Gemeentelijke herindeling; Brief minister over het advies 'Legio voor de regio, bestuurlijke antwoorden op regionale vraagstukken' van de Rob
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28750, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28750 nr. 4

29-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Samenvatting Rob-adviesDe eerste redeneerlijnDe tweede redeneerlijnHet advies3. Politieke en bestuurlijke contextWet gemeenschappelijke regelingenGemeentelijke herindelingWgr-plus4. KabinetsreactieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28750Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 28756Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 750Gemeentelijke herindeling28 756Uitbreiding van de Wet gemeenschappelijk regelingen (Wgr-plus)nr. 4BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 april 20041. InleidingOp 3 maart 2003 heeft de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) zijn
advies «Legio voor de regio, bestuurlijke antwoorden
op regionale vraagstukken» gepresenteerd (BZK 03-105). Het
vorige kabinet (Balkenende I) was op dat moment demissionair. Twee belangrijke
beleidsnota's van dat kabinet die in het Rob-advies aan de orde worden gesteld,
te weten de Beleidsnotitie Wgr-plus(d.d. 20 december 2002)1 en het Beleidskader gemeentelijke herindeling (d.d. 18 december
2002)2, zijn inmiddels in het kader van de kabinetsformatie
door het huidige kabinet overgenomen. Daarmee blijft het Rob-advies dus ook
in politiek opzicht actueel en relevant.Deze brief bevat de kabinetsreactie op het advies. Deze reactie moet in
samenhang worden bezien met het wetsvoorstel Wijzigingswet Wgr-plus dat een
dezer dagen bij de Tweede Kamer zal worden ingediend (kamerstuk 29 532).
Hierna wordt eerst het Rob-advies op hoofdlijnen samengevat. Vervolgens wordt
de politieke en bestuurlijke context geschetst. Ten slotte volgt de inhoudelijke
reactie van het kabinet.2. Samenvatting Rob-adviesMet zijn advies «Legio voor de regio»
lost de Rob een eerdere belofte in om te komen met voorstellen voor de bestuurlijke
organisatie van bovenlokale en regionale problemen. De Rob is van mening dat
de tijd nu rijp is om een doorbraak te bewerkstelligen die perspectief biedt
op een oplossing voor bestuurlijke samenwerking. De bestuurlijke hoofdstructuur
heeft zijn waarde bewezen, maar binnen deze structuur zijn effectieve oplossingen
mogelijk en noodzakelijk. Voor de aanpak van bovenlokale en regionale problemen
zijn maatwerk en flexibiliteit noodzakelijk.De Rob komt tot zijn advies langs twee redeneerlijnen. De eerste redeneerlijn
bestaat uit een opklimmende reeks van bestuurlijke ingrepen voor de oplossing
van de aanpak van bovenlokale of regionale problemen. Deze ideaaltypische
redeneerlijn fungeert als toetsingskader voor de tweede, meer praktische redeneerlijn
die betrekking heeft op de Beleidsnotitie Wgr-plus van het vorige kabinet.
Deze notitie is, zoals reeds vermeld, door het huidige kabinet overgenomen.1De eerste redeneerlijnBinnen de eerste redeneerlijn onderscheidt de Rob vier basisvormen: coördinatiemechanismen,
gemeentelijke herindeling, opschaling naar een hogere bestuurslaag en functionele
taaktoedeling op regionaal niveau.Coördinatiemechanismen laten als eerste
stap in de aanpak van gemeentegrensoverschrijdende problemen de decentrale
verantwoordelijkheden zoveel mogelijk intact en zijn flexibel naar tijd en
plaats. Het lokaal bestuur is zelf in hoge mate verantwoordelijk voor de vormgeving
van deze mechanismen. Belangrijke nadelen zijn volgens de Rob het risico van
ongelimiteerd oplopende bestuurlijke en bedrijfseconomische lasten, de afwezigheid
van doorzettingsmacht en de aantasting van de transparantie van de besluitvorming.Als na afweging blijkt dat coördinatiemechanismen niet voldoen, is
bestuurlijke opschaling aan de orde in de vorm van gemeentelijke schaalvergroting
of overdracht aan de provincie. Ook is functionele taaktoedeling op regionaal
niveau een optie.Gemeentelijke herindeling dient om de schaalgrootte
van gemeenten af te stemmen op de problemen waarvoor deze worden geplaatst.
Hoewel draagvlak belangrijk is, vindt de Rob dat gemeentelijke herindeling
bij de aanpak van bovenlokale of regionale problemen daarvan niet afhankelijk
mag zijn.Overdracht van bovenlokale of regionale taken aan de
provincievindt zelden plaats. De Rob stelt vast dat een belangrijk
gegeven is dat het hierbij in wezen veelal toch om lokale taken en voorzieningen
gaat, waaraan bovenlokale aspecten kleven. In samenhang daarmee is in veel
gevallen de schaal van de provincies veel te groot. De Rob concludeert dat
bestuurlijke opschaling naar een hogere algemene bestuurslaag meestal een
te drastische stap vormt om tegemoet te komen aan de wens van bovenlokale
afstemming en coördinatie. In specifieke gevallen die aansluiten bij
de bestaande inhoudelijke plannings- en ordeningstaken van het provinciaal
bestuur, biedt opschaling wel een oplossing.Functionele taaktoedeling op regionaal niveau
is de laatste stap binnen de eerste redeneerlijn van de Rob. Bestaande voorbeelden
daarvan zijn politieregio's en gezondheidsregio's. Bij dergelijke vormen van
regionaal bestuur gaat het volgens de Rob vaak eerder om vormen van deconcentratie
dan om decentralisatie. Als het bekendste voorbeeld van democratisch functioneel
regionaal bestuur noemt de Rob het waterschap. De Rob concludeert dat weliswaar
vanuit overwegingen van doelmatigheid en effectiviteit veel te zeggen valt
voor functionele taaktoedeling op regionaal niveau, maar dat deze taaktoedeling
in algemene zin te veel afbreuk doet aan een integrale beleidsvoering en democratische
verantwoording.De tweede redeneerlijnDe tweede redeneerlijn van de Rob is meer praktisch van aard. Het uitgangspunt
daarbij vormt de Beleidsnotitie Wgr-plus. De Rob onderzoekt in hoeverre de
Wgr-plus werkelijk een oplossing biedt voor de gesignaleerde problemen.De Rob deelt de analyse en de uitgangspunten waar de Wgr-plus op is gebaseerd
en vindt bovendien dat de Wgr-plus een goed aanknopingspunt biedt
voor de noodzakelijke samenwerking rond de steden. Verder is het democratische
tekort van de Wgr-plus voor de Rob geen onoverkomelijk bezwaar voor zover
het takenpakket beperkt blijft tot de vormgeving van het regionale ruimtelijke
ordeningsbeleid binnen de door de provincie vastgestelde kaders. Als er tussen
een regio en de provincie overeenstemming is over de richting van het beleid,
moet de provincie volgens de Rob binnen de provinciale spelregels taken en
middelen kunnen overdragen aan het samenwerkingsverband.De Rob wijst echter op het gevaar dat de Wgr-plus, die is bedoeld als
een ondersteuning van de bestaande bestuurlijke hoofdstructuur, vanwege de
grote mate van flexibiliteit een opstap zal gaan vormen voor een verdergaande
regionalisering van het lokale en provinciale beleid. Afhankelijk van de aard
en de intensiteit daarvan zou een dergelijke ontwikkeling juist een ondermijning
betekenen van de bestuurlijke hoofdstructuur. De zwaarte van het takenpakket
gaat het niveau van een hulpstructuur te boven wanneer sprake is van bindende
beslissingen en wanneer de samenwerking zich ook gaat uitstrekken tot andere
terreinen die de burgers direct raken zoals zorg, onderwijs, veiligheid en
maatschappelijke zorg. Een bestuurlijke structuur van een dergelijke omvang
en zwaarte verdient naar de mening van de Rob een betere democratische legitimatie
dan via de weg van indirecte vertegenwoordiging van gemeenten in een regionaal
bestuur. Volgens de Rob is een samenhangend takenpakket van die orde in enkele
aaneengesloten stedelijke gebieden in de Randstad noodzakelijk voor een effectieve
aanpak van de problemen daar.Het adviesOp basis van het voorgaande komt de Rob tot de conclusie dat de eerste
en meest voor de hand liggende optie bij bovenlokale of regionale problemen
is het instellen van mechanismen voor coördinatie,
afstemming, overleg of samenwerking. Wanneer het Rijk het belang
van regionale aspecten in het lokaal beleid wil waarborgen, dient het concreet
te maken wat de regionale afstemming inhoudt en waaraan die zou moeten voldoen.
Financiële prikkels om regionale samenwerking tot stand te brengen, werken
in veel gevallen effectiever dan wet- en regelgeving waaraan geen bestuurlijke
consequenties zijn verbonden.Gemeentelijke herindeling is volgens de Rob
aan de orde wanneer door teveel verplichte bovenlokale afstemmingsmechanismen
de integraliteit van het democratisch gelegitimeerde bestuur geweld wordt
aangedaan. Dergelijke herindelingen mogen niet alleen afhangen van draagvlak
onder de bevolking. Hier geldt een specifieke verantwoordelijkheid van provincie
en Rijk.Functionele taaktoedeling op regionaal niveau
is een oplossing voor die gevallen waarbij het gaat om specifieke taken ten
behoeve van bovenlokale of regionale problemen. De Rob vindt een dergelijke
taaktoedeling echter alleen aanvaardbaar bij taken die scherp zijn af te bakenen,
die niet noodzaken tot een integrale aanpak, een overwegend uitvoerend karakter
hebben en binnen algemeen democratische kaders vallen.De Rob ziet in de Wgr-plus een bestuurlijke
oplossing voor een effectieve en doelmatige aanpak van bovenlokale problemen
in met name stedelijke gebieden in die gevallen waar coördinatiemechanismen
zoals vrijwillige samenwerking op basis van de Wgr tekortschieten. De provincies
dienen daarbij volgens de Rob in staat te worden gesteld doorzettingsmacht
te genereren door termijnen te kunnen stellen aan de noodzakelijke vorming
van Wgr-plusregio's. Zij dienen daarnaast de verplichting opgelegd te krijgen
daar waar mogelijk ook provinciale taken te decentraliseren en in het gebiedsgericht
samenwerken aan te sluiten bij de Wgr-plusregio's. De Rob meent
overigens dat verplichte samenwerking in het landelijk gebied (bijvoorbeeld
ten behoeve van een effectieve aanpak van de plattelandsontwikkeling) niet
bij voorbaat dient te worden uitgesloten.De instelling van regiogemeenten is volgens
de Rob nodig in de grootstedelijke gebieden waar de aard, de omvang en de
intensiteit van het takenpakket niet passen bij een hulpstructuur zoals de
Wgr-plus. Deze stedelijke regiogemeenten moeten het aaneengesloten stedelijke
gebied omvatten. Om tegemoet te komen aan de nadelen van deze schaalvergroting
moet in deze regiogemeenten ook schaalverkleining in de vorm van binnengemeentelijke
decentralisatie en/of deconcentratie worden toegepast. De instelling van regiogemeenten
ligt het meest voor de hand in die gebieden die al provinciale taken hebben
en al enige ervaring hebben met vormen van binnengemeentelijke decentralisatie
of deconcentratie. Bij de instelling van regiogemeenten in de Randstad dient
volgens de Rob ook schaalvergroting van vooral de randstadprovincies ter discussie
te komen. De schaal van de kaderwetgebieden verdient een kritische evaluatie
omdat zij – zo stelt de Rob – ooit zijn vastgesteld met in het
achterhoofd de mogelijkheid tot vorming van een stadsprovincie.3. Politieke en bestuurlijke contextVoor een adequate reactie op het advies van de Rob is het van belang de
vigerende politieke en bestuurlijke context te schetsen. Deze context omvat
de actuele stand van zaken met betrekking tot de Wet gemeenschappelijke regelingen
(Wgr), de gemeentelijke herindeling en de regionale aanscherping van de Wet
gemeenschappelijke regelingen (Wgr-plus).Wet gemeenschappelijke regelingenDe laatste belangrijke herziening van de Wgr vond plaats in 1994. In dat
jaar werd aan deze wet een hoofdstuk toegevoegd over verplichte samenwerking
tussen gemeenten. Op grond van dat hoofdstuk heeft het algemeen bestuur van
een gemeenschappelijke regeling de bevoegdheid individuele deelnemende gemeenten
te dwingen tot medewerking aan de uitvoering van genomen besluiten. Desnoods
kan het bestuur de uitvoering overnemen op kosten van de weigerachtige gemeente.
Uit deze tijd stamt het adagium «vrijwillig, maar niet vrijblijvend».In de genoemde periode ontstond tevens de gedachte om een eind te maken
aan de verplichte bundeling en integratie van gemeenschappelijke regelingen
in door de provincie vastgestelde regionale samenwerkingsgebieden. Gemeenten
zijn zelf verantwoordelijk voor hun onderlinge samenwerking, zo was de gedachte.
Daarmee werd de Wgr als het ware teruggegeven aan de gemeenten. Als consequentie
van deze gedachte zou de rol van de provincie bij de intergemeentelijke samenwerking
moeten worden beperkt. Deze beide elementen zijn verwerkt in een wetsvoorstel
tot wijziging van de Wgr, dat bij uw Kamer ligt ter behandeling.1In mijn brief aan uw Kamer van 19 december 2003 besteed ik aandacht
aan de samenhang tussen dit wetsvoorstel en de Wgr-plus.2Gemeentelijke herindelingHet Beleidskader gemeentelijke herindeling van 18 december 2002 is op
11 september 2003 besproken met de vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.3 De commissie heeft
ingestemd met dit beleidskader. Draagvlak onder de bevolking is een belangrijk
beoordelingscriterium voor herindelingen, maar niet het enige. Ook bestuurskracht,
duurzaamheid en interne samenhang van de nieuwe gemeente worden genoemd, evenals
regionale samenhang en planologische ruimtebehoefte. In het beleidskader
wordt aan de provincie een belangrijke verantwoordelijkheid toebedeeld voor
het waarborgen van een kwalitatief en effectief bestuur binnen haar grondgebied.Wgr-plusBij brief van 18 juni 2003 heb ik de zogeheten kaderwetgebieden (de
zeven regionale samenwerkingsverbanden op grond van de Kaderwet bestuur in
verandering) een aantal vragen voorgelegd, met het verzoek deze in overleg
met de betrokken provincies te beantwoorden. Vervolgens heb ik naar aanleiding
van de ontvangen reacties in het najaar van 2003 met alle betrokkenen en met
het IPO en de VNG overleg gevoerd. Dit heeft geresulteerd in een brede overeenstemming
over de hoofdlijnen ten aanzien van de Wgr-plus. Er is onverminderd sprake
van complexe ruimtelijke afwegingen op regionaal niveau. In samenhang daarmee
bestaat grote eenstemmigheid over het handhaven van de verplichtende intergemeentelijke
samenwerking in de huidige zeven kaderwetgebieden. In geen van de zeven gebieden
bestaat op dit moment behoefte aan (discussie over) een herziening van de
gebiedsgrootte. In de provincie Utrecht is een dergelijke discussie recent
afgerond. Per 1 januari 2004 is het territoir van het kaderwetgebied
Bestuur Regio Utrecht (BRU) verkleind van drieëntwintig naar tien gemeenten.
Ten aanzien van de ruimtelijke ordening zijn de zeven kaderwetgebieden (straks
plusregio's genaamd) verantwoordelijk voor de «binnenregionale belangen»,
terwijl de provincies verantwoordelijk zijn voor de bovenregionale belangen
en samenhang. Op 29 oktober 2003 heb ik overleg gevoerd met de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.1 Daarbij is gebleken dat de commissie instemt met de Beleidsnotitie
Wgr-plus en het belang onderschrijft van een regionale aanpak van de beleidsopgaven
in de stedelijke gebieden. De commissie hecht daarbij veel waarde aan een
heldere taakverdeling tussen de regio en de provincie.Voor de vorming van nieuwe plusregio's (naast de zeven) is een gezamenlijk
initiatief van de betrokken gemeenten in een stedelijk gebied een essentiële
succesfactor. Maar voor een goede start en een krachtige verdere ontwikkeling
van dergelijke regio's is de opstelling van de betrokken provincie evenzeer
van groot belang.4. KabinetsreactieHet advies «Legio voor de regio» geeft een beknopt en helder
totaalbeeld van de mogelijke bestuurlijke oplossingen voor bovenlokale en
regionale problemen. Met de Rob vindt ook het kabinet dat de tijd nu rijp
is om een doorbraak te bewerkstelligen voor een effectieve en structurele
aanpak van de regionale problematiek. Dit gevoelen werd gedeeld door de verschillende
woordvoerders uit uw Kamer tijdens het Algemeen Overleg van 29 oktober
2003. Men zag goede kansen om op basis van de Wgr-plus tot een vruchtbare
afronding van de discussie te geraken. Het spel over bestuurlijke posities
moet en kan nu plaats maken voor helderheid omtrent ieders verantwoordelijkheden
en van daaruit een gezamenlijk werken aan de aanpak van de problematiek in
de betreffende gebieden. Bij alle betrokken partijen bestaat een duidelijke
behoefte om tot een zekere pacificatie te komen. Er is in de tweede helft
van vorig jaar een goede inhoudelijke discussie gevoerd over de regionale
opgaven en de wijze waarop deze moeten worden aangepakt. Er is vertrouwen
gegroeid tussen kaderwetgebieden en provincies en men heeft elkaar gevonden
op concrete afspraken.Nu is de tijd rijp om te consolideren wat is bereikt. Dit betekent tegelijkertijd
dat het nu niet het goede moment is voor nieuwe bestuurlijke avonturen, zoals
de vorming van grote regiogemeenten met deelgemeenten daarbinnen en landsdelige
randstadprovincies daarbuiten.Terecht wijst de Rob erop dat voor de aanpak van bovenlokale en regionale
problemen eerst en vooral gebruik moet worden gemaakt van de bestaande mechanismen voor coördinatie, afstemming, overleg of samenwerking. Met deze instrumenten is veel ervaring opgedaan en is veel bereikt.
De Rob noemt het grotestedenbeleid als een treffende illustratie daarvan.
Maar de lijst kan eindeloos uitgebreid worden. Van VINEX-convenant tot recreatieschap.
Van GGD tot milieudienst. Van regionaal samenwerkingsorgaan tot gezamenlijke
intentieverklaring. De Wet gemeenschappelijke regelingen kent al sinds 1950
een zeer breed scala van publiekrechtelijke coördinatie- en afstemmingsmechanismen.
Van licht naar zwaar kunnen worden genoemd: de zogeheten lichte regeling (convenant,
intentieverklaring, bestuursovereenkomst), de zogeheten centrumgemeenteconstructie
(buurgemeenten die bepaalde taken laten uitvoeren door een centrumgemeente),
het gemeenschappelijk orgaan en ten slotte het openbaar lichaam met rechtspersoonlijkheid
en doorzettingsmacht van het algemeen bestuur ten aanzien van de uitvoering
van genomen besluiten. Naast het vermeende gebrek aan doorzettingsmacht kunnen
ook de andere door de Rob genoemde nadelen van de hier bedoelde coördinatieen
afstemmingsmechanismen (gevaar van oplopende lasten, gebrek aan transparantie)
binnen de Wgr tot op zekere hoogte ondervangen worden. De Wgr geeft (de raden
van) de deelnemende gemeenten via een heldere begrotingsprocedure en door
middel van informatieverplichtingen goede kansen om de lasten af te wegen
tegen de baten en om voldoende zicht te houden op wat er gebeurt. De voorgenomen
afschaffing van de verplichte bundeling en integratie van gemeenschappelijke
regelingen in door de provincie vastgestelde regio's brengt de Wgr nog dichter
bij de gemeenten. Zij bepalen straks zelf met wie zij samenwerken en op welke
wijze zij dat doen.Het kabinet kan de afweging die de Rob maakt met betrekking tot de bruikbaarheid
van het instrument gemeentelijke herindeling,
goed volgen: terughoudendheid vanwege het forse karakter van de ingreep tegenover
de soms aanwezige noodzaak van zeer intensieve samenwerking voor de aanpak
van de bovenlokale en regionale problematiek. Draagvlak onder de eigen bevolking
kan tegen die achtergrond inderdaad niet het enige zijn dat meeweegt. Zoals
hiervoor op blz. 5 is aangegeven, bevat het Beleidskader gemeentelijke herindeling
ook andere criteria, zoals bestuurskracht, regionale samenhang en ruimtebehoefte.De mogelijkheid van functionele taaktoedeling op regionaal
niveau is actueel in verband met de lopende discussie over veiligheidsregio's.
Verwezen wordt naar het Rob-advies «Veiligheid op
niveau: een bestuurlijk perspectief op de toekomst van veiligheidsregio's» van 3 maart 2003 en naar mijn brief van 8 april 2004 aan
de Tweede Kamer1. De reserves van de Rob tegen
functionele bestuursvormen zijn vanuit een theoretische afweging van voor-
en nadelen zeer herkenbaar. Maar zeker niet minder herkenbaar is de worsteling
van de Rob met de weerbarstige praktijk. De politieke prioriteit en de urgentie
van sommige problemen kunnen zo evident zijn, dat bepaalde concessies onvermijdelijk
zijn uit een oogpunt van bestuurlijke daadkracht en slagvaardigheid. Voor
functionele bestuursvormen met een sterk uitvoerend karakter is de afweging
overigens aanzienlijk minder principieel. Terecht merkt de Rob namelijk op
dat dergelijke functionele bestuursvormen te zien zijn als een hulpstructuur
waarbij de regionale schaal primair geldt als een organisatieprincipe voor
het werkgebied. Een essentiële randvoorwaarde blijft onder alle omstandigheden
een bestuurlijke structuur waarin een passende democratische aansturing en
controle gewaarborgd is.Het kabinet is blij met de positieve beoordeling door de Rob van de Wgr-plus als bestuurlijke oplossing voor de regionale
problematiek in stedelijke gebieden. De Rob plaatst bij zijn positieve
beoordeling overigens wel de kanttekening dat de verplichte intergemeentelijke
beleidsafstemming als hier bedoeld betrekking heeft op een beperkt aantal
ruimtelijke taken. Het kabinet meent dat aan deze voorwaarde wordt voldaan,
waarbij het begrip «ruimtelijke taken» mede betrekking heeft op
verkeer en vervoer en woningbouw.1 Indien sprake
zou zijn van een cumulatie van zeer substantiële taken is opschaling
naar een hoger integraal bestuursniveau aan de orde. Onderscheid moet overigens
worden gemaakt tussen de huidige kaderwetgebieden, die straks op basis van
het betreffende wetsvoorstel de status van plusregio krijgen, en eventuele
nieuwe plusregio's, die deze status kunnen verwerven op basis van een in het
wetsvoorstel vastgelegde procedure. In het laatste geval is sprake van maatwerk:
een nieuwe plusregio gaat in beginsel pas van start als de stedelijke problematiek
in een bepaald gebied daartoe noopt en de betrokken gemeenten en de provincie
dat willen. Als het zover komt, beschikt een nieuwe plusregio over een beperkt
takenpakket, inhoudende de ruimtelijke afstemming van gemeentelijke taken.
Afhankelijk van de stedelijke problematiek en van de ambities van de betrokken
gemeenten en de provincie is uitbreiding van het takenpakket denkbaar, maar
niet noodzakelijk. Nieuwe plusregio's zullen zich dus kenmerken door maatwerk
per regio, in samenhang met de specifieke regionale beleidsopgaven. De provincie
krijgt de bevoegdheid om de gemeenten die een plusregio willen instellen,
uit te nodigen daartoe daadwerkelijk over te gaan. Via deze uitnodigingsbevoegdheid
bepaalt de provincie in laatste instantie welke gemeenten een plusregio zullen
vormen en stelt daarmee dus het territoir van de plusregio vast. De betrokken
gemeenten zullen hun initiatief tot samenwerking in een plusregio inhoudelijk
onderbouwen en daarmee de betreffende provincie ook uitdagen tot meedenken
over de gewenste regionale beleidsambities en over de mogelijke rol van de
provincie daarbij. Daarmee is ook de vraag aan de orde of een eventuele overdracht
van provinciale bevoegdheden aan de plusregio meerwaarde kan hebben. Het kabinet
wil decentralisatie van provinciale taken en bevoegdheden aan plusregio's
wettelijk mogelijk maken. Bovendien wil het kabinet de provincies, waarin
de huidige kaderwetgebieden gelegen zijn, in het belang van een goede ruimtelijke
ordening op regionaal niveau verplichten tot decentralisatie van de met deze
«binnenregionale» belangen verbonden verordenende en aanwijzende
bevoegdheden aan de plusregio's die de opvolgers zijn van de huidige kaderwetgebieden.
Een algemene verplichting om provinciale taken te decentraliseren, waar de
Rob op aan lijkt te sturen, zou evenwel teveel van het goede zijn. Daarmee
zou geen recht gedaan worden aan de specifieke situatie per regio en aan de
eigen verantwoordelijkheid van de provincie.Het pleidooi van de Rob om verplichte samenwerking in het landelijk gebied –
bijvoorbeeld ten behoeve van een effectieve aanpak van de plattelandsontwikkeling –
niet bij voorbaat uit te sluiten, kan niet worden gehonoreerd, althans niet
op grond van de probleemstelling van de Beleidsnotitie Wgr-plus. De beleidsnotitie
heeft immers betrekking op het bestuur rond de grote steden. Alleen de criteria
die samenhangen met de grootstedelijke bestuursproblematiek rechtvaardigen
naar het oordeel van het kabinet dat onder omstandigheden kan worden afgeweken
van de hoofdregel dat gemeenten zelf bepalen of en met wie zij samenwerken.
Vooralsnog ontbreken soortgelijke dwingende overwegingen in het landelijk
gebied. Intergemeentelijke samenwerking in plusregio's moet uitzonderlijk
blijven, omdat deze een beperking inhoudt van de gemeentelijke beleidsruimte.Het kabinet is tegen de vorming van regiogemeenten. Ogenschijnlijk passen regiogemeenten in de bestuurlijke hoofdstructuur,
maar schijn bedriegt. De door de Rob bepleite schaalvergroting van de grootste
stedelijke gemeenten heeft, in samenhang met de daaraan gerelateerde instelling van deelgemeenten en de schaalvergroting van de betrokken provincies,
ingrijpende consequenties. Er zal een nieuw type gemeente en een nieuw type
provincie ontstaan naast de bestaande gemeenten en provincies, met alle consequenties
van dien voor de onderlinge verhoudingen en voor de relaties met het Rijk.
Verder blijft de regionale bestuursproblematiek voor een belangrijk deel bestaan,
omdat met name de regionale verkeer- en vervoerproblematiek en de woningbouwopgaven
zich niet beperken tot het aaneengesloten stedelijk gebied. Ten slotte geldt
zowel voor de bepleite binnengemeentelijke decentralisatie als voor de bepleite
opschaling van de randstadprovincies dat de Rob daarvoor geen zelfstandige
argumenten aandraagt, maar slechts afgeleide overwegingen geeft: deze maatregelen
worden nodig geacht om de schadelijke neveneffecten van de vorming van regiogemeenten
te beperken.Anders dan de Rob in zijn advies stelt, is de schaal van de huidige kaderwetgebieden
destijds niet vastgesteld «met in het achterhoofd de vorming van stadsprovincies»,
maar op basis van inhoudelijke criteria (verkeer en vervoer, woningmarkt,
ruimtelijke samenhang). In de overlegronde met de kaderwetgebieden en de provincies
heb ik vorig jaar de bestaande schaal nadrukkelijk aan de orde gesteld. Mij
is bij die gelegenheid gebleken dat op dit moment geen der gesprekspartners
reden ziet voor nieuwe schaaldiscussies in de kaderwetgebieden.Het kabinet wil deze standpuntbepaling graag afsluiten met het uitspreken
van waardering voor het fundamentele karakter van het advies van de Rob. Het
advies zal – in samenhang met de voorliggende reactie erop – naar
verwachting aan de orde komen bij de komende gedachtewisseling met uw Kamer
over het wetsvoorstel Wijzigingswet Wgr-plus.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesXNoot1Kamerstukken II, 2002/03, 28 756, nr. 1.XNoot2Kamerstukken II, 2002/03, 28 750, nr. 1.XNoot1Kamerstukken II, 2002/03, 28 756, nr. 2.XNoot1Kamerstukken II, 1999/2000, 27 008, nr. 2.XNoot2Kamerstukken II, 2003/04. 28 756, nr. 4.XNoot3Kamerstukken II, 2003/04, 28 750, nr. 2.XNoot1Kamerstukken II, 2002/03, 28 756, nr. 3.XNoot1Kamerstukken II, 2003/04, 29 517, nr. 1.XNoot1Drie kaderwetgebieden in de randstad voeren in overeenstemming met de
betrokken provincies al enige jaren ook taken uit op het gebied van de jeugdzorg. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28750-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl