Interdepartementaal beleidsonderzoek: uitzending personeel ontwikkelingssamenwerking; Verslag algemeen overleg op 4 oktober 2000 over technische assistentie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26958, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26958 nr. 4

09-11-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26958Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 958Interdepartementaal beleidsonderzoek: uitzending personeel ontwikkelingssamenwerkingnr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 november 2000De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 4 oktober 2000 overleg gevoerd met minister Herfkens voor Ontwikkelingssamenwerking
over:– het IBO-rapport technische assistentie;– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 30 augustus 2000 inzake beleidskader technische assistentie (26 958,
nr. 2).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Verhagen (CDA) betreurde het zeer
dat de wijze, waarop de minister haar beleidsvoornemen in de eerste NOVA-uitzending
had toegelicht, zoveel OS-werkers op de ziel had getrapt, terwijl uit hun
reacties eigenlijk ook bleek dat er geen alternatieven voor die technische
bijstandsverlening waren. Eenieder erkent dat het ontwikkelingswerk uiteindelijk
zou moeten worden overgenomen door de lokale bevolking, maar lang niet op
elk punt is de tijd daar rijp voor. Je kunt ook niet zomaar artsen weghalen
en het aan de bevolking overlaten, terwijl daar veel te weinig artsen zijn.
Eveneens bleek uit de vele reacties dat de hulp buitengewoon vraaggericht
was, dus feitelijk alleen werd verleend als het desbetreffende land erom vroeg.De CDA-fractie vond de onderbouwing van het besluit van de minister zeer
mager en zij hoopte zeer dat in dit overleg op basis van de nuanceringen en
de toonzetting van de minister in haar tweede toelichting op het besluit voor
de televisie, waarin zij gelukkig meer appreciatie toonde voor de betrokkenheid
van OS-werkers, gekomen kan worden tot een nieuw besluit dat meer recht doet
aan de werkelijkheid.Waarop baseerde de minister haar opvatting, geuit in het eerste interview,
dat technische bijstandsverlening een anachronisme is? Is er onderzoek gedaan
naar de effectiviteit van TA (technische assistentie)? Is er niet alleen een
scan uitgevoerd en is er niet al te selectief gewinkeld in wat internationale
rapporten? Versmalt de minister TA niet tot institutionele en capaciteitsopbouw?Het conceptbeleidskader bevat een aantal elementen. In de eerste plaats
is dat een beperking van de beleidsprioriteiten: goed bestuur, gender, institutionele ontwikkeling en milieu, terwijl gezondheidszorg en onderwijs
ontbreken. Waarop zijn die prioriteiten dan gestoeld? Hoe verhoudt zich dat
tot het ownership dat de minister zegt zo hoog in haar vaandel te hebben?Een tweede element is dat TA zou moeten worden beperkt tot sectorbeleid
en concentratielanden en meer moet worden gericht op macro- en mesoniveau,
maar is dat geen centralistische op de overheid gerichte benadering? Zo ja,
waar is dan de rol van het maatschappelijk middenveld?Het derde element is dat TA beschikbaar dient te worden gesteld binnen
de begroting van de ontvangende entiteit. Betekent dit de facto geen begrotingssteun
en is dat dan niet eigenlijk het doorsluizen van gelden, rechtstreeks of via
de Wereldbank? Verdwijnt daarmee niet de ontwikkelingseducatie en daarmee
ook de betrokkenheid van de Nederlandse samenleving? Dat risico is bijvoorbeeld
heel duidelijk onderkend door Noorwegen toen dat land TA wilde afschaffen,
maar door allerlei reacties en negatieve consequenties juist het tegenovergestelde
gaat doen.Een vierde element is dat TA ontbonden moet worden aangetrokken. Wat dat
betreft herhaalde de heer Verhagen de opvatting van zijn fractie dat dat niet
alleen door Nederland zou moeten worden gedaan, maar bijvoorbeeld door alle
EU-landen.In het conceptbeleidskader wordt meerjarige uitzending als uitzondering
opgenomen, terwijl institutionele en capaciteitsopbouw toch een kwestie van
lange adem is. Het grootste probleem is wel dat de minister in het beleidskader
ten onrechte TA voor institutionele capaciteitsopbouw en civil society op
één hoop gooit, waardoor je eigenlijk niet meer kunt spreken
over NGO's als particuliere organisaties, maar over een soort staat-NGO's
die uitvoeren wat de minister uitgevoerd wil zien, terwijl de uitvoering van
overheidsbeleid toch niet het doel is van particuliere organisaties.Als de minister vasthoudt aan dit beleidsvoornemen, komt het in feite
neer op een sterke inperking van TA, zo niet op een sterfhuisconstructie,
zonder voldoende oog te hebben voor de verreikende gevolgen voor de mensen
in de ontwikkelingslanden en de betrokkenheid en bereidheid bij OS-werkers
en anderen om zich in te zetten voor anderen die het minder goed hebben. De
heer Verhagen hoopte dat de minister in overleg gaat met de ministeries van
BZK en EZ en met name met PSO, PUON, PUM en SNV om te bezien hoe het instrument
van TA van een goed beleidskader kan worden voorzien, waardoor ruimte blijft
voor een onderscheiden functie van overheid en particuliere sector, wordt
voorkomen dat TA wordt versmald tot institutionele en capaciteitsopbouw en
meerjarige uitzendingen mogelijk blijven. Ook zag hij graag dat in overleg
met al die organisaties een transparanter verantwoordingsmethode werd ontwikkeld.
Als wordt vastgehouden aan de door de minister gekozen lijn, dan zal het draagvlak
voor OS verkleind worden en zal het alleen nog maar een kwestie zijn van het
overmaken van een zak geld en niet meer van betrokkenheid van mensen die daadwerkelijk
een bijdrage willen leveren aan de ontwikkeling van ontwikkelingslanden.Mevrouw Dijksma (PvdA) had graag gezien dat
de traditionele vorm van TA en het langjarig uitzenden van personeel naar
ontwikkelingslanden een anachronisme was, maar kijkend naar de situatie in
die landen moest zij toch erkennen dat de praktijk weerbarstiger is. In dat
licht gezien zette ook zij de nodige vraagtekens bij de manier waarop het
huidige beleidskader de ether was ingeslingerd. Daaruit kwam een ongelukkig
beeld naar voren dat de OS-werkers anno 2000 dezelfde waren als die van 30
jaar geleden, maar inmiddels kan toch niet worden ontkend dat er veel is veranderd
en ook is verbeterd. Om het draagvlak niet aan te tasten, leek het haar ook
verstandig als dit duidelijk werd uitgestraald. Ook zij moest erkennen dat het in ontwikkelingslanden niet altijd goed
gaat en dat er fouten worden gemaakt, maar dat wil toch niet zeggen dat dit
het algemene beeld is, hetgeen de minister gelukkig ook heeft toegegeven in
de uitlatingen die ze deze week via de media naar buiten heeft gebracht.Het gepresenteerde beleidskader vond zij overigens gelukkig wat genuanceerder
dan vaak in de publiciteit naar voren is gebracht. Nu is wat duidelijker geworden
dat in dit beleidskader wordt gepresenteerd wat de afgelopen jaren eigenlijk
al gangbaar beleid was: meer vraaggericht en meer ontwikkelingsrelevant werken
met oog voor institutionele capaciteitsopbouw, maar dat wil nog niet zeggen
dat zij het helemaal met het gepresenteerde beleidskader eens was.Wat betekent dit beleidskader overigens voor de beoordeling van multilaterale
instellingen? Op welke termijn moeten deze organisaties ook zijn aangepast?
Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat zij ook hun uitvoeringsstrategieën
gaan bijstellen en hoe denkt zij dat te controleren?Voorts wilde mevrouw Dijksma een onderscheid maken tussen TA in het kader
van capaciteitsopbouw en TA in het kader van humanitaire hulp. Het onderscheid
dat de minister maakt in haar voorstel vond zij toch onhelder. In de praktijk
kan het toch voorkomen dat na een humanitaire ramp een arts een belangrijke
bijdrage levert aan het verlenen van gezondheidszorg en gaandeweg een bijdrage
levert aan capaciteitsopbouw, bijvoorbeeld door het bouwen van een hospitaal.
In het verleden werd na het aflopen van die humanitaire hulp het hospitaal
afgebroken, maar de laatste jaren wordt steeds meer geprobeerd dat te voorkomen
en dat geeft al aan dat het onderscheid steeds meer vervaagt. Mevrouw Dijksma
zag dan ook graag dat in het geval van basissociale voorzieningen, zoals de
gezondheidszorg, werd uitgegaan van de gedachte dat er leemtes zijn die moeten
worden opgevuld. Daarbij was zij het er uiteraard wel mee eens dat het er
dan niet toe doet wie die hulp verleent. In ieder geval moet duidelijk zijn
dat als de betrokken humanitaire OS-werkers worden teruggehaald dat op korte
termijn tot grote problemen aanleiding kan geven. De minister zal dan ook
moeten erkennen dat waar het gaat om die basissociale voorzieningen langdurige
uitzendingen nodig blijven, zij het dat dit wel effectief moet zijn.In de praktijk blijkt er in de ontwikkelingslanden een groot tekort te
zijn aan gekwalificeerd personeel en is de opleidingscapaciteit vaak ook al
onvoldoende. Om dat tekort op te vullen, speelt het maatschappelijk middenveld
een belangrijke rol. Als men in het betrokken ontwikkelingsland, ook al is
de regering daarvan niet onwillig, niet in staat is om dat aan te pakken,
waarom zou het maatschappelijk middenveld in Nederland dan niet langdurig
personeel kunnen uitzenden?Mevrouw Dijksma memoreerde dat afschaffing van een apart hulpkanaal in
speciaal ingerichte organisaties voor het uitzenden van deskundigen in de
voorstellen van de minister werd onderbouwd met een pleidooi voor een geïntegreerde
programmatische en sectorale benadering, terwijl uit recent onderzoek blijkt
dat de vraag naar technische hulp onverminderd groot is en dat derhalve eerder
moet worden gepleit voor een apart budget en een aparte organisatie.De heer Van Dijke (RPF/GPV) vond het op zich
een goede zaak dat de minister TA eens goed tegen het licht houdt. De nadruk
die zij daarbij legt op de capaciteitsopbouw, haar sectorale aanpak en de
ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld krijgt van harte zijn ondersteuning.
Echter, ook hij was de mening toegedaan dat de toon de muziek maakt en hij
moest zich dan ook aansluiten bij de kritische opmerkingen over de eerste
toelichting van de minister op het thans voorliggende beleidsvoornemen in
het tv-programma NOVA die bij OS-werkers aan kwam als een schot in de rug.
Hij merkte op dat in dit soort zaken heel gemakkelijk emoties een rol spelen
en hij gaf er dan ook de voorkeur aan om de discussie zo zakelijk
mogelijk te voeren, maar toch vroeg hij de bewindsvrouwe nog welke les zij
hieruit had getrokken.In de stukken wordt nogal generaliserend over OS-werkers gesproken maar
worden de «constateringen» overigens niet onderbouwd. Als OS-werkers
bijvoorbeeld worden vergeleken met consultants van de Wereldbank of VN-organisaties,
dan hebben de eersten natuurlijk een zeer bescheiden inkomen. Aanbodsturing
is inderdaad niet gewenst, maar de aanvragen voor TA worden toch ingediend
door lokale partners en hen wordt bovendien nog eens extra gevraagd of de
vacatures niet lokaal kunnen worden ingevuld. In principe vormen de OS-werkers
dan ook geen concurrentie voor lokaal personeel. De technische assistenten
ontvangen een «lokaal» salaris van de ontvangende organisatie.
Dat de uitzendende organisaties een suppletie geven voor de in Nederland doorlopende
kosten is alleszins begrijpelijk en kan toch geen reden zijn voor dit soort
kritiek.Het leek de heer Van Dijke dat de minister al een vooringenomen standpunt
had voordat zij haar notitie schreef. Het rapport van de taakgroep van het
ministerie geeft een te eenzijdig beeld van TA. Er worden voornamelijk kritische
kanttekeningen bij geplaatst terwijl er relatief weinig aandacht wordt gegeven
aan andere publicaties en rapporten die er veel positiever over zijn. Zo wordt
in het PSO-rapport uit 1997 geconcludeerd dat de inzet van deskundigen past
binnen de afspraken met het ministerie en er in vrijwel alle gevallen sprake
is van een succesvolle inzet.Ook lijkt het erop dat de minister het kader voor OS dat zij in bi- en
multilateraal verband toepast nu ook wil hanteren voor het particuliere hulpkanaal.
Over NGO-koepels waarmee zij zaken wil doen, schrijft zij alsof het afdelingen
van haar ministerie zijn, terwijl het juist veelkleurige maatschappelijke
organisaties zijn die ondersteuning behoeven. Als er alleen met koepels gaat
worden gewerkt, zullen vooral kleinere in de periferie werkende en minder
modieuze NGO's buiten de boot vallen.Het TA-programma moet passen in de sectorale benadering van de ontvangende
landen. Dat is op zich begrijpelijk, maar er kunnen allerlei redenen zijn
om die organisaties te steunen die kritisch staan tegenover hun overheid en
haar prioriteiten. Daarbij kan worden gedacht aan de inzet op het punt van
democratisering en mensenrechten. Ook moet TA in de toekomst in Nederland
niet als een op zichzelf staand instrument gaan functioneren. TA moet volgens
de minister passen in hulpprogramma's. De constatering dat TA nu als zelfstandig
kanaal functioneert, was naar de mening van de heer Van Dijke onjuist. PSO
bijvoorbeeld behandelt alleen aanvragen van de lidorganisaties die TA inpassen
in de reguliere OS-programma's.Volgens de minister is er geen behoefte meer aan TA die vacatures invult,
maar ook dat is een te generaliserende constatering. In sommige landen in
Afrika is als gevolg van aids en tbc vrijwel het gehele middenkader weggevaagd.
Ook trekt veel hoogopgeleid personeel naar de grote steden of de buurlanden
waar ze beter betaald worden, zoals de minister in de NOVA-uitzending van
3 oktober al aanhaalde. Dat dit doorbroken moet worden, zal niemand ontkennen,
maar als je zo redeneert zou je uiteindelijk moeten zeggen dat er helemaal
geen OS zou moeten zijn. Dan redeneer je wel vanuit de ideale situatie dat
alle landen in staat zouden zijn om het helemaal zelf te doen, maar de praktijk
is nu eenmaal niet zo ideaal. Zo neemt de behoefte aan artsen in veel landen
toe door de bevolkingsgroei en de afgelopen decennia is een vorm van internatonale
solidariteit opgebouwd door het leveren van TA. Artsen terugroepen die nog
steeds heel hard nodig zijn is dan ook een niet uit te leggen maatregel. In
haar tweede interview voor NOVA dat veel genuanceerder was, heeft zij wel
gesteld dat dit geenszins haar bedoeling was, maar het beeld had zij inmiddels
toch wel gevestigd.Blijkens de voorliggende stukken wil de minister via TA niet meer investeren
in onderwijs en gezondheidszorg, maar alleen maar in institutionele en
capaciteitsopbouw. Ook wil zij alleen nog maar investeren in korte missies
en wil zij dat TA cultureel gevoeliger wordt. Hoe kan dat nu als kennis in
drie maanden moet worden overgedragen? Kan dat niet alleen op een zeer betuttelende
en belerende manier?De heer Van Dijke herhaalde dat het goed is dat TA nog eens goed tegen
het licht wordt gehouden en dat meer nadruk wordt gelegd op institutionele
en capaciteitsopbouw, maar de beleidsconclusies die de minister heeft getrokken
zijn volgens hem echt te kort door de bocht. De eerste presentatie van de
minister heeft nogal aan dat beeld bijgedragen. Het zou goed zijn als de minister
nog eens andere evaluaties en rapporten erop naslaat. Natuurlijk moet er gewerkt
worden aan capaciteitsopbouw en kennisoverdracht en is investeren in opleidingen
in het kader van volksgezondheid en onderwijs nog steeds hard nodig, opdat
er op termijn geen «witte werkers» meer nodig zijn, maar de eerste
tien jaar mag men toch zeker niet de illusie hebben dat men daaraan toe zal
kunnen komen. Het is dan ook veel te vroeg om nu al zo drastisch te snoeien
in TA, ook in de traditionele zin van het woord. Er kan pas tot afbouw worden
overgegaan als er genoeg lokale werkers zijn, maar dan moet er nu wel volop
worden ingezet op opleidingsinstituten voor onderwijzers, artsen en verpleegkundigen,
opdat die lokale capaciteit daadwerkelijk wordt vergroot.Ten slotte stelde de heer Van Dijke dat de voorgestelde aanpak van de
minister te fragmentarisch is. TA van particuliere en semi-particuliere organisaties,
zoals PSO, zal in een breder licht moeten worden gezien van de rol van particuliere
hulpverleningsorganisaties. Waarom niet eerst daar de discussie over voordat
een deel van die particuliere sector nu al wordt afgeschoten?Ook de fractie van de heer Van der Staaij
(SGP) had met bezorgdheid kennis genomen van voornemens van de minister om
het beleid terzake van TA te heroverwegen, zelfs drastisch te vernieuwen,
zoals het beleidskader schetste, en te beperken, zoals in de beeldvorming
naar voren is gekomen. De door haar geuite kritiek op die TA is zo fors dat
je bijna zou vergeten dat de achtergrond van die beleidsvoornemens toch eigenlijk
is dat er op het ministerie een beleidskader ontbrak.Dat het uitzenden van OS-werkers veel te duur zou zijn en dat hun salarissen
veel te hoog zouden zijn, blijft een ononderbouwde stelling. In de praktijk
betaalt het ontvangende land een voor dat land normaal salaris en wordt dat
vanuit de Nederlandse PSO aangevuld met een suppletie, met name in de sfeer
van de secundaire arbeidsvoorwaarden. De vraag van de minister naar concrete
resultaten is op zich begrijpelijk, maar die mag toch niet te rigide worden
beantwoord, want hoe kan het effect worden gemeten van bijvoorbeeld een Nederlandse
arts die als enige arts in een groot gebied zijn werk moet doen? Door het
gebrek aan deskundigen komt men vaak niet eens aan capaciteitsopbouw toe.
Ook wordt TA lang niet altijd verstrekt aan landen die zich kenmerken door
behoorlijk bestuur en sterke partnerorganisaties met een democratische traditie.
Op welke onderzoeken baseert de minister de stelling dat TA tot op heden te
weinig rendement oplevert? Ook leek het de heer Van der Staaij een onterechte
gedachte dat OS-werkers te eenzijdig vanuit Nederland worden gestuurd. Is
de werkelijkheid niet veeleer dat Nederlandse OS-werkers worden gevraagd door
landen die er daadwerkelijke behoefte aan hebben? Kan ook dat niet een vorm
van ownership worden genoemd? Moet ook niet worden erkend dat Nederlandse
OS-werkers vaak bij de zwakste partners in die landen terecht komen, partners
die niet in staat zijn tot een duidelijke zelfanalyse en diagnose en de daarop
gebaseerde hulpvraag? Zeer veel van de kritiek van de minister lijkt met andere
woorden niet te slaan op de praktijk van heel veel organisaties.De minister erkent anderzijds dat er inmiddels wel het nodige is veranderd
in de uitvoering van TA, maar die veranderingen hebben volgens haar nog
niet geleid tot de door haar gewenste duurzame effecten. Kan zij dat nader
onderbouwen?Natuurlijk was ook de SGP-fractie de mening toegedaan dat het goed is
om TA nog eens tegen het licht te houden om te bezien hoe bijvoorbeeld de
verantwoordingsstructuur kan worden verbeterd, maar is het feit dat als het
ware nu voor het eerst wordt geprobeerd om tot een beleidskader te komen voldoende
reden om te komen tot een drastische vernieuwing? Snijden in TA, hetgeen nu
toch het centrale thema lijkt te zijn, betekent dat in sommige landen bijvoorbeeld
ook de gezondheidszorg en het onderwijs lijken te worden bedreigd, maar ook
dat de banden met het veld zelf worden doorgesneden. Nu staat de minister
voor TA in de humanitaire sfeer weliswaar een minder beperkend beleid voor,
maar dat is in het voorliggende beleidskader toch nog niet zo helder uitgewerkt.De SGP-fractie ondersteunde het pleidooi van de minister voor een betere
aansluiting op de in het ontvangende land aanwezige capaciteit en een resultaatgerichte
aanpak, maar dat zou haars inziens moeten leiden tot het hechten van een groter
belang aan uitzending van deskundigen en dan niet alleen voor korte, maar
ook voor langere uitzendingen.Voordat tot implementatie van nieuw beleid kan worden gekomen, als dat
al gewenst is, zou naar de mening van de heer Van der Staaij toch eerst duidelijk
moeten zijn wat het huidige beleid inhoudt. De minister stelt enerzijds dat
het eerder uitnodigend is bedoeld dan als een straks keurslijf, dat het richting
moet geven, maar anderzijds dat ertegen moet worden gewaakt dat er geen concessies
worden gedaan waar het gaat om de omslag naar ownership en vraagsturing. Wat
betekent dat nu precies voor de organisaties, met name voor de particuliere?
Blijft het beleidskader niet voor een groot deel theoretisch idealistisch
en wordt er geen goede vertaalslag gemaakt waaraan organisaties zo'n behoefte
hebben? Moet er dan geen uitwerking aan worden gegeven die niet neerkomt op
een strak keurslijf, die ruimte biedt aan de nodige diversiteit en flexibiliteit
en die de nodige helderheid verschaft? Wat nu helder is, is dat het allemaal
minder moet, maar niet wat nu echt anders en beter moet.Hoe beoordeelt de minister overigens de consequenties van een afbouw van
TA voor het OS-draagvlak in Nederland? Zou dat niet nadrukkelijker moeten
worden meegewogen?Mevrouw Remak (VVD) hoopte dat de minister
in dit overleg nu eens klip en klaar kan aangeven wat haar bedoelingen zijn
met TA. De argumenten die zij aanvoert om tot een nieuw beleidskader te komen,
waren volgens haar niet echt overtuigend. Een van de argumenten is dat TA
te duur is en dat eenderde van de fondsen voor Afrika daaraan wordt besteed.
De beleidsdoelstelling is dat 50% van de OS-begroting naar projecten in Afrika
gaat. Omgerekend zou dat dan betekenen dat dit circa 1,5 mld. zou moeten zijn,
maar dat nu is geenszins het geval. De vergelijkingen die de minister hanteert,
mogen eigenlijk niet worden gemaakt en de schetsen die zij geeft van OS-werkers
aan het zwembad passen ook niet bij de werkelijkheid en zijn in sommige opzichten
zelfs beledigend voor betrokkenen. In een aantal gevallen zal er wellicht
sprake zijn van enige betutteling, maar of dat nu het algemene beeld is, valt
toch te betwijfelen. Volgens de minister heeft TA tot nu toe niet geleid tot
de gewenste effecten, maar welke effecten waren dan beoogd en hoe zouden die
dan op een goede manier kunnen worden gemeten? Geeft de minister eigenlijk
zelf al niet toe dat er nu voor het eerst een beleidskader komt? Enerzijds
stelt de minister dat OS-landen moeite hebben met het behouden van capabel
personeel, anderzijds stelt zij dat alle goede bedoelingen ten spijt de lokale
deskundigheid wordt ontmoedigd en verdrongen. Is dat geen tegenstrijdigheid?
Hoe kan lokale deskundigheid worden verdrongen die er niet is? Hoe verhoudt
deze nieuwe insteek van de minister zich overigens tot de beloofde notitie
over het particuliere kanaal? Had deze discussie dan niet beter kunnen plaatsvinden
nadat die notitie is uitgebracht? Mevrouw Remak betreurde het
dat in het beleidskader een historisch perspectief ontbreekt, want dat had
nog wel enig licht kunnen werpen op het beeld van de minister op OS-werkers.De basis van het nieuwe beleidskader vond ook de VVD-fractie nogal zwak,
want dat bestaat uit een aantal interviews en een aantal rapporten, die al
van enige tijd geleden dateren. De minister stelt enerzijds dat zij geen strak
keurslijf wil, maar dat zij anderzijds ook geen concessies wil doen. Kan zij
enige duidelijkheid verschaffen over de vraag hoe dat beleidskader dan wel
moet worden gezien?In een van de eerste randvoorwaarden gaat de minister ervan uit dat er
sprake is van lokale institutionele capaciteit, maar die blijkt er in veel
gevallen toch niet te zijn. Uiteraard moet OS zijn gericht op het scheppen
daarvan, maar als die er nog niet is, kan het beleidskader daarop toch niet
worden gebaseerd?Wat zal er gebeuren als het geld dat nu rechtstreeks naar de betrokken
organisaties wordt overgemaakt naar de desbetreffende overheden gaat die dan
zelf kunnen aangeven hoe dat wordt ingezet? De meeste OS-landen hebben een
begrotingstekort en dreigt dan niet dat niet het geld wordt ingezet voor doelen
die vooraf zijn gesteld, zoals basale gezondheidszorg en onderwijs? Is begrotingssteun
dan wel de juiste weg om tot aanpassing van het TA-programma te komen?Naar de mening van de VVD-fractie speelt TA een belangrijke rol bij het
creëren en behouden van voldoende draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking
en zij vreesde dat het voorgestelde beleidskader daaraan afbreuk zou doen.Ook was zij het er niet mee eens dat TA voornamelijk aanbodgericht zou
zijn, want uit de stukken en veel reacties blijkt dat men wel degelijk vraaggericht
bezig is, al zou dat wellicht wat beter en nog meer kunnen. Hoe zou de minister
dat dan willen bewerkstelligen? Waar kun je overigens de scheidslijn trekken
tussen humanitaire en institutionele hulp? Loopt dat in de praktijk niet vaak
in elkaar over? Kan zij ook aangeven hoe zij TA in drie jaar wil afbouwen
en tot dat nieuwe beleid wil komen? Is dat niet wat al te snel?De VVD-fractie was al met al niet overtuigd van de noodzaak van deze zogenaamde
exitstrategie, temeer niet omdat de minister extra wil inzetten op capaciteitsopbouw
en wil komen tot kenniscentra in Afrikaanse landen. Op zich is dat een goed
idee, maar dat moet toch nog allemaal van de grond komen? Hoe kun je het ene
afbouwen terwijl het andere er nog niet is?Ten slotte memoreerde mevrouw Remak nog haar gesprek met de heer Abdullah
van de Global Coalition for Africa en zijn reactie op het voornemen van de
minister om TA af te bouwen. Zijns inziens was de manier waarop Nederland
TA inzet nogal transparant, kon het corruptie verminderen, is het relatief
goedkoop en kan begrotingssteun meer problemen opleveren dan wel eens wordt
gedacht.Ook mevrouw Karimi (GroenLinks) was van mening
dat de minister haar beleidsvoornemen met wat al te krachtige bewoordingen
in de media heeft gelanceerd, hetgeen helaas averechts heeft gewerkt voor
de doelstellingen waarvan zij er op zich veel kan delen. De politiek zou zich
moeten realiseren dat zij op het vlak van OS vaak met woorden bezig is, terwijl
de uitvoerenden over het algemeen met de voeten in de modder staan. Dat verdient
respect en dat zou ook de politiek moeten tonen. Dat respect had zij node
in de presentatie van de minister gemist.Ook mistte zij evenwicht en balans in het beleidskader, dus zowel negatieve
als positieve aspecten van bijvoorbeeld TA. Het beleidskader rept in feite
alleen maar over kritiekpunten en de negatieve effecten van TA en sluit weinig
aan bij ontwikkelingen die zich de afgelopen jaren al in het veld hebben voorgedaan.
In de brief stelt de minister dat er getwijfeld mag worden aan de effectiviteit
van het instrument personele uitzending in het kader van OS, maar
deze nogal forse uitspraak wordt vervolgens niet onderbouwd. Hoe kan dan zonder
zo'n onderbouwing tot de conclusie worden gekomen dat dit instrument maar
moet worden afgeschaft?De inzet van buitenlandse deskundigen wordt afgezet tegen bepaalde alternatieven,
maar ook die worden in de brief van de minister niet aangeduid net zo min
als in het beleidskader. De minister erkent gelukkig in haar brief dat de
afgelopen jaren al enkele ontwikkelingen ten goede hebben plaatsgevonden en
dat die eigenlijk ook uitgangspunt van het beleidskader zijn, maar stelt vervolgens
dat dit alles toch nog niet heeft geleid tot de door haar gewenste duurzame
effecten. Waarom zou dan het thans gepresenteerde beleidskader wel leiden
tot die door haar gewenste effecten? De minister geeft daarvoor wel enkele
argumenten, maar daarmee is toch niet bewezen dat die effecten wel gerealiseerd
worden?Als alternatieven draagt de minister aan nieuwe media en institutionele
koppeling van organisaties in Nederland aan ontwikkelingslanden. Hoe kunnen
nieuwe media in de bush gebruikt worden ten gunste van bijvoorbeeld de gezondheidszorg?In de genoemde beleidsprioriteiten mistte ook de GroenLinks-fractie node
de gezondheidszorg en het onderwijs.De minister stelt in de brief dat het beleidskader richting moet geven
aan de subsidieverlening aan particuliere organisaties en de beoordeling van
inspanningen van multilaterale organisaties. In 2002 moet de afschaffing van
personele uitzending door het ministerie een feit zijn, maar in het NOVA-interview
stelde de minister dat zij dat nooit zo bedoeld heeft, maar wat is dan wel
de bedoeling? Over de positie van de SNV is ook nog steeds geen duidelijkheid
verschaft. Wat de particuliere organisaties betreft zou het beleidskader volgens
de minister moeten leiden tot het bijstellen van programma's en het formuleren
van outputindicatoren. In het beleidskader wordt dat voor het bilaterale kader
uitgewerkt en dat sluit goed aan bij de benadering van de minister op dat
punt en dat is consequent, maar waar het gaat om de sectorale benadering vroeg
mevrouw Karimi zich af waarom daar zo'n rigoureuze aanpak nodig is. Gaat de
minister echt alleen TA toestaan in die landen waarmee er bilaterale programma's
zijn en alleen in de sectoren waaraan Nederland deelneemt?De minister wil alleen van overheid tot overheid werken en die andere
overheid moet dan kunnen verdelen over non-gouvernementele organisaties uit
die landen. Kunnen die organisaties dan niet meer zelfstandig een beroep kunnen
doen op TA?Ontbinden was voor GroenLinks wel een goed uitgangspunt voorzover het
erom gaat om zoveel mogelijk lokale en regionale personele inzet.Als implicatie voor het bilaterale beleid zegt de minister dat de zelfstandigheid
van dit instrument moet worden afgebouwd. Welk traject ziet zij daarvoor?
Naar de mening van mevrouw Karimi zou gezondheidszorg als aparte sector in
het kader van TA moeten worden gezien en dan ook een aparte behandeling verdienen.
Wat is de opvatting van de minister daarover? Is daarvoor dan een ander traject
mogelijk?In het beleidskader laat de minister zich nogal positief uit over TA via
de Wereldbank. Mevrouw Karimi was daar nu juist veel minder enthousiast over.
Waar mag de minister op worden aangesproken als het gaat om multilaterale
organisaties?Wat haar zo verbaasde was dat de minister het maatschappelijk middenveld
eigenlijk op dezelfde manier beoordeelt en beschouwt als bilaterale samenwerking.
De minister gaat daarbij haars inziens te weinig uit van de zelfstandige rol
van niet gouvernementele organisaties en het maatschappelijk middenveld. In
het beleidskader stelt zij namelijk dat omdat die overheden zwak zijn, NGO's
taken overnemen, maar zo kan de rol van maatschappelijke organisaties niet
alleen worden beoordeeld. Zij hebben een eigen en zelfstandige rol, zijn vaak
aanjagers van allerlei ontwikkelingen waar de desbetreffende regering vaak
ook helemaal geen oor naar en belang bij heeft. Als de minister
wil inzetten op sterke overheden, dan zou zij tegelijkertijd ook moeten inzetten
op een sterk maatschappelijk middenveld en dus ook sterke NGO's.Mevrouw Karimi hoopte al met al dat de minister meer het beleidskader
zou volgen dan de brief, want als ook TA als zelfstandig instrument voor maatschappelijke
organisaties zou moeten worden afgebouwd, dan zou haar fractie daar zeer grote
moeite mee hebben.De heer Ter Veer (D66) merkte allereerst op
dat elke prijs te maken heeft met kwaliteit. Het argument dat TA te duur is,
vond hij dan ook wat te kort door de bocht. Wat en wie is dan te duur? Valt
er overigens echt onderscheid te maken tussen de verschillende soorten technische
assistenten?Dat deskundigen uit ontwikkelingslanden zich betutteld voelen door technische
assistenten is misschien waar, maar komt dat niet voort uit gebrek aan zelfvertrouwen,
aan een gevoel van eigenwaarde? Zo ja, waarom daar dan niet aan gewerkt?Dat de aanwezigheid van technische assistenten leidt tot verdringing op
de lokale arbeidsmarkt is ook zo'n algemeen beeld dat niet met bewijzen wordt
gestaafd. Moet dat niet heel goed per sector worden bezien? Kijk maar naar
de sectoren gezondheidszorg en onderwijs. Dan zullen lokale overheden met
alle goede bedoelingen ten spijt toch vaak moeten constateren dat zij de middelen
niet hebben om lokale deskundigen, als die er al zijn, daarvoor in te zetten,
bijvoorbeeld omdat ze in buurlanden beter worden betaald.De heer Ter Veer was het fundamenteel oneens met het vertrekpunt van waaruit
de minister redeneert. TA is in zijn beleving niet iets van tijdelijke aard
en heeft ook geen voorbijgaand karakter. Natuurlijk moet het streven erop
zijn gericht dat elk land, dus ook elk ontwikkelingsland, op een gegeven moment
op eigen benen kan gaan staan. Voor ontwikkelingslanden betekent dat niet
alleen een inhaalslag, maar ook dat zij zich nadien nog eens vertrouwd moeten
maken met de ontwikkelingen van de nieuwe economie van IT-technologie, biotechnologie
enz. Dat gaat niet van de ene op de andere dag en dat vraagt enorm veel inspanning
en begeleiding. Wat dit betreft, zou de heer Ter Veer graag zien dat de minister
met het gehele kabinet een notitie maakt waarin een vergelijking wordt gemaakt
met hetgeen onder andere Nederland heeft gedaan in de Midden- en Oost-Europese
landen die na de val van de muur van Berlijn ook zo'n inhaalslag hebben moeten
maken en zich hebben moeten prepareren op die nieuwe economische situatie.
Hoe heeft ten opzichte van die landen de uitwisseling van onder andere technische
kennis plaatsgevonden? Zijns inziens zal daaruit zonneklaar blijken dat dit
geen kwestie van tijdelijkheid is en hij vraagt zich in gemoede af, waarom
dat voor ontwikkelingslanden anders zou liggen.Natuurlijk was ook de D66-fractie het eens met de wens van de minister
om het instrument van TA te innoveren daar waar nodig en wenselijk, om TA
meer vraaggericht te maken en zelfs als leidraad te nemen, maar ownership
is toch geen vrijbrief voor een kritiekloos goed vinden van wat een land ook
maar doet? Als de verantwoordelijken in Zuid-Afrika nog steeds weigeren om
toe te geven dat aids een groot probleem is, dan moet Nederland daar steeds
de vinger op blijven leggen en zou dat ook een reden moeten zijn om aidsdeskundigen
naar Zuid-Afrika te blijven sturen.De heer Ter Veer was het eens met het streven van de minister om te komen
tot kenniscentra in ontwikkelingslanden, maar volgens hem zal dat alleen maar
mogelijk zijn als er sprake is van een blijvende uitwisseling. Dan kan er
geen sprake zijn van minder maar juist van meer TA, zij het misschien vanuit
een ander vertrekpunt.Hij memoreerde ten slotte zijn voortdurende pleidooi voor het zorgen voor
draagvlak voor OS in eigen land. Het is een illusie om te denken dat de miljarden
guldens die elk jaar worden uitgegeven voor OS er zonder meer
zijn en zullen blijven. Wat in de twee tv-interviews en in het interview in
het AD met de minister is gepasseerd, heeft dat draagvlak zijns inziens in
de waagschaal gesteld. Als de technisch assistenten zich massaal ongelukkig
voelen en daarvan massaal in de media getuigen, dan heeft de minister in feite
de ambassadeurs voor OS van zich vervreemd, hetgeen een olievlekwerking kan
hebben die toch zeer onwenselijk is.Antwoord van de regeringDe minister betreurde uiteraard ten zeerste
de commotie die was ontstaan na haar eerste interview in Den Haag Vandaag
dat plaatsvond vlak voordat zij onverwacht in het ziekenhuis moest worden
opgenomen. Nadat zij het ziekenhuis had verlaten, was haar eerste actie wederom
een interview in Den Haag Vandaag om te proberen een en ander recht te zetten.
Het door de heer Ter Veer gememoreerde interview in het AD had overigens al
in augustus plaatsgevonden. Het had haar zeer gestoord dat het AD dat weigerde
te vermelden, waardoor dus inderdaad de indruk kon ontstaan dat zij vanaf
haar ziekbed wel de media wilde bedienen en de Kamer niet. Daar is dus helemaal
geen sprake van! Zij hoopte dat men ervan overtuigd is dat het nooit haar
bedoeling kan zijn geweest om OS-werkers op de ziel te trappen. Zij heeft
inmiddels nu al zo'n 25 jaar veldbezoeken afgelegd en een zeer groot respect
gekregen voor de mensen die inderdaad vaak met de voeten in de modder staan.
Maar, zij weet ook dat velen de dilemma's voelen die zij in het interview
heeft proberen te schetsen. Het is dus geen nieuw debat, want met name die
werkers stellen vaak vragen naar de duurzame effecten van hun aanwezigheid.
Het deed haar dan ook veel pijn dat zij tijdens haar verblijf in het ziekenhuis
niets kon doen aan het beeld dat blijkbaar door haar interview was opgeroepen.
Vandaar dat haar eerste actie na het ziekenhuisverblijf ook was bij Den Haag
Vandaag de gelegenheid te krijgen om het een en ander recht en in een bredere
context te zetten. Zij wil graag een debat, maar natuurlijk geen mensen kwetsen.
Als zij in het vervolg knuppels in het hoenderhok wil gooien, zal zij zich
natuurlijk wel tweemaal bedenken en zich er rekenschap van geven dat zij haar
opmerkingen zo moet inkleden dat er geen mensen worden gekwetst. Overigens
hechtte zij eraan duidelijk te stellen dat als zij spreekt over zaken die
haars inziens niet goed gaan of verbeterd moeten worden in de hulpverlening,
zij zeker niet alleen op de Nederlandse hulpverlening doelt, maar in feite
meer op de internationale. Alle ideeën die zij heeft wat betreft de Nederlandse
hulpverlening, zijn dan ook opgenomen in een plan van aanpak om die ideeën
internationaal aan de orde te stellen. Dat plan wilde zij ook graag aan de
Kamer voorleggen. Zo had zij het initiatief genomen voor een discussie in
het DAC. Het debat in Noorwegen had zij goed gevolgd en zij wist dat haar
Noorse collega het volstrekt met haar eens is. Zij wist goed dat daar op dit
moment een debat wordt gevoerd over het draagvlak onder jongeren en in dat
kader ook over ideeën over uitwisseling, maar niet over langdurige uitzendingen
in het kader van TA.Zij herhaalde dat dit geen nieuw debat is, dat de werkers in het veld
zich die vragen al heel lang geleden stelden en dat veel organisaties, maar
natuurlijk niet alle en in dezelfde mate, al veel langer bezig zijn met de
contouren die in het beleidskader zijn geschetst. Organisaties die niet of
nog niet helemaal volgens het beleidskader werken, wordt gevraagd daartoe
over te gaan en krijgen daarvoor ook twee jaar de tijd. Dat beleidskader is
overigens opgesteld nadat zij tot haar verbazing had geconstateerd dat dit
er nog niet was, omdat eind jaren zeventig binnen het ministerie daarover
al een debat gaande was. In het beleidskader heeft zij nu geprobeerd om het
nieuwe denken vast te leggen en om alle uitzendingen volgens dat nieuwe denken
te laten verlopen.Het was zeker haar bedoeling om het debat te starten over verhoging van
de effectiviteit. Als het gaat om de besteding van uitermate schaarse OS-middelen, mag haars inziens geen vraag worden geschuwd. Stap voor
stap wordt het gehele OS-beleid bezien om te kijken of dat wel de meest effectieve
manier is om de doelstellingen te bereiken en uiteraard is dat gebaseerd op
lessen die kunnen worden getrokken uit jarenlange OS, bijvoorbeeld dat veel
beter moet worden aangesloten bij wat er in de desbetreffende landen gebeurt
en wat de mensen daar willen en dus zeker niet alleen wat regeringen aldaar
willen. Het gaat erom de zelfredzaamheid van de mensen uit te bouwen op de
gebieden waarop hun capaciteiten tekort schieten. Je kunt dan ook niet zeggen
dat er helemaal niets is, want er is altijd iets, hoe weinig dat ook mag zijn.
Zo heeft elk ontwikkelingsland toch een ministerie van gezondheidszorg, zo
is er in elk dorp wel een aantal mensen dat probeert zich in te zetten op
het gebied van onderwijs. Daarom is het verstandig aan te sluiten bij wat
er aanwezig is, hoe gering ook en om zo te proberen de mensen meer vertrouwen
te geven in eigen kunnen.In haar brief had zij aangegeven hoe zij verder denkt te gaan met de conclusies
die uit de IBO-rapportage kunnen worden getrokken. Zij moest toegeven dat
tamelijk willekeurig sommige uizendende kanalen wel en andere niet onderwerp
van het IBO zijn.Haars inziens bestond er geen verschil van mening over het feit dat TA
geen doel op zich is maar een van de instrumenten is om mensen in OS-landen
te assisteren in het ontwikkelen van hun eigen vermogen om hun ambities uiteindelijk
zelfstandig waar te maken. Uitzending is een van de manieren van TA. Maar
het begrip «institutionele capaciteitsopbouw», de uiteindelijke
doelstelling, is veel breder dan TA. Zo zendt de Wereldbank geen mensen uit,
maar doet zij wel degelijk iets aan institutionele capaciteitsopbouw, bijvoorbeeld
in de vorm van seminars. Morgen begint er bijvoorbeeld op het eigen ministerie
een seminar waaraan rekenkamers uit OS-landen en Nederlandse Algemene Rekenkamer
deelnemen. De enige internationale organisatie met een mandaat om TA te verlenen
is de UNDP. Nederland heeft zich altijd verzet tegen iedere poging daartoe
van bijvoorbeeld de Wereldbank. Gelet op de opmerkingen van mevrouw Karimi
daarover, verklaarde de minister zich bereid om dat nog eens nader uit te
(laten) zoeken en de Kamer daarover te rapporteren.Zij ontkende vervolgens dat zij selectief heeft gewinkeld in verschillende
rapporten en evaluaties. Zo is de SNV geworden wat zij is langs de lijnen
die thans in het beleidskader worden geschetst, dus meer aansluiten bij de
vraag en bij lokale capaciteit en dat is eveneens gebeurd op basis van diezelfde
rapporten en evaluaties. Daarom was de SNV ook in staat om zo snel op het
beleidskader te reageren, want die reactie had zij net enkele dagen geleden
gekregen. Ook PUM heeft geen probleem met het beleidskader, want het opereert
nu al zodanig. Wel is er nog een debat met PSO, maar dat gaat voor een groot
deel over het draagvlak en dat is een apart debat. Er waren de minister in
ieder geval geen meningsverschillen geworden over de uiteindelijke doelstellingen.
Natuurlijk gaat het debat met alle organisaties door en om elk misverstand
te vermijden zegde zij toe de Kamer over een halfjaar over de stand van zaken
te rapporteren In ieder geval blijkt uit vrijwel elke evaluatie dat de aanwezige
lokale capaciteit over het algemeen wordt onderschat. Het leek haar daarom
van belang om goed te kijken naar hetgeen er aan lokale capaciteit aanwezig
is om de hulp vervolgens daarop te laten aansluiten. Is om die institutionele
capaciteit aan te vullen personele uitzending wel het meest effectieve instrument?
Zij geloofde persoonlijk zeer in twinning, in uitwisseling en in nieuwe media.
TA richt zich bijvoorbeeld ook op het helpen opbouwen van bijvoorbeeld rekenkamers.
In die zin is er met behulp van de nieuwe media nu veel meer mogelijk dan
in het verleden, natuurlijk niet voor het basisonderwijs en gezondheidszorg
in de allerarmste uithoeken; zij zal daarop uitvoeriger ingaan in de notitie
die zij aan de Kamer had beloofd over het gebruik van nieuwe media in het
kader van OS. Wat twinning betreft, worden thans met het ministerie van BZK
de mogelijkheden bezien om jonge ambtenaren uit te zenden om
bij te dragen aan de opbouw van institutionele capaciteit.Zij was het overigens eens met de opmerking van mevrouw Karimi over het
verschil dat gemaakt moet worden tussen gezondheidszorg en andere sectoren,
want met name in de gezondheidszorg zal men vaak voor het afschuwelijke dilemma
komen staan dat mensen doodgaan bij abrupt afbreken van hulp. Daarom blijft
dit soort uitzendingen mogelijk op grond van humanitaire overwegingen, niet
voor het opbouwen van institutionele capaciteit, maar om leemtes op te vullen.
Die uitzondering op het nieuwe beleidskader, bijvoorbeeld in de vorm van artsen
vanwege de humanitaire nood, had zij overigens al in haar eerste interview
gemaakt.Net zoals het beleidskader voor de al genoemde organisaties in feite interactief
ingevuld zou worden, wordt op dit moment ook interactief gewerkt aan een beleidskader
voor MFO's.In antwoord op een desbetreffende vraag van mevrouw Karimi merkte de minister
op dat er thans zo'n 3000 Nederlandse deskundigen in het OS-veld werkzaam
zijn, betaald uit haar begroting, waaronder zo'n 200 artsen. Het eigen ministerie
zond een aantal jaren geleden nog zo'n 600 mensen uit, maar dat aantal is
inmiddels gedaald tot zo'n 150, waarmee zo'n 312 mln. zijn gemoeid, terwijl
aan institutionele capaciteitsopbouw in bredere zin zo ongeveer een kwart
van het OS-budget wordt besteed. Mondiaal gezien vergen alle uitzendingen
volgens haar zo'n 30% van het hulpbudget, zo'n 13 mld. dollar! Als zij de
vraag opwerpt of het zenden van buitenlandse experts te duur is, doelt zij
niet op hun salaris, maar gaat het om de vraag of voor hetzelfde geld niet
meer effect kan worden bereikt voor het uiteindelijke doel van de institutionele
capaciteitsopbouw. Een Nederlandse arts is bijvoorbeeld viermaal zo duur als
een Zambiaanse arts, maar het ontvangende land is tot op heden vrijwel nooit
gevraagd of het voor hetzelfde geld op een andere manier hetzelfde wil bereiken.
De minister hechtte eraan met de ontvangers, niet alleen landen, maar ook
niet-gouvernementele organisaties te bespreken hoe zij met hun geld, want
dat zijn de OS-budgetten toch, denken de institutionele capaciteit het best
te kunnen dienen. Is dat misschien een Nederlander die er een tijd komt werken
of iemand uit een van de buurlanden of zijn dat wellicht enkele cursussen?
Zou het niet veel beter zijn om iemand uit de buurlanden te halen dan uit
Nederland of Duitsland? Als ontvangende landen in bepaalde sectoren de eigen
verantwoordelijkheid willen nemen, zoals op het punt van de gezondheidszorg,
dan dienen alle organisaties die in die sectoren uitzenden in ieder geval
bereid te zijn om daarover met die regeringen van gedachten te wisselen en
dat gebeurt nu al in Ghana en Zambia.De bewindsvrouw was het ermee eens dat er wel veel evaluaties worden uitgevoerd,
maar in feite nog nooit een «vergelijkend warenonderzoek» is gehouden.
De vraag of een uitzending geslaagd is geweest, is een andere dan of het wellicht
effectiever zou zijn geweest als in plaats van die uitzending de ontvanger
de mogelijkheid had gekregen om voor hetzelfde geld bijvoorbeeld een aantal
van de eigen mensen een cursus te laten volgen. Zolang de ontvangers geen
keuze hebben, zullen zij natuurlijk die uitzending wel aanvaarden en zal bij
evaluatie over het algemeen wel blijken dat die succesvol is geweest, maar
de vraag of de ontvangers liever iets anders hadden gehad en of dat wellicht
meer effect had gesorteerd is tot op heden veel te weinig gesteld. De bewindsvrouwe
zag graag dat ook de NGO's die vraag vaker zouden kunnen stellen en desgewenst
ook iets anders zouden kunnen aanbieden. Zo is bijvoorbeeld Oeganda veel verder
in het versterken van het lokaal bestuur dan Mali en op dat punt vindt er
dan ook een uitwisseling van lokale mensen plaats. Dat soort type uitwisseling
met nabuurlanden versterkt de institutionele capaciteit op een veel effectievere
manier.De bewindsvrouwe werd altijd gedreven door wat Afrikanen haar vertelden
en het had haar toch wel enigszins gefrustreerd dat die in de discussies
van de afgelopen maanden zelf zo weinig aan het woord zijn gekomen. Als je
hoort hoe in Afrika zelf wordt gedacht over buitenlandse experts, dan zijn
dat toch heel andere geluiden dan nu in het debat veelal naar voren komen.
Soms gaan Nederlandse artsen naar landen waar de eigen artsen veel te weinig
verdienen en daarom uitwijken naar andere, veelal westerse landen. Dat moet
toch beter georganiseerd kunnen worden, bijvoorbeeld door met het geld dat
met de uitzending is gemoeid de eigen artsen beter te betalen? Er moet meer
worden geïnvesteerd in de koers die de mensen zelf willen gaan varen.
Meer vraaggerichtheid! Voor alles moet worden voorkomen dat Zambiaanse artsen
vanwege de hogere betalingen naar Botswana gaan, dat artsen uit Botswana naar
Zuid-Afrika gaan omdat daar de salarissen hoger zijn en dat Zuid-Afrikaanse
artsen vervolgens naar Nederland komen omdat hier de salarissen hoger zijn.Ook de minister achtte voldoende draagvlak voor OS onontbeerlijk en daarom
besteedt zij daar ook veel aandacht. Vlak na haar aantreden heeft zij daarnaar
dan ook onderzoeken laten instellen. Daaruit blijkt iedere keer weer dat de
grote meerderheid van de bevolking voorstander is van een ruimhartige OS maar
dat een steeds kleiner deel gelooft dat de huidige hulp ook echt helpt om
armoede te bestrijden. Door het stellen van die effectiviteitvraag en het
duidelijk maken dat sommige instrumenten wel degelijk helpen, kan het draagvlak
alleen maar worden vergroot. Wat dit betreft, memoreerde zij maar weer eens
het Bergrapport. Zij gaf overigens toe dat de onderbouwing daarvan en dus
ook van haar stellingen, meer was opgenomen in de daarna verschenen tussenrapporten.
Het speet haar zeer dat zij er te laat achter was gekomen dat de Kamer niet
over die rapporten beschikte en dat zij die pas afgelopen maandag naar de
Kamer had gestuurd. In ieder geval zijn alle conclusies uit die rapporten
wel verwerkt in het voorgelegde beleidskader en uit die conclusies blijkt
overduidelijk dat tot nu toe te weinig is aangesloten bij de aanwezige lokale
capaciteit en de lokale vraag. Dat nu moet hard veranderd worden. Ook blijkt
daaruit dat langdurige uitzendingen minder kosteneffectief zijn al was en
blijft het zeer moeilijk om het rendement ervan te meten.Vanwege het belang dat aan draagvlak moet worden gehecht, vinden er thans
gesprekken plaats met onder andere de NCDO, VNG en andere over een effectieve
draagvlakstrategie. Plaatselijke activiteiten worden gestimuleerd door het
opgehaalde bedrag te verdubbelen, een van de meest effectieve instrumenten
waarover de minister beschikte voor maar slechts zo'n 6 mln. per jaar! Tot
grote vreugde van de MFO's zelf krijgen zij meer ruimte om het draagvlak in
Nederland te versterken. Ook zijn er verschillende campagnes opgezet om jongeren
meer bij OS te betrekken.Zij hechtte er eveneens aan het beeld te bestrijden dat langdurige uitzendingen
onmogelijk worden. Er wordt doorgegaan met institutionele capaciteitsopbouw
en kennisoverdracht, maar wel op een andere manier waarbij alle mogelijkheden
worden bezien en dus niet alleen uitzending. De initiatieven die in Afrika
zelf zijn genomen en die kort in de brief worden genoemd zijn niet nieuw en
bestaan al veel langer. Al zo'n zeven jaar geleden hebben Afrikaanse ministers
van financiën gevraagd om een moratorium op TA en gezegd dat zij meer
van elkaar willen proberen te leren. Daaruit is het initiatief van de African
Capacity Building Foundation voortgekomen. Daarnaast bestond er al een club
in Nairobi die ook gericht was op meer uitwisseling tussen Afrikaanse landen.
Zij had in ieder geval een zeer groot vertrouwen in de capaciteit van Afrikaanse
landen om elkaar te helpen. Echter, het beleidskader gaat daar niet over,
maar in haar brief heeft zij de gedachtegang breder willen maken, echter niet
zo breed dat er misverstanden over konden ontstaan.In de richting van mevrouw Dijksma erkende de minister dat er internationaal
een debat wordt gevoerd over de scheidslijn tussen structurele en humanitaire
hulp, waaraan Nederland zeer actief deelneemt. Op dat punt is een flexibele
houding noodzakelijk, maar dat moet wel van geval tot geval worden bezien.
Het vreemde is bijvoorbeeld dat de gezondheidszorg en de drinkwatervoorziening
in de vluchtelingenkampen in Oeganda beter zijn dan voor de lokale bevolking.Voorts merkte zij op dat het ministerie zal ophouden met eigen uitzendingen,
ten dele zal dit worden uitbesteed. In 2002 hoopte zij het debat met de desbetreffende
organisaties te hebben afgerond over de wijze waarop zij dan vorm hebben gegeven
aan het thans voorliggende beleidskader. Voor SNV en PUM zal dat haars inziens
geen moeite kosten, voor PSO ligt dat wat anders. Zij was bereid het debat
aan te gaan en de Kamer over een halfjaar of een jaar te informeren over eventueel
resterende probleempunten. Alsdan kan worden bezien wat al dan niet tot de
mogelijkheden behoort. In ieder geval was het haar inmiddels wel duidelijk
geworden dat er sprake is van enkele misverstanden, want het was absoluut
niet haar bedoeling om een beperking op te leggen waar het gaat om het maatschappelijk
middenveld.Zij herhaalde voorts dat een sectorale benadering niet hetzelfde is als
die zak met geld. Wat dat betreft, verwees zij naar de notitie die zij de
Kamer in juni had toegestuurd. De Nederlandse inzet is er juist op gericht
om het maatschappelijk middenveld in de OS-landen maximaal te betrekken bij
de vormgeving van het beleid.Nadere gedachtewisselingDe heer Verhagen (CDA) merkte allereerst op
dat de constatering van de minister dat er geen beleidskader was nog niet
wil zeggen dat er geen beleid was. Als de minister dan de behoefte krijgt
aan een beleidskader om zo het beleid te wijzigen, dan vergt dat discussie
over de vraag of het noodzakelijk is om het beleid te wijzigen en zo ja, of
de argumenten daarvoor wel voldoende zijn onderbouwd.Kijkend naar de financiële verantwoording over 1999 moest hij constateren
dat er al een ingrijpende beleidswijziging heeft plaatsgevonden en dat vond
hij toch niet zo correct als de Kamer nu pas over dat nieuwe beleidskader
kan spreken.Ondanks de nuanceringen van de minister bleef volgens hem het probleem
dat nog steeds de suggestie wordt gewekt dat de effectiviteit van de OS niet
gediend is met de huidige vorm van TA. In de keuzes van de minister zit wel
degelijk een beperking, zowel ten aanzien van de inzet op zich als ten aanzien
van de meerjarige inzet. Hij vroeg de minister nogmaals om een ander beleidskader
op te stellen dat ruimte blijft geven voor de onderscheiden functies van overheid
en particuliere sector, dat voorkomt dat TA zo wordt versmald en meerjarige
uitzendingen mogelijk blijft maken.Mevrouw Dijksma (PvdA) begreep op zich heel
goed dat de minister de 312 mln. die met TA zijn gemoeid zo effectief mogelijk
wil besteden en dat zij daarom langdurige uitzendingen zoveel mogelijk wil
beperken, maar de laatste jaren is er al veel meer sprake van kortdurende
dan langdurende uitzendingen, dat er dus al veel meer vraaggericht wordt gewerkt
en dat de langdurige uitzendingen die er nu nog zijn, dan ook echt nodig zijn.
De minister heeft min of meer toegezegd wel over haar hart te willen strijken
als het om praktiserende artsen gaat, maar betekent dit dan dat er geen nieuwe
langdurige uitzendcontracten mogen worden afgesloten als het om die leemtes,
die gap filling gaat? Als dat het geval is, zou de PvdA-fractie dat toch wel
een verkeerd uitgangspunt vinden.Voorts was zij de mening toegedaan dat de terminologie van het beleidskader
zou moeten worden aangepast, want die is toch voor velerlei uitleg vatbaar.Zij herhaalde er begrip voor te hebben dat de minister de effectiviteit
van het OS-beleid wil vergroten, maar dan moet er wel een onderzoek aan ten
grondslag liggen dat de noodzaak daartoe onderstreept. Als het om TA gaat, moet de minister dan ook niet alleen met een onderzoek over
personele uitzending aan komen zetten.Voorts wees zij op de termijn waarbinnen de organisaties volgens de minister
het een en ander op orde zouden moeten hebben. De minister zei dat de organisaties
daar twee jaar de tijd voor hebben, maar dat de SNV dat ongetwijfeld eerder
zal kunnen, maar in haar brief wordt toch echt gesproken over december 2001
en dat is toch echt geen twee jaar. Waarom overigens twee jaar als het IBO
adviseert om ten minste drie jaar te nemen?Wat het maatschappelijk middenveld betreft, wilde mevrouw Dijksma zeker
niet alle discussies op één hoop gooien. Zij zag graag dat de
rol van het maatschappelijk middenveld en dus ook de rol van maatschappelijke
en particuliere organisaties in het kader van uitzendingen overeind blijft.
Zij stelde het dan ook op prijs dat de minister zich bereid heeft verklaard
met deze organisaties te gaan overleggen.Zij herhaalde ten slotte op zich voorstander te zijn van ontbinding van
de hulp, ook al omdat veel belangen een rol spelen die niet direct gerelateerd
zijn aan de belangen van ontwikkelingslanden, maar zou dan niet een onderscheid
moeten worden gemaakt in bijvoorbeeld de basisvoorzieningen voor gezondheidszorg
en onderwijs en de consultants in andere sectoren?De heer Van Dijke (RPF/GPV) was het er natuurlijk
mee eens dat er een beleidskader moet zijn als dat er niet is. Hij had het
gevoel dat minister en Kamer het op heel veel punten ook niet met elkaar oneens
zijn, maar dat het vooral gaat om de toon die toch de muziek maakt. Wat dat
betreft, speet het hem dat de misverstanden die gerezen waren in dit debat
toch niet allemaal zijn weggewerkt.Ook al was er geen beleidskader, het gevoerde beleid neigde toch in de
richting die de minister kennelijk voor ogen staat en waarom wekt zij dan
ook nu weer de suggestie dat het allemaal toch anders moet?Ook was hij het zeer eens met het streven naar effectiviteit, maar onbewezen
blijft dat met de huidige inzet van TA geen effectiviteit wordt bereikt en
zo neen, of er dan een deugdelijk alternatief voorhanden is.Ten slotte vroeg hij de minister nogmaals welke conclusies de minister
uit dit debat trekt, want daarover mogen toch geen misverstanden meer blijven
bestaan.Ook de heer Van der Staaij (SGP) hield wat
gemengde gevoelens over aan dit debat. Enerzijds spreekt de minister over
het debat dat zij los wil trekken en daar is op zich natuurlijk niets tegen,
maar dat betekent wel dat het beleidskader helder moet zijn en dat organisaties
moeten weten waaraan zij toe zijn. Gelet daarop bleef hij de reacties van
de minister onbevredigend en niet helder vinden.De geuite kritiek richting TA kan op zich wel terecht zijn waar het gaat
om het verleden, maar de minister heeft zelf toch ook erkend dat er sinds
dat Bergrapport al zoveel veranderd is dat de adviserende rol al veel prominenter
is geworden en dat er een toenemend beroep op lokale deskundigheid wordt gedaan.
Daarom bleef voor hem de vraag waarom het nog steeds niet goed is wat op dit
moment gebeurt. Waar baseert de minister zich op als zij zegt dat alle aanpassingen
nog steeds niet hebben geleid tot de gewenste duurzame effecten? Blijft dan
niet de uitstraling dat langdurige uitzending van deskundigen een anachronisme
is dat hoe minder mensen worden uitgezonden hoe beter dat is? Waarom staat
die kwantitatieve invalshoek zo centraal en waarom niet veel meer gekeken
hoe positief kan en wordt ingespeeld op alle processen die in OS-landen gaande
zijn? Bij de tijd brengen wil toch niet zeggen dat TA het veld moet ruimen?
TA is inderdaad geen doel op zich, maar beperking daarvan toch ook niet?De vertaalslag van een idealistisch vergezicht naar een concreet en helder
beleidskader was volgens de heer Van der Staaij nog onvoldoende gelukt. Het onderscheid tussen structurele en humanitaire hulp blijft onduidelijk,
hij vindt het niet aanvaardbaar dat langdurige TA uitzondering moet worden,
onduidelijk blijft wat nu precies van organisaties per 2002 wordt verwacht –
daarvoor zal duidelijk moeten worden gemaakt hoe het beleidskader zich verhoudt
tot de beleidsuitvoering – en ook vraagt hij zich af of er wel voldoende
alternatieven beschikbaar zijn voor de instrumenten die de minister blijkbaar
wil afschaffen.Mevrouw Remak (VVD) betreurde het dat dit
debat nog niet de gewenste duidelijkheid heeft opgeleverd en dat de minister
niet overtuigend heeft kunnen aangeven welke effecten nu ineens worden beoogd
die in het verleden blijkbaar niet zijn bereikt. Een ander probleem is dat
het beleid tot nu toe nog nooit goed is geëvalueerd, maar dat de minister
blijkens haar brief nu wel wil dat organisaties zelf komen met outputindicatoren.
Wat gebeurt er dan als zij met indicatoren komen die de minister niet bevallen?
Zou het niet handiger zijn geweest als het beleidskader van te voren met organisaties
was besproken en er als het ware al direct een draagvlak voor was ontstaan?Als mensen in afgelegen gebieden in Afrika gezondheidszorg krijgen, zal
het ze echt niet uitmaken of dat nu door een Nederlandse of door een Zambiaanse
arts gebeurt. Het gaat om de toegankelijkheid en niet zozeer om een eventueel
verdringend effect. De minister heeft veel gesproken met o.a. journalisten
en anderen die veelal zelf wel in staat zijn om gezondheidszorg te kopen,
maar heeft zij ook gesproken met de mensen in de afgelegen gebieden, de voices
of the poor?Mevrouw Karimi (GroenLinks) ondersteunde de
minister van harte als het erom gaat om de vraag centraal te stellen, om het
breder te trekken en om de betrokkenen zelf de mogelijkheid te bieden om keuzes
te maken tussen verschillende instrumenten, maar als het gaat over de uitvoering
van dat beleid kon zij toch niet echt tevreden zijn. Allereerst had zij geen,
althans geen duidelijk antwoord gekregen op haar opmerkingen over de randvoorwaarden
en de implicaties voor het maatschappelijk middenveld.Als de minister inderdaad de ontvangers de keuze wil laten en als die
zeggen toch graag Nederlandse deskundigen te hebben, welke structuren zijn
er dan nog om aan die keuze gehoor te kunnen geven?De discussie over effectiviteit en draagvlak waren volgens haar niet zo
klinisch te scheiden. Alles wat in het kader van OS wordt gedaan, zou aan
dat draagvlak moeten bijdragen.Ten slotte merkte zij op dat zij met mevrouw Dijksma wilde vasthouden
aan langdurige uitzendingen in het kader van de basale gezondheidszorg.De heer Ter Veer (D66) memoreerde dat het
afgelopen jaar een drietal nogal verhitte discussies heeft plaatsgevonden
over internationaal onderwijs, ORET en TA en dat in alle drie het credo van
de minister was «minder en anders» maar dan wel in een richting
die zijn fractie niet op wil omdat zij bevreesd is dat daarmee de inderdaad
noodzakelijke opbouw van institutionele capaciteit niet wordt gediend.De minister wil de discussie breed trekken en daar is natuurlijk niets
op tegen, maar welke vorderingen heeft zij gemaakt bij haar Europese collega's?De minister stelde dat Afrika het zo graag zelf wil doen en dat klinkt
zo dat je het daarmee niet oneens kunt zijn, maar het moet er niet mee eindigen
dat Afrika het alleen wil doen. Dat is het ontkennen van de situatie.In zijn eerste termijn had de heer Ter Veer gevraagd om een kabinetsnotitie
over Nederlandse inspanningen in de richting van Midden- en Oost-Europa en
anderzijds de OS-landen. Is de minister bereid met zo'n notitie te komen? Volgens de minister waren Oost- en Midden-Europa
toch onvergelijkbaar met Afrika, zij het dat naarmate je meer naar het zuiden
komt, zoals de Kaukasus en de Balkan, de vergelijking iets meer opgaat. Het
fundamentele verschil is dat in Oost- en Midden-Europa toch iedereen kon schrijven,
er meer universitair opgeleiden waren en zijn, zelfs meer dan in West-Europa
en dat het debat over institutionele capaciteit dus een totaal andere discussie
is.Voorts is de hulp aan Oost- en Midden-Europa in een enorm tempo op gang
gekomen zonder de lessen uit OS te leren. Wat je ziet in de eerste evaluatie,
is dat dezelfde fouten worden gemaakt als in het begin van de OS, namelijk
dat te weinig is afgegaan op de lokale vraag, de lokale intenties en het lokale
ownership. Het debat dat nu wordt gevoerd over ownership bij OS begint nu
te komen als het gaat om het instrumentarium dat het Westen heeft gecreëerd
om Oost- en Midden-Europa te bedienen. De minister was best bereid om dit
nog eens in het kabinet te bespreken, maar dit waren volgens haar, zij het
wellicht enigszins wat kort door de bocht, toch de hoofdlijnen. Het is op
dit punt gewoon niet vergelijkbaar. Zo heeft zij bijvoorbeeld in Moldova oog
in oog gestaan met de high tech van de SS20-koppen en dat kan toch niet vergeleken
worden met de stand van de techniek in ontwikkelingslanden?Dat het aantal uitzendingen vanuit het ministerie is gedaald van 600 tot
150 wil niet zeggen dat vooruit is gelopen op dit debat, maar is al breder
het resultaat van het streven om de bilaterale structurele hulp meer te richten
op de lokale vraag, een beleid dat overigens al voor haar aantreden en zelfs
voor een IBO was ingezet.Het ging haar niet om de vraag wat nu effectief is, maar om de vraag wat
voor hetzelfde geld effectiever is. Inderdaad is het heel lastig om het rendement
van veel instrumenten vast te stellen, maar dat wil nog niet zeggen dat zo'n
instrument geen rendement heeft. Het IBO inzake MFO's stelt bijvoorbeeld ook
dat het rendement niet is vastgesteld en op grond daarvan zeiden sommige collega's
dat het MFO-programma blijkbaar geen rendement heeft, iets waartegen zij zich
uiteraard met kracht heeft verzet. Wat de rapporten uit het verleden wel hebben
aangetoond is dat, voorzover vergelijkend warenonderzoek heeft plaatsgevonden,
uitzendingen voor de langere termijn relatief tamelijk duur zijn in vergelijking
tot het uiteindelijke resultaat. Als dat niet blijkt te gelden voor het huidige
SNV en de PSO dan vroeg de minister zich af waarom er dan zoveel problemen
rijzen omdat er dan blijkbaar heel gemakkelijk is te voldoen aan het gepresenteerde
beleidskader. Wat zij in dit beleidskader heeft geprobeerd neer te leggen,
is de resultante van een discussie over dit soort zaken die nu al zo'n twintig
jaar loopt. Zij wil de organisaties alleen maar vragen daaraan te voldoen,
nadat er overigens al heel uitgebreid gedurende een viertal malen met hen
daarover is gesproken. Het SNV heeft al laten weten dat het daaraan voldoet.
Gelet op evaluaties van internationale hulpverlening is het de vraag in hoeverre
organisaties daar al dan niet aan voldoen. In het beleidskader zijn de lessen
die daaruit zijn getrokken neergelegd en de minister hoorde graag van de organisaties
of zij die lessen hebben vertaald in het eigen beleid. Welnu, in de praktijk
blijkt jammer genoeg dat lang niet altijd de lessen zijn geleerd en in de
praktijk zijn gebracht. Overigens wilde zij helemaal geen blauwdruk opleggen,
maar alleen maar een kader aangeven waarbinnen haars inziens hulp het meest
effectief kan worden verleend.De minister ontkende nogmaals dat zij geen ruimte zou geven voor langdurige
uitzending. Zij heeft dat nooit gezegd en heeft zelfs in haar eerste optreden
voor Den Haag vandaag aangegeven dat uitzonderingen mogelijk blijven, zoals
op het punt van de humanitaire inzet, bijvoorbeeld op het punt van de gezondheidszorg.
Gap filling blijft dus mogelijk, maar dat moet dan wel gemotiveerd worden,
want gap filling is nu eenmaal geen institutionele capaciteitsopbouw. Gap
filling zou een situatie moeten zijn die zichzelf uiteindelijk overbodig zou
moeten maken. Zij moest overigens toegeven dat haar brief iets
meer ruimte op dit punt bood dan het beleidskader en zij zegde daarom toe
het beleidskader zodanig aan te passen dat dit dezelfde ruimte zou bieden.
Maar uiteindelijk blijft uitgangspunt dat iedere vorm van OS erop gericht
moet zijn om zichzelf overbodig te maken.Wat de termijn betreft, was het voor haar nieuw dat dit een probleem zou
zijn. Zij heeft steeds gesproken over 1 januari 2002 terwijl de commissie
iedere keer spreekt over december 2001. Als dat in haar brief anders staat,
zal ook dat worden gewijzigd. In ieder geval wil zij tegen die tijd weten
of de richting die nu is aangegeven ook kan worden gevolgd en inderdaad zal
dat in 2004 moeten zijn geïmplementeerd. Dan zal er ook geen evaluatie
plaatsvinden, dat is wellicht een verkeerde woordkeuze, maar zal worden bezien
in hoeverre een en ander is ingevoerd. Nogmaals stelt zij geen blauwdruk te
willen opleggen en verklaart zij zich bereid het debat met de organisaties
hierover desgewenst opnieuw aan te gaan en de Kamer daarover volgend jaar
zomer, of zoveel eerder als de Kamer wil, daarover te informeren.Zij herhaalde nogmaals dat de sectoren gezondheidszorg en onderwijs geenszins
zijn uitgesloten en zij begreep ook niet van waaruit dit misverstand is ontstaan.
Als wordt gesteld dat TA als afzonderlijke vorm in 2002 moet zijn afgeschaft
dan geldt dat voor de uitzendingen via het eigen ministerie. Er is met opzet
gekozen voor twee beleidskaders, een voor het maatschappelijk middenveld juist
om aan te geven dat op dat punt heel veel ruimte wordt geboden en een voor
het eigen ministerie. Zelf wil zij dit soort uitzendingen inderdaad volledig
afbouwen. Als dat nodig is, zal dat worden uitbesteed, maar dat wil nog niet
zeggen dat dit ook voor het maatschappelijk middenveld zou moeten gelden.
Wel moet TA worden ingebed in breder beleid. Als een ontwikkelingsland vraagt
om een Nederlandse deskundige, zal die er natuurlijk ook komen, maar dan niet
meer via het ministerie, maar via andere organisaties. Dat is mede een gevolg
van de discussie die zij met deze Kamer na haar aantreden heeft gevoerd over
concentratie van hulp aan een beperkt aantal landen en op een beperkt aantal
sectoren, maar dat laat alle ruimte aan het maatschappelijk middenveld om
actief te zijn in andere landen. Overigens blijkt dat maatschappelijk middenveld
voor het grootste deel te werken in landen die volgens dat concentratiebeleid
in aanmerking komen voor Nederlandse hulp.Zij herhaalde nogmaals haar bereidheid om in discussie te gaan met het
maatschappelijk middenveld omdat zij toch wel benieuwd was dat dan precies
het probleem is. Ondanks vele brieven was haar dat probleem nog steeds niet
helder voor ogen komen te staan.Voorts gaf zij aan dat het de mensen in Afrika op zich niets uitmaakt
of zij nu een Nederlandse, een Duitse of een Afrikaanse arts hebben als zij
maar een arts hebben. Echter, voor hetzelfde geld kunnen wel vier Zambiaanse
artsen worden ingezet in plaats van een Nederlandse.Ook herhaalde zij dat uit diverse onderzoeken blijkt dat het probleem
wat betreft het draagvlak ligt bij vraagtekens omtrent de doelmatigheid van
de ingezette instrumenten. Daarom moet die doelmatigheidsvraag worden gesteld.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (RPF/GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GroenLinks), Dijksma
(PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van
der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA),
Remak (VVD), Wilders (VVD) en Molenaar (PvdA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF/GPV), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Visser-van Doorn
(CDA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA),
Rosenmöller (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD)
en Duivesteijn (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26958-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl