Ministeriële Conferentie van de Wereld Handelsorganisatie (WTO); Brief minister met nota van instructie voor Koninkrijksdelegatie naar 5e Ministeriële WTO Conferentie te Cancún, Mexico
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25074, nr. 68

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-08-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

25074 nr. 68

18-08-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInstructie voor de delegatie van het Koninkrijk der Nederlanden
naar de 5e Ministeriële WTO Conferentie te Cancún, Mexico d.d.
10–14 september 2003InleidingAchtergrondContext van de ConferentieKarakter van de WTOPolitiek, mondiaal versus regionaalEconomieSpelersDe Europese UnieDe agendaINSTRUCTIELeidraad voor de delegatieOnderwerpen op de AgendaTRIPS / toegang tot medicijnenOnderhandelingsproces in de WTOLandbouwOnderhandelingsproces in de WTO-landbouwPositie EUInzet van NederlandMarkttoegang voor niet-agrarische productenOnderhandelingsposities in de WTOPositie EUInzet van NederlandSpeciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslandenDe positie en inzet van NederlandImplementatiekwestiesDe inzet van NederlandTechnische AssistentieSingapore onderwerpenOnderhandelingsproces in de WTOPositie EUDe inzet van NederlandGeografische indicatiesOnderhandelingsproces in de WTODienstenOnderhandelingsproces in de WTOPositie EU en Nederlandse inzetHandel en milieuOnderhandelingsproces in de WTOPositie van de EUInzet van Nederland«Rules»-onderhandelingenOnderhandelingsproces in de WTOInzet van Nederland en de EUGeschillenbeslechtingOnderhandelingsproces in de WTOPositie EU en NederlandDe Nederlandse delegatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 25074, nr. 68 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25074Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 91 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 074Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO)nr. 68BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 18 augustus 2003In vervolg op de eerdere brief van 17 juni over de voortgang in de WTO-onderhandelingen
en ter voorbereiding op het Algemeen Overleg met de Kamer dat is voorzien
op 27 augustus a.s., zend ik u hierbij, mede namens Staatssecretaris Van Gennip,
een nota met de instructie voor de Koninkrijksdelegatie naar de 5e Ministeriële
WTO Conferentie te Cancún, Mexico. Als bijlage is tevens de lijst van
deelnemers in de Koninkrijksdelegatie opgenomen.1De Minister van Economische Zaken,L. J. Brinkhorst Instructie voor de delegatie van het Koninkrijk der Nederlanden
naar de 5e Ministeriële WTO Conferentie te Cancún, Mexico d.d.
10–14 september 2003InleidingAchtergrond1. In Doha is in november 2001 besloten dat een nieuwe onderhandelingsronde,
de «Doha Development Agenda» (DDA), zou worden gestart die loopt
tot 1 januari 2005. Tevens is destijds besloten dat tijdens de vijfde ministeriële
WTO-conferentie (MC5) wordt bezien hoe de voortgang van de ronde verloopt,
waarbij op een aantal punten knopen kunnen worden doorgehakt. Deze vijfde
Ministeriële Conferentie zal plaatsvinden in Cancún, Mexico, van
10 tot en met 14 september dit jaar. De conferentie heeft hiermede het
karakter van een tussenstation op weg naar afsluiting van de ronde. Zij zal
de basis moeten leggen voor een goed eindresultaat. Dit is van belang om de
internationale handel maximaal te laten bijdragen aan evenwichtige en duurzame
groei van de wereldeconomie.2. De uitkomst van Doha zal in de loop van deze ronde moeten worden omgezet
in een evenwichtige en progressieve, verdere vrijmaking van de wereldhandel.
De DDA is een brede en ambitieuze ronde die voor zeer belangrijk deel tegemoet
komt aan de doelstellingen die de Nederlandse regering destijds daaraan voorafgaand
had opgesteld. Deze doelstellingen zijn: versterking van de WTO als spil van
het wereldhandelsstelsel; voortzetting van de handelsliberalisatie in het
belang van alle partijen; verdere integratie van de ontwikkelingslanden in
de WTO en de wereldhandel; en erkenning en uitwerking van raakvlakken met
andere beleidsterreinen.3. De Conferentie van Doha stond niet op zich. De nadruk op armoedebestrijding,
vastgelegd in de Millennium Development Goals, de toegenomen aandacht voor
de financiering van ontwikkeling en voor het duurzaamheidvraagstuk hebben
er toe geleid dat deze aspecten ook in de Doha Development Agenda nadrukkelijk
aan de orde komen. De twee grote conferenties na Doha, Financing for Development
(Monterrey, april 2002) en de World Summit on Sustainable Development (WSSD,
Johannesburg, september 2002), hebben dan ook het belang van het welslagen
van de DDA onderstreept en het belang erkend van wederzijdse versterking van
handel, milieu en ontwikkeling met het oog op de verwezenlijking van duurzame
ontwikkeling.4. De verdere integratie van ontwikkelingslanden in het multilaterale,
op regels gebaseerde stelsel van de Wereldhandelsorganisatie is daarbij één
van de belangrijke ijkpunten. In dat kader hecht Nederland groot belang aan
het behalen van een aantal essentiële resultaten in Cancún die
met name economische groei in ontwikkelingslanden kan bevorderen: substantiële
liberalisering in de landbouwsector en niet-landbouwsector, een akkoord TRIPs
medicijnen, een akkoord over versterking van de bestaande SDT-bepalingen (Special
and differential treatment) en handelsgerelateerde technische assistentie.
Aan dit laatste zal Nederland als bilaterale donor zijn bijdrage blijven leveren.
Tijdens de conferentie zal dan ook een volgende bijdrage aan het Doha Development
Agenda Global Trust Fund worden aangekondigd (ter hoogte van € 700 000).
Dit fonds verzorgt technische assistentie aan ontwikkelingslanden op het terrein
van de afspraken in de WTO. Zoals bekend, heeft Nederland op het punt van
hulp bij de integratie van ontwikkelingslanden in de WTO een naam
hoog te houden. In het verleden is het voortouw genomen voor de oprichting
van wat de WTO Rechtswinkel (Advisory Centre on WTO Law, ACWL) is gaan heten.
Vervolgens is Nederland toegetreden tot AITIC, een intergouvernementele organisatie,
die in Genève onderen niet vertegenwoordigde ontwikkelingslanden1 bijstaat in hun werk bij de WTO.5. Waar verdere vrijmaking van de handel een economische impuls geeft
aan de wereldeconomie – volgens een recente studie door het LEI en het
Tinbergen-Instituut in opdracht van het ministerie van Economische Zaken kan
het effect van die vrijmaking tussen de $210 miljard en $670 miljard per jaar
belopen – zal zoals hiervoor al aangegeven de integratie van ontwikkelingslanden
in een versterkte WTO ook positief effect hebben. Op het punt van duurzaamheid
is een, naar Nederlands inzicht bescheiden, begin gemaakt met definiëring
van de raakvlakken tussen handel en leefomgeving. Het is zaak er voor zorg
te dragen dat deze bescheiden aanzet in ieder geval overeind blijft in Cancún.6. In Cancún zal een aantal belangrijke tussentijdse besluiten
moeten worden genomen. Tevens zal de routekaart voor het verdere vervolg van
het proces van de DDA moeten worden vastgesteld. Op de verschillende aspecten
die voor Cancún van belang zijn wordt in deze instructie ingegaan.
Deze instructie bevat allereerst enkele opmerkingen van meer algemene aard
(paragrafen 8 t/m 35). Het instructie gedeelte begint met een definiëring
van de algemene inzet van de Nederlandse delegatie. Vervolgens worden de verschillende
belangrijke dossiers behandeld, waarbij ontwikkelingen tot nu toe worden geschetst
alsmede de opstelling van de EU en van Nederland in het bijzonder.7. Deze onderwerpen betreffen:• Trips / medicijnen (paragrafen 38 t/m 44)• Landbouw (paragrafen 45 t/m 68)• Handel in industriële producten; (paragrafen 69 t/m 85)• Gedifferentieerde en bijzondere behandeling; (paragrafen 86 t/m
95)• Tenuitvoerlegging van eerdere afspraken uit het akkoord over de
Uruguayronde (paragrafen 96 t/m 99)• Technische assistentie (paragrafen 100 t/m 104)• Singapore onderwerpen (paragrafen 105 t/m 118)• Geografische indicaties (paragrafen 119 t/m 124)• Diensten (paragrafen 125 t/m 131)• Handel en milieu (paragrafen 132 t/m 142)• «Rules»-onderhandelingen (paragrafen 143 t/m 146)• Geschillenbeslechting (paragrafen 147 t/m 149)Context van de ConferentieKarakter van de WTO8. Zoals hiervoor al is aangegeven, is internationale handel geen doel
op zich. Handel dient zijn rol te spelen in het scheppen van de welvaart die
nodig is om armoede te bestrijden. En hij dient evenwichtige economische groei
te bevorderen als een basis voor duurzame ontwikkeling. Daartoe is de WTO
het geëigende kader en de lopende ronde een belangrijk instrument. De
juridische inbedding van de afspraken op het gebied van handel en de mogelijkheid
daar via internationale geschillenbeslechting handen en voeten aan te geven
is een groot goed. Grote landen of economische entiteiten als de
VS en de EU kunnen door zwakkere of kleinere spelers worden aangesproken op
hun gedrag. Dit is in het verleden met succes gebeurd1. Deze component van de WTO blijft bij alle kritiek helaas nogal eens
onderbelicht. Het vormt wel de kern van wat in onze ogen voorop staat: versterking
van internationale (ook: economische) rechtsorde.Politiek, mondiaal versus regionaal9. De Conferentie in Doha was de eerste grote internationale conferentie
na 11 september 2001. Op dat moment bestond grote behoefte aan een positief
signaal. Dit heeft mede geleid tot het succes van Doha. Ook de Conferenties
van Monterrey en Johannesburg stonden nog in het teken van versterking van
internationale samenwerking. Het is van belang het momentum van deze samenwerking
in stand te houden, nu deze hard nodig is gezien de nog steeds teleurstellende
internationale economische situatie. Een succes in Cancún – en
daarna – kan tevens een goede impuls geven aan internationale samenwerking
in den brede en op die wijze bijdragen aan geopolitieke stabiliteit. Verwerkelijking
van de groeikansen die de Doha Agenda zal kunnen bieden vormt daar op zich
ook al bijdrage voor.10. Multilaterale samenwerking staat op dit moment voor een aantal landen
minder hoog in het vaandel, zo lijkt het. De uitdagingen waarvoor de wereld
staat, vereisen echter onverminderd inspanningen om gezamenlijk tot oplossingen
te komen. In dat opzicht biedt versterking van regionale samenwerking zowel
op de korte termijn als de middellange termijn een aantal voordelen. Voorwaarde
daarvoor is wel dat de afspraken daarover binnen de daarvoor in de WTO geschapen
ruimte blijven. Regionale afspraken zonder de component van reële integratie
(bijvoorbeeld in het kader van een douane-unie) kunnen leiden tot ondergraving
van het wereldhandelsstelsel. Daarnaast moet worden gewaakt dat regionale
integratie niet ten koste gaat van niet-deelnemende landen. Zowel de juridische
mogelijkheden die de WTO biedt, als het omvattende karakter van het ledenbestand
en de beoogde integrale benadering van de WTO mogen niet worden opgeofferd
aan een te beperkte benadering.11. Regionale handelsafspraken dienen dus naar Nederlandse opvatting te
voldoen aan de uitdrukkelijke regels die de WTO daarvoor stelt. De drie belangrijkste
daarvan zijn:• Notificatie van de afspraken aan de WTO;• Geen nadeel voor derde landen;• De afspraken moeten nagenoeg alle handelsstromen omvatten (uitsluiting
van een volledige sector als landbouw is niet toegestaan).12. De snelle groei van het aantal afspraken in regionaal kader maakt
het wel lastig om een transparant wereldhandelssysteem te handhaven. De veelheid
van afspraken en daaraan verbonden regels en procedures – o.a. op het
terrein van oorsprong van producten – kunnen leiden tot relatieve bemoeilijking
van zowel de onderlinge handel, als die met derde landen. Juist zwakkere en
kleinere economieën en landen met een minder goed functionerend openbaar
bestuur zijn daar al snel het slachtoffer van. Ook vanuit ontwikkelingsperspectief
is het van belang daarmee rekening te houden bij afsluiting van regionale
afspraken.13. Het is voor individuele ondernemers eveneens van belang dat de regels
op het gebied van handel zo veel mogelijk overeenstemmen. Duidelijkheid en
eenvormige regels zijn het beste wapen tegen de nog steeds toenemende
administratieve lastendruk. Een goed voorbeeld hiervan is wel dat ondernemers
in ontwikkelingslanden slechts voor naar schatting 40 % gebruik maken van
de vele preferentiële regels die voor hen gelden. De soms kleine, maar
wezenlijke verschillen in de regels van de verschillende preferentiële
stelsels die ontwikkelde landen in het leven hebben geroepen zijn hier de
boosdoener. Maar ook ondernemers in ontwikkelde landen lopen tegen dergelijke
barrières aan. Vanuit die achtergrond moeten de preferentiële
stelsels worden gestroomlijnd, overigens zonder het bestaan van preferentiële
stelsels als zodanig ter discussie te stellen.Economie14. De onderhandelingsronde van de WTO vindt plaats in een periode dat
er wereldwijd sprake is van teruglopende groei. De effecten daarvan zijn ook
in vrijwel alle regio's van de wereld voelbaar. Het meest pregnant zijn de
problemen in Sub-Sahara Afrika en andere hoofdzakelijk minst ontwikkelde landen.
Hun achterstand met de rest van de wereld is in economisch opzicht de laatste
jaren alleen maar verder vergroot.15. Tegen deze achtergrond is het welslagen van de DDA van nog groter
belang dan het onder gunstige economische omstandigheden al zou zijn. Een
algemene impuls voor de wereldhandel en met name de exportmogelijkheden van
ontwikkelingslanden kan substantieel bijdragen aan verbetering van de wereldwijde
economische situatie. De DDA is hier ook op toegesneden. De agenda kent een
hoog ambitieniveau binnen het gehele spectrum van de internationale handel
(landbouw, industrie en diensten). Daarenboven geldt een verhoogd ambitieniveau
voor de belangen van ontwikkelingslanden.16. Naast de inzet op verdere markttoegang biedt de DDA tevens mogelijkheden
om diverse regels verder aan te scherpen. Daarmee kan tegenwicht worden geboden
aan de protectionistische tendensen die over het algemeen gepaard gaan met
economische neergang. Versterkte disciplines voor het gebruik van defensieve
instrumenten zoals antidumpingmaatregelen kunnen helpen voorkomen dat deze
maatregelen onterecht worden ingezet. Het open houden van markten is een belangrijk
ingrediënt van het recept voor economisch herstel.17. Wanneer gesproken wordt over het belang van de onderhandelingen, mag
uiteraard het directe Nederlandse economische belang niet worden vergeten.
Nederland is een open economie, die sterk afhankelijk is van zowel import-
als exportmogelijkheden en directe investeringsstromen. Illustratief is de
berekening door het Landbouw Economisch Instituut (LEI) en het Tinbergen-instituut
van de potentiële baten van handelsliberalisatie1. Deze komen voor Nederland neer op 2% van het BNP. Juist nu er ook
in Nederland sprake is van economische stagnatie, kunnen we ons dan ook geen
mislukking van deze onderhandelingen veroorloven.Spelers18. Veel landen hebben zich georganiseerd om invloed op de onderhandelingen
te vergroten. Naast de twee grootste handelsmachten, de VS en de EU, zijn
er bijvoorbeeld de Cairnsgroep2 van landbouwexporterende
landen, een Afrikaanse groep, de minst ontwikkelde landen, een Arabische groep
en de ACS-partners van de EU, terwijl landen als India en China hun eigen
gewicht hebben. De onderhandelingsvoorkeuren van de verschillende (groepen
van) spelers wijken van elkaar af, maar overlappen elkaar ook
op tal van gebieden. De in Doha vastgestelde agenda is hiervan een weerspiegeling.19. Deze groepen zijn geen echte «blokken». Allianties van
groepen zijn per thema verschillend. En ook binnen de groepen zijn per onderwerp
forse verschillen aan te wijzen. Enerzijds schept dat een verwarrend beeld
en maakt dat het onderhandelingsproces uiterst gecompliceerd, maar anderzijds
is het een teken van besef van welbegrepen eigenbelang. En dat besef moet
de mogelijkheden van een akkoord schragen. Want vrijere handel is in ieders
belang, zoals ook nog weer eens bleek uit de recente studie verricht door
het LEI en het Tinbergen-instituut. De resultaten van die studie bevestigen
eerder onderzoek over het effect van vrijmaking van de wereldhandel: Een jaarlijkse
inkomensimpuls van tussen de $210 en $670 miljard.De Europese Unie20. De EU had en heeft de breedste agenda voor ogen: naast de thema's
op het punt van liberalisering ook punten gericht op modernisering en versterking
van het wereldhandelsstelsel. De EU is er maar ten dele in geslaagd deze agenda
aanvaard te krijgen. De inzet van de EU in Doha op het terrein van de sociale
dimensie leverde na verzet van ontwikkelingslanden uiteindelijk een beperkt
resultaat op: de afspraken die eerder in Singapore werden gemaakt, werden
herbevestigd. De milieuparagraaf in de verklaring van Doha is helaas slechts
een beperkt succes voor de EU geweest, milieu is opgenomen maar de strekking
van de paragraaf is beperkt. De nieuwe («Singapore-«) onderwerpen
werden niet ondubbelzinnig omarmd. En wat de zogenoemde «non-trade concerns»
bij de landbouw betreft bestaat bij veel WTO-partners nog steeds wantrouwen
en weerstand.21. De EU besteedt anderzijds relatief veel aandacht aan ontwikkelingsthema's.
Desalniettemin zijn interne EU belangen niet altijd makkelijk verenigbaar
met belangen van ontwikkelingslanden, zoals bijvoorbeeld bij de onderwerpen
landbouw en textiel. . De uitkomsten van de «mid-term review»
van het GLB zijn derhalve een welkome stimulans voor de ronde als geheel.22. Binnen de Europese Unie heeft Nederland de niet altijd even dankbare
rol gespeeld van voorvechter van een zo vrij mogelijke wereldhandel, met daarbij
een open oog voor zowel de eigen economische belangen als de belangen van
ontwikkelingslanden. De Nederlandse opstelling ten aanzien van hervorming
van het Europese landbouwbeleid is daarvan het wellicht pregnantste voorbeeld.23. De EU heeft een programma opgezet om de impact van de onderhandelingen
op duurzame ontwikkeling te onderzoeken, en tegelijkertijd de methodologie
van deze duurzaamheidsassessments te verbeteren. Aanhakend bij de verwijzing
naar impact assessments in de Doha-verklaring informeert de EU de overige
WTO-leden geregeld over de resultaten hiervan. De EU en Nederland achten het
van groot belang het gebruik van duurzaamheidsassessments te bevorderen met
het oog op de bijdrage die handel geacht wordt te leveren aan armoedebestrijding
en aan het bevorderen van duurzame ontwikkeling.24. De nadruk op het «rechtsorde karakter» van de WTO en de
daarmee verbonden inzet voor versterking van het juridisch karakter van de
WTO heeft niet altijd op begrip kunnen rekenen van alle partners. In een bindend
en juridisch afdwingbaar systeem moet gedeeltelijk afstand worden
gedaan van de eigen discretionaire bevoegdheid. De inperking van de ruimte
voor, al dan niet verkapte, protectionistische maatregelen is en blijft voor
veel landen een politiek gevoelige kwestie.25. Tot slot kan worden opgemerkt dat de EU in Cancún al zoveel
mogelijk in EU-25 verband zal optreden. Dat betekent dat de kandidaat lidstaten
zullen deelnemen aan het EU-overleg. De 10 kandidaat-lidstaten zijn echter
nog geen volwaardig lid van de EU en hebben daarom geen stemrecht.De agenda26. De agenda voor de conferentie in Cancún is een afgeleide van
het werkprogramma dat in Doha werd afgesproken. Daarbij gaat het – het
is al eerder aangegeven – enerzijds om een aantal concrete tussenresultaten
en anderzijds om het vaststellen van de routekaart voor de tweede fase van
de onderhandelingen tussen Cancún en het einde van de ronde op 1 januari
2005. Conform de agenda van Doha zou het merendeel van die tussenresultaten
al tijdens deadlines voorafgaand aan MC5 moeten zijn behaald. Zoals in eerdere
rapportages aan de Tweede Kamer is aangegeven, is echter geen van die deadlines
gehaald. De Conferentie in Cancún vormt vervolgens het moment om die
resultaten wel te boeken. Het gaat daarbij om:– De verhouding van toegang tot medicijnen voor ontwikkelingslanden
en het Akkoord over Handelsgerelateerde Intellectuele Eigendomsrechten (TRIP's-akkoord);– Vaststelling van de modaliteiten voor verdere liberalisatie van
de handel in landbouwproducten;– Vaststelling van de modaliteiten voor verdere liberalisatie van
de handel in industriële producten;– Besluitvorming over de verzoeken van ontwikkelingslanden voor
versterking van de al bestaande gunstigere behandeling voor hen in de huidige
WTO-regels (in het jargon: «speciale en gedifferentieerde behandeling»)
en;– Besluitvorming over betere tenuitvoerlegging van eerdere afspraken
uit het akkoord over de Uruguayronde, de zogenaamde implementatieonderwerpen.27. Daarnaast voorzag de DDA al zelf in besluitvorming over diverse andere
onderwerpen tijdens MC5. Die staan dus ook op de agenda van Cancún.
Het betreft:– Vaststelling van de modaliteiten voor de zogeheten Singapore onderwerpen1, waarmee vervolgens de onderhandelingen over die onderwerpen
kunnen worden gestart;– Vaststelling van een multilateraal register voor de bescherming
van geografische indicaties van wijn en sterke dranken.28. Bij de Singapore onderwerpen is goed te beseffen dat het daarbij zeker
nog niet gaat over geheel en al uitgewerkte akkoorden. De basisbeginselen
voor die, daarna volgende, onderhandelingen zullen wel moeten worden vastgesteld.
Deze onderwerpen zijn van belang voor vergroting van de transparantie op dit
terrein, onder meer via notificatie van nationale wetgeving, implementatie
van het basisbeginsel van non-discriminatie en – naar het zich laat
aanzien op middellange tot lange termijn – implementatie van disciplines
op deze terreinen.29. Ieder van de Singapore onderwerpen is van belang voor zowel ontwikkelde
als ontwikkelingslanden. Daarbij kan nu reeds worden opgemerkt
dat de reikwijdte van de afspraken over de modaliteiten in Cancún en
van de daarop volgende afspraken aan het einde van de ronde tussen de verschillende
onderwerpen uiteen kunnen lopen. In het vervolg van deze instructie komen
wij daarop nader terug.30. Naast deze concrete beslispunten zal de conferentie ook moeten besluiten
over de routekaart voor het verdere verloop van de onderhandelingen. Dit gaat
zowel over de zojuist opgesomde onderwerpen, als om de overige onderwerpen
van de DDA. De belangrijkste daarvan zijn:– de onderhandelingen over diensten;– de onderhandelingen en het werkprogramma voor handel en milieu;– de onderhandelingen over de disciplines voor regionale handelsakkoorden,
antidumping en subsidies en;– de onderhandelingen over de regels voor geschillenbeslechting
van de WTO.31. Als laatste agendapunt dat we hier willen noemen, zal waarschijnlijk
het formele besluit tot toetreding van een / enkele landen kunnen vallen.
Cambodja en Nepal lijken daarbij het dichtst bij toetreding.32. Tot slot van deze weergave van de agenda is het van belang te beseffen
dat het totale pakket van uitkomsten in samenhang bezien moet worden aan het
einde van de onderhandelingsronde. Er is immers afgesproken dat de onderhandelingen
de vorm hebben van een zogenaamde «single undertaking». Dit houdt
in dat «niets is beslist, tot alles is beslist». Als gevolg daarvan
zijn resultaten op deelterreinen pas van kracht, wanneer uiteindelijk de resultaten
op alle terreinen binnen zijn. Via deze «single undertaking» wordt
het evenwicht in de afspraken vastgelegd, zowel op het algemene niveau als
voor de afzonderlijke lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie.33. Over wat precies valt onder die «single undertaking» bestaat
overigens wel enig verschil van opvatting. Sommige leden van de WTO bepleiten,
naar het voorkomt vooral vanuit tactisch perspectief, daarop uitzonderingen.
Teneinde de compromisbereidheid op deelterreinen te bevorderen is er echter
veel voor te zeggen het beginsel van een «single undertaking»
zo breed mogelijk overeind te houden.34. Dat mag er overigens niet toe leiden dat sommige – naar mag
worden gehoopt – in het verschiet liggende deelakkoorden geheel en al
afhankelijk worden gemaakt van voortgang op andere dossiers. Overeenstemming
op ontwikkelingsrelevante onderwerpen zoals op het gebied van intellectuele
eigendom en medicijnen en een aantal implementatiekwesties uit de Uruguayronde
zouden wel onder een «early harvest» moeten kunnen vallen, dat
wil zeggen dat deze uitkomsten al ten uitvoer kunnen worden gelegd zonder
dat over andere onderwerpen een akkoord is bereikt. Het mandaat dat in Doha
overeen is gekomen biedt daartoe ook de benodigde ruimte.INSTRUCTIELeidraad voor de delegatie35. De handelspolitiek behoort in Europees verband tot de bevoegdheden
van de Gemeenschap (art.133 EG Verdrag). De Europese Commissie treedt op als
woordvoerder en onderhandelaar. Zij doet dit op basis van de nog geldende
richtsnoeren van de Raad van september en oktober 1999 en in overleg met de
lidstaten van de Unie. Daarnaast zijn de recente conclusies van de Landbouw
Raad van 26 juni jl. en van de RAZEB 21 juli jl. van belang. Naar
verwachting zal de Raad meerdere malen bijeenkomen te Cancún, in ieder
geval ter beoordeling van de (mogelijke) uitkomsten van de conferentie. De
delegatie stelt zich op als loyale partner in Europees verband. De delegatie
zal waar mogelijk bijdragen tot een succesvol verloop van de conferentie.36. De besluiten en conclusies van de conferentie dienen de weg te openen
voor verdere onderhandelingen, die leiden tot succesvolle voortgang van de
ronde. Een evenwichtige uitkomst die recht doet aan het ontwikkelingsaccent
van de ronde is daartoe nodig. De elementen van de verklaringen van Doha dienen
niet opnieuw ter discussie te worden gesteld. De delegatie zal het algemene
verloop van de conferentie in dit licht beoordelen.Onderwerpen op de Agenda37. Hieronder zal van de verschillende agendaonderwerpen de stand van
zaken in de onderhandelingen en de Nederlandse opstelling worden aangegeven.
Daarbij wordt de volgorde uit de vorenstaande schets van de agenda aangehouden.TRIPS / toegang tot medicijnen38. De toegang van ontwikkelingslanden tot goedkope medicijnen is een
kwestie die in feite al lang opgelost had behoren te zijn. In Doha werd een
forse stap voorwaarts gezet door in een separate verklaring op te nemen dat
het TRIPs-akkoord zodanig dient te worden geïnterpreteerd dat WTO-leden
het recht hebben om de volksgezondheid te beschermen, in het bijzonder wat
de toegang tot medicijnen voor een ieder betreft. In dat kader werd expliciet
de mogelijkheid voor ontwikkelingslanden om via dwanglicenties goedkope medicijnen
in eigen land te kunnen produceren bevestigd. Wat daarbij in Doha nog niet
opgelost kon worden, was de wijze waarop ontwikkelingslanden zonder eigen
productiecapaciteit goedkope medicijnen via dwanglicenties kunnen laten produceren.
Volgens de huidige regels kan een overheid via een dwanglicentie immers geen
opdracht geven aan een in het buitenland gevestigde onderneming.39. Als complicerende factor bij het vinden van een oplossing geldt dat
de kern van het patentrecht overeind dient te blijven. Bescherming van intellectueel
eigendom is noodzakelijk voor onderzoek en ontwikkeling van nieuwe medicijnen.Onderhandelingsproces in de WTO40. Eind vorig jaar legde de Voorzitter van de TRIPS Raad een conceptvoorstel
op tafel dat aan beide doelstellingen tegemoet komt en daarmee op brede instemming
onder de WTO Lidstaten kon rekenen. Alleen de VS kon zich niet vinden in deze
oplossing en hield daarmee een besluit tegen, aangezien daarvoor in de WTO
consensus nodig is. De VS zag in de voorgestelde oplossing te grote risico's
voor aantasting van het patentrecht en wenste beperking van het aantal ziekten
en het aantal landen waarvoor de regeling moet gaan gelden.41. Deze kwestie is sindsdien nog niet opgelost. Wel is er enige toenadering
van de kant van de VS geweest, in de zin dat men niet langer insisteert op
een limitatieve lijst van ziekten. Vooralsnog houden de VS wel vast aan een
beperking van het aantal landen dat via dwanglicenties goedkope medicijnen
in het buitenland kan laten produceren. 42. De overige WTO-leden delen de inschatting van de VS over de risico's
van de aantasting van het patentrecht niet en houden vast aan de oplossing
die eind vorig jaar al werd voorgesteld. Voor Nederland is zonneklaar dat
de enige gewenste en mogelijke oplossing is dat de VS zich alsnog in de consensus
van de overige WTO-leden voegen. Dit had al lang moeten gebeuren en verder
uitstel tot na de Conferentie in Cancún zou een zeer negatief signaal
zijn. De gezondheidssituatie in diverse ontwikkelingslanden is te ernstig
en de bijdrage die via de WTO aan de verstrekking van goedkope medicijnen
kan worden gegeven te belangrijk.43. Naast een besluit over een werkbare dwanglicentieregeling ten behoeve
van ontwikkelingslanden zonder eigen productiecapaciteit, streeft Nederland
ernaar om in Cancún dit besluit om te zetten in een amendement van
het TRIPs-akkoord. Dit amendement dient los te staan van de «single
undertaking» en binnen 6 maanden na Cancún aangenomen en ter
ratificering aangeboden te zijn.44. Gelukkig zijn er hoopvolle signalen uit de VS, die erop wijzen dat
men zich inderdaad op korte termijn in de geschetste consensus zal kunnen
voegen. Voor Nederland zal resultaat op dit terrein één van
de belangrijkste toetspunten zijn voor een succesvolle conferentie in Cancún.Landbouw45. Landbouw betreft één van de meest cruciale en tegelijkertijd
één van de lastigste onderwerpen op de onderhandelingsagenda.
Het zal dan ook als centraal thema op de agenda van de Conferentie in Cancún
figureren. De concrete opgave betreft het vaststellen van de modaliteiten
voor een nieuw landbouwakkoord, hetgeen op basis van het onderhandelingsmandaat
eind maart jl. al had moeten gebeuren. Het centrale deel van die zogenaamde
modaliteiten behelst afspraken op hoofdlijnen over de drie pijlers van een
landbouwakkoord, te weten: interne steun, exportsteun en markttoegang.46. Daarnaast dienen deze modaliteiten de hoofdlijnen te bevatten voor
de speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden. Tevens
zal aandacht moeten worden besteed aan de niet-handels aspecten van landbouw
(non trade concerns). Het gaat daarbij onder meer om afspraken ten aanzien
van milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn. Etikettering kan daarbij een
belangrijke rol spelen.47. Hieronder wordt eerst een terugblik gegeven op het onderhandelingsproces
tot nu toe en wordt vervolgens ingegaan op de Europese positie en de Nederlandse
inzet.Onderhandelingsproces in de WTO-landbouw48. Eind maart bleek nog geen overeenstemming mogelijk over de modaliteiten.
Evenmin werd een nieuwe deadline vastgesteld. De posities van de diverse hoofdrolspelers
lagen daarvoor te ver uit elkaar. Referentiepunt voor de diverse voorstellen
van de WTO-leden vormt het voorstel voor modaliteiten van de voorzitter van
de onderhandelingen, Stuart Harbinson. De hoofdlijnen van de laatste revisie
van zijn voorstel (d.d. 18 maart jl.) bevat de volgende elementen1:49. Interne steun: de landbouwsteun van de diverse WTO-leden wordt ingedeeld
in drie zogeheten boxen. • De «amber box» bevat steun die rechtstreeks aan productieniveaus
is gekoppeld en daarmee het meest handelsverstorend.• De «blauwe box» bevat directe toeslagen in het kader
van programma's voor productiebeperking, die daardoor duidelijk minder handelsverstorend
is Voorbeelden van blauwe box steun zijn dier- en hectarenpremies, die in
het kader van programma's voor productiebeperking worden verleend.• De «groene box» betreft steun die geheel van productie
is losgekoppeld en wordt verondersteld niet of nauwelijks productiestimulerend
of handelsverstorend te zijn. Voorbeelden zijn kosten van beheersing van ziektes
en plagen, inspectie, bepaalde overheidsbetalingen bij (natuurlijke) calamiteiten
en milieuprogramma's.Harbinson stelt voor dat ieder land de omvang van zijn amber box met 60%
reduceert en van de blauwe box met 50%. De groene box steun kan geheel in
stand blijven.50. Daarnaast wordt op dit moment bij de berekening van de amber box,
ook nog steun tot 10% van de totale agrarische productie in een land uitgezonderd
van reductieverplichting. Harbinson stelt voor deze – zogenaamde «de
minimis» – regeling verder te beperken tot 5% van de productie.51. Exportsteun: Totale afschaffing van exportsubsidies
(met name toegepast in EU). De helft van het volume van exportsubsidies zou
binnen 5 jaar moeten worden afgeschaft, de andere helft binnen 9 jaar. Ten
aanzien van exportkredieten (ondersteuningsvorm met name gebruikt door de
VS) wordt voorgesteld deze nader te disciplineren. In het voorstel van Harbinson
blijft die disciplinering echter onuitgewerkt en is geen concreet ambitieniveau
opgenomen. Hetzelfde geldt voor andere vormen van exportsteun zoals ondersteuning
via voedselhulp (o.a. VS) of via staatshandelsondernemingen (o.a. toegepast
in Australië en Canada).52. Markttoegang: voor alle ontwikkelde landen
worden tariefreducties binnen 5 jaar voorgesteld van:– gemiddeld 60%, met minimum van 45%, voor tarieven boven de 90%;– gemiddeld 50%, met minimum van 35%, voor tarieven tussen de 15
en 90%;– gemiddeld 40%, met minimum van 25%, voor tarieven lager dan 15%Van de ontwikkelingslanden wordt minder gevraagd, namelijk tariefreducties
van:– gemiddeld 40%, met minimum van 30%, voor tarieven boven de 120%;– gemiddeld 35%, met minimum van 25%, voor tarieven tussen de 60
en 120%;– gemiddeld 30%, met minimum van 20%, voor tarieven tussen de 20
en 60%;– gemiddeld 25%, met minimum van 15%, voor tarieven lager dan 20%,terwijl hun tariefverlaging twee maal zo lang in beslag mag nemen (10
jaar).53. Speciale behandeling ontwikkelingslanden:
naast lagere verplichtingen voor ontwikkelingslanden bij markttoegang, kent
het voorstel van Harbinson tevens de mogelijkheid om «speciale producten»
aan te wijzen, vanuit het oogpunt van onder meer voedselzekerheid en plattelandsontwikkeling.
Voor die producten zou een gemiddelde tariefverlaging gelden van 10%, met
een minimum van 5%. Daarnaast bestaat een – nog vaag – voorstel
voor een speciaal vrijwaringmechanisme voor ontwikkelingslanden. De details
van dat mechanisme moeten nader worden uitgewerkt, maar ten algemene wordt daarmee de mogelijkheid geboden om de binnenlandse markt af te schermen
tegen een verhoging van de invoer boven een bepaald volumeniveau of beneden
een bepaald prijsniveau.54. Niet-handelsaspecten («non trade concerns»): de niet-handelsaspecten komen in het voorstel van Harbinson nog
maar beperkt aan bod. Voorgesteld wordt om naast milieuoverwegingen ook dierenwelzijn
aan te merken als toegestane grond voor subsidieverlening binnen de groene
box. De suggestie is gedaan om andere elementen zoals voedselveiligheid op
te nemen in een volgende fase in de onderhandelingen.55. Deze voorstellen van Harbinson ondervonden van geen der partijen instemming,
zoals hij ook aangaf in zijn verslag1 aan de
«Trade Negotiating Council» d.d. 14–15 juli jl. Aan de ene
kant van het spectrum bevond zich het merendeel van de Cairns-groep die de
voorstellen op alle drie de pijlers (interne steun, exportsteun en markttoegang)
niet ver genoeg vond gaan. De VS bevond zich aan dezelfde kant maar wenste
met name een hoger ambitieniveau voor markttoegang, hun belangrijkste offensieve
belang. Op het terrein van interne steun kan de VS de voorstellen van Harbinson
niet omarmen zonder de eigen Farm Bill deels te ontmantelen. Op dat punt wees
de VS de voorstellen daarom juist als te ambitieus af. Ten aanzien van exportsteun
wenst de VS een snellere afbraak van exportsubsidies en is men niet ongelukkig
met het feit dat het ambitieniveau bij hun vormen van exportsteun (kredieten,
voedselhulp) duidelijk achter blijft.56. De EU, gesteund door de 10 kandidaat-lidstaten, bevond zich aan de
andere kant van het spectrum en wees de voorstellen op alle drie de pijlers
als te ambitieus van de hand. Tegelijkertijd bekritiseerde de EU het ambitieniveau
bij de niet-handels aspecten als juist te gering. In nog sterkere mate dan
de EU wezen ook diverse andere landen de ambities uit het voorstel van Harbinson
als te ambitieus van de hand. Het betreft landen met grote defensieve belangen
zoals Japan, Zuid-Korea, Zwitserland en Noorwegen.57. De ontwikkelingslanden buiten de Cairnsgroep bevonden zich min of
meer in het midden (o.a. India, Egypte, China). Zij hebben vooral moeite met
het niveau van tariefverlagingen. Om die reden zetten zij in op zeer ruime
mogelijkheden voor het benoemen van «speciale producten» en voor
het gebruik van vrijwaring, die hun in staat moeten stellen zich de facto
uit te zonderen van het overgrote deel van de liberaliseringsverplichtingen.
Daarnaast wijzen deze landen op het belang van preferentiële toegang
tot ontwikkelde markten (met name de EU), die wordt aangetast wanneer het
algemene tariefniveau daalt.58. Ondanks het feit dat de EU niet de enige partij met defensieve belangen
is, kwam na het missen van de deadline eind maart de druk toch in hoge mate
bij de EU te liggen om als eerste een verbeterd aanbod op tafel te leggen.
Aangezien er in de EU geen mandaat was voor zo'n aanbod, ontstond er een patstelling.
Die situatie heeft in feite voortgeduurd tot aan het EU-besluit tot hervorming
van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) eind juni. Alhoewel de exacte
consequenties van dat besluit in WTO-termen zich lastig laten berekenen, is
duidelijk dat de voornaamste problemen van de EU met de voorstellen van Harbinson
op het terrein van interne steun daarmee zijn opgelost. Daarnaast biedt het
besluit ook enige extra ruimte op het terrein van exportsubsidies. Hiermee
is een nieuwe onderhandelingssituatie ontstaan die des te interessanter is
aangezien de VS de voorstellen op het terrein van interne steun
juist niet kunnen accepteren zonder hervorming van hun eigen landbouwbeleid
(de«Farm Bill»).59. Deze nieuwe onderhandelingssituatie heeft nog niet geleid tot formele
en concrete voorstellen ter verkleining van de onderlinge verschillen, maar
wel tot een intensivering van het onderhandelingsproces. Het kan zijn dat
Harbinson – op basis van informele onderhandelingen tussen de verschillende
partijen – in de loop van augustus een nieuw voorstel voor modaliteiten
op tafel zal leggen.Positie EU60. Op 27 januari jl. heeft de EU haar onderhandelingspositie op landbouw
ingediend bij de WTO1. Het interne EU-besluit
(26 juni jl.) tot hervorming van het GLB heeft de EU, zoals al eerder aangegeven,
voor een belangrijk deel bevrijd uit haar defensieve onderhandelingspositie.
Hoewel dit besluit tot hervorming niet is vertaald in een nieuw WTO-aanbod
van de EU, is voor iedereen duidelijk dat voldoende speelruimte is geschapen
op het terrein van interne steun. Dit biedt tegelijkertijd de mogelijkheid
om de VS hier nadrukkelijk in het defensief te dringen.61. Tot nu toe kon de VS zich achter de EU verschuilen en bleef de aanzienlijke
verhoging van de Amerikaanse steunverlening als gevolg van de «Farm
Bill» buiten schot. Het interne EU-besluit biedt daarnaast ook de mogelijkheid
om weer aandacht te vragen (en te krijgen) voor de offensieve belangen van
de EU.62. Die liggen, behalve op het vlak van concessies van met name de VS
bij interne steun, voor een belangrijk deel op het terrein van de exportsteun.
Daarbij gaat het om strakkere regels voor exportkredieten, voedselhulp en
export via staatshandelsondernemingen of via van overheidswege gesanctioneerde
exportmonopolies. In de woorden van Commissaris Fischler: er kan geen sprake
zijn van eenzijdige ontwapening door de EU. In het verlengde daarvan wenst
de EU ook meer aandacht voor de niet-handels aspecten. In dat verband krijgt
momenteel de discussie over een mogelijke uitbreiding van de bescherming van
geografische indicaties de meeste aandacht (zie ook hieronder).Inzet van Nederland63. Al eerder is aangegeven2 dat voor Nederland
de WTO-ronde een bijdrage moet leveren en tegelijk onze inspanning moet weerspiegelen,
gericht op:– Verduurzaming van de landbouw, zoals tijdens de WSSD overeengekomen;– inachtneming van «non trade concerns»;– opening van landbouwmarkten en verdere integratie van ontwikkelingslanden
in het handelsstelsel;– bevordering van Nederlandse economische belangen, zeker ook in
de landbouwsector;– beperking van subsidies die leiden tot overproductie en marktverstoring;– tegemoetkoming aan de vraag van de consument naar meer keus, ook
in type voeding;– verlaging van kosten van Europees landbouwbeleid voor consument
en belastingbetaler;– armoedebestrijding en ontwikkeling door exportkansen, vooral door afbouw van piektarieven en tariefescalatie1,
en vervanging van gesubsidieerde import door lokale productie en/of niet-gesubsidieerde
import.Hierbij geldt dat onze doelstellingen van economische, ecologische, ethische
en sociale duurzaamheid in het algemeen slecht gediend zullen zijn met belemmering
van markttoegang en marktverstorende subsidieverstrekking. Gerichte en van
productie ontkoppelde steun, open markten, innovatie en goed inspelen op wat
consumenten vragen bieden een beter perspectief.64. Vanuit deze optiek kwam het EU-besluit tot hervorming van het GLB
als een welkome stap voorwaarts. De Nederlandse regering heeft zich er hard
voor ingezet dat het oorspronkelijke ambitieniveau van de voorstellen van
de Europese Commissie daarbij zoveel mogelijk overeind zijn gebleven. Tegelijkertijd
is bekend dat de Nederlandse regering verder wenste te gaan, niet alleen vanwege
het onderhandelingsproces in de WTO, maar ook vanwege interne overwegingen.
Niettemin is positief dat de EU nu een duidelijk hoger ambitieniveau ten aanzien
van de WTO-onderhandelingen op het vlak van interne steun kan aanvaarden.65. Daarbij dient speciale aandacht uit te gaan naar producten van bijzonder
belang voor ontwikkelingslanden , waarvoor een extra verlaging van het steunniveau
wenselijk is. De Nederlandse regering zet daarnaast ook in op verhoging van
het ambitieniveau van de EU op het vlak van markttoegang en exportsteun. Ten
aanzien van het laatste is Nederland voorstander van totale uitfasering voor
2015.66. Dit neemt niet weg dat de opmerkingen van Commissaris Fischler volledig
worden ondersteund. Eenzijdige concessies zijn niet aan de orde. De Nederlandse
regering streeft in dat verband onder meer naar een substantiële reductie
van de «de minimis» regeling voor interne steun, waar vooral de
VS gebruik van maakt. Handhaving van de Amerikaanse Farm Bill in zijn huidige
vorm kan niet aan de orde zijn. Ook het exportinstrumentarium van onze handelspartners
dient aan strakke disciplines te worden gebonden; het mandaat van Doha ziet
op alle vormen van overheidssteun. Het ambitieniveau uit het voorstel van
Harbinson dient overeenkomstig te worden verhoogd. Bovendien steunt Nederland
de EU inzet op het gebied van niet-handelsaspecten, als milieu, voedselveiligheid
en dierenwelzijn, mede via etikettering. Concessies van EU-zijde in de landbouwonderhandelingen
zullen wel moeten leiden tot adequate verankering van deze niet-handels aspecten.
Voor Nederland geldt dat de EU-inzet voor geografische indicaties niet mag
betekenen dat andere niet-handels aspecten, waar Nederland een groot belang
aan hecht, minder bedeeld worden. Hierbij heeft ook het voorkomen van afzwakking
van het voorzorgsprincipe aandacht.67. Op het terrein van markttoegang streeft Nederland naar een substantiële
reductie van tarieven voor producten die voor ontwikkelingslanden van belang
zijn. Allereerst zouden ontwikkelde landen zich moeten verbinden aan volledig
tarief- en quotavrije markttoegang voor producten uit de minst ontwikkelde
landen, zoals het EBA-initiatief van de EU. Verder dient er ook steviger te
worden ingezet op vermindering van tariefescalatie dan nu het geval is in
de voorstellen van Harbinson. Tariefescalatie ontmoedigt de lokale verwerking
van producten in ontwikkelingslanden en dient daarom zoveel mogelijk te worden
beperkt.68. Ten slotte is het voorstel van Harbinson teleurstellend ten aanzien van de extra markttoegang die ontwikkelingslanden op basis hiervan
aan elkaar zullen bieden. De zogenaamde «Zuid-Zuid» handel wordt
nauwelijks bevorderd. Zoals in de eerder aangehaalde LEI-studie bleek is bij
deze «Zuid-Zuid liberalisatie» de grootste winst (60%) te halen,
waarvan Nederland een groot voorstander is. Voor een deel zal het ontwikkelingskarakter
van de Doha-ronde door ontwikkelingslanden zelf gerealiseerd moeten worden.Markttoegang voor niet-agrarische producten69. Op basis van de agenda die in Doha werd vastgesteld had op 31 mei
2003 overeenstemming bereikt moeten worden over de modaliteiten voor verbeterde
markttoegang voor niet-agrarische producten. Deze deadline bleek echter niet
haalbaar. De voorzitter van deze onderhandelingsgroep heeft eind mei wel,
in een eerste concept van een voorstel voor deze modaliteiten, getracht een
brug te slaan tussen de sterk uiteenlopende posities van de lidstaten. Op
basis hiervan nemen alle lidstaten momenteel nadere posities in. Vervolgens
zal de voorzitter voorafgaand aan de Conferentie in Cancún een zo ver
mogelijk uitgewerkt conceptvoorstel voorbereiden. Dat voorstel zal de basis
moeten vormen waarop in Cancún alsnog overeenstemming over de modaliteiten
kan worden bereikt.Onderhandelingsposities in de WTO70. Kern van het huidige compromisvoorstel is een horizontale formule1 voor tariefverlaging, waarmee alle tarieven op alle
producten waar deze onderhandelingsgroep verantwoordelijk voor is (industriegoederen
+ hout + vis), worden verlaagd. Een van de belangrijkste kenmerken van de
formule is progressieve tariefverlaging: per land worden hoge tarieven sterker
verlaagd dan lage tarieven. Hiermee worden onder meer tariefpieken en tariefescalatie
aangepakt. De mate waarin, hangt af van een coëfficiënt (B) in de formule die nog moet worden ingevuld.71. Een ander belangrijk kenmerk van de formule is de tariefreductie die
afhankelijk is van de huidige tariefniveaus van de verschillende WTO-leden.
Hoe hoger het gemiddelde tariefniveau in een land, des te geringer is de liberliseringsverplichting
voor dat land. Aangezien het gemiddelde tariefniveau in ontwikkelingslanden
over het algemeen beduidend hoger is dan in ontwikkelde landen, is daarmee
hun liberaliseringsverplichting navenant geringer. Daarnaast worden ontwikkelingslanden
tegemoet gekomen doordat voor hen langere implementatietermijn zijn opgenomen
in het voorstel. Ook wordt rekening gehouden met de behoeften en belangen
van de nieuwe toetreders2, omdat deze reeds veel
concessies hebben gedaan. De wijze waarop dat kan worden gedaan is echter
nog niet uitgewerkt. Het feit dat de tariefreductie tegelijkertijd afhankelijk
gesteld wordt van het gemiddelde tariefniveau, reduceert echter het effect
van de progressiviteit van de tariefverlaging.72. Naast deze horizontale benadering via een formule bevat het voorstel
tevens de mogelijkheid van aanvullende sectorale afspraken. Daarbij gaat het
om afspraken om voor bepaalde sectoren de tarieven extra te verlagen of zelfs
geheel af te schaffen. Als suggesties worden in dat verband genoemd: elektronica,
visserij, schoeisel, lederwaren, voertuigonderdelen, edele metalen en stenen,
alsmede textiel en kleding. Ook hierbij geldt dat ontwikkelingslanden langer
de tijd krijgen om tarieven te elimineren. 73. In de onderhandelingen bestaat brede overeenstemming over een horizontale
(voor alle producten geldende) benadering in de vorm van een formule. Niettemin
bestaat er wel kritiek op de uitwerking van de formule. Zo wordt er onder
meer op gewezen dat de aparte behandeling van ontwikkelingslanden –
door rekening te houden met het tariefgemiddelde – op onterechte wijze
onderscheid maakt tussen ontwikkelingslanden.
Ontwikkelingslanden die in het verleden al een forse liberaliseringsinspanning
hebben verricht worden in deze opzet juist zwaarder aangeslagen dan landen
die hun tarieven hoog hebben gehouden. In feite vormt deze methode een beloning
voor niet liberaliseren. De eerste genoemde groep verzet zich dan ook tegen
deze methode.74. De EU en andere ontwikkelde landen hebben voorgesteld om het onderscheid
tussen ontwikkelingslanden niet te maken op basis van tariefgemiddelden, maar
op basis van ontwikkelingsniveau. Landen zoals India die door de voorgestelde
methode juist een in comfortabele positie zijn geplaatst, wensen hier uiteraard
aan vast te houden.75. Daarnaast is er een groep met name ontwikkelde landen die van mening
is dat de formule onvoldoende resultaat oplevert. Weliswaar worden tariefpieken,
tariefescalatie en hoge tarieven op deze manier aangepakt, maar volgens onder
meer de EU, Singapore, Korea en Australië in te bescheiden mate. Een
aantal ideeën is gepresenteerd om deze zwakheden van de formule op te
lossen. Er bestaat belangstelling voor een tariefplafond (maximum) voor de
tariefgemiddelden die na liberalisatie mogen resulteren. Daarnaast kan gedacht
worden aan harmonisatie van tariefgemiddelden waardoor ook tariefpieken, tariefescalatie
en hoge tarieven sterker worden gereduceerd.76. Zoals al in § 67 aangestipt, hangt de mate van tariefafbouw
af van de nader te bepalen coëfficiënt in de formule. Een lage coëfficiënt
zorgt voor een grote reductie en vice versa. De ontwikkelde landen wensen
een ambitieuze lage coëfficiënt. Ontwikkelingslanden daarentegen
pleiten voor een hoge coëfficiënt of voor een systeem van twee verschillende
coëfficiënten – een voor ontwikkelingslanden en een voor ontwikkelde
landen. Veel belangstelling tonen vrijwel alle partijen voor een speciale
behandeling van tarieven op voor ontwikkelingslanden belangrijke producten.
Daarnaast dringen diverse ontwikkelingslanden aan op compensatie van het verlies
van preferentiële tarieven1.77. Ook over de sectorale aanpak zijn de meningen verdeeld. De ene groep –
waaronder EU, VS, Nieuw-Zeeland – ziet deze aanpak zoals voorgesteld
als verplicht, integraal onderdeel van de kernmodaliteiten. Binnen deze groep
stellen een aantal landen – waaronder de EU en de VS – dat zonder
sectorale afspraken, een ambitieuze formule ook echt noodzakelijk is. De andere
groep – met name de ontwikkelingslanden en de Minst Ontwikkelde Landen
(MOL's) – aanvaarden sectorale afspraken alleen indien deze afspraken
aanvullend en optioneel zijn.78. Tot slot moet worden vastgesteld dat er nog geen zicht is op afspraken
over modaliteiten voor vermindering dan wel opheffen van de tarifaire en non
tarifaire belemmeringen voor milieugoederen. Dit vormt een apart punt uit
het Doha-mandaat, mede verbonden aan de onderhandelingen op het terrein van
handel en milieu (zie ook § 133). Een recent uitgebracht voorstel
van de VS is het eerste concrete voorstel voor de modaliteiten van de onderhandelingen
over milieugoederen en geeft de aanzet voor de discussie over deze materie.
De meeste andere WTO-leden lijken echter nog te worstelen met
een bruikbare definitie van milieugoederen.Positie EU79. De EU is van mening dat een horizontale aanpak moet worden gevolgd
die in beginsel geen enkele sector uitsluit. Een eenvoudig hanteerbare formule
waarmee alle tarieven kunnen worden gereduceerd is daarbij wenselijk. De formule
zoals deze nu voorligt, is vrij complex doordat er twee variabelen (het gemiddelde
tariefniveau en een algemene coëfficiënt) zijn: een simplificatieslag
is daarom wenselijk.80. Daarnaast moeten tariefpieken, tariefescalatie en hoge tarieven worden
afgebouwd door harmonisatie van tarieven en door een tariefplafond in te stellen
op 15%. Ook hier geldt dat de formule deze doelstelling onvoldoende naderbij
brengt. Zeker zonder een ambitieuzere formule, acht de EU sectorale afspraken
in de vorm van harmonisatie of tariefeliminatie (zero-for-zero1 ) voor afzonderlijke sectoren of producten, noodzakelijk.81. De EU is bereid afspraken voor volledige tariefeliminatie te maken
in de voor ontwikkelingslanden interessante sectoren textiel, kleding en schoeisel.
Geringere reductie van tarieven door ontwikkelingslanden op andere producten
die voor hen van belang zijn, is tevens bespreekbaar. Aanvullend stelt de
EU voor om alle lage tarieven onder de 2% (zgn. hinder of «nuisance»
tarieven) – tarieven met name gehanteerd in ontwikkelde landen –
af te schaffen.Inzet van Nederland82. De Nederlandse regering is van mening dat verdere tariefreductie binnen
deze omvangrijke sector (industrie-, houten visproducten) een belangrijke
impuls kan geven aan de wereldhandel. Daartoe dient een formule te worden
gehanteerd, die hoge tarieven relatief meer verlaagt dan reeds lage. Tariefpieken
en tariefescalatie, die vooral ook de export van ontwikkelingslanden belemmeren,
dienen daardoor te worden bestreden. Lage tarieven zonder economische waarde,
maar die wel hinder opleveren voor de handel, moeten worden afgeschaft. Daarnaast
dient rechtenvrije toegang voor de export van minst ontwikkelde landen te
worden gerealiseerd, in eerste instantie naar markten van ontwikkelde landen.83. Verder dient extra tariefreductie in sectoren voor ontwikkelingslanden
van belang, waaronder textiel, kleding en schoeisel, te worden bevorderd en
afschaffing van tarieven in bepaalde sectoren mogelijk te worden gemaakt.
Liberalisering, die ontwikkelingslanden al onafhankelijk van onderhandelingen
hebben gerealiseerd, dient te worden gehonoreerd. Dat neemt niet weg dat ook
ontwikkelingslanden een bijdrage dienen te leveren aan verlaging van tarifaire
bescherming. Net als bij landbouw geldt hier dat ontwikkelingslanden een belangrijk
deel van de opbrengsten van liberalisering alleen kunnen realiseren in dien
zij ook hun eigen tarieven verlagen en de onderlinge handel weten te stimuleren.
Daarbij blijft voor de Nederlandse regering overeind staan dat van ontwikkelingslanden
geen volledige reciprociteit zal worden verlangd en hen extra flexibiliteit
kan worden geboden.84. Op basis van de bovenstaande uitgangspunten ondersteunt de Nederlandse
regering de lijn die de Commissie volgt. Ook de Nederlandse regering
wenst een ambitieuze horizontale formuleaanpak, die geen enkele sector uitsluit.
Een ambitieuze aanpak zorgt voor verminderde tariefescalatie. Het instellen
van een tariefplafond resulteert in eliminatie van tariefpieken en hoge tarieven.
Dit plafond zou 15% moeten zijn. Afschaffing van de lage tarieven (< 2%)
is voor Nederland ook belangrijk.85. Tot slot bepleit de Nederlandse regering de inzet op een gedifferentieerde
benadering voor ontwikkelingslanden op basis van hun economische ontwikkeling
en niet op basis van het bestaande gemiddelde niveau van tarieven zoals in
het huidige voorstel voor de tariefformule.Speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden86. Al tijdens de Ministeriële Conferentie van Seattle (1999) hebben
ontwikkelingslanden de wens met nadruk naar voren gebracht om bestaande WTO-regels
méér ontwikkelingsvriendelijk te maken, vóórdat er over nieuwe WTO-regels onderhandeld wordt.
In die zin wordt het onderwerp speciale en gedifferentieerde behandeling door
ontwikkelingslanden als een speerpunt van de Doha ontwikkelingsronde gezien;
een punt waarvan onderhandelingen op andere gebieden afhangen.87. Nadat in eerdere discussie met ontwikkelingslanden een aantal van
hun punten werd opgelost resteren momenteel nog 84 zogenaamde akkoordspecifieke
voorstellen. Eind vorig jaar werd in de WTO een pakket van ongeveer twintig
van die voorstellen naar voren geschoven. Deze voorstellen werden over het
algemeen gezien als voorstellen waarover overeenstemming redelijk eenvoudig
te bereiken zou zijn. Helaas is gebleken dat dit toch niet zo was. Diverse
ontwikkelingslanden weigeren de voorstellen op te splitsen en over slechts
een deel daarvan besluiten te nemen.88. Begin april van dit jaar heeft de voorzitter van de Algemene Raad
van de WTO een nieuwe poging gewaagd om de onderhandelingen vlot te trekken.
Hij heeft de vierentachtig akkoord specifieke voorstellen opnieuw ingedeeld
en wel in de volgende categorieën:1) Voorstellen waarover, gezien de discussie en onderhandelingen tot nu
toe, een grote mate van overeenstemming is (38 voorstellen);2) Voorstellen met betrekking tot onderwerpen die besproken worden in
de verschillende WTO-onderhandelingsgroepen (op het gebied van bijvoorbeeld
landbouw, diensten en geschillenbeslechting – eveneens 38 voorstellen);3) Voorstellen waarover nog erg uiteenlopende ideeën bestaan (12
voorstellen).Deze benadering werd dit keer niet geblokkeerd door ontwikkelingslanden,
waarna intensieve onderhandelingen van start zijn gegaan. Voor wat betreft
groepen 1 en 2 zijn de onderhandelingen tot nu toe redelijk succesvol te noemen.
De verwachting is dat voor of tijdens Cancún een pakket gepresenteerd
kan worden van voorstellen waar echte overeenstemming over is bereikt.De positie en inzet van Nederland89. Handelsliberalisering kan niet voor elk land op een zelfde manier
worden bereikt. Er zijn duidelijke verschillen tussen de implementatiecapaciteit
en het ontwikkelingsniveau van ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden.
Vandaar dat Nederland voorstander is van het verlenen van speciale
en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden bij de implementatie
van de WTO-akkoorden.90. Momenteel omvat de speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden
een stelsel van regels in praktisch alle WTO-akkoorden, bestaande uit (al
dan niet tijdelijke) uitzonderingen op bestaande WTO-regels. Deze uitzonderingen
zijn specifiek bedoeld voor ontwikkelingslanden (in het bijzonder voor de
zogenoemde MOLs, Minst Ontwikkelde Landen), om hen te helpen met het succesvol
uitvoeren van de regels in die akkoorden.91. Het einddoel van speciale en gedifferentieerde behandeling is dus
de volledige integratie van ontwikkelingslanden in het wereldhandelssysteem,
in lijn met de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling. Let wel: speciale
en gedifferentieerde behandelingbepalingen blijven – ook en juist vanuit
het perspectief van ontwikkeling – uitzondering op de hoofdregels van
de WTO.92. Er zijn natuurlijk ook grote verschillen tussen ontwikkelingslanden
onderling. Het probleem is echter dat in de WTO landen zelf bepalen of ze
als ontwikkelingsland worden aangemerkt. Daarom zitten landen als Hongkong,
Israel en Singapore in dezelfde groep als Kenia, Bolivia en de MOLs. Hiervan
worden met name de «MOLs plus» de dupe omdat ontwikkelde landen
minder of geen concessies willen doen aan de eerste groep ontwikkelingslanden,
die qua inkomen al geen ontwikkelingsland meer zijn. Om dezelfde reden is
ook meer onderscheid noodzakelijk tussen gevorderde ontwikkelingslanden zoals
Brazilie en Zuid-Afrika en lage-inkomenslanden. De groep landen met inkomen
net boven de MOLs valt tussen wal en schip. Aan de MOLs worden juist wel vaak
aparte concessies gedaan.93. Tegen de achtergrond van de vorenstaande overwegingen is de Nederlandse
inzet er daarom op gericht om tijdens de Ministeriële Conferentie overeenstemming
te bereiken over een duidelijk en ambitieus pakket aan bepalingen van speciale
en gedifferentieerde behandeling. Deze moeten het voor ontwikkelingslanden
in de praktijk mogelijk maken om de verschillende WTO akkoorden te implementeren.
Het ligt voor de hand dat overeenstemming over met name de voorstellen uit
groep 1 bereikt zal worden; een streven dat Nederland volledig ondersteunt.
Daarnaast streeft Nederland naar overeenstemming over voorstellen uit groep
2 die een succesvolle implementatie door ontwikkelingslanden van m.n. het
landbouwakkoord, het dienstenakkoord, het TRIPS-akkoord en geschillenbeslechting
mogelijk maken.94. Op de lange termijn zal deze visie verder uitgewerkt dienen te worden,
waarbij het uitgangspunt is dat bepalingen over speciale en gedifferentieerde
behandeling uitzonderingen op de hoofdregels blijven. Voor toepassing van
speciale en gedifferentieerde behandeling ligt een duidelijk (de)graduatiesysteem
in de rede, op basis van verschillende categorieën van ontwikkelingslanden
(differentiatie). Gedacht kan worden aan in ieder geval de categorie «Minst
Ontwikkelde Landen plus», bijvoorbeeld op basis van een op een inkomenscriterium
gebaseerde systematiek. Een dergelijke systematiek wordt nu al toegepast in
het WTO-Subsidieverdrag.95. Voor een goede toespitsing van SDT-maatregelen per WTO-akkoord zou
gebruik gemaakt kunnen worden van duurzaamheids impact analyses (Sustainability
Impact Assessment) en van analyses van de implementatiekosten
van een WTO-akkoord tegenover de baten die dit oplevert.Implementatiekwesties96. Implementatiekwesties zijn voortgekomen uit de wens van ontwikkelingslanden
om de in hun ogen ongebalanceerde aspecten van de WTO akkoorden weg te werken,
die hen belemmeren de vruchten te plukken van het multilaterale handelssysteem.
In het algemeen kan gesteld worden dat implementatieproblemen van ontwikkelingslanden
langzamerhand worden opgelost. Duidelijke vooruitgang is te zien op diverse
onderwerpen. De probleemgebieden zijn echter nog te vinden met betrekking
tot de Handelsgerelateerde Investeringsmaatregelen (TRIMS) en het Douanewaarde-akkoord.De inzet van Nederland97. Het technische karakter van veel van de voorstellen bemoeilijkt enigszins
de onderhandelingen over implementatiekwesties. Net als bij speciale en gedifferentieerde
behandeling, wordt ook hier echter de nodige vooruitgang geboekt. Vraag blijft
of er tijdens Cancún, net als bij speciale en gedifferentieerde behandeling,
een pakket kan worden gepresenteerd van voorstellen waar de WTO Lidstaten
het over eens zijn. Dit laat echter onverlet dat het voor de hand ligt dat
enkele onderwerpen vanuit de onderhandelingsgroep in de gewone WTO groepen
verder zullen worden besproken.98. Juist het technische karakter noodzaakt volgens de Nederlandse regering
een nauwgezette bespreking van deze onderwerpen. Ook hier staat het grotere
belang van een succesvolle implementatie van de betreffende WTO akkoorden
duidelijk voorop. Juist voor wat betreft onderwerpen als de vergroting van
markttoegang voor textiel en kleding, aanscherping van de regels voor antidumping
en versoepeling van de regels van het subsidieverdrag met het oog op het bereiken
van ontwikkelingsdoelen, is Nederland een actief pleitbezorger voor het bereiken
van overeenstemming. Zoals ook al gezegd is in het kader van speciale en gedifferentieerde
behandeling, geldt dat het oplossen van deze en andere implementatiekwesties
de mogelijkheden van ontwikkelingslanden onder de verschillende WTO akkoorden
ten goede komt en hiermee de WTO Lidstaten in het algemeen.99. Voor wat betreft textiel is Nederland voorstander van een versnelde
uitfasering van het Multi Vezel Akkoord. Nu de deadline van 2005 nadert, valt
hier steeds minder te behalen. Nederland wil daarom inzetten op het andere
deel van het implementatievoorstel, te weten: een akkoord over terughoudendheid
bij het gebruiken van antidumping- en vrijwaringsmaatregelen tegen ontwikkelingslanden
na de vrijmaking van de textielhandel.Technische Assistentie100. Nauw verbonden met de discussies over implementatie en speciale en
gedifferentieerde behandeling is het bieden van technische assistentie en
ondersteuning bij capaciteitsopbouw aan ontwikkelingslanden. Nederland hecht –
het is in de inleiding al opgemerkt – grote waarde aan technische assistentie
en capaciteitsopbouw. De handelsgerelateerde variant wordt uitgevoerd door
verschillende internationale organisaties. De WTO is daar één
van. Nederland levert onder andere een bijdrage aan het Doha Development Agenda
Global Trust Fund dat het overkoepelende fonds is voor technische
assistentie in WTO-verband en dat zorgdraagt voor financiering van diverse
projecten, seminars en workshops op alle WTO-deelgebieden. Financiering van
dit fonds is des te belangrijker, omdat het een essentiële link legt
tussen succesvolle technische assistentie en het slagen van de Doha Ronde.101. Daarnaast is Nederland één van de medeoprichters van
de WTO-Rechtswinkel (ACWL), die advies geeft aan ontwikkelingslanden over
WTO-recht en op deze manier als een soort internationaal rechtsbijstandbureau
dient voor minder kapitaalkrachtige landen. Nederland wil echter niet alleen
bijdragen aan goede technische assistentie, maar stelt daaraan een aantal
voorwaarden om uitvoering hiervan goed te laten verlopen:– De aanpak moet zijn gebaseerd op de behoeften van ontwikkelingslanden
zèlf,– Die aanpak moet voldoende transparant zijn,– De geplande activiteiten worden ingebed in het lange termijnbeleid
van het ontvangende land,– Uitbesteding aan (andere) internationale organisaties die op onderdelen
bij de uitvoering een comparatief voordeel hebben, zoals UNCTAD en ITC, moet
op een praktische en kostenefficiënte manier ter hand worden genomen.– Duidelijker en minder vrijblijvende afspraken over handelsgerelateerde
technische assistentie (TRTA) ter uitvoering van WTO-akkoorden.102. De WTO beheert het Global Trust Fund, maar dient samen te werken
met andere organisaties en heeft hierbij wat Nederland betreft, als «lead
agency» de taak de coherentie tussen de verschillende programma's te
verzekeren.103. Een andere belangrijke rol is weggelegd voor het «Integrated
Framework» (samenwerkingsverband IMF, WTO, UNCTAD, Wereldbank, UNDP,
ITC), dat een landenspecifieke methode voor staat, waarmee handel in het ontwikkelingsbeleid
van de Minst Ontwikkelde Landen wordt geïntegreerd. Hiertoe wordt een
uitvoerige studie van het betreffende land opgesteld waarmee de belangrijkste
struikelblokken voor integratie in het multilateraal handelssysteem worden
geïdentificeerd.104. De uiteindelijke bevindingen worden neergelegd in een actieplan,
dat aan de diverse «stakeholders» in het land in een workshopvorm
wordt gepresenteerd. Hierbij zijn ministeries, andere overheidsorganen, het
bedrijfsleven en donoren betrokken. Dit actieplan biedt een basis voor prioriteitstelling
en integratie van activiteitenprogramma's van bilaterale donoren. Nederland
blijft het Integrated Framework steunen, als één van de meest
omvattende en kansrijke technische assistentie programma's van handelsontwikkeling
en handelsassistentie.Singapore onderwerpen105. Op grond van de afspraken in Doha dienen tijdens MC5 de modaliteiten
voor de onderhandelingen over de «Singapore onderwerpen» (investeringen,
mededinging, transparantie bij overheidsaanbestedingen en handelsfacilitatie)
te worden vastgesteld. Daarmee kan dan de huidige studiefase worden afgerond
en kunnen de onderhandelingen over deze onderwerpen beginnen. In Doha werd
ook duidelijk gemaakt dat consensus over modaliteiten nodig is alvorens
de onderhandelingen te kunnen starten. Het is goed om aan te geven dat het
dus nog slechts om een start van de onderhandelingen gaat en niet om het al
vastleggen van delen van de einduitkomst van die onderhandelingen. De omvang
van verplichtingen die de diverse WTO-leden op deze terreinen aangaan, staat
bij de start van de onderhandelingen nog geheel open.Onderhandelingsproces in de WTO106. Zoals gezegd bevinden de Singapore-onderwerpen zich formeel in een
studiefase. Dat neemt niet weg, dat in de laatste maanden wel degelijk sprake
is van onderhandelingen. Die richten zich op de vraag óf na MC5 de
onderhandelingen over deze onderwerpen moeten starten en zo ja, hoe die modaliteiten
er uit moeten zien.107. De EU en diverse andere ontwikkelde landen (Zuid-Korea, Japan, Noorwegen,
Zwitserland) zijn van mening dat de vraag óf de onderhandelingen moeten
starten in feite al gepasseerd is met de beslissing in Doha om na MC5 te onderhandelen
over deze onderwerpen, op basis van modaliteiten die tijdens MC5 met consensus
moeten worden vastgesteld. De VS heeft sympathie voor deze opstelling vanuit
erkenning van het belang van deze onderwerpen, maar wil duidelijk niet gezien
worden als expliciet vragende partij. De vraag hoe die modaliteiten eruit
moeten zien ligt uiteraard nog wel voor. Voor Nederland betekent dit dat de
modaliteiten voldoende helder moeten zijn vastgelegd om uiteindelijk over
deze te gaan onderhandelen.108. Aan de andere kant zijn er met name ontwikkelingslanden zoals India
en Maleisië die niet overtuigd zijn van het belang om daadwerkelijk onderhandelingen
te starten, nog los van de vraag hoe eventuele modaliteiten daarvoor eruit
zouden kunnen zien. Hun verzet lijkt zich hoofdzakelijk op het onderwerp investeringen
te richten. Verder is er een grote groep van minst ontwikkelde landen die
bezorgd zijn over de uitbreiding van de Doha-ronde met deze onderwerpen, vanwege
hun beperkte onderhandelingscapaciteit en hun beperkte vermogen om nieuwe
verplichtingen aan te gaan.Positie EU109. Waar het gaat om de modaliteiten heeft de EU naar voren gebracht
dat deze voor een deel uit procedurele afspraken dienen te bestaan. Daarnaast
wil de EU in de modaliteiten vastleggen dat de uiteindelijke akkoorden bij
alle vier de onderwerpen duidelijke en toereikende bepalingen dienen te bevatten
voor speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden. Tevens
moeten er binnen het raamwerk van die akkoorden afspraken worden gemaakt over
technische assistentie en capaciteitsopbouw. Tot slot is de inzet van de EU
erop gericht om in de modaliteiten ook al de reikwijdte van die akkoorden
aan te geven. In de verklaring van Doha zijn hiervoor al in belangrijke mate
de parameters aangegeven.110. De EU heeft daarmee het duidelijkst van alle partijen binnen de WTO
aangegeven welke modaliteiten haar voor ogen staan. Andere partijen zijn hierover
duidelijk minder uitgesproken. Voor de eerder genoemde ontwikkelingslanden
speelt daarbij ongetwijfeld het tactische belang een rol om nog niet te ver
mee te gaan in de discussie over de inhoud van de modaliteiten zolang men
de mogelijkheid nog wil open houden om de onderhandelingen als zodanig te
blokkeren. De inzet van Nederland111. De Nederlandse regering ondersteunt de inzet van de EU volledig.
Alle Singapore-onderwerpen zijn van belang zowel voor ontwikkelde als voor
ontwikkelingslanden. Daarbij zou uiteraard nog onderscheid kunnen worden gemaakt
tussen het belang van de vier onderwerpen als zodanig. Dat onderscheid is
hier echter nog niet relevant, waar het slechts gaat om het vaststellen van
de modaliteiten. Het verschil in belang tussen de verschillende onderwerpen
kan tijdens de onderhandelingen onder meer tot uitdrukking worden gebracht
in het niveau van rechten en verplichtingen in de verschillende akkoorden.112. Met het onderstrepen van het belang van de vier onderhavige onderwerpen,
gaat de Nederlandse regering echter niet voorbij aan de bezwaren en aarzelingen
die er daaromtrent door met name ontwikkelingslanden en ook vanuit diverse
maatschappelijk groeperingen in Europa zelf zijn geuit.113. Ten eerste de aarzelingen van de minst ontwikkelde landen in verband
met hun geringe onderhandelings- en implementatiecapaciteit. Dit is een probleem
dat Nederland onderkent en zowel in de onderhandelingen als daarna op adequate
wijze moet worden geadresseerd. Dit betekent deze landen via technische assistentie
en capaciteitopbouw moeten worden ondersteund, zowel tijdens de onderhandelingen
als tijdens de implementatiefase van nieuwe akkoorden. Daarnaast dient in
de inhoud van de diverse akkoorden rekening te worden gehouden met de geringe
implementatiecapaciteit in de minst ontwikkelde landen. Dit betekent dat voor
hen in vergelijking tot ontwikkelde en ook de andere ontwikkelingslanden de
lichtste verplichtingen moeten gelden.114. De verschillende inhoudelijke bezwaren richten zich hoofdzakelijk
op de voorgenomen onderhandelingen over investeringen. Daarover kan allereerst
worden opgemerkt dat het belang van investeringen in diverse internationale
fora en tot op het hoogste niveau door alle partijen is bevestigd. Dit is
onder andere gebeurd tijdens de «Financing for Development» Conferentie
in Monterrey (maart 2002) en tijdens de «World Summit on Sustainable
Development» in Johannesburg (WSSD, september 2002). In lijn met de
uitkomsten van deze conferenties en de eerder Nederlandse stellingname blijft
de regering van mening dat de regels van een investeringsakkoord gebaseerd
dienen te zijn op non-discriminatie en transparantie. Tegelijkertijd dienen
deze regels de mogelijkheden van de overheid in de gastlanden om op te treden
met het oog op gerechtvaardige beleidsdoelstellingen, onverlet laten en moeten
vergezeld gaan van waarborgen voor duurzame ontwikkeling. Uiteraard is duidelijk
dat een investeringsakkoord in de WTO geen directe invloed kan uitoefenen
op de beslissing van investeerders om in verschillende landen te investeren,
maar een raamwerk waarin transparantie en non-discriminatie de kernelementen
zijn kan daar wel een belangrijke positieve bijdrage aan leveren. Natuurlijk
hebben internationaal opererende bedrijven ook de verantwoordelijkheid om
maatschappelijk verantwoord te ondernemen. De Nederlandse regering spreekt
het bedrijfsleven daar ook op aan. De OESO-richtsnoeren voor multinationale
ondernemingen vormen daarvoor een goed kader, juist wanneer in andere landen
nationale regelgeving op sociaal of milieuterrein minimaal of afwezig is,
of wanneer deze onvoldoende geïmplementeerd wordt.115. Een van de bezwaren die daar tegenover staat, luidt dat een investeringsakkoord met name multinationals ten goede zou komen en
ten koste zou gaan van de belangen van de landen waarin wordt geïnvesteerd.
Die bewering moet echter van de hand worden gewezen gelet op de voornaamste
elementen en kenmerken van zo'n akkoord. Zowel transparantie als non-discriminatie
zullen over het algemeen de belangen van een land niet schaden. Eerder geldt
het omgekeerde, dat de toename van concurrentie als gevolg van transparantie
en non-discriminatie de economie van een land ten goede komt. Ook het handhaven
van de beleidsautonomie van een land om op te treden met het oog op gerechtvaardigde
beleidsdoelen en het vergezeld laten gaan van een investeringsakkoord met
waarborgen van duurzame ontwikkeling, vormen garanties dat niet tegen de belangen
van gastlanden zal worden ingegaan.116. Uiteraard kunnen er redenen zijn waarom een overheid voor een bepaalde
sector toch de grenzen voor buitenlandse investeerders zou willen sluiten
of hen anderszins zou willen achterstellen. Zo'n reden kan gelegen zijn in
het feit dat een bepaalde sector te kwetsbaar is voor buitenlandse concurrentie.
Om die reden voorzien de voorstellen van de EU, volledig gesteund door Nederland,
in de mogelijkheid om specifieke sectoren aan te wijzen voor liberalisering.
Landen dienen daarbij aan te geven, welke sectoren ze wél aan de genoemde
disciplines willen blootstellen. Het gaat dus om een zogenaamde «bottom
up» benadering in tegenstelling tot een «top-down» benadering,
waarbij het principe zou zijn dat de gehele economie aan de betreffende disciplines
worden blootgesteld en een land moet aangeven welke sectoren het daarvan wil
uitzonderen.117. Verder staat de EU ook een beperkte reikwijdte van een eventueel
akkoord voor. Dit betekent dat niet alle vormen van investeringen onder een
dergelijk akkoord zullen vallen. De korte termijn portfolio investeringen
(o.a. beleggingen), die bijvoorbeeld in het kader van de Azië-crisis
een destabliserende werking hadden, zullen wat de EU betreft van zo'n akkoord
worden uitgezonderd.118. Tot slot geldt voor de Nederlandse regering als belangrijke overweging
in haar steun voor een investeringsakkoord het gegeven dat de vrijheid van
landen om economische activiteiten te reguleren volledig onaangetast blijft.
Meer concreet gaat het er daarbij om dat landen de vrijheid behouden om regels
te stellen en op het door hen gewenste niveau op terreinen zoals milieu, gezondheid,
veiligheid en dergelijke1.Geografische indicaties119. Het hoofdonderwerp van deze onderhandelingen vormt het vaststellen
van een multilateraal register voor notificatie en bescherming van geografische
indicaties voor wijn en sterke drank. In het Doha-mandaat werd afgesproken
dat deze onderhandelingen tijdens MC5 zouden worden afgerond. De regels omtrent
het multilateraal register zouden deel uit moeten gaan maken van het TRIPs-akkoord,
waarin de onderhandelingen hierover al werden voorzien.Onderhandelingsproces in de WTO120. De WTO-leden zijn bij deze onderhandelingen grofweg verdeeld in twee
kampen. Het ene kamp, geleid door de EU, wordt wel aangeduid als de «oude
wereld», waarin veel geografische benamingen hun oorsprong vinden. Naast
de EU, bestaat dit kamp hoofdzakelijk uit andere Europese landen. Deze landen
zetten in op een juridisch bindend register. Dat betekent dat
de WTO-leden de bescherming voor alle betreffende namen (meer dan 6000) in
hun eigen wetgeving moeten regelen.121. Aan de nader kant staan de zogenaamde «nieuwe wereld»
landen, zoals de VS, Australië en diverse Zuid-Amerikaanse landen. Zij
willen wel meewerken aan de opzet van een multilateraal register, maar dan
alleen als het een vrijwillig karakter krijgt. Het belangrijkste verschil
is dat landen daarbij zelf kunnen kiezen welke namen uit het register men
bescherming wil bieden binnen het eigen rechtssysteem. Op die manier kunnen
producten uit die landen geografische benamingen die voortkomen uit de oude
wereld blijven gebruiken.122. Van invloed op deze onderhandelingen over het multilateraal register
is de wens van de EU om de bescherming voor geografische indicaties van wijn
en sterke drank uit te breiden naar andere producten. Aan de ene kant verhoogt
dat het verzet van de zogenaamde «nieuwe wereld» landen, aan de
andere kant verbreedt het de coalitie van de «oude wereld», aangezien
daarmee ook belangen van Aziatische landen zoals India (b.v. Basmati) mee
gediend zijn. De uitbreiding van bescherming GI's naar andere producten, heeft
dan ook steun van een aantal ontwikkelingslanden.123. Bij die aanvullende wens van de EU ligt ook een verband met de landbouwonderhandelingen,
omdat met name voor de zuidelijke EU-lidstaten de bescherming van geografische
indicaties een substantieel offensief belang vertegenwoordigt. Dit kan tegenwicht
bieden aan de concessies die de EU in de landbouwonderhandelingen zal moeten
doen. Complicerende factor voor de EU is wel dat diverse WTO-leden bestrijden
dat er een onderhandelingsmandaat bestaat voor de uitbreiding van de bescherming
voor geografische indicaties. Die tegenstelling is er overigens niet bij de
onderhandelingen over het register, waar een duidelijk expliciet mandaat voor
bestaat.124. Nederland heeft weliswaar geen directe belangen bij het multilateraal
register voor wijn en sterke drank, maar verzet zich niet tegen de inzet van
de EU op dit terrein. Ook de inzet op een uitbreiding van de bescherming van
geografische indicaties wordt door Nederland aanvaard, mits van beperkte omvang.Diensten125. Over de dienstenonderhandelingen heeft in het afgelopen jaar meermalen
overleg met de Tweede Kamer plaatsgevonden. Dit correspondeert met het gewicht
dat zowel vanuit de Tweede Kamer als vanuit de Nederlandse regering aan deze
onderhandelingen wordt gehecht. Desondanks nemen de onderhandelingen hierover
in deze instructie geen prominente plaats in en wel omdat er in Cancún
geen concrete inhoudelijke besluiten zullen voorliggen. Dit mag dus geenszins
worden opgevat als zou de Nederlandse regering slechts een gering gewicht
aan deze onderhandelingen toekennen.126. In het onderhandelingsmandaat dat in Doha werd overeengekomen zijn
slechts de data vastgelegd voor de eerste verzoeken en aanbiedingen voor de
verdere liberalisering van dienstenmarkten. Op basis van die verzoeken en
aanbiedingen is het onderhandelingsproces gaande. In Cancún zullen
wel afspraken moeten worden gemaakt over de verdere planning van de onderhandelingen. Onderhandelingsproces in de WTO127. Het GATS (General Agreement on Trade in Service) verdrag voorziet
in opeenvolgende onderhandelingsrondes ter verdere liberalisering van de internationale
dienstensector. Tijdens de conferentie in Doha werden deze onderhandelingen
opgenomen in de bredere agenda van de DDA. In lijn met de afspraken die in
Doha zijn gemaakt hebben veel WTO-lidstaten in juni 2002 hun verzoeken tot
het vrijmaken van dienstenmarkten, gericht aan andere WTO-partners, ingediend.128. Vanaf 31 maart jl. hebben zo'n 30 WTO-lidstaten op basis van
de tot hen gerichte verzoeken dienstenaanbiedingen ingediend. De EU heeft
dit op 29 april jl. gedaan. Het zijn met name ontwikkelde landen, waaronder
de vier economische grootmachten (de EG, de VS, Japan en Canada) die een dienstenaanbod
hebben gedaan.Positie EU en Nederlandse inzet129. De EU heeft zijn teleurstelling uitgesproken over het weinig ambitieuze
gehalte van een aantal van de aanbiedingen. Met name de VS zet in zijn eerste
aanbod eerder stappen terug dan vooruit. Een extra punt van zorg is de opstelling
van de meeste ontwikkelingslanden, die de afgelopen periode regelmatig duidelijk
hebben gemaakt dat de GATS-onderhandelingen geen prioriteit genieten, en daarbij
(impliciet) een koppeling maken met de door hen verlangde voortgang in de
WTO-landbouwonderhandelingen. Hopelijk zal de beoogde versnelling in de landbouwonderhandelingen
en de vaststelling van ambitieuze modaliteiten in Cancún, ook een nieuwe
impuls kunnen geven aan de dienstenonderhandelingen.130. Naast deze meer tactische terughoudendheid van ontwikkelingslanden
kampt een aantal van hen ook met capaciteitsproblemen. Ook dit vormt een reden
waarom tot op heden nog maar weinig aanbiedingen uit ontwikkelingslanden zijn
ontvangen. De EU, daarbij volledig gesteund door Nederland, tracht hieraan
tegemoet te komen via het bieden van gerichte technische assistentie (onder
meer via het WTO-secretariaat) aan ontwikkelingslanden.131. Ten aanzien van de verdere planning van de dienstenonderhandelingen
stellen de EU en Nederland zich neutraal op. Eén van de aandachtspunten
bij die planning is het bepalen van een datum waarvoor landen die dit nog
niet hebben gedaan hun eerste aanbod alsnog kunnen indienen. Tevens geldt
als aandachtspunt dat in de planning zoveel mogelijk wordt getracht de dienstenonderhandelingen
gelijke tred te laten houden met de overige onderhandelingen.Handel en milieu132. In Doha is afgesproken dat er onderhandelingen op het terrein van
handel en milieu zullen plaatsvinden. Daarnaast is er ook een werkprogramma
afgesproken. Die laatste categorie heeft dus niet het karakter van onderhandelingen
en valt ook niet binnen de «single undertaking». In Doha is wel
afgesproken dat tijdens MC5 kan worden bezien in hoeverre het wenselijk is
om elementen uit het reguliere werkprogramma over te hevelen naar de onderhandelingen.
Het Doha-mandaat voorziet verder niet in concrete besluiten op het terrein
van handel en milieu tijdens de conferentie in Cancún. Onderhandelingsproces in de WTO133. In het onderhandelingsproces is tot nu toe slechts weinig voortgang
geboekt. De hoge mate van weerstand tegen dit onderwerp, voorafgaand aan Doha
al waarneembaar, is hier grotendeels debet aan. De EU was en is de voornaamste
trekker van deze onderhandelingen. Tot op heden is het niet gelukt om de coalitie
voor dit onderwerp uit te breiden. Voor een deel heeft dit ook te maken met
de trage voortgang die er op andere terreinen werd geboekt. Het is uiteraard
lastig aan ontwikkelingslanden uit te leggen dat zij voort moeten maken met
een thema als handel en milieu, terwijl het niet lukt om een beslissing te
nemen over een aanpassing in het TRIP's-akkoord die de toegang tot goedkope
medicijnen moet bevorderen.134. Niettemin hoopt de EU om in Cancún een besluit te nemen over
de toelating van secretariaten van Multilaterale Milieu Overeenkomsten (MEA's1 ) als waarnemer bij de onderhandelingen. Deze inzet
is gerelateerd aan het onderhandelingsmandaat waar gesproken wordt over het
vaststellen van criteria voor waarnemerschappen. Over die criteria is nog
geen overeenstemming in zicht en vooruitlopend daarop wil de EU al wel vast
een aantal concrete waarnemerschappen regelen.135. Het is nog onzeker of dat besluit ook inderdaad in Cancún
kan worden genomen. Diverse ontwikkelingslanden zien de MEA-secretariaten
niet als neutrale partij en wensen deze daarom niet als waarnemer toe te laten.
Daarnaast speelt een politieke kwestie omtrent de toelating van andersoortige
waarnemers in de WTO, zoals bijvoorbeeld de Arabische Liga. Egypte stelt dat,
zolang die kwestie niet is geregeld, andere waarnemers ook niet zullen worden
toegelaten.136. Het waarnemerschap van een aantal MEA-secretariaten is te meer van
belang aangezien ook onderhandeld wordt over de relatie tussen WTO-regels
en specifieke handelsverplichtingen in MEA's. De aanwezigheid van de betrokken
MEA-secretariaten is relevant in verband met hun kennis van de werking van
en de logica achter MEA's. In Cancún worden over dit laatste onderwerp
overigens geen besluiten verwacht.Positie van de EU137. Naast de inzet op waarnemerschappen voor MEA-secretariaten, wil de
EU in Cancún ook een concreet werkprogramma afspreken voor de bespreking
van vrijwillige milieuetikettering. De voorgesteld expertbijeenkomsten over
vrijwillige milieuetikettering hebben tot doel na te gaan hoe handel in miilieuvriendelijke
goederen gestimuleerd kan worden, in het bijzonder ook voor producten uit
ontwikkelingslanden. Dit kan aan de gebruikers van milieuetikettering meer
zekerheid bieden over het gebruik van deze labels, en tegelijkertijd ervoor
zorgen dat er geen onnodige handelsbelemmeringen worden opgeworpen, maar juist
de markttoegang voor milieuvriendelijke producten wordt vergroot. Dit kan
een bijdrage leveren aan de verduurzaming van productie- en consumptiepatronen.138. Ten aanzien van de handel in milieugoederen en milieudiensten wil
de EU een actieve rol spelen. Dit is echter nog niet vertaald in een concrete
lijst van milieugoederen, -diensten, waarvoor de tarieven extra zouden kunnen
worden verlaagd. Dit thema speelt ook in het kader van de onderhandelingen
over niet-agrarische markttoegang (zie § 75) en zoals
daar al werd opgemerkt zit de moeilijkheid met name in het vinden van objectieve
criteria voor het bepalen wat een milieugoed, -dienst is. Hierbij ligt deels
een relatie met de besprekingen over milieuetikettering.139. Naast het voorgaande punt ligt er ook nog een ander dwarsverband
binnen de onderhandelingen. Zowel in het onderhandelingsmandaat bij handel
en milieu als bij de onderhandelingen over subsidiedisciplines (zie hieronder)
wordt gesproken over een verbetering van de disciplines voor visserijsubsidies.
Dit is niet zonder betekenis vanuit milieuoogpunt omdat aanscherping van de
subsidiedisciplines overcapaciteit en daarmee overbevissing kan worden tegengegaan.
De EU speelt ook bij dit thema een actieve rol en heeft onder meer voorstellen
gedaan om capaciteitvergrotende visserijsubsidies geheel te verbieden.Inzet van Nederland140. De resultaten tot nu toe op dit terrein zijn teleurstellend, ook
indien in ogenschouw wordt genomen dat de start van onderhandelingen op dit
terrein in Doha eigenlijk buiten de verwachtingen viel. Tegen die achtergrond
is het dan ook zaak dat de EU, als voornaamste voorvechter van dit onderwerp,
haar ambitieniveau hoog houdt en niet te snel compromissen sluit .Bij al deze
aspecten is de inzet gericht op verduidelijking van de relevante WTO-regels
teneinde zeker te stellen dat de huidige WTO-regels effectief milieubeleid
niet in de weg staan. Herziening van de regels is daarbij niet aan de orde.141. Dit betekent dat de EU in ieder geval moet vast houden aan het pleidooi
voor de toelating van MEA-secretariaten als waarnemer bij de onderhandelingen
en aan de inzet op een discussie over milieuetikettering, waarbij het handelsbelang
van ontwikkelingslanden expliciet wordt betrokken. Dit zijn mogelijk de enige
twee concrete resultaten die de EU in Cancún kan boeken. Nederland
is van mening dat voorkomen moet worden dat deze bespreking leidt tot een
verenging van de bestaande mogelijkheden voor milieuetikettering.142. Ten aanzien van de relatie tussen WTO-regels en MEA's blijft het
Nederlandse standpunt dat hierbij sprake is van gelijkwaardige typen regelgeving.
Alhoewel op dit vlak geen besluiten in Cancún worden verwacht, is het
gezien de opstelling van andere WTO-leden van belang te blijven benadrukken
dat Nederland en de EU geen resultaat zullen accepteren dat afbreuk doet aan
deze gelijkwaardigheid. Daarnaast dient de EU in te insisteren op verdere
uitvoering van het onderhandelingsprogramma en het werkprogramma, zoals afgesproken
in Doha. De EU zal in Cancún moeten aangeven dat het gebrek aan resultaten
tot nu toe juist noopt tot extra inspanningen in de volgende fase van de Doha-ronde.
Daarbij zal hopelijk ook gebruik kunnen worden gemaakt van het positieve effect
op het onderhandelingsklimaat van resultaten op andere terreinen, met name
die terreinen die van belang zijn voor ontwikkelingslanden.«Rules»-onderhandelingen143. In Doha is afgesproken om in het kader van de «single undertaking»
onderhandelingen te starten over verduidelijking en verbetering van de WTO-regels
op de volgende drie terreinen: (1) regionale handelsakkoorden, (2) antidumping
en (3) subsidies. Omdat deze onderwerpen alle drie aanhaken bij het regelgevend
kader van de WTO worden deze onderhandelingen in het WTO-jargon
aangeduid als de«rules»-onderhandelingen.144. Verder is van belang om hier te vermelden dat de behandeling van
deze onderwerpen is opgeknipt in twee fasen. Een eerste fase gericht op het
inventariseren van de verschillende elementen, waarover vervolgens in de tweede
fase zal worden onderhandeld. De opdeling in twee fasen was nodig om de VS
over te halen tot onderhandelingen op deze terreinen. De VS wensen namelijk
alle mogelijkheden die de WTO momenteel biedt om markten te kunnen afschermen
(zoals antidumping- en antisubsidiemaatregelen) te behouden. De verwachting
is dan ook dat de VS na Cancún zullen proberen te regels juist te verruimen
in plaats van aan te scherpen.Onderhandelingsproces in de WTO145. In feite is er dus nog geen sprake geweest van onderhandelingen.
Wel heeft er een intensieve uitwisseling van ideeën plaatsgevonden over
de elementen die in de onderhandelingsfase aan bod zouden kunnen komen.Inzet van Nederland en de EU146. Tegen deze achtergrond is inzet van de Nederlandse regering onveranderd
gebleven. Nog steeds wordt een aanscherping van de regels nagestreefd die
enerzijds protectionistisch misbruik van de diverse instrumenten moet tegengaan,
en die anderzijds ook het handelsverstorende gebruik van overheidssubsidies
moet tegengaan. Dat laatste geldt ook voor visserijsubsidies, in het bijzonder
capaciteitvergrotende visserijsubsidies. In Cancún is van belang dat
bij eventuele afspraken over de reikwijdte van de onderhandelingen, de mogelijkheden
daartoe overeind blijven. De inzet van de EU komt daarmee overeen.Geschillenbeslechting147. In Doha werd afgesproken om de, toen al lopende, onderhandelingen
over de aanpassing van de geschillenbeslechtingregels af te ronde voor eind
mei 2003. Tevens is in Doha besloten tot een aparte positie voor deze onderhandelingen
in de zin dat zij geen deel uitmaken van de «single undertaking».
De resultaten van deze onderhandelingen kunnen dus direct worden toegepast,
onafhankelijk van de resultaten op andere terreinen. Eind mei jl. bleek dat
de deadline voor de onderhandelingen over de geschillenbeslechtingregels,
evenals andere deadlines, niet kon worden gehaald.Onderhandelingsproces in de WTO148. Over een aantal voorstellen voor aanpassing van de geschillenbeslechtingregels
bestaat inmiddels een grote mate van overeenstemming. Het gaat daarbij onder
meer om correctie van enkele weeffouten in de procedures in de zin dat in
de huidige opzet verschillende deadlines conflicteren. Verder zijn ook de
versterking van de rechten van landen die zich als derde partij in een geschillenbeslechtingzaak
voegen en het introduceren van de mogelijkheid voor de beroepsinstantie om
zaken terug te verwijzen naar het oorspronkelijk panel nauwelijks omstreden.
De meningen lopen echter uiteen over de vraag of de herziening tot deze punten
moet worden beperkt, of dat de herziening verder moet gaan. Positie EU en Nederland149. De EU, gesteund door Nederland, wil een verdergaande herziening van
de regels dan hiervoor omschreven. Zo dienen bijvoorbeeld de panels te worden
geprofessionaliseerd door gebruik te maken van panelleden die permanent ter
beschikking staan. Ook is een vergroting van de transparantie gewenst. Onder
meer dienen NGO's toegang te krijgen tot de informatie die tijdens panelprocedures
naar voren komt en dienen zij in staat te worden gesteld een actieve bijdrage
te leveren aan geschillenbeslechtingprocedures. Deze en andere kwesties kunnen
niet meer voor Cancún worden opgelost en daarom stelt de EU voor om
de deadline voor afronding van deze onderhandelingen te verschuiven naar juni
2004. Indien voorafgaand aan Cancún over deze nieuwe deadline geen
overeenstemming kan worden bereikt, zal deze inzet worden uitgedragen tijdens
de conferentie in Cancún.De Nederlandse delegatie150. De Nederlandse delegatie naar Cancún zal breed zijn samengesteld.
Wij zullen optreden als delegatieleider, respectievelijk plaatsvervangend
delegatieleider. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking zal eveneens,
als 2e plaatsvervangend delegatieleider, deel uitmaken van de delegatie. Ambtelijke
ondersteuning zal worden verzorgd door ambtenaren van het ministerie van Economische
Zaken en van een aantal andere departementen. Ook de Nederlandse Antillen
en Aruba zullen representanten naar Cancún sturen. Verder zal een parlementaire
afvaardiging (leden van zowel Eerste als Tweede Kamer der Staten-Generaal
en een griffier) deel uitmaken van de delegatie. Tot slot zullen een vertegenwoordiger
van VNO-NCW, van LTO Nederland, van het CNV (mede namens de FNV), van de Consumentenbond
en een afgevaardigde van de Nederlandse non-gouvernementele organisaties de
conferentie bijwonen als onderdeel van de Koninkrijksdelegatie. De volledige
Nederlandse delegatielijst is als bijlage achter deze instructie gevoegd.151. Op verzoek van de Europese Commissie en na instemming van de andere
lidstaten van de WTO zal de Nederlandse delegatieleider in Cancún optreden
als één van de drie vice-voorzitters van de Conferentie. Die
rol zal – onder eindverantwoordelijkheid van de Voorzitter van de Conferentie,
de Mexicaanse minister van Buitenlandse Zaken Derbez – vooral worden
vervuld vanuit de optiek van een «bruggenbouwer». Het bij elkaar
brengen van onderhandelende partijen om tot een evenwichtig akkoord te komen
die ook recht doet aan de naam van de ronde, Doha Development Agenda, zien
wij daarbij als belangrijkste taak.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Het gaat daarbij onder meer om de minst ontwikkelde landen (= 49 armste
landen volgens de definitie van de Wereldbank) en diverse minder ontwikkelde
landen die problemen hebben op adequaat niveau te participeren in het werk
bij de WTO. AITIC hanteert daarbij geen strikte criteria.XNoot1Twee voorbeelden betreffen een zaak over textielexport van Costa Rica
naar de VS en een zaak met betrekking tot export van Peruaanse sardines naar
de Europese Unie.XNoot1Kamerstuk 2002–2003, 25 074, nr. 54, d.d. 20 december 2002.
Ten aanzien van de spreiding van de baten van liberalisering kan uit de studie
worden opgemaakt dat alle landen profiteren van verdere liberalisatie. Ontwikkelingslanden
profiteren met name wanneer zij hun onderlinge handel liberaliseren.XNoot2De Cairnsgroep bestaat uit de belangrijkste landbouwexporteurs behalve
de EU en de VS. Het zijn: Argentinië, Australië, Bolivia, Brazilië,
Canada, Chili, Colombia, Costa Rica, Filippijnen, Guatemala, Indonesië,
Maleisië, Nieuw Zeeland, Paraguay, Thailand, Uruguay en Zuid-Afrika.XNoot1De Singapore onderwerpen zijn: mededinging, investeringen, handelsfacilitatie
en transparantie bij overheidsaanbestedingen.XNoot1Zie voor een uitgebreide beschrijving: Kamerstuk 2002–2003, 25 074,
nr. 59, d.d. 10 maart 2003.XNoot1Document TN/AG/10, van 7 juli 2003.XNoot1Zie ook: Kamerstuk 2002–2003, 25 074, nr. 59, d.d. 10 maart
2003.XNoot2Zie voor hier: Kamerstuk 2002–2003, 25 074, nr. 59, d.d. 10
maart 2003.XNoot1Tariefescalatie houdt in dat hogere tarieven gelden naarmate producten
verder zijn bewerkt.XNoot1De formule luidt: . Hierbij is t0 het huidige tarief; ta het gemiddelde
van de huidige tarieven in een land; t1 het tarief dat resulteert na toepassing
van de formule en B een aparte coëfficient, waarmee de mate van reductie
kan worden gevarieerd. Hoe kleiner de coëfficient, des te groter is de
reductieverplichting. Tevens geldt dat een hoger gemiddeld tarief leidt tot
een geringe reductieverplichting.XNoot2Nieuwe toetreders zijn alle landen die lid zijn geworden na oprichting
van de WTO (1995).XNoot1Verlaging van de tarieven verkleint de preferentiële marge waarvan
diverse ontwikkelingslanden profiteren, zoals b.v. als gevolg van het Cotonou-akkoord
tussen EU en de ACS-landen.XNoot1Volledige afschaffing van rechten mits een kritische massa van landen
daaraan deelneemt.XNoot1Zie ook: Kamerstuk 2002–2003, 25 074, nr. 66, d.d. 24 juni
2003.XNoot1Multilateral Environment Agreements. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25074-68.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl