Machtiging tot medewerking aan de oprichting van een Waarborgfonds voor de zorgsector; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25627, nr. 11

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

15-05-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25627 nr. 11

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. INLEIDING2. STRUCTUUR WAARBORGFONDSInstitutionele en juridische vormgevingFinanciële structuurDisagioObligoAchterborg3. TAKENPAKKETDe garantiefunctieDe saneringsfunctie4. DEELNEMENDE INSTELLINGEN5. STEUNFUNCTIE CENTRAAL ORGAAN TARIEVEN GEZONDHEIDSZORG
EN SANERING EX WET TARIEVEN GEZONDHEIDSZORG6. RELATIE MET HET RIJK7. RENTENORMERING/PROTOCOLLERING8. FINANCIËLE GEVOLGEN9. VISIES VAN PARTIJEN NZfCOTGZorgverzekeraars NederlandBankenInstitutionele beleggers10. TOELICHTING OP AKTESStatutenOvereenkomst Rijk/waarborgfondsReglement van deelnemingStandaardovereenkomst van leningStandaardovereenkomst van borgBeleggingsstatuutOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25627Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 627Machtiging tot medewerking aan de oprichting van een Waarborgfonds voor
de zorgsectornr. 11MEMORIE VAN TOELICHTING 1.INLEIDING2   2.STRUCTUUR WAARBORGFONDS6    3.TAKENPAKKET8   4.DEELNEMENDE INSTELLINGEN9    5.STEUNFUNCTIE
CENTRAAL ORGAAN TARIEVEN GEZONDHEIDSZORG EN SANERING EX WET TARIEVEN GEZONDHEIDSZORG11   6.RELATIE MET HET RIJK12    7.RENTENORMERING/PROTOCOLLERING13   8.FINANCIËLE GEVOLGEN14    9.VISIES
VAN PARTIJEN16    10. TOELICHTING OP AKTES171. INLEIDINGHet voorliggende voorstel van wet machtigt de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport te bevorderen dat een waarborgfonds zorg tot stand wordt
gebracht door de zorgsector. Daarmee wordt beoogd tegemoet te komen aan het
verlangen van de Tweede Kamer. Met genoemd fonds kan voorzien worden in de
borging van kapitaalmarktleningen voor onder andere verbouw en nieuwbouw van
zorginstellingen.Het voorstel is eerder uitgebreid in de Tweede Kamer via een zogenoemde
voorhangprocedure als bedoeld in art 29 van de Comptabiliteitswet aan de orde
geweest (kamerstuk 25 627, nr.1) zodat met een beknopte toelichting zou
kunnen worden volstaan. Terwille van een adequate parlementaire behandeling
is echter een uitgebreide memorie van toelichting opgesteld. Een aantal uit
de parlementaire discussie gebleken vraagpunten is daarbij diepergaand behandeld.
Voorts zijn enkele actuele ontwikkelingen in de beschouwing meegenomen.Op dit moment vindt de financiering met lange middelen plaats door een
beperkt aantal met name Nederlandse banken. Voor banken is de sector vanwege
de te realiseren inkomsten uit diverse vormen van financiële dienstverlening
profijtelijk. Echter, de voorziening van middelen met langere looptijden past
minder in het kader van het opnemings- en uitzettingenbeleid van banken.Langlopende leningen worden veelal verstrekt door institutionele beleggers
met omvangrijke langlopende verplichtingen. Deze achtten de sector de laatste
jaren echter te risicovol zonder een overheidsgarantie. De betaling van rente-
en aflossingslasten was voor hen te onzeker gelet op met name de in hun ogen
relatief geringe solvabiliteit van de meeste instellingen en de sterke invloed
van de politiek op de ontwikkeling van de financiële resultaten.Het beperkte aantal geldgevers heeft vanwege de ruime kapitaalmarktsituatie
van de laatste paar jaar tot weinig financieringsproblemen geleid. Dit werd
bevorderd doordat de bestuurlijke vormgeving van de zorgsector in rustiger
vaarwater terecht is gekomen.Echter, de situatie op de kapitaalmarkten kan, zoals het afgelopen decennium
heeft geleerd, snel veranderen evenals de risicoperceptie van geldgevers.
Het beperkte aanbod van kapitaalmarktverschaffers heeft in de beginjaren na
de afschaffing van de garanties op leningen voor de zorgsector niet alleen
tot de betaling van relatief hoge rentepercentages geleid, maar ook zelfs
tot het tijdelijk wegvallen van het aanbod op de kapitaalmarkt. In het begin
van de jaren negentig weigerden banken een tijdlang vanwege onduidelijkheden
in het zorgbeleid de nieuwbouw van eerst academische ziekenhuizen en later
revalidatieoorden te financieren. Daarmee trad toen een stagnatie in de bouw
op. Ook zijn zoals bij het begin van de jaren negentig periodes van zeer hoge
renteopslagen ten opzichte van de rente op staatsleningen voorgekomen.Het is dan ook zaak tijdig maatregelen te treffen voor een ander financieringsklimaat.Voor financiers zou het het eenvoudigst zijn dat het rijk alle leningen
zou gaan borgen, zoals bij het vroegere rijksgarantiebeleid dat in 1986 werd
verlaten. Dit is echter onwenselijk, omdat daarmee de budgettaire risico's
voor het rijk sterk zouden gaan toenemen, terwijl het ook een uitvoerige bemoeienis
van het rijk met de bedrijfsvoering van de instellingen zou kunnen vergen.Het rijk heeft indertijd besloten zeer terughoudend met het garantie-instrument
om te gaan en garanties zelfs in de debudgetteringsregel op te nemen (meer
garanties zouden tot ombuigingen op de normale begrotingsuitgaven moeten leiden). Een grotere bemoeienis zou verder de slagkracht van de instellingen verminderen
en ten koste kunnen gaan van de noodzakelijke vergroting van de efficiency.
Daarbij zou de overheid door de garantstelling betrokken zaken bij financiële
problemen van alle afzonderlijke instellingen.Bij het rijk zou een apparaat moeten worden opgezet om het wel en wee
van de instellingen te monitoren en het overleg met geldgevers en in gebreke
blijvende instellingen te voeren. Ook dit zou een extra budgettaire belasting
betekenen.Daarmee zou de klok van het verkleinen van de omvang van de collectieve
sector en de vergroting van de instellingsverantwoordelijkheid weer worden
teruggedraaid.Aan een waarborgfonds opgezet en in stand gehouden door de zorgsector
zelf kleven dit soort bezwaren niet. Wel moeten de financiers dan over de
streep worden getrokken.Met een constructie waarbij de betaling van rente en aflossing zeker gesteld
wordt in de vorm van een borg te verstrekken door een goed geconstrueerd waarborgfonds
en waarbij het rijk garant staat voor de verplichtingen van het waarborgfonds,
wordt de terugkeer van institutionele beleggers als financiers van de zorgsector
aannemelijk.De achterborg van het rijk maakt bovendien dat het solvabiliteitsbeslag
dat De Nederlandsche Bank voor bancaire kredietverlening van de banken verlangt
op nul gesteld wordt1. Per saldo kan daardoor
de bancaire financiering goedkoper worden.Beide ontwikkelingen maken dat het aantal geldgevers wordt vergroot en
dat er een neerwaartse druk ontstaat op de door instellingen te betalen rente.Door de waarborgfondsconstructie een verantwoordelijkheid te laten zijn
van de zorgsector, waarbij het waarborgfonds in een bepaalde relatie komt
te staan tot de instellingen waarvan het de leningen borgt, ontstaan er prikkels
voor een verantwoorde bedrijfsvoering van het fonds. Het waarborgfonds is
een organisatie van de instellingen zelf. De sector heeft een gezamenlijk
belang bij het goed functioneren van het fonds. Dit is niet alleen vanwege
de aangegeven te behalen rentevoordelen, maar ook vanwege de prikkels tot
verbetering van het beheer teweeg gebracht door het toezicht van het waarborgfonds
en tenslotte vanwege de wenselijkheid te voorkomen dat op de obligoverplichting
van de deelnemende instellingen getrokken wordt.Voor de aan het fonds deelnemende zorginstellingen zijn dergelijke prikkels
er ook: er is allereerst sprake van het genoemde bedrijfseconomisch toezicht
door het fonds. Dit zal vooral preventief kunnen werken. Opgemerkt moet worden
dat het er bij het onderhavige voorstel expliciet niet om gaat het toezicht
in de breedte in de zorgsector te regelen. De vernieuwing draagt wel bij aan
de checks and balances in de zorgsector.Ten tweede is de tot standkoming van het waarborgfonds gekoppeld aan het
loslaten van de nacalculatie van de rentekosten voor lange financiering. Het
is het voornemen deze nacalculatie in het kader van de Wet Tarieven Gezondheidszorg
aan te passen. Door het via de borging te behalen rentevoordeel bij de geborgde
zorginstellingen te laten, hebben de instellingen baat bij scherp onderhandelen
over de te betalen tarieven. Het wordt dan voor een instelling financieel
lonend om de laagst mogelijke rentekosten te realiseren. Ondergetekende hecht
aan een op deze wijze realiseren van een doelmatiger aanwending van de beschikbare
middelen waarbij de voordelen aan de zorgverlening ten goede komen.Met het waarborgfonds wordt samenvattend dan ook nagestreefd: – veiligstelling van de lange termijn financiering tegen redelijk
kosten;– de realisatie van een substantieel rentevoordeel;– introductie in de zorgsector van prikkels van goed financieel
management.Het waarborgfonds vormt een zekerheid voor geldgevers ten behoeve van
geldvragende zorginstellingen. Het is die zekerheid waardoor met name de eerste
twee doelstellingen kunnen worden gerealiseerd.De totale zekerheidsconstructie ten behoeve van de financiers is wat betreft
de financiële zekerheid gebaseerd op vier pijlers. Als eerste zekerheid
geldt uiteraard de soliditeit van de zorginstellingen van de zorgsector.Als tweede zekerheid fungeert het vermogen van het waarborgfonds mede
mogelijk gemaakt door een eerste inleg door het Rijk. De derde zekerheid betreft
de obligoverplichting van de leden. Het fonds kan een beroep doen op zijn
leden extra middelen te storten. Tot slot is er sprake van een zekerheid,
geboden door het Rijk. Daarmee wordt aan de financiers een maximale financiële
zekerheid verstrekt.Voor de institutionele beleggers hangt de soliditeit van het fonds echter
niet alleen af van de formele financiële zekerheden. Ook de onafhankelijkheid
van het fonds is van groot belang. Immers, een fonds zonder voldoende armslag
kan op termijn zijn financiële soliditeit verliezen. De mogelijkheid
van ingrijpen van overheidswege in de zekerheidsconstructie of in de bedrijfsvoering
van het waarborgfonds houdt verder voor hen het risico in van niet of niet
tijdige aflossing c.q. rentebetaling op de verstrekte leningen. Geldgevers
zullen dit risico op voorhand niet aanvaarden. De waarborgfondsconstructie
zou derhalve sterk gedevalueerd worden. Het komt mogelijk zelfs niet van de
grond.Om deze reden brengt verdergaande bemoeienis van de overheid met het fonds,
zoals bijvoorbeeld door vormgeving middels een Zelfstandig Bestuursorgaan
en door het uitoefenen van een initiatiefrecht/aanwijzigingsbevoegdheid, het
risico met zich dat institutionele beleggers niet bereid zijn door het fonds
geborgde leningen te verstrekken. Daarmee zouden de met het waarborgfonds
beoogde doelstellingen niet worden bereikt.Tenslotte is voor geldgevers een goede functievervulling door het waarborgfonds
van belang. Bij verzaking daarvan verslechtert de kwaliteit van de verstrekte
zekerheid. Dit betekent dat de regelgeving rondom het waarborgfonds met name
gericht moet zijn op de realisatie van een goed functionerend fonds.Als het geheel van financiële en overige zekerheden wordt gerealiseerd,
komt analoog aan de situatie van het waarborgfonds sociale woningbouw voor
het waarborgfonds de realisatie van een zogenoemde Triple A status door grote
internationale rating agencies in het verschiet. Dan ook kan de toetreding
tot de markt van grote buitenlandse geldgevers mogelijk worden. Met de vervanging
van de gulden door de Euro ontstaat daarmee een groter potentieel aanbod van
geldgevers.Als banken bovendien inspelend op internationale trends, pakketten van
door hen aangegane of overgenomen geborgde leningen en de realisatie van het
hierboven beschreven traject gaan samenstellen en deze verhandelen –
dit proces wordt ook wel aangeduid met de term securitisatie –, wordt
ook van nieuwe markten gebruik gemaakt.Een dergelijke ontwikkeling is mogelijk wanneer de door het waarborgfonds
geborgde leningen conform de bedoelingen standaardleningsvoorwaarden en ook
standaardborgingsvoorwaarden kennen en van gelijke risicokwaliteit zijn. Het spreekt voor zich dat de aantrekkelijkheid van zorginstellingen als
debiteuren met de betere benutting van de kapitaalmarkten gediend is. Tijdig
inspelen op de introductie van de Euro betekent daarbij de realisatie van
een voorsprong op andere geldvragers in binnen- en buitenland.Met het oog op een door de Euro voor de Nederlandse zorginstellingen mogelijk
krapper wordende kapitaalmarkt is het gewenst zo spoedig mogelijk over te
gaan tot het oprichten van een fonds.Ondergetekende acht een brede en niet een verplichte deelname aan het
waarborgfonds van groot belang.Vrijwilligheid is voor vormgeving van het waarborgfonds een centraal uitgangspunt
om de volgende redenen:– Verplichte deelname impliceert dat ook de «zwakken»
deelnemen. Dit is onverenigbaar met de doelstellingen omdat het waarborgfonds
zekerheden moet bieden, waardoor het noodzakelijk is dat het fonds de slechte
risico's kan buitensluiten. Het fonds moet financieel zwakke instellingen
kunnen weigeren, zij het slechts op basis van bedrijfseconomische gronden.
Toegelating komt derhalve neer op een kwaliteits- keurmerk voor de zorginstellingen.– Het uitgangspunt moet zijn dat een instelling op basis van positieve
incentives besluit tot toetreding tot het fonds. Er is sprake van positieve
incentives als het waarborgfonds er in slaagt het vertrouwen van financiers
te verkrijgen en daarmee rentevoordelen te boeken en het de financiering weet
te verzekeren tegen aantrekkelijke voorwaarden. Het streven is te komen tot
een waarborgfonds dat ook fungeert als een kwaliteitskeurmerk ten behoeve
van potentiële geldgevers.– Alleen bij vrijwilligheid kan worden bereikt dat het waarborgfonds
de gunst van de kredietbehoevende zorginstellingen moet zien te verkrijgen.
Daarbij zal er als gevolg van vrijwilligheid ook een druk zijn de (bureaucratie)lasten
van de bedrijfsvoering zo beperkt mogelijk te houden teneinde in de toekomst
eventueel met een lagere te betalen disagio-premie voor deelneming te kunnen
volstaan.Er kan derhalve geen sprake zijn van verplichting. Een instelling kan
er ook voor kiezen om investeringen via de huisbankier te financieren tegen
de door deze gehanteerde tarieven en verlangde financiële zekerheden,
dan wel om bijvoorbeeld onder gemeentegarantie, indien mogelijk, middelen
aan te trekken.De Nederlandse Zorgfederatie gaat ook bij vrijwilligheid uit van een brede
deelname op grond van de zakelijke afweging inzake «kosten versus baten
van toetreding». Door middel van borging kan een rentevoordeel worden
bereikt. Er mag vanuit gegaan worden dat zakelijke handelende zorginstellingen
de optie van borging dus zorgvuldig zullen afwegen. Financieel voordeel zonder
veel bureaucratische rompslomp zal positief werken op de belangstelling. Dit
zal, zo heeft de praktijk bij het waarborgfonds sociale woningbouw (WSW) geleerd,
worden bevorderd doordat geldgevers, met name institutionele beleggers maar
ook banken, over het algemeen, hechten aan de beschikbare nieuwe zekerheid.Deelname aan het waarborgfonds staat open voor instellingen vallend onder
de zorgwetgeving, zijnde toelating ex Ziekenfondswet (ZFW) en Algemene Wet
Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), tarifering ex Wet tarieven gezondheidszorg
(WTG), planning en bouw ex Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) en Tijdelijke
Verstrekkingen wet Maatschappelijke Dienstverlening (TVWMD). Voor deze criteria
is gekozen omdat er voor de er onder vallende instellingen een
verantwoordelijkheid van het rijk voor de infrastructuur en de financierbaarheid
daarvan bestaat.De verzorgingshuizen bevinden zich thans in een overgangssituatie.
Vanaf 2001 is voor hen de situatie gelijk aan die van de verpleeghuizen die
reeds nu kunnen deelnemen aan het waarborgfonds. Deelname van verzorgingshuizen
is in dat jaar aan de orde na overgang naar de AWBZ, WTG en WZV. 2. STRUCTUUR WAARBORGFONDSDe vormgeving van het waarborgfonds en het daaraan gekoppelde toezicht,
is sterk geënt op dat van het al enige jaren met groot succes functioneren
Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), dat leningen van woningbouwcorporaties
borgt. Institutionele en juridische vormgevingHet waarborgfonds zorg wordt als stichting opgericht en in stand gehouden
door de leden van de NZf. Alternatieven, zoals een zelfstandig bestuursorgaan
of een wettelijk systeem met door de overheid vast te stellen uitgebreide
kaders en regels zijn niet adequaat, omdat de overheid dan rechtstreeks betrokken
wordt bij het bedrijfsmatig functioneren van zorginstellingen. De door geldgevers
verlangde onafhankelijke positie van het waarborgfonds komt daarbij bovendien
in het geding. Hetzelfde geldt voor constructies vergelijkbaar met artikel
12 van de Financiële verhoudingswet 1984, die evenmin passen ten aanzien
van de zorgsector.De inmiddels met de NZf overeengekomen constructie voor een waarborgfonds
zorg is niet te beschouwen als een bestuursorgaan. Of een orgaan een bestuurs-
of administratief orgaan is, wordt doorgaans beoordeeld aan de hand van het
antwoord op de vraag of het orgaan een bestuurstaak uitoefent en of het beschikt
over publiekrechtelijke bevoegdheden zoals de bevoegdheid bindend recht vast
te stellen of beschikkingen af te geven (kan ingrijpen in de rechtsverhoudingen
tussen personen of rechtspersonen of eenzijdig bindende besluiten kan nemen).
Er moet dus sprake zijn van het bij wet opdragen van een overheidstaak aan
het fonds en de aanwezigheid van publiekrechtelijke bevoegdheden. Het feit
dat bij wettelijke regeling aan de totstandkoming van het waarborgfonds wordt
meegewerkt, betekent niet dat een bestuursorgaan wordt ingesteld.Aan het fonds is niet namens de overheid een toezicht op de financiële
positie van de instellingen opgedragen. De taken die het fonds uitoefent zijn
privaatrechtelijk van aard en vloeien voort uit de contractuele afspraken
tussen de instellingen en het fonds.Voor de uitoefening van deze taken is het fonds ook niet bekleed met publiekrechtelijke
bevoegdheden. Het fonds neemt geen beschikkingen en kan geen bindende regels
vaststellen. De voorwaarden die het fonds ten aanzien van de financiële
situatie van een instelling kan stellen zijn gekoppeld aan de taak van het
fonds om de leningen van de instelling te garanderen. In verband daarmee heeft
het fonds belang bij een evenwichtige financiële positie van de instelling.
Vanuit die privaatrechtelijke verhouding kan het fonds voorwaarden stellen.
Het bepalen of een instelling wel of niet mag participeren in het fonds is
verder evenmin te betitelen als het uitoefenen van openbaar gezag.Geconcludeerd kan dan ook worden naar analogie met de ZBO-doorlichting
van het WSW door het Ministerie van VROM dat van een zelfstandig bestuursorgaan
geen sprake is. De recente waarborgfondsen voor het Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie
(BVE), respectievelijk voor het Hoger Beroepsonderwijs (HBO) zijn evenmin
zelfstandige bestuursorganen. Een apart waarborgfonds voor de zorgsector is geprefereerd boven de optie
van een opgaan in een van de andere fondsen zoals het WSW vanwege met name
de eigenheid van de zorgsector en het specifieke risicoprofiel van zorginstellingen.Het is de bedoeling dat het waarborgfonds juridisch en feitelijk volledig
zelfstandig ten opzichte van de instellingen, de overheid en andere rechtspersonen
functioneert. De relatie van de zorginstellingen met het fonds wordt in de
statuten dan ook zodanig vastgelegd dat de besluitvorming onafhankelijk van
de instellingen of de financiers tot stand komt. Financiële structuurDe financiële invulling van een waarborgfonds is grotendeels gebaseerd
op een taxatie van de risico's die het waarborgfonds loopt en de inschatting
over de prijs die moet worden betaald om het vertrouwen van de financiers
terug te winnen. Het vermogen van het waarborgfonds wordt gevoed met een initiële
storting en met een premie per geborgde lening alsmede met de netto beleggingsinkomsten
hierover. Daarnaast is er een obligoverplichting van de deelnemende instellingen
en een achterborggarantie van het rijk. De initiële storting, te verstrekken
door het rijk, bedraagt f 120 miljoen.De initiële storting is te beschouwen als een (incidenteel) subsidie.
In de subsidievoorwaarden zullen nadere eisen worden gesteld ten aanzien van
het inlichtingenrecht en toezichtcondities. Daarbij zal worden aangesloten
bij de eisen zoals deze in de oprichtingsstatuten, de overeenkomst Rijk/waarborgfonds
en het beleggingsstatuut zijn opgenomen. DisagioMet betrekking tot de premie wordt uitgegaan van een constructie analoog
aan de WSW, namelijk dat alleen bij aanvang een disagio wordt betaald aan
het waarborgfonds. Deze bijdrage per lening is eenmalig. De omvang van het
disagio zal worden uitgedrukt in procenten van de geborgde lening. Het disagio
is voorshands vastgesteld op 0,75%. Dit disagio komt momenteel overeen met,
afhankelijk van het renteniveau, de looptijd en het aflossingsschema, een
renteopslag per jaar van circa 0,08 à 0,09%.Een dergelijk disagio is voor de noodzakelijke kosten-batenafweging vooraf
inzichtelijker dan een jaarlijks vast te stellen premiebijdrage. Het beleid
van het waarborgfonds met betrekking tot de vaststelling van de hoogte van
het disagio kan derhalve alleen effect hebben op nieuw af te sluiten leningen
waarbij het waarborgfonds zelf rekening dient te houden met de marge waarboven
de aantrekkelijkheid van borging in gevaar komt. ObligoEr is sprake van een verplicht obligo van deelnemende instellingen. Het
obligo is een onderdeel van de verplichtingen van de deelnemende instellingen
aan het waarborgfonds. Het obligo houdt in dat naast de te betalen eenmalige
premie (disagio), een voorziening in de balans moet worden getroffen in verband
met een eventuele storting in het fonds. Het waarborgfonds kan dit bedrag
(het obligo) opvragen als het waarborgfonds door een kritische ondergrens
van vermogen zakt. Deze obligoverplichting moet derhalve in de balans van
de instelling waarvan een lening wordt geborgd worden verwerkt. Het obligo kent de volgende vorm:– Het obligo is slechts eenmalig inroepbaar gedurende de looptijd
van de lening die door de instelling bij het waarborgfonds gewaarborgd is.– De omvang van het obligo zal worden uitgedrukt in procenten van
de restschuld. Het obligo is vastgesteld op 3%. Het bedrag neemt af met de
omvang van de lening en de risico's van het obligo blijven in overeenstemming
met de aangegane verplichtingen.– Door het waarborgfonds ingeroepen obligo's worden terugbetaald
als daarvoor de middelen aanwezig zijn.– Bij het inroepen van het obligo zal een getrapt systeem worden
gehanteerd: eerst eigen sector en dan pas de overige sectoren. Deze compartimentering
van de financiële verplichtingen reflecteert de eigenheid van de verschillende
zorgsectoren. AchterborgEen achterborg van de rijksoverheid is noodzakelijk om de beoogde doelstellingen
van het waarborgfonds te kunnen realiseren. Een dergelijke achterborg ligt
ook in het verlengde van de verantwoordelijkheid van de overheid voor de infrastructuur
inclusief de financierbaarheid ervan in de zorgsector. Randvoorwaarde voor
het verlenen van een achterborg door de overheid is een substantieel obligo
van deelnemende instellingen en een brede deelname.Uitgangspunt is een 100% achterborgregeling waarbij de overheid het fondsvermogen
aanvult als het onder de grens zakt van 0,25%. Dit moet gebeuren in de vorm
van een achtergestelde lening die weer kan worden terugbetaald als het fondsvermogen
stijgt boven de 1%.Deze financiële structuur maakt het mogelijk dat het waarborgfonds
zich borg kan stellen jegens geldgevers voor de (jaarlijkse) betaling van
rente en aflossing alsmede van een eventuele boeterente en kosten op door
deelnemers aan het waarborgfonds aan te trekken geldleningen. 3. TAKENPAKKETHet waarborgfonds heeft een garantie- en een saneringsfunctie. De garantiefunctieHet waarborgfonds garandeert de zogenaamde dienst van de lening. Dit houdt
in dat gedurende de gehele looptijd van de lening, indien de zorginstelling
om welke reden dan ook niet aan haar verplichtingen voldoet, het waarborgfonds
rente, aflossing, boeten en kosten aan de geldgever voldoet.Door het bestaan van een fonds kan aan de financiers de zekerheid worden
geboden die nodig is om alle langlopende leningen van elke aangesloten instelling
te faciliteren. Bovendien kan zo een gunstiger rentepercentage worden bedongen,
ongeacht het doel van de lening.In de statuten is opgenomen dat een borgstelling door het waarborgfonds
niet kan worden geweigerd indien een instelling aan de eisen die aan de borgstelling
mogen worden verleend, heeft voldaan. Het fonds stelt aan borgstelling wel
algemene voorwaarden van financiële aard met betrekking tot de aard en
vorm van te borgen lening. Door het stellen van voorwaarden die voor alle
deelnemende instellingen gelijkelijk gelden, en die bovendien een algemeen
karakter hebben, heeft het fonds de mogelijkheid om niet borg te hoeven staan
voor bepaalde risicovolle leningvormen. Gedacht kan worden aan leningen in
buitenlandse valuta en aan leningen die aan een index zijn gekoppeld. Ook kortlopende financiering, rekening-courant en bouwkrediet c.q. zogenoemde
derivaten komen niet voor borging in aanmerking. Het gaat slechts om borging
van lange leningen die voldoen aan gestandaardiseerde voorwaarden. Er wordt
daartoe uitsluitend gewerkt met standaard leningcontracten en standaard borgingsvoorwaarden. De saneringsfunctieDe saneringsfunctie is in het waarborgfonds voorzien omdat het fonds door
het verlenen van een borgstelling, aangesproken kan worden op de betalingsverplichtingen
van een instelling. Uit die functie vloeien voor het fonds belangen voort
die, afhankelijk van de situatie die aan de orde is, kunnen leiden tot aanwijzingen
aan instellingen, terzake van het financiële, technische en organisatorische
beheer, dan wel tot meer dwingende aanwijzingen tot het treffen van een saneringsplan.
Het fonds kan zonodig ingrijpen in negatieve ontwikkelingen bij instellingen.
Een dergelijke stap kan de conclusie zijn naar aanleiding van het jaarlijks
plaatsvindende kredietwaardigheidsonderzoek, respectievelijk naar aanleiding
van het aanspreken door een geldgever van het waarborgfonds tot betaling van
rente en aflossing en/of boeterente en kosten. Bij een negatieve conclusie
kan van een deelnemende instelling ook de inschrijving worden doorgehaald
door het waarborgfonds als de instelling weigert te voldoen aan de door het
fonds gestelde voorwaarden. Nieuwe leningen worden dan niet meer geborgd.De instelling zal gelet op de eerder aangegane privaatrechtelijke relatie
met het waarborgfonds evenwel aan zijn contractuele verplichtingen tegenover
het fonds moeten blijven voldoen.Het waarborgfonds kan als het de termen daartoe aanwezig acht, een deelnemende
instelling opleggen een saneringsplan op te stellen en uit te voeren. De aanwijzingen
zijn er op gericht de financiële positie en de financiële risico's
bij een geldlening weer in evenwicht te brengen. Deelnemers zijn verplicht
dergelijke aanwijzingen op te volgen. Borgtocht wordt slechts verstrekt nadat
gebleken is dat de deelnemende zorginstelling op dat moment nog voldoet aan
de voorwaarden die voor inschrijving als geldnemer golden.Met de saneringsfunctie heeft het waarborgfonds een instrument waardoor
het mogelijk wordt dat een deelnemende instelling wordt geholpen om haar voortbestaan –
in financiële zin – veilig te stellen.De functies van het waarborgfonds zijn beperkt tot de aangegeven functies.
Niet beoogd is bij het fonds functies te leggen als een verzekerings-, kredietbemiddelings-,
financierings- of andere functie. Een dergelijk pakket zou tot een verwevenheid
van functies kunnen leiden en met name de borgingsfunctie tegenover geldgevers
kunnen uithollen. 4. DEELNEMENDE INSTELLINGENHet waarborgfonds hanteert toetredingscriteria. Partijen beogen een fonds
dat als een kwaliteitskeurmerk fungeert. Voorkomen moet worden dat het waarborgfonds
een zogenoemd kneuzenfonds wordt. Geldgevers worden daardoor afgeschrikt en
zullen hogere risicopremies in rekening willen brengen. Instellingen met een
financieel zwakke positie zullen eerst orde op zaken moeten stellen, willen
zij kunnen toetreden.Teneinde te kunnen beoordelen of de instelling die als deelnemer wenst
te worden ingeschreven voldoet aan de toelatingsvoorwaarden wordt door het
waarborgfonds een onderzoek naar de kredietwaardigheid van de instelling ingesteld.
Dit kredietwaardigheidsonderzoek omvat alle relevante aspecten.
Het eigen vermogen komt hierbij als belangrijke financiële indicator
nadrukkelijk aan de orde. Bij een eigen vermogen lager dan 5% van het risico-budget
wordt in ieder geval de exploitatie-ontwikkeling in het verleden en de toekomst
betrokken. Gedurende de laatste drie verstreken boekjaren moet gemiddeld een
dekkende exploitatie zijn behaald, terwijl voor het lopende en volgende boekjaar
in een dekkende exploitatie moet zijn voorzien.De intensiteit van de beoordeling bij toetreding, alsmede de intensiteit
van het toezicht (bewaking) na toetreding, kent zoals in onderstaande tabel
aangegeven een oplopende gradatie naarmate de financiële gezondheid in
termen van eigen vermogen gemeten van de instelling, waarbij de hoogte van
het eigen vermogen als indicator geldt, afneemt. ToetredingBewakingEigen vermogen > 8%beoordeling:  – solvabiliteit/rentabiliteitnormale
aandacht    Eigen vermogen > 5%beoordeling: doch
< 8%– solvabiliteit/rentabiliteitnormale aandacht  –
kwaliteit managementnormale aandacht    Eigen vermogen > 2%beoordeling
als risicobepalendeverhoogde waakzaamheid doch < 5%factoren    Eigen
vermogen > 0%diepgaand kredietonderzoekspeciale aandacht doch
< 2%     Eigen vermogen < 0%afwijzingbegeleidingToegelaten worden tot borging door het waarborgfonds betekent dat een
instelling financieel gezien zijn zaken op orde heeft, een weigering dat men
zijn zaken niet op orde heeft.Jaarlijks of bij elke nieuwe borgingsaanvraag wordt de ontwikkeling van
de financiële positie van deelnemende instellingen gevolgd. Het fonds
verkrijgt daartoe de relevante gegevens van de instellingen.Zoals uit de risicostructuur kan worden opgemaakt, kan tijdige sanering
in beginsel een beroep op het waarborgfonds voorkomen. Toch kan niet worden
uitgesloten dat zoiets desondanks gebeurt. Daaraan ontleent het waarborgfonds
immers zijn bestaansrecht.In voorkomende gevallen zal moeten worden bezien of sanering tot behoud
van de instelling kan leiden. Uiteraard dient het waarborgfonds in die situatie
onverkort de verplichtingen uit hoofde van de overeenkomst van borgtocht met
de geldgever te voldoen.Het waarborgfonds heeft in een dergelijke situatie het recht van regres.
De vordering van het waarborgfonds op de instelling zal bij sanering worden
meegenomen.Als gevolg van de toelatingscriteria en het hierboven beschreven instrumentarium
van het fonds, worden de financiële risico's voor het waarborgfonds beperkt.Dit geldt bij implicatie ook voor het risico dat de obligo's worden ingenomen
en eventueel daarna bij algehele uitputting van de fondsmiddelen een beroep
wordt gedaan op de garantie van het Rijk. 5. STEUNFUNCTIE CENTRAAL ORGAAN TARIEVEN GEZONDHEIDSZORG
EN SANERING EX WET TARIEVEN GEZONDHEIDSZORGIndien een instelling niet toegelaten wordt als deelnemer aan het waarborgfonds,
en er bij de instelling wel de behoefte daartoe blijft bestaan, zal orde op
zaken moeten worden gesteld. De instelling dient hierbij zijn eigen verantwoordelijkheid
te nemen.In die gevallen echter, waarin de aard en omvang van het saneringstraject,
de eigen kracht van de instelling te boven gaat, kan de hulp van het Centraal
Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG) worden inroepen. Die hulp is facultatief.
Er is geen sprake van een directe koppeling tussen het niet voldoen aan de
criteria van het waarborgfonds en een beroep op het COTG.Het COTG zal gelet op de inzet van collectieve middelen onder strenge
voorwaarden financiële steun bieden. Uitgangspunt zal in elk geval zijn
de ook nu al geldende praktijk dat instellingen met een negatief exploitatieresultaat
primair zelf hun exploitatie op orde moeten brengen, alvorens het COTG overgaat
tot de ondersteuning die nodig is om de stap naar het waarborgfonds te kunnen
maken. Naast een positief exploitatieresultaat is vervolgens, naar het oordeel
van ondergetekende, een voorwaarde dat de instelling zelf een fors aandeel
in de oplossing van de problematiek neemt. De facilitering is van tijdelijk
aard.Uit de toetredingscriteria van het waarborgfonds blijkt dat het eigen
vermogen in ieder geval niet negatief mag zijn. In dat geval volgt afwijzing.
Ligt het eigen vermogen tussen 0% en 5% dan gelden extra voorwaarden, bijvoorbeeld
ten aanzien van het exploitatiesaldo. Ten aanzien van het exploitatiesaldo
wordt gesteld dat gedurende de laatste drie verstreken boekjaren gemiddeld
een dekkende exploitatie moet zijn behaald en voor het lopende en het volgende
boekjaar in een dekkende exploitatie moet zijn voorzien. De kern van de toelatingscriteria
wordt dus gevormd door zowel een dekkende exploitatie als het ontbreken van
een negatieve vermogenspositie. De voorwaarden tot steunverlening sluiten
in mijn visie dus aan op lopend COTG-beleid ten aanzien van instellingen in
financiële problemen en mogen bij betrokken partijen (COTG, instellingen
en verzekeraars) bekend worden verondersteld.Het COTG maakt een eigenstandige afweging. Er is sprake van een individuele
gevalsbenadering. Er is geen algemene regeling op grond waarvan een instelling
rechtens financiële middelen kan claimen. Het is dan ook niet bedoeld
als een stroppenpot.Volledigheidshalve zij er op gewezen dat het Centraal
Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG), op verzoek, alleen activiteiten ontplooit
ten behoeve van instellingen die nog niet zijn toegelaten tot het waarborgfonds.
Is een instelling toegelaten dan kan er geen beroep op de steunfunctie van
het COTG worden gedaan.De keuze om de steunfunctie bij het COTG te leggen is ingegeven door de
rol die het thans speelt als apart bestuursorgaan op het gebied van de tarieven.
Daarbij gaat het zowel om het ontwikkelen van de generieke richtlijnen voor
de bepaling van budgetten en tarieven als om de toepassing in individuele
gevallen. Wat betreft dit laatste heeft het COTG thans reeds de bevoegdheid
om op basis van verzoeken uit het lokaal overleg, bij de tariefstelling rekening
te houden met bijzondere omstandigheden. De beoogde steunfunctie vergt eenzelfde
soort activiteit en deskundigheid. Het is derhalve doelmatig om aan te sluiten
bij de bestaande werkzaamheden van het COTG en hiertoe geen nieuw orgaan in
het leven te roepen. In het verlengde hiervan wordt ook voor de bekostiging
uitgegaan van de huidige werkwijze. De hiervoor beschreven steunfunctie moet worden onderscheiden van de activiteiten
van de commissie sanering ziekenhuisvoorziening. Deze is met name belast met
de afwikkeling van planningsbesluiten. De commissie die opereert op basis
van de WZV heeft slechts een functie bij capaciteitsreductie. 6. RELATIE MET HET RIJKBehalve van een financiële relatie is sprake van een toezichtsrelatie.Het is de sector die het waarborgfonds opricht en in stand houdt. Zij
heeft dan ook belang bij het goed functioneren van het fonds.Gelet op de verantwoordelijkheid van de overheid van een goed financierbare
infrastructuur van de gezondheidszorg is de eerder beschreven financiële
inbreng van een eenmalige storting en een achterborg nodig. Vanuit die optiek
moeten de belangen van de overheid, met name de financiële, beschermd
worden. Om het financiële risico uit hoofde van de achterborg te beperken
is dan ook de obligoverplichting van de deelnemende instellingen overeengekomen
terwijl uitdrukkelijk brede deelname aan het fonds beoogd wordt.De achterborg van het Rijk komt pas in beeld als de financiële middelen
van het fonds uitgeput raken, dus nadat fondsvermogen inclusief de vorderingen
op geborgde nalatige instellingen uit hoofde van het recht op regres en de
obligo's (van de aangesloten instellingen) verbruikt zijn. De kans dat op
de achterborgregeling een beroep wordt gedaan acht ondergetekende gelet op
het totaal van voorafgaande buffers en de gecreëerde zekerheidsstructuur,
gering. Daarmee zijn de budgettaire risico's voor het Rijk beperkt.Omdat het Rijk desalniettemin een zeker risico draagt en daarnaast verantwoord
omgegaan moet worden om te gaan met de beschikbaar gestelde initiële
storting, is het uit oogpunt van risicobeheersing noodzakelijk dat leningen
worden aangegaan en geborgd volgens een van te voren vastgesteld model (ofwel
standaard). Er wordt dan ook gewerkt met model-leningsovereenkomsten en model-overeenkomsten
van borgtocht.Deze modellen bevorderen de vergelijkbaarheid van de aanbiedingen en zijn
daarnaast ook van groot belang voor de verhandelbaarheid door financiële
intermediairs. Dit is gunstig voor de te betalen rente. De modelovereenkomsten
behoeven statutair de goedkeuring van ondergetekende. De modellen zijn voorzover
mogelijk gelijk aan die welke door het WSW bij borging van leningovereenkomsten
voor woningbouwcorporaties worden gehanteerd.Naast de statuten en de wettelijke machtiging zijn voor het functioneren
en het toezicht op het waarborgfonds de volgende regelingen met name van belang:
het reglement van deelneming, de overeenkomst tussen waarborgfonds en Rijk,
het beleggingsstatuut, de standaardlening en borgtochtovereenkomst en de overeenkomst
inzake de toezichts- en verantwoordingsstructuur tussen het waarborgfonds
en het Rijk.De vaststelling en wijziging van deze regelingen behoeven het fiat van
ondergetekende.In de overeenkomst inzake toezichts- en verantwoordingsstructuur is met
het oog op het financiële belang van het Rijk voorzien in een informatieplicht
voor het waarborgfonds. Daarnaast wordt voorzien in een periodiek overleg
tussen het Rijk en het waarborgfonds. Onderwerpen die daarbij aan
de orde komen, zijn de ontwikkeling van de solvabiliteit, het toetsingsbeleid,
de jaarrekening en het jaarverslag. Deze worden besproken. Geenszins is daarbij
aan de orde een eventuele ministerieel goedkeuringsvereiste. Het waarborgfonds
moet voldoende onafhankelijk van de overheid kunnen opereren om voor de sector
respectievelijk financiers een adequate partner te kunnen zijn. Wanneer de
deelneming van een instelling aan het waarborgfonds wordt doorgehaald wordt
de Minister van VWS daarover ingelicht.Gelet op de achtervangpositie van het Rijk zijn verder in de statuten
en de voornoemde regelingen bepalingen met betrekking tot het toezicht door
de Minister van VWS opgenomen. Dit toezicht voorziet naast de hierna omschreven
bepalingen ook in de mogelijk het waarborgfonds op te dragen geen nieuwe borgtochtovereenkomsten
aan te gaan.De in de stukken aangegeven kaders en de (functie)vervulling door de Raad
van Toezicht in combinatie met de voorziene informatieverstrekking aan ondermeer
ondergetekende zijn bevredigend. Ondergetekende acht het geheel van de aangegeven
elementen afdoende om invulling te geven aan het gewenste toezicht op enige
afstand. Voor de inzet van instrumenten om direct sturend op te treden of
het functioneren van het waarborgfonds te beheersen zijn geen redenen aanwezig.Teneinde te beoordelen of het waarborgfonds in de praktijk zoals beoogd
zal functioneren zal ondergetekende over 5 jaar met betrokken partijen een
evaluatie laten plaatsvinden. Voor de genoemde periode is gekozen omdat zoals
de ervaring bij het WSW leert, dat het waarborgfonds een aanloopperiode nodig
heeft. Daarnaast moeten ook de effecten van de nieuwe Eurokapitaalmarkt worden
meegenomen in de analyse.Voorop zal staan het verbeteren van de effectiviteit en efficiency van
het fonds zonder afbreuk te doen aan de gecreëerde contractuele belangen
van geborgde en te borgen instellingen respectievelijk zonder voorbij te gaan
aan de belangen van de geldgevers. Bij het te voeren evaluatieoverleg zal
ook aandacht worden besteed aan de ontwikkeling van de vermogenspositie van
het fonds en aan de ontwikkeling van mogelijk bureaucratielasten.Behalve het waarborgfonds zal ook de wijze waarop het rentevoordeel door
de instellingen is ingezet voor zorgtaken worden bezien. Dan ook zal de steunfunctie
zoals deze door het COTG is uitgevoerd tegen het licht worden gehouden.Over de ontwikkelingen met betrekking tot het waarborgfonds en de steunfunctie
van het COTG zal jaarlijks in het Jaaroverzicht Zorg (JOZ) worden gerapporteerd.
Te zijner tijd zal de Tweede Kamer over de uitkomsten van de evaluatie worden
geïnformeerd.Voorafgaand aan daadwerkelijke oprichting van het fonds wordt de Algemene
Rekenkamer geïnformeerd. Deze kan in het kader van haar activiteiten
desgewenst het functioneren van het waarborgfonds toetsen. 7. RENTENORMERING/PROTOCOLLERINGAangezien het waarborgfonds direct van invloed is op de rentekosten (op
het prijsdeel), zijn er raakvlakken met de COTG-richtlijnen voor de vergoeding
van rentekosten.Met name is dit van belang als het gaat over het aanbrengen van positieve
financiële prikkels voor toetreding tot het waarborgfonds. Een middel
zou kunnen zijn om het verschil tussen het bruto rentevoordeel en de borgingskosten
bij instellingen terecht te laten komen. Voor zover er echter –
zoals thans nog praktijk is – wordt nagecalculeerd op de rentekosten
wordt dit effect niet gerealiseerd. Nacalculatie betekent immers vergoeding
van de werkelijke gemaakte kosten, eventueel inclusief de borgingskosten.Bij normering van de rente kan een dergelijke financiële prikkel
wel worden gerealiseerd. Om de financiële voordelen van het waarborgfonds
bij de instellingen terecht te laten komen, moet de normering worden uitgebreid
tot het prijsdeel van de lange rente.Door de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) zijn voorstellen
ingediend om te komen tot volledige normering van de rentekosten. Van een
volledige normering van de rentekosten is ondergetekende een voorstander.
Realisatie van een adequaat functionerend systeem van rentenormering kan niet
op korte termijn gerealiseerd worden. Er wordt gewerkt aan een aanpassing
van de rente-nacalculatie op grond van de WTG voor een tussenperiode. Gelet
op enerzijds de termijn tot de formele oprichting van het waarborgfonds en
anderzijds de naar verwachting in de tijd beperkte toepassingsperiode van
een overgangsregime, is er een sterke voorkeur voor een aanpak die zich kenmerkt
door eenvoud en inzichtelijkheid voor het veld en beperkte uitvoeringsinspanningen
voor alle betrokkenen. Onlangs is door de NZf bij het COTG een voorstel ingediend,
dat gezien kan worden als een tussenstap, om te bewerkstelligen dat de rentevoordelen
via lidmaatschap van het waarborgfonds bij de instellingen blijven. Het gaat
om een renteopslag ten opzichte van een indicator voor de gemiddelde marktrente.De voorstellen zijn momenteel in behandeling bij het COTG. 8. FINANCIËLE GEVOLGENDoor de Rijksoverheid wordt eenmalig in 1998 als initiële storting
f 120 miljoen bijgedragen aan het vermogen van het waarborgfonds. Deze
middelen zijn reeds enige jaren gereserveerd in het JOZ en zijn expliciet
bedoeld als eerste inleg in het waarborgfonds. De machtiging tot uitgave van
deze middelen wordt via een suppletoire begrotingswet gevraagd.De risico's voor het Rijk op grond van de achterborgfunctie worden als
zeer gering ingeschat. Het systeem kent een aantal buffers voordat de overheid
financieel betrokken raakt: exploitatie en eigen vermogen van de instellingen,
het eigen vermogen van het waarborgfonds, de obligoverplichting van de deelnemende
instellingen en pas op de laatste plaats de achterborg door het Rijk.Als alleen
nieuwe leningen het marktpotentieel vormen, wordt uitgegaan van ongeveer 1,5
miljard via het waarborgfonds te borgen nieuwe leningen per jaar. De mate
waarin men van het fonds (uitgaande van vrijwilligheid) gebruik zal maken
wordt volledig bepaald door de aantrekkelijkheid en de positieve prikkels.
Belangrijk element hiervan wordt gevormd door het rentevoordeel. Het totale
rentevoordeel voor de zorgsector is afhankelijk van de deelname graad en het
netto prijsvoordeel (in 1997 gemiddeld 60 basispunten). Om de deelname te
bevorderen is er voor gekozen de volledige rentewinst bij de instellingen
te laten. Uitgaande van een netto rentewinst van een half procent als gevolg
van de werking van het waarborgfonds zou jaarlijks over nieuwe leningen (minimaal
f 1,5 miljard met een looptijd van 30 jaar) een structurele besparing
van tenminste f 150 miljoen kunnen worden gehaald.De veronderstellingen die aan de berekeningen ten grondslag liggen kunnen
als voorzichtig worden gekenschetst:Er wordt uitgegaan van een marktaandeel, op termijn, van f 1,5 miljard
nieuwe leningen. De financieringsvraag kan worden afgeleid van de investeringen
in vaste activa van de zorginstellingen. Het investeringsniveau is jaarlijks
verschillend. Zeker is wel dat de toekomstige financieringsvraag van de zorgsector
aanzienlijk boven de 1,5 miljard zal liggen. Het laatst bekende cijfer van
het Centraal Bureau voor de Statistiek omtrent de omvang van investeringen
in vaste activa in de zorgsector bedraagt f 3,2 miljard in 1995.Er is uitgegaan van het – historisch lage – rentevoordeel
van 60 basispunten in 1997.Er wordt rekening gehouden met een ingroeitraject van 30 jaar voordat
de geprognotiseerde rentewinst wordt behaald.Zekerheden omtrent de deelnamegraad zijn op voorhand niet te geven. Er
is immers gekozen voor vrijwillige deelname. Belangrijke rede hiervoor was
dat het waarborgfonds financieel zwakke instellingen moest kunnen weigeren.
De toetredingscriteria en het door het waarborgfonds uitgeoefende toezicht
draagt in belangrijke mate bij aan de soliditeit van de waarborgfondsconstructie.
Het spreekt voor zich dat ik daar, uit oogpunt van zo'n klein mogelijke risico's
voor het Rijk, zeer aan hecht. Doordat binnen een genormeerd rentevergoedingssysteem
het rentevoordeel bij de deelnemende instellingen blijft, om te besteden aan
zorg, ontstaat er een krachtige positieve prikkel om deel te nemen. Ik zie
dan ook geen reden om over de deelnamegraad pessimistisch te zijn.Dat de berekeningen een voorzichtig karakter dragen blijkt ook indien
de uitkomsten worden vergeleken met de ramingen van de ING bank en de Bank
Nederlandse Gemeenten: f 225 miljoen, respectievelijk f 200 miljoen
per jaar.De staf voor de commissie van de rijksuitgaven komt tot een structureel
rentevoordeel van f 126 miljoen per jaar na 20 jaar. De opbrengst neemt
in de berekeningen vervolgens met f 9 miljoen per jaar toe.Een meeropbrengst zou verder kunnen worden gehaald uit het oversluiten
van lopende leningen. Ook kunnen thans reeds gegarandeerde leningen worden
ingepast in het waarborgfonds.Gunstiger resultaten zijn denkbaar. Bedacht zij dat in het verleden in
krappere kapitaalmarktsituaties, zorginstellingen meer dan 120(!) basispunten
duurder uit waren dan de staat. De rentevoordelen bij een waarborgfonds zouden
dan ook aanmerkelijk groter zijn geweest. In de betrokken jaren was voor de
woningbouwcorporaties dankzij borging door het WSW een opslag van nauwelijks
meer dan 20 basispunten op geborgde leningen realiseerbaar.Een voordeel is verder dat aangenomen mag worden dat met de totstandkoming
van het waarborgfonds de onderhandelingspositie van het management van de
zorginstellingen ten opzichte van geldgevers wordt versterkt.Dankzij het waarborgfonds en de overige gememoreerde maatregelen krijgt
het Rijk een grotere zekerheid over de financiering van de zorgsector inclusief
de kosten daarvan. Een nevenvoordeel is dat er een orgaan van de sector zelf
tot stand komt dat de financiële ontwikkelingen in de zorgsector zal
monitoren en daarnaast preventief kan werken ten aanzien van het optreden
van financiële probleemsituaties.Dergelijke situaties zullen als zij optreden op zakelijke wijze kunnen
worden opgelost.Dit betekent met andere woorden immateriële winst, doordat het fonds
werkt als een instrument van zelfregulering. Op termijn kunnen daarmee de
kosten die moeten worden gemaakt door het COTG en de sanering ziekenhuisvoorzieningen
worden verminderd. 9. VISIES VAN PARTIJEN NZfDe NZf kan zich vinden in de thans voorgestelde waarborgfondsconstructie.In tegenstelling tot eerdere voorstellen is het Rijk bereid een 100% achterborg
voor het waarborgfonds te geven. In ruil daarvoor is de NZf akkoord gegaan
met een obligoverplichting die eenmalig inroepbaar is. Deze wordt uitgedrukt
als percentage van de rest schuld in plaats van de hoofdsom zoals gebruikelijk.
Ook de terugbetalingsclausule is in dat kader aangepast. Verder is ten opzichte
van oorspronkelijke NZf voorstel de jaarlijkse premie geschrapt ten behoeve
van een eenmalige disagiobetaling. COTGHet COTG heeft zich tot dusverre afwijzend opgesteld ten aanzien van de
instelling van een waarborgfonds. Met name de thans goedlopende financiering
en een mogelijk groot bedrag aan dood geld zijn daarbij overwegingen. Het
COTG prefereert een waarborgcommissie of een artikel 12-constructie. In het
voorafgaande is uitgebreid op de ratio en de opportuniteit van het waarborgfonds
ingegaan. De genoemde alternatieven hebben als bezwaar dat slechts ex post
wordt ingegrepen. Het voordeel van het waarborgfonds is dat dankzij monitorfunctie
financiële moeilijkheden vaak preventief te lijf gegaan kunnen worden.
Daarbij is het een organisatie van de zorginstellingen zelf, zodat zij ook
belang hebben bij een goed functioneren van het fonds. Het te behalen rentevoordeel –
gelet op resultaten van borging van corporatieleningen door het WSW mogelijk
van een relatief grote orde – en de ook in krappe kapitaalmarktomstandigheden
verzekerde financiering vormen echter de hoofdoverwegingen voor het waarborgfonds.
Van dood geld kan daarbij in het geheel niet worden gesproken als ook gelet
wordt op de druk tot hogere eigen vermogens bij de zorginstellingen die zonder
een waarborgfonds ongetwijfeld zal toenemen. Zorgverzekeraars NederlandDeze koepelorganisatie acht een waarborgfonds niet zinvol gelet op ondermeer
het ontbreken van problemen bij de kredietverstrekking en de gunstige rentestand
van dit moment. Het door het COTG genoemde alternatief van een waarborgfunctie
danwel herstel van de rijksgarantieregeling zijn als alternatieve opties aangegeven.Deze visie deelt ondergetekende niet. Over de opportuniteit van het waarborgfonds
en het alternatief van rijksgegarandeerde leningen is hiervoor met name in
de inleiding reeds geschreven.Zorgverzekeraars Nederland vreest dat de kosten van het steunfonds ten
behoeve van minder solvabele instellingen gedekt gaan worden via een opslag
in de tarieven van de betrokken instelling en dus gedragen zullen moeten worden
door de zorgverzekeraars.Tenslotte zien men complicaties met betrekking tot het systeem van de
lange rentenormering.Deze argumentatie is minder overtuigend. Eerder is al aangegeven dat dergelijke
instellingen bij een beroep op het steunfonds naast het Rijk een bijdrage
zullen moeten leveren. Bedacht zij dat noodlijdende instellingen in de alternatieve
situatie een hoog risico vormen voor geldgevers. Als zij al voor financieringsmiddelen
voor investeringen in aanmerking komen dan is de risico-opslag
in de rente zeer hoog. Via de nacalculatie worden deze in de tarieven verrekend.Waar het om gaat is dat instellingen waar mogelijk gezond worden gemaakt
als men voor borging van nieuwe financiering in aanmerking wil komen.Per saldo is het de bedoeling dat de financiële gezondheid van de
sector door het geheel van maatregelen verbetert. Als dat het geval is, gaat
daarvan een gunstige werking uit op de tarieven. Wat betreft de nieuwe systematiek
van de lange rentenormering mag de complexiteit, die in de ogen van ondergetekende
overigens te overzien valt, geen belemmering zijn. BankenDe Nederlandse Vereniging van Banken heeft zich in het verleden uitgesproken
voor een waarborgfonds. Eén bank heeft in een brief aan leden van de
Tweede Kamer bij de voorliggende constructie echter kanttekeningen geplaatst.
Deze bank heeft zich daarbij evenwel niet gedistantieerd van de positie van
de Nederlandse Vereniging van Banken. Banken bepleiten nogal eens verkorting van de afschrijvingstermijnen en
het versterken van de vermogenspositie van de instellingen. Bedacht zij dat
dit slechts mogelijk is bij onevenredig stijgende tarieven van de gezondheidszorg.
Dan nog zijn deze maatregelen géén middel om een voor banken
solvabiliteitsvrije kredietverlening aan zorginstellingen te realiseren. Het
eventuele rentevoordeel is dus ook gering. Gelet op de reeds toenemende kosten
van de gezondheidszorg en ook de gevolgen van een dergelijke stijging voor
de collectieve lastendruk is deze benadering geen alternatief voor het waarborgfonds.
Voorts bepleiten zij partiële borging door het fonds. Afgezien van technische
complicaties die zich bij calamiteiten voor kunnen doen is ondergetekende
hiervan geen voorstander omdat daarmee de institutionele beleggers die geen
partieel risico wensen te aanvaarden de facto worden buitengesloten. Institutionele beleggersBeleggers staan positief tegenover de invoering van een waarborgfonds.
Zij waren ook via een juridische subcommissie van de Raad voor Onroerende
Zaken intensief betrokken bij de vormgeving van het waarborgfonds. 10. TOELICHTING OP AKTESOnderstaand worden belangrijke elementen uit de aktes weergegeven. StatutenDe doelstelling van de stichting is in artikel 2, eerste lid van de akte
van oprichting omschreven als het bevorderen van de beschikbaarheid van financieringsmiddelen
ten behoeve van de deelnemers in de stichting.Zij tracht dit aldus artikel 2, derde lid, te bereiken door het verstrekken
van zekerheid voor activa gerelateerde leningen die in het kader van de Wet
Tarieven Gezondheidszorg relevant zijn.In artikel 2, vierde lid wordt aangegeven dat een overeenkomst van borgtocht
slechts wordt aangegaan voor geldleningen die door deelnemers zijn aangegaan
op basis van een door de stichting vastgestelde standaardovereenkomst tot
geldlening. Deze standaardovereenkomst behoeft de goedkeuring
van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Artikel 2, vijfde lid geeft aan indien de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport besluit met ingang van een bepaalde datum geen nieuwe verplichtingen
als achterborg meer aan te gaan, vanaf dat moment door het waarborgfonds geen
nieuwe borgingen meer verleend kunnen worden.Het reglement van deelneming (of wijzigingen daarin), waarin de algemene
voorwaarden zijn neergelegd waaronder het waarborgfonds bereid is zich borg
te stellen, behoeft aldus artikel 16, tweede lid de goedkeuring van de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Artikel 16, tweede lid luidt dat het beleggingsstatuut (of wijzigingen
daarin), waarin de mogelijkheden tot het beleggen van middelen van het waarborgfonds
zijn vastgelegd, de goedkeuring van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport nodig heeft.In artikel 23, derde lid is aangegeven dat een eventueel batig saldo na
ontbinding van het waarborgfonds wordt aangewend voor een doel dat de instemming
heeft van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Een statutenwijziging behoeft aldus artikel 22, derde lid, de goedkeuring
van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.De Raad van Toezicht bestaat aldus artikel 12, eerste lid uit ten minste
vijf en ten hoogste zeven leden. De leden van de Raad worden volgens artikel
13, eerste lid benoemd door de Raad. De Raad kan bepalen dat de leden worden
benoemd op voordracht van door de Raad benoemde derden. De benoeming van een
lid van de Raad behoeft aldus derde lid van dat artikel, de goedkeuring van
de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van de oprichtende verenigingen.
Onder het toezicht van de Raad functioneert volgens artikel 6, eerste lid
de directie van de stichting. De directie is conform artikel 9 belast met
het bestuur van de stichting overeenkomstig het door de Raad vastgestelde
beleid en begroting. Artikel 7, eerste lid geeft aan dat de leden van de directie
worden benoemd door de Raad. De directie behoeft aldus artikel 7, voorafgaande
goedkeuring van de Raad voor besluiten betreffende ondermeer vaststelling
en wijziging van het disagio respectievelijk het obligo. Overeenkomst Rijk/waarborgfondsDe overeenkomst tussen waarborgfonds en Rijk regelt met name in artikelen
2 en 3 de achterborgpositie van het Rijk. Het Rijk kan ingevolge artikel 7,
eerste lid, aan het waarborgfonds te kennen geven, dat met ingang van een
bepaalde datum geen nieuwe overeenkomsten van borgtocht kunnen worden gesloten.
In artikel 8, vierde lid wordt aangegeven dat het Rijk zich verplicht de stichting
vooraf te consulteren bij voorgenomen (wijziging van) regelgeving voor de
gezondheidszorg die direct of indirect van invloed kan zijn op de realisatie
van de doelstelling van de stichting. Artikel 9 regelt hoe wordt omgegaan
met de belangen van geldgevers ingeval van een voorgenomen wijziging van de
overeenkomst. Reglement van deelnemingPotentiële deelnemers aan het waarborgfonds zijn de op grond van
toepasselijke wetgeving erkende/toegelaten instellingen voor gezondheidszorg
(WZV, AWBZ, ZFW en Tijdelijke verstrekkingen Wet maatschappelijke dienstverlening).Dit wordt verwoord in artikel 1. Door de overeenkomst van borgtocht wordt ingevolge artikel 2, aan de financiers zekerheid verstrekt voor
door de instelling aan te trekken en voor de WTG relevante leningen.Alleen instellingen die voldoen aan de toelatingscriteria beschreven in
artikel 4 worden geaccepteerd. Het reglement bevat in genoemd artikel criteria
voor de toetsing van de kredietwaardigheid van de instelling. Met name wordt
gelet op de eigenvermogenspositie in relatie tot het risicobudget.Onder eigen vermogen wordt in dit verband verstaan de som van het kapitaal
(stichtings-kapitaal), de algemene reserve, de reserve aanvaardbare kosten
(RAK) en de bestemmingsreserves. Het risicobudget betreft het wettelijk budget
aanvaardbare kosten verminderd met de kapitaallasten ofwel de rente en afschrijving.In artikel 6 van het reglement van deelneming is aangegeven dat een instelling
al die gegevens dient te verschaffen die het waarborgfonds nodig acht ter
beoordeling van het verzoek tot toetreding. Bij een afwijzende beslissing
zal worden aangegeven aan welke voorwaarden de instelling dient te voldoen,
om alsnog voor inschrijving in aanmerking te komen. Deze voorwaarden kunnen
ondermeer inhouden het doen opstellen en het uitvoering geven aan saneringsmaatregelen
volgens aanwijzing van de stichting.Er is sprake van een jaarlijkse herbeoordeling (bewaking). De beoordelingsintensiteit
is weergegeven in artikel 4 van het reglement van deelneming. Indien het herhalingsonderzoek
een negatieve conclusie oplevert, wordt hiervan o.g.v. artikel 11, mededeling
gedaan aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In artikel 10
van het reglement van deelneming wordt nader ingegaan op de mogelijke consequenties
van een negatieve uitkomst van het herhalingsonderzoek (doorhaling deelneming).In artikel 11 van het reglement van deelneming wordt nader ingegaan op
de aanwijzingen naar aanleiding van het herhalingsonderzoek aangegeven. «Aan
de instelling kunnen aanwijzingen worden gegeven terzake van het financiële
technische en organisatorische beheer, waaronder de aanwijzing tot opstelling
van een saneringsplan. Deze aanwijzingen zullen erop gericht moeten zijn te
bewerkstelligen dat de financiële positie en de financiële risico's
bij de geldlening weer in evenwicht komen.De deelnemer is verplicht zodanig aanwijzingen op te volgen».In artikel 12 en 13 van het reglement van deelneming wordt nader ingegaan
op de informatieverplichtingen.Artikel 14 regelt de bijdragen in het vermogen van de stichting. Het Rijk
stelt zich daarbij tot meerdere zekerheid op als achterborg, als achtervang,
voor de stichting. De middelen van de stichting bestaan uit een initiële
storting van het Rijk en bijdragen van de deelnemers. In artikel 16 van het
reglement van deelneming wordt ingegaan op de situatie die ontstaat, zodra
het waarborgfonds de rente en aflossingsverplichtingen van een zorginstelling
in problemen over moet nemen. In deze situatie zal «de deelnemer al
die aanwijzingen opvolgen die de stichting zal geven terzake van het financiële,
technische en organisatorische beheer, waaronder mogelijk de aanwijzing tot
opstelling van een saneringsplan». Standaardovereenkomst van leningVan het model voor de standaardovereenkomst mag niet worden afgeweken.
Zowel fixe, lineaire als annuitaire leningen kunnen worden afgesloten. Met
name wordt in de contractsartikelen gesteld dat de looptijd van de lening
minimaal 2 jaar en maximaal 50 jaar bedraagt, dat (gedeeltelijke) vervroegde
aflossing niet is toegestaan en dat leningen slechts tegen een koers van 100%
mogen worden opgenomen. Standaardovereenkomst van borgHet betreft een verklaring van het waarborgfonds ten behoeve van geldgevers
dat het zich borg stelt voor de juiste nakoming van de verplichtingen van
de geldnemer (jaarlijkse rente en /of aflossing, schuldrestant, eventuele
boete alsmede de daaraan verbonden belastingen en / of heffingen en andere
kosten). BeleggingsstatuutIn het concept-beleggingsstatuut is opgenomen dat de stichting haar vermogen
tot een maximum van 25% kan beleggen in aandelen. De overwegingen hierbij
zijn geweest dat aandelen op lange termijn gezien een beter rendement kennen
ten opzichte van andere beleggingsmogelijkheden. In dit statuut is aangesloten
bij de ontwikkelingen wat betreft het beleggingsbeheer van institutionele
beleggers. De laatste jaren zijn deze conform de inzichten van het moderne
portefeuillebeheer hun risico's via de uitbreiding van aandelenbeleggingen
gaan spreiden teneinde tot betere rendements/risicoverhoudingen te komen.
Het beleggingsstatuut en wijzigingen daarin behoeven de goedkeuring van de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Overeenkomst inzake de toezicht- en verantwoordingsstructuur tussen het
waarborgfonds en het Rijk.In artikel 1 is vastgelegd dat het waarborgfonds elk jaar de begroting
en de liquiditeitsprognose aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport overlegt. Het Rijk ontvangt conform artikel 2 van het waarborgfonds
al die informatie die het Rijk voor de bewaking van haar financiële belangen
in het waarborgfonds noodzakelijk acht. Daaronder wordt in ieder geval begrepen
de jaarrekening en het verslag.Artikel 3 beschrijft dat ten minste 2 keer per kalenderjaar overleg plaatsvindt
tussen het waarborgfonds en de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over onderwerpen, zoals de solvabiliteit van de stichting, de door de stichting
te hanteren tarieven en het stichtingsbeleid ten aanzien van de toetsing van
(aspirant)deelnemers in het waarborgfonds. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers XNoot1Voor verleende kredieten geldt meestal de eis van 8%, hetgeen betekent
dat banken tegenover deze uitzettingen het genoemd percentage aan eigen vermogen
moeten aanhouden. Dit brengt kosten met zich. Deze kosten worden meestal doorberekend.
Bij een beslag van 0% vervalt deze verplichting. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25627-11.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl