uit de Mededeling van de
Commissie over Immigratie en Asielbeleid (het zogenaamde Flynn-rapport) nader
bezien. Het gaat daarbij onder andere om de toekenning van een vast verblijfsrecht,
het zetten van stappen om de doelstelling van vrij verkeer op termijn te realiseren
en het wegnemen van nationaliteitsgebonden voorwaarden uit de wetgeving. Tevens
zal worden bezien in hoeverre de ontwikkeling van een Europees integratiebeleid
kan worden opgedragen aan een apart gremium binnen de Europese Unie. De Raad van EuropaIn het kader van de Raad van Europa zijn drie initiatieven het vermelden
waard. Het Europese Handvest voor Streektalen of Talen van Minderheden is
thans ter goedkeuring in parlementaire behandeling genomen. Binnen dit Handvest
is ook aandacht besteed aan de positie van de talen van Sinti- en Roma-zigeuners.Voorts heeft ons land het Kaderverdrag voor de Bescherming van Nationale
Minderheden getekend; aanbieding aan de Tweede Kamer is thans in voorbereiding.Tenslotte heeft Nederland actief meegewerkt aan een commissie van de Raad
van Europa voor de bestrijding van racisme en xenofobie; inmiddels is besloten
deze commissie om te vormen tot een permanente instelling en databank op dit
terrein.De positie van migrantenvrouwen heeft sinds 1994 ook de aandacht van de
Raad van Europa. In 1994 heeft de Raad een Joint Specialist Group on Migration,
Cultural Diversity and Equality of Women and Men opgericht. Dit is een samenwerkingsverband
van twee intergouvernementele commissies van de Raad van Europa, namelijk
de Europese commissie migratie (CDMG) en de Europese commissie voor gelijkheid
tussen vrouwen en mannen.De Raad heeft op 15 maart 1995 een aanbeveling (no 1261) aangenomen met
een aantal voorstellen om het integratiebeleid van de ontvangende landen beter
aan te laten sluiten bij de specifieke behoeften en problemen van migrantenvrouwen.
De meeste van deze voorstellen zijn al onderdeel van lopend Nederlands beleid. 1.3.5 RemigratieIn mei jl. heeft de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken verzocht om
een actuele stand van zaken inzake de beide remigratieregelingen en om een
reactie op het SER-advies over het remigratiebeleid uit 1991. Het kabinet
beraadt zich thans op een nieuw te voeren remigratiebeleid, de doelgroepen
van dat beleid en de faciliteiten die daarvoor beschikbaar zouden moeten zijn.
Daarbij worden de aanbevelingen uit het advies van de SER betrokken. Naar
verwachting zal het kabinet nog dit jaar de Kamer kunnen informeren over de
hoofdlijnen van het te voeren remigratiebeleid. Intussen blijven de beide
bestaande remigratieregelingen van kracht. 1.4 Met het oog op het komend jaarEr zijn vorderingen gemaakt bij het aanbod van inburgeringstrajecten voor
nieuwkomers. In goed overleg met Uw Kamer, met gemeenten en ondersteunende
instellingen zijn de nodige bouwstenen verzameld om tot een sluitende aanpak
te komen. Met ingang van 1996 wordt de nieuwe regeling voor de inburgering
van kracht. Met de gemeenten is overeengekomen dat zij in 1996 aan maximaal
19 215 nieuwkomers een inburgeringscontract zullen aanbieden. Het kabinet
werkt thans aan een notitie over inburgering die belangrijke keuzen bevat
voor de verdere vormgeving van het beleid. Na overleg met de Kamer over deze
notitie, zal een wetsvoorstel op de inburgering worden aangeboden.Met het convenant met de vier grote steden zijn er nieuwe mogelijkheden
geschapen voor een krachtig herstel van onze grote steden. Het gaat erom nu
een maximale inspanning te leveren om met name ook de jongeren van de grotere
minderheidsgroepen meer perspectief te geven op een volwaardige deelname aan
het maatschappelijke en economische leven van de stad. Het Grote-Stedenbeleid
is ook in het kader van het integratiebeleid etnische groepen een speerpunt
van kabinetsbeleid.In dit kader zullen wegen gevonden moeten worden zodat de deelname van
met name tweede generatie jongeren in de grotere steden aan onderwijsvoorzieningen
en de arbeidsmarkt gewaarborgd is. Achterstanden moeten zo vroeg mogelijk
worden voorkomen en aangepakt. Daarnaast is het van het grootste belang dat
uitval uit onderwijsvoorzieningen wordt tegengegaan. Er zal een verhoogde
aandacht zijn voor drie cruciale momenten te weten: de overgang van voorschoolse
opvang naar het basisonderwijs; de overgang van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs en de overgang van het onderwijs naar de
arbeidsmarkt.Voor het komende jaar is als derde bijzondere aandachtspunt te letten
op de ontwikkelingen in de Europese Unie. In het voorjaar 1996 zal door middel
van een intergouvernementele conferentie het Verdrag van Maastricht herzien
worden. De integratie van zich op het grondgebied van de Unie gevestigd hebbende
personen die nog onderdaan zijn van een derde land, kan immers niet beperkt
blijven tot de eigen landsgrenzen, maar heeft een de Unie omspannend karakter.
Daarom zal de Unie zich in een geactualiseerd Verdrag van Maastricht daarvoor
open moeten stellen en de acceptatie van nieuwe medeburgers moeten bevorderen
door discriminatie en racisme te voorkomen en effectief te bestrijden.Het kabinet neemt zich voor, het komende jaar ook te benutten om systematisch
een aantal kernaspecten die verbonden zijn met een multiculturele samenleving
aan de orde te stellen. Daarover is in de Tweede Kamer reeds diepgaand van
gedachten gewisseld tijdens het z.g. Interpellatiedebat van 22 maart jl.Om de vele maatschappelijke, economische en culturele kanten van dit complexe
vraagstuk te belichten zal de minister van Binnenlandse Zaken, cq. de staatssecretaris
van Justitie, in dit nieuwe parlementaire jaar een aantal ronde-tafelgesprekken
organiseren met als doel een breed samengestelde kring van deelnemers te betrekken
bij een evaluatie van het huidige beleid en en het ontwikkelen van ideeën
voor nieuwe beleidsinitiatieven.In die gesprekken zullen met name de thema's integratie en discriminatie
(op initiatief van de minister van Binnenlandse Zaken), en immigratie en illegaliteit
(op initiatief van de staatssecretaris van Justitie) aan de orde worden gesteld.
Elk thema moet precies worden ingevuld en tegelijk voldoende ruimte bieden
om alle in aanmerking komende aspecten aan bod te laten komen.De ronde-tafelgesprekken over deze onderwerpen zullen terdege worden voorbereid
en bij de uitnodiging van deelnemers zal zorg gedragen worden voor een brede
schakering van deskundigheden en opvattingen uit de diverse geledingen van
onze samenleving. Van elk gesprek zal een verslag worden opgemaakt en verspreid.
Na ommekomst van deze gesprekken zal de minister van Binnenlandse Zaken, cq.
de staatssecretaris van Justitie de Tweede Kamer informeren over de conclusies
en aanbevelingen waartoe deze hebben geleid.Het kabinet is van oordeel dat door middel van openhartige gesprekken
tussen politiek en maatschappelijke organisaties helderheid geschapen wordt
over de werkelijke implicaties van een multiculturele samenleving, alsmede
over de reikwijdte van het politiek handelen bij de totstandkoming daarvan
en over hetgeen zich aan de beïnvloeding door de politiek onttrekt. Aldus
kan de burger duidelijkheid verschaft worden over de positie, de mogelijkheden
en onmogelijkheden van overheden. Tegelijk zal op deze wijze zichtbaar worden
dat iedere ingezetene van dit land, of hij nu tot de traditionele meerderheid
behoort dan wel zich pas recent hier gevestigd heeft, een onvervreemdbare
eigen verantwoordelijkheid heeft voor de inrichting van een samenleving waarin
ieder tot zijn of haar recht kan komen. 2. ONDERWIJS- EN CULTUURBELEID 2.1 InleidingIn het voorgaande hoofdstuk zijn de beleidskaders geschetst waarbinnen
het onderwijsbeleid aan allochtone leerlingen en studenten in deze kabinetsperiode
vorm zal krijgen. In de nu volgende paragrafen zal per onderwijssector een
specifiekere beschrijving worden gegeven van de stand van zaken, waarbij primair
en voortgezet onderwijs waar mogelijk in verband met de overeenkomst in regelingen
gezamenlijk zullen worden behandeld. Achtereenvolgens zullen aan de orde komen
het primair onderwijs en de eerste fase van het voortgezet onderwijs, het
secundair beroepsonderwijs, de volwasseneneducatie, het hoger onderwijs, en
tenslotte het cultuurbeleid. 2.2 Primair onderwijs en eerste fase van het voortgezet
onderwijsIn het Regeerakkoord is aangekondigd dat de lokale overheid een centrale
rol zal krijgen bij de coördinatie van het achterstandenbeleid.Motieven hiervoor zijn gelegen in de onderkenning dat het terugdringen
van onderwijsachterstanden het best kan geschieden via een samenhangende aanpak
tussen onderwijsvoorzieningen en andere voorzieningen die zich bezighouden
met de begeleiding van jeugdigen met problemen zoals het welzijnswerk, instellingen
voor (geestelijke) gezondheidszorg en instellingen voor jeugdhulpverlening.
Om een samenhangende aanpak te realiseren is coördinatie onontbeerlijk.
Deze kan het beste gebeuren op het niveau waarop samenwerking in het algemeen
plaatsvindt: het lokale niveau. Vanuit die optiek zal aan de gemeente een
regierol voor het bestrijden van onderwijsachterstanden op lokaal niveau worden
toegekend.In het kader van de bestuurlijke verhoudingen heeft staatssecretaris Netelenbos
overleg gevoerd over de rol van de gemeenten met de accoordpartners uit het
Schevenings Beraad, met de VNG en met het Landelijk Beraad OVG. Op 27 juni
1995 is vervolgens de nota «Lokaal Onderwijsbeleid» gepubliceerd.
In deze nota wordt ingegaan op de verhouding tussen de Rijksoverheid en de
gemeenten op verschillende deelterreinen, waaronder het achterstandenbeleid.
In de nota zijn een aantal goede voorbeelden opgenomen ten aanzien van de
bovenschoolse aanpak bij de bestrijding van onderwijsachterstanden. Stand van zakenIn de recent gepubliceerde notitie over het onderwijsvoorrangsbeleid getiteld
«Verwachtingen en realiteit kruipen naar elkaar toe» (Kloprogge
e.a., maart 1995) staan de OVB-onderzoeksresultaten van de laatste jaren centraal
en wordt tevens in grote lijnen de ontwikkeling vanaf 1986 geschetst. In het
hiernavolgende komt de stand van zaken in achtereenvolgens het primair en
het voortgezet onderwijs aan de orde. De positie van de allochtone leerlingen op de basisschoolOnderzoeksresultaten van de tweede en derde meting van het onderwijsvoorrangsbeleid
ondersteunen de eerdere herijking van het gewicht 1.25. Leerlingen van wie
één van beide ouders een opleidingsniveau meer dan lbo-niveau
heeft, presteren beter dan leerlingen van wie beide ouders maximaal lbo hebben
gehaald. Deze leerlingen presteren – onder andere op taal en rekenen –
echter weer beter dan de huidige 1.9-leerlingen die ver onder het landelijk
gemiddelde scoren.Inspanningen voor allochtone leerlingen blijven nodig nu uit recent onderzoek
opnieuw is gebleken, dat hoewel kleine verbeteringen zichtbaar zijn bij 1.9-leerlingen
op de gebiedsscholen, de onderwijsprestaties van de doelgroep van het achterstandsbeleid
nog steeds achterblijven bij de gemiddelde taal- en rekenprestaties in het
basisonderwijs. Daarbij blijkt een zeer kleine groep Turkse en Marokkaanse
1.9-leerlingen succesvol te zijn. Ook onderzoeksresultaten van
longitudinaal onderzoek wijzen in deze richting.Voor wat betreft de doorverwijzing van allochtone leerlingen naar het
speciaal onderwijs kan geconstateerd worden dat deze niet hoger is, maar gelijk
aan de verwijzing bij autochtone leerlingen.In de derde meting van het OVB wordt geconstateerd dat de risicogroepen,
met name Turkse en Marokkaanse leerlingen, niet alleen een achterstand vertonen
in termen van prestaties op taal en rekenen. Ook in sociaal-emotioneel opzicht
is de situatie van deze leerlingen problematischer. De sociale positie van
Turkse en Marokkaanse leerlingen is in het algemeen zwak, ook in vergelijking
met Surinaamse en Antilliaanse leerlingen.In het Schevenings Beraad is afgesproken dat de inzet van de achterstandsmiddelen
dient te geschieden in overeenstemming met het lokaal achterstandsplan. Meer
dan de helft van de voorrangsscholen blijkt de extra middelen als gewone basisformatie
in te zetten. Hoewel veel scholen met achterstandsleerlingen inmiddels een
leerlingvolgsysteem hebben, blijken de extra middelen onvoldoende te worden
aangewend voor effectieve achterstandsbestrijding. Er wordt nog onvoldoende
gedifferentieerd les gegeven. Schoolkenmerken die van belang zijn voor onderwijsprestaties
van leerlingen zoals nadruk op basisvaardigheden, hoge aspiraties van leerlingen,
samenwerking tussen leraren en een gericht huiswerkbeleid blijken nog zeer
beperkt te worden toegepast. Taal- en rekenscores in het primair onderwijsDe derde meting (1992/1993) laat een duidelijke trend zien. Leerlingen
op de scholen in onderwijsvoorrangsgebieden hebben hun achterstand iets ingelopen,
m.n. de 1.9 leerlingen op de gebiedsscholen. Bij nadere bestudering is gebleken
dat de verbeterde prestaties grotendeels worden verklaard uit de langere verblijfsduur
van deze leerlingen in Nederland, en het beduidend lagere percentage zij-instromers
in 1992, vooral van Turkse en Marokkaanse leerlingen. In onderstaande tabel
zijn de toetsscores op taal en rekenen van de drie metingen bijeen gebracht.
 Tabel 2.1. Toetsprestaties naar wegingsfactor in 1988,
1990 en 1992; groep 4, 6 en 8 (gemiddelden; landelijk gemiddelde is 50)  wegingsfactor 1.9 wegingsfactor
1.25wegingsfactor 1.00  198819901992198819901992198819901992taal         grp
441.441.340.848.548.648.651.852.252.6grp 641.742.041.648.048.448.252.452.452.5grp 840.140.840.548.348.448.252.452.852.7          rekenen          grp 444.144.344.748.648.748.751.351.651.8grp 643.444.443.948.148.448.452.251.852.3grp 843.043.343.147.948.048.052.252.652.2Effectieve school- en klaskenmerken voor achterstandsleerlingenUit de analyses van de grootschalige gegevensbestanden is een aantal effectieve
kenmerken van scholen naar voren gekomen. De meest opvallende zijn:– de hoeveelheid tijd die aan taal wordt besteed hangt positief
samen met de taalprestaties in leerjaar 6; – remedial teaching is van belang voor de taalprestaties van groep
6 en 8 (geldt alleen voor referentiescholen en formatiescholen);– klassikale instructie blijkt op alle drie de groepen scholen voor
rekenen in groep 8 effectiever te zijn dan werken in niveaugroepen;– voor rekenprestaties in groep 6 en 8 is de frequentie waarmee
huiswerk wordt gegeven van belang.Uit vergelijkend onderzoek van effectieve en minder effectieve scholen
blijkt dat leraren op effectieve scholen zich niet onderscheiden van andere
leraren in de wijze van lesgeven in taal. De verschillen zitten in de tijd
en de gelegenheid die leerlingen krijgen om te leren. Leerlingen op effectieve
scholen krijgen iets meer instructie, meer tijd voor verwerking en meer gelegenheid
tot het afmaken van werk. Verder krijgen ze meer huiswerk en positieve «feedback»
en zijn klasmanagement en -klimaat beter.Wat het taalbeleid betreft wijken effectieve scholen ook af: er wordt
meer tijd aan taalonderwijs besteed; de basisvaardigheden taal, lezen en rekenen
krijgen meer accent; er wordt vaker hulp buiten de reguliere les gegeven;
NT2-onderwijs is geïntegreerd in het reguliere taalonderwijs.In algemene zin wijken effectieve scholen af doordat deze: een grotere
nadruk leggen op basisvaardigheden, vaker einddoelen hebben geformuleerd,
vaker standaardtoetsen afnemen en een duidelijk huiswerkbeleid hebben. Rol en betrokkenheid van de ouders in primair en voortgezet
onderwijsEerste ervaringen wijzen uit dat een belangrijk element van invloed op
de prestaties van allochtone leerlingen de mate van ouderbetrokkenheid bij
de school en het onderwijs is. Bij een deel van de goed presterende Turkse
en Marokkaanse leerlingen blijkt dat de ouders meer belangstelling tonen voor
schoolse zaken en vaker reageren op prestaties dan de ouders van minder goed
presterende leerlingen.Kenmerken die positief samenhangen met de prestaties komen in gezinnen
van OVB-doelgroepleerlingen minder voor. Ouders van doelgroepleerlingen doen
minder aan taalstimulering (voorlezen, woord- en klankspelletjes, het leren
van liedjes en rijmpjes) dan ouders van niet-doelgroepleerlingen.Kinderen die naar voorschoolse opvang zijn geweest halen betere taalprestaties.
Allochtone ouders maken hiervan veel minder gebruik dan autochtone ouders.
Opvallend is dat de Marokkaanse en Turkse kinderen het meest profiteren van
het positieve effect op de taalprestaties van voorschoolse opvang. Scholen
betrekken de ouders vooral bij zaken als op tijd komen, verzuim etc.; over
inhoudelijke zaken zijn aanzienlijk minder afspraken gemaakt, bijv. over de
(leer)tijd die de school aan de vakken besteedt en de minimumdoelen die de
school nastreeft. Ook in het voortgezet onderwijs is de ouderbetrokkenheid
een belangrijke factor in het schoolsucces van de leerlingen.Om de betrokkenheid van ouders (met name moeilijk bereikbare ouders, waaronder
allochtone ouders) bij het onderwijs te stimuleren is OCenW, gezamenlijk met
de Rijksvoorlichtingsdienst, gestart met de voorbereidingen van een landelijke
campagne «Participatie in het onderwijs». De campagne richt zich
zowel op scholen en andere betrokkenen van het primair en voortgezet onderwijs
als ook op ouders en minderhedenorganisaties. In het voorjaar 1996 zal de
campagne van start gaan. Naast praktische brochures voor scholen en ouders
wordt audio-visueel materiaal in verschillende talen ontwikkeld. Voorschoolse vorming en aansluiting onderbouw basisonderwijsIn vervolg op het advies van de commissie Allochtone leerlingen in het
onderwijs, waarin gepleit werd voor een versterking van de aandacht vanuit
het onderwijs voor de voorschoolse periode ter voorkoming van achterstanden
bij OVB-kinderen, is door de bewindslieden van OCenW en VWS een gezamenlijke
uitwerkingsnotitie geschreven. Deze notitie is in februari 1994 aan de Tweede
Kamer toegezonden. Een van de gezamenlijke maatregelen is de instelling van
de commissie (Voor)schoolse Educatie geweest.In maart 1994 heeft deze commissie, onder voorzitterschap van prof. dr.
G.W. Meijnen, advies uitgebracht over bestaande centrumgerichte programma's
voor kinderen van drie tot en met zes jaar uit de doelgroep van het onderwijsvoorrangsbeleid.Op 12 april 1995 is de kabinetsreactie op dit advies aan de Tweede Kamer
toegezonden. Het voornemen is in oktober 1995 te starten met vier experimenten
in OVB-lokaties waar de programma's High Scope van dr. D. Weikart en een Nederlandse
bewerking van het programma Succes for all, door het Cito, zullen worden beproefd.
In het schooljaar daarop zal een uitbreiding van het aantal lokaties plaatsvinden.
Voor de coördinatie van het traject zal een commissie worden ingesteld.De looptijd van de experimenten bedraagt vier jaar. Na de eerste tranche
van vier lokaties in oktober '95, zullen de experimenten in het schooljaar
96/97 met vier lokaties worden uitgebreid, gevolgd door nog eens vier lokaties
in het schooljaar 97/98.De vraag van gemeenten, scholen en onderwijsvoorrangsgebieden om aan High
Scope en CITO/Slavin deel te nemen is groter dan het aantal voorziene experimenten.
Daarom is door het ministerie van VWS het initiatief genomen om met het Nederlands
Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) een tiental gemeenten te selecteren
die aan een door het NIZW uit te voeren programma ter verbetering van de kwaliteit
in peuterspeelzalen zullen deelnemen. Op deze wijze wordt zo goed mogelijk
tegemoet gekomen aan de vraag van gemeenten. Schoolkeuze van allochtone leerlingen in het voortgezet
onderwijsDe ontwikkeling van de leerlingen uit minderheidsgroepen in het voortgezet
onderwijs is een geheel andere dan die van autochtone leerlingen. Het aantal
allochtone leerlingen is sinds het schooljaar '88/'89 gestegen met 50%, het
aantal autochtone leerlingen is in diezelfde periode gedaald met 12%. Het
aandeel van de allochtone leerlingen in het voortgezet onderwijs is gestegen
van 4,2% tot 7,2%. Tabel 2.2 Participatie aan het voortgezet onderwijs van
autochtone en allochtone leerlingen in de schooljaren 1993–1994 en 1994–1995 Schoolsoort1993–19941994–1995 all.leerlingenaut.leerlingenall.leerlingenaut.leerlingenivbo11 00839 76111 39940 140vbo17 816172 07919 547185 721avo22 463485 30822 612462 489overig08740860 totaal51 287698 02253 455689 210     Schoolsoort1993–19941994–1995 all.leerlingenaut.leerlingenall.leerlingenaut.leerlingenivbo21,6878,3222,1277,88 vbo9,3890,629,5290,48avo4,4295,584,6695,34 overig6,8493,167,2192,79     Schoolsoort1993–19941994–1995all.leerlingenaut.leerlingenall.leerlingenaut.leerlingen ivbo21,465,7021,285,82 vbo34,7424,6536,5026,95avo43,8069,5342,2267,10 overig0,000,130,000,12Ook de verdeling van de leerlingen uit culturele minderheden over de schoolsoorten
is geheel anders dan die van de autochtone leerlingen. Allochtone leerlingen
zijn oververtegenwoordigd in het ivbo en het vbo, en ondervertegenwoordigd
in het avo. De laatste jaren is deelname aan het avo licht gedaald, dit wordt
veroorzaakt door een toename van het aantal brugklassen avo/vbo die bij het
vbo worden geteld.Opvallend is de oververtegenwoordiging van cumi-leerlingen in het ivbo.
De stijging is de laatste jaren wel gestabiliseerd, maar toch is de kans om
in het ivbo te komen voor een allochtone leerling minimaal 4 maal hoger dan
voor een autochtone leerling. Tabel 2.3. Onderwijsdeelname in percentages in het vierde
leerjaar  avovboivboalle leerlingen70255 allochtone leerlingen,
geboren in Nld.583013 allocht. leerlingen, niet geboren
in Nld.423424 cohort 89 lagere sociale milieus58420De laatste jaren zijn er cijfers verzameld op het individuele niveau.
Daardoor is het voor het eerst mogelijk om uitspraken over bijvoorbeeld de
schoolsoort waarin leerlingen zich bevinden te koppelen aan individuele leerlinggegevens
zoals geboortedatum en aankomst in Nederland. In het rapport «VO in
cijfers 1993» (ISBN 90 34 63102 8) is een vergelijking gemaakt
van de leerlingtelling in het voortgezet onderwijs (vierde leerjaar) met de
verdeling van leerlingen in het vierde leerjaar van het CBS-cohort en de gegevens
uit de CuMi-registratie. Deze vergelijking resulteert in de bovenstaande tabel
2.3.Uit deze tabel blijkt dat de schoolkeuze van cumi-leerlingen die in Nederland
geboren zijn «beter» is dan de schoolkeuze van die leerlingen
die op latere leeftijd in Nederland zijn aangekomen. De verdeling over de
schoolsoorten lijkt veel op die van de Nederlandse leerlingen uit de lagere
sociale milieus.Op de langere termijn bezien zijn de onderwijskansen van leerlingen uit
lagere milieus ten opzichte van leerlingen uit hogere milieus duidelijk toegenomen,
zo blijkt uit een vergelijking van vier cohorten leerlingen (Bakker en Cremers,
1994).In het kader van de OVB-evaluatie is vanaf 1989 een cohort leerlingen
in het voortgezet onderwijs gevolgd (Suhre, 1994). Na vier jaar voortgezet
onderwijs blijkt er een groot verschil in onderwijspositie te bestaan tussen
enerzijds de doelgroepleerlingen van het OVB en anderzijds de overige leerlingen.
De verschillen ontstaan vooral bij de overgang van het basis naar het voortgezet
onderwijs en bij die van het eerste naar het tweede leerjaar.Turkse, Marokkaanse en Surinaamse leerlingen hebben de meest ongunstige
onderwijspositie. Zowel de notitie van Kloprogge als ook het SCP-rapport bevestigen
dat de onderwijspositie van allochtone meisjes niet achterblijft bij die van
allochtone jongens.Niet alleen in onderwijspositie, maar ook in vakkenpakketten doen zich
verschillen voor tussende doelgroep- en niet-doelgroepleerlingen van het OVB.
De verschillen in onderwijspositie in het voortgezet onderwijs worden vooral
verklaard door het opleidingsniveau van de ouders en door de voorgaande schoolperiode
(Driessen en Van der Werf, 1994). De uitval van allochtone leerlingen (vooral van jongens) is aanzienlijk
hoger dan die van Nederlandse leerlingen. Vooral het aantal Marokkaanse uitvallers
is hoog. Allochtone meisjes vallen minder uit dan allochtone jongens, althans
in deze eerste vier jaar van het voortgezet onderwijs. De effectiviteit van het OVB mag moeilijk te beoordelen zijn, wel is duidelijk
dat de onderwijspositie van allochtone leerlingen niet verslechtert. Er zijn
zelfs aanwijzingen dat deze positie beter wordt. De titel van het (jaarlijkse)
verslag over het OVB 1994 «Verwachtingen en realiteit kruipen naar elkaar
toe» (Kloprogge e.a., 1995) weerspiegelt de conclusie van de bevindingen.
Een zelfde conclusie komt naar voren uit de statistiek voor het voortgezet
onderwijs («VO in cijfers», 1993). Dezelfde tendens is zichtbaar
in het tweede OVB-cohort dat vanaf 1993 wordt gevolgd in het voortgezet onderwijs.
Allochtone leerlingen krijgen nu vaker hogere adviezen, gaan vaker naar hogere
vormen van voortgezet onderwijs en vertonen vaker een minder grote achterstand
op de vakken Nederlands en wiskunde (Mulder en Suhre, 1995). Hun positie is
nog niet rooskleurig, maar er vindt een beweging in de goede richting plaats. Voortijdig schoolverlatenJaarlijks verlaten ongeveer 12 500 leerlingen ongediplomeerd het
m.a.v.o of v.b.o. Hiervan zijn er ongeveer 5000 nog in de leerplichtige leeftijd.
In verband hiermee waren in 1994 de volgende gegevens van belang.Op 1 augustus 1994 trad een wijziging van de Leerplichtwet 1969 in werking.
Hiermee werd onder meer een impuls gegeven aan het gemeentelijk toezicht op
de leerplicht, door B en W te verplichten een ambtsinstructie vast te stellen
voor hun leerplichtambtenaren, alsmede jaarlijks aan de gemeenteraad verslag
uit te brengen over het gevoerde leerplichtbeleid. Voorts wordt het op beslissing
van de gemeente mogelijk voor leerlingen vanaf de leeftijd van 14 jaar duale
leerwegen aan te bieden (vervangende leerplicht).De uitvoering van de notitie «Een goed voorbereide start»,
die op 6 oktober 1993 door de Tweede Kamer werd besproken. Op grond hiervan
werd een regeling voor de regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC)
van kracht. De regeling strekt ertoe om op regionaal niveau een sluitende
aanpak van de melding, registratie en herplaatsing tot stand te brengen van
leerlingen die het onderwijs hebben verlaten voordat zij een minimale beroepskwalificatie
hebben verworven.Eveneens op grond van de notitie «Een goed voorbereide start»
werd een opdracht verleend voor de nationale expertisebundeling. De opdracht
houdt in het verzamelen, systematiseren en toegankelijk maken van de kennis
die er bestaat op het terrein van de bestrijding van voortijdig schoolverlaten.Wat betreft het thema «schoolverzuim en ongediplomeerd schoolverlaten»
uit het Landelijk Beleidskader Onderwijsvoorrang is uit onderzoek (De Wit
en Dekkers, 1994) gebleken dat het uitvalpercentage van allochtone meisjes
aanmerkelijk lager ligt dan dat van allochtone jongens (2,8 % jongens tegen
1,6 % meisjes binnen vier jaar voor wat betreft de zeer vroegtijdige schoolverlaters).
Tevens blijkt uit cijfers («Voortgezet onderwijs in cijfers»,
1993) dat het uitvalpercentage van leerlingen die in Nederland zijn geboren
en leerlingen die later in Nederland zijn gekomen, aanzienlijk verschilt.
Tabel 2.4 illustreert dit. In vergelijking met het landelijke uitvalpercentage van 2,7 liggen de
uitvalpercentages van de hier geboren allochtone leerlingen wel hoger, maar
de verschillen zijn beperkt. Tabel 2.4. Uitvalpercentage per generatie  Niet in
Nld geborenIn Nld. geboren Turkse leerlingen14,24,0Marokkaanse leerlingen13,26,7 Overige all. leerlingen22,37,7   Jongens17,26,1 Meisjes15,95,1(bron: «Voortgezet onderwijs in cijfers», 1993) Onderwijsvoorrangsbeleid en Landelijk BeleidskaderIn de twee jaren waarin het Landelijk Beleidskader Onderwijsvoorrang inmiddels
van kracht is geweest, waren voor het primair onderwijs met name de doelstellingen
inzake verbetering taalvaardigheid en verbetering eerste opvang van nieuwkomers
van belang. Voor het voortgezet onderwijs waren het verminderen van het schoolverzuim
en het terugdringen van het ongediplomeerd schoolverlaten van belang. De eerste
Evaluatie van het tot dusverre gevoerde beleid geeft wat deze onderwerpen
betreft geen aanleiding om de doelstellingen te veranderen; tussentijdse bijstelling
(voor 1997) zal dan ook niet plaatsvinden. Na 1997 zal een nieuw LBK op grond
van het eerdergenoemde wetsvoorstel volgen. Het korte-termijnbeleidVoor de korte termijn – tot 1997 – wordt het huidige beleid
voortgezet en waar mogelijk aangevuld en verbeterd. Het gaat daarbij om onderwijsvoorrangsbeleid,
NT2-beleid, eigen-taalonderwijs, de mogelijkheden om tot een opleiding voor
islamitische geestelijken in Nederland te komen, voortijdig schoolverlaten
en intercultureel onderwijs. Het lange-termijnbeleidRichtsnoer voor het lange-termijnbeleid op het gebied van het primair
en voortgezet onderwijs ten behoeve van doelgroepen vormt naast de definitieve
reactie van het vorige kabinet op het advies «Ceders in de tuin»
en het Schevenings Beraad Bestuurlijke Vernieuwing, het beleid dat het huidige
kabinet van meet af aan heeft voorgestaan, namelijk om de gemeenten sterker
te positioneren in het onderwijsbeleid, met name waar het beleid betreft ter
bestrijding van onderwijsachterstanden. De problematiek van onderwijsachterstanden
is zo ruim, dat een samenhangende aanpak nodig is van het onderwijsveld met
instellingen die zich eveneens bezighouden met de begeleiding van jeugdigen,
zoals welzijnswerk, instellingen voor (geestelijke) gezondheidszorg en instellingen
voor jeugdhulpverlening. Voor het realiseren van een samenhangende aanpak
waarin alle actoren hun eigen verantwoordelijkheid nemen om gezamenlijk tot
optimale resultaten te komen, is coördinatie onontbeerlijk. De gemeente
is bij uitstek in de positie om maatschappelijke actoren bij elkaar te brengen,
integraal belangen te wegen en als zodanig een rol als coördinator/regisseur
op zich te nemen. Om die reden is in het regeerakkoord aangegeven dat de lokale
overheid een centrale rol zal worden gegeven in de coördinatie van het
achterstandenbeleid. Behalve wettelijke overdracht van bevoegdheden zal vanaf
1 augustus 1997 eveneens een deel van de bekostiging, gericht op de bestrijding
van onderwijsachterstanden, naar de lokale overheid worden overgeheveld,
te weten de gebiedsmiddelen en een deel van de zogenaamde NT2-middelen (zie
hiervoor ook de paragraaf hierna). Een wetsvoorstel is hiertoe in ontwikkeling
en zal naar verwachting in 1996 bij de Tweede Kamer worden ingediend.De gewichtenmiddelen in het primair onderwijs zullen evenals een deel
van de cumi-middelen in het voortgezet onderwijs rechtstreeks naar de scholen
blijven gaan. Dit houdt in, dat er – zoals nu het geval is – in
het primair onderwijs twee afzonderlijke middelenstromen blijven bestaan. Nederlands als tweede taalVoor het afronden van een succesvolle schoolloopbaan en een optimale toetreding
tot de arbeidsmarkt is een goede beheersing van de Nederlandse taal een voorwaarde.
Middels Nederlands als Tweede taal (NT2) worden nieuwkomers (zij-instromers)
en leerlingen waarvan Nederlands niet de moedertaal is (onderinstromers) ondersteund
bij het leren van het Nederlands. In de uitwerkingsnotitie NT2, welke thans
bij de Tweede Kamer ligt, wordt de toekomst van het NT2-beleid beschreven.
Hierbij kan onderscheid gemaakt worden in het beleid voor de korte en middellange
termijn. Het korte-termijnbeleidVoor de korte termijn is op 26 april 1995 de overeenkomst onderwijs minderhedenbeleid
(zgn. WRR-convenant), die in 1991 voor een periode van vier jaar met 27 concentratiegemeenten
is ondertekend, voor twee jaar verlengd tot 1-8-1997. Aanvankelijk zou deze
overeenkomst per 1-8-1995 aflopen, maar evaluatie naar de inzet van de zgn.
WRR-middelen in de 27 gemeenten is aanleiding geweest om de overeenkomst voor
twee jaar te verlengen (projectgroep NT2: «Een zaak van lange adem»,
juli 1994). Uit de evaluatie kwam onder meer naar voren, dat in iedere concentratie-gemeente
weliswaar een eerste opvangvoorziening tot stand is gekomen, maar dat nog
een lange weg te gaan is voor een geïntegreerd taalbeleid (NT1/NT2) tot
stand is gekomen. Onder de gemeenten is consensus ten aanzien van de winst
die het convenant heeft opgeleverd, met name ten aanzien van eerste opvang
van leerplichtige nieuwkomers, maar de vergroting van de deskundigheid en
aanpassing van het onderwijsprogramma waarbij de samenhang tussen NT1- en
NT2-methoden van belang is zijn nog voor verbetering vatbaar. De gelden hebben
met name effect op samenwerking, afstemming (netwerkvorming) en institutionalisering.De vervolgactiviteiten NT2 zijn eveneens voor verbetering vatbaar en ook
de deskundigheidsbevordering van leraren is nog lang niet optimaal. In de
komende convenantsperiode zal vooral de nadruk komen te liggen op de vergroting
van de dekkingsgraad van de eerste opvang en de verbetering van de vervolgactiviteiten,
inclusief scholing en nascholing van leraren. Het middellange-termijnbeleidVanaf 1-8-1997 zullen de bestaande NT2-middelenstromen (Aanvullend Formatiebeleid
PO, een deel van de CuMi-VO-middelen, WRR-middelen) en een extra bedrag van
op termijn 30 mln. worden gebundeld tot één geldstroom en gezamenlijk
met de gebiedsmiddelen voor een periode van vier jaar gedecentraliseerd worden
via een specifieke doeluitkering naar gemeenten.Gemeenten krijgen dan de regierol bij de totstandkoming van de eerste
opvang van leerplichtige nieuwkomers en fungeren als intermediair bij het vervolgonderwijs NT2. Momenteel wordt de toedelingssystematiek
voor de verdeling van de middelen nader uitgewerkt. De toekenning van de middelen
aan de gemeenten zal geschieden op basis van een taalplan, dat weer onderdeel
uitmaakt van het lokale onderwijsplan. Globale richtlijnen voor het taalplan
worden opgenomen in het (nieuwe) Landelijk Beleidskader, dat de eerste vier
jaar blijft functioneren als sturingsinstrument van de Rijksoverheid. Eigen-taalonderwijs in het primair onderwijsOp 23 juni 1995 is de Uitwerkingsnotitie Onderwijs in Allochtone Levende
Talen naar de Tweede Kamer gezonden. Behandeling is in dit najaar voorzien.
In de visie van het kabinet zijn er goede redenen om onderwijs in de allochtone
levende talen als overheidsvoorziening te handhaven. Het kan een bijdrage
leveren in de emancipatie en participatie van allochtonen in de Nederlandse
samenleving, bijdragen aan een ook economisch krachtig Nederland en aan het
meer intercultureel worden van de Nederlandse samenleving.De huidige vormgeving van het Onderwijs in Eigen Taal noopt tot wijziging
van het beleid, gezien de verscheidenheid aan allochtone doelgroepen in de
samenleving. In de notitie Onderwijs in Allochtone Levende Talen wordt voorgesteld
het OALT uit te breiden voor alle allochtone doelgroepen en het onderwijs
buiten het curriculum te plaatsen. Alleen als OALT onderwezen wordt ter ondersteuning
van het aanleren van het Nederlands kan het binnen het curriculum plaatsvinden.
Voor wat betreft de opleiding van de leraren geldt dat men een afgeronde PABO-opleiding
moet hebben met een specialisatie OALT.Voor het bestuurlijk vormgeven van dit onderwijs kiest het kabinet ervoor
aan te sluiten bij de veranderende rol van de gemeentelijke overheid op onderwijsgebied
door de verantwoordelijkheid voor de bestuurlijke vormgeving van dit onderwijs
neer te leggen bij de gemeente.De gemeente zal samen met de plaatselijke minderhedenorganisaties en de
scholen een gemeentelijke regeling opstellen. Deze bevat in ieder geval drie
elementen:– hoe de behoeftepeiling plaatsvindt;– hoe de voorlichting plaatsvindt;– hoe op basis van de behoeftepeiling het aanbod plaatsvindt.De scholen worden uitgenodigd aan te geven welk onderwijsaanbod zij willen
doen. Voor de praktische uitvoering van de lessen in de allochtone talen zijn
de scholen verantwoordelijk. Zowel het curriculum als de leerkrachten vallen
onder de verantwoordelijkheid van de school waaraan de lessen worden verzorgd.
Tevens zijn deze lessen onderhevig aan het toezicht door de rijksinspectie
voor het onderwijs. ... en in het voortgezet onderwijsVan de regeling om onderwijs in de taal van het land van oorsprong te
kunnen volgen werd in het verslagjaar (1993–1994) gebruik gemaakt door
ruim 7000 leerlingen. Deze leerlingen waren als volgt verdeeld over de talen: Tabel 2.5. Aantal leerlingen per OALT-taal Arabisch3 321Turks3 282 Portugees368 ex-Joegoslavisch253Spaans70 Moluks-Maleis36 Iraans27 Vietnamees5In de reactie «Naar meer schoolsucces» van het vorige Kabinet
op het advies «Ceders in de tuin» van de Commissie Van Kemenade,
is ten aanzien van het eigen-taalonderwijs in het voortgezet onderwijs onder
meer aangegeven dat het in principe mogelijk zal worden dat ook andere dan
de huidige eigen talen door allochtone leerlingen worden gekozen. Voorwaarde
daarbij is dat de taal voldoende gecodificeerd is en dat gekwalificeerde leerkrachten
dit onderwijs verzorgen. Om de uitbreiding van het aantal talen ook daadwerkelijk
mogelijk te maken zijn onder meer activiteiten op het terrein van ontwikkelen
van examenprogramma's, van leerplannen en leermiddelen en van toetsen aangekondigd,
waarbij prioriteit wordt toegekend aan talen die door grote groepen leerlingen
worden gekozen en aan de Europese talen die nog niet als moderne vreemde taal
worden aangeboden. Intercultureel onderwijs in primair en voortgezet onderwijsOm een kader te bieden voor activiteiten, die met name in het voortgezet
onderwijs reeds plaatsvinden op het terrein van intercultureel onderwijs,
en om te stimuleren dat ook in de andere onderwijssectoren activiteiten ontplooid
worden die erop gericht zijn onderwijs intercultureler van inhoud en organisatie
te maken, werd vlak voor de regeringswisseling in 1994 door de ministers d'Ancona
(Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur) en Ritzen (Onderwijs en Wetenschappen)
een Projectgroep Intercultureel Onderwijs ingesteld. Op 6 juli 1994 werd in
een gezamenlijk persbericht van beide ministeries onder de titel «Extra
stimulans voor intercultureel onderwijs» hiervan melding gemaakt.Op 28 september 1994 heeft staatssecretaris T. Netelenbos deze projectgroep,
die wordt geleid door mevr. E. Hallensleben, officieel geïnstalleerd.
De projectgroep heeft zich in eerste instantie vooral bezig- gehouden met
het opstellen van een conceptueel kader voor onderwijs dat voorbereidt op
een multiculturele samenleving. Op het gebied van intercultureel onderwijs
(ico) is al veel gaande en ook al veel bereikt. Maar er is nog steeds sprake
van scholen met en scholen zonder intercultureel onderwijs. In haar notitie
«Intercultureel Onderwijs; impuls voor school en omgeving», die
op 9 maart jl. aan beide bewindslieden is aangeboden, geeft de projectgroep
een eerste positiebepaling van dit onderwijs aan.De projectgroep stelt voor het begrip intercultureel onderwijs alleen
te gebruiken voor activiteiten in het onderwijs die betrekking hebben op verhoudingen
tussen etnische groepen. Het onderwijs moet hierbij wel externe relaties aangaan.
Daarbij wordt het intercultureel onderwijs duidelijk afgegrensd van andere
specifieke activiteiten in het kader van achterstandsbeleid als Nederlands
als Tweede Taal en het onderwijsvoorrangsbeleid.Het conceptueel kader is de basis voor het werkplan dat door de projectgroep
is opgesteld en in de zomer 1995 aan de bewindslieden is aangeboden. De projectgroep
wil zich daarbij bezinnen op de strategie waarmee intercultureel onderwijs
moet worden ingevoerd. De projectgroep gaat er bij de uitwerking van de taakstelling
van uit dat intercultureel onderwijs een uitdaging moet bevatten, leuk en
interessant moet zijn. Het is daarom zaak een goede implementatiestrategie
te vinden, waardoor op alle scholen (wit en zwart) onderwijs vanzelfsprekend
intercultureel is.De projectgroep heeft onder meer beleidsadvisering en voorlichting tot
haar taak. En zal een makelaarsfunctie vervullen bij de ondersteuning van
scholen, lokale bestuurders, opleiders, inspectie en ondersteuners om te komen
tot een gezamenlijke aanpak voor het intercultureel onderwijs.Een eerste produkt van de projectgroep zal een brochure met succesvolle
voorbeelden van intercultureel onderwijs zijn. Pilot project ten behoeve van Turkse en Marokkaanse meisjes
in het voortgezet onderwijsOp grond van de Onderwijsemancipatienota, die in het verslagjaar door
de Tweede Kamer werd besproken zijn de vier grote gemeenten gestart met een
pilot project ter verbetering van de positie en participatie van Turkse en
Marokkaanse meisjes in het voortgezet onderwijs. Het gaat er in dit project
onder meer om de begeleiding van deze leerlingen meer af te stemmen op hun
specifieke situatie en behoeften, alsmede de ervaringen daarmee overdraagbaar
te maken. In het begrip «begeleiding» zijn inbegrepen de studie-
en beroepskeuzebegeleiding; sociaal-emotionele begeleiding, de contacten met
de ouders en de aanpassing van een leerlingvolgsysteem.De ervaringen opgedaan in dit project zullen worden geïnventariseerd
en vervolgens meegenomen bij het bepalen van de prioriteiten van het onderwijsemancipatiebeleid
vanaf 1997 (einde werkingsduur van de Onderwijsemancipatienota).In dit kader zal door OCW in het najaar een expert-meeting georganiseerd
worden. Doel van deze bijeenkomst is te bezien hoe het beleid in de toekomst,
na 1996, vormgegeven zou moeten worden. Imam-opleiding (VO)Bij motie verzocht de Tweede Kamer de regering eind 1993 te onderzoeken
of en op welke wijze vanuit de overheid voorwaarden kunnen worden geschapen,
zodat de Islamitische gemeenschap, indien daaraan behoefte is, zelf tot een
opleidingsmogelijkheid voor islamitische geestelijken in Nederland kan komen.
Dit in het kader van het integratieproces. Sindsdien is ambtelijk het nodige
voorbereidende werk verricht, er zijn gesprekken gevoerd met Islamitsche vertegenwoordigers
en er is advies gevraagd aan de Onderwijsraad. Deze heeft inmiddels advies
uitgebracht. In de adviesaanvraag werd aandacht gevraagd voor de juridische
aspecten, de sociaal-culturele effecten, de doorstroommogelijkheden en de
gevolgen voor de inrichting van het onderwijs.Op het punt van de sociaal-culturele effecten meldt de OR dat er binnen
Islamitische gemeenschappen veel belangstelling voor bestaat opleidingsmogelijkheden
voor Islam-functionarissen te starten vanuit het voortgezet onderwijs.Inzake de inrichting van het onderwijs en de doorstroommogelijkheden wijst
de Onderwijsraad op het belang van Islam-educatie met verschillende doelen:
leraar, verzorger, imam en wetenschapper. Wat de juridische aspecten betreft
meldt de Onderwijsraad dat de WVO voldoende juridische mogelijkheden biedt
om vanuit een Islam-gemeenschap via private gelden het een en ander op te
zetten, mits een VO-school daaraan medewerking verleent.Er is de intentie om goede voorlichting te geven over deze kwestie. Met
deze voorlichting (brochure) wordt beoogd scholen, ouders en de Islamitische
gemeenschappen op de wettelijke consequenties te wijzen. 2.3 Secundair beroepsonderwijs Deelname en uitstroom van allochtone leerlingenHet secundair beroepsonderwijs is voor het integratiebeleid van minderheden
van groot belang. Via middelbaar beroepsonderwijs en leerlingwezen kunnen
allochtone jongeren zich kwalificeren voor de arbeidsmarkt, en werk is voor
de integratie en participatie van allochtonen in de Nederlandse samenleving
een belangrijke en noodzakelijke conditie.Het beleid is in algemene zin gericht op het realiseren van een minimum
startkwalificatie voor alle jongeren (niveau primair leerlingwezen of kmbo;
en voor wie dit niet haalbaar is op het beperktere niveau van een assistentopleiding
danwel een arbeidsmarktgerichte leerweg). Het beleidsdoel voor culturele minderheden
is gericht op het realiseren van een evenredige deelname en profijt van het
secundair beroepsonderwijs.Tegen die achtergrond is het zinvol een beeld te hebben van de ontwikkelingen
wat betreft deelname en uitstroom van allochtone jongeren in het secundair
beroepsonderwijs. Alhoewel de beschikbare gegevens door verschillende oorzaken
niet altijd eenduidig te interpreteren zijn, kan het algemene beeld als volgt
worden gekenschetst.De deelname van allochtone jongeren aan het secundair beroeps-onderwijs
is in het algemeen relatief laag, zij het dat sprake is van ontwikkelingen
ten goede. Een relatief hoge deelname van allochtone jongeren doet zich voor
in de Oriëntatie en Schakeling-programma's van het secundair beroepsonderwijs
en in het vormingswerk. Daar tegenover is de deelname in het leerlingwezen
en in het MBO laag. Daarnaast hebben allochtone jongeren in het leerlingwezen
in het algemeen ook meer moeite met het vinden van een leerarbeidsplaats c.q.
het afsluiten van een leerovereenkomst. Aandacht voor de positie van allochtone
jongeren in het leerlingwezen is van belang, omdat het leerlingwezen door
de sterke gerichtheid op leren in de beroepspraktijk voor veel allochtone
jongeren bij uitstek geschikt blijkt te zijn, en bovendien zicht geeft op
het gewenste perspectief op werk. Uit de resultaten van het SAL-project (Stimuleringsregeling
voor Allochtonen in het Leerlingwezen) is gebleken dat met een bundeling van
krachten op regionaal niveau, gericht op voorlichting, werving, intake, leerlingbegeleiding,
taalonderwijs en het scheppen van beroepspraktijkplaatsen aansprekende resultaten
kunnen worden geboekt. In het kader van het Project Extra Instroom Leerlingwezen
(PEIL) is inmiddels sprake van een groot aantal branche-regiocombinaties gericht
op verhoging van de instroom van het leerlingwezen.Het voortijdig schoolverlaten onder allochtone jongeren is in het algemeen
groter dan bij hun autochtone leeftijdsgenoten. Daarbij bestaan weer verschillen
tussen diverse categorieën: zo komt voortijdig schoolverlaten bij Turken
en Marokkanen aanzienlijk vaker voor dan bij Zuid-Europeanen. Daarnaast is
het opleidingsniveau van jongere allochtonen in het algemeen hoger dan dat
van de oudere generatie. Overigens is een recente ITS-studie1 over de situatie van autochtone en allochtone jongeren na het voortijdig
schoolverlaten uit de eerste fase VO interessant. Zo blijkt de positie van
voortijdig schoolverlaters in het algemeen minder dramatisch dan wel wordt
aangenomen, ook als over een iets langere periode wordt gemeten: velen hebben
werk en volgen op een later moment enigerlei vorm van scholing. Wat opvalt
is dat het aspiratieniveau van allochtone voortijdig schoolverlaters in het
algemeen iets hoger lijkt te zijn dan dat van hun autochtone lotgenoten: de
hier onderzochte allochtone schoolverlaters blijken zich te manifesteren als «loopbaanplanners», die spijt hebben van hun voortijdige
uitval en en alsnog bezig zijn door middel van scholing hun positie te versterken.Begin 1995 is het ITS-rapport over de zgn. vernieuwingsthermometer uitgebracht,
waarin gerapporteerd wordt over de ontwikkelingen van het vernieuwingsbeleid
in de BVE-sector1. Dit rapport is als eerste
«temperatuur-opname» te beschouwen over het jaar 1992–1993.
Het is een ijkpunt waartegen de volgende metingen zullen kunnen worden afgezet.
De vernieuwingsthermometer beschrijft ook de verwachtingen die instellingen
hebben aangaande de deelname van allochtonen in het schooljaar 1993–1994.
Uit het rapport kan worden opgemaakt dat de deelname van allochtonen aan het
secundair beroepsonderwijs groeiende is. Zo is in het schooljaar 1992–1993
sprake van ca. 25 000 allochtone deelnemers, hetgeen een aanmerkelijke
toename is ten opzichte van het schooljaar daarvoor (18 500). Hierbij
moet in aanmerking worden genomen dat dit grote verschil deels te maken heeft
met een andere wijze van gegevensverzameling. De streefcijfers voor 1993–1994
geven een groei te zien naar ca. 29 000 deelnemers. Uit de volgende «temperatuuropname»
(eind 1995) zal moeten blijken of dit streven ook gerealiseerd is.Uit de vernieuwingsthermometer blijkt verder dat vrouwelijke deelnemers
in het secundair beroeponderwijs in het algemeen ondervertegenwoordigd zijn,
maar dat dat in sterkere mate geldt voor vrouwelijke allochtonen. Daarnaast
bestaat bij allochtone vrouwelijke deelnemers een grotere voorkeur voor «vrouwelijke»
opleidingsrichtingen (DGO) dan bij vrouwelijke deelnemers van autochtone herkomst.Verder geeft de nulmeting die in het kader van de regeling startkwalificaties
specifieke doelgroepen is uitgevoerd enige informatie over de situatie in
het schooljaar 1993–1994. In dat schooljaar was sprake van een instroom
in het eerste leerjaar MBO en BBO van ca. 8 100 allochtone leerlingen.
Het aantal allochtone jongeren dat uitstroomt met een startkwalificatie is
daarmee vergeleken erg laag, ca. 1100. Uit de gegevens over 1994–1995
zal moeten blijken of in deze situatie verbetering opgetreden is. Overigens
hebben niet alle instellingen aan de regeling deelgenomen, zodat in werkelijkheid
de gediplomeerde uitstroom hoger zal zijn.De monitoring in het kader van de integrale regeling specifieke doelgroepen
(zie par. 2) zal worden geïntegreerd in de vernieuwingsthermometer. Dit
zal o.m. tot gevolg hebben dat vanaf 1996 niet alleen naar de omvang van de
deelname, maar ook naar de onderwijsresultaten van minderheden zal kunnen
worden gekeken. Van specifiek beleid naar facetbeleidIn de beleidsontwikkeling ten aanzien van het doelgroepenbeleid in de
BVE-sector is sprake van een geleidelijke omslag van specifiek doelgroepenbeleid
naar een situatie waarbij doelgroepenbeleid een belangrijk facet is van een
algemeen en integraal beleid.Essentie van dat algemene beleid is dat een BVE-bestel tot stand komt
dat in staat is maatwerk te leveren: dat wil zeggen dat sprake is van een
onderwijsaanbod dat toegesneden is op de zeer heterogene populatie waarmee
instellingen voor beroepsonderwijs en volwasseneneducatie mee te maken hebben.
Dit onderwijs richt zich daarbij zowel op de vraag van de arbeidsmarkt naar
gespecialiseerde en innovatieve vaklieden, als op het bieden van startkwalificaties
voor de arbeidsmarkt op lagere niveaus, als op de maatschappelijke integratie
van groepen met een achterstand. Wet Educatie en BeroepsonderwijsDe Wet Educatie en Beroepsonderwijs voorziet daartoe in een wettelijk
kader voor een groot aantal instrumenten die indirect of direct ook de positie
van minderheden ten goede komt. De inbedding van het doelgroepenbeleid in
het algemene beleid komt o.m. tot uitdrukking in:– versterking van de beleidsvoerende capaciteit van de onderwijs-instellingen,
door middel van integratie van de huidige instellingen voor beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie tot circa vijftig ROC's;– de landelijke kwalificatiestructuur die onder meer zal leiden
tot meer transparantie van opleidingen;– het stelsel van kwaliteitszorg en de regeling van het informatieverkeer
zodat ook een gerichte verantwoording van activiteiten en resultaten op het
gebied van vergroting van toegankelijkheid en rendement plaatsvindt;– de ontwikkeling van reguliere assistentopleidingen, hetgeen van
belang is voor deelnemers waarvoor het minimum startkwalificatieniveau niet
haalbaar is. In 1995 is in een enkele sector reeds een start gemaakt met een
assistentopleiding, in 1996 zal uitbreiding plaatsvinden.– voorzieningen in het bekostigingsmodel waarbij via de omvang van
de lumpsum en/of door middel van een opslag rekening gehouden wordt met toegankelijkheid
voor doelgroepen.– de herpositionering van het huidige vormingswerk waardoor bestaande
expertise binnen beroepsopleidingen en toeleiding naar onderwijs van voortijdige
schoolverlaters kunnen worden ingebracht;– de vormgeving van het vernieuwings- en innovatiebeleid, onder
meer met het oog op ontwikkeling van aangepaste leermiddelen en -methoden
voor risicoleerlingen;– de vormgeving van het nascholings- en ondersteuningsbeleid, waaronder
de realisatie van specifieke deskundigheid t.a.v. de begeleiding van risicoleerlingen
en het inschakelen van specialistische inbreng door intermediaire instellingen. Beleidsagenda 1995–1999Het transformatieproces dat met de invoering van de WEB in gang wordt
gezet vereist een zorgvuldig invoeringstraject. De «Beleidsagenda Educatie
en Beroepsonderwijs 1995–1999» beschrijft het beleidskader waarbinnen
wordt gewerkt aan het veranderingsproces en de voorwaarden waaronder dit proces,
gericht op de totstandkoming van onderwijs op maat, tot stand kan komen.In deze Beleidsagenda is ook de missie van de BVE-sector geformuleerd:
«De Regionale opleidingencentra voor Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie
(ROC) zullen voor jongeren en volwassenen opleidingstrajecten moeten kunnen
bieden waarmee zij een sterke startpositie op de arbeidsmarkt krijgen, volwaardig
kunnen functioneren in een pluriforme samenleving en die een goede basis zijn
voor aansluitend (hoger) beroepsonderwijs en scholing».De Beleidsagenda bevat vijf beleidstrajecten, die de realisering van de
missie ondersteunen. Hiervan is beleidstraject 3 «Verbetering prestaties:
toegankelijkheid en rendement» gericht op het vergroten van de instroom
en de gekwalificeerde uitstroom van de diverse doelgroepen. Deze doelstellingen
zijn ten aanzien van o.m. de allochtone deelnemers ook gericht op evenredige
deelname.De vergroting van de toegankelijkheid komt tot stand door het bieden van
passende trajecten voor de specifieke doelgroepen en door maatregelen gericht
op het terugdringen van het aantal voortijdig schoolverlaters,
waaronder relatief veel allochtone deelnemers voorkomen. Het streven is er
op gericht de cursisten ten minste een startkwalificatie te laten behalen.Aandachtspunt in dit beleidstraject is het spanningsveld tussen de wens
om onderwijsinstellingen meer op prestaties af te rekenen en de wens om de
toegankelijkheid van de BVE-sector, juist voor de specifieke doelgroepen,
te vergroten. Het is van belang – bijvoorbeeld bij het vaststellen van
een nieuwe bekostigingssystematiek voor de regionale opleidingencentra –
een juiste balans tussen deze twee wensen tot stand te brengen.Verbetering van het rendement van de instellingen voor beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie betreft zowel het verhogen van het aantal startkwalificaties
als het aanbieden van efficiënte leertrajecten. In overleg met de instellingen
zal aan de orde zijn of hieraan ook regionaal gerichte streefcijfers kunnen
worden verbonden.Er worden voor dit beleidstraject extra middelen beschikbaar gesteld,
waarvan de omvang per instelling afhankelijk zal worden gesteld van het behaalde
resultaat. Voorts omvat dit beleidstraject een voortzetting van de afspraken
en het overleg met de BVE-instellingen en de landelijke organen over de aanpak
van de verbetering van het rendement van alle opleidingstrajecten. Regeling specifieke doelgroepenIn het kader van beleidstraject 3: «Toegankelijkheid en rendement»
uit de beleidsagenda is de integrale regeling specifieke doelgroepen opgesteld.Deze regeling is op 1 augustus 1995 in werking getreden als een vervolg
op en een integratie en vereenvoudiging van de regelingen startkwalificaties
voortijdig schoolverlaten en specifieke doelgroepen. De regeling heeft betrekking
op vergroting van de instroom en de gekwalificeerde uitstroom van allochtonen,
voortijdig schoolverlaters en meisjes en vrouwen in traditioneel mannelijke
beroepen uit de vernieuwingsregeling van '93/'94.Kern van de regeling is dat er vooraf een bedrag beschikbaar wordt gesteld
voor ROC's dan wel voor samenwerkingsverbanden met een vergelijkbare samenstelling.
De samenwerkingsverbanden dienen een plan in, waarin de taakstellingen ten
aanzien van de drie doelgroepen, allochtonen, ongediplomeerden en meisjes
in traditioneel mannelijke beroepen, zijn geformuleerd en waarin de activiteiten
beschreven zijn met het oog op die taakstellingen. Aan het eind van 1996 leveren
de ROC's en samenwerkingsverbanden rapportages waaruit de resultaten blijken.
De plannen en de rapportages zijn onderwerp van onderzoek door een instantie
die gedurende de duur van de regeling de activiteiten van de samenwerkingsverbanden
zal monitoren. Daartoe zal worden aangesloten bij de hierboven beschreven
vernieuwingsthermometer. Eind 1996 of begin 1997 zullen de resultaten worden
gepubliceerd. 2.4 Volwasseneneducatie Enkele ontwikkelingenDe volwasseneneducatie vervult van oudsher een essentiële rol in
het doelgroepenbeleid in de BVE-sector, en zal dat blijven doen. De basiseducatie
biedt aan laagopgeleide volwassenen een mogelijkheid om alsnog elementaire
vaardigheden te verwerven die noodzakelijk zijn om in de Nederlandse samenleving
te kunnen functioneren: alfabetisering, rekenvaardigheid, sociale
vaardigheden etc. Het VAVO biedt van oudsher tweede kans onderwijs aan personen
die zich alsnog een diploma of certificaat willen verwerven op het niveau
van MAVO, HAVO of VWO.De verwachting is dat basiseducatie en VAVO in toenemende mate een rol
gaan vervullen bij de toeleiding van deelnemers naar vervolgonderwijs, vooral
secundair beroepsonderwijs, omdat daar een beroepskwalificatie kan worden
behaald die personen een betere uitgangspositie op de arbeidsmarkt biedt.
Deze kansen kunnen optimaal worden benut wanneer volwasseneneducatie en beroepsonderwijs
via de vorming van Regionale Opleidingencentra in een bestuurlijk en organisatorisch
verband worden ondergebracht. Overigens laat de toeleidende functie van de
volwasseneneducatie onverlet, dat ook personen bij de volwasseneneducatie
terecht kunnen die het niet in eerste aanleg te doen is om een betere uitgangspositie
voor opleiding en beroep, maar ook voor persoonlijke ontwikkeling dan wel
breed maatschappelijk functioneren.In het kader van de WEB is het onderwijsmodel opnieuw geordend. Net als
bij het beroepsonderwijs komt er een kwalificatiestructuur. Daarin worden
verschillende typen opleidingen onderscheiden. Er is sprake van de opleiding
VAVO, waarmee de deelnemers een certificaat of diploma MAVO, HAVO of VWO kunnen
halen. Daarnaast zijn er de opleidingen die tot dusverre onder de noemer basiseducatie
vielen: opleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren, opleidingen
Nederlands als tweede taal I en II en andere opleidingen gericht op sociale
redzaamheid.De WEB voorziet er in dat de educatie wordt betaald door de gemeenten.
Door het afsluiten van contracten met ROC's bepalen zij voor welke doelgroepen
en tegen welke prijs educatief onderwijs wordt aangeboden. Doordat de gemeenten
dicht bij de burgers staan wordt verwacht dat zij bij uitstek in staat zijn
een goede inschatting te maken van de gewenste onderwijsvoorzieningen. Voor
de bekostiging ontvangen de gemeenten een bedrag, dat wordt verdeeld volgens
een algemene verdeelsleutel. Daarbij wordt rekening gehouden met het aantal
volwassen inwoners in de gemeente, hun opleidingsniveau en hun etnische afkomst.
Daarnaast voorziet de WEB in de mogelijkheid dat gemeenten een specifiek bedrag
krijgen ten behoeve van activiteiten gericht op inburgering van nieuwkomers
in de Nederlandse samenleving. Deelname aan het volwassenenonderwijsVoor personen van allochtone herkomst heeft de volwasseneneducatie vooral
een functie voor de verwerving van Nederlands als tweede taal. De groeiende
belangstelling voor cursussen NT2 wordt veroorzaakt door het toenemend besef
dat beheersing van de Nederlandse taal van essentieel belang is om in de Nederlandse
samenleving een bestaan te kunnen hebben. Het hoge niveau van immigratie in
de laatste jaren speelt ook een rol. De grote belangstelling voor volwasseneneducatie
in het algemeen, en NT2 in het bijzonder, legt een groot beslag op de capaciteit
van de volwasseneneducatie hetgeen negatieve effecten met zich meebrengt zoals
wachtlijsten en te lage intensiteit van het onderwijsaanbod.Volgens gegevens van de SVE (TK 22 656, nr. 7) bedroeg het aantal
cursisten in de basiseducatie in 1994 ca. 150 000. De schatting van de
SVE is dat daarvan ca. 57 % van allochtone herkomst is. Het aanbod NT2 maakt
ca. 60% uit van het totale aanbod in de basiseducatie. De situatie in 1994
wijkt daarmee niet in belangrijke mate af van de situatie in 1993.In het VAVO is een ontwikkeling waar te nemen in de richting van een grotere
deelname. De SVE schat dat in 1994 sprake was van ca. 85 000 cursisten
in het VAVO, waarvan ongeveer 29% allochtoon is en NT2 volgt. Dit is een toename
ten opzichte van de situatie in 1993, waarbij sprake was van ca. 12 000
NT2-deelnemers in het VAVO. Staatsexamens NT2Met het invoeren in 1992 van staatsexamens Nederlands als tweede taal
is anderstaligen de mogelijkheid geboden een landelijk erkende kwalificatie
te verwerven, die moet bijdragen aan de verbetering van de positie van allochtonen
in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. Het staatsexamen NT2 bestaat uit de
onderdelen lezen, schrijven, spreken en luisteren en kent twee examenprogramma's:
programma I en programma II. Met het succesvol afleggen van het staatsexamen
programma I is instroom in opleidingen van bijvoorbeeld het primair leerlingwezen
of de korte opleidingen van het middelbaar beroepsonderwijs mogelijk, dan
wel de uitoefening van functies beneden het niveau van middenkader. Met het
diploma van programma II is instroom in het middelbaar of hoger beroepsonderwijs
danwel het wetenschappelijk onderwijs mogelijk. Het niveau van programma II
is voldoende voor de uitvoering van midden- of hogere kaderfuncties.De belangstelling voor de Staatsexamens is groot. In 1994 was prake van
ca. 8000 examenkandidaten. Voor 1995 wordt het aantal geschat op ca. 13 000. WachtlijstenGelet op de hierboven geschetste capaciteitsproblematiek is gedurende
de jaren 1993 tot en met 1995 daarom het actieprogramma «Weg met de
wachtlijsten» van kracht, dat er op gericht is de wachtlijstproblemen
op het terrein van NT2 op te lossen en tevens zodanige instrumenten en efficiency-maatregelen
te ontwikkelen dat gemeenten na die periode in staat zijn vraag en aanbod
op het terrein van volwasseneneducatie en NT2 adequaat op elkaar af te stemmen.Over de uitvoering en voorlopige effecten van het actieprogramma zijn
door de Inspectie en de SVE rapportages uitgebracht. Daaruit is het volgende
gebleken:– Er heeft een toename plaatsgevonden van de kwaliteit en effectiviteit
van het NT2-onderwijs, maar er zijn verbeteringen mogelijk.– De extra middelen zijn deels ingezet om het aantal cursussen uit
te breiden, maar vooral door het bestaande cursusaanbod te intensiveren.– De omvang van de wachtlijsten is ongeveer hetzelfde gebleven,
in weerwil tot het streven de wachtlijsten af te laten nemen.De commissie-Ter Veld heeft mede gezien de hierboven gedane constateringen
aanbevelingen gedaan die betrekking hebben op versterking van het NT2-onderwijs
in zowel kwantitatieve als in kwalitatieve zin. Enkele van deze aanbevelingen
hebben hun weerklank gevonden in het Regeerakkoord, waarin een uitbreiding
van de capaciteit van het NT2-onderwijs aangekondigd is, evenals een bundeling
van geldstromen die betrekking hebben op integratiebeleid nieuwkomers en NT2.
Een verdere versterking van de capaciteit, kwaliteit en het rendement van
de volwasseneneducatie en het NT2-onderwijs blijft ook voor de komende jaren
van belang, mede met het oog op het inburgeringsbeleid dat thans in voorbereiding
is.Inmiddels heeft het kabinet besloten om met ingang van 1996 extra middelen
toe te voegen aan de budgetten voor de volwasseneneducatie. Het gaat hierbij
om middelen die bestemd zijn voor inburgering van nieuwkomers,
om middelen die bedoeld zijn om verdringing van autochtonen en «oudkomers»
tegen te gaan en te kunnen voorzien in vervolgtrajecten. Het totaal aan middelen
voor de volwasseneneducatie bedraagt daarmee voor 1996 f 450 mln., hetgeen
een aanzienlijke verhoging is ten opzichte van 1995 (f 395 mln.). Nieuwkomers en inburgeringBegin 1995 is het onderzoeksrapport over de educatieve opvang van nieuwkomers
beschikbaar gekomen. Het betreft hier een onderzoek naar het educatief profiel
van nieuwkomers, de educatieve vraag die uit dit educatief profiel kan worden
afgeleid, en de wijze waarop het beschikbare aanbod aansluit op deze vraag.
De onderzoekers schatten dat in 1993 sprake was van ca. 15 000 nieuwkomers
die cursussen in het VAVO en de basiseducatie volgden. Nieuwkomers laten zich
wat betreft het educatief profiel onderscheiden in «veiligheidszoekers»
(in het algemeen hoger opgeleid, voorkeur voor intensief cursusaanbod), «gezinskomers»
(relatief jong, en lager opgeleid, voorkeur voor minder intensieve cursussen)
en «positieverbeteraars» (veelal mannen, relatief minder belangstelling
voor educatie). In het rapport wordt verder geconstateerd dat de volwasseneneducatie
rekening moet houden met een groei van het aantal NT2-cursisten met een relatief
hogere vooropleiding (verblijfsgerechtigde asielzoekers) en een afname van
het aantal nieuwkomers met een relatief lagere opleiding. Te verwachten is
dat dit zal leiden tot een grotere toestroom naar het VAVO.In het kader van het inburgeringsbeleid zullen instellingen en gemeenten
duidelijk zicht moeten krijgen op het te verwachten aantal en het educatieve
profiel van de nieuwkomers. Uitgangspunt is dat de gemeente een educatief
aanbod beschikbaar heeft, dat toegesneden is op de capaciteiten en mogelijkheden
van de nieuwkomer. De gemeente zal daarom niet alleen een contract aangaan
met de nieuwkomer, maar ook een overeenkomst sluiten met de instelling die
het aanbod verzorgt. In deze overeenkomst worden afspraken vastgelegd over
het aantal personen, de duur en intensiteit van het traject en over de output.
Daarbij wordt uitgegaan van een gemiddelde onderwijsinspanning van 500 uur
NT2 en maatschappelijke oriëntatie in de basiseducatie of het VAVO. Omdat
gemeenten voor het educatieve segment van de inburgering aangewezen zijn op
de basiseducatie en het VAVO zullen de betreffende instellingen sterk worden
aangesproken op hun vermogen maatwerk te leveren.Het inburgeringsbeleid heeft geleid tot een aanzienlijke verhoging van
de budgetten voor de volwasseneneducatie. Is in 1995 sprake van ca. 395 mln.
(incl. de tijdelijk extra middelen voor het wegwerken van de wachtlijsten),
in de jaren 1996 en 1997 zal sprake zijn van ca. 450 mln. Deze verhoging is
voor een belangrijk deel te danken aan de extra middelen die het kabinet beschikbaar
gesteld heeft voor het inburgeringsbeleid. Daarnaast heeft naar aanleiding
van het advies van de commissie- Ter Veld een ophoging van het budget plaatsgevonden
met het oog op de verdringingsproblematiek.De middelen voor het educatieve segment van de inburgering worden per
1 september op basis van de WEB aan de gemeenten toegekend. De wijze waarop
deze middelen worden verdeeld en de voorwaarden waaronder de middelen worden
verstrekt zullen nader worden geregeld. Deze regeling zal worden afgestemd
met het ministerie van VWS in het kader van het inburgeringsbeleid. Over de
verdeling van de middelen voor inburgering over de gemeenten is informatie
opgenomen in het Landelijk Overzicht Volwasseneneducatie. 2.5 Hoger Onderwijs Deelname van allochtone leerlingen aan het hoger onderwijsDe deelname van allochtonen in het hoger onderwijs ligt relatief lager
dan die van autochtonen. Uit een onderzoek van de Inspectie in 1991 blijkt
dat in 1991 ongeveer 2% van de ingeschrevenen in het hoger beroeps-onderwijs
van allochtone afkomst was. Uit een vervolgonderzoek van de Inspectie blijkt
dat de instroom in 1993 van met name Turkse en Marok-kaanse studenten in het
H.B.O. ten opzichte van 1991 is toegenomen.De indruk bestaat dat zowel in het H.B.O. als in het W.O. nog steeds sprake
is van een achterstand (ongewenste situatie) in zowel de deelname als het
rendement van allochtonen ten opzichte van autochtonen. Het bevorderen van deelname en van doorstromingIn juni 1993 is de discussienota «In- en doorstroom allochtonen
hoger onderwijs» aan de Tweede Kamer aangeboden. In deze discussienota
zijn voorstellen gedaan om de deelname van het aantal allochtone studenten
in het hoger onderwijs te bevorderen. De discussienota richt zich in eerste
plaats op allochtone studenten met een Nederlandse vooropleiding.Naar aanleiding van de discussienota zijn met de instellingen voor hoger
onderwijs afspraken gemaakt. Deze afspraken hebben betrekking op een aantal
taken die uit de discussienota voortvloeien, t.w.:– het tot stand brengen van specifieke aandacht voor allochtone
studenten binnen de bestaande voorzieningen;– het opzetten van een expertise centrum;– de vertaling van het algemene kabinetsbeleid voor minderheden
naar het hoger onderwijsbeleid van OC&W (registratie en rapportage minderheden)Om de in- en doorstroom van allochtonen in het hoger onderwijs te bevorderen
dienen de instellingen een breed en samenhangend geheel aan maatregelen te
treffen om het onderwijs aan allochtone studenten te verbeteren.Eind 1994 is in het verlengde van het overleg met de instellingen het
Expertise Centrum Allochtonen Hoger Onderwijs (ECHO) opgericht met als doelstelling
het bevorderen van de instroom, doorstroom en uitstroom van allochtonen in
het hoger onderwijs. Het Expertise centrum is een landelijke instelling met
een eigen stichtingsbestuur dat wordt gevormd door deskundigen uit het hoger
onderwijsveld op het gebied van allochtonenbeleid. Hierbij is het de bedoeling
dat zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van bestaande expertise en deze
te bundelen.Aan het Expertise centrum zijn middelen ter beschikking gesteld voor het
(mede) opstarten van projecten ten behoeve van de in-, door, en uitstroom
van allochtonen in het wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs.
Een deel van de middelen van het HBO zijn bedoeld voor stimulering deelname
allochtonen aan de lerarenopleidingen basisonderwijs. Eveneens zijn middelen
ter beschikking gesteld voor het ontwikkelen van een landelijk netwerk, advisering
over het vraagstuk allochtonen in het hoger onderwijs, het initiëren
en begeleiden van onderzoek en overige projectoverstijgende activiteiten.
Het Expertise Centrum Allochtonen Hoger Onderwijs onderscheidt in haar startnotitie
(april 1995) drie hoofdtaken: een projecttaak, een servicetaak en een innovatietaak.Voor het vorm geven en evalueren van het beleid is het voor de instellingen
noodzakelijk over gegevens te beschikken die tot personen herleidbaar
zijn en zo na te gaan of er sprake is van een evenredige deelname van allochtonen.
Daaruit zou eveneens moeten blijken in hoeverre de inspanningen van de instellingen
op het gebied van allochtonenbeleid effect hebben gesorteerd.De instelling-specifieke registratie is onmisbaar voor een doelgerichte
begeleiding van de allochtone studenten. Daarnaast is het vanuit beleidsevaluatief
oogpunt van belang de deelname van allochtonen aan het hoger onderwijs te
volgen.In de discussie over de in- en doorstroom van allochtonen in het hoger
onderwijs is prioriteit gegeven aan de groep allochtone jongeren die een vooropleiding
in Nederland hebben genoten, de zogenaamde onder-instromers. Naast het formuleren
van beleid voor de groep onderinstromers wordt eveneens aandacht besteed aan
de positie van allochtone studenten met een buitenlandse vooropleiding, de
zogenaamde zij-instromers. 2.6 Cultuur Multiculturele cultuurpraktijkDe Nederlandse samenleving kenmerkte zich enerzijds door een grote culturele
openheid. Kunst- en cultuuruitingen uit den vreemde konden van oudsher rekenen
op belangstelling van vakgenoten en publiek. In het wat verdere verleden was
dat vooral een publiek van fijnproevers. De laatste decennia geven echter
een aanzienlijke verbreding te zien, zowel in de publiekssamenstelling als
in het scala van kunst en cultuur dat beluisterd, bekeken en beoefend wordt.Anderzijds is er sprake van een zekere geslotenheid. De solide culturele
infrastructuur in dit land, met haar fijnmazigheid en grote specialisatie
is op zichzelf een verworvenheid om trots op te zijn. Niettemin ondervinden
nieuwkomers dat zij ook tamelijk ondoordringbaar kan zijn.Met deze gegevens moet het cultuurbeleid in de multiculturele samenleving
rekening houden. Aan de ene kant is daar de verrijking van het culturele palet
die de immigratie te weeg heeft gebracht en de wens om deze ten volle tot
uitdrukking te laten komen; aan de andere kant de vertraging die optreedt
bij de inbedding in de culturele instituties en voorzieningen.Na een aantal jaren van extra steun voor vooral de kunstuitingen van allochtone
groepen en individuen en van bescheiden pressie op de algemene culturele instellingen,
is besloten een sterker beroep op deze laatste te doen. Aan alle van rijkswege
gesubsidieerde culturele instellingen is gevraagd om aan te geven hoever men
gevorderd is op de weg naar het einddoel: functioneren op een wijze die recht
doet aan de culturele verscheidenheid in de samenleving. Als ijkpunten daarbij
zijn gegeven de bestuurssamenleving, de opbouw van de personeelsformatie,
het publieks- en deelnemersbestand alsmede de aard van de activiteiten. De jaarverslagen waarin de instellingen verslag doen van de stand van
zaken alsmede de afzonderlijke reacties over het onderwerp culturele diversiteit
worden geïnventariseerd en geëvalueerd. De eerste, algemene indruk
is dat het aan principiële bereidheid niet mankeert, doch dat de wijze
waarop daaraan in de dagelijkse werkpraktijk vorm gegeven wordt zeer uiteenloopt;
de meningsvorming daarover is in een aantal gevallen nog niet voltooid. Duidelijk
is dat er voor wat dit laatste betreft, grote behoefte aan nuancering bestaat.Over de stand van zaken zal worden gerapporteerd. Daarbij zullen ook de
resultaten van de dialoog met de instellingen en van het meer algemene debat
dat nu in gang is gezet worden betrokken. Overleg en discussie
tussen de betrokken partijen, waaronder met grote nadruk de etnische minderheidsgroepen
zelf, spelen namelijk een bepalende rol bij de wending in het denken die aan
verandering in de werkpraktijk vooraf gaat. Een aantal in 1995 gehouden en
nog te houden symposia, studiedagen etcetera belichten verschillende aspecten
van het functioneren van cultuurinstellingen in de multiculturele samenleving:
cultuurpolitieke, zakelijke, kunstinhoudelijk. Van dit debat worden opbrengsten
verwacht op het vlak van de «culturele conversatie» – het
veelvormige proces van beïnvloeding, afstand nemen, ontwikkeling en vernieuwing
dat in de multiculturele samenleving de inhoud van het begrip cultuur bepaalt.
De gedachtenwisseling zal daarenboven naar gehoopt wordt tevens resulteren
in feitelijke voorstellen en acties waarmee concreet vorm gegeven kan worden
aan de multiculturele cultuurpraktijk.Het ligt in de verwachting dat daarbij een stevig accent komt te liggen
op de kunst- en cultuureducatie. In de onlangs verschenen Nota Uitgangspunten
voor Cultuurbeleid nemen zowel de kunst- en cultuureducatie als de deelname
van migranten en hun culturen een belangrijke plaats in. LetterenHet letterenbeleid met betrekking tot de minderheidsgroepen is vooralsnog
in hoofdzaak een participatiebeleid, gericht op het stimuleren van hun deelname
aan de Nederlandstalige literatuur en anderzijds op het vergroten van de belangstelling
van het Nederlandse lezerspubliek voor de migrantenliteratuur. De publieksgerichte
voorzieningen op het terrein van de letteren besteden in hun programmering
meer aandacht dan voorheen aan de presentatie van allochtone auteurs. Een
instelling als de Stichting Schrijvers School en Samenleving organiseert bijvoorbeeld
sinds kort speciale tournees van Turkse en Marokkaanse auteurs langs openbare
bibliotheken.Evenals in 1994 worden twee categoriale instellingen op projectbasis ondersteund,
de stichting El Hizjra, die zich toelegt op de promotie van de Arabische literatuur
en de Stichting Multiculturele Activiteiten Utrecht die eenzelfde doelstelling
heeft ten aanzien van de Caraïbische, Afrikaanse en zwarte Amerikaanse
literatuur. Daarnaast worden diverse literaire manifestaties voor en door
minderheden gesubsidieerd, waarvan het belangrijkste het Crossing Border Festival
is. Voor het beleid gericht op het aanbod van nieuw literair werk ligt de
situatie anders. Twee prominente instellingen op het gebied van de literaire
produktie, het Fonds voor de Letteren en het Nederlands literair produktie-
en vertalingenfonds kennen geen afzonderlijke subsidieregelingen voor allochtone
schrijvers op grond van de overweging dat de hieraan inherente positieve discriminatie
onvermijdelijk zou leiden tot verlaging van de kwaliteitseisen. LeesbevorderingHet leesbevorderingsbeleid is mede gericht op het lezen door allochtonen.
Hiervoor is een bedrag van f 750 000,– beschikbaar van het totale
budget van f 6 miljoen. Het beleid is vooralsnog experimenteel van aard; door
middel van projecten wordt in de praktijk onderzocht welke instrumenten effect
sorteren. De projecten bestemd voor allochtonen zijn voor het merendeel gericht
op kinderen en hun omgeving in de voorschoolse en basisschoolperiode (de projecten
«Boekenpret» en «Fantasia»). De projectactiviteiten
worden uitgevoerd in samenwerking tussen instellingen op verschillende terreinen,
zoals bibliotheek, onderwijs, boekenvak, kinderopvang, volksgezondheid. Doel
is het lezen in de Nederlandse taal.Aan het eind van 1995, het laatste projectjaar, of begin 1996 zullen de
resultaten van de evaluatie bekend worden. In 1995 wordt de implementatie
van de effectief gebleken instrumenten voorbereid. BibliothekenDe bevordering van de toegankelijkheid van openbare bibliotheken is sinds
jaar en dag regulier beleid, zowel op lokaal als op landelijk niveau. De laatste
jaren wordt in toenemende mate door speciale projecten getracht hieraan een
verdere stimulans te geven, onder meer door leesbevorderingsprojecten voor
minderheidsgroepen. In maart 1995 verscheen het rapport «Effecten van
leesbevorderingsprojecten bij bibliotheken» van het NBLC, de landelijke
vereniging van openbare bibliotheken. Dit rapport vormt een belangrijke basis
voor de verdere beleidsontwikkeling van de openbare bibliotheken op het terrein
van minderheden. Het NBLC rapporteert in de jaarverslagen over de voortgang
van het minderhedenbeleid. De voortgang wordt door OCenW jaarlijks met het
NBLC besproken en geëvalueerd, en zonodig vindt bijsturing plaats. 3. WERKGELEGENHEIDSBELEID 3.1. Arbeidsmarktpositie allochtonenIn het regeerakkoord van augustus 1994 wordt geconstateerd dat de banengroei
in Nederland onvoldoende is om het sterk groeiend aantal mensen dat zich op
de arbeidsmarkt meldt van een baan te kunnen voorzien. Een belangrijk deel
van het nieuwe aanbod op de arbeidsmarkt is van allochtone afkomst. Uit tabel
3.1 hieronder valt op te maken dat alleen al eenderde van de totale groei
van de beroepsbevolking in 1994 van 60 000 personen afkomstig is uit
de vier grootste groepen allochtonen, te weten Turken, Marokkanen, Surinamers,
Antillianen en Arubanen. Om al deze mensen op de arbeidsmarkt op te vangen
is een flinke groei van de werkgelegenheid nodig.Het aantal werkende allochtonen uit de vier grootste groepen steeg net
als in voorgaande jaren vrij fors. In 1994 werkten er 15 000 meer dan
in 1993, dit is een stijging met 8%. Het aantal werkzame autochtonen daarentegen
daalde licht.Dat de werkloosheid onder deze groepen desondanks niet afnam heeft te
maken met het feit dat hun beroepsbevolking eveneens met 8% steeg.Ook is uit deze tabel 3.1 op te maken, dat het werkloosheidspercentage
onder de vier grootste groepen allochtonen in 1994 niet is toegenomen –
wel in absolute aantallen –, terwijl het werkloosheidspercentage onder
autochtonen wèl is toegenomen van 6 naar 7. Evenals in 1993 bedroeg
het werkloosheidspercentage van deze groepen in 1994 25. In 1994 betrof dit
65 000 personen.Dit patroon zien we de afgelopen jaren voortdurend. Een forse groei van
het aantal werkende allochtonen, maar een nog forsere groei van de allochtone
beroepsbevolking. Gevolg daarvan is dat het beeld van de werkloosheid onder
allochtonen geen verbetering te zien geeft.Het aantal langdurige allochtone werklozen is relatief hoog en neemt toe.
In 1994 steeg het aantal langdurig allochtone werklozen met 10 procentpunten,
terwijl dat bij autochtonen maar 5 procentpunten was. Tweederde van de allochtone
werklozen is langer dan één jaar werkloos. Voor allochtonen
is een beleid gericht op de bestrijding van de langdurige werkloosheid dus
van groot belang.Dit laat onverlet dat er daarnaast inmiddels een snel groeiende groep
allochtone schoolverlaters is die de Nederlandse taal goed beheerst en goed
opgeleid is. Voor deze groep zal een oplossing in het veranderen van de beeldvorming
over deze jongeren, het bevorderen van een multicultureel personeelsbeleid
bij individuele werkgevers en het tegengaan van discriminatie moeten worden
gevonden. 3.2 Algemeen werkgelegenheidsbeleidVia verschillende wegen wil het kabinet de werkgelegenheid vergroten,
vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Dit beleid is juist voor allochtonen
van belang. Juist zij zullen in veel gevallen aangewezen zijn op werk in het
onderste segment van de arbeidsmarkt.Gedeeltelijk zijn deze voornemens al in concreet beleid omgezet. Het gaat
hierbij in het bijzonder om maatregelen die tot doel hebben de langdurige
werkloosheid aan te pakken. Tabel 3.1 Bevolking van 15–64 jaar naar arbeidspositie
en etniciteit, jaargemiddelden 1988–1994  niveaumutatie% mutatieniveau  1990199319941994
tov 19901994 tov 19931994 tov 19901994 tov 1993199019931994 x 1 000 personen%% Bevolking          Autochtonen92909340934151110   Doelgroep minderheden41749852210524255   Turken/Marokkanen2212702856415296   Surin./Antill./Arub.196228237419214   Overige allochtonen5215826108928175   wv: Europeanen (excl. Mid.Zeel.)206225233278134   Overigen3153573776220206    Totaal10 22810 42010 4732455321   Allochtonen (excl. Europeanen)73285589916744235              Beroepsbevolkingbruto-participatie Autochtonen5563582658592963351606263Doelgroep minderheden2012382585720288484849Turken/Marokkanen9510511823132412433941Surin./Antill./Arub.106133140347325545859Overige allochtonen298342349517172575957wv: Europeanen (excl. Mid.Zeel.)119141141220180586361Overigen179201208297163575655Totaal6063640664664036071596162Allochtonen (excl. Europeanen)3804394668627236525152           Werkzame personennetto-participatie Autochtonen523354525436203– 1640565858Doelgroep minderheden1481781934515308353637Turken/Marokkanen66708216122417302629Surin./Antill./Arub.82108111293353424747Overige allochtonen26329529128–
411– 1505148 wv: Europeanen (excl.
Mid.Zeel.)10812612214– 413–
3525652 Overigen15516916914090494745Totaal564459255920276– 550555757Allochtonen (excl. Europeanen)3033473625915194414140           Werklozenwlh.percentage  Autochtonen33037442393492813667Doelgroep minderheden536065125238262525Turken/Marokkanen29353671243313331Surin./Antill./Arub.242629532112232021Overige allochtonen36475822116123121417wv: Europeanen (excl. Mid.Zeel.)11151984732791113Overigen2532391475622141619Totaal419481547128663114788Allochtonen (excl. Europeanen)789210426123313212122Doelgroep minderheden = Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen en
Arubanen. bruto-participatie = beroepsbevolking in % van de bevolking 15–64
jaar. Tot de beroepsbevolking worden gerekend personen die tenminste 12 uur
per week werken (werkenden) of actief zoeken naar werk van tenminste 12 uur
per week èn daarvoor direct beschikbaar zijn (werklozen). netto-participatie = werkenden in % van de bevolking 15–64 jaar.
 werkloosheidspercentage = werklozen in % van de beroepsbevolking 15–64
jaar. Bron: SZW, gebaseerd op de Enquête beroepsbevolking van het CBS. In de eerste plaats kan hierbij gedacht worden aan het 40 000-banenplan
in de sfeer van toezicht en zorg. De banen zijn bedoeld voor langdurig werklozen.
Het loon mag niet hoger zijn 120% van het minimumloon. Eind 1995 zullen de
eerste 2500 banen in zowel de zorgsector als in de sfeer van het toezicht
en kinderopvang gerealiseerd moeten worden. De vier grote steden hebben met
voorrang plaatsen toegewezen gekregen.Gemeenten en andere organisaties hebben tot medio maart 1995 de mogelijkheid
gekregen voorstellen in te dienen in het kader van de regeling «experimenten
met inzet van uitkeringen». Ook deze experimenten zijn bedoeld om langdurige
werklozen aan het werk te krijgen. De selectie van de voorstellen is inmiddels
afgerond. Een aantal projecten is al van start gegaan. Er mag verwacht worden
dat in de meeste projecten allochtone werklozen aan bod zullen komen. Daarnaast
is een aantal experimenten speciaal gericht op allochtonen. Het betreft het
project Samen Werken, het banenplan Turken en Marokkanen van Nederlands Centrum
Buitenlanders, het project Emplooi/Vluchtelingenwerk en het project van uitzendbureau
Start (ten dele voor vluchtelingen).Voorts kan worden gewezen op de mogelijkheid, welke neergelegd is in artikel
144 van de nieuwe Algemene Bijstandswet. Die voorziening heeft betrekking
op gemeentelijke experimenten met als doel het wegnemen van wettelijke belemmeringen
tegen het werken, dan wel het ondernemen van activiteiten met behoud van uitkering
teneinde de haalbaarheid te bezien van de sociale activering. Ook deze experimenten,
die na 1 januari 1996 van start kunnen gaan, kunnen van betekenis zijn voor
allochtonen. De criteria waaraan voorstellen voor deze experimenten moeten
voldoen zijn gepubliceerd in het Staatsblad (Stb. 317, 3 juni 1995). De gemeenten
worden nog geïnformeerd over de wijze waarop zij hun voorstellen bij
het ministerie kunnen indienen.Per 1 september 1994 is de gewijzigde Jeugdwerkgarantiewet (JWG) van kracht.
De mogelijkheden voor gemeentelijke organisaties die de JWG uitvoeren om garantiebanen
te zoeken zijn vergroot. Zo zijn er nu meer mogelijkheden banen te zoeken
in de marktsector. Verder zijn gemeenten voortaan zelf verantwoordelijk voor
de loonkosten van de jongeren, indien de jongeren langer dan drie maanden
in de JWG zitten zonder baan.Ongeveer één-derde van JWG-populatie bestaat uit jongeren
van allochtone afkomst. Uit reeds bekende gegevens blijkt onder meer dat allochtone
jongeren even vaak uitstromen naar regulier werk en scholing als autochtone
jongeren.Op 20 februari 1995 is de gemeente Deventer toestemming gegeven te experimenteren
met de combinatie JWG/leerlingwezen. De bedoeling is dat de desbetreffende
jongeren uiteindelijk doorstromen naar een reguliere leerlingwezenplaats.
Na twee jaar zal het project geëvalueerd worden.In het convenant met de vier grote steden zijn verschillende afspraken
gemaakt om de (langdurige) werkloosheid in achterstandswijken en onder kansarme
groepen substantieel te verminderen. Allochtonen zullen daar in belangrijke
mate van kunnen profiteren. In het op te stellen Actieplan Werk en Economie
zullen de steden nader invulling geven aan een stedelijk werkgelegenheidsbeleid,
waarbij ondermeer voorstellen om de bedrijvigheid, het midden- en kleinbedrijf
in de steden te stimuleren aan de orde zijn. Wat betreft het 40 000-banenplan
is voorshands afgesproken dat de vier grote steden over maximaal 70% van het
totale budget in 1998 kunnen beschikken. Ook is er een afspraak
gemaakt over de mogelijk-heden om te experimenteren met uitplaatsing JWG naar
het leerling-wezen.Per 1 januari 1996 of zoveel eerder als mogelijk zal de banenpoolregeling
worden verruimd. De mogelijkheden voor deeltijdarbeid, deeltijd-uitstroom,
(voltijds-)scholing en terugkeer na uitstroom naar reguliere arbeid worden
vergroot. Bijna 30% van de huidige banenpoolwerknemers is van allochtone afkomst.Voorts is het streven er op gericht eveneens per 1 januari 1996 te starten
met een tweetal landelijke experimenten om de vraag naar dienstverlening aan
particulieren te vergroten. Uit de experimenten zal moeten blijken of en hoe
de koppeling kan worden gelegd tussen uitbreiding van eenvoudig werk, vervulling
van nieuwe en bestaande behoeften van particulieren en het bieden van een
perspectief aan langdurig werklozen (waaronder allochtonen) op een reguliere
baan.Tenslotte is per 1 januari 1996 de inwerkingtreding voorzien van de Wet
vermindering loonheffing. In aanvulling op de generieke lastenverlichting
bevat deze wet o.a. specifieke lastenverlichting gericht op laagbetaalde banen
en wederinpassing van langdurig werklozen. De faciliteit voor langdurig werklozen
zal de opvolger zijn van de huidige Wet bevordering arbeidsinpassing. Ook
deze maatregelen – al dan niet in combinatie met de nog te creëren
mogelijkheid om tijdelijk af te wijken van het wettelijk minimumloon –
zijn er op gericht de problematiek aan de onderkant van de arbeidsmarkt in
het algemeen en die van langdurig werklozen, waaronder vele allochtonen, in
het bijzonder te verlichten. 3.3 Wet Bevordering Evenredige Arbeidsdeelname Allochtonen
(WBEAA) Naast het hiervoor genoemde algemene beleid is specifiek beleid voor allochtonen
ingezet in de Wet bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen. Deze
wet van 1 juli 1994 is heel nadrukkelijk gericht op de vraagkant van de arbeidsmarkt:
werkgevers worden via de verplichtingen tot het maken van een taakstellend
werkplan en een openbaar jaarverslag gestimuleerd om belemmeringen voor allochtonen
in hun arbeids-organisatie weg te nemen. Ten behoeve van een goede implementatie
van de wet is door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, als eindverantwoordelijke
voor de uitvoering van de wet, allereerst een uitgebreid voorlichtingstraject
in gang gezet. In nauw overleg met de minister van SZW heeft de minister van
Binnenlandse Zaken een belangrijke rol bij de uitvoering van de wet in de
overheidssector. En verder levert de minister van Volksgezondheid Welzijn
en Sport een bijdrage bij het stimuleren van de invoering van intercultureel
management in arbeidsorganisaties.De effecten van het voorlichtingstraject zijn in de zomer van 1995 onderzocht.
Op basis van de resultaten van dit onderzoek, de informatie uit de monitoring
door de Inspectiedienst SZW van de jaarverslagen en werkplannen, en het aan
de Tweede Kamer toegezegde overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties
om de uitvoering van de wet te optimaliseren, zal worden bekeken welke inzet
daarnaast nodig is om dit te bereiken. Daarbij zullen ook de aanbevelingen
van de Stuurgroep Ter Veld uit het rapport «Mensen: gelijke kansen»
worden betrokken. De betekenis van de Arbeidsvoorziening en de bedrijfsadviseurs
minderheden komen hierbij eveneens aan bod. In dit verband is tevens relevant
de komende eindevaluatie van het akkoord «Meerwerk voor minderheden»
van de Stichting van de Arbeid (november 1990). Artikel 11 van de WBEAA schrijft voor dat de minister van SZW binnen twee
jaar na invoering van de wet een verslag aan de Staten-Generaal zendt over
de wijze waarop de wet is toegepast. Ten behoeve van dat verslag zal in 1996
een uitgebreid evaluatie-onderzoek plaatsvinden. Het is de bedoeling dat het
onderzoek de gegevens die reeds in 1995 door monitoring van de Inspectiedienst
SZW over de deponering van de jaarverslagen bij de Kamers van Koophandel en
de aanwezigheid van taakstellende werkplannen beschikbaar komen, zal betrekken.
Ook zal daarbij het resultaat van het onderzoek naar de effecten van de voorlichtingsinstrumenten
worden meegenomen.Op verzoek van de Tweede Kamer zal dan tevens worden ingegaan op mogelijke
nieuwe maatregelen, mocht onverhoopt blijken dat op 1 juni 1996 niet de overgrote
meerderheid van de werkgevers, inclusief de overheid, de wet uitvoert. 3.4 Werkgelegenheid voor allochtonen bij de rijksoverheidDe rijksdienst en de mensen die er in werken moeten een afspiegeling vormen
van de samenleving. In dat kader is vanaf 1991 beleid gevoerd om het aandeel
van allochtonen in het personeelsbestand van de rijksdienst te vergroten.
Basis daarvoor is de nota Werkgelegenheid voor minderheden bij de rijksoverheid
(EMO-2).In Mensen en Management 1994 werd gemeld dat tot en met 1993 50% van de
taakstelling in het kader van deze nota gerealiseerd was. In het resultaat
tot en met 1994 kan geen inzicht worden gegeven, omdat vanaf 1994 geen registratie
meer wordt bijgehouden. Dit hangt samen met de inwerkingtreding van de Wet
Bevordering Evenredige Arbeidsdeelname Allochtonen (WBEAA) per 1 juli 1994.
Ministeries gelden in het kader van de WBEAA als afzonderlijke werkgevers
en dienen een registratie te voeren op grond waarvan kan worden vastgesteld
in welke mate doelgroepen van de WBEAA deel uitmaken van hun personeelsbestand.Bij brief van 14 oktober 1994 (TK 23 901, nr. 3) is de Tweede Kamer
medegedeeld dat vanaf 1994 geen rapportages meer zullen verschijnen over de
uitvoering van EMO-2. Het handhaven daarvan zou hebben betekend dat er twee
registraties naar etniciteit bij de ministeries nodig zouden zijn: één
voor de uitvoering van de WBEAA en één voor de uitvoering van
EMO-2. Naar verwachting zou dat leiden tot een aantal uitvoeringsproblemen.
De WBEAA-rapportages bevatten bovendien goeddeels dezelfde informatie als
de EMO-rapportage. Wel is voorzien in een eindevaluatie van EMO-2 die naar verwachting eind
1995 zal verschijnen. Daarin zal ook aandacht worden besteed aan de resultaten
van EMO-2 voor wat betreft de instroom van Molukkers, vluchtelingen, Zuid-Europeanen,
zigeuners, en woonwagenbewoners. Deze groepen zijn wèl doelgroepen
van het EMO-beleid maar niet van de WBEAA, zodat zij niet in de WBEAA-rapportage
zullen zijn opgenomen. Ditzelfde geldt voor vrouwen uit minderheidsgroepen:
in de WBEAA-rapportage wordt geen onderscheid gemaakt naar sekse. De eindevaluatie
van EMO-2 zal de Kamer worden toegezonden.Van de resultaten van de uitvoering van de WBEAA door de ministeries tot
nu toe kan een beknopte samenvatting worden gegeven. Alle ministeries hebben
de uitvoering van de wet ter hand genomen. Van het totale personeelsbestand
van de ministeries (111 864) is per augustus 1995 73% (81 689) geregistreerd
voor de WBEAA. Daarbij moet worden opgemerkt dat ten tijde van de voorbereiding
van het Jaaroverzicht een beperkt aantal ministeries nog niet gereed was met
het verzamelen van de gegevens. Tabel 3.2 geeft een overzicht van de resultaten per ministerie en een
aantal Hoge Colleges van Staat. De tweede kolom geeft het aandeel weer dat
allochtonen hebben in de aparte WBEAA-registratie. In de derde kolom is een
evenredigheidspercentage berekend waarbij rekening is gehouden met de functieniveaus
en de vestigingsplaatsen van de rijksdiensten. Het berekende evenredigheidspercentage
is hoger naarmate de functies van een werkgever qua niveau meer aansluiten
op het allochtone aanbod en de werkgever alleen of vooral is gevestigd in
een regio met een relatief groot allochtoon aanbod.Op basis van de bekende gegevens kan worden vastgesteld dat het aandeel
allochtonen in het «WBEAA-bestand» van de gehele rijksoverheid
per ultimo 1994 3,2% bedroeg.De werkgelegenheid van de rijksoverheid is in grote mate hoog gekwalificeerd
en daarnaast gespreid over een groot deel van het land.Bovendien richt het rijk zich vanwege de kwalificatie-eisen bij de werving
van zijn personeel voor een groot deel op landelijke arbeidsmarkt. Volgens
opgave van het CBA is er op landelijk niveau sprake van evenredigheid als
4% van de werknemers van allochtone herkomst is. Met 3,2% geregistreerde allochtonen
ligt het percentage van het rijk onder dit landelijke percentage. Tabel 3.2 Aandeel geregistreerde allochtonen per onderdeel  Aandeel
allochtonen*Evenredigheid naar functieopbouw en vestigingsplaats* AZ4,4%7,0%BiZa5,7%5,3% BuiZa3,1%2,6% LNV1,7%2,3%EZ2,9%5,1% VROM5,1%3,9% VWS3,2%3,4%VenW2,6%niet
bekend Fin2,3%2,7% Jus4,6%3,2% OCW3,3%5,7%SZW4,7%4,3% Eerste Kamer5,0%7,3% Tweede
Kamer5,8%9,4% Raad van Stateniet bekendniet
bekend AR3,2%4,2% Nat. Ombudsman5,5%4,9%Totaal3,2%3,0%* In enkele gevallen wijken de percentages af van de door de ministeries
gedeponeerde openbare rapportages. Een aantal ministeries heeft in deze rapportages
het aandeel allochtone medewerkers berekend als percentage van hun totale
personeelsbestand, i.p.v. als percentage van het aantal in de aparte WBEAA-registratie
opgenomen werknemers. In de tabel is dat gecorrigeerd.De ministeries zal worden gevraagd bij de volgende rapportage per 1 juni
1996 hun aandeel allochtonen ook te relateren aan de evenredigheidscijfers
gebaseerd op de samenstelling van de landelijke en/of regionale beroepsbevolking.De ministeries en Hoge Colleges hebben in hun rapportage bij het berekenen
van een evenredigheidscijfer rekening gehouden met de opbouw van de eigen
formatie naar functieniveau en met de plaats van vestiging van hun verschillende
onderdelen. Evenredige vertegenwoordiging van allochtonen op basis van de
WBEAA-registratie voor de gehele rijksoverheid zou op deze wijze
bereikt kunnen zijn bij een percentage van 3,0. Dit percentage moet om verschillende
redenen nog als indicatief worden gezien. Ten eerste zijn de gegevens van
verschillende departementen nog niet volledig bekend. Zo heeft het ministerie
van Justitie vooralsnog de regionale spreiding niet in het evenredigheidspercentage
verdisconteerd en waren de gegevens van de Raad van State en VenW nog niet
beschikbaar. Ten tweede is het mogelijk dat dit cijfer wordt vertekend door
de hoge mate van weigering van registratie of non-respons van in totaal 27%.Het evenredigheidspercentage naar functieniveau en vestigingsplaats wijkt
af van het percentage van 5 dat, in het kader van het tweede EMO-plan, geldt
als te realiseren aandeel van minderheden in het totale personeelsbestand
van de rijksoverheid per ultimo 1995. Ten dele is dit verschil te verklaren
uit de beperkter doelgroep van de WBEAA. Molukkers, vluchtelingen, Zuid-Europeanen,
zigeuners, en woonwagenbewoners zijn wel doelgroep van het EMO-plan, maar
niet van de WBEAA. Daarnaast is bij het opstellen van de doelstelling van
het tweede EMO-plan uitgegaan van de totale allochtone beroepsbevolking, zonder
onderscheid naar opleidingsniveau. 3.5 StichtingsakkoordIn het reeds aangehaalde minderhedenakkoord van november 1990 van de Stichting
van de Arbeid werd als taakstelling afgesproken in een periode van 4 à
5 jaar te komen tot een evenredige arbeidsmarktpositie voor allochtonen. Destijds
werd geschat dat daar ongeveer 60 000 extra arbeidsplaatsen voor allochtonen
voor nodig waren. In de periode 1990 tot en met 1994 is de werkgelegenheid
onder de vier grootste allochtone groepen met 45 000 arbeidsplaatsen
gestegen, waarvan 15 000 in 1994. Het is daarom zeer wel mogelijk dat
eind 1995 de 60 000 doelstelling gerealiseerd wordt. Omdat de allochtone
beroepsbevolking fors is gegroeid, betekent dit helaas niet dat de eigenlijke
doelstelling van het Stichtingsakkoord, evenredigheid, ook gerealiseerd wordt.
De eindevaluatie van het akkoord door de Stichting van de Arbeid zal nog in
1995 plaatsvinden. 3.6 Stuurgroep AllochtonenDe Stuurgroep Allochtonen heeft 21 februari 1995 haar rapport «Mensen:
gelijke kansen» aan de minister van SZW aangeboden. Het rapport bevat
een aantal concrete aanbevelingen in de richting van werkgevers, overheid
en intermediaire instanties (RBA, GSD etc.) om de arbeidsmarktpositie van
allochtonen te verbeteren. Bij de verschijning van het rapport heeft de minister
van SZW het verzoek van de Stuurgroep om vooral brede bekendheid te geven
aan de aanbevelingen in de richting van werkgevers gehonoreerd door deze te
bundelen in een brochure en ruim te verspreiden onder individuele werkgevers.
Het rapport is ook onder de aandacht gebracht van de Stichting van de Arbeid.Een eerste «toets» van deze aanbevelingen door deskundigen
heeft plaatsgevonden op een discussiemiddag op 25 april 1995. Bij die gelegenheid
zijn mensen uit de praktijk en uit de sfeer van het beleid uitgenodigd. Uit
de open gedachtenwisseling bleek dat op vele plaatsen al initiatieven in gang
zijn gezet. 3.7 Gelijke behandelingMet het ILO-onderzoeksrapport «Discrimination against migrant workers
and ethnic minorities in access to employment in the Netherlands», is
de eerste fase van het project «Combatting Discrimination» afgesloten. Het rapport doet verslag van een onderzoek naar discriminatie
op de arbeidsmarkt in Nederland, althans wat betreft de toegang tot arbeid.
De uitkomsten van het onderzoek bevestigen het beeld dat discriminatie een
belangrijke oorzaak is voor de hoge werkloosheid onder allochtonen. Het onderzoek
is met een kabinetsreactie bij brief van 1 maart 1995 door de ministers van
Binnenlandse Zaken en van SZW aan de Kamer aangeboden.De subsidie voor deze fase was verstrekt door de departementen van Binnenlandse
Zaken en Justitie. De vervolgfase zal worden gesubsidieerd door het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Centraal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening.
Uitkomsten van het totale project worden in 1996 verwacht.Op 27 juni 1995 heeft over dit ILO-onderzoeksrapport algemeen overleg
plaatsgevonden met de Tweede Kamer. Daarbij zegde de Minister van SZW ondermeer
toe de suggestie voor «ronde tafel-conferenties» met direct betrokkenen
te bekijken.Naar aanleiding van het verzoek van de Minister van SZW van 9 mei 1994,
om een standpunt kenbaar te maken over de door de Nederlandse Vereniging van
Personeelsmanagers (NVP) ontwikkelde sollicitatiecode hebben het Centraal
Bestuur voor de Arbeidsvoorziening op 1 augustus 1994, de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid
op 3 november 1994 en de Stichting van de Arbeid op 8 december 1994 hun reactie
gegeven.Op grond van deze – merendeels afwijzende – reacties wordt
een kabinetsstandpunt voorbereid.De minister heeft zich voorgenomen om aan het eind van dit jaar, bij de
evaluatie van het Stichtingsakkoord «Meer werk voor minderheden»,
de kwesties van de klachtenregelingen, sollicitatiecode en het functioneren
in de praktijk van de afspraken met de Stichting van de Arbeid, te bespreken. 3.8 ArbeidsvoorzieningsbeleidBij het aanstellen van 51 bedrijfsadviseurs minderheden ten behoeve van
de uitvoering van het Stichtingsakkoord «Meer werk voor minderheden»
is besloten tot bekostiging tot en met 1995 van deze functionarissen door
het CBA. In het voorjaar 1995 is door het Landelijk Bureau Arbeidsvoorziening
een enquête gehouden onder de regionaal directeuren, om te polsen hoe
zij de functie de afgelopen periode hadden ervaren. De meeste RBA's gaven
aan de taken van de bedrijfsadviseur als (zeer) nuttig ervaren te hebben.
Een aantal RBA's vermeldde de taken van de bedrijfsadviseur vanaf 1996 te
willen integreren in andere functies in de organisatie. Het CBA heeft in zijn
vergadering van 13 juli 1995 besloten de discussie over de wijze waarop de
functie in de toekomst gestalte zal krijgen te voeren als de eindevaluatie
van het Stichtingsakkoord beschikbaar is. Voorts zal een geoormerkt bedrag
voor 1996 aan de regio's worden toegewezen om de inzet van de bedrijfsadviseurs
te kunnen continueren.In de RBA's Flevoland en Midden-IJssel hebben in 1993 en 1994 twee proefprojecten
«trajectbegeleiding onderwijs-arbeid allochtone jongeren tot 27 jaar»
gedraaid. Hoofddoel van deze projecten was de reeds in de regio bestaande
organisaties die zich met deze doelgroep bezig houden zo te laten samenwerken,
dat allochtone voortijdig schoolverlaters in een sluitend traject zouden worden
geplaatst. Op basis van de opgedane ervaringen in deze projecten komt in het
najaar 1995 een modelbeschrijving beschikbaar.Arbeidsvoorziening is in 1994 er niet in geslaagd het aandeel te plaatsen
minderheden te verbeteren in vergelijking met andere doelgroepen. Het aandeel
van geplaatste minderheden is zelfs vanaf 1992 gedaald van 15% naar
12%. Dit procentuele aandeel heeft vooral te maken met de stijging van het
minderhedenaandeel in het niet-werkende werkzoekendenbestand van 17% naar
20%. Het eind 1994 te bereiken evenredigheidsaandeel, dat wil zeggen hetzelfde
procentuele aandeel in de plaatsingen als in het niet- werkende werkzoekendenbestand,
wordt dan moeilijker te realiseren. Tabel 3.3 Plaatsing minderheden door arbeidsvoorziening JaarTaakstellingRealisatieRealisatie
in % t.o.v. totaal aantal gepl. nwwAandeel in nww-bestand 19908 3249 474916199110 74211 5951116 199213 33416 3691517199315 56914 8841312 199418 06217 7451220In absolute zin is er wel sprake van een verhoging van het aantal geplaatste
minderheden. In het eerste kwartaal 1995 werden er 40% meer geplaatst dan
in het eerste kwartaal 1994 (4614 t.o.v. 3294). Van de geplaatsten in het
eerste kwartaal van 1995 was bijna 40% vrouw (nl. 1 821 van de 4 614). 3.9 Arbeidsparticipatie vrouwen en meisjesUit tabel 3.4 blijkt de stand van zaken van de arbeidsmarktpositie van
vrouwen uit de allochtone doelgroepen. De lage participatiegraad van vrouwen
en meisjes uit met name de Marokkaanse groep is voor het CBA aanleiding geweest
nader onderzoek te doen. Daaruit blijkt dat Marokkaanse meisjes en vrouwen
zich in veel mindere mate laten inschrijven als werkzoekende. De onderzoekers
concluderen dat dit mede bepaald wordt door culturele achtergronden. Ingeschreven
werkzoekenden uit deze groep hebben vaak een veelal laaggekwalificeerde opleiding,
en kiezen vaak voor een baan met een beperkt aantal uren in bij voorkeur de
administratieve sector. Nieuwkomers uit deze bevolkingsgroep zijn weliswaar
beter opgeleid, maar beheersen de Nederlandse taal nog onvoldoende. Tabel 3.4 Vrouwen van 15–64 jaar naar arbeidspositie
en etniciteit, jaargemiddelden 1988–1994  niveaumutatie% mutatieniveau  1990199319941994
tov 19901994 tov 19931994 tov 19901994 tov 1993199019931994 x 1 000 personen%%  Bevolking          Autochtonen45904604460414000   Doelgroep minderheden1972402555815296   Turken/Marokkanen99123130317325   Surin./Antill./Arub.98117125278277   Overige allochtonen2592812973816156   wv: Europeanen (excl. Mid.Zeel.)–114124–10–9   Overigen–167173–6–4   Totaal5046512551561103121   Allochtonen (excl. Europeanen)–407428–21–5   Beroepsbevolkingbruto-participatie  Autochtonen20212199223521436112444849Doelgroep minderheden68829325113713353436Turken/Marokkanen222530853421232023Surin./Antill./Arub.4657631763810474950Overige allochtonen10812612416–214–2424542wv: Europeanen (excl. Mid.Zeel.)–5556–1–2 –4845Overigen–7168––3–5 –4339Totaal21982407245225445122444748Allochtonen (excl. Europeanen)–153161–8–5 –3838Werkzame personennetto-participatie  Autochtonen18211989200118012101404343Doelgroep minderheden48617123104817242528Turken/Marokkanen141621754629151316Surin./Antill./Arub.3444501664912343840Overige allochtonen8910510011–512–5353734wv: Europeanen (excl. Mid.Zeel.)–4745––2–4 –4136Overigen–5855––3–5 –3532Totaal19582154217221418111394242Allochtonen (excl. Europeanen)–118126–8–6 –2929Werklozenwlh.percentage  Autochtonen20121023433241711101010Doelgroep minderheden2021222193302624Turken/Marokkanen88911136363430Surin./Antill./Arub.1213131072272221Overige allochtonen192224522710171719wv: Europeanen (excl. Mid.Zeel.)–811–3–38 –1520Overigen–1413––1––5 –1919Totaal24025328040271711111111Allochtonen (excl. Europeanen)–3535–0–0 –2322Doelgroep minderheden = Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen en
Arubanen. bruto-participatie = beroepsbevolking in % van de bevolking 15–64
jaar. Tot de beroepsbevolking worden gerekend personen die tenminste 12 uur
per week werken (werkenden) of actief zoeken naar werk van tenminste 12 uur
per week èn daarvoor direct beschikbaar zijn (werklozen). netto-participatie = werkenden in % van de bevolking 15–64 jaar.
 werkloosheidspercentage = werklozen in % van de beroepsbevolking 15–64
jaar. Bron: SZW, gebaseerd op de Enquête beroepsbevolking van het CBS.– Stimuleringscentra kinderopvangIn 1993 heeft het CBA een financiële bijdrage geleverd aan het stimuleringsproject
instroom vrouwen uit minderheidsgroepen in kinderopvangcentra dat moet leiden
tot uiteindelijk 1250 arbeidsplaatsen in 1996. Vervolgens is de verantwoordelijkheid
voor het project gedelegeerd naar de RBA's. Het VeM-bureau voert het projectmanagement
uit in samenwerking met de RBA's.– Voorlichting rechtspositieEen groep vrouwen uit minderheidsgroepen verricht thuiswerk of werkt met
flexibele arbeidscontracten. Ter versterking van de positie van thuiswerkers
is per 1 november 1994 de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) van toepassing
verklaard op thuiswerkers. Naast de algemene bepalingen van de
Arbowet, gelden er specifieke regels over de arbeidsomstandig-heden van thuiswerkers;
deze specifieke regels zijn neergelegd in het «Besluit thuiswerk».In juni 1994 is de brochure verschenen: «Als u niet in vaste dienst
bent». Deze brochure geeft informatie over rechten en plichten van diegenen,
die niet in vaste dienst zijn bij hun werkgever. De brochure is ondermeer
bedoeld voor thuiswerkers.In november 1994 is verschenen de brochure: «Thuiswerk? Als het
maar veilig en gezond gebeurt!». Deze brochure geeft informatie voor
thuiswerkers over arbeidsomstandigheden. Beide brochures zijn vertaald in
het Turks en in het Arabisch. Er wordt gewerkt aan een TV-spot, bedoeld voor
uitzending op lokale omroepen voor minderheden, waarin ondermeer naar beide
brochures wordt verwezen. Deze TV-spot zal naar verwachting in september 1995
gereed zijn.– Het Bureau Werkgelegenheid voor vrouwen uit Minderheidsgroepen
(VeM-bureau) ondersteunt sociale partners en werkgevers bij de instroom en
doorstroom van allochtone vrouwen in banen in een aantal sectoren. Blijkens
de eindrapportage van het VeM-bureau die de Minister van SZW op 9 maart 1995
aan de Tweede Kamer heeft aangeboden, zijn in de periode 1991–1994 mede
door toedoen van het VeM-bureau meer dan 1000 allochtone vrouwen ingestroomd
in reguliere banen. In de periode 1995 tot en met 1997 is aan het bureau een
in hoogte aflopende financiële ondersteuning toegezegd. Vanaf 1998 zal
het VeM-bureau volledig verzelfstandigd zijn. 3.10 Etnisch ondernemerschapEén van de kerntaken van het ministerie van Economische Zaken is
het stimuleren van nieuw en goed ondernemerschap. Nieuwe en goede ondernemers
zijn van belang voor de groei en vernieuwing van de economie en een belangrijke
bron van (nieuwe) werkgelegenheid. Om dat te stimuleren is in de notitie «Werk
door Ondernemen» een breed scala aan maatregelen aangekondigd met als
doel meer werk te scheppen door de ruimte om te ondernemen in het algemeen
te vergroten en die voor starters en doorgroeiers in het bijzonder. Het gaat
hier om fiscale en andere lastenverlichtende maatregelen, initiatieven ter
vermindering van de regeldruk en versterking van de kwaliteit van ondernemerschap,
alsmede maatregelen ter vergroting van de financieringsmogelijkheden voor
bedrijven met groeipotenties.Ook onder allochtonen is een groot potentieel aan ondernemers. Daarom
voert EZ sinds een aantal jaren apart beleid ter bevordering van het zelfstandig
ondernemerschap van allochtonen. Het gaat om aanvullend beleid met een specifiek
en zoveel mogelijk tijdelijk karakter. Specifiek omdat het zich richt op die
extra knelpunten of belemmeringen voor allochtone (startende) ondernemers,
waarvoor het «algemene» beleid en reeds bestaande voorzieningen
en instrumenten niet of onvoldoende soelaas bieden. En tijdelijk aangezien
de allochtone ondernemer evenals zijn autochtone collega uiteindelijk zelf
zijn weg zal moeten kunnen vinden èn omdat specifiek beleid minder
nodig zal zijn naarmate de integratie van allochtonen in de samenleving toeneemt.Uit onderzoek is gebleken dat het aantal allochtone ondernemers in de
periode 1986–1993 is verdubbeld tot circa 26 000. Binnen het beleid
voor allochtone ondernemers ligt de nadruk vooral op de verdere bevordering
van de kwaliteit van het ondernemerschap. Ook voor ondernemingen die worden
geleid door allochtonen geldt immers kwaliteit als een doorslaggevende factor
voor een successvolle start en doorgroei. Een goede voorbereiding
en begeleiding van startende allochtone ondernemers verhoogt hun slaagkans
en maaktdoorgroeien waarschijnlijker.Het beleid van EZ richt zich dan ook met name op maatregelen in de sfeer
van verdere verbetering van voorlichting, advisering en onderwijs. Het voorlichtingsaanbod
ten behoeve van startende en gevestigde allochtone ondernemers zal worden
gecontinueerd.Het in 1993 gestarte meerjarig project dat beoogt de toegankelijkheid
van het cursorisch ondernemersonderwijs voor allochtonen te vergroten (VETOA),
heeft ertoe geleid dat twee pilotopleidingen op het terrein van de algemene
ondernemersvaardigheden zijn gestart. De doelstelling van het project is inmiddels
verlegd naar de verdere verbetering van de opvang van startende allochtone
ondernemers. Met de Kamers van Koophandel en de Instituten voor het Midden-
en Kleinbedrijf (IMK's) wordt thans overlegd over de noodzaak van meer maatwerk.
Voorts wordt bezien of een landelijk expertisecentrum kan worden ingericht
om, als tijdelijke katalysator, (startende) allochtone ondernemers te (helpen)
benaderen en de regionale opvang te stimuleren.De ministeries van EZ en SZW zullen in 1996 drie regionale proefprojecten
opzetten om een meer op de vraag gericht aanbod voorkansarme starters èn
betere samenwerking tussen organisaties op het terrein van de advisering en
begeleiding aan starters te realiseren.Een op initiatief van de ministeries van BiZa, EZ, en SZW verricht onderzoek
naar de begeleiding van startende allochtone ondernemers op lokaal en regionaal
niveau zal in oktober 1995 zijn afgerond. De bevindingen van dat onderzoek
kunnen een nuttige funktie hebben bij het opzetten van de eerdergenoemde proefprojekten.Naast bovengenoemde aktiviteiten in de sfeer van verdere verbetering van
voorlichting, advisering en onderwijs aan startende (allochtone) ondernemers
worden aanjaagprojecten gesubsidieerd. Zo zullen in het najaar 1995 (bestaande)
franchisegevers en ondernemers uit minderheidsgroepen in een proefproject
worden samengebracht. Naar verwachting draagt een franchise-formule bij aan
het oplossen van een tweetal reële knelpunten waarmee vele allochtone
ondernemers te kampen hebben, namelijk een gebrek aan managementvaardigheden
en een ongunstige vestigingsplaats. Een dergelijk project zal een voorbeeldfunctie
kunnen vervullen en uitstralingseffecten hebben naar andere franchisegevers,
allochtone ondernemers en organisaties werkzaam op het terrein van voorlichting
en advisering aan allochtone ondernemers. 4. HUISVESTINGSBELEID 4.1. InleidingOp een toenemend aantal terreinen heeft het thema segregatie de afgelopen
jaren steeds meer aandacht gekregen. Waar dat al langer het geval was in het
integratiebeleid, de volkshuisvesting en het onderwijs, is dat thema vervolgens
ook aan de orde gekomen in o.m. het opvangbeleid statushouders, het grote-stedenbeleid
en in het kader van het ruimtelijke- ordeningsbeleid.Daarbij lag het accent aanvankelijk overwegend op de ruimtelijke verschijningsvormen
en de ontwikkelingen daarin. Van meet af aan was er zeker ook aandacht voor
de sociale dimensies en mogelijke consequenties – dreiging van toenemende
tweedeling en zelfs gettovorming – en voor de vraag of en in hoeverre
die (dreigende) segregatie het (onbedoelde) gevolg is van overheidsbeleid
(of juist van het ontbreken daarvan). De laatste tijd krijgen die aspecten meer en meer aandacht, ook in het
volkshuisvestingsbeleid. In dat verband kan gewezen worden op onder meer het
Sociaal Cultureel Rapport 1994, de SCP-rapportage Ruimtelijke spreiding van
allochtonen 1994, de vervolgstudie daarop (1995), het convenant Grote-Stedenbeleid
(met name het onderdeel Leefbaarheid) alsmede ook het eind juni door de Centrales
van Woningcorporaties gepresenteerde voorstel voor een Nationaal Programma
Volkshuisvesting. Voorts zal, nog voor de behandeling van de VROM-begroting
1996 (eind november 1995) een (interim)rapportage worden uitgebracht over
het effect van de ruimtelijke ordening en de volkshuisvesting op segregatie
en de instrumenten om dat tegen te gaan, zoals gevraagd in de motie-Duivesteijn
van 3 april 1995 (TK 24 054, nr 7).Hoewel het vanuit de optiek van de volkshuisvesting bij de dreiging van
segregatie in termen van doelgroep primair gaat om alle huishoudens met lage
inkomens is het evident dat er sprake is van een grote mate van overlap met
de doelgroepen van het gecoördineerde minderhedenbeleid. Volkshuisvestingsbeleid
dat zich specifiek richt op dan wel vooral van invloed is op huishoudens met
lage inkomens raakt derhalve ook het overgrote deel van de etnische bevolkingsgroepen.In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op ontwikkelingen in het volkshuisvestingsbeleid
die primair van belang zijn voor de huisvestingssituatie van huishoudens met
lage inkomens en dus – als regel – ook voor de doelgroepen van
het minderhedenbeleid.In het vorige jaaroverzicht is aangekondigd dat eind 1995 zou kunnen worden
gerapporteerd over de ontwikkelingen in de huisvestingssituatie van etnische
minderheden in de periode 1990–1994. De voor deze rapportage benodigde
enquêtegegevens van het Woningbehoefte-onderzoek 1993/1994 zijn evenwel
met een aanzienlijke vertraging aangeleverd, zodat ook de analyses vertraging
hebben opgelopen. Naar zich thans laat aanzien zal bedoelde rapportage dan
ook pas in 1996 beschikbaar kunnen zijn. 4.2 De beschikbaarheid van woningen NieuwbouwAlhoewel de bouwproductie de afgelopen jaren op een hoog peil lag, blijft
het woningtekort een punt van aandacht. De doelstelling om een woningtekort
te bereiken van maximaal 2% in het jaar 2000 blijft onverkort gehandhaafd.De nieuwe woningbehoefteramingen volgens PRIMOS 95 zullen worden meegenomen
in de Trendbrief Volkshuisvesting 1995, die eind van dit jaar aan de Tweede
Kamer zal worden aangeboden. In afwachting van de Trendbrief 1995 is het indicatieve
bouwprogramma 1996/2000 niet gewijzigd ten opzichte van de voor die jaren
in de vorige begroting opgenomen aantallen. Het jaar 2000 is om die reden
gelijk gehouden aan 1999.In onderstaande tabel is het indicatief nieuwbouwprogramma 1996–2000
weergegeven alsmede het aantal woningen waarvoor stimuleringspremies en/of
toeslagen voor plaatselijk verschillende omstandigheden (pvo) beschikbaar
zijn. Tabel 4.1. Indicatief nieuwbouwprogramma 1996 (aantal
woningen x 1000) Jaar<
f 159 000*159 000–227 000* >
f 227 000*TOTAAL  totaalgesubtotaalgesubtotaalgesubtotaal°gesub19962621.5614.121–10825.619972321  634.722–10825.719981918.5564.723–9823.219991918.5474.717–8323.220001918.5474.717–8323.2* prijspeil 1996, excl. pvo-toeslag en meerwerk ° m.b.t. het ongesubsidieerde deel geldt een marge van +/– 5000Voor de periode tot 2005 zullen in ieder geval nog ca. 850 000 woningen
(incl. sloop/vervangende nieuwbouw) moeten worden toegevoegd aan de voorraad.
Binnen de cijfers van PRIMOS '94 zullen er ten opzichte van de afspraken in
het kader van de VINEX-uitvoeringsconvenanten 1995–2005 die gebaseerd
zijn op de Trendbrief 1993, tot het jaar 2000 nog voor 24 000 woningen
extra bouwlokaties nodig zijn. Goedkope huurwoningenIn het eind juni gepresenteerde Nationaal Programma Volkshuisvesting hebben
de Centrales van Woningcorporaties aangegeven te zullen bevorderen dat de
corporaties in de periode 1996–2000 ca. 100 000 goedkope huurwoningen
bouwen met een huurniveau van onder de f 700. Dat is 13 000 meer
dan de 87 000 waarin het huidige woningbouwprogramma voorziet. De centrales
achten deze taakstelling mogelijk, voor zover de regelgeving met betrekking
tot de besteding van de Algemene Bedijfsreserve daartoe voldoende ruimte biedt.In de brief van 28 juni 1995 heeft Staatssecretaris Tommel onder meer
aangekondigd dat mede op dit punt een wijziging van het Besluit Beheer Sociale
Huursector in voorbereiding is genomen. Daarnaast zijn, in het kader van het
Grote Stedenbeleid, DGVH en de 4 grote steden nog in gesprek over de modaliteiten
van differentiatie in de nieuwbouw. WoonruimteverdelingsbeleidIn 1991/1992 heeft CEBEON onderzoek verricht naar de werking van «traditionele»
woonruimteverdelingssystemen voor etnische minderheden. Nadat Delft in 1991
als eerste is gestart met een ander systeem van woonruimteverdeling (het z.g.
Delftse model) zijn inmiddels meer dan honderd gemeenten, waaronder veel grote(re)
op een dergelijk aanbodmodel overgeschakeld of zijn voornemens dat op korte
termijn te doen (waaronder Rotterdam en Amsterdam). In enkele gevallen werken
deze verdelingssystemen ook regionaal (o.m. Utrecht/RUB, Den Haag/Haaglanden).In aansluiting aan het eerdere onderzoek is aan CEBEON opdracht gegeven
de betekenis van deze aanbodmodellen voor de huisvestingspositie van minderheden
te analyseren. Naast de evenredigheid in het resultaat zal ook de betekenis
van aanbodmodellen voor de spreiding en concentratie van minderheden centraal
staan. De resultaten van dit onderzoek zullen, naar zich laat aanzien, begin
1996 beschikbaar zijn. Evenwichtige verdeling van de woningvoorraad (EVW)De goedkope en betaalbare huurwoningvoorraad is in Nederland groot genoeg
om de aandachtsgroep van beleid te huisvesten. Daarvoor is het dan wel noodzakelijk,
dat diegenen die in relatie tot hun inkomen (te) goedkoop wonen (en niet tot
de doelgroep van beleid behoren), zullen doorstromen naar de
duurdere woningvoorraad, zodat de nu nog te duur wonende huishoudens met een
laag inkomen passender kunnen worden gehuisvest.Het beleid gericht op een evenwichtige verdeling van de woningvoorraad
(EVW-beleid) zal derhalve ook in de toekomst krachtig moeten worden voortgezet.
Van lokale partijen zal – ondanks de tot nu toe behaalde resultaten
(zie hieronder) – dan ook nog steeds een grote inspanning gevraagd worden.
Wel zal daarbij gewaakt moeten worden, dat een te star binnengemeentelijk
beleid, dat eenzijdig uitgaat van het instrument van stringente woningtoewijzing
en dat geen rekening houdt met omgevingsfactoren, zoals inkomensontwikkeling,
werkgelegenheid en woningsamenstelling in wijken en buurten, segregatie-tendensen
in de hand zou kunnen werken. De inzet van een juiste combinatie en een juiste
dosering van instrumenten (bijvoorbeeld woningtoewijzing, strategische nieuwbouw
en verbetering en huursombenadering) kan zorg dragen voor zowel een passender
huisvesting van de doelgroep van beleid als voor een beter leefmilieu in de
vorm van een gedifferentieerd woon- en leefklimaat.Uit het Woningbehoefte-onderzoek 1993/1994 komt het volgende beeld naar
voren: Tabel 4.2: Reductie scheefheid (EVW-beleid) EVW-taakstellling/realisatieWBO
89/90WBO 93/942000 zonder beleid2000 met beleid dure
scheefheid°168 000106 000160 000120 000goedkope scheefheid*726 000738 000770 000570 000° huishoudens behorend tot de doelgroep van beleid en gehuisvest in
de dure woningvoorraad (kale huur > f 810) * huishoudens behorend tot de doelgroep, gehuisvest in de goedkope voorraad
(< f 600) doelgroep van beleid: 1-pers.hh. met huishoudinkomen <
f 35 000 (ouder dan 65: < f 29 000) meerpersoonshh.
met huishoudinkomen van < f 46 000 (ouder dan 65: < f 39 000).Dit duidt erop dat de bestrijding van de dure scheefheid zich landelijk
gezien gunstig ontwikkeld heeft. In de bestrijding van de goedkope scheefheid
is echter geen voortgang geboekt. De nieuwe gegevens uit het WBO 1993/1994
zullen echter de komende tijd nog nader beleidsmatig beschouwd worden. Hierop
zal in de Trendbrief 1995 worden teruggekomen. HuisvestingswetDe doorstroming is tevens gebaat bij een zo groot mogelijke vrijheid van
vestiging (dus zo min mogelijk belemmeringen voor woningzoekenden –
ook etnische – in de vorm van maatschappelijke en economische bindingseisen).
Het is daarom van grote betekenis, dat steeds meer gemeenten overschakelen
naar een aanbodsysteem van woonruimteverdeling («Delfts model»).
Hierdoor wordt al een grotere vrijheid en verantwoordelijkheid aan de woonconsument
gelaten.Om naast de bescherming van de vrijheid van vestiging tevens een betere
relatie te leggen tussen het volkshuisvesting- en ruimtelijke ordeningbeleid
heeft het kabinet het voornemen de Huisvestingswet aan te passen. Gemeenten
in restrictief beleidsgebieden mogen regionale (en in uitzonderlke gevallen)
bindingseisen stellen. Van restrictief beleid is in het kader van de toepassing
van het instrumentarium van de Huisvestingswet alleen sprake indien gemeenten
toewerken naar of reeds verkeren in een situatie waarin uitsluitend binnen
de vastgestelde contouren kan worden gebouwd in de vorm van vervangende
nieuwbouw en stedelijke verdichting en waarbij zicht bestaat op een eindsituatie
van nulgroei van de woningvoorraad. Voor zover bindingseisen gesteld mogen
worden, krijgen met name huishoudens met een economische binding en huishoudens
die een te dure of een te goedkope woning achterlaten voorrang bij toewijzing
van een meer passende woning. Op deze wijze denkt het kabinet eveneens de
mobiliteit (woon-werkverkeer) en de dure en goedkope scheefheid beter te kunnen
bestrijden. Over dit voornemen wordt door de Staatssecretaris van VROM nog
overleg gevoerd met het Interprovinciaal Overleg en met de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten. 4.3. BetaalbaarheidVerschillende factoren bepalen de betaalbaarheid van de woonruimte waarin
men is gehuisvest. Het gaat hierbij om het huurniveau, de inkomenspositie
en de IHS. Verder speelt de woonruimteverdeling een grote rol.De huren zijn de afgelopen jaren sneller gestegen dan de inflatie. Mede
hierdoor is Nederland qua huurlastenniveau in internationaal perspectief in
de middenmoot terechtgekomen. Anderzijds kan worden geconstateerd dat de landelijke
huurontwikkeling al enige tijd een dalende tendens vertoont. Voorlopige CBS-cijfers
geven aan dat deze daling zich in 1995 heeft voortgezet, conform de afspraken
in het kader van de brutering.De stijging van de huren kon in het algemeen worden opgevangen door de
inkomensontwikkeling. Op minimum-niveau is sprake geweest van koopkrachtbehoud,
terwijl de overige inkomensgroepen de afgelopen jaren een (lichte) inkomensverbetering
hebben doorgemaakt.Vanwege het feit dat de huren sneller zijn gestegen dan de inflatie, alsmede
doordat de kwaliteitskortingsgrenzen van de IHS niet zijn geïndexeerd
(d.w.z. thans niet meestijgen met de huurontwikkeling) zijn sommige huurders
genoodzaakt een steeds groter deel van hun (netto)-inkomen te besteden aan
de huur. Dit laatste speelt vooral bij huishoudens die IHS ontvangen én
gehuisvest zijn in de betaalbare en dure voorraad. De gemiddelde huurquote
bedraagt momenteel 21.1 %. Bij de huurders die IHS ontvangen gaat gemiddeld
23.2 % van het inkomen op aan de netto-huur (= na aftrek van de IHS). Tabel 4.3 Ontwikkeling huurquote, voor alle huurders,
huurders met/zonder IHS  Alle
huurdersHuurders met IHSHuurders zonder IHS huurquote 198618,0%21,1%17,2%huurquote 199019,7%21,8%19,0% huurquote 199321,1%23.2%20,3%Het huidige stelsel van huur(prijs)regelgeving is – mede naar aanleiding
van signalen dat de regelgeving ondoorzichtig is geworden, alsmede vanwege
de wijzigingen in het huurbeleid van de afgelopen jaren (waaronder de introductie
van de huursombenadering) – integraal onder de loep genomen.Een zekere mate van deregulering en bepaalde inhoudelijke veranderingen
zijn wenselijk. Centrale opgave vormt het bewerkstelligen van een versterking
van de positie van de huurder en een vergroting van de marktwerking, daar
waar de marktomstandigheden dat toelaten. Binnenkort zal de Kamer
per brief over de uitkomsten van een en ander nader worden geïnformeerd
en zal zij op de hoogte gesteld worden van de beleidsvoornemens op dit terrein. Individuele huursubsidieDe ontwikkeling van de woonlasten zal ook in de komende tijd nadrukkelijk
in de gaten worden gehouden. Dit laat overigens onverlet dat de huidige ontwikkeling
om een stevige bijsturing vraagt. Binnenkort zal in dit verband een voorstel
tot aanpassing van de Wet IHS worden ingediend. Het voorstel behelst een verlenging
van de normhuurcompensatie voor de minima van 2% voor het tijdvak 1995–1996,
alsmede het indexeren van de kwaliteitskortingschijven vanaf het tijdvak 1996–1997.
Met deze laatste maatregel wordt in de eerste plaats beoogd de netto huurstijging
die de IHS-ontvanger ervaart binnen de huidige systematiek zoveel mogelijk
in de pas te laten lopen met de huurverhoging die de verhuurder oplegt. Deze
IHS-wijzigingen kunnen – onder veronderstelling van koopkrachtbehoud
en een (reële) huurstijging die overeenkomt met de bruteringsafspraken –
ertoe leiden dat de huurquote van met name de minima de komende jaren op het
huidige niveau gehandhaafd zal kunnen worden.Los van het voorgaande nopen de veranderingen die in de laatste jaren
in de volkshuisvesting hebben plaatsgevonden tot een herbezinning op inhoud
en vormgeving van het instrument individuele Huursubsidie. Op dit moment wordt
een beleidsanalyse uitgevoerd naar de toekomst van de Individuele Huursubsidie.
De beleidsanalyse heeft tevens de status van een heroverwegingsonderzoek.
Binnenkort zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden over de resultaten
van dit onderzoek en het kabinetsstandpunt ten aanzien van de toekomst van
de Individuele Huursubsidie.Belangrijke elementen in het onderzoek zijn:– garantie goede en passende huisvesting doelgroep;– vereenvoudiging van de ingewikkelde systematiek;– de wenselijkheid en haalbaarheid van een vermogenstoets;– de wenselijkheid van financiële prikkels aan gemeenten en/of
verhuurders voor een doelmatigere inzet van IHS-middelen;– defiscalisering van de IHS;– decentralisatie van de IHS.Hierbij zullen uiteraard ook de inzichten en uitkomsten op het gebied
van de betaalbaarheid van het wonen in het algemeen en van de doelgroep in
het bijzonder meegenomen worden, zoals dit uit de analyses van het Woningbehoefte-onderzoek
1993/1994 en de vergelijking daarvan met eerdere WBO's naar voren komt. 4.4. Kwaliteit van het wonen: stadsvernieuwing en bevordering
van de leefbaarheid in buurten en wijken.Op dit moment loopt een onderzoek ter voorbereiding op de aan de Tweede
Kamer toegezegde herijking van de BELSTATO-ramingen en -parameters in 1997.
Daarnaast vinden op dit moment omgevingsverkenningen plaats, met als doel
de voortgang van de stadsvernieuwing en de ontwikkelingen op belendende percelen
op hoofdlijnen nader te analyseren in relatie tot de uitgangspunten van BELSTATO.
Daarbij wordt onder andere gekeken naar beheer en onderhoud na stadsvernieuwing
en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van naoorlogse wijken en leefbaarheid,
maar ook het tempo en de aanpak van de stadsvernieuwing. De volkshuisvesting heeft de laatste jaren steeds meer te maken met verschijnselen,
die de leefbaarheid van buurten en wijken onder druk zetten. In vooral sommige
oudere (zowel vooroorlogse als vroeg-naoorlogse) wijken en buurten van de
grotere steden wordt in toenemende mate een cumulatie van problemen ervaren,
zoals onveiligheid, werkeloosheid, vandalisme, vervuiling van de woonomgeving.
Deze problemen hangen onderling samen en kunnen elkaar versterken. Waar deze
problemen elkaar versterken ontstaat ook druk op de kwaliteit van de fysieke
leefomgeving, waaronder de woningen zelf. De investeringen (van Rijk, lagere
overheden en particulieren) in onderhoud en verbetering van de woningvoorraad,
hebben zo niet meer of niet langer het gewenste rendement.De wens om te komen tot een verbetering van de kwaliteit van het wonen
vraagt dan ook van de volkshuisvesting een grotere aandacht die verder gaat
dan aandacht voor de fysieke component van de stadsvernieuwing. Inspanningen
in de stadsvernieuwing zijn weinig zinvol als ze niet leiden tot een verbetering
van de sociale kwaliteit van buurten en wijken. Inspanningen in de stadsvernieuwing
en sociale vernieuwing moeten bijdragen aan het doorbreken van cumulatie van
problemen. Een gedifferentieerd (flexibel) woningaanbod – vooral in
de vroeg-naoorlogse wijken – en een integrale aanpak van de woonomgeving,
waarbij ook aandacht geschonken wordt aan sociale veiligheid (huismeesters),
werkgelegenheid, en andere (zorg)voorzieningen, kunnen hieraan bijdragen.
Daarvoor is het nodig dat actoren in de volkshuisvesting (overheden, corporaties,
beheerders en bewonersorganisaties) gezamenlijk met andere instellingen (zorg,
werkgelegenheid en veiligheid) tot een geïntegreerde aanpak komen.Eén van de oplossingsrichtingen is de verbetering van de kwaliteit
van de woonomgeving door een meer gedifferentieerd woningaanbod in en buiten
de stad. Hierdoor komt tevens de samenhang tot uiting met vraagstukken op
het terrein van de verdeling van de woningvoorraad en strategische nieuwbouw
in bijvoorbeeld de na-oorlogse wijken en de VINEX-lokaties. Goed aangepakt
leidt dit tevens tot een flexibeler woningmarkt.In het kader van het Grote-Stedenbeleid is ook op het terrein van de leefbaarheid
een samenhangend plan van aanpak ontwikkeld. Met de 4 grote steden is op 12
juli 1995 een convenant gesloten dat onder meer vanuit het perspectief van
integraal wijk- en buurtbeheer gericht is op het verbeteren van de woon- en
leefomstandigheden van bewoners van de desbetreffende delen van de stad.Voor leefbaarheid en de stimulering van de stadseconomie komt vanaf 1996
structureel f 20 mln op de begroting van Binnenlandse Zaken. Deze middelen
vormen de rijksbijdrage voor de door de 19 steden te ontwikkelen integrale
wijkplannen gericht op wijk- en buurtbeheer, wijkveiligheid en wijkeconomie.
De helft van het budget is bestemd voor de grote steden, hetgeen gekapitaliseerd
neerkomt op een bedrag van f 115 mln. Naast het rijk zullen ook de gemeenten
en betrokken corporaties geld beschikbaar stellen voor deze plannen. Uitgangspunt
bij de toedeling van het budget zullen de integrale programma's zijn die de
4 grote steden uiterlijk 1 oktober 1995 zullen indienen. Het overleg met de
andere (15) steden zal in het najaar worden afgerond.Zoals bij brief van 28 juni 1995 aan de Tweede Kamer is meegedeeld, zal
het BBSH zodanig worden aangepast dat corporaties meer ruimte hebben om actief
te zijn op het gebied van het beheer van de woonomgeving en het woonklimaat. De leefbaarheid van de stad en vooral van de meest bedreigde wijken zal
in de convenantsperiode aanmerkelijk moeten verbeteren. Als ijkpunt zal hiervoor
een leefbaarheidsthermometer worden ontwikkeld, in het bijzonder op punten
als overlast, onveiligheid en kwaliteit van de woonomgeving. 4.5 Specifieke aandachtspuntenOp 9 februari 1995 heeft een Algemeen Overleg over het woonwagenbeleid
plaatsgevonden met de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en de bewindslieden
van BiZa, OCW en VROM. Daarbij is aangekondigd het deconcentratiebeleid, zoals
dit sedert midden jaren zeventig gold, nader te nuanceren en in een breder
kader dan het louter volkshuis-vestelijke te plaatsen. Tevens is het voornemen
geuit de Woonwagenwet, inclusief het afstammingsbeginsel in te trekken. Eind
1995 zal daartoe en wetsvoorstel worden ingediend. In de Huisvestingswet en
het Huisvestingsbesluit zal de mogelijkheid geboden worden om bij de toewijzing
van standplaatsen voorrang te verlenen aan diegenen, die thans tot de doelgroep
van de Woonwagenwet behoren. 5. WELZIJN, SPORT EN VOLKSGEZONDHEID 5.1 InleidingIn dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: integratietrajecten
voor nieuwkomers, 0–18 jarige allochtone kinderen, het programma multiculturele
samenleving, arbeid, landelijke infrastructuur, woonwagenbewoners, allochtone
ouderen, allochtonen met een handicap, sport en allochtonen en tenslotte volksgezondheid. 5.2. NieuwkomersVWS zal blijven investeren in vernieuwing en kwaliteitsverbetering van
de organisatie en de inhoud van de integratietrajecten. In 1995 is wederom
gebleken dat hiermee in een grote vraag wordt voorzien. Het volg- en registratiesysteem
«Diagram» zal in 1996 in alle gemeenten operationeel kunnen zijn,
gekoppeld aan een cursusaanbod voor systeembeheerder en trajectbegeleiders.
Het systeem zal zodanig worden aangepast dat bij juist gebruik op een simpele
wijze kan worden tegemoetgekomen aan de eisen voor verantwoording en inhoudelijke
verslaglegging in het kader van de geharmoniseerde regeling inburgering nieuwkomers
en verblijfsgerechtigden.Als vervolg op de herziene «Tulpenbrochure integratie nieuwkomers
en verblijfsgerechtigden» zal in 1996 een inburgeringsbox ter beschikking
komen voor gemeenten met informatie over organisatie en inhoud van onderdelen
van het inburgeringsprogramma met daarin een scala aan op de praktijk gerichte
voorbeelden. Bij gemeenten en uitvoeringsorganisaties blijkt hieraan veel
behoefte te bestaan.In 1996 zal voorts een handboek maatschappij-oriëntatie verschijnen
met daarin opgenomen een docentenhandleiding, die is gebaseerd op methodieken
die zich in de praktijk bewezen hebben.In 1996 zullen de cursussen voor gemeentelijke coördinatoren en trajectbegeleiders
vanuit de Hogeschool Rotterdam worden voortgezet. De animo hiervoor bij gemeenten
is groot.In 1995 zijn in een drietal gemeenten experimenten gestart ten einde tot
een concrete inhoudelijke invulling te komen van het traject sociale redzaamheid. De resultaten daarvan zullen in 1996 na evaluatie landelijk
worden uitgezet.Eenzelfde aanpak zal worden gevolgd met de resultaten van de in 1995 gestarte
experimenten om de integratie van nieuwkomers en verblijfs-gerechtigden te
bevorderen middels het stimuleren van participatie van deze groepen in Nederlands
vrijwilligerswerk.In 1995 start een onderzoek, dat onder meer door VWS wordt bekostigd,
naar intensieve NT2-cursussen in internaatsvorm. Aan de hand van de uitkomsten
van deze evaluatie zal bezien worden hoe de resultaten daarvan landelijk kunnen
worden verspreid.Het VON vrouwenproject «Op de drempel van een nieuw bestaan»
is gefinancierd door de VWS Emancipatie Stuurgroep VES. Het gaat daarbij om
vluchtelingenvrouwen die met elkaar en met de Nederlandse samenleving in contact
worden gebracht. Dit gebeurt door middel van een eenvoudige laagdrempelige
aanpak waarbij vrouwen bij elkaar komen voor gezamenlijke activiteiten en
contacten. Tevens wordt daarbinnen plaats ingeruimd voor voorlichting over
gezondheid en opvoedingsvraagstukken. 5.3. 0–18 jarige allochtone kinderenIn 1996 zal de ontwikkeling van het beleid voor 0–18 jarige allochtone
kinderen met volle kracht worden voortgezet. Het doel hiervan is jongere allochtone
kinderen beter voor te bereiden op deelname aan het onderwijs en vooral de
ouders hierbij in te schakelen. Voorts wordt beoogd de schoolgaande kinderen
in het schooltraject te houden door ouders bij het onderwijs te betrekken
en de samenwerking tussen onderwijs en welzijnsinstellingen te stimuleren.
Voor de realisering van deze doelen laat VWS programma's ontwikkelen en wordt
de kwaliteit van de uitvoering van de programma's bewaakt door middel van
monitoring en onderzoek.De voorschoolse vorming, meer in het bijzonder de reactie van het kabinet
op het rapport van de Commissie Meijnen, is in dit Jaaroverzicht eerder aan
de orde gekomen in hoofdstuk 2, paragraaf 2.Met ingang van 1996 zal in de Op-Stap-programma's gebruik worden gemaakt
van het recent ontwikkelde, geheel nieuwe materiaal (werkbladen en -boekjes)
voor moeder en kind. Voor de produktie daarvan zijn deskundige materiaalontwikkelaars
en wetenschappers ingeschakeld. Het nieuwe materiaal is reeds onder een grote
groep kinderen en ouders getest met zeer bemoedigende resultaten: moeders
zijn enthousiast omdat zij meer vrijheid hebben in het omgaan met het materiaal.
Verder zijn de materialen meer afgestemd op vaardigheden die in de eerste
fase van het basisonderwijs van kinderen worden verwacht.Het aantal gemeenten dat een Op-Stap of een Opstapje-programma uitvoert
is in 1995 gegroeid tot 100. Naar de ervaringen van het onderwijs met kinderen
die aan Op-Stap deelnemen, is onderzoek verricht. Hieruit bleek, dat Op-Stap-kinderen
volgens hun leerkrachten beter scoren dan kinderen die niet aan Op-Stap meedoen
en dat deelname de kansen op schoolsucces vergroot. (Met op Stap meer kans,
Averroes Stichting, 1995).Het programma Overstap – bedoeld voor kinderen in groep 3 en hun
ouders – mag zich in grote belangstelling van gemeenten en scholen verheugen.
Voor scholen blijkt dit programma bij uitstek een middel te zijn om ouders
bij het leerproces, in het bijzonder het lezen, van hun kinderen te betrekken
en hen voor het onderwijs te interesseren. Veel scholen rapporteren een bereik
van 90% van de ouders. In 1996 zal het aantal deelnemende kinderen worden
uitgebreid tot 10 000. Dan zullen 300 scholen deelnemen.
Medio 1995 is het onderzoek naar de effecten van het programma Overstap afgerond.
De onderzoekers stellen duidelijke positieve verschillen vast tussen de prestaties
van Overstap-kinderen ten opzichte van kinderen die niet aan Overstap hebben
meegedaan. Overstap-kinderen scoren aanzienlijk hoger op testen voor begrijpend
lezen en hebben een grotere woordenschat tot hun beschikking.Het experiment verlengde schooldag wordt medio 1996 afgerond. De resterende
periode tot medio 1996 wordt met name benut om de methodieken te beschrijven
en overdraagbaar te maken. In 1996 zal ook het onderzoek beschikbaar komen.Naar verwachting zal uit het onderzoek blijken dat de verlengde schooldag
in een behoefte voorziet. Aan de hand van de concrete uitkomsten van het onderzoek
zal bezien worden hoe dit beleid nader vorm gegeven kan worden.Op internationaal niveau groeit de belangstelling en waardering van het
VWS-beleid voor 0–18 jarige allochtone kinderen. Die waardering komt
onder andere tot uitdrukking in het feit dat de Unesco de Averroès
Stichting heeft uitgekozen tot Unesco regionaal coördinerend centrum
op het terrein van de «early childhood education» ofwel vorming
van jonge kinderen.Het jeugdbeleid van de regering is gericht op het voorkomen van uitval
van jeugdigen en het bevorderen van kansen voor jeugdigen. Conform het regeringsstandpunt
«Regie in de jeugdzorg» en de VNG-nota «Gemeenten en jeugd»
ligt de regie-rol voor het preventieve jeugdbeleid primair bij de gemeente.
Doel van het beleid is de samenwerking tussen de voor jeugd relevante sectoren
(onderwijs, gezondheidszorg, jeugdwelzijnswerk, justitie en politie, arbeidsvoorziening
e.d.) te versterken om zodoende een voortijdige uitval van jeugdigen te voorkomen.
Het beleid zal bijzondere aandacht dienen te schenken aan de maatschappelijk
kwetsbare jeugdigen die met uitval bedreigd worden (15% van de jeugd).Recent is een advies verschenen van prof.dr. C. Schuyt over integraal
jeugdbeleid, waarin met name aandacht wordt geschonken aan deze groep kwetsbare
jeugdigen, waaronder verhoudingsgewijs veel allochtone jeugdigen. Schuyt bepleit
de organisatie van integraal jeugdbeleid op lokaal niveau in de vorm van een
geschakelde verantwoordelijkheid tussen gezin, school, naschoolse situatie,
werk en justitie. Concrete suggesties van Schuyt hebben betrekking op ondermeer:– het creëren van rolmodellen van volwassenen;– de training en recrutering van meer allochtone onderwijzers, hulpverleners,
agenten, jeugdtrainers en sportleiders.In de recent verschenen notitie «Perspectief voor jeugdigen–Kansen
voor gemeenten» wordt ondermeer aangekondigd dat er een projectgroep
in het leven geroepen zal worden die belast zal worden met het stimuleren
en faciliteren van de ontwikkeling van preventief jeugdbeleid, waarin:– de eigen kracht en sociale binding van jeugdigen en opvoeders
worden versterkt;– voorzieningen hun aanbod beter op de vraag afstemmen;– gemeenten een regierol vervullen.Jeugdige allochtonen vormen een specifiek aandachtsgebied binnen de jeugdzorg.
Door het Nederlands Centrum Buitenlanders (NCB), resp. het Nederlands Expertisecentrum
Multiculturele Samenwerking (NIZW), het NIZW en de VOG wordt een drietal projecten
voorbereid die ingaan op de vraag hoe in de jeugdzorg in te spelen op een
cliëntenpopulatie waar allochtone jeugdigen in toenemende mate deel van
uitmaken. Deze projecten hebben betrekking op intercultureel
groepswerk bij (semi)residentiële voorzieningen, contacten met allochtone
ouders en het geschikt maken van vormen van hometraining voor allochtone gezinnen.Bij de ontwikkeling en introductie van kwaliteitszorg zal aandacht worden
besteed aan het geschikt maken van diagnostische instrumenten op de doelgroep
en het introduceren van methoden van intercultureel management.Het VOG-Instroomproject tracht een oplossing te bieden voor het geringe
en moeilijk te werven potentieel aan allochtone hulpverleners. Bij de raden
voor de kinderbescherming en de instellingen voor (gezins)voogdij wordt voortgegaan
met een gericht personeelsbeleid voor allochtonen.Het project gericht op de instroom van allochtone meisjes in de kinderopvang
heeft als doel om in de periode 1993–1996 1250 allochtone vrouwen
te laten instromen als leidster in de kinderopvang. Inmiddels zijn er circa
300 plaatsingen gerealiseerd. 5.4 Het programma multiculturele samenlevingKort na het aantreden van dit kabinet hebben de Staatssecretarissen van
OC&W en VWS besloten het programma multiculturele samenleving te continueren
en waar mogelijk te verbreden. In het kader van het programma zijn door OC&W
en VWS tal van activiteiten ondersteund die met name gericht zijn op de jeugd
zoals Nederland bekent Kleur, Pop Against Racism en School zonder Racisme.
De projecten sluiten blijkens het grote bereik dicht aan bij de belevingswereld
van de jongeren. De jeugd, organisaties en scholen worden zo aangezet tot
tal van activiteiten rondom het thema multiculturele samenleving/anti-discriminatie.In de provincie Noord-Brabant wordt aangesloten bij de aanpak van School
zonder Racisme. Zeventien Brabantse steunfunctie-instellingen hebben het initiatief
genomen om binnen de provincie een tegenwicht te bieden tegen toenemende vreemdelingenhaat
en racisme. De steunfuncties vinden het hoog tijd dat Brabantse instellingen
en overheden een beleid kiezen dat onomwonden streeft naar een meer verdraagzame
samenleving, waarin geen plaats is voor racisme en discriminatie. Daartoe
hebben zij een manifest opgesteld. Van de instelling of organisatie die het
manifest ondertekent wordt verwacht dat ze zich actief inzet vóór
een multiculturele samenleving. Dit moet duidelijk vertaald worden in het
beleid en concrete activiteiten. Tot nu toe hebben tachtig gemeenten en 250
instellingen zich achter de campagne geschaard. VWS, maar vooral ook de provincie
Noord-Brabant ondersteunt de campagne en heeft toegezegd vanuit haar eigen
beleid een bijdrage te leveren aan de bestrijding van racisme en discriminatie
in Brabant. Voor informatie-uitwisseling komt er een nieuwsbrief en een informatiebank
die activiteiten en projecten registreert en informatie uitwisselt gericht
op de bevordering van de multiculturele samenleving. Verder wordt een jaarlijks
terugkerende manifestatie gehouden waarop spraakmakende, nieuwe of bijzondere
projecten gepresenteerd kunnen worden. Elk jaar zal een andere publieksgroep
worden gekozen. Er zal worden getracht deze initiatieven waar mogelijk in
bestaande structuren een vaste inbedding te geven.De positieve effecten zijn aanleiding om ook in 1996 activiteiten met
een duidelijke signaalwerking naar een brede doelgroep op een beperkte schaal
te blijven bekostigen. Onze multiculturele samenleving zal voor autochtoon
en allochtoon beter functioneren als vooroordelen, discriminatie en racisme
geen kans krijgen. Afhankelijk van concrete thema's wordt de betrokkenheid
van andere departementen bezien. Op het terrein van antidiscriminatie en beeldvorming zijn voorts activiteiten
ondersteund van o.a. het Anti-Discriminatie Overleg en het Anti-Racisme Informatie
Centrum. Op het raakvlak van welzijn, onderwijs en cultuur zijn projecten
gesubsidieerd gericht op het wegnemen van vooroordelen en het bevorderen van
verdraagzaamheid. In dat kader zijn b.v. de uitgave van een schoolagenda,
pilotprojecten in scholen van het Instituut voor Publiek en Politiek, de tentoonstelling
Reispaleis en het museum voor Volkenkunde in Rotterdam en een provinciaal
anti-discriminatie project van scholen in de provincie Zeeland ondersteund.Op basis van de aan de Tweede Kamer aangeboden evaluatie van het «Jeugdvoorlichtingsbeleid
Tweede Wereldoorlog tot het heden» wordt de stimuleringsperiode per
ultimo 1995 als afgesloten beschouwd. Deze afsluiting van de stimuleringsfase
markeert echter geen eindpunt in het beleid. Voorlichting aan jongeren over
de Tweede Wereldoorlog zal ook ná 1995 nodig blijven, maar het jeugdvoorlichtingsbeleid
moet een meer samenhangende plaats krijgen in het gehele beleid in het kader
van racisme, discriminatie en vooroordeel. De huidige multiculturele samenleving
in Nederland en de daarmee verband houdende problemen hebben in 1987 bij de
start van het beleid niet of nauwelijks een rol gespeeld. De invulling van
het begrip «heden» kan thans niet los worden gezien van onze multiculturele
samenleving. De evaluatie heeft ook uitgewezen dat het huidig subsidiebeleid
ten aanzien van de nationale oorlogs- en verzetsmusea, alsmede herinneringscentra
aan een herijking toe is. Met de betrokken musea en herinneringscentra zijn
gesprekken gevoerd over de voornemens voor een andere subsidiewijze. De Tweede
Kamer zal in de loop van 1995 geïnformeerd worden over de voornemens
voor het toekomstig jeugdvoorlichtingsbeleid, alsmede voor het toekomstig
subsidiebeleid van de oorlogs- en verzetsmusea en herinneringscentra.In samenwerking met het veld loopt thans een aantal projecten die tot
doel hebben vrijwilligersorganisaties te transformeren tot multi-culturele
organisaties. Daarbij gaat het om zowel werkwijze als samenstelling van bestuur
en overig kader als om de samenstelling van het ledenbestand. Ook hier kunnen
elementen van intercultureel management hun dienst bewijzen. In 1996 zal verder
vorm worden gegeven aan de concretisering van projecten die bewoners van diverse
herkomst in de eigen buurt/wijk in goed samenspel doet functioneren. In een
aantal gemeenten wordt in 1996 in de praktijk getoetst aan welke voorwaarden
moet worden voldaan en hoe het resultaat zichtbaar kan worden aangetoond. 5.5. ArbeidVoor het implementeren van intercultureel management binnen de departementen
zal met de ministeries van Binnenlandse Zaken en Sociale Zaken en Werkgelegenheid
in het kader van de WBEAA, uitvoering gegeven worden aan het ontwikkelen en
uitvoeren van intercultureel management binnen de rijksdienst.In de zorgsector zal door middel van een pilotstudie worden nagegaan hoe
de uitvoering van de WBEAA in deze sector kan worden verbeterd door ondersteuning
te bieden aan een representatief aantal instellingen waar het gaat om het
maken van de in de wet gevraagde registraties. De uitkomsten van de pilot
worden onder andere via een tweetal seminars met vertegenwoordigers van zorginstellingen
besproken. In de welzijnssector zal het monitoren en stimuleren van het proces
van interculturalisatie van de welzijnsinstellingen worden voortgezet. De
uitwisseling van kennis en produkten op het gebied van intercultureel management
met internationale instellingen zal worden bevorderd. Met de ministeries van Binnenlandse Zaken en Defensie wordt op dit terrein samengewerkt om
het concept van intercultureel management in te voeren bij politie-organisaties
en de landmacht.Op 31 mei 1995 is de nota «Zorg voor Werk» aan de Kamer aangeboden.
In deze nota geeft het kabinet zijn visie op het arbeidsmarktbeleid in de
zorgsector. In de nota wordt de multiculturele samenleving gezien als een
van de centrale ontwikkelingen die van belang zijn voor deze arbeidsmarkt.
De zorgsector heeft zich de afgelopen jaren zeer actief betoond in het beleid
ten aanzien van werving en behoud van allochtonen. Er zijn afspraken gemaakt
over de instroom van 3000 allochtonen in de intramurale gezondheidszorg en
800 in de bejaardenoorden in de periode 1993–1997. De invalshoek hierbij
is een combinatie van overwegingen ten aanzien van maatschappelijke verantwoordelijkheid,
zorginhoudelijke overwegingen en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.Deels komen allochtonen via de reguliere kanalen de zorgsector binnen.
Deels zijn extra inspanningen nodig. De door VWS gesubsidieerde sectorfondsen
van sociale partners spelen daarin een belangrijke rol. Sociale partners hebben
taakstellingen afgesproken ten aanzien van de instroom, diverse instrumenten
ontwikkeld en projecten gefinancierd. De afgelopen jaren zijn tenminste 100
projecten uitgevoerd, waarvan er medio 1994 nog 47 doorliepen, met circa 1550
allochtone deelnemers. In de intramurale zorgsectoren zijn de taakstellingen
van sociale partners (950 per jaar sinds 1993) tot nu toe gehaald. In toenemende
mate wordt ook het belang van intercultureel management zichtbaar, teneinde
op een goede manier met diversiteit om te gaan en allochtonen ook voor de
sector te behouden. Ook hiervoor zijn de laatste jaren diverse instrumenten
ontwikkeld die specifiek zijn gericht op zorginstellingen. In 1994 is het Tijdelijk Ondersteuningspunt Allochtonen in de Zorgsector
(TOPAZ) opgericht. TOPAZ biedt ondersteuning aan landelijke, regionale en
lokale partijen en instellingen, onder meer ten aanzien van methodieken, het
maken van werkplannen en de gegevensverzameling. Met name het in kaart brengen
van het aanbod is in dit verband van belang. Daarnaast is TOPAZ gericht op
het stimuleren van netwerkvorming. 5.6 Landelijke infrastructuurPer 1 juli 1995 is de nieuwe landelijke minderhedenorganisatie –
Het Nederlands Expertisecentrum Multiculturele Samenleving (NEMS) –
van start gegaan. Hiermee is een belangrijke stap gezet naar meer samenhang
binnen het minderhedenbeleid. Het NEMS kent onder andere een drietal transferpunten:
het transferpunt opvang nieuwkomers, het transferpunt multiculturele samenleving
en het transferpunt intercultureel management. De transferpunten hebben tot
doel de in den lande ontwikkelde kennis en deskundigheden op de drie terreinen
bijeen te brengen en op toegankelijke wijze aan allen die op dit terrein actief
zijn beschikbaar te stellen. De transferpunten brengen succes- en faalfactoren
in kaart en bewerkstelligen dat er oplossingen worden aangedragen voor algemeen
ervaren knelpunten. De Tweede Kamer is bij diverse gelegenheden per brief
geïnformeerd over de voortgang (4 maart 1995, 16 juni 1995, 22 juni 1995
en september 1995) terwijl op 6 april 1995 hier ook een Algemeen Overleg aan
gewijd is.Per 1 januari 1996 is er een nieuwe systematiek voor de subsidiëring
van vrijwilligersorganisaties op titel van het minderhedenbeleid operationeel
zoals deze is aangekondigd in de nota «Investeren in Integreren».
Voor inhoudelijke ondersteuning kunnen de vrijwilligersorganisaties een beroep doen op het Nederlands Expertisecentrum Multiculturele Samenleving. 5.7. WoonwagenbewonersIn 1995 werd het interdepartementaal woonwagenbeleid geëvalueerd
en met de Kamer besproken. Gezien de zorgwekkende uitkomsten van de evaluatie
ten aanzien van de positie van woonwagenbewoners en zigeuners met name op
het gebied van onderwijs en werk zal VWS extra aandacht aan deze doelgroep
van het minderhedenbeleid besteden. Naar aanleiding daarvan ontwikkelt VWS
in samenwerking met andere departementen, provincies en gemeenten twee projecten
integraal woonwagenbeleid in Noord-Brabant en Limburg. De integrale projecten
zijn gericht op een simultane, geïntegreerde aanpak van problemen op
de terreinen van huisvesting, onderwijs, werkgelegenheid, welzijn, gezondheidszorg
en openbare orde waarbij gemeentebesturen, instellingen van het particulier
initiatief en overheidsinstanties samenwerken. Activering en participatie
van besturen, instellingen en doelgroep is een middel om preventief en curatief
beleid te ontwikkelen en uit te voeren. Maatschappelijke participatie aan
onderwijs, werk en voorzieningen door toerusting van leden van de doelgroep
en grotere cliëntgerichtheid van voorzieningen moet tot grotere zelfstandigheid
van de doelgroep leiden.In 1995 is het onderzoek afgerond naar de mogelijkheid de Op-Stap-programma's
toe te spitsen op de situatie van jonge kinderen van zigeuners en woonwagenbewoners.
De bereikte resultaten zijn succesvol. Dit was aanleiding de programma's in
de drie experimentlocaties voort te zetten. Bovendien hebben veel gemeenten
met woonwagen- en zigeunerkinderen belangstelling geuit ook in hun gemeenten
deze programma's toe te passen. Per september 1995 zijn in aanvulling op de
drie eerdere lokaties in tien lokaties nieuwe programma's gestart. Daarmee
is een impuls gegeven aan voorschoolse educatie van woonwagen- en zigeunerkinderen
op een wijze die ook de gezinnen waarin de kinderen opgroeien ondersteunt. 5.8. Allochtone ouderenDe aandacht voor de ongunstige en geïsoleerde maatschappelijke positie
van allochtone ouderen groeit. Met name de eerste generatie allochtonen die
in Nederland oud wordt, loopt het risico te marginaliseren. Apart integratiebeleid
voor allochtone ouderen is relatief bescheiden van omvang en slechts tijdelijk
noodzakelijk. Volledige integratie van allochtone ouderen in de Nederlandse
samenleving is moeilijk te realiseren. Velen hebben zich in het verleden onvoldoende
georiënteerd op oud worden in Nederland. Het migranten-dilemma –
in Nederland blijven of teruggaan –, dat met name bij de mediterrane
groepen leeft, speelt hierbij een belangrijke rol. Maar ook migranten die
zich realiseren dat het verblijf in Nederland permanent is, wenden zich voor
hulp of steun in eerste instantie tot mensen uit de eigen kring. Dit geldt
des te sterker voor de ouderen die niet of nauwelijks Nederlands spreken.
Als het dan ook nog vele tientallen jaren geleden is dat men het laatste onderwijs
heeft genoten, is volledige integratie als enig beleidsdoel nauwelijks bereikbaar.
Dit betekent dat het beleid voor allochtone ouderen (mede) moet bestaan uit
andere dan specifiek op volledige integratie gerichte maatregelen. Deze zullen
vooral gericht zijn op de zorg- en dienstverlening aan deze ouderen, de woonsituatie
of het verblijf in een intramurale zorginstelling, en op bevordering van de
participatie.Voor jongere allochtonen liggen de speerpunten van het integratiebeleid
op de terreinen onderwijs en arbeid. Voor allochtone ouderen is het niet
reëel op deze terreinen specifiek beleid te ontwikkelen. Bevordering
van de arbeidsparticipatie van allochtone ouderen krijgt op dit moment dan
ook geen speciale prioriteit. Het is ook niet realistisch om te verwachten
dat een groep ouderen, die eerder niet of nauwelijks gestimuleerd is onderwijs
te volgen – men denke aan cursussen Nederlands – en ook feitelijk
vaak tientallen jaren geen onderwijs gevolgd heeft, nu nog met vrucht onderwijs
kan genieten.Het afzien van volledige integratie als centraal beleidsdoel betekent
niet, dat de allochtone ouderen die ook binnen de eigen cultuur niet of onvoldoende
(kunnen) participeren, geen aandacht behoeven. Vooral de allochtone alleenstaande
oudere vrouw kan in een positie terechtkomen, die in dubbel opzicht is geïsoleerd,
een positie waarin noch van integratie in en kennis van de Nederlandse samenleving
en cultuur sprake is, noch van integratie in de eigen cultuur en groepering.
Deze groep vrouwen is echter in vele opzichten «onzichtbaar».
Daardoor is moeilijk vast te stellen welke problematiek er speelt, en hoe
hierop, indien nodig, beleid is te ontwikkelen.De belangrijkste aanbeveling vanuit een expert meeting over allochtone
oudere vrouwen begin 1995 betrof de versterking van intermediairs tussen allochtone
oudere vrouwen en de Nederlandse samenleving in ruime zin. Doorbreken van
sociaal isolement en hulp dichtbij huis zijn daarin kernbegrippen. Deze algemene
aanbeveling zal in concrete acties vertaald moeten worden. Duidelijk is al
wel dat het initiatief op lokaal niveau genomen moet worden, en dat de rijksoverheid
hierbij vooral stimulerend kan zijn.Het project «Vrouwen 50+ nemen de ruimte», waarin oudere vrouwen
worden toegerust om te participeren in doorgaans door mannen gedomineerde
besturen, wordt in 1995 verbreed tot migrantenvrouwen. Hiermee zal echter
slechts een zeer gering deel van de allochtone oudere vrouwen bereikt kunnen
worden.De laatste jaren zijn diverse allochtone ouderenbonden opgericht, zoals
de Organisatie van Surinaamse Ouderen (OSO) en de Turks-Islamitische Bond
van Ouderen (TISBO). Deze organisaties kunnen een belangrijke intermediair
zijn om sociale en educatieve participatie te bevorderen. De TISBO heeft met
ondersteuning van VWS een voorlichtingsproject uitgevoerd. Verder verbetert
de Stichting Chinese Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk, met ondersteuning
van VWS, de informatievoorziening over de Nederlandse gezondheidszorg aan
Chinese ouderen. Ze schakelt daarvoor de jongere generatie in. In het algemeen
beschikken deze zelforganisaties (nog) over een relatief zwak kader. Door
gebruik te maken van de bestaande steunfunctiestructuur en van het nieuwe
Nederlands Expertisecentrum Multiculturele Samenleving kan hierin verbetering
worden gebracht. Bij de ondersteuning van zelforganisaties sluit VWS zoveel
mogelijk op dit algemene ondersteuningsbeleid aan.Verder ontvangt het «Ronde Tafel gesprek Oudere Medelanders»
financiële steun om te komen tot een meer geïntegreerde participatie
van organisaties van allochtone ouderen in beleidsprogramma's en in overlegsituaties.Een combinatie van knelpunten aan zowel de vraag- als de aanbodzijde leidt
ertoe dat allochtone ouderen en voorzieningen slechts moeizaam de weg naar
elkaar weten te vinden. Om de toegankelijkheid te verbeteren, dient het accent
dan ook zowel op de vraag- als op de aanbodzijde gelegd te worden.Het beleid wordt grotendeels geconcretiseerd binnen het NIZW- programma
«oudere migranten en voorzieningen», dat uit vier elkaar aanvullende
onderdelen bestaat: inventarisatie, methodiekontwikkeling, voorlichting en
deskundigheidsbevordering. Het doel is om methodieken voor het
werken met en voor allochtone ouderen beschikbaar te krijgen. Het programma
richt zich op allochtone ouderen en hun zelforganisaties, en op zorg- en welzijnsinstellingen.Het programma-onderdeel inventarisatie, waarvan in 1993 twee publikaties
het licht zagen, vormt de basis voor de overige drie onderdelen. De produkten
in 1995 zijn een rapport over een aangepast aanbod van hulpverlening aan allochtone
ouderen in het Verenigd Koninkrijk, en een overzicht van methodieken voor
allochtonen in Nederland en hun bruikbaarheid voor allochtone ouderen.In het programma methodiekontwikkeling staat het verbeteren van de toegankelijkheid
vanaf de aanbodzijde centraal. Ter ondersteuning van deze projecten is een
methode van zelfevaluatie ontwikkeld, waarmee de projecten op verschillende
lokaties geanalyseerd en geëvalueerd kunnen worden. De projecten zijn
in de loop van 1994 van start gegaan.Er is een voorlichtingsmethodiek ontwikkeld voor allochtone ouderen op
het terrein van huisvesting, zorg en welzijn. Deze methodiek is inmiddels
via het NIZW beschikbaar voor Turken, Marokkanen, Chinezen, Molukkers, Surinamers,
Zuid-Europeanen, Antillianen en Arubanen.Voor de deskundigheidsbevordering van professionals en vrijwilligers,
vindt in 1995 een inventarisatie plaats van het bestaande opleidingsaanbod.
Daarna kan besloten worden of, en zo ja in welk organisatorisch verband, gerichte
deskundigheidsbevordering noodzakelijk is.De komende jaren ondersteunt VWS geïntegreerde lokale projecten om
te demonstreren in hoeverre specifieke voorzieningen geïndiceerd zijn.
«Geïntegreerd» wil niet alleen zeggen dat zowel de vraag-
en de aanbodzijde aandacht krijgen, maar ook dat de desbetreffende overheid,
de lokale aanbieders, en de lokale zelforganisatie of andere organisatie van
allochtone ouderen het project dragen. De bevordering van een betere afstemming
tussen vraag en aanbod krijgt bijzondere aandacht. Waar het gaat om multiculturele
zorgverlening wordt van de betrokken provincie een stimulerende en faciliterende
rol gevraagd, in het bijzonder in de bejaardenoord- en verpleeghuiszorg. Zowel
het proces als de bereikte resultaten van de projecten zullen geëvalueerd
worden.Naast deze wat grotere, in een programma samengebrachte activiteiten wordt
steun verleend aan meer op zichzelf staande projecten zoals een experiment
met dagopvang voor oudere Surinamers en de evaluatie daarvan, het landelijk
overdraagbaar maken van ontwikkeld voorlichtings-materiaal, en een bundel
over «mantelzorg» voor en door allochtonen. Een project gericht
op het opleiden van allochtone zorgbemiddelaars verkeert in het stadium van
voorbereiding. 5.9. Allochtonen met een handicapDe toenemende immigratie heeft mede tot gevolg dat de zorg voor gehandicapten
steeds meer betrekking heeft op allochtonen met een handicap en met name gezinnen
met een gehandicapt kind.In de nota «Gehandicaptenbeleid; Herziening 1993 van het Aandachtspuntenprogramma»
van de Interdepartementale Stuurgroep Gehandicaptenbeleid (ISG) (Tweede Kamer,
vergaderjaar 1993–1994, 14 406, nr. 153) wordt geconstateerd dat
de vraag of de voorzieningen in ons land voldoende toegankelijk zijn voor
gehandicapten uit minderheids-groeperingen als gevolg van het ontbreken van
systematisch verzamelde gegevens over ervaringen met het gebruik van voorzieningen
voor gehandicapten door cliënten uit minderheidsgroeperingen, thans niet
adequaat valt te beantwoorden. Derhalve wordt thans in opdracht van het ministerie
van VWS een onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van voorzieningen voor gehandicapten
door allochtonen met een handicap. De resultaten van dit onderzoek komen medio
1995 beschikbaar. Tevens is het NIZW gevraagd in haar werkprogramma
1995 bijzondere aandacht te besteden aan allochtonen met een handicap.Het Gestructureerd Overleg Gehandicaptenbeleid VWS heeft een werkgroep
«Allochtonen met een handicap» ingesteld die tot taak heeft –
mede op basis van eerder genoemde onderzoeksresultaten – het in de Welzijnsnota
«Naar eigen vermogen» onder het thema zelfstandigheid opgenomen
programma «Zorg voor allochtonen met een handicap» uit te werken.
Ter ondersteuning van dit programma is tot en met 1998 jaarlijks f 150 000,-
op de VWS-begroting gereserveerd. 5.10 Sport en allochtonenBinnen het sportbeleid zijn de beleidsinspanningen in het kader van integratie
van etnische minderheden geconcentreerd op het tegengaan van discriminatie
in de sport en op het wegnemen van drempels en belemmeringen voor allochtonen
bij sportbeoefening en bij de uitoefening van kaderfuncties.Het jaar 1995 is voor het beleid «sport en allochtonen» een
jaar van evaluatie en bezinning op het vervolg van het beleid geweest. Ten
eerste zijn de projecten onder de naam Sport=Gaaf! (S=G) geëvalueerd
door Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie (NOC*NSF),
de organisatie die ondersteuning biedt middels deze project-opzet. De projecten
verlopen bij gemeenten beter dan bij landelijke sportbonden. Toch blijkt bij
een aantal gemeenten onvoldoende draagvlak te bestaan voor de specifieke eisen
binnen de project-opzet. Nieuwe S=G projecten worden gesubsidieerd en uitgevoerd
volgens een bijgestelde opzet.Naast deze specifieke vorm van projecten, waarbij NOC*NSF ondersteuning
verleent, komen eveneens goede initiatieven van andere landelijke sportorganisaties
en plannen van gemeenten of provincies voor subsidie in aanmerking.Ten tweede zijn tijdens een studiemiddag «Allochtonen en sport»
op 30 maart 1995, resultaten van zeven jaar ondersteuning vanuit de landelijke
sportstimuleringsorganisaties gepresenteerd. Deze ondersteuning is uitgevoerd
door specifiek daarvoor – tot eind 1994 – gesubsidieerde projectmedewerkers.
De ondersteuning die deze specifieke medewerkers boden wordt vanaf 1995 geacht
in de betreffende landelijke organisaties (NOC*NSF, Stichting Spel en Sport
(SSS) en landelijke dienst voor Beweging, Recreatie en Spel) te zijn opgenomen.
Er werden tijdens de studiedag aanbevelingen voor vervolgbeleid gedaan. Gepleit
werd onder andere voor handhaving van het twee sporen-beleid. Categoriale
verenigingen blijken een plaats waar veel allochtonen eerder beginnen aan
bestuurlijke of sporttechnische kaderfuncties dan elders. De voorkeur gaat
echter uit naar participatie binnen het algemene sportaanbod. De Staats-secretaris
van VWS heeft zich tijdens de studiedag ook uitgesproken voor handhaving van
ondersteuning van categoriale sportvoorzieningen waar nodig.Ten derde verricht het externe onderzoeksbureau Van Dijk, Van Soomeren
en Partners BV een evaluatie-onderzoek, onder de titel «Sportbeoefening
door allochtonen», naar zowel het tot nu toe gevoerde landelijke en
lokale beleid als naar praktijkervaringen in diverse projecten.Naast deze evaluerende activiteiten is een aantal projecten in uitvoering.
Het gaat om projecten S=G en om activiteiten die zich mede richten op de doelgroep
allochtonen in het kader van projecten sociale vernieuwing in de sport. Een
voorbeeld van zo'n project is het project «Grenzeloos voetbal»
van de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB), waarbij de SSS ondersteuning
biedt. Dit project beoogt straatvoetbal een onderdeel van het
Verlengde Schooldag-aanbod te maken, om zo enerzijds maatschappelijke participatie
te bevorderen en anderzijds voor voetbalclubs in achterstandswijken leden
te werven onder kinderen in achterstandssituaties. Bij dit project wordt gebruik
gemaakt van de voorbeeldfunctie van idolen.Voorts gaat een landelijke werkgroep zich bezighouden met sport voor asielzoekers.
Sport zal aan deze doelgroep worden aangeboden binnen de grenzen van het integratiebeleid.
Dit houdt in dat sport een aansprekende dagbesteding kan zijn en daarnaast
een rol kan spelen bij maatschappelijke oriëntatie (in het kader van
een gefaseerde integratie).De kennis en activiteiten op het terrein van anti-discriminatiebeleid
in de sport zijn vanaf 1995 opgenomen in het gezamenlijke werkplan van de
landelijke organisaties, die taken vervullen op het gebied van sportstimulering,
waaronder NOC*NSF. Vanuit VWS zijn voor de uitvoering van de werkzaamheden
financiële middelen beschikbaar gesteld. Het betrof hier activiteiten
op het gebied van deskundigheidsbevordering van vrijwillig kader en voorlichting.Binnen de Raad van Europa is in de Permanente Commissie Voetbalvandalisme
over discriminatie in de sport gesproken. De Commissie heeft een document
aanvaard met maatregelen van preventieve, bestrijdende en coördinerende
aard die gericht zijn op voetbalsupporters. Aan de hand van jaarlijkse rapportages
van de aangesloten landen zal de Commissie de aanpak van discriminerend gedrag
door toeschouwers bij voetbalwedstrijden volgen.Tijdens de Conferentie van Ministers van de Raad van Europa, verantwoordelijk
voor sport, te Lissabon zijn op initiatief van de Staatssecretaris van VWS
afspraken gemaakt om in Europees verband discriminerend gedrag in de sport
tegen te gaan. In 1996 zal in Nederland een internationale bijeenkomst worden
belegd teneinde een goed gecoördineerde aanpak te ontwikkelen.De KNVB heeft in samenwerking met NOC*NSF en politie het merendeel van
de actiepunten uit het rapport «Bestrijding discriminatie in voetbalstadions»
gerealiseerd. De discriminatieproblematiek vormt een regulier onderdeel van
de opleiding van trainers en scheidsrechters. De KNVB-richtlijnen voor de
clubs zijn aangescherpt. Ook bij supportersprojecten is het tegengaan van
discriminerend gedrag een vast aandachtspunt.Vanuit de Federatie van Supporters Verenigingen van het betaald voetbal
is in 1995 een project gestart waarin supporters middels nieuwsbrieven en
bijeenkomsten worden voorgelicht en opgeroepen om stelling te nemen tegen
discriminatie. Deze activiteiten zullen in 1996 worden gecontinueerd met ondersteuning
van VWS.Vanuit het Landelijke Overleg tussen Sportconsulenten voor Allochtonen
(LOSA) is de wens naar voren gekomen om de succesvolle Amsterdamse Campagne
«Als racisme wint, verliest de sport» een landelijk bereik te
geven. Met NOC*NSF, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Landelijke
Contactraad is door VWS overleg gevoerd. Op basis van een peiling van het
draagvlak en de haalbaarheid zal worden bepaald of een landelijke campagne
zal worden gestart. 5.11. VolksgezondheidHet gezondheidsbeleid in deze multiculturele maatschappij is er op gericht
om op gezondheidsachterstand en specifieke gezondheidsproblemen
van allochtone ingezetenen een adequaat antwoord te geven. Het rijksbeleid
ter zake stelt zich tot taak te bevorderen dat de gezondheidszorg in deze
multiculturele maatschappij voor een ieder in gelijke mate toegankelijk is.
Het doet er hierbij in principe niet toe in welke mate de allochtone hulpvragers
in deze samenleving geïntegreerd zijn. Zij dienen in elke omstandigheid
hulp te krijgen.Met name in de grote steden laat de geestelijke gezondheidszorg in dit
opzicht wat knelpunten zien. Daarom wordt er dit jaar begonnen met een aantal
projecten die er op gericht zijn in de komende jaren de GGZ voor allochtonen
te optimaliseren door onder andere het stimuleren van netwerkvorming met andere
voor allochtonen belangrijke voorzieningen en het oplossen van knelpunten
in de feitelijke hulpverlening, ondermeer met betrekking tot de doorstroming.
Uit ervaringen in Amsterdam blijkt deze samenwerking vooral belangrijk te
zijn voor jeugdige allochtonen. Tevens is belangrijk dat de ervaringen die
met deze projecten worden opgedaan als voorbeeld kunnen dienen voor de GGZ-opvang
elders.Ook baart het evidente verschil in mortaliteit tussen autochtone en allochtonen,
met name in de leeftijdsgroep van 0–15 jaar grote zorgen. Daarom hebben
de GGD-Utrecht en het Slotervaart Ziekenhuis een project opgezet om inzicht
te verwerven in de doodsoorzaken van allochtone kinderen en over de factoren
die bijdragen aan hun verhoogde sterfte risico. Het kwantitatieve deel van
dit onderzoek zal nog dit jaar worden afgerond. Het kwalitatieve deel zal
in 1996 gereed komen. Effectieve handvatten voor beleid zullen met name op
grond van dit kwalitatieve deel ontwikkeld kunnen worden.Met name bij de algemene publieksvoorlichtingscampagnes en de meer specifieke
voorlichtingscampagnes (zoals die over astma, hart- en vaatziekten) doet zich
een knelpunt voor. Deze blijken zich inhoudelijk voornamelijk te richten op
de autochtone bevolking. Daarmee wordt de achterstelling en uitzonderingspositie
van de allochtone bevolking in de zorg juist versterkt. Als men zich niet
al van te voren realiseert dat de diverse doelgroepen van een voorlichtingscampagne
elk op een voor de doelgroep zo duidelijk mogelijke manier moeten worden aangesproken,
dan werkt dat vertragend en kostenverhogend. Vaak blijkt het achteraf noodzakelijk
alsnog voorlichtingsmateriaal te ontwikkelen, dat specifiek gericht is op
allochtonen. Daarom zal er voortaan naar worden gestreefd dat in voorlichtingscampagnes
niet alleen rekening wordt gehouden met de noodzaak foldermateriaal e.d. in
diverse talen uit te brengen, maar ook zullen de teksten worden toegeschreven
op de diverse doelgroepen. Alleen op deze wijze zullen alle ingezetenen die
belang hebben bij de voorlichting ook bereikt worden. Dit zou kunnen resulteren
in een «allochtonen-facetprogramma» voor de voorlichting, ontworpen
in overleg tussen het ministerie van VWS en organisaties werkzaam op dit terrein. 6. ENIGE JUSTITIËLE ASPECTEN 6.1 InleidingIn dit hoofdstuk komen onderwerpen aan de orde die vooral justitieel van
aard zijn te weten: jeugdbescherming en reclassering, de justitiële inrichtingen
en de rechtspositie. In aanvulling op hoofdstuk 1, paragraaf 2.3.2.4 («Veiligheid»)
bevat dit hoofdstuk ook informatie over criminaliteitspreventie. 6.2. CriminaliteitspreventieEr is de laatste jaren een groot aantal projecten gestart met als doel
overlast en criminaliteit die door jongeren veroorzaakt wordt tegen te gaan.
Een deel van deze projecten richtte zich expliciet op jongeren afkomstig uit
dÎe minderheidsgroeperingen die zich kenmerkten door relatief hoge aantallen
politiecontacten. Deze categoriale aanpak werd ingegeven door het feit dat
eerdere ervaringen hadden geleerd dat deze groep in het algemene preventie-
en veiligheidsbeleid te weinig werd bereikt.Op het terrein van de criminaliteitspreventie richtte de aandacht zich
gedurende de afgelopen jaren vooral op het ontwikkelen van en experimenteren
met nieuwe methoden voor de preventie van criminaliteit. Bijzondere aandacht
ging daarbij uit naar methoden ter versterking van het Marokkaanse kader,
voor het gebruik van contactfunctionarissen en vertrouwenspersonen, voor het
gebruik van individuele trajectbegeleiding en case management, voor de toepassing
van werktoeleiding en -begeleiding en ter vermindering van de door de harde
kern jongeren (plegers van veel en vooral zware vormen van criminaliteit)
gepleegde criminaliteit.In 1995 vond echter een accentverschuiving plaats van het ontwikkelen
van en experimenteren met nieuwe methoden naar de analyse en eindevaluatie
daarvan. Zo startten de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken een
meta-evaluatie van 25 minderheden-projecten. Deze evaluatie, die in 1996 zal
worden afgerond, beoogt de relevante succes- en faalfactoren aan het licht
te brengen. Daarnaast worden ook de harde kern projecten aan een aparte proces-
en effectevaluatie onderworpen, die naar verwachting in 1997 zal worden afgerond.
Zo mogelijk zal in 1996 worden gestart met het uitdragen van de eerste resultaten
van de verrichte onderzoeken.Eind 1995 start een onderzoek, met behulp van wetenschappelijke literatuur
en gegevens van de Landelijke Organisatie Slachtofferhulp, naar het slachtofferschap
van minderheidsgroepen. 6.3 Jeugdbescherming en reclasseringDoor een toename van het aantal leden van etnische minderheidsgroepen
in de Nederlandse samenleving valt ook een toename van allochtonen te constateren
in het cliëntenbestand van de organisaties werkzaam op het terrein van
jeugdbescherming en reclassering. De nadruk op het terrein van jeugdbescherming
en reclassering ligt op het beter afstemmen van de voorzieningen op dit terrein
op de problematiek van allochtone cliënten en het vergroten van de toegankelijkheid
van deze voorzieningen voor:– deskundigheidsbevordering;– bevorderen instroom allochtone medewerkers, en– netwerkvorming.De beide eerstgenoemde punten zijn in de afgelopen jaren tot ontwikkeling
gebracht door middel van specifieke projecten en activiteiten. In dit verband
kan het handboek Allochtonenpersoneelsbeleid worden genoemd. Met dit handboek
wordt beoogd de instellingen ressorterend onder de Dienst Preventie, Jeugdbescherming
en Reclassering aanknopingspunten en instrumenten te bieden waarmee de instroom
van allochtone medewerkers in de organisaties kan worden vergroot en uitstroom
kan worden voorkomen. Ter ondersteuning van de implementatie
van dit handboek heeft begin 1995 een aantal werkconferenties plaatsgevonden.Daarnaast is een cyclus van werkconferenties Intercultureel Management
georganiseerd in samenwerking met de Anne Frankstichting. Vanuit de Reclassering,
de Raden van Kinderbescherming en de (gezins-) voogdij-instellingen hebben
ruim 80 leidinggevende personen aan deze werkconferenties deelgenomen. Die
deelname heeft een bijdrage geleverd aan visieverheldering binnen de organisaties.
Momenteel worden er eigen actie- en communicatieplannen ontwikkeld. Gepoogd
wordt hiermee het onderwerp interculturalisatie binnen de instellingen op
de agenda te brengen. Naar aanleiding van de werkconferenties wordt in 1995
door de universiteit Nijenrode in samenwerking met de Anne Frankstichting
een onderzoek bij de deelnemende organisaties gedaan naar de effecten van
deze werkconferenties.In samenwerking met VOG en NCB zal in 1995 een aantal activiteiten op
het terrein van voorlichting aan allochtone werkers in het veld van de jeugdhulpverlening
en jeugdbescherming worden opgezet. Bezien wordt of er nog specifieke aandacht
nodig is op het terrein van de uitstroomproblematiek van allochtone medewerkers.Aan de veldorganisaties is dit jaar in het kader van de planning en controlecyclus
gevraagd in hun activiteitenplannen voor het jaar 1995 expliciet aandacht
te besteden aan het allochtonenbeleid dat binnen hun organisatie wordt gevoerd.
De aandacht van de directie richt zich dit jaar met name op de netwerkvorming,
het meer betrekken van allochtonen en hun (zelf)organisaties bij (de uitvoering
van) het beleid. Er zijn vijf pilot-projecten gestart.In het kader van de prioritaire beleidsprojecten gericht op veiligheid
in de grote steden en de bestrijding van jeugdcriminaliteit (Van Montfrans)
wordt de aandacht met name gericht op risicowijken en risicogroepen. Hierin
komen naar verhouding veel allochtonen binnen het bereik van de te ontwikkelen
maatregelen. Uitgangspunt is hierbij het nemen van generieke maatregelen die
zijn afgestemd op de directe doelgroep: de potentiële delinquenten. Daarnaast
wordt bezien of binnen te ontwikkelen registratie-systemen de differentiatie
naar allochtoon/autochtoon beter kan worden gerealiseerd. 6.4. Justitiële inrichtingenBinnen de populatie van penitentiaire inrichtingen, justitiële jeugdinrichtingen
en TBS-klinieken is het aandeel van gedetineerden, pupillen en TBS-gestelden
van allochtone herkomst onveranderd hoog. Het aantal allochtonen is in 1994
over de hele linie nog iets toegenomen ten opzichte van eerdere jaren. Daarbij
is het aandeel van de Antillianen relatief het meest gestegen. Van de totale
gedetineerdenpopulatie is ongeveer 50% van niet Nederlandse afkomst.Gelet op het getalsmatig aandeel van allochtonen blijft het van belang
in het terzake van de tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen gevoerde
beleid acief in te spelen op de multi-culturele samenstelling van de populatie.
Om ontwikkelingen en initiatieven op dat punt door de inrichtingen goed te
kunnen volgen en zonodig te kunnen stimuleren, is in 1994 een coördinatiegroep
allochtonenbeleid in het leven geroepen. Daarbij is het zaak dat positieve
ervaringen, die in het veld worden opgedaan, aan alle drie de sectoren, zowel
gevangeniswezen, jeugd als TBS, ten goede komen. In 1995 besteedt de coördinatiegroep
vooral aandacht aan de opzet van een goede informatiestructuur, het personeelsbeleid
en het thema communicatie en deskundigheid binnen de inrichtingen. Het project Werving, Selectie en Integratie Allochtonen, dat door de dienst
Justitiële Instellingen wordt uitgevoerd, is met twee jaar verlengd.
Ten behoeve hiervan is in samenwerking met CITO een toets Nederlands als Tweede
Taal (NT2) ontwikkeld. Het personeelsbestand van de dienst Justitiële
Instellingen bestaat momenteel uit bijna 7% allochtonen. De inrichtingspercentages
variëren van 0,5 tot 23%. Dat betekent, dat de inrichtingen qua personeelssamensstelling
en daarmee qua knelpunten die daaruit kunnen voortvloeien, sterk van elkaar
verschillen. Nagegaan zal worden in hoeverre een aanpak vanuit de optiek van
diversiteitsbeleid op deze verschillen kan aansluiten. Met name aan integratie-aspecten
zal meer aandacht worden besteed. Ten behoeve daarvan worden momenteel stappen
ondernomen om een integraal selectietraject te ontwikkelen, dat geschikt is
voor alle sollicitanten, ongeacht sekse of culturele achtergrond. Ook zal
worden bekeken op welke wijze de instroom van allochtonen in de hogere functies
kan worden vergroot. Daarnaast wordt aandacht geschonken aan multicultureel
management. Op 13 juni 1995 is in dat kader een conferentie «management
of diversity» gehouden.Behalve de wenselijkheid dat het gevoerde beleid ook voor gedetineerden,
pupillen en TBS-gestelden van allochtone herkomst zo goed mogelijk uitpakt,
blijft aandacht nodig voor die aspecten die specifiek te maken hebben met
de bijzondere – culturele – positie van allochtonen. Zo is op
het punt van de geestelijke verzorging voor allochtonen een werkgroep ingesteld
die aanbevelingen heeft gedaan om de beschikbaarheid en de kwaliteit van geestelijke
verzorging binnen de kaders van het terzake ingenomen regeringsstandpunt te
verbeteren. In de loop van 1995 zal nader worden uitgewerkt hoe deze voorstellen
geïmplementeerd kunnen worden.Door een ad-hoc werkgroep is door de TBS-klinieken een rapport uitgebracht
over de relatie tussen culturele achtergrond van bewoners en hun behandeling.
In het rapport worden voorstellen gedaan met betrekking tot de inhoudelijke
voorwaarden, het personeelsbeleid, de organisatorische inbedding, de inhoud
van behandeling, en communicatie en voorlichting. Er zal ter uitwerking van
de voorstellen een permanente projectgroep allochtonen beleid voor het TBS-veld
worden ingesteld, waarin vertegenwoordigers van de in klinieken functionerende
klankbordgroepen zitting zullen nemen. Door de coördinatiegroep allochtonenbeleid
zal het rapport nader worden bezien op relevantie voor de sectoren jeugd en
gevangeniswezen. 6.5 RechtspositieIn de Tweede Kamer vond in de afgelopen periode de behandeling plaats
van de eerste tranche van het voorstel tot wijziging van de Rijkswet op het
Nederlanderschap. Dit voorstel beoogt onder meer te voorzien in het in meer
gevallen dan voorheen toestaan van het bezit van een meervoudige nationaliteit,
door bij naturalisatie niet langer als voorwaarde te stellen dat de oorspronkelijke
nationaliteit moet worden opgegeven.Met dit voorstel tot wijziging van de Rijkswet wordt aan het sedert 1
januari 1992 op basis van een circulaire van de staatssecretaris van Justitie
gevoerde beleid op dit punt een wettelijke basis gegeven. De beleidswijziging
was een gevolg van de behandeling in de Tweede Kamer van de notitie «Meervoudige
nationaliteit/Kiesrecht voor vreemdelingen» van de toenmalige ministers
van Binnenlandse Zaken en Justitie. De Kamer ging destijds accoord met de
beleidswijziging onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat spoedig in een wettelijke
basis zou worden voorzien. De Tweede Kamer heeft nu ingestemd met het voorstel
van wet met de kanttekening dat verzoeker dient te motiveren
waarom hij zijn oorspronkelijke nationalitiet wenst te behouden. Het verzoek
tot behoud van de oorspronkelijke nationaliteit moet dus met redenen omkleed
zijn. Het voorstel is thans in de Eerste Kamer in behandeling. 7. EMANCIPATIE VAN VROUWEN UIT ETNISCHE GROEPERINGEN 7.1 InleidingEmancipatie van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen en de integratie
van minderheden in de Nederlandse samenleving zijn twee processen die nauw
met elkaar verweven zijn.Enerzijds hebben vrouwen uit etnische minderheidsgroeperingen een grote
rol bij de opvoeding van de volgende generaties en daardoor bij de integratie
in Nederland. Een succesvolle school- en beroepscarrière van hun kinderen
is tenminste deels afhankelijk van hun steun en betrokkenheid.Zelf volgen zij in steeds grotere getale (zelfs meer dan mannen uit etnische
groeperingen) cursussen in de basiseducatie en VAVO.Bovendien bewegen zij zich in toenemende mate op de arbeidsmarkt in een
groeiend aantal sectoren en in een diversiteit van beroepen. Ze richten eigen
bedrijven op, nemen deel aan vervolgopleidingen en studeren. Zij participeren
in vrijwilligerswerk, in culturele, politieke en vakbondsactiviteiten.Anderzijds treden er bij de integratie soms spanningen op waar het gaat
om de autonomie en zelfstandigheid van meisjes en vrouwen en de gelijke behandeling
van mannen en vrouwen.Volgens de TWCM trendstudie «Migratie, minderheden en beleid in
de toekomst» uit 1995 voltrekken emancipatie-ontwikkelingen zich geleidelijk
en gedeeltelijk onbewust. In het leven van Turkse en Marokkaanse vrouwen beheerst
de spanning tussen enerzijds het streven naar meer individuele autonomie en
anderzijds de loyaliteit ten opzichte van de Turkse en Marokkaanse culturen
hun leven en denken. Slechts in uitzonderlijke gevallen wordt een confrontatiestrategie
gevolgd.Wat emancipatie betreft is er grote diversiteit tussen de verschillende
etnische groepen. Als voorbeeld kan de economische zelfstandigheid gelden,
een van de gebruikelijke graadmeters voor emancipatie.Volgens de recent verschenen publicatie van het SCP «Allochtone
vrouwen» (deel 3 uit de serie Sociale Atlas van de vrouw, zijn Turkse
en Marokkaanse vrouwen in veel mindere mate economisch zelfstandig dan autochtone
vrouwen. Zo ligt de arbeidsparticipatie van Turkse en Marokkaanse vrouwen
op resp. 18% en 9%; die van autochtone vrouwen op 43%. De arbeidsparticipatie
van Surinaamse en Antilliaanse vrouwen is de laatste jaren gestegen tot ongeveer
het niveau van autochtone vrouwen, resp. 38 en 36%.Surinaamse en Antilliaanse vrouwen hebben echter vaker dan autochtone
vrouwen een uitkering als hoofd van een een-ouder-gezin.De verschillen tussen vrouwen uit de verschillende etnische groeperingen
zijn het meest zichtbaar in de jongere generaties, in de leeftijdscategorie
tussen 20 en 30 jaar. Zo heeft van de Turkse en Marokkaanse vrouwen tussen
20 en 24 jaar meer dan de helft het huishouden als voornaamste taak. Bij de
Surinaamse, Antilliaanse en autochtone vrouwen is dit niet hoger dan 30 a
40% en pas op latere leeftijd.Ook in het volgen van onderwijs is een verschuiving waarneembaar van het
vbo naar het avo; hieruit kan worden opgemaakt dat de prestaties vooruitgaan.
Toch stromen Marokkaanse en Turkse meisjes nog steeds in veel
grotere getale naar het vbo dan autochtone meisjes (en bovendien naar het
huishoud- en nijverheidsonderwijs wat minder kansen op de arbeidsmarkt biedt).Uit de SCP-rapportage wordt bovendien duidelijk dat de prognoses gunstig
zijn wat betreft de toekomst. Van de jongere generaties zal het opleidingsniveau
stijgen en dit zal tot uiting komen in de deelnamecijfers aan betaalde arbeid.Ook zijn de opvattingen van jongeren uit etnische groeperingen duidelijk
verschillend van die van hun ouders. In vergelijking met autochtone jongeren
doen zij uitspraken die meer geëmancipeerd zijn. Uit het SCP-scholierenonderzoek
blijkt bijvoorbeeld dat verder leren, samenwonen of trouwen, werken en kinderen
krijgen in de toekomstscenario's een rol spelen. Het door de meisjes uit etnische
groeperingen gewenste kinderaantal ligt op het niveau van autochtone meisjes.
Een zeer ruime meerderheid van de meisjes uit etnische groeperingen wil blijven
werken na het krijgen van kinderen, in grotere mate nog dan autochtone meisjes
(75%): van de Marokkaanse meisjes wil 80% dat, van de Turkse meisjes 78%,
van de Surinaamse 88% en van de Antilliaanse meisjes zelfs 92%.Bijna alle allochtone en autochtone meisjes willen in de toekomst huishoudelijke
en verzorgingstaken gelijkelijk verdelen met hun partners. Bij alle groepen
denken jongens daar traditioneler over dan de meisjes, maar de allochtone
jongens laten zich positiever uit over een gelijke verdeling van taken dan
de autochtone.De toekomstvisie die meisjes uit etnische groeperingen aangeven stemt
hoopvol. Of ze daartoe in staat worden gesteld, waarbij te denken valt aan
de druk vanuit de eigen familie en de sociale druk van de eigen etnische omgeving,
zal de tijd leren. Wel lijkt langzamerhand een niet meer omkeerbaar emancipatieproces
ingezet.De genoemde positieve trends laten onverlet dat inspanningen ter bevordering
van positieverbetering en emancipatie van vrouwen uit etnische groeperingen
nodig blijven.Er blijft aandacht nodig voor bijvoorbeeld de vergroting van onderwijsdeelname
in de hogere niveaus van het voortgezet onderwijs, de vermindering van uitval
en een bewustere schoolkeuze die is gericht op de arbeidsmarkt. Dit geldt
ook voor het behoud van voorzieningen in de sfeer van de basiseducatie en
scholing voor vrouwen.Gezien de jonge huwelijksleeftijd en het aantal kinderen en tegelijkertijd
de wens tot participatie op de arbeidsmarkt dienen infrastructurele voorzieningen
zoals kinderopvang en verlofregelingen te worden bevorderd.In de nabije toekomst moet bovendien rekening worden gehouden met de positie
van herintreedsters: veel meisjes verdwijnen vroeg van de arbeidsmarkt maar
zullen zich, gezien de door henzelf aangegeven toekomstverwachtingen, na een
aantal jaren als herintreedster melden.Ook dient de positie van vrouwelijke nieuwkomers aandacht te krijgen:
hierbij gaat het om een zodanige inrichting van het inburgeringsbeleid dat
er een goede basis wordt gelegd voor hun integratie.Ook de voornemens van het ministerie van VWS om maatregelen te treffen
om de geïsoleerde positie van oudere vrouwen uit etnische minderheidsgroepen
te doorbreken en de kloof die bestaat tussen hen en de voorzieningen in de
sfeer van gezondheidszorg en ouderenzorg te dichten, draagt bij aan hun positieverbetering.Over deze beleidsterreinen wordt elders in dit jaaroverzicht bericht.In het vervolg van dit hoofdstuk wordt verslag gedaan van de vorderingen
en voornemens op de drie in het jaaroverzicht 1994 gekozen speerpunten verbeteren
van de zichtbaarheid van vrouwen in cijfers en beleid, bevordering
van politieke en maatschappelijke participatie en emancipatie-ondersteuning. 7.2 ZichtbaarheidMet dit speerpunt wordt beoogd de zichtbaarheid van allochtone vrouwen
in cijfers en beleid te verhogen. Dat die zichtbaarheid in het beleid toeneemt
kan worden geconstateerd in dit jaaroverzicht. Ook in het statistisch materiaal
dat verschijnt in het kader van T&E, vanuit het CBS en de rapportages
verzorgd door het SCP maken dit duidelijk. In de publicaties in het kader
van het emancipatiebeleid is aandacht voor de positie van vrouwen uit minderheidsgroepen
inmiddels een goede gewoonte geworden. Voorbeelden hiervan zijn de brochure
van SZW Emancipatie in cijfers 1995 en de drie voortgangsrapportages van de
drie projectgroepen.Hoewel het CBA in antwoord op een brief van de voormalig coördinerend
staatssecretaris voor het emancipatiebeleid aangekondigd heeft met ingang
van 1995 in het informatiesysteem op alle onderdelen een onderscheid naar
sekse te zullen aanbrengen, blijkt uit de eerste kwartaalrapportage 1995 dat
dit voornemen niet uitgevoerd is. Hierdoor is er nog steeds geen zicht op
het bereik van de verschillende maatregelen van de arbeidsvoorziening onder
allochtone vrouwen.Het informatiesysteem van de arbeidsvoorziening biedt met ingang van 1995
inzicht in het bereik onder vrouwen uit minderheidsgroepen. Het Centraal Bestuur
van de Arbeidsvoorziening heeft namelijk met ingang van de eerste kwartaalrapportage
1995 in de statistische gegevens een m/v onderscheid aangebracht binnen de
verschillende categorieën werkzoekenden, waaronder minderheden.Op grond van de Onderwijsemancipatienota zijn de vier grote gemeenten
gestart met een pilot project ter verbetering van de positie en participatie
van Turkse en Marokkaanse meisjes in het voortgezet onderwijs. Het gaat er
in dit project onder meer om de begeleiding van deze leerlingen meer af te
stemmen op hun specifieke situatie en behoeften, alsmede de ervaringen daarmee
overdraagbaar te maken. In het begrip «begeleiding» zijn inbegrepen
de studie- en beroepskeuze begeleiding; sociaal-emotionele begeleiding, de
contacten met de ouders en de aanpassing van een leerlingvolgsysteem. 7.3 Maatschappelijke participatieMet dit speerpunt wordt beoogd de participatie van vrouwen uit minderheidsgroepen
in maatschappelijke en politieke besluitvorming te vergroten.De interdepartementale projectgroep deelname van vrouwen aan maatschappelijke
besluitvorming zal haar opdracht in 1996 afronden. Deze opdracht luidde:– Het zichtbaar maken en ter diskussie stellen van de ondervertegenwoordiging;– het stimuleren en faciliteren van concrete initiatieven in de
richting van vraag- en aanbodzijde.Een greep uit de projecten die blijkens de voortgangsrapportage van de
minister van SZW aan de Tweede Kamer van 16 juni een duidelijke link hebben
met allochtone vrouwen zijn:– in 1995 met subsidie van SZW, BiZa, VWS en EZ opgerichte databank
voor «Toplink» bemiddelt tussen vrouwelijke aspirant bestuursleden
en besturen. Toplink streeft naar een aandeel van 20% allochtone
vrouwen in haar databank. In dit kader worden contacten gelegd met intermediaire
organisaties van allochtonen en de allochtone media;– in het eenmalig magazine «Vrouw en Bestuur» dat eind
1994 breed verspreid is onder de doelgroep middelbaar en hoger opgeleide vrouwen,
komen allochtone vrouwelijke bestuurders in beeld;– voor het door het ministerie van VWS gesubsidieerde trainingstraject
van Joint-Venture voor zwarte en migrantenvrouwen met bestuursaspiraties bestaat
nog steeds veel belangstelling;– het onderzoek van OCW naar de medezeggenschap van allochtone vrouwen
in het onderwijs.Naar aanleiding van het kabinetsstandpunt «Vrouwen in Politiek en
Openbaar Bestuur dat in 1992 aan het Tweede Kamer werd aangeboden, werd op
het ministerie van Binnenlandse Zaken een projectgroep geformeerd die als
taak heeft de uitvoering van de in het standpunt geformuleerde maatregelen
te bevorderen.Een van de deelprojecten is «Allochtone vrouwen in de politiek».De afgelopen jaren zijn in dit kader een aantal activiteiten ontwikkeld
zoals een startconferentie in juni 1993 en een tweetal brochures: Pioniers
in de Politiek en een trainingsmodule ten behoeve van trainsters van politieke
cursussen die in 1994 verschenen.De eerste brochure is ook in 1995 in een Engelse vertaling gepubliceerd.In november 1995 zal een slotconferentie plaatsvinden met als thema «hoe
kan het thema allochtone vrouwen op de agenda van politieke partijen blijven»?
Vertegenwoordigers van politieke partijen, actief in de politiek participerende
allochtone vrouwen en externe deskundigen zullen hiervoor worden uitgenodigd.Het adviesbureau ISIS is opdracht gegeven een onderzoek te verrichten
naar te gebruiken strategieën, de organisatie van een assessment-sessie
en het voorbereiden van een notitie, te presenteren op de slotconferentie. 3. Emancipatie-ondersteuningsstruktuurAllochtone vrouwen nemen zelf het voortouw bij het opkomen voor de voorwaarden
die zij nodig achten voor hun emancipatie, zowel waar het gaat om wat zij
«externe» emancipatie noemen, als waar het gaat om de «interne».De rijksoverheid faciliteert ondersteunende instellingen in het kader
van het minderhedenbeleid en in het kader van het emancipatiebeleid. Op gemeentelijk
niveau zijn inmiddels zo'n 50 buitenlandse vrouwencentra actief en de provincies
en de vier grote steden hebben emancipatiebureaus. Deze instellingen hebben
alle een ondersteunende functie in de verbetering van de positie van minderheden,
resp. de bevordering van vrouwenemancipatie. Vanzelfsprekend hebben zij ook
een taak bij de emancipatie-ondersteuning van allochtone vrouwen.In 1994 is met subsidie van SZW/DCE het drie-jarige project AISA gestart,
waarbij 13 verschillende landelijke minderhedenorganisaties gezamenlijk een
vernieuwde visie op emancipatie van vrouwen uit etnische groepen en de daarbij
noodzakelijke randvoorwaarden ontwikkelen en uitdragen.In de loop van 1995 zal het project overgaan van de Landelijke Federatie
van welzijnsorganisaties van Surinamers naar de nieuwe landelijke stichting
Nederland Expertisecentrum Multi-Etnische samenleving (NEMS). Bij deze nieuwe
instelling wordt overigens struktureel een aparte unit voor emancipatie ingericht.Het AISA-project, dat inmiddels over een groot netwerk beschikt, heeft
al diverse publicaties opgeleverd die onder meer van waarde zijn bij de invulling van de voor het najaar 1995 aangekondigde nieuwe koers
voor het emancipatiebeleid van de rijksoverheid. 8. FINANCIËNVoor 1996 worden per begrotingsjaar de volgende bedragen geraamd (bedragen
x miljoen): Ministerie van19951996Justitie5,4005,400 Binnenlandse Zaken14,103150,757OCW626,279810,107 VROM34,79539,300 Economische
Zakenp.m. p.m.  SZW57,21963,106 VWS285,313187,609 1023,1091 256,279  +p.m.+p.m.De verschillen tussen de ramingen voor 1994 en 1995 worden – waar
nodig – in de toelichtingen bij de artikelen in bijlage 3 toegelicht. BIJLAGE 1:Overzicht van de door de Tweede Kamer der Staten-Generaal aanvaarde
moties over het minderhedenbeleid waarover hier nog niet eerder kon worden
vermeld dat de betreffende motie is uitgevoerdMotieStand
van zaken  Motie van de leden Soutendijk-van Appeldoorn
en Apostolou verzoekt de regering op de meest korte termijn met het wetsvoorstel
te komen terzake van het laten vervallen van de eis van de afstand van de
oorspronkelijke nationaliteit bij naturalisatie. (21 971, nr. 29, 15
oktober 1991) Op 1 maart 1995 is de eerste tranche van de Rijkswet op
het Nederlanderschap door de Tweede Kamer aangenomen. (23 029, R. 1461),
en is thans in behandeling in de Eerste Kamer. De tweede tranche wacht op
plenaire behandeling in de Tweede Kamer.   Motie van het lid Huibers
verzoekt de regering in overleg te treden met het CBA om te voorkomen dat
voor leerlingen in het leerlingwezen boven de 19 jaar het volgen van oriëntatie
en schakeling als voortraject voor een beroepsopleiding onmogelijk wordt gemaakt.
(21 122, nr. 48, 19 september 1991). In het kader van de invoering
van de WCBO blijft – als voorheen – deelname aan oriëntatie
en schakeling als voortraject naar het leerlingwezen tot 1 januari 1995 mogelijk.
In juni 1994 is aan de instellingen voor beroepsbegeleidend onderwijs per
brief bekend gemaakt welke uitgangspunten na 1 augustus 1995 zullen gelden
voor de bekostiging van het onderwijs dat thans nog tot oriëntatie en
schakeling wordt gerekend. Deze uitgangspunten zijn in een ministeriële
regeling vastgelegd. Deze regeling is gepubliceerd in de Uitleg OCenW-regelingen
van 22 februari 1995 onder de titel «Bekostiging beroepbegeleidend onderwijs
1995».   Motie van het lid Apostolou c.s. verzoekt de regering
een integratie- en participatiebeleid gericht op de totale grootstedelijke
bevolking die met maatschappelijke achterstanden te kampen heeft, uit te werken
en aan de Kamer een integraal plan, waarin de samenhang tussen leefbaarheid,
veiligheid en werkgelegenheid tot uitdrukking komt, te presenteren. (23 409,
nr. 9, 7 december 1993). U zie hiervoor de convenanten, die in het kader
van het Grote Stedenbeleid met de vier grote gemeenten zijn afgesloten, en
naar verwachting binnen afzienbare termijn met 15 andere grote gemeenten zullen
kunnen worden afgesloten.   Motie van het lid Rosenmöller c.s.
verzoekt de regering te bevorderen dat alle onderdelen van de rijksoverheid
voor 1 augustus a.s. voldaan hebben aan de rapportageplicht. In een gesprek
met de organisaties van werkgevers te bevorderen dat werkgevers allen met
spoed voor 1 september a.s. de wet uitvoeren. Voorstellen te doen voor nieuwe
maatregelen, mocht bij de afgesproken evaluatie onverhoopt blijken dat op
1 juni 1996 niet de overgrote meerderheid van de werkgevers, inclusief de
overheid, de wet uitvoert. (23 901, nr. 19, 14 juni 1995) Inmiddels
hebben alle onderdelen van de Rijksoverheid voldaan aan de rapportageplicht.
(zie hoofdstuk 3 van dit Jaaroverzicht). De minister van SZW is nog in gesprek
met werkgevers- en werknemersorganisaties. De eerste resultaten van deze gesprekken
zullen conform toezegging aan de orde kunnen komen tijdens de behandeling
van de begroting van SZW. Voorstellen voor nieuwe maatregelen zullen worden
betrokken bij de rapportage van de evaluatie van de WBEAA die in 1996 zal
verschijnen.   Motie van het lid Duijvesteijn c.s.
verzoekt de regering: – zo spoedig mogelijk opdracht te geven tot
het houden van een onderzoek waarin centraal staat welk effect de ruimtelijke
ordening en de volkshuisvesting heeft op bovengenoemde ontwikkeling en met
welke instrumenten deze segregatie door middel van de beleidsterreinen ruimtelijke
ordening en volkshuisvesting kan worden tegengegaan; – dit onderzoek
en beleidsvoorstellen nog voor de begrotingsbehandeling 1996 aan de Kamer
te doen toekomen. (24 054, nr. 16, 7 april 1995) Voor dit onderzoek
is inmiddels een opdracht verleend. Nog voor de behandeling van de begroting
van VROM zal een interim-rapportage worden uitgebracht over het effect van
de ruimtelijke ordening en de volkshuisvesting op segregatie en de instrumenten
om dat tegen te gaan.BIJLAGE 2:Overzicht van toezeggingen van bewindslieden aan de Tweede Kamer,
gedaan in het kader van het minderhedenbeleidJustitie Omschrijving
(vindplaats)Stand van zaken  De informatie-uitwisseling
over de oorzaken, de aard en de omvang van racisme in de lidstaten zal worden
geïntensiveerd ten einde te bezien welke tegenmaatregelen genomen dienen
te worden. Ook t.a.v. de toenemende stroom vluchtelingen naar de EG als gevolg
van oorlog en onderdrukking zal nader onderzoek worden verricht naar de mogelijkheden
de samenwerking tussen de lidstaten op dit gebied te intensiveren en coördineren.
(TK 1992–93, 23 143, nr. 3, p. 2). Deze onderwerpen staan
geagendeerd binnen de derde pijler.   Verder wordt aangekondigd
een regeling met betrekking tot het delen in de nationaliteitsverkrijging
door kinderen van optanten. (TK 1991–1992, 19 700, nr. 2, p. 39).Deze regeling maakt deel uit van de tweede tranche van het voorstel
tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap, dat op 1 maart 1995
door de TK is aangenomen   De staatssecretaris van Justitie zegde
toe nog eens te zullen kijken naar de door de heren van Traa en De Hoop Scheffer
aangevoerde bezwaren op het punt van het verstrekken van een (v)vtv aan bepaalde
categorieën asielzoekers. (TK, 1994–1995, 19 637, nr. 117,
blz. 6). Zie brief van 9 januari 1995 (TK, 1994–1995, 19 637,
nr. 121)   Bij een aantal grote, veel verzoeken generende gemeenten
is d.m.v. een pilot uitgetest of een herziening van de naturalisatieprocedure
gericht op een betere taakverdeling tussen Rijk en gemeenten, soelaas kan
bieden om achterstanden te voorkomen en de behandelduur van naturalisatieverzoeken
te bekorten, zonder dat de kwaliteit van behandeling daaronder lijdt. De pilot
wordt momenteel geëvalueerd. Zodra ik de resultaten van deze evaluatie
heb ontvangen, zal ik uw Kamer hiervan op de hoogte brengen. (TK, 1994–1995,
23 900 VI, nr. 15, blz. 2). De TK is bij brief van 14 februari
1995 hierover geïnformeerd (TK 1994–1995, 23 900, VI,
nr. 16)   In dit verband wil ik de mogelijkheden verkennen tot uitbreiding
van het huidige terugkeerprogramma met enkele extra faciliteiten, gericht
op herintegratie na terugkeer in het land van herkomst. Voorts kan bezien
worden in hoeverre activiteiten, gericht op terugkeer en hervestiging in het
land van herkomst ondersteund kunnen worden met preventieve, voorlichtende
programma's in de desbetreffende landen.(TK, 1994–1995, 19 637,
nr. 129, blz. 4). Justitie bereidt in samenwerking met BuiZa en OS een
notitie voor.Ministerie van Binnenlandse Zaken Omschrijving
(vindplaats)Stand van zaken  Bij blijvend tegenvallende
resultaten (van het EMO-plan) zullen medio 1994, op basis van de rapportage
per die datum, aanvullende maatregelen worden getroffen om alsnog de doelstellingen
van het voorkeursbeleid te realiseren. Daarbij wordt gedacht aan reservering
van vacatures op de departementen met achterstand. (TK 1993–94, 23 400
VII, nr.17, p.2 en 3). Inmiddels is de TK gemeld (zie TK 1994–1995,
23 901) dat vanaf 1994 geen EMO-rapportages meer worden gepubliceerd,
maar voorzien wordt in een rapportage over de uitvoering van de WBEAA en dat
over EMO-2 eind 1995 een eindevaluatie zal verschijnen.   De minister
van Binnenlandse Zaken zegt toe het voorkomen van discriminatie te betrekken
bij de evaluatie van het EMO-plan. Tevens zegt de minister zegt toe brieven
te sturen aan de VNG, het IPO, de gemeenten, waterschappen en provinciën
te sturen over de uitvoering van de WBEAA. De minister zegt toe een circulaire
aan gemeenten en provinciën te sturen over de randvoorwaarden waaraan
een voorkeursbeleid moet voldoen en de wijze waarop een voorkeursbeleid zou
moeten worden uitgevoerd. Ook zegt de minister zegt toe collega-ministers
in eerste instantie multilateraal te benaderen over de uitvoering van de WBEAA
en indien de uitvoering van de WBEAA na deze benadering nog achterblijft over
te willen gaan tot een bilaterale benadering. Tenslotte zegt de minister toe
korpsbeheerders te zullen aanspreken op de uitvoering van de WBEAA Toezeggingen
uit TK, vergaderjaar 1994-1995, 23 901 nr. 18. In de rapportage
van de evaluatie van het EMO-plan zal het voorkomen van discriminatie aan
de orde komen. De verschillende mede overheden – gemeenten, provincies
en waterschappen – en hun landelijke organisaties zijn per brief opgeroepen
uitvoering te geven aan de WBEAA. In een bijgevoegde bijlage is aandacht besteed
aan het voeren van voorkeursbeleid. De minister van Binnenlandse Zaken
heeft zijn collega-minister schriftelijk geïnformeerd over de uitkomsten
van het debat van 14 juni jl. in de Tweede Kamer over de uitvoering van de
WBEAA. Dat heeft ertoe geleid dat inmiddels alle ministers hun rapportage
over 1994 hebben gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel. De benadering
van de korpsbeheerder over de uitvoering van de WBEAA zal op korter termijn
geschieden.   Het door de overheid voorgestane voorkeursbeleid vindt
-uiteraard- ook toepassing bij de politie. Het streven is er wat dit aangaat
op gericht om de personele samenstelling van de korpsen een afspiegeling te
doen zijn van de maatschappij. Het is mij bekend dat het de korpsen moeite
koste deze (streef)percentages daadwerkelijk te realiseren. De minister
heeft zijn standpunt onder de aandacht van de korpsbeheerders gebracht. Overleg
over de vaststelling van nieuwe streefcijfers vindt plaats. Een
en ander heeft tijdelijk, dat wil zeggen voor de periode waarin de streefcijfers
moeten worden gerealiseerd, onmiskenbaar gevolgen voor de werving onder en
aanstelling van personen die niet behoren tot de categorieën waarop het
voorkeursbeleid zich richt. Dit neemt niet weg dat bij een aldus vormgegeven
voorkeursbeleid geen uitsluiting van personen mag plaats vinden op het enkele
feit dat zij (niet) tot een bepaalde bevolkingsgroep behoren. Ik zal de korpsbeheerders
van de politiekorpsen van mijn opvatting in kennis stellen. (TK 1994–1995,
Aanhangsel van de Handelingen, 535, 26 januari 1995).    Integratiebeleid   Min. Biza zegt volmondig «ja» op het voorstel (motie
nr 1 (24 118) van de heer Rosenmöller, om te komen met een notitie
over de aanpak van de meest knellende integratievraagstukken die verbonden
zijn aan onze multiculturele samenleving. Min. Biza en Kabinet zullen bekijken
hoe zij het verder vorm kunnen geven en wanneer zij het aan de Kamer kunnen
overhandigen. (Tweede Kamer Asielzoekersbeleid, 22 maart 1995,
TK 61, 61–3710) Zie de tekst van het inleidend hoofdstuk van dit
Jaaroverzicht.   Allochtone vrouwen in de politiek   De in de vorige rapportage aangekondigde tweede werkconferentie
wordt het komende najaar gehouden. Centraal thema is hoe het onderwerp «Allochtone
vrouwen in de politiek» op de agenda kan worden gehouden (TK, 1994–1995,
22 777, nr. 6, p. 3) Deze conferentie wordt 6 november 1995 gehouden  Inburgering   In antwoord op de desbetreffende
vraag van de heer Bolkestein kan ik meedelen dat het kabinet op korte termijn
een uitwerking zal geven aan de kwestie van de inburgeringscontracten en de
vormgeving van, of de afspraken over sancties bij het niet naleven daarvan.
(TK, debat regeringsverklaring, 1 september 1994, TK 87–588) Deze
uitwerking is gegeven in de notitie «Uitgangspunten Inburgering»
die de Kamer op 27 februari 1995 per brief werd aangeboden (TK 1994–1995,
23 901, nr. 10)   De minister van Binnenlandse Zaken zal op
korte termijn een plan van aanpak presenteren inzake inburgeringsbeleid. 
De relatie naar de arbeidsmarkt en het vinden van ontwikkelingsmogelijkheden
op de arbeidsmarkt vervult een voorname rol, omdat bij een geslaagde integratie
natuurlijk ook de mogelijkheid behoort dat men zo snel mogelijk in eigen onderhoud
kan gaan voorzien. (Handelingen II, 1994–1995, p. 104) zie vorige
toezegging   Het kabinet neemt zich voor op korte termijn met die
gemeenten te zullen overleggen die al interesse hebben getoond om al aan de
slag te willen gaan (TK, 1994–1995, 23 901, nr. 4, p. 1) Ter
voorbereiding van de bovengenoemde notitie is overleg met een aantal gemeenten
en de VNG gevoerd   Ik houd u van de verdere voortgang op de hoogte,
met name over de uitkomsten van het binnenkort te houden bestuurlijk overleg
met de VNG en de gemeenten (TK, 1994–1995, 23 901, nr. 10
p. 2) Van de uitkomsten van bedoeld overleg is de Kamer per brief d.d.
18 mei 1995 op de hoogte gesteld. (TK 1994–1995, 23 901, nr. 16)  Gelet op de voorkeur van de gemeenten om alle groepen
nieuwkomers een publiekrechtelijk inburgeringscontract met sancties
aan te bieden is verder onderzoek noodzakelijk naar de wijze waarop een ruimere
groep nieuwkomers dan de uitkeringsgerechtigden bij een stelsel van inburgeringscontracten
kan worden betrokken (TK, 1994–1995, 23 901, nr. 10, p. 7
en 1994–1995, 23 901, nr. 16, p. 1) Inmiddels heeft de minister
van BiZa de Kamer toegezegd na het reces een hoofdlijnen-notitie aan de Kamer
aan te bieden waarin een aanzet tot een wettelijke basis wordt gegeven   Het
kabinet beraadt zich nog over de vraag of en zo ja, op welke manier VVTV-ers
bij een stelsel van inburgeringscontracten kunnen worden betrokken. Daarbij
zal rekening worden gehouden met de bijzondere positie van VVTV-ers (TK,
1994–1995, 23 901, nr. 10, p. 8) Deze discussie wordt gevoerd
in het kader van de vormgeving van de wettelijke basis voor alle nieuwkomers  Desgevraagd verklaarde de minister bereid te zijn om bij brief
een nadere uitwerking van de mogelijkheden ten aanzien van het aanbieden van
een inburgeringstraject in AZC's aan de Kamer voor te leggen (TK, 1994–1995,
23 901, nr. 20, p. 9) Deze uitwerking wordt de Kamer in het najaar
aangeboden   Het kabinet wil in overleg met de VNG en andere instanties
nagaan hoe in een wet kan worden geregeld wat inhoudelijk onder inburgering
wordt verstaan en welke sancties uit civielrechtelijk oogpunt toelaatbaar
zijn (TK, 1994–1995, 23 901, nr. 20, p. 10) Zie bovengenoemde
toezegging dat de TK een notitie terzake zal worden aangeboden   De
suggestie over de voorlichting via de Nederlandse ambassades in het buitenland
zal in ogenschouw worden genomen als een en ander is afgerond (TK, 1994–1995,
23 901, nr. 20, p. 10) Deze suggestie wordt meegenomen in het gehele
stelsel van informatievoorziening t.a.v. inburgeringscontracten   De
minister van Binnenlandse Zaken was bereid om samen met het ministerie van
VWS na te gaan of het mogelijk is om bij de inburgering autochtone en misschien
ook ingeburgerde allochtone vrijwilligers in te schakelen, zodat de integratie
van twee kanten komt. De Kamer zal hierover bij brief worden geïnformeerd
(TK, 1994–1995, 23 901, nr. 20, p. 11) Deze brief zal de
Kamer op korte termijn worden aangeboden   Het Kabinet en de VNG
zijn overeengekomen dat met ingang van 1 januari 1996 een nieuwe bekostigings-
en verantwoordingssystematiek voor inburgering zal worden ingevoerd (TK, 1994–1995,
23 901, nr. 16, p. 2) Deze zal worden uitgewerkt in de financiële
regelingen die vanuit OCW en VWS worden opgezet   Verder zijn het
kabinet en de VNG overeengekomen dat begin 1997 onderzoek wordt gedaan naar
het bereik van het inburgeringsbeleid en naar de mate waarin door het inburgeringsbeleid
verdringing van andere groepen plaatsvindt. De resultaten van het onderzoek
zullen worden betrokken bij de voorbereiding van de begroting 1998 (TK, 1994–1995,
23 901, nr. 16, p. 3) Deze toezegging geldt nog steeds   Kamer informeren over uitkomsten bestuurlijk overleg met VNG
(H 2781) herhaling op H 2810) (brief van 18 me aan de Kamer) Zal worden
gedaan   Naar aanleiding van vragen van Kamerlid Dittrich (H 2772)
zegt de Minister overleg toe met COA over de wijze waarop bij uitplaatsing
rekening wordt gehouden met werk en familie-omstandigheden. Tevens wordt toegezegd
overleg met VNG over overname VVTV'ers (H 2786) Overleg met het COA
heeft plaatsgevonden. De TK zal hier zo spoedig mogelijk over worden geïnformeerd.  Toezegging aan de VNG om haar 3-maandelijks op de hoogte te houden
over cijfermatige ontwikkelingen t.b.v. huisvesting statushouders. (EK) Met
de VNG vindt periodiek overleg plaats waarin onder meer de bedoelde informatie
wordt verstrekt. Zonodig wordt in dit overleg ook overname van VVTV-ers tussen
gemeenten besproken.Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Omschrijving
(vindplaats)Stand van zaken  Voorschoolse opvang   Een definitieve versie van de uitwerkingsnotitie, waarin opgenomen
de verwerking van de verschillende overleggen, de reactie op het rapport van
de commissie «(Allochtone) kleuters meer in actie» en de concrete
uitwerking van dit advies kunt u uiterlijk eind april van dit jaar tegemoet
zien.(TK 1993–94, 23 447, nr. 2, p. 1). Een gezamenlijke
O&W/VWS beleidsreactie op het advies van de commissie Meijnen is op 12
april 1995 naar de TK verzonden.   Ceders in de tuin   De gedachtengang die in het kabinetsstandpunt over Ceders in de
tuin wordt weergegeven is dat de inzet is gericht op achterstandsbeleid, beleid
voor Nederlands als tweede taal en beleid gericht op de eigen taal van minderheden.
Deze gedachtengang zal nog worden besproken met de Tweede Kamer. (Staatsblad
1993, nr. 608, p. 4). Het advies van de commissie «Allochtone
leerlingen in het onderwijs» en de beleidsreactie op dit advies is aan
de TK aangeboden. Tot op heden is hier nog niet over gesproken met de TK.
Inmiddels is op 27 juni 1995 de nota lokaal onderwijsbeleid aan de TK gezonden
en is een wetsvoorstel inzake Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid in
voorbereiding. Nota en wetsvoorstel sluiten aan bij de conclusie van Ceders
in de Tuin   Ik heb in mijn brief van 23 december 1993 aan de TK
over het advies van prof. Doornbos al aangekondigd de inzet van de OVB-middelen
in relatie tot WSNS nog eens te bezien. Het is mijn voornemen hier in het
kader van de uitwerkingsnotities bij de Ceders-reactie concrete voorstellen
voor te doen. De voorstellen voor de langere termijn zullen zeker een rol
spelen bij de besluitvorming naar aanleiding van de evaluatie WSNS. (TK 1993–94,
23 486, nr. 5, p. 5 en 21 630, nr. 9, p. 5). In plaats van
een uitwerkingsnotitie zal de TK een Wetsvoorstel inzake Onderwijsachterstandenbeleid
worden aangeboden.   Een van de voorwaarden voor steun is om nu
werkelijk inhoud te geven aan het spoor van het cultuurbeleid zodat scholen
ook gevoeliger worden voor het goed omgaan met de verschillende culturen van
de leerlingen. In het overleg is toegezegd dat dit nu ook zal gebeuren. In
de uitwerkingsnotitie voor het cultuurbeleid zullen concrete maatregelen worden
voorgesteld. (TK 1993–94, 23 447, nr. 1, p. 8). Een van de
taken van de projectgroep Intercultureel Onderwijs is om het ICO beleid meer
toegankelijk te maken voor de scholen. Naast het ontwerpen van een conceptueel
kader zal dit de belangrijkste taak van de projectgroep worden. Het conceptueel
kader is op 9 maart 1995 aan de staatssecretaris van OCW aangeboden.   Zoals
eerder aangegeven, zal in uitwerkingsnotities per beleidsspoor, de besteding
met specifieke maatregelen worden ingevuld. (TK 1993–94, 23 447,
nr. 1, p. 16). In de uitwerkingsnotities NT2 en voorschoolse vorming
is dit inmiddels gebeurd. Een notitie over onderwijs in allochtone levende
talen (OALT) is op 23 juni 1995 aan de TK verzonden. Voor achterstand is een
wetsvoorstel in voorbereiding.   OETC   Ik ben bezig met de uitwerkingsnotitie, waarvoor ik wat meer tijd
nodig heb dan gepland. Ik hoop dat ik volgende maand zover ben dat er iets
aan de Kamer kan worden gestuurd(TK nr. 58, 15 maart 1995, p. 3550) De
notitie over onderwijs in Allochtonen levende talen (OALT) is naar de TK gezonden
op 23 juni 1995   lokaal onderwijsbeleid   Zoals
in hoofdstuk 2 onder bestuurlijke vormgeving al is aangegeven, zal de exacte
bestuurlijke vormgeving van het onderwijsvoorrangsbeleid in het grotere geheel
van nieuwe bestuurlijke verhoudingen worden bepaald. Daarmee is het eerdere
voorstel van de voorlopige kabinetsreactie als achterhaald te beschouwen.
(TK 1993–94, 23 447, nr. 1, p. 23). De consequenties van
de overlegrondes van het «Schevenings Beraad» voor het onderwijsvoorrangsbeleid
zullen in overleg met de onderwijsorganisaties verder worden vorm gegeven,
in het kader van het Wetsvoorstel inzake gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid.  In mijn notitie over lokaal onderwijsbeleid zal ik verdere uitwerking
geven aan onderwijsachterstanden en sociale vernieuwing (TK, 1994–1995,
22 827, nr. 12, p. 7) De notitie Lokaal Onderwijsbeleid is op 27
juni 1995 aan de TK verzonden. (TK 1994–1995, 23 309, nr. 12) Hierin
is mede uitwerking gegeven aan het beleid inzake bestrijding van onderwijsachterstanden.  Voor de samenhang tussen de door het Kabinet gewenste decentralisatie
van het achterstandenbeleid, de huisvesting en de problematiek rond de ongewenste
segregatie en anderzijds de decentralisatie van de verantwoordelijkheid van
de schoolbegeleidingsdiensten naar de gemeenten verwijs ik u naar de binnenkort
uit te brengen notitie over lokaal onderwijsbeleid (TK, 1994–1995, 22 827,
nr. 12, p. 10) Zie stand van zaken bij bovenstaande toezegging.   Hoger
onderwijs   De minister zal één keer in de
twee jaar een conferentie (doen) organiseren over de positie van allochtonen
in het hoger onderwijs. (TK 1993–94, 23 482, nr. 6, p. 52). Medio
1996 organiseert het Expertise Centrum Allochtonen Hoger Onderwijs (ECHO)
in overleg met OCW een internationale conferentie die in het teken staat van
de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor verschillende ondervertegenwoordigde
groepen. Zwaartepunt zal zijn de positie van allochtonen in het hoger onderwijs  Over het allochtonenbeleid heeft de heer Franssen
nog eens gevraagd of de uitwerking op dat punt volgt. Het antwoord is «ja».
Wij zullen de Kamer ook informeren over de verdere uitwerking over 2 à
drie maanden. (TK 1993–94, verslag UCV 26, p. 47). Naar aanleiding
van de discussienota «In- en doorstroom allochtonen hoger onderwijs»
zijn met de instellingen voor hoger onderwijs afspraken gemaakt. In dit kader
is eind 1994 het Expertise Centrum Allochtonen Hoger Onderwijs (ECHO)
opgericht. Aan ECHO is in totaal 4,3 miljoen gulden beschikbaar gesteld voor
de onder meer het (mede) opstarten van projecten t.b.v. de in-, door, en uitstroom
van allochtonen in het WO (Mf 0,8) en het HBO (Mf 2,5). Een deel van de middelen
van het HBO is bedoeld voor stimulering deelname allochtonen aan de PABO.
ECHO heeft verder Mf 1,0 ter beschikking voor het ontwikkelen van een landelijk
netwerk, advisering over het vraagstuk allochtonen in het hoger onderwijs,
het initiëren en begeleiden van onderzoek en overige projectoverstijgende
activiteiten.   De staatssecretaris zal de Inspectie verzoeken een
onderzoek te verrichten naar de positie van de allochtone student in het wetenschappelijk
onderwijs. (TK 1993–94, 23 482, nr. 6, p. 52). Naar aanleiding
van de discussienota «In- en doorstroom allochtonen hoger onderwijs»
is met de Inspectie afgesproken dat tot onderzoek in het wetenschappelijk
onderwijs wordt overgegaan eerst nadat de maatregelen op het gebied van allochtonenbeleid
zijn geïmplementeerd.   Een platform van allochtone studentenorganisaties
kan ik mij goed voorstellen. (...). Ik kan mij voorstellen dat ik één
of twee keer per jaar – of vaker, als dat nodig is – overleg voer
met het platform. (...). Ik heb begrepen dat wij dit punt handen en voeten
moeten geven, op basis van de lijnen die nu zijn uitgezet. (TK 1993–94,
verslag UCV 26, p. 36). Met het Landelijk Platform Allochtone Studenten
(LPAS) is afgesproken dat via het reguliere overleg tussen de minister en
de studenten (Studentenkamer) zij in de gelegenheid worden gesteld over onderwerpen
die specifiek deze doelgroep betreffen te spreken. Aan het LPAS is door de
toenmalige staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen een (eenmalige)
startsubsidie verleend van f 10 000,=.   Voor allochtone
studenten die op latere leeftijd naar Nederland komen draagt de overheid in
het kader van het algemene immigratiebeleid geen speciale verantwoordelijkheid.
In overleg met de verantwoordelijke bewindslieden van Binnenlandse Zaken en
Volksgezondheid en Cultuur zal desondanks worden bezien welke condities voor
deelname aan hoger onderwijs voor deze groep dienen te worden gecreëerd.
Op dit moment valt niet te zeggen op welke termijn dit overleg tot een afronding
zal komen. De Kamer zal daarover bij de behandeling van het wetsvoorstel ter
bevordering van een doelmatig gebruik van hoger onderwijsvoorzieningen, waarin
de nieuwe deelnamecondities zullen zijn neergelegd, nader worden geïnformeerd.
(TK 1993–94, 23 400 VIII, nr. 16, p. 34). In de Memorie van
Toelichting op de wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen
en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingen is opgenomen dat de instellingen
voor hoger onderwijs retributievrijheid hebben voor de groep niet SF-gerechtigden.
Op termijn zal er een evaluatie plaatsvinden van de effecten als gevolg van
dit verruimd retributiebeleid. In het bijzonder zal daarbij extra aandacht
zijn voor de effecten op deelname van bijzondere doelgroepen. Het overleg
tussen de verantwoordelijke bewindslieden heeft erin geresulteerd dat er afspraken
zijn gemaakt met de VNG over de invoering van «inburgeringscontracten»
voor nieuwkomers met ingang van 1996. Het Rijk stelt daarvoor middelen beschikbaar.  Leerlingwezen   Het
vernieuwingsbeleid is onder andere toegesneden op het probleem van de leerarbeidsovereenkomst
van allochtonen. Ongeveer de helft van de 42 projecten die verleden jaar zijn
opgezet, waren daarop gericht. De Kamer zal hier nog nader schriftelijk over
worden geïnformeerd. (TK 1992–93, 19 790, nr. 51, p. 13) Over
het vernieuwingsbeleid zal de TK binnenkort geïnformeerd worden.   Om
periodiek te kunnen beoordelen of voor bepaalde groepen nog langer een specifiek
beleid nodig is, zal de registratie van de onderwijsprestaties van leerlingen
uit minderheidsgroepen door de scholen worden uitgebreid. (TK 1992–93,
21 472, nr. 3, p. 18/19). In het beleidskader is de noodzaak van
monitoring van doelgroepleerlingen opgenomen. Dit zal des te efficiënter
kunnen worden uitgevoerd als harmonisatie van gegevens over allochtone leerlingen
zoals bepleit in de kabinetsnota «Registratie en Rapportage» heeft
plaatsgevonden.   Met betrekking tot het JWG komt een belangrijke
uitbreiding aan de orde. Ik doel op het voortraject voor allochtone jongeren
en de verschuiving van de leeftijdsgrens. Ik heb begrepen dat mijn collega
van SZW de Kamer een knelpuntennotitie heeft toegezegd, waarin het arbeidsbeleid
voor jongeren uitvoerig aan de orde zal komen. Daarbij behoort ook de uitstroom
uit de JWG. Met het CBA en de sociale partners zijn inmiddels afspraken gemaakt
over de uitbreiding van het leerlingwezen. De projectgroep die dat moet realiseren
is al geïnstalleerd. (TK 1993–94, verslag UCV 3 1, p. 21). De
Tweede Kamer is over dit onderzoek geïnformeerd via het Jaaroverzicht
Minderhedenbeleid 1995.   Omdat het aantal werklozen uit minderheidsgroepen
disproportioneel is, moet er op alle mogelijke manieren naar worden gestreefd
dat zij een leer-arbeidsovereenkomst krijgen. (TK 1992–93, 19 790,
nr.55, p.11). Zie hierboven.   De registratie van allochtone
deelnemers was in het leerlingwezen tot voor kort onvolledig. Met ingang van
het cursusjaar 1988/1989 is hierin verbetering gebracht. Binnenkort zullen
voor het eerst adequate deelname-gegevens beschikbaar komen. U wordt daarvan
bij eerste gelegenheid in kennis gesteld. Over het rendement van de leerlingwezen-opleiding
voor allochtone deelnemers zal pas op wat langere termijn duidelijkheid worden
verkregen, namelijk wanneer de uitvalgegevens voor deze groep bekend worden.
(TK 1988–89, 20 800 VIII, nr.14, blz. 46). De stand van zaken
is ongewijzigd t.o.v. vorig Jaaroverzicht.   Wachtlijstproblematiek
NT2   De integrale aanpak voor nieuwkomers en de wachtlijst
is verweven met de problematiek van scholing, asielzoekers en minderheden.
In de kabinetsreactie van Commissie-Ter Veld zal worden ingegaan op deze problematiek
waarbij een inventarisatie wordt gepresenteerd van knelpunten en oplossingen.
Hierover wordt op korte termijn ook nader gesproken in het bestuurlijk overleg
met de VNG. (Handelingen II, 1994–1995, p 106) De reactie op het
advies van de Commissie Ter Veld zal beschikbaar zijn na afronding van het
bestuurlijk overleg met de VNG over de financiële voorziening NT2 in
het kader van het inburgeringsbeleid. Dit overleg is voorzien eind maart 1995
(TK, 1994–1995, 23 900 VIII, nr. 77). De TK is hierover geïnformeerd
via het Landelijk Overzicht Volwasseneneducatie 1996-1999   Cultuur   Door WVC is onlangs opdracht verleend voor een onderzoek naar
de invloed van de factor etniciteit op de deelname aan cultuur en kunst. Dit
onderzoek wordt naar verwachting begin 1992 afgerond. (EK 1990–91, 21 800
XVI, nr. 150b, p. 38). Het onderzoek naar de invloed van de factor etniciteit
in de deelname aan cultuur is aan de Tweede Kamer toegezonden. Op 8 maart
1995 is aan de onderzoeks-resultaten een studie- en discussiemiddag gewijd,
waar vertegenwoordigers van zowel minderhedenorganisaties als culturele instellilngen
hebben deelgenomen.   Zoals hierboven aangekondigd wil ik binnen
het participatiebeleid speciale aandacht geven aan jongeren, met name allochtone
jongeren. Om hiermee een begin te maken heb ik in de sector kunsten het beleid
en de middelen op het gebied van de popmuziek door amateurs geïntensiveerd.
(TK 1993–94, 23 400 XVI, nr. 2, p. 29). Kinderen en jongeren
blijven speciale aandacht behouden in het kunst- en cultuurbeleid. De kunst-
en cultuureducatie is daarbij van evident belang. Wil deze echter haar taak –
allochtone en autochtone jongeren vormen tot in cultureel opzicht vaardige
burgers – goed kunnen vervullen, dan is heroriëntatie nodig. Om
recht te doen aan het gegeven van de culturele diversiteit moeten inhoud en
aanpak bijgesteld worden. Inhoudelijke vernieuwing is ook om een andere reden
gewenst: namelijk om de aansluiting bij de levende cultuur (van jongeren)
te behouden.   Het cultuurbeleid zal zich voor wat
de deelname van allochtonen betreft in de komende jaren derhalve vooral richten
op het functioneren in dezen van de algemene instellingen op het terrein van
de cultuur. (...). Aan de instellingen op het terrein van de kunst en cultuur
zal worden gevraagd om een nadere beleidsontwikkeling. (TK 1993–94,
23 409, nr. 12, p. 43). Het aantal muziekscholen dat cursussen
«wereldmuziek» aanbiedt breidt zich gestaag uit. Het Nederlands
Instituut voor Kunsteducatie LOKV heeft een soortgelijke beweging in gang
gezet voor de «werelddans». Met name de grootstedelijke instellingen
voor kunsteducatie houden in hun algemeen aanbod reeds rekening met de culturele
diversiteit en besteden extra aandacht aan de werving van allochtone deelnemers.
Ook echter bij de binnenschoolse kunsteducatie zijn zulke inhoudelijke vernieuwing
nodig. Zaken als de scholing van docenten, aanpassing van de curricula en
leermiddelen komen aan de orde in de Projectgroep Intercultureel Onderwijs,
waaraan vertegenwoordigers van het Directoraat-Generaal Culturele Zaken deelnemen. 
De Kunstbende blijft zich bij haar jaarlijkse activiteiten in het bijzonder
op de doelgroepen allochtone jongeren en MAVO/VBO-leerlingen richten. 
Instituut De Beuk verzorgt een cursus voor consulenten en docenten in het
buitenschoolse kunst- en cultuureducatie en de steunfunctie, gericht op het
aanbrengen van de kennis en vaardigheden die vereist zijn voor het werken
met multiculturele inhouden en groepen.   Omdat niet alle voorzieningen
en instellingen langs dezelfde meetlat kunnen worden gelegd zullen de bestaande
adviescolleges op het terrein van de kunst en cultuur worden betrokken bij
de evaluatie van de via deze rapportage ingezamelde gegevens over voortgang
en effecten. (TK 1993–94, 23 409, nr. 12, p. 43). Aan alle
door het rijk gesubsideerde instellingen is verzocht verslag te doen van de
vertegenwoording van allochtonen in het bestuur, personeels- en publieksbestand
en van activiteiten waarmee in de praktijk vorm gegeven wordt aan de multiculturaliteit.  Niettemin zijn er mogelijkheden om de aandacht in het culturele
veld meer te richten op de specifieke eisen die een multiculturele samenleving
in dit opzicht stelt. In de komende cultuurnota zal op dit thema uitvoerig
worden ingegaan (TK, 1994–1995, 23 900, XIII, nr. 18, p. 3) Jaarverslagen
en afzonderlijke reacties die dit verzoek heeft opgeleverd worden thans geëvalueerd.
Van de bevindingen wordt verslag gedaan; de aldus beschikbaar gekomen gegevens
zullen een rol spelen bij de aanstaande Cultuurnota. De notitie Uitgangspunten
voor Cultuurbeleid, «Pantser of ruggegraat», die een opmaat tot
de Cultuurnota vormt, kondigt inmiddels reeds aan dat migranten, hun kunst
en cultuur alsmede het intercultureel functioneren van de cultuurvoorzieningen
in de komende jaren tot de hoofdlijnen van het cultuurbeleid blijven behoren.Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer Omschrijving
(vindplaats)Stand van zaken  Ik zal in het periodiek
overleg met de VNG en de Landelijke Centrales bevorderen dat gemeenten en
sociale verhuurders, in aansluiting aan de rapportagevoorschriften van de
Huisvestingswet en het Besluit Beheer Sociale Huursector, hun informatie-voorziening
in overeenstemming te brengen met de in de regeringsnota Registratie en Rapportage
Minderhedenbeleid (22 314, nr. 11) geformuleerde minimumeisen. (Beleidsnotitie
huisvesting minderheden, p. 45). Deze toezegging zal onderdeel uitmaken
van de in het vooruitzicht gestelde actualisering van de circulaire Huisvesting
minderheden (MG 88–33).   Ik zal de Kamer rapporteren over
de uitkomsten van het overleg met de vier grote gemeenten over segregatie.
(TK 1993–94, verslag UCV 19, blz.20). De Minister van Binnenlandse
Zaken heeft, mede namens de Staatssecretaris van VROM de VNG op 29 juni 1994
een brief gezonden, waarin nog eens de mogelijkheden voor de gemeenten om
de corporaties rapportages te vragen over het gevoerde toewijzingsbeleid worden
uiteengezet.   Ik ben bereid om met de VNG de mogelijkheid te bespreken
om te komen tot een rapportage over de toewijzing van woningen door corporaties.
(TK 1993–94, Verslag UCV 19, blz. 28).    Leefbaarheid   Inmiddels zijn met de grote steden concept-convenanten gesloten,
teneinde het leefbaarheidsvraagstuk integraal aan te pakken. Dat daarbij een
rol is weggelegd voor de toegelaten instellingen, als beheerder van woningen
in wijken met een verminderd sociaal klimaat, is duidelijk. Dit wordt door
corporaties ook opgepakt. Om deze ontwikkeling verder te stimuleren zal ik
bevorderen dat in het BBSH een vijfde verantwoordingsveld wordt opgenomen
over de wijze waarop de corporatie met de gemeente en andere partijen bijdraagt
aan het bevorderen van een goed leef- en woonklimaat, zodat in het jaarverslag
hierover verantwoording wordt afgelegd. (TK, 1994–1995, 23 817,
nr. 41, p. 5) In de brief van 28-6-1995 (TK 1994–1995, 23 817,
nr. 41) is o.m. aangekondigd dat leefbaarheid als 5e prestatieveld in het
DBSH zou worden opgenomen.   Nationaal ruimtelijk beleid Ik heb goed begrepen dat de zorg van mevrouw Giskes over de prijzen
van de toekomstig te bouwen woningen in de Vinex-gebieden niet verdwenen is.
Ik zeg graag toe dat dit nauwkeurig zal worden gevolgd en dat ik de Kamer
in de haar toegezegde rapportage ook over de prijzen ruimhartig zal informeren.
(TK, 2 mei 1995, 71–4278) Zoals aangegeven in de brief van 28
juni 1995 zal de Kamer jaarlijks in de «meibrief» worden gerapporteerd
over de monitoring van voorgenomen activiteiten van de woningcorporaties en
in de «decemberbrief» over de geleverde prestaties (met inbegrip
van de (huur)prijzen van woningen op de VINEX-gebieden.   Het huisvestingsbeleid In de brief van
21 september 1993 bij de rapportage Huisvesting Minderheden heeft de Staatssecretaris
van Volkshuisvesting de actualisering van de circulaire Huisvesting Minderhdeden
van 1988 (MG 88–33) aangekondigd. Daarin zal tevens worden stilgestaan
bij de hier eerder genoemde rapportages (TK, 1994–1995, 23 901,
nrs. 1–2) Het ligt in het voornemen bij de actualisering van de
circulaire Huisvesting Minderheden in ieder geval ook de resultaten van het
lopende onderzoek naar de werking van de nieuwe woonruimteverdelingsmodellen
voor etnische minderheden (zie hierna) te betrekken. Deze komen in het 1e
kwartaal van 1996 ter beschikking. Bij brief van 27 juli 1995 (TK 23 900
XI, nr 75) is de Kamer geïnformeerd over de stand van zaken.   In
het kader van de gesprekken met het IPO heb ik mijn bereidheid getoond om
de in de Huisvestingswet voorziene evaluatie (vijf jaar na invoering van die
wet) te vervroegen. Binnen afzienbare tijd vindt hierover nader overleg plaats
met het IPO en de VNG. Over de resultaten van dit overleg zal ik u schriftelijk
informeren (TK, 1994–1995, Aanhangsel) Is gebeurd bij brief van
27 juli 1995 (TK 23 900 XI, nr. 75)   Woningtoewijzing Deze ontwikkeling naar nieuwe vormen van woonruimteverdeling zal
nauwlettend worden gevolgd, onder meer aan de hand van de eerder genoemde
rapportages, de uitkomsten van het WBO 1993/1994 en van gericht onderzoek
(TK, 1994–1995, 23 901, nr. 1–2) Naar verwachting komen
in het eerste kwartaal van 1996 de resultaten van het CEBEON-onderzoek naar
de werking van deze aanbodmodellen voor etnische minderheden beschikbaar   Stadsvernieuwing Nadat enige ervaring met de nieuwe verdeelsleutel voor stadsvernieuwing
zal zijn opgedaan, zal vóór Prinsjesdag 1995 worden gerapporteed
over factoren die met de verdeling samenhangen, zoals de ontwikkelingen op
verwante beleidsterreinen. Voort zal in 1995 worden gerapporteerd over het
onderzoek naar de problematiek in de naoorlogse wijken (TK, 1994–1995,
23 901, nrs. 1–2) Over de voortgang van de Stadsvernieuwing
is de Kamer geïnformeerd door middel van de Stadsvernieuwingsrapportage
1995 (bijlage 11 bij de begroting VROM 1996) en over de onderzoeksopzet IJkmoment
Belstato en de omgevingsverkenning bij brieven van 24 april en 16 juni 1995
(niet als Kamerstuk). Het onderzoek naar de problematiek in na-oorlogse wijken
zal de Kamer eind 1995 bereiken.   Woonwagens Een
ontwerp van wet tot intrekking van de Woonwagenwet zal in 1995 aan de
Tweede Kamer worden voorgelegd. De overheveling van enkele restantbepalingen
in de reguliere volkshuisvestingswetten zal naar verwachting per 1 januari
1996 voltooid zijn (TK, 1994–1995, 23 901, nrs. 1–2) Bedoeld
wetsontwerp zal de Kamer eind 1995 worden aangeboden.Ministerie van Economische Zaken Omschrijving
(vindplaats)Stand van zaken  Bezien wordt of het mogelijk
is de toegankelijkheid van het ondernemersonderwijs voor allochtone aspirant-ondernemers
te vergroten. (TK 1992–93, 22 800 XIII, nr. 2, p. 38). In
het kader van het meerjarig VETOA-project (=Vergroting Toegankelijkheid Cursorisch
Ondernemersonderwijs Allochtonen) zijn twee pilotopleidingen op het gebied
van algemene ondernemers vaardigheden gestart. Als vervolg hierop wordt gewerkt
aan verdere verbetering van de opvang van startende allochtone ondernemers,
mogelijk ondermeer via het opzetten van een (tijdelijk) landelijk expertisecentrum.  In het kader van het stimuleren van ontstaan, groei en doorgroei
kleine en middelgrote bedrijven om aldus werkgelegenheidsgroei te realiseren
zullen de ministerie van EZ en SZW drie proefprojekten opzetten. Doel is een
meer op de vraag gericht aanbod voor kasarme starters en betere samenwerking
tussen organisaties op het terrein van de advisering en begeleiding aan starters
te bewerkstelligen. (TK 1994–1995, 24 243, nr. 1, p. 18). Overleg
met SZW en een drietal specifiek voor deze doelgroep werkzame organisaties
is in gang gezet.Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Omschrijving
(vindplaats)Stand van zaken  WBEAA  Per
1 juli 1994 is de WBEAA in werking getreden. Binnenkort zal in dat kader bij
alle ministeries het geboorteland van de medewerkers en hun ouders in een
aparte personeelsregistratie worden vastgelegd; op basis daarvan wordt vastgesteld
of iemand wel/niet tot de doelgroepen van de WBEAA behoort. (TK 1994–95,
23 901, nr. 3) De aparte personeelsregistratie voor de WBEAA is
bij alle ministeries opgezet op basis van de opgaven van de werknemers Dit
zal in september 1995 gebeuren.   In september 1995 zal de Minister
van Binnenlandse Zaken via de publikatie «Mensen en Management in de
Rijksdienst» aan de Tweede Kamer een overzicht doen toekomen van alle
departementale rapportages. (TK 1994–95, 23 901, nr. 18) De
departementale rapportages zijn opgenomen in de publicatie «Mens en
management bij de Rijksoverheid». De daarin opgenomen gegevens zijn
eveneens in Hoofdstuk 3 van dit Jaaroverzicht te vinden.   SZW zal
deze zomer nog onderzoeken in welke mate werkgevers aan hun verplichting tot
deponering voldoen. (TK 1994–95, 23 901, nr. 18) Het monitor-onderzoek
van de Inspectie-SZW loopt. De rapportage zal in het vierde kwartaal 1995
aan de Tweede Kamer worden aangeboden.   Vooralsnog ligt het in
de rede drang boven dwang te plaatsen omdat verbreding van draagvlak voor
inschakeling van allochtonen voorop dient te staan. Wij willen ons daarom
beraden op stappen die op korte termijn de maatschappelijke motivatie ter
bevordering van een evenredige arbeidsmarktdeelname van allochtonen zullen
versterken. (TK 1994–95, 23 901, nr. 18. Wordt betrokken
bij de voorlichting over de WBEAA en bij het overleg met de sociale partners
over het Stichtingsakkoord dat eind 1995 afloopt.   Ik wil graag
een gesprek met de werkgevers voeren zoals in de motie WBEAA wordt bepleit.
Maar ik wil ook met de werknemers spreken over hun voornemens om via alle
kanalen die hun ter beschikking staan, of dat nu de bonden of de OR's zijn,
te bevorderen dat in de ondernemingen beweging op gang komt. Op 4 juli
heeft de Minister van SZW informeel overleg gevoerd met de voorzitters van
de werkgevers- en werknemersorganisaties.   Ik wil nadrukkelijk
in het gesprek met de werkgevers naar voren brengen dat het proces op gang
gebracht moet worden, zodat het voor 1 september a.s. ook echt op gang is
in al die ondernemingen, waar het tot nu toe niet is gebeurd, al voeg ik eraan
toe, dat hiermee niet al het materiaal dat wij graag willen hebben, op 1 september
dan ook ter tafel ligt. (TK 1994–95 87–5190)    De
minister van Sociale Zaken Werkgelegenheid zal nader bezien of er een Helpdesk
zal worden ingesteld ter ondersteuning van werkgevers bij de uitvoering van
de WBEAA. Hij zal ronde tafelgesprekken organiseren over de uitvoering van
de WBEAA met o.a. sociale partners. De handhaving van de inzet van het instrument
Bedrijfs Adviseurs minderheden zal hij bespreken met sociale partners. Bij
de eind-evaluatie van het Stichtingsakkoord zal hij de punten Werving en Selectie
naar aanleiding van de NVP-sollicitatie code en het ILO-rapport bespreken
met Sociale Partners. Hij zal de Kamer dit jaar een reactie doen toekomen
op het commentaar van de Stichting van de Arbeid op de sollicitatie-code van
de Nederlandse Vereniging voor Personeelsbeleid (NVP) (Het Algemeen Overleg
van 27 juni is niet opgenomen omdat de ministers daarin de op 14 juni gedane
toezeggingen alleen herhalen en geen nieuwe toezeggingen hebben gedaan.) Wat
betreft de ontslagvolgorde bij reorganisaties zullen hulpmiddelen moeten worden
ontwikkeld voor het in beeld brengen van groepen die zwak staan op de arbeidsmarkt.
Dit in het kader van de WBEAA waarbij het gaat om het saldo van de in- en
uitstroom van allochtonen. (TK, 1994–1995, 23 900 VII, nr. 29)Deze punten komen aan de orde in het verdere overleg met de sociale
partners over de WBEAA en de eind-evaluatie van het Stichtingsakkoord.   Stuurgroep
Tewerkstelling Allochtonen De minister zal onderzoeken wat de
redenen zijn van de grote uitstroom van minderheden uit arbeidsorganisaties.
(TK 1992–93, 22 581 en 22 948, p. 6285). De Stuurgroep
Tewerkstelling Allochtonen heeft in zijn advies «Mensen, gelijke kansen»
van februari 1995 ondermeer voorstellen gedaan om de uitstroom van minderheden
uit arbeidsorganisaties te beperken. De voorstellen van de Stuurgroep zijn
in een brochure onder de aandacht van de werkgevers gebracht.   Onderzoek
nieuwkomers en vluchtelingen Binnenkort zal een studie van het
Instituut voor Sociologisch Economisch Onderzoek van de Erasmus Universiteit
verschijnen, waarin onder andere op de kwalificatieproblematiek van nieuwkomers
wordt ingegaan. Ook voor enige groepen uitgenodigde vluchtelingen is recent
onderzoek hierover afgesloten. Dit onderzoek zal aan de Tweede Kamer worden
aangeboden (TK 1993–94, 23 402, nr. 4, p. 25). Dit onderzoek
is nog niet afgerond.   Bijstandsbesluit zelfstandigen De minister van SZW heeft toegezegd aansluiting te zullen zoeken bij
instanties als het IMK en de Kamers van Koophandel om te trachten via voorlichting
te bereiken dat de allochtone starters zich meer gaan toeleggen op de voorbereiding
van de start van een eigen bedrijf. (TK 1993–94, 23 402, nr. 4,
p. 20). Er vindt inmiddels overleg plaats met de genoemde instanties.  Emancipatiebeleid In
1992 wordt vooral samengewerkt met werkgeversorganisaties in de betreffende
sectoren die ondersteund worden bij het opzetten en uitvoeren van instroomplannen
voor deze doelgroep. In 1994 zal aan de Tweede Kamer worden gerapporteerd
over de resultaten. (TK 1992–93, 22 809, nr. 6, p. 9). De
toezegging blijft van kracht. Zie verder de rapportage in het jaaroverzicht
van het VEM-bureau.   Na verwerking van de uitkomsten uit de discussieronde
ben ik voornemens Uw Kamer aan het begin van het komende parlementaire jaar
in ee Nota Koersbepaling Emancipatiebeleid te informeren over de hoofdlijnen
van de nieuwe koers (TK, 1994–1995, 22 913, nr. 17, p. 1)    Dispensatie
van het wettelijk minimumloon Migranten die in de Nederlandse
taal nog niet in voldoende mate beheersen c.q. nog onvoldoende zijn ingeburgerd
zouden ook al zijn ze pas kort werkzoekend onder hetzelfde regime kunnen vallen
als langdurig werklozen. Aansluiting zal worden gezocht bij het algemene inburgeringsbeleid
TK, 1994–1995, 23 988, nr. 1). Het wetsvoorstel dispensatie
van het wettelijk minimumloon is in voorbereiding. Het voorstel sluit wat
betreft werkingssfeer geheel aan bij de wet Bevordering arbeidsinpassing (WBA)
en na de voorgenomen intrekking daarvan bij de per 1 januari 1996 in te voeren
Wet vermindering loonheffing.   Arbeidsvoorziening Het kabinet streeft ernaar een voorstel tot wijziging van de Arbeidsvoorzieningswet
nog voor het zomerreces bij de Kamer in te dienen, zodat parlementaire behandeling
op een zodanig moment kan plaatsvinden dat de herziene wet per 1 januari 1996
in werking kan treden. De herziening van de Arbeidsvoorzieningwet wordt
zo spoedig mogelijk na het zomerreces bij de Tweede Kamer ingediend. De invoering
blijft gericht op 1 januari 1996.Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Omschrijving
(vindplaats)Stand van zaken  Opvang van nieuwkomers Op landelijk niveau zal WVC de aandacht richten op het verhogen van
de kwaliteit en het vergroten van het bereik van de integratieprogramma's.
(TK 1993–94, 23 409, nr. 12, p. 11). Op 11 mei 1995 heeft
een door ongeveer 600 medewerkers van gemeenten en instellingen bezochte conferentie
plaatsgevonden, waar praktijkervaringen zijn uitgewisseld en naar de wensen
voor de toekomst is gekeken. De Nieuwsbrief Integratie Nieuwkomers die wordt
uitgebracht in september 1995, bevat onder meer het verslag van deze conferentie.
Voor het volgen en signaleren van ontwikkelingen in het integratiebeleid is
een landelijke standaard ontwikkeld voor de kwantitatieve gegevensaanlevering
door gemeenten aan VWS: het computerprogramma Diagram. Inmiddels is dat in
70 gemeenten of gemeentelijke samenwerkingsverbanden ingevoerd. Een
evalua-tieonderzoek naar de doeltreffendheid van het beleid en de doelmatigheid
van de ingezette middelen heeft aanbevelingen voor kwaliteitsverbetering opgeleverd.
Het vervolg zal zijn beslag krijgen ingaande het laatste kwartaal van 1995
en doorlopen in 1996. Het werkmodel regionale opvang nieuwkomers zal worden
verfijnd op basis van een analyse van de 52 gemeentelijke samenwerkingsverbanden
die in 1994 zijn gevormd voor het regionaal opvangen van nieuwkomers. De resultaten
komen in eind 1995 beschikbaar.   Er wordt een viertal experimenten
opgezet om een methodiek te ontwikkelen voor het werven en motiveren van Marokkaanse
vrouwen en Antilliaanse jongeren. (TK 1993–94, 23 409, nr. 12,
p. 12). Het experiment in Dordrecht is onlangs afgerond. Gebleken is
dat een zeer intensieve aanpak kan leiden tot een grotere deelname. Aan de
hand van deze resultaten wordt thans bezien hoe een en ander verder vorm gegeven
kan worden.   De materialen op auditief en visueel gebied zullen
in overleg met de bij de integratieprogramma's direct betrokkenen ontwikkeld
worden. Op dit moment wordt vanuit WVC samen met O&W hierover overlegd
met de NOS en TELEAC. (TK 1993–94, 23 409, nr. 12, p. 12). De
inventarisatie door STOA is afgerond. Gebleken is dat er weinig geschikt materiaal
voorhanden is. De NOS is thans doende een serie programma's voor te bereiden
op het gebied van maatschappelijke oriëntatie.   Jongeren In het kader van de programma-ontwikkeling 0–18 allochtone jongeren
zal ik in het licht van het bovenstaande laten onderzoeken in hoeverre een
effectief interventieprogramma kan worden ontwikkeld. (TK 1993–94, 23 409,
nr. 12, p. 22). Eén van de risicogroepen die het hier betreft,
zijn jonge Antilliaanse nieuwkomers. Op dit moment wordt een onderzoek voorbereid
naar de oorzaken van het feit dat veel Antilliaanse jongeren niet worden bereikt
door de instellingen en organisaties die met name in de eerste fase van het
inburgeringstraject een belangrijke rol spelen (bureaus voor opvang nieuwkomers,
instellingen voor basis- en volwasseneneducatie, CBB's, ISK's, arbeidsbemiddeling,
arbeidstoeleidingsprojecten e.a.). Een eerste rapportage van de Projectgroep
Evaluatie Welzijnsbeleid Allochtonen (PEWA) naar de vraag in hoeverre er voor
nieuwkomers in de leeftijd van 12–18 jaar effectieve interventieprogramma's
ontwikkeld kunnen worden is ontvangen. Op basis van de ontvangen gegevens
wordt een follow-up voorbereid.   De in de projecten en experimenten
randgroep-jongeren opgedane kennis en ervaring moet worden vastgelegd en bewerkt
zodat deze op grotere schaal kunnen worden geïmplementeerd. Zo is het
NIZW medio 1991 begonnen met een inventarisatie en analyse van de resultaten
van de experimenten gericht op jongeren in meervoudige achterstandssituaties.
Op basis hiervan wordt een programma ontwikkeld voor de verdere implementatie
en modelontwikkeling. (TK 1991–92, 22 300 XVI, nr. 20, p. 18).In februari 1994 is het project «Jongeren in meervoudige achterstandssituaties»
in uitvoering genomen. Het NIZW heeft de publikatie gepresenteerd. De resultaten
worden betrokken bij de ontwikkeling van lokaal preventief jeugdbeleid.   Voorschoolse
opvang Samen met de staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen
wordt een programma ontworpen voor uitbreiding van de voorschoolse vorming,
waarvan Opstap en de mogelijkheden van verlengde schooldag onderdeel zullen
uitmaken. (TK 1992–93, Handelingen nr. 24, blz. 1096). In 1995
is de beleidsreactie op het advies van de Commissie voorschoolse educatie
aan de Kamer gezonden. Daarin staat onder andere aangekondigd dat in 1996
een bescheiden begin zal worden gemaakt met de programma's High Scope en CITO/Slavin.  Kinderopvang In overleg met de VOG, het AWO-fonds
en het CBA wordt gewerkt aan de uitvoering van het voornemen om het aantal
allochtone werkneemsters in de kinderopvang in drie jaar uit te breiden. (...).
Op dit moment is nog in bespreking wie de uitvoering van deze regeling opgedragen
zal worden. (TK 1993–94, 23 400 XVI, nr. 15, p. 12–13). Het
project «Instroom allochtone leidsters in de kinderopvang» is
inmiddels van start gegaan. In dit project werken VOG, CBA en WVC samen. De
uitvoering is in handen van het VeM-Bureau. Inmiddels zijn er zo'n 300 plaatsingen
gerealiseerd.   Sport De verwachting is dat
de resultaten van een onderzoek van de NSF naar discriminerende bepalingen
in reglementen van sportorganisaties nog dit jaar beschikbaar zullen zijn.
(TK 1992–93, 22 800 XVI, nr. 32, p. 12). De NOC*NSF heeft
met de bonden waar mogelijk discriminerende bepalingen in de reglementen voorkwamen
overleg gevoerd. De bonden hebben hun reglementen inmiddels aangepast c.q.
zullen hier op korte termijn toe overgaan.   Gehandicapten Het gestructureerd overleg gehandicaptenbeleid zal ik verzoeken te adviseren
over de vraag hoe de toegangkelijkheid van voorzieningen voor minderheden
bevorderd kan worden, dit alvorens over te gaan tot het treffen van concrete
maatregelen. (TK 1990–91, 21 301, nr. 12, p. 7) In 1992 heeft
het GOG een eerste advies uitgebracht over de mogelijkheid om de toegankelijkheid
van voorzieningen voor minderheden bevorderd kan worden. In dit advies worden
relevante ontwikkelingen gesignaleerd, algemene conclusies geformuleerd en
in het verlengde daarvan aanbevelingen gedaan die betrekking hebben op: de
rol en positite van minderheden als cliënt, de rol en positie van minderheden
als werknemer in voorzieningen voor gehandicapten en de participatie voor
gehandicapten en de participatie van minderheden organisatie voor de belangenbehartiging.
In 1993 is dit advies geactualiseerd.   In het kader van het programma
«Allochtonen en gehandicaptenzorg» is in 1994 een onderzoek gestart
naar het gebruik van voorzieningen van minderheden, en het verkrijgen van
inzicht in de verschillende vaak cultureel bepaalde benaderingen die hiermee
verband houden. (TK 1994–95, 23 900 XVI, nr. 22). Medio 1995
is het onderzoek «Allochtone gehandicapten in Nederland» afgerond.
Het onderzoek geeft inzicht in situatie van allochtone gehandicapten. Tevens
wordt aangegeven welke informatie nog ontbreekt. Daarnaast is in 1994 onderzoek
gedaan naar de zorgverlening aan allochtone cliënten binnen de Sociaal
Pedagogische Diensten.   De resultaten van onderzoek en het GOG-advies
zal ik in belangrijke mate richtgevend laten zijn voor het opstellen van een
plan van aanpak t.b.v. het «Programma allochtonen en de gehandicaptenzorg»
dat in 1995 van start zal gaan. Het programmawordt begeleid en gecoördineerd
vanuit het GOG. (TK 1994–95, 24 170, nrs. 1–2) Het
GOG heeft in 1995 de notitie «Zorg voor allochtonen met een handicap»
uitgebracht waarin wordt aangegeven hoe door middel van projecten op het gebied
van informatievoorziening, deskundigheidsbevordering, netwerkontwikkelign,
intercultureel management en zorgconsulentschap de zorg aan gehandicapte allochtonen
c.q. hun ouders verbeterd kan worden. Het NIZW is verzocht om in zijn jaarprogramma
voor 1996 aandacht te besteden aan allochtonen met een handicap.   Zigeuners De minister van WVC zegde toe, in samenwerking met andere ministeries,
te streven naar ondersteuning van het Europese zigeuner-tijdschrift in de
periode tot aan de beslissing ter zake van de Europese Com-missie. (TK 1991–92,
22 440, nr. 3, p. 9). De redactie van Patrin heeft inmiddels uit
kostenoverwegingen besloten de produktie van het tijdschrift te verplaatsen
naar Slowakije. De Europese Commissie heeft nog niet besloten over subsidiëring
van het blad   Jeugdvoorlichtingsbeleid Er
is aandacht gevraagd voor de voorlichting over de tweede wereldoorlog in relatie
tot het heden en het anti-discriminatiebeleid. Wordt meegenomen in de gesprekken
met de betrokken instellingen. We doen dat uiteraard ook weer samen met de
collega's van BiZa, OCW en de MP. (TK, nr. 33, 8 december 1994, p. 2212) De
Tweede Kamer zal in de loop van 1995 geïnformeerd worden over de voornemens
voor het toekomstig jeugdvoorlichtingsbeleid.   Ouderen Het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) zal een «stimuleringsprogramma
allochtone ouderen» ontwikkelen dat daarna door mij met alle betrokkenen
vanaf 1994 ten uitvoer wordt gebracht. (TK 1993–94, 23 400 XVI,
nr. 2, p. 19, en verslag UCV 3, p. 27). Het NIZW-programma «Oudere
migranten en voorzieningen» wordt vanaf 1994 gecontinueerd en geïntensiveerd.
Beleid om de toegankelijkheid van voorzieningen te verbeteren zal grotendeels
worden geconcretiseerd binnen genoemd programma, door middel van een aantal
geïntegreerde lokale projecten, waarbij het NIZW een stimulerende en
intermediaire rol speelt.   Dit stimuleringsprogramma (actieprogramma)
maakt onderdeel uit van een beleidsnota Allochtone ouderen die in het voorjaar
van 1994 zal verschijnen, mede als reactie op het in 1993 door de Voorlopige
Raad voor het Ouderenbeleid uitgebrachte advies «kleur bekennen»,
handelend over de positie van allochtone ouderen. (TK 1993–94, 23 409,
nr. 12, p. 38). In 1994 verscheen de notitie «Kleurrijk grijs»
reactie op het advies «Kleur bekennen» over allochtone ouderen
van de Voorlopige Raad voor het Ouderenbeleid.   Vluchtelingen
en asielzoekers Een nadere positionering van de hulpverleningsinstellingen
voor oorlogsgetroffenen in verband met de hulpvragen van vluchtelingen en
asielzoekers zal in 1995 verder worden uitgewerkt (TK, 1994–1995, 23 900.
XVI, nr. 7, p. 14) De laatste stand van zaken is opgenomen in een brief
aan de Tweede Kamer van 9 maart 1995 met kenmerk DVVB/BIZ-U-941 735.  Homo- en lesbisch emancipatiebeleid In een
brochure van het COC wordt opgemerkt dat het noodzakelijk is dat een gerichte
voorlichting over homoseksualiteit en de manier waarop dat in diverse culturen
wordt beleefd, gegeven wordt aan advocaten, ambtenaren van justitie, e.d.
Ik ben voornemens om in overleg met de staatssecretaris van Justitie te bezien
of het COC het verzoek kan worden gedaan hier een programma voor te ontwikkelen
en uit te voeren. (TK 1991–1992, 19 504, nr. 19, p. 19). Het
onderwerp voorlichting over homosexualiteit in relatie tot allochtone groepen
is in het overleg tussen de LAO en de Staatssecretaris van VWS op 3 juli 1995
aan de orde geweest. Voorop staat het uitgangspunt dat in Nederland niet getolereerd
wordt dat mensen anderen (vrouwen, homosexuelen, etc.) onderdrukken of discrimineren,
ongeacht de eigen culturele of godsdienstige normen en waarden. Volgens de
Nederlandse rechtsnormen is men vrij in opvatting, maar niet vrij tot discriminerend
gedrag. In het kader van de nieuwkomers-programma's zal homosexualiteit op
een niet bedreigende manier aan de orde worden gesteld, via voorlichting over
de Grondwet en met name de uitgangspunten in de Algemene wet gelijke behandeling. In januari/februari van dit jaar zal ik, mede na overleg met
de LAO, mijn standpunt over dit advies bepalen, waarna een begin kan worden
gemaakt met de uitvoering van één of meer beleidsvoornemens
ter zake. (TK 1993–94, 23 409, nr. 12, p. 41). Het LAO-advies
zoals dat aan de Tweede Kamer is aangeboden is op 3 juli 1995 onderwerp van
overleg met de LAO geweest. Daarin is op grote lijnen overeen-stemming geweest.
Zo is er op dit moment geen behoefte aan een onderzoek naar opvattingen van
allochtone groepen t.a.v. homosexualiteit. Zie voor het onderwerp voorlichting
het punt hiervoor. Vanuit verschillende culturele achtergronden zijn diverse
zelforganisaties actief van homosexuele mannen en/of lesbische vrouwen. Er
is een groeiende behoefte om een eigen identiteit is bepalen, los van de overwegend
«witte» organisaties op het terrein van het homo- en lesbisch
emancipatiebeleid. De landelijk werkende Stichting Gay Cocktail heeft VWS
financiële ondersteuning gevraagd. De Staatssecretaris houdt echter vast
aan het standpunt dat er één organisatie is voor homosexuelen
(het cluster van organisaties en groepen op het terrein van het lesbisch/homo-emancipatiebeleid)
en dat die organisatie zich open behoort te stellen voor allochtone groepen.
Dat houdt in geen afzonderlijke financiering van homo-organi-saties buiten
het cluster. Door het ministerie van VWS zal in samenspraak met de LAO het
initiatief worden genomen dit onderwerp in een overleg met het cluster van
homo-organisaties aan de orde te stellen.   Landelijke minderhedenorganisaties De minister van WVC zal, na advies te hebben ingewonnen bij de LAO,
haar standpunt bepalen ten aanzien van de taken en bijbehorende subsidies
van de zelforganisaties. (TK 1992–93, 22 800 XVI, nr. 2, p. 43).De staatssecretaris van VWS heeft haar standpunt terzake in de zomer
van 1995 bij brief DVMA/M-952 508 aan de Tweede Kamer medegedeeld.   Dit
begrotingsjaar zal de bundeling van de professionele landelijke minderhedenorganisaties
zijn beslag moeten krijgen en dient op 1 januari 1995 een feit te zijn. (TK
1993–94, 23 400 XVI, nr. 2, p. 17). Het Nederlands Expertisecentrum
Multiculturele Samenleving is op 1 juli 1995 van start gegaan. Tevens
zal ik de mogelijkheden bezien van het tot stand komen van een gestructureerd
overleg inzake het sociaal-cultureel en zorgbeleid ten aanzien van minderheden.
In de toekomst zal gestructureerd overleg plaatsvinden met de landelijke instelling
voor minderheden, de landelijke zelforganisaties, het netwerk van steunfuncties,
het Interprovinciaal Overleg en de VNG. (TK 1992–93, 22 456, nr.
3, p. 3; TK 1992–1993, 22 800 XVI, nr. 71, p. 14). Door de
vertraging die is ontstaan bij de vormgeving van het Nederlands Expertisecentrum
Multiculturele Samenleving (NEMS), heeft de totstandkoming van het gestructureerd
overleg ook vertraging opgelopen. Nu het NEMS van start is gegaan zullen de
voorbereidingen weer ter hand worden genomen.   Ik zal het IPO de
wens van de Kamer overbrengen om een overzicht te ontvangen waarin de consequenties
van die keuzes (een organisatie of meerdere) zijn opgenomen. Overigens wordt
in alle contacten tussen mijn medewerkers en het IPO en de provincies de wens
van de Kamer om ook op regionaal niveau te komen tot een bundeling van krachten
van de bovenlokale steunfuncties, benadrukt. (TK 1993–94, Handelingen
23 januari 1994, p. 3372). De wens van de Tweede Kamer is aan het IPO
overgebracht in het kader van de stuurgroep die het decentralisatie-proces
begeleidt. Het bedoelde overzicht is inmiddels gereed en zal binnenkort aan
de Kamer gezonden worden.   Ik ben dan ook voornemens
de subsidie aan de zelforganisaties van Zuid Europeanen met ingang van 1 januari
1995 te beëindigen. Na bespreking van de notitie «Investeren in
integreren» met de TK zal ik de organisaties mijn definitieve besluit
meedelen. (TK 1993–94, 23 409, nr. 12, p. 58). De subsidiëring
van de zelforganisaties van Zuid Europeanen is per 1 juli 1995 beëindigd.  Op basis van het onderzoek dat WVC, in samenwerking met de gemeente
Rotterdam uitvoert, naar de deelname van migranten in vrijwilligerswerk zullen
concrete beleidsmaatregelen door de gemeente Rotterdam worden genomen. Vanuit
haar monitoringrol zal WVC de resultaten van het onderzoek benutten om landelijke
initiatieven op dit punt te ondersteunen. (TK 1993–94, 23 409,
nr. 12, p. 31). De resultaten van het onderzoek zijn ter kennis gebracht
van de Tweede Kamer bij brief DASB/P-951 522.   Arbeidsmarkt De staatssecretaris en ik zullen ons blijven inspannen om via de werkgevers
in de betrokken sectoren gericht beleid, de instroom van nieuw personeel –
waaronder ook personeel uit minderheidsgroepen, herintredende vrouwen en langdurig
werklozen – te bevorderen en zittend personeel te behouden (TK 1993–94,
23 400 XVI, nr. 2, p. 13). Het scheppen van extra werkgelegenheid
in de zorgsector ten behoeve van specifieke doelgroepen, waaronder allochtonen,
is een speerpunt van kabinetsbeleid. Meer in het bijzonder wordt hierop ingegaan
in de nota «Zorg voor Werk» (TK 1994–95, 24 171, nrs.
1–2). Voor het scheppen van werkgelegenheid aan de onderkant van de
arbeidsmarkt is in 1994 structureel f 200 miljoen (arbeidsmarktimpuls)
ter beschikking gesteld. De Tweede Kamer zal over de effecten van de arbeidsmarktimpuls
in 1995 worden gerapporteerd. In de huidige kabinetsperiode is in 1995 in
de zorgsectoren een werkgelegenheidsimpuls van 100 miljoen beschikbaar gesteld,
die de komende jaren kan oplopen tot 800 miljoen. Om vernieuwing in het arbeidsmarktbeleid
te stimuleren ontvangen de sectorfondsen van sociale partners een structurele
bijdrage van VWS van 100 miljoen.    De uitbreiding van de
werkgelegenheid «aan de onderkant» en het vernieuwend arbeidsmarktbeleid
komt substantieel ten goede aan de instroom en het behoud van allochtonen.
De afgelopen jaren zijn in totaal tenminste 33 000 banen geschapen voor
mensen uit doelgroepen, waaronder allochtonen. Daar komen 6 500 banen
bij als gevolg van de werkgelegenheidsimpuls. Het aandeel allochtonen in deze
cijfers is slechts beperkt bekend. Sociale partners in de intramurale gezondheidszorg
streven naar een extra instroom van allochtonen van 3 000 in vier jaar.
In de verzorgings-huizen is een extra instroom van 800 in vier jaar afgesproken.
De afgelopen jaren zijn circa 100 allochtonenprojecten in de zorgsector uitgevoerd.
Medio 1994 bestonden nog 47 projecten met in totaal 1552 allochtone deelnemers.
Een deel van deze projecten wordt door de sectorfondsen gefinancierd; hierbij
ligt het accent op instrument- en methodiekontwikkeling en overdraagbaarheid.Momenteel worden er binnen WVC initiatieven ontwikkeld om te
komen tot een betere informatie-uitwisseling over de diverse bestaande activiteiten
op het gebied van de bevordering van de instroom van allochtone vrouwen in
de zorgsector. WVC is bereid afstemming van beleid te faciliteren en een bijdrage
te leveren aan intensivering. Op korte termijn zullen de mogelijkheden hiertoe
verder worden verkend in overleg met betrokken partijen. (TK 1991–92,
21 560, nr.13, p. 18). WVC heeft als actiepunt: het doen van onderzoek
naar de oudere, autochtone en allochtone vrouwen en hun huidige en toekomstige
arbeidsmarktpositie in relatie tot de zorgsector. Het op basis van de resultaten
van het onderzoek voorbereiden en te (doen) implementeren van nieuw beleid.
(TK 1991–92, 21 560, nr. 13, p. 19). De instroom en het behoud
van allochtonen behoort in de werkorganisatie geworteld te zijn. In de praktijk
blijkt er een grote behoefte aan ondersteuning, zo blijkt uit onderzoek. Op
basis van de resultaten hiervan is in maart 1994 het Tijdelijk OndersteuningsPunt
Allochtonen in de Zorgsector (TOPAZ) ingesteld. TOPAZ wordt gefinancieerd
door sectorfondsen, het CBS en VWS. TOPAZ heeft naar instellingen en samenwerkingsverbanden
een taak als informatietransferpunt en kan ook gerichte ondersteuning bieden.
Tevens bevordert TOPAZ het ontstaan van regionale en sectorale netwerken.
Ten behoeve van landelijke partijen verricht TOPAZ onderzoek en verzamelt
het gegevens. Nog in de loop van 1995 zal onderzoek worden verricht naar de
effecten van het bieden van ondersteuning bij het maken van werkplannen en
het meten van effecten van het beleid.   De financiering vanuit
het Ministerie van WVC van vernieuwende lokale projecten en experimenten voor
vrouwen en allochtonen, met een landelijke voorbeeldwerking en
overdraagbaarheid, heeft onverkort een hoge prioriteit, uiteraard binnen de
zéér beperkte financiële mogelijkheden. (TK 1992–93,
22 684, nr. 4, p. 33) Zie hierboven.   Het ministerie
van VWS is verder van plan om, samen met de ministeries van BiZa en SZW, het
CBA en de sectorfondsen te bekijken in welke mate de aanpak van TOPAZ leidt
tot het tot stand komen van goede werkplannen en effectmetingen. De resultaten
daarvan kunnen interessant zijn voor de evaluatie van de Wet BEAA (TK, 1994–1995,
24 171, nrs. 1–2, p. 29) Zie hierboven.   In het
Beleidskader arbeidsmarkt zorgsector is een van de prioriteiten de doelgroep
minderheden (TK, 1994–1995, 23 900, XVI, nr. 7, p. 7) Zie
hierboven.   Uit vele vragen blijkt de behoefte aan een landelijk
transferpunt voor kennis en contacten. Met de drie grote landelijke belangenorganisaties
van werkgevers en het KNOV zal ik overleg voeren om te komen tot een passende
structuur voor de uitwisseling van expertise. (TK 1992–93, 22 800
XVI, nr. 16, p. 2). Uit het overleg met de werkgeversorganisaties is
gebleken dat informatie over intercultureel management bij de achterban ontbreekt.
In het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen in 1994 wordt dit bevestigd.
De praktijk leert dat een kleinschalige, regionale en branchegerichte structuur
redelijk tegemoet komt aan de behoefte aan informatie. Voorbeelden zijn TOPAZ
en de experimenten van de Stichting Industrieel Vakmanschap in samenwerking
met de Algemene Werkgeversvereniging. Beide initiatieven worden vanuit VWS
financieel ondersteund. Het is de bedoeling de in deze initiatieven opgedane
kennis en ervaring aan andere sectoren beschikbaar te stellen. Bij het NEMS
zal een landelijk transferpunt worden ondergebracht.   Mevrouw
Laning heeft erop gewezen dat een arts met een praktijk die uitsluitend uit
leden van minderheidsgroepen bestaat 1600 patiënten kan hebben, terwijl
het aantal anders 2250 is. Ik zal de opmerking van mevrouw Laning meenemen
om te bezien, of het criterium nog verfijnd zal moeten worden. (TK 1990–91,
Verslag UCV 55, p. 116). Er wordt nog gewerkt aan een oplossing voor
deze problematiek.   Oplossingen ten aanzien van de huisartsenzorg
en allochtonen zullen ter plaatse moeten worden gevonden. Wel heeft de overheid
een medeverantwoordelijkheid voor de eventuele aanpassing van de honorerings-
en vergoedingsstruktuur. De aanpassing van de praktijkorganisatie en praktijkvoering
zal door de huisartsen zelf, in samenwerking met de verzekeraars, moeten worden
gerealiseerd. (..).Zie hierboven.   Ik wacht derhalve eerst
de resultaten van het overleg tussen de LHV en de verzekeraars af alvorens
ik u nader kan inlichten over de resultaten van het gezamenlijk overleg en
de te ondernemen activiteiten. (TK 1993–94, 23 400 XVI, nr. 86,
p. 3 en p. 5).    Ik zal het initiatief voor zo'n samenhangend plan
op het terrein van zorg en volksgezondheid in gang zetten, dit mede in antwoord
op mevrouw Achttienribbe. (TK 1990–91, Verslag UCV 55, p. 118; TK 1991–92,
22 314, nr. 2, p. 30; TK 1991–92, 22 314, nr. 4, p. 16).    Het
PEO-programma op het terrein van de gezondheidszorg aan etnische minderheden
is gebaseerd op de beleidsnotitie «Gezondheidszorg in een multiculturelesamenleving»
die in 1994 aan de TK zal worden gezonden. Speerpunten zijn hierbinnen de
stimulering van het management van zorginstellingen, de verbetering van voorlichting
aan allochtonen en de implementatie van de resultaten van ontwikkelingsprojecten
in de beroepsopleidingen (TK, 1994–1995, 23 900, XVI, nr. 7, p.
14) De beleidsnotitie is onlangs aan de Tweede Kamer aangeboden.   adviesorgaan maatschappelijke vraagstukken Over
een dergelijke adviesraad waar jeugdbeleid, minderhedenbeleid en ouderenbeleid
in worden meegenomen wordt binnenkort gesproken in het kabinet. Ook in de
Kamer zal er nog uitgebreide discussie over kunnen plaatsvinden (TK nr. 33,
8 december 1994, p. 2260) Het kabinet heeft in zijn brief van 9 maart
1995 aan de Kamer de hoofdlijnen van het nieuw in te richten adviesstelsel
uiteengezet (brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken met kenmerk
HAS95/U026). In de brief wordt aangegeven dat een Raad voor maatschappelijke
ontwikkeling tot stand zal worden gebracht. Op 16 juni 1995 hebben de bewindslieden
van VWS namens het kabinet een voorstel over de Raad voor maatschappelijke
ontwikkeling aan de Kamer aangeboden (TK 1994–95, 24 239, nr. 1).
De raad zal zich richten op vraagstukken die verband houden met maatschappelijke
participatie en stabiliteit vanuit de invalshoek van het voorkomen van maatschappelijke
uitsluiting. Bepalend voor deze vraagstukken zijn grotendeels autonome ontwikkelingen
op het terrein van demografie en normen en waarden zoals vergrijzing, ontgroening,
migratie en culturele diversiteit, individualisering en emancipatie.   Ministerie
van Buitenlandse Zaken   De andere aanbevelingen uit het
eindverslag (van de adviescommissie inzake racisme en vreemdelingenhaat) zullen
door de diverse betrokken vakraden worden bestudeerd, zulks onder coördinatie
van de Algemene Raad. (TK, 1994–1995, 21 501–02, nr. 148,
blz. 2). Hiertoe is een voorstel gedaan door het Spaans voorzitterschap.BIJLAGE 3:Specificaties van de ramingen per departementMinisterie van Justitie, hoofdstuk 6 Begrotingsjaar 1994: Subsidies jeugdbescherming en reclasseringArt. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties04.032 100     Begrotingsjaar
1995: Subsidies jeugdbescherming en reclassering 04.032 100     Begrotingsjaar
1996: Subsidies jeugdbescherming en reclassering 04.032 100    2 100Meerjarenramingen 1997199819992000   2 1002 1002 1002 100Toelichting: In de begroting en meerjarencijfers is structureel f 2,1
mln. geraamd voor de inzet van extra personeel en voor het geven van cursussen
en voorlichting over drughulpverlening bij de reclassering. Ministerie van Justitie, hoofdstuk 6 Begrotingsjaar 1994: Rechtshulp Art.
nr. Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 06.033 300    3 400Begrotingsjaar 1995: Rechtshulp 06.033 300     Begrotingsjaar
1996: Gefinancierde rechtsbijstand 06.033 300     Meerjarenramingen 1997199819992000   3 3003 3003 3003 300Toelichting: De in dit kader opgenomen middelen worden ingezet voor de
financiering van extra personeel bij de bureaus rechtsbijstandvoorziening
(voorheen de bureaus voor rechtshulp). Voorts wordt op dit artikel de bijdrage
aan het Landelijk Bureau Racismebestrijding geraamd. Ministerie van Binnenlandse Zaken, hoofdstuk 7 Begrotingsjaar 1994: Algemeen Minderhedenbeleid Art.
nr. Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 03.015 802+ 0 200 6 0926 063– 0 029Begrotingsjaar
1995: Algemeen Minderhedenbeleid 03.016 2032)     Begrotingsjaar 1996: Algemeen MinderhedenbeleidArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties03.016 257     Meerjarenramingen 1997199819992000   6 2746 2916 2916 291Toelichting: Dit bedrag is als volgt opgebouwd: a) Wetenschappelijk
onderzoek minderhedenbeleid1 929    b) Inspraak Minderheden3 707   c) Specifiek Minderhedenbeleid0 621   Ministerie van Binnenlandse Zaken, hoofdstuk 7 Begrotingsjaar 1994: Wet Rietkerk-uitkering Art.
nr. Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 03.038 300     Begrotingsjaar
1995: Wet Rietkerk-uitkering 03.037 9007 800    Begrotingsjaar
1996: Wet Rietkerk-uitkering 03.037 500     Meerjarenramingen 1997199819992000   7 1006 7006 3005 900Ministerie van Binnenlandse Zaken, hoofdstuk 7 Begrotingsjaar 1996: Zorgwet VVTV Art.
nr. Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 03.04137 000–––––Meerjarenramingen 1997199819992000   p.m.p.m.p.m.p.m.Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Primair onderwijs: faciliteiten
basisonderwijs Art. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties18.01207 290  207 148  Begrotingsjaar
1995: Primair onderwijs: faciliteiten basisonderwijs 18.01212 222  225 636  Begrotingsjaar 1996: Primair onderwijs: faciliteiten
basisonderwijs Art. nr.Ontwerp-
begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties18.01236 184     Meerjarenramingen 1997199819992000   251 007263 419275 264287 534Toelichting: Bovenvermelde bedragen zijn gebaseerd op de formatie die
afhankelijk is van het aantal leerlingen met een gewicht van 1.9.  Jaar 1.9scoreSalaris Totaal *1000MN941994 3 18865 022 207 290MN951994 3 12566 361 207 378Nacalculatie1994 3 03168 343 207 148MN951995 3 19866 361 212 222AR961995 3 18770 799 225 636AR961996 3 33070 926 236 184AR961997 3 53970 926 251 007AR961998 3 71470 926 263 419AR961999 3 88170 926 275 264AR962000 4 05470 926 287 534NB: De bedragen, behorende bij AR96, zijn gebaseerd op het aantal fte's
1.9 score uit AR96 vermenigvuldigd met de GPL prijs-peil 1.1.95, inclusief
toeslag begininkomens en ABP-complex. De GPL, gehanteerd in de bedragen uit
MN94 en MN95, is exclusief deze toeslagen. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Primair onderwijs: faciliteiten
speciaal onderwijs Art. nr. Ontwerpbegroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties18.0131 422   32 647 Begrotingsjaar
1995: Primair onderwijs: faciliteiten speciaal onderwijs 18.0134 717  37 412  Begrotingsjaar
1996: Primair onderwijs: faciliteiten speciaal onderwijs 18.0140 906     Meerjarenramingen 1997199819992000   44 41247 68551 26954 931Toelichting: Faciliteiten t.b.v. minderheden in het (voortgezet) speciaal
onderwijs.  Jaar Fte'sSalaris Totaal *1000MN941994 43771 904 31 422MN951994 43273 397 31 708Nacalculatie1994 43575 050 32 647MN951995 47373 397 34 717AR961995 48177 779 37 412AR961996 52577 916 40 906AR961997 57077 916 44 412AR961998 61277 916 47 685AR961999 65877 916 51 269AR962000 70577 916 54 931NB: De bedragen, behorende bij AR96, zijn gebaseerd op het aantal fte's
anderstaligen uit AR96 vermenigvuldigd met de GPL prijspeil 1.1.95, inclusief
toeslag begininkomens. De GPL, gehanteerd in de bedragen uit MN94 en MN95,
is exclusief deze toeslag. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Primair onderwijs: onderwijs in
eigen taal Art. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties18.0164 975   69 912 Begrotingsjaar
1995: Primair onderwijs: onderwijs in eigen taal 18.0169 845  73 571  Begrotingsjaar
1996: Primair onderwijs: onderwijs in eigen taal 18.0175 994     Meerjarenramingen 1997199819992000   78 91682 26385 54088 816Toelichting:Deze middelen worden geraamd voor onderwijs in eigen taal in basis- en
speciaal onderwijs.  Jaar BaO(V)SO Totaal *1000MN941994 62 7462 229 64 975MN951994 64 0382 275 66 313Nacalculatie1994 67 6602 252 69 912MN951995 67 4232 422 69 845AR961995 71 0822 489 73 571AR961996 73 2672 727 75 994AR961997 76 0332 883 78 916AR961998 79 2243 039 82 263AR961999 82 3453 195 85 540AR962000 85 4663 350 88 816NB: De bedragen, behorende bij AR96, zijn gebaseerd op het aantal fte's
OETC uit AR96 vermenigvuldigd met de GPL prijspeil 1.1.95, inclusief toeslag
begininkomens. De GPL, gehanteerd in de bedragen uit MN94 en MN95, is exclusief
deze toeslagen. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: OnderwijsvoorrangsgebiedenbeleidArt. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties18.01/18.0567 603   71 758 Begrotingsjaar
1995: Primair onderwijs: Onderwijsvoorrangsgebiedenbeleid 18.01/18.0560 886  73 560  Begrotingsjaar 1996: OnderwijsvoorrangsgebiedenbeleidArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties18.01/18.0573 713     Meerjarenramingen 1997199819992000   72 19270 78070 78070 780Toelichting: Deze middelen zijn gericht op het bestrijden van achterstanden,
waarbij een groot deel van de doelgroep wordt gevormd door minderheden. Het
betreft de middelen voor het gebiedenbeleid, de verzorgingsstructuur van het
onderwijsvoorrangsbeleid, Nederlands als tweede taal, de zogenoemde WRR-middelen,
opleiding en nascholing ten behoeve van het eigen taal onderwijs en voor speciale
niet-wettelijke uitgaven.NB: De bedragen zijn gebaseerd op de stand van het bestedingsplan per
1.7 1995, salarisniveau ultimo 1994 en voor art. 18.01 op salarisniveau
1.1.95. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Hoger Beroepsonderwijs Art.
nr. Ontwerpbegroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 21.042 881–1 600 4 481 Begrotingsjaar
1995: Hoger Beroepsonderwijs21.044 0440 300 4 344  Begrotingsjaar
1996: Hoger Beroepsonderwijs 21.044 300     Meerjarenramingen 1997199819992000   4 3002 9842 9842 984Toelichting: Het betreft hier de subsidie van het Expertise Centrum Allochtonen
Hoger Onderwijs (ECHO). In 1994 was 1 540 bestemd voor de afbouw van
de Dagcursus Nederlands en de Faciliteiten Regeling voor allochtone studenten
aan lerarenopleidingen. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Wetenschappelijk Onderwijs Art.
nr. Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 22.010 200  0 200  Begrotingsjaar
1995: Wetenschappelijk Onderwijs 22.010 200     Begrotingsjaar
1996: Wetenschappelijk Onderwijs 22.010 200     Meerjarenramingen 1997199819992000   0 2000 2000 2000 200Toelichting: Bijzondere leerstoel minderheden aan de Universiteit van
Amsterdam. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Wetenschappelijk onderwijs Art.
nr. Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 22.010 200   0 200 Begrotingsjaar
1995: Wetenschappelijk Onderwijs 22.010 200     Begrotingsjaar
1996: Wetenschappelijk Onderwijs 22.010 200     Meerjarenramingen 199719 97819992000   0 2000 2000 2000 200Toelichting: Bijzondere leerstoel minderheden aan de rijksuniversiteit
Utrecht Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Voortgezet Onderwijs: Faciliteitenregeling
culturele minderheden, en onderwijs eigen taal1Art.
nr. Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 19.0578 001   84 794 Begrotingsjaar
1995: Voortgezet onderwijs: Faciliteitenregeling culturele minderheden, en
onderwijs eigen taal 19.05103 543     Begrotingsjaar
1996: Voortgezet onderwijs: Faciliteitenregeling culturele minderheden, en
onderwijs eigen taal 19.01110 696     Meerjarenramingen 1997199819992000   65 49665 49668 89668 896Toelichting:1) Ruim driekwart van dit bedrag is bestemd voor de faciliteitenregeling
van etnische minderheden (incl. asielzoekers).De overige middelen zijn gereserveerd voor de regeling onderwijs in eigen
taal. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Projecten Voortgezet Onderwijs1)Art. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties19.0513 565   11 291 Begrotingsjaar
1995: Projecten Voortgezet Onderwijs 19.0510 918     Begrotingsjaar 1996: Projecten Voortgezet OnderwijsArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties19.058 105     Meerjarenramingen 1997199819992000   9 74211 94111 94111 941Toelichting:1) Deze middelen zijn bestemd voor nascholing van docenten,
ontwikkeling van leermiddelen, voor het onderwijs in de eigen taal, het Nederlands
als tweede taal (WRR) en het intercultureel onderwijs. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Voortgezet onderwijs OnderwijsvoorrangsgebiedenbeleidArt. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties19.0513 160   13 581 Begrotingsjaar
1995: Voortgezet Onderwijs Onderwijsvoorrangsgebiedenbeleid 19.0514 243     Begrotingsjaar
1996: Voortgezet Onderwijs Onderwijsvoorrangsgebiedenbeleid 19.0117 573     Meerjarenramingen 1997199819992000   20 75622 27322 27322 273Toelichting: Deze middelen zijn gericht op leerlingen in een achterstandssituatie
en dus op een bredere doelgroep gericht dan etnische minderheden alleen (vanaf
1 augustus 1996 zijn hier de middelen voor bestrijding schoolverzuim aan toegevoegd). Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1993: Primaire beroepsgerichte volwasseneneducatie
(PBVE) Art. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties5.0310 8570 348– 0 99910 2069 712– 0 494Begrotingsjaar 1994: Primaire beroepsgerichte volwasseneducatie
(PBVE) 20.01– 1)     Begrotingsjaar
1995: Primaire beroepsgerichte volwasseneducatie (PBVE) 20.01–     Meerjarenramingen 1996199719981999   ––– Toelichting: 1) De PBVE-middelen zijn omgezet in vraaggestuurde. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Uitvoering Basiseducatie1)Art. nr. Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties20.01137 184138 820138 820138 406138 406135 379 Begrotingsjaar 1995: Uitvoering basiseducatie1),
2)20.01135 379     Begrotingsjaar
1996: Uitvoering basiseducatie1)20.01150 326     Meerjarenramingen 1997199819992000   149 373149 871150 128150 802Toelichting:1) De vermelde bedragen zijn gebaseerd op een 60% deelname
aan de reguliere basiseducatie door etnische minderheden. De extra inzet voor
inburgeraars (vanaf 1996) wordt voor 100% aan de deelnemers uit etnische groepen
toegerekend.2) Het bedrag is inclusief deelnemers van de Tijdelijke Regeling
Opvang Ontheemden (TROO). Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Voortgezet Algemeen Volwassen Onderwijs1)Art. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties20.01––––––Begrotingsjaar 1995: Voortgezet Algemeen Volwassen Onderwijs1)20.01––––––Begrotingsjaar 1996: Voortgezet Algemeen Volwassen Onderwijs1),
2)20.0177 110     Meerjarenramingen 1997199819992000   71 47377 25477 63078 020Toelichting:1) De vermelde bedragen zijn gebaseerd op een 25% deelname
aan de reguliere VAVO door etnische minderheden. De extra inzet voor inburgeraars
(vanaf 1996) wordt voor 100% aan deelnemers uit etnische groepen toegerekend.2) Het bedrag is inclusief deelnemers van de Tijdelijke Regeling
Opvang Ontheemden (TROO). Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Faciliteiten etnische minderheden
en randgroepjongeren1)Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 20.01, 20.0314 074––14 07414 074–Begrotingsjaar 1995: Faciliteiten etnische minderheden
en randgroepjongeren1)20.01, 20.0313 918––––– Begrotingsjaar 1996: Faciliteiten etnische minderheden
en randgroepjongeren1)Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlot- mutaties20.01, 20.0313 800–––––Meerjarenramingen 1997199819992000   13 80013 80013 80013 800Toelichting:1) De vermelde bedragen bevatten de budgetten voor allochtone
leerlingen, volledig, en voor de helft de budgetten voor randgroepjongeren.
De middelen worden verstrekt uit de budgetten randgroepjongeren en startkwalificaties
specifieke doelgroepen. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hoofdstuk
8 Begrotingsjaar 1994: Kunstuitingen Migranten Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutatie 17.09.021 000–– 0 952 Begrotingsjaar
1995: Kunstuitingen Migranten2) 1 000–––––Begrotingsjaar 1996:  1 000–––––Meerjarenramingen 1997199819992000   1 0001 000––Toelichting:1) Betreft mutaties terzake bijdrage aan project Leesbevordering
Allochtonen, Plugproject van de STOA en de Opleidingen Allochtonen.2) Met ingang van 1995 is «Cultuur» overgegaan
naar Onderwijs Cultuur en Wetenschappen (OCW). Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, hoofdstuk 11 Begrotingsjaar 1994: Bijzondere aandachtsgroepen Woonwagens1)Art. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutatie03.15.0236 782–17 5981) 52 972– 1 408Begrotingsjaar 1995: Bijzondere aandachtsgroepen Woonwagens03.15.0234 7959 70532 00046 500  Begrotingsjaar
1996: Bijzondere aandachtsgroepen Woonwagens Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlot- mutaties03.15.0239 300     Meerjarenramingen 1997199819992000   37 50034 60032 30026 700Toelichting:1) Op dit artikelonderdeel worden de uitgaven geraamd die voortvloeien
uit: leningen voor huurwagens, objectsubsidiëring voor woonwagenstandplaatsen
en huurwoonwagens, premiëring van koopwagens, opheffing van de regionale
woonwagencentra. De uitgaven op dit artikelonderdeel zijn gebaseerd op een
aantal regelingen, waarvan het Besluit inrichting en financiering van standplaatsen
voor woonwagens en de beschikking geldelijke steun woonwagens de belangrijkste
zijn. Met ingang van het programmajaar 1993 worden de woonwagens gesubsidieerd
via de BWS-artikel en 3.37 en 3.76.2) Deze mutatie is een gevolg van betalingen die in 1993 hadden
moeten plaatsvinden (leningen), het opschonen van het betaalsysteem en de
eindafrekening in het kader van de sanering krotstandplaatsen.3) Deze mutatie betreft m.n. de afkoop van jaarlijkse bijdragen
aan het woonwagenschap Friesland en een herziening van de raming i.v.m. de
koppeling aan het behandelingsysteem. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, hoofdstuk 11 Begrotingsjaar 1994: Aanvullende maatregelen domeinwoningen1)Art. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutatie03.64.05–2 5202)– 0 850 1 624– 0 046Begrotingsjaar 1995: Aanvullende maatregelen domeinwoningen03.77–0 8503) 0 850  Begrotingsjaar
1996: Aanvullende maatregelen domeinwoningen Meerjarenramingen  1997199819992000   ––––Toelichting:1) Op dit artikelonderdeel worden uitgaven geraamd voor aanvullende
maatregelen domeinwoningen te verstrekken in samenhang met subsidiëring
van verbetering van domeinwoningen zoals voor contactpersonen, verbetering
woonomgeving, tijdelijke huisvesting-, verhuis- en herinrichtingskosten. Met
ingang van 1995 worden die uitgaven begroot en verantwoord op art.nr. 03.77.2) Deze mutatie betreft m.n. de doorwerking van de realisatie
1993.3) De mutatie is het gevolg van het uitstellen van uitgaven
i.v.m. nog niet gereedgemelde plannen. Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Begrotingsjaar 1994: Minderhedenfunctionarissen IMK'sArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutatie05.01.0101.0801)  p.m.  Begrotingsjaar
1995: Minderhedenfunctionarissen IMK's 05.01.0101 080   p.m. Begrotingsjaar 1996: Minderhedenfunctionarissen
IMK's Art. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties05.01.010p.m.     Meerjarenramingen 1997199819992000  p.m.p.m.p.m.p.m.. Toelichting:1) De personeelskosten van een zestal functionarissen bij de
instituten voor het Midden- en Kleinbedrijf (IMK) zijn opgenomen in één
subsidie aan het IMK Nederland, waarin ook 1e lijns advies- en voorlichtingsactiviteiten
zijn opgenomen. Het vermelde bedrag betreft een benadering van de gemiddelde
bruto personeelskosten. Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Begrotingsjaar 1994: Onderzoek Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutatie 05.02.020–     Begrotingsjaar
1995: Onderzoek 05.02.0200 1851),
2)    Begrotingsjaar 1996:
Onderzoek 05.02.020p.m.3    Meerjarenramingen 1997199819992000   p.m.p.m.p.m.p.m.Toelichting:1) Eind 1994 is in samenwerking met BiZa en SZW opdracht verleend
tot een onderzoek naar de begeleiding van allochtone startende ondernemers
op lokaal en regionaal niveau. De eindrapportage wordt verwacht in september
1995.2) In augustus 1995 zal een projekt met een looptijd van twee
jaar van start gaan met als doel allochtone ondernemers in bestaande franchiseketens
te plaatsen.3) In 1996 zullen in samenwerking met het ministerie van SZW
drie proefprojekten van start gaan met als doel een meer op de vraag gericht
aanbod voor kansarme starters en betere samenwerking tussen organisaties op
het gebied van advisering en begeleiding aan starters te realiseren. Over
de opzet en de financiële middelen vindt overleg plaats. Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Begrotingsjaar 1994: Starterscursussen Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutatie 05.02.1100 3301)   p.m. Begrotingsjaar
1995: Starterscursussen 05.02.1100 330   p.m. Begrotingsjaar
1996: Starterscursussen 05.02.110p.m.     Meerjarenramingen 1997199819992000   p.m.p.m.p.m.p.m.Toelichting:1) Het vermelde bedrag is opgenomen in een totaalsubsidie van
1 miljoen gulden ten behoeve van starterscursussen. Ministerie van Economische Zaken, hoofdstuk 13 Begrotingsjaar 1994: Cursorisch ondernemersonderwijsArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutatie05.02.2100 2501)     Begrotingsjaar
1995: Cursorisch ondernemersonderwijs 05.02.21002)     Begrotingsjaar
1996: Cursorisch ondernemersonderwijs 05.02.2100     Meerjarenramingen 1997199819982000   0000Toelichting:1) Dit bedrag betreft een exploitatietekort voor aangepaste
pilotopleidingen in het kader van het projekt VETOA (vergroting toegankelijkheid
van ondernemersonderwijs voor allochtonen).2) De doelstelling van het projekt is inmiddels verlegd naar
de verdere verbetering van de opvang van startende allochtone ondernemers,
o.m. via het opzetten van een (tijdelijke) landelijk expertisecentrum. Thans
wordt bezien op welke wijze deze aktiviteiten kunnen worden gefinancierd Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, hoofdstuk
15 Begrotingsjaar 1994: Emancipatiebeleid Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutatie 08.060 600  0 6000 600 Begrotingsjaar
1995: Emancipatiebeleid 08.060 600  0 600  Begrotingsjaar
1996: Emancipatiebeleid 15.020 300     Meerjarenramingen 1997199819992000   0 150–––Toelichting: De uitgaven hebben voornamelijk nog betrekking op de subsidie
voor het Vrouwen en Minderheden (VEM)-bureau Werkgelegenheid dat voor het
laatst in 1997 is voorzien. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, hoofdstuk
15 Begrotingsjaar 1994: Remigratie Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 06.0653 503–0 84354 34652 150– 2 196Begrotingsjaar 1995: Remigratie 15.0356 2321)0 724  56 985 Begrotingsjaar 1996: Remigratie Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlot- mutaties15.0360 8062)     Meerjarenramingen 1997199819992000   59 57739 06059 52559 546Toelichting:1) Per 1 juli 1994 is de uitvoering van de beide remigratieregelingen
overgenomen door de Sociale Verzekeringsbank (SVB).2) In de begroting is uitgegaan van beëindiging van de
Remigratieregelingen per 1 juli 1996 hetgeen echter nog afhankelijk is van
politieke besluitvorming. Begrotingsjaar 1996: WBEAA Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 15.012 000     Meerjarenramingen 1997199819992000   2 0002 0002 0002 000Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Automatiseringskosten opvang vluchtelingenArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties02.02.020 673  0 6750 4870 188Begrotingsjaar 1995: Automatiseringskosten opvang vluchtelingen02.01.050 6700 6701) 0 670  Begrotingsjaar
1996: Automatiseringskosten Opvang Vluchtelingen  ––––––Meerjarenramingen 1997199819992000  –––– Toelichting:1) Met ingang van 1995 is het automatiseringsbudget Opvang
Vluchteling overgeboekt naar artikel U 24.06.01 in verband met de onderbrenging
van automatiserings-systeem bij de Stichting Centrale Opvang Vluchtelingen
(COV). Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Internationale WelzijnsaangelegenhedenArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties02.05.001 8681)  1 8681 150 Begrotingsjaar
1995: Algemene Welzijnsaangelegenheden 24.01.021 8682)  1 8681 1500 718 Begrotingsjaar
1996: Algemene Welzijnsaangelegenheden Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlot- mutaties24.01.021 868     Meerjarenramingen 1997199819992000   1 8681 8681 8681 868Toelichting: 1) Dit betreft activiteiten Joint Committee. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Stimulering Sportdeelneming Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 03.01.030 7501)––0 7642)0 7050 059 Begrotingsjaar
1995: Stimulering Sportdeelneming 24.07.020 6992)––0 8533)  Begrotingsjaar
1996: Stimulering Sportdeelneming 24.07.02)0 845     Meerjarenramingen 1997199819992000   0 8420 8420 8420 842Toelichting:1) Als gevolg van een interne herschikking binnen de totaal
beschikbare middelen van de Sportstimulering kon dit budget tijdelijk worden
verhoogd.2) Inclusief aanpassingen terzake waggs-bijstellingen 1993/1994
en convenant 4 grote steden.3) In verband met een nadere prioriteitsstelling is het budget
in 1995 meerjarig verhoogd. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Landelijke en Bovenlokale Steunfuncties
Minderheden Art. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties05.02.0113 3061)  11 8372)11 9260 089Begrotingsjaar 1995: Landelijke Steunfuncties Minderheden24.06.023)     Begrotingsjaar
1996: Landelijke Steunfuncties Minderheden 24.06.02–     Meerjarenramingen 1997199819992000   ––––Toelichting:1) Mutatie als gevolg van de decentralisatie van de bovenlokale
steunfunctie naar de provincies.2) Inclusief overboekingen waggs-middelen 1993 naar het provinciefonds,
bijboeking van wagg-,middelen voor 1994, herschikking in verband met de bundeling
van de landelijke steunfuncties en herverdeling van desalderingsmiddelen.3) Met ingang van 1995 vindt een artikelconversie plaats en
worden deze middelen geraamd onder artikel 24.06.02. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Landelijke Activiteiten MinderhedenArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties05.02.0213 4931 8041) 13 2052)12 4820 723Begrotingsjaar 1995: Landelijke Activiteiten Minderheden24.06.023)     Begrotingsjaar
1996: Landelijke Activiteiten Minderheden 24.06.02–     Meerjarenramingen 1997199819992000   ––––Toelichting:1) Het betreft hier een overboeking ten behoeve van Verslavingspreventie
Marokkaanse gezinnen en een bijdrage van de ministeries van Financiën
en Justitie in de kosten van tolkendiensten ten behoeve van Minderheden.2) Inclusief aanpassing desaldering, herschikkingen van de
middelen voor de landelijke steunfuncties en waggs bijstellingen voor 1994.3) Met ingang van begrotingsjaar 1995 vindt een artikelconversie
plaats en worden middelen voor deze activiteiten geraamd op artikel 24.06.02. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Stimuleringsuitkeringen MinderhedenArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties05.02.031 928– 0 3831)0 0102)0 3533)0 0460 289Begrotingsjaar 1995: Stimuleringsuitkeringen Minderheden24.06.024)––   Begrotingsjaar
1996: Stimuleringsuitkeringen Minderheden 24.06.02      Meerjarenramingen 1997199819992000  –––– Toelichting:1) Overboeking naar Binnenlandse Zaken in verband met Sociale
Vernieuwing.2) Uitkering van het Fonds Sociale Vernieuwing.3) Inclusief aanpassingen desaldering, herschikkingen ten behoeve
van Nieuw Allochtonenbeleid en waggs bijstellingen 1994.4) Met ingang van 1995 vindt een artikelconversie plaats en
worden deze middelen geraamd onder artikel 24.06.02. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Nieuw Allochtonenbeleid Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 05.02.0861 6200 0401)– 1 1692)63 1273)63 8460 719 Begrotingsjaar 1995: Nieuw AllochtonenbeleidArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties24.06.024)     Begrotingsjaar
1996: Nieuw Allochtonenbeleid 24.06.02      Meerjarenramingen 1997199819992000   ––––Toelichting:1) Amendement 38 van artikel 04.02 (maatschappelijke ontwikkeling)
ten behoeve van het vrijwilligersbeleid en een overboeking naar artikel 11.03
(bijdrage sector fondsen) ten behoeve van het ondersteuningspunt allochtonen
in de zorgsectoren van de Stichting AWOZ.2) Overboeking naar artikel 06.02 Jeugdhulpverlening en convenant
vier grote gemeenten en een bijdrage van Binnenlandse Zaken in het kader van
intercultureel management 1994.3) Inclusief aanpassingen desaldering, invulling amendementen
38 en 61, diverse herschikkingen en waggs bijstellingen 1994.4) Vanaf het begrotingsjaar 1995 vindt een artikelconversie
plaats en worden middelen geraamd op artikel 24.06.02. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 06.02.031 0001)––1 0001 000– Begrotingsjaar
1995: Beleid Kinderopvang 24.04.031 000––1 000  Begrotingsjaar
1996: Beleid Kinderopvang 24.04.031 000     Meerjarenramingen 1997199819992000   1 0001 0001 0001 000Toelichting:1) In het kader van de werkgelegenheidsplannen is dit artikel
structureel verhoogd met f 1 000 ten behoeve van de toeleiding van
allochtone meisjes naar de arbeidsmarkt in de Kinderopvang. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Categoriale aspecten
van de eerste-lijns Gezondheidszorg en Projecten Psychosociale hulpverleningArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties12.03.021 655––1 6551 1580 497Begrotingsjaar 1995: Gezondheidszorg Multi-culturele
samenleving 25.02.041 6550 299–1 356  Begrotingsjaar 1996: Opvang vluchtelingen Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlot- mutaties25.02.041 0341)     Meerjarenramingen 1997199819992000   1 4341 4341 4341 434Toelichting: 1) Verlaging als gevolg van een structurele ombuigingstaakstelling
1995 evj. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Onderzoeken, experimenten en overige
subsidies Art. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutaties12.05.020 300––0 3000 300–Begrotingsjaar 1995: Onderzoeken, experimenten en overige
subsidies 25.02.070 300––0 300  Begrotingsjaar
1996: Onderzoeken, experimenten en overige subsidies 25.27.070 300     Meerjarenramingen 1997199819992000   0 3000 3000 3000 300Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Subsidies ten behoeve van Gezondheidsvoorlichting
en Opvoeding (Bureau Voorlichting Gezondheidszorg Buitenlanders) Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 12.09.031 1611)––1 1611 1290 032 Begrotingsjaar
1995: Patiënten-/Consumentenbeleid 25.09.031 2092)  1 209  Begrotingsjaar
1996: Patiënten-/Consumentenbeleid 25.09.031 209     Meerjarenramingen 1997199819992000   1 2091 2091 2091 209Toelichting:1) In kader van ombuigingstaakstelling structurele verlaging. 2) Inclusief waggs-bijstellingen 1994. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Experimenten en Projecten Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 20.02.040 750––0 7500 7960 046Begrotingsjaar 1995: Experimenten en Projecten1) ––––––Begrotingsjaar 1996:  ––––––Meerjarenramingen 1997199819992000   ––––Toelichting: 1) Met ingang van 1995 is «Cultuur» beleidsmatig
overgegaan naar Onderwijs Cultuur en Wetenschappen (OCW). Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Opvang Vluchtelingen Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 05.02.0476 900116 0141)80 
0002)112 9102)97 23815 672Begrotingsjaar 1995: Opvang Vluchtelingen 24.06.014)–––––Begrotingsjaar 1996:Opvang Vluchtelingen 24.06.01––––––Meerjarenramingen 1997199819992000   ––––Toelichting: 1) Verhoging in verband met de verzelfstandiging van centrale
opvang vluchtelingen (medische en immateriële doeleinde) en stimuleringsbijdragen
voor verblijfsgerechtigden. 2) Inclusief de bijstelling waggs voor 1994 en aanpassing als
gevolg van desalderingen. 3) Aanpassing raming uitgaven 1994 in verband met een lager
aantal Statusverleningen. 4) Met ingang van 1995 vindt een artikelconversie plaats en
worden deze middelen geraamd onder artikel 24.06.01. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Opvang Vluchtelingen Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties 1)      Begrotingsjaar
1995: Opvang Vluchtelingen24.06.01191 6142)– 46 635–144 979–– Begrotingsjaar
1996:Opvang Vluchtelingen Art. nr.Ontwerp-
begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties24.06.013)–––––Meerjarenramingen 1997199819992000   ––––Toelichting: 1) Met ingang van 1995 worden -in verband met een artikelconversie-
de middelen voor de opvang van Vluchtelingen geraamd onder dit artikel; voorheen
was dit artikel 05.02.04. 2) Ingevolge de 1e nota van wijziging begroting 1995 is f 4 737
toegevoegd. 3) Met ingang van 1996 worden de middelen van de artikelonderdelen
24.06.01 (opvang Vluchtelingen en 24.06.02 (Minderheden en Nieuw Allochtonenbeleid)
samengevoegd tot artikel 24.06. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur, Hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Art.
nr.Ontwerp- begroting1e suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe
standRealisatieSlotmutaties  ––––––Begrotingsjaar 1995:  ––––––Begrotingsjaar
1996: Vluchtelingen en Minderheden1)24.06181 3532)–––––Meerjarenramingen 1997199819992000   172 077171 629172 464172 464Toelichting: 1) Met ingang van 1996 worden de middelen voor de Opvang van
Vluchtelingen en Minderheden en Nieuw Allochtonenbeleid samengevoegd tot artikel
24.06. 2) Ten behoeve van de Regeling Inburgering Nieuwkomers is voor
1996 f 58 000,– en voor 1997 en volgende jaren f 51 000,–
toegevoegd. Voorts is op grond van de in het regeerakkoord aangekondigde subsidietaakstelling
het budget terzake (infra)structurele subsidies verlaagd met f 856,–
in 1996 oplopend tot f 1 593,– in 1999 en terzake van projecten
en onderzoek verlaagd met f 312,– in 1996 oplopend tot f 2 646,–
in 1998. Ter compensatie van de voorgenomen intensiveringen op het terrein
van Jeugdhulpverlening is ten laste van projecten en onderzoek f 663,–
in 1996 oplopend tot f 3 167,– in 1999 overgeboekt. Ministerie van Volkgezondheid, Welzijn en Sport, hoofdstuk
16 Begrotingsjaar 1994: Minderheden en Nieuw AllochtonenbeleidArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlotmutatiesBegrotingsjaar 1995: Minderheden en Nieuw Allochtonenbeleid24.06.0189 3651)––89 365–– Begrotingsjaar 1996: Minderheden en Nieuw AllochtonenbeleidArt. nr.Ontwerp- begroting1e
suppl. begroting2e suppl. begrotingNieuwe standRealisatieSlot-
mutaties24.06.022)–––––Meerjarenramingen 1997199819992000––––   Toelichting: 1) Met ingang van 1995 worden -in verband met een artikelconversie-
de artikelonderdelen 05.02.01, 05.02.02, 05.02.03 en 05.02.08 samengevoegd
tot artikelonderdeel 24.06.02. 2) Met ingang van 1996 worden de middelen van de
begrotingsartikelonderdelen 24.06.01 en 24.06.02 samengevoegd tot artikel
24.06. XNoot1Harkink, Oyen en Dekkers. Zeer voortijdig schoolverlaten. De situatie
van autochtone en allochtone jongeren na het schoolverlaten. Nijmegen, 1995.XNoot1v. Esch, Vrieze en Pouwels. Monitoring van vernieuwing in het BVE-veld.
Startrapportage 1993. Nijmegen, 1995. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24401-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl