Verhoging AOW-leeftijd; Brief minister en staatssecretaris over 'de contouren waarlangs de verhoging van de AOW-leeftijd tot 67 op een eerlijke, sociale en verantwoorde manier vorm zal krijgen'
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135806
 2009-2010
 
 32 163
 Verhoging AOW-leeftijd
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 16 oktober 2009
 
 Het kabinet verhoogt de AOW-leeftijd in twee stappen van 67 jaar: in 2020
naar 66 jaar en in 2025 naar 67 jaar.
 
 Het kabinet heeft in het aanvullend beleidsakkoord in maart 2009 gekozen
voor een pakket van houdbaarheidsmaatregelen, te weten verhoging van de AOW-leeftijd,
maatregelen in de zorg, en in de fiscale behandeling van duurdere woningen.
Aanleiding om deze keuze te maken zijn de demografische veranderingen en de
noodzaak om ook voor toekomstige generaties een solide stelsel van publieke
voorzieningen, sociale zekerheid en de zorg voor de oude dag zeker te stellen.
Aanleiding om deze keuze nu te maken, is de verslechtering van de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën als gevolg van de financiële crisis en
de economische gevolgen daarvan.
 
 Mede namens de staatssecretaris van Financiën schetsen wij de contouren
waarlangs de verhoging van de AOW-leeftijd tot 67 op een eerlijke, sociale
en verantwoorde manier vorm zal krijgen.
 Verhoging AOW-leeftijd en invoeringspad
 De AOW-leeftijd gaat omhoog. Ook in de overige wetgeving zal de pensioenleeftijd
worden aangepast inclusief de spilleeftijd in het zogenaamde Witteveenkader.
De sociale voorzieningen zullen dus door gaan lopen tot de nieuwe AOW-leeftijd.
 
 De verhoging geschiedt in twee stappen. Van ouderen die vlak voor het
pensioen staan kan niet worden verwacht dat zij plotseling twee jaren langer
moeten werken. Ook werkgevers moeten in hun personeelsbeleid met de wijzigingen
rekening kunnen houden. Daarom zullen alle mensen, die voor 1 januari
2010 55 jaar of ouder zijn, op 65-jarige leeftijd recht houden op AOW. Daarna
zal vanaf 2020 de AOW-leeftijd op 66 jaar komen te liggen en wordt de
AOW leeftijd in 2025 naar 67 verhoogd.
 
 In aansluiting op de verhoging naar 67 jaar treft het kabinet maatregelen
met betrekking tot een drietal onderwerpen dat in verband met verhoging van
de AOW-leeftijd aan de orde komt: de arbeidsmarktpositie van ouderen, de positie
van mensen met zware beroepen en de positie van mensen met een lang arbeidsverleden.
 Arbeidsmarktbeleid voor ouderen
 De participatie van 55-plussers op de arbeidsmarkt stijgt, maar de arbeidsmarktpositie
van ouderen blijft aandacht vragen. Het kabinet heeft hierop al verschillende
maatregelen genomen zoals premiekortingen voor werkgevers bij in dienst nemen
en houden van oudere werknemers, een arbeidskorting en een doorwerkbonus voor
oudere werknemers. De verhoging van de arbeidsparticipatie van ouderen moet
gepaard gaan met beleid dat gericht is op de verbetering van de inzetbaarheid
en belastbaarheid van ouderen. Nog deze herfst komt het kabinet met een uitgewerkt
plan van aanpak. Eén van de voorgenomen maatregelen is een nieuwe inkomensgerelateerde
arbeidskorting voor oudere werknemers, om de arbeidsmarktpositie van werknemers
met lagere inkomens te versterken. De exacte vormgeving wordt nog nader bekeken.
 Zware beroepen
 Werknemers die zware werkzaamheden vervullen waarvan in redelijkheid niet
verwacht kan worden dat deze langer dan 40 jaren verricht kunnen worden zonder
uitzonderlijke slijtage (zogenaamde zware beroepen), zullen in de toekomst
tegen de tijd dat zij 30 jaar dit beroep vervullen een aanbod moeten krijgen
van minder belastend werk. Krijgen zij dat aanbod niet dan zal de werkgever
financieel moeten faciliteren dat zij de mogelijkheid krijgen om na hun 65e
te stoppen met werken.
 
 Uiteindelijk kan alleen door goede arbeidsomstandigheden en loopbaanbeleid
worden voorkomen dat werknemers vervroegd uitvallen. Zware beroepen zullen
er altijd zijn, maar voorkomen kan worden dat mensen deze zo langjarig uitoefenen
dat gezondheidsschade optreedt – uiteraard onverminderd de eigen keuze
daartoe. Een sluitende aanpak van het vraagstuk van de zware beroepen vraagt
een cultuuromslag. Werkgevers, werknemers en overheid zullen anders gaan kijken
naar de opbouw van een loopbaan.
 
 Voor werknemers die voor hun 65e werkloos of arbeidsongeschikt zijn geworden
komt er een nieuwe regeling. De regeling geeft aan ouderen die 65 jaar of
ouder zijn en waarvan de loongerelateerde WW- of WGA-uitkering afloopt, recht
op een uitkering tot aan 67, die rond het AOW-niveau uit kan komen. De regeling
kent geen vermogenstoets en een vrijlating van een deel van het inkomen uit
arbeid, waardoor werken loont en de regeling voor ouderen na de loongerelateerde
uitkering een overbrugging biedt tot de AOW-leeftijd.
 
 Werkgevers en werknemers hebben gedurende de invoeringstijd van 10 jaar
de tijd en de plicht om een duurzaam inzetbaarheidsbeleid in te voeren dat
er op gericht is dat ieder de mogelijkheid krijgt om tijdig ander werk te
gaan doen. Daartoe worden zowel werkgever als werknemer verplicht. Te denken
is aan goede arbeidsomstandigheden, maar ook aan tijdige om- en bijscholing
en een adequaat loopbaanbeleid. De Arbowet zal zo worden gewijzigd dat de
werkgever beleid zal voeren dat gericht is op duurzame inzetbaarheid van werknemers.
Werknemers moeten hieraan meewerken. Zo ontstaat een gezamenlijke verplichting.
 Flexibilisering AOW-leeftijd
 Werknemers die 42 jaar gewerkt hebben (minimaal 3 dagen in de week) kunnen
straks kiezen om eerder, vanaf hun 65e te stoppen. Een van de voorwaarden
om de AOW eerder te kunnen laten ingaan is dat men werkt tot het moment dat
flexibilisering in zal gaan. Iemand die zijn AOW eerder laat ingaan wordt
gekort op de hoogte van de maandelijkse AOW-bedragen die de rest van het leven
ontvangen worden. De nieuwe inkomensgerelateerde arbeidskorting draagt er
aan bij de flex-AOW toegankelijker te maken voor mensen met een lager inkomen,
omdat deze cumulatief het inkomenseffect van de flexibilisering ten dele compenseert.
 
 Op het moment van invoering van de AOW-leeftijdsverhoging is het nog niet
mogelijk om voor iedereen het arbeidsverleden vast te stellen. Daarom wordt
er gedurende een overgangsperiode een registratie opgebouwd, waarbij gegevens
worden benut die beschikbaar zijn in bestaande registraties. In 2020 zal dan
gelden dat men de AOW eerder kan laten ingaan als er op basis van deze registratie
de 15 jaar voorafgaande aan de flexibilisering is gewerkt. Dit aantal wordt
daarna ieder jaar met één verhoogd.
 Witteveenkader
 Uitgangspunt van de aanpassing van het Witteveenkader is dat het fiscaal
mogelijk moet zijn op 67 jaar een aanvullend pensioen op te bouwen dat dezelfde
hoogte heeft als het bereikbare aanvullend pensioen op de huidige AOW-leeftijd.
Omdat de ingangsdatum van de AOW verandert, zal ook de fiscale pensioenrichtleeftijd
voor aanvullende pensioenopbouw daarop worden afgestemd en worden verhoogd
naar 67 jaar. Als gevolg hiervan is er sprake van 2 extra opbouwjaren. Daarom
zal het fiscaal gefaciliteerde maximale opbouwpercentage per dienstjaar worden
aangepast. De aanpassingen zullen ineens worden doorgevoerd per 1 januari
2020, bij de eerste verhoging van de AOW-leeftijd. Uiteraard laat dit de vaststelling
van de pensioenleeftijd in de afzonderlijke pensioenregelingen onverlet. Inzet
van het kabinet is dat een mogelijke lastenverlichting danwel de vrijval van
de premielasten die daardoor optreedt (voor en na 2020) ingezet zal worden
voor een robuust pensioenkader, herstel van de dekkingsgraden en van een spoedige
terugkeer naar indexering. Het kabinet nodigt sociale partners uit om tot
afspraken te komen. Ter ondersteuning hiervan is het kabinet bereid om het
moment van aanpassing van het fiscale kader daarop nader aan te sluiten.
 Vervolgtraject
 De verschillende voorstellen zoals hierboven beschreven vergen wetgeving.
Zowel aanpassing van de AOW zelf, als in andere wetgeving. Het kabinet bereidt
deze wetgeving nu voor en zal deze op korte termijn voor advies aan de Raad
van State voorleggen. Na ontvangst van het advies van de Raad van State zal
het kabinet de concrete (wets)voorstellen aanbieden aan het parlement en daarmee
de voorstellen meer in detail openbaar maken.
 
 De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. P. H. Donner
 De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. Klijnsma