Rijksbegroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 1996; Brief ministers en staatssecretarissen over het Kabinetsbeleid ten aanzien van de follow-up van de VN-Topconferentie voor sociale ontwikkeling te Kopenhagen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-XV, nr. 41

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

20-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-XV nr. 41

10-05-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. DE BETEKENIS VAN DE SOCIALE TOP 1.1 De internationale betekenis van de Sociale Top AlgemeenFollow-up binnen de VN, ILO en EURelatie met VN-Vrouwenconferentie1.2 De nationale betekenis van de Sociale Top1.3 Samenvatting van de toezeggingen aan de Tweede KamerTen eerste is een Nederlandse vertaling van de Slotdocumenten
toegezegd om de toegankelijkheid van deze documenten voor NGOs, overheid en
parlement te vergroten.Ten tweede is toegezegd dat deze vertaling vergezeld zal
gaan van een aanbiedingsbrief waarin een relatie wordt gelegd met het beleid
dat het kabinet zich terzake voorneemt.Ten derde is toegezegd dat de resultaten van de Top een
herkenbare plaats zullen krijgen in relevante beleidsdocumenten.Ten vierde is toegezegd dat de dialoog tussen NGOs en
het kabinet zal worden voortgezet. Tevens is in beginsel de bereidheid uitgesproken,
de NGOs te steunen bij hun activiteiten in het kader van de follow-up van
de Sociale Top.Tenslotte is toegezegd dat in deze brief zal worden gerefereerd
aan de hoofdpunten van de Nederlandse inbreng in de verschillende stadia van
de besluitvorming voorafgaand aan de totstandkoming van de Kopenhagen-documenten.2. NATIONALE IMPLEMENTATIE VAN DE COMMITMENTS IN DE SLOTVERKLARINGCommitment 1: Wij verplichten ons ertoe een economisch,
politiek, sociaal, cultureel en juridisch klimaat te scheppen dat mensen in
staat zal stellen om tot sociale ontwikkeling te komen.Commitment 2: Wij verplichten ons tot het uitbannen van
armoede op de wereld via vastberaden nationale maatregelen en internationale
samenwerking, als ethische, sociale, politieke en economische plicht van de
mensheid.ArmoedebestrijdingGrote-StedenproblematiekHuisvesting van mensen met lage inkomensInternationaalCommitment 3: Wij verplichten ons ertoe de doelstelling
«volledige werkgelegenheid» te bevorderen als belangrijke prioriteit
van ons economisch en sociaal beleid, en alle mannen en vrouwen in staat te
stellen een zeker en duurzaam bestaan op te bouwen met behulp van vrijwillig
gekozen produktieve arbeid en werkgelegenheid.Duurzame economische groeiBeheerste loonkostenontwikkelingVersterking economische structuurFlexibilisering van de arbeidsmarktAanvullend arbeidsmarktbeleid en activering sociale zekerheidZorg en ArbeidInternationaalCommitment 4: Wij verplichten ons ertoe de sociale integratie
te bevorderen door te werken aan samenlevingen die stabiel, veilig en rechtvaardig
zijn en die zijn gebaseerd op het bevorderen en beschermen van alle mensenrechten,
alsook op het verbod van discriminatie, op verdraagzaamheid, het respecteren
van verschillen, gelijke kansen, solidariteit, zekerheid en participatie van
alle mensen met inbegrip van kansarme en kwetsbare groepen en personen. Bescherming van de grondrechten en mensenrechtenAnti-discriminatie A. wetgevingB. Beleid t.a.v. de multiculturele samenlevingGelijke kansen en voorkeursbeleidSociale integratieLokaal preventief jeugdbeleidVernieuwing lokaal welzijnsbeleid; convenantenInternationaalCommitment 5: Wij verplichten ons tot het bevorderen van
volledige eerbiediging van de waardigheid van de mens en tot het bewerkstelligen
van de gelijkheid van man en vrouw en een eerlijke verdeling tussen mannen
en vrouwen, en tot het erkennen en vergroten van de participatie en leidinggevende
taken van vrouwen als burger in het politieke, economische, sociale en culturele
leven en op het gebied van ontwikkeling. Vervolgbeleid positieve actieToekomstscenario's herverdeling onbetaalde arbeidNationaal zorg-debatInternationaalEmpowerment van vrouwenMensenrechten en geweld tegen vrouwenMacro-economische steun en gender (zie hiervoor ook bij
commitment 8)Kinderen/meisjes (zie hiervoor ook bij commitment 6)Intergouvernementele samenwerkingDuurzaamheidsverdragenCommitment 6: Wij verplichten ons tot het bevorderen en
verwezenlijken van algemene en rechtvaardige toegang tot kwaliteitsonderwijs,
het hoogst mogelijke bereikbare niveau van geestelijke en lichamelijke gezondheid,
en de toegang van iedereen tot eerstelijns-gezondheidszorg, waarbij wij ons
bijzondere inspanningen getroosten om ongelijkheden te corrigeren met betrekking
tot sociale omstandigheden en zonder onderscheid op grond van ras, afkomst,
nationaliteit, geslacht, leeftijd of handicap; wij verplichten ons ertoe onze
gemeenschappelijke en afzonderlijke culturen te respecteren en te bevorderen;
wij streven ernaar de rol van cultuur in ontwikkeling te versterken, de essentiële
grondslagen van op de mens gerichte duurzame samenleving in stand te houden
en bij te dragen tot volledige ontwikkeling van het menselijk potentieel en
tot sociale ontwikkeling. Deze activiteiten hebben tot doel de armoede te
bestrijden, volledige en produktieve werkgelegenheid te bevorderen en sociale
integratie te stimuleren. Ruimte voor ontplooiing van talentenToegang tot kwaliteitsonderwijsOnderwijs en emancipatieMaatschappelijke gezondheidssituatieInternationaal: Kinderarbeid wereldwijdCommitment 7: Wij verplichten ons ertoe de economische
en sociale ontwikkeling en de ontwikkeling van het menselijk potentieel in
Afrika en de minst ontwikkelde landen te versnellen. InternationaalCommitment 8: Wij verplichten ons ertoe ervoor te zorgen
dat wanneer programma's voor structurele aanpassing worden goedgekeurd, deze
doelstellingen m.b.t sociale ontwikkeling omvatten, in het bijzonder armoedebestrijding,
het bevorderen van volledige en produktieve werkgelegenheid en het stimuleren
van sociale integratie. InternationaalCommitment 9: Wij verplichten ons ertoe de voor sociale
ontwikkeling uitgetrokken middelen aanzienlijk te verhogen en/of efficiënter
te gebruiken teneinde de doelstellingen van de Sociale Top te verwezenlijken
door middel van nationale maatregelen en regionale en internationale samenwerking.InternationaalCommitment 10: wij verplichten ons tot de totstandbrenging
van een verbeterd en versterkt kader voor internationale, regionale en subregionale
samenwerking ten behoeve van sociale ontwikkeling, desgewenst met medewerking
van de gespecialiseerde organisaties, programma's en regionale commissies
van het stelsel van de Verenigde Naties, met brede participatie van alle sectoren
van de samenleving.InternationaalOndertekeningBIJLAGE 2De hoofdpunten van de Nederlandse inbreng voorafgaand
aan en tijdens de Sociale TopAlgemeenNoord/Zuid20/20-initiatiefMensenrechtenPositie van vrouwenOnbetaalde arbeidSchuldenArbeidsrechtenGezin
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-XVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 95 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 XVVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1996nr. 41BRIEF VAN DE MINISTERS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN VOOR
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING EN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 10 mei 1996In vervolg op u eerder gezonden brieven (27 februari en 6 april 1995,
resp. 23 900, nrs. 40 en 42) en het Algemeen Overleg met de vaste commissies
van de Tweede Kamer voor Buitenlandse Zaken, voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 15 juni 1995 (23 900-XV,
nr. 56), willen wij u nader informeren over het Kabinetsbeleid ten aanzien
van de follow-up van de VN-Topconferentie voor sociale ontwikkeling te Kopenhagen. Een jaar na deze Sociale Top is het een goed moment om stil te staan
bij de resultaten van de Top en bij de follow-up die Nederland daaraan geeft.Deze brief bestaat uit twee onderdelen, het eerste deel gaat in op de
internationale en nationale betekenis van de Sociale Top, het tweede deel
gaat met name in op de nationale implementatie van de commitments van de Sociale
Top.De Nederlandse vertaling van de Slotdocumenten van de Sociale Top is als
bijlage 1 bij deze brief gevoegd.1 In bijlage
2 is de Nederlandse inzet tijdens de voorbereidingen van de Sociale Top beschreven. 1. DE BETEKENIS VAN DE SOCIALE TOP 1.1 De internationale betekenis van de Sociale Top AlgemeenDe Sociale Top is een belangrijke stap in een proces op de langere termijn.
Een proces waarbij steeds duidelijker zichtbaar wordt dat naast de veiligheid
van staten, de veiligheid van mensen een belangrijk uitgangspunt is bij het
vorm geven van internationale betrekkingen. De Sociale Top heeft sociale ontwikkeling
centraal geplaatst als voorwaarde en doel van duurzame economische ontwikkeling. Als de belangrijkste uitkomsten van de Top worden gezien het commitment
om te komen tot een samenhangend en geïntegreerd beleid ter versterking
van de sociale integratie, vooral van de meer achtergestelde groepen, ter
bestrijding van de armoede en ter bevordering van produktieve werkgelegenheid
en de terugdringing van werkloosheid. De Verklaring en het Actieprogamma van
Kopenhagen bieden een referentiekader voor het opzetten en uitvoeren van beleid
naar aanleiding van de aangegane commitments. Follow-up binnen de VN, ILO en EUOp internationaal niveau wordt op verschillende manieren en in diverse
fora een vervolg gegeven aan de Sociale Top. Binnen de VN zal met name de
functionele Commissie voor Sociale Ontwikkeling (CSD) een centrale rol spelen
als het gaat om een samenhangende implementatie van het actieprogramma van
Kopenhagen.Nederland is op internationaal niveau (VN) actief betrokken bij het operationaliseren
van het zogeheten 20/20-concept, zoals dat in de commitments van de Sociale
Top is omschreven. Daarnaast zullen diverse gespecialiseerde VN-organisaties
zoals de ILO, de WHO en de UNESCO in hun programmering uitdrukkelijk aandacht
besteden aan de follow-up van de Sociale Top.De VN zal in het jaar 2000 een speciale zitting van de AVVN wijden aan
een algehele terugblik op en beoordeling van de resultaten van de Sociale
Top. Via de activiteiten die het kabinet op dit moment onderneemt ten aanzien
van de nationale en internationale implementatie zal Nederland zich op deze
terugblik voorbereiden.Op EU-niveau zijn tot nu toe door de Europese Commissie geen specifieke
activiteiten ondernomen t.a.v. de follow-up van de Sociale Top. De Europese
Commissie zal mogelijk in de tweede helft van 1996 een brede kadermededeling
uitgeven over Europese activiteiten op het gebied van armoede, sociale uitsluiting
en de follow-up van de Sociale Top.Op Europees niveau wordt door diverse landen, waaronder Nederland, aandacht
besteed aan de participatie van Europese burgers bij armoedebestrijding en
sociale uitsluiting.De hier genoemde internationale activiteiten worden onder commitment 9
en 10 (in deel 2 van deze brief) verder toegelicht. Relatie met VN-VrouwenconferentieTijdens de Wereldvrouwenconferentie is onverkort vastgehouden aan eerder
op andere VN conferenties bereikte overeenstemming. Met name geldt dat voor
de verworvenheden van de Wereldmensenrechtenconferentie (Wenen, juni 1993),
de Wereldbevolkingsconferentie (Cairo, september 1994) en de Sociale Top.Regeringen hebben zich in Kopenhagen o.a. verplicht de armoede te bestrijden
door middel van nationale programma's en internationale samenwerking. Ook
in Beijing is geconstateerd, dat de situatie wereldwijd verergert door de
toenemende armoede, met name ook onder vrouwen.In het onderdeel Armoede uit het slotdocument van Beijing zijn veel passages
direct of indirect ontleend aan de Sociale Top. Over de aangenomen tekst bestond
brede overeenstemming.Daarnaast wordt een verband gelegd tussen armoede en sekse-ongelijkheid.
De maatregelen zoals voorgesteld in de nota's «De andere kant van Nederland»
en «Emancipatie in Uitvoering» getuigen van de inzet van de regering
ter bestrijding van armoede en achterstand op nationaal niveau.Ook de passages in het slotdocument van Beijing over de economische participatie
en besluitvorming steunden mede, zij het in lichtere mate, op de verworvenheden
van de Sociale Top.Het 20/20 concept zoals voor het eerst verwoord tijdens de Sociale Top
is op de Wereldvrouwenconferentie nader uitgewerkt. Met name wordt aanbevolen
bij de besteding van gelden voor sociale ontwikkeling rekening te houden met
het «genderperspectief». 1.2 De nationale betekenis van de Sociale TopIn de brief van 6 april 1995 aan de Tweede Kamer is reeds beschreven welke
betekenis de Sociale Top heeft voor het nationale beleid. In deze paragraaf
wordt hier nog in het kort bij stil gestaan.De resultaten van de Sociale Top zijn neergelegd in twee documenten, een
Verklaring en een Actieprogramma. In de Slotdocumenten staan centraal: de
bestaanszekerheid in mondiale concurrentie, bevordering van werkgelegenheid
met name op het punt van participatie en «empowerment», en maatschappelijke
stabiliteit.De Sociale Top heeft in de commitments van de Verklaring een expliciete
samenhang tussen sociale en economische ontwikkeling tot stand gebracht.Het kabinet ziet het als zijn taak om zodanige voorwaarden te scheppen
in de vorm van regelgeving en financiën, dat decentrale overheden, maatschappelijke
organisaties en groeperingen, maar ook de mensen zelf hun verantwoordelijkheden
kunnen waarmaken. Het huidige regeerakkoord is op deze terreinen in lijn met
de inhoud van de Slotdocumenten van Kopenhagen. Op nationaal niveau is dan
ook reeds veel in gang gezet dat past binnen de commitments van Kopenhagen.
Diverse departementen hebben beleid ontwikkeld en in uitvoering gebracht ter
versterking van de economie en de sociale structuur, ter voorkoming en bestrijding
van armoede en ten behoeve van het tegengaan van sociale uitsluiting.Voorbeelden hiervan zijn het sociale vernieuwingsbeleid, het minderhedenbeleid
en het grote-stedenbeleid. Ook ter bevordering van werkgelegenheid zijn er
tal van generieke en specifieke maatregelen aangekondigd of in uitvoering,
met name voortkomend uit het regeerakkoord. Op het terrein van onderwijs en
scholing, met name in relatie tot de arbeidsmarkt, is er eveneens veel in
gang gezet. Tenslotte zijn verschillende departementen betrokken bij de wisselwerking
tussen economische en sociale ontwikkeling en bij de armoedebestrijding. Het
kabinet streeft naar samenhangend beleid ten aanzien van de genoemde beleidsterreinen.
Op verschillende manieren worden daarbij de maatschappelijke organisaties
(NGOs) betrokken.De samenloop tussen Sociale Top en Regeerakkoord betekent dat bij de implementatie
van de commitments niet in eerste instantie gedacht moet worden aan nieuw
beleid of belangrijke beleidswijzigingen. De commitments van de Verklaring
geven echter wel een nieuwe kijk op de samenhang tussen verschillende beleidsterreinen
en bieden een stimulerende ondersteuning. Deze brief beoogt dat voor de verschillende
commitments ook zichtbaar te maken en gaat in het bijzonder in op de centrale
thema's: «empowerment», participatie, inschakeling in arbeid,
armoedebestrijding in Nederland, kinderarbeid en het 20/20-concept. Deze thema's
worden op de relevante plaatsen bij de commitments (deel 2 van deze brief)
nader uitgewerkt. 1.3 Samenvatting van de toezeggingen aan de Tweede KamerIn het overleg met de Vaste Commissies van de Tweede Kamer op 15 juni
1995 is een aantal toezeggingen gedaan t.a.v. de concrete uitvoering van de
follow-up van de Sociale Top in Nederland. Hieronder worden deze toezeggingen
samengevat. Tevens wordt in het kort aangegeven hoe de stand van zaken is
met betrekking tot deze toezeggingen. Onder de uitwerking per commitment wordt,
waar relevant, meer gedetailleerd ingegaan op de uitwerking van deze toezeggingen. Ten eerste is een Nederlandse vertaling van de Slotdocumenten
toegezegd om de toegankelijkheid van deze documenten voor NGOs, overheid en
parlement te vergroten.De integrale vertaling van de Slotverklaring van Kopenhagen en het daarbij
behorende Actieprogramma worden u hierbij aangeboden. De vertaling zal eveneens
aan de NCDO aangeboden worden (NCDO: Nationale Commissie voor Internationale
Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling;1 overkoepelende
organisatie waarbij vele Nederlandse NGOs zijn aangesloten, die op het brede
sociale terrein actief zijn). Ten tweede is toegezegd dat deze vertaling vergezeld zal
gaan van een aanbiedingsbrief waarin een relatie wordt gelegd met het beleid
dat het kabinet zich terzake voorneemt.Hiertoe dient deze brief. In deel 2 van deze brief wordt voor elk commitment
uit de Slotverklaring van Kopenhagen aangegeven hoe daaraan door Nederland
uitwerking wordt gegeven. Ten derde is toegezegd dat de resultaten van de Top een
herkenbare plaats zullen krijgen in relevante beleidsdocumenten.Wat SZW betreft gaat de Sociale Nota 1996 in op een aantal centrale thema's
van de Sociale Top. Daarnaast wordt in genoemde nota op bepaalde plaatsen
meer specifiek verwezen naar de resultaten van de Sociale Top, o.a. bij de
onderwerpen «wisselwerking economische en sociale ontwikkeling»
en «armoedebestrijding».Voor het thema «Economische relevantie van onbetaalde arbeid»
zij verwezen naar de aanbiedingsbrief bij de Nota «Om de kwaliteit van
arbeid en zorg: investeren in verlof». De uitwerking van dit thema wordt
meegenomen bij de follow up van het rapport «Onbetaalde zorg gelijk
verdeeld», dat is uitgebracht door de Commissie Toekomstscenario's Herverdeling
Onbetaalde Arbeid. Over dit rapport is een adviesaanvrage uitgegaan aan een
aantal advieslichamen, waaronder de SER en de ER.In de nota «De andere kant van Nederland» die op 24 november
1995 aan u is toegezonden, wordt een samenhangend pakket van maatregelen gepresenteerd,
gericht op preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting.De notitie «Emancipatie in uitvoering» die op 22 november
1995 aan u is toegezonden, gaat onder andere in op de armoedeproblematiek
onder vrouwen.De thematiek van maatschappelijke integratie en participatie – ter
bevordering van de sociale cohesie – vormt de kernboodschap van het
welzijnsbeleid, zoals dit door VWS in de Nota «Naar eigen vermogen»
(1994/1995) is gepresenteerd.Het gezondheidsbeleid ter voorkoming van gezondheidsproblemen door sociaal-economische
achtergronden is te vinden in de Nota Gezond en Wel (februari 1995).Op het gebied van ontwikkelingssamenwerking is van belang het sector-beleidsdocument
«Familiy Planning en Reproductieve Gezondheid in Ontwikkelingssamenwerking»,
evenals het thema-beleidsdocument «Stedelijke Armoedebestrijding»,
waarin deze groeiende en complexe problematiek wordt belicht vanuit de drie
dimensies van armoede zoals in de OS-kadernota «Een Wereld
van Verschil» is aangegeven, te weten de economische, de sociale en
de politieke. Daarnaast verdient de nota «Voedsel: samenspel van voedsel,
gezondheid en zorg» vermelding, aangezien bestrijding van armoede alleen
kan worden bereikt als ondervoeding wordt bestreden en de voedingstoestand
van mensen wordt verbeterd.Ten vierde is toegezegd dat de dialoog tussen NGOs en
het kabinet zal worden voortgezet. Tevens is in beginsel de bereidheid uitgesproken,
de NGOs te steunen bij hun activiteiten in het kader van de follow-up van
de Sociale Top.Voor wat betreft dit punt is intussen aan de NCDO, die de follow-up activiteiten
van de NGOs coördineert (zie voetnoot 1 op p. 4), door VWS en SZW een
subsidie toegekend voor follow-up activiteiten in 1996 (het Internationaal
Jaar van de Armoede). Deze activiteiten behelzen ondermeer het uitbrengen
van de publikatie «Sociale Spiegel» (over de actuele stand van
zaken, geïllustreerd met concrete voorbeelden uit de sociale werkelijkheid
en praktijk), die in april 1996 onder auspiciën van de NCDO is verschenen,
en de organisatie van een duurzaamheidsdebat. Voorts wordt secretariële
en organisatorische ondersteuning alsmede inhoudelijke inbreng geleverd in
de door VWS en SZW te organiseren Sociale Conferentie in 1996. Deze conferentie
is er één uit een serie van vijf conferenties over de problematiek
van sociale uitsluiting en armoede in Nederland, zoals in reeds genoemde nota
«De andere kant van Nederland» is aangekondigd.Daarnaast wordt de betrokkenheid van maatschappelijke belangengroepen
ook op andere beleidsterreinen gestimuleerd. Een voorbeeld is het Landelijk
Bewonersplatform Grote-stedenbeleid-in-praktijk. Tenslotte is toegezegd dat in deze brief zal worden gerefereerd
aan de hoofdpunten van de Nederlandse inbreng in de verschillende stadia van
de besluitvorming voorafgaand aan de totstandkoming van de Kopenhagen-documenten.In bijlage 2 wordt op deze hoofdpunten ingegaan. 2. NATIONALE IMPLEMENTATIE VAN DE COMMITMENTS IN DE SLOTVERKLARINGHieronder wordt elk commitment uit de Verklaring van de Sociale Top kort
omschreven. Voor de volledige tekst van de commitments wordt verwezen naar
de vertaling van de Slotdocumenten in de bijlage bij deze brief. Per commitment
wordt vervolgens aangegeven op welke wijze deze in Nederland een vervolg krijgt.
Hierbij wordt met name de samenhang aangegeven tussen de commitments van de
Sociale Top en het kabinetsbeleid t.a.v deze onderwerpen. Bij elk commitment
wordt ingegaan op de nationale implementatie van de Sociale Top. Bij enkele
commitments wordt tevens ingegaan op de internationale follow-up. Commitment 1: Wij verplichten ons ertoe een economisch,
politiek, sociaal, cultureel en juridisch klimaat te scheppen dat mensen in
staat zal stellen om tot sociale ontwikkeling te komen.Sociale ontwikkeling is in belangrijke mate afhankelijk van de mogelijkheden
die mensen hebben om deel te kunnen nemen aan het arbeidsproces. Werkloosheid
is thans het grootste sociale probleem in de meeste westerse, geïndustrialiseerde
landen en Nederland vormt daar géén uitzondering op.Een klimaat scheppen dat mensen in staat stelt tot sociale ontwikkeling te komen betekent in de ogen van de Nederlandse regering vooral het
kansen bieden aan degenen die nu aan de kant staan èn zij die op het
punt staan hun intrede op de arbeidsmarkt doen (schoolverlaters, herintredende
vrouwen e.a.). Werk, werk, werk is het leidende principe van het Regeerakkoord.Om de ambitie «werk, werk, werk» en het bieden van kansen
aan zogenaamde outsiders (zij die aan de kant staan) te realiseren wordt in
het Regeerakkoord gesteld dat «het herijken van de verhouding tussen
gemeenschappelijke regelingen en eigen verantwoordelijkheid» centraal
staat. En dit niet alleen vanuit de economische overweging dat meer concurrentie
en meer prikkels tot betere prestaties en grotere doelmatigheid kunnen leiden,
maar ook als respons op de grotere zelfstandigheid van mensen in gewijzigde
culturele en maatschappelijke verhoudingen. Er dient een nieuw evenwicht te
worden gevonden tussen de behoefte aan bescherming en de noodzaak van dynamiek.Het scheppen van een klimaat waarbinnen sociale ontwikkeling mogelijk
is betekent voor Nederland dus ook het verminderen van barrières die
de toetreding van outsiders belemmeren, onder gelijktijdige garantie van een
goed niveau van sociale bescherming. De concrete maatregelen die hiertoe zijn
of worden genomen, worden onder de volgende commitments nader uitgewerkt.De uitgangspunten van het cultuurbeleid van het Kabinet zijn omschreven
in de notitie «Pantser of Ruggegraat» (juli 1995). Cultuur in
de brede betekenis is een instrument voor de mens om zijn plaats te vinden
in de wereld. Een maatschappij van mensen met cultuur als ruggegraat kan groeien
naar eenheid in verscheidenheid. Binnen het cultuurbeleid worden accenten
gelegd op de interculturele samenleving, jongeren en het belang van deelname
aan het culturele (stads-)leven. Commitment 2: Wij verplichten ons tot het uitbannen van
armoede op de wereld via vastberaden nationale maatregelen en internationale
samenwerking, als ethische, sociale, politieke en economische plicht van de
mensheid.De uitwerking van dit commitment in Nederland richt zich met name op het
verbeteren van de inkomens- en achterstandssituatie van bepaalde groepen burgers,
met een accent op armoedebestrijding en de verbetering van huisvesting in
met name de grote steden. ArmoedebestrijdingHet kabinetsbeleid ten aanzien van de uitwerking van dit commitment in
Nederland is o.a. verwoord in de nota «De andere kant van Nederland»
die op 24 november 1995 naar de Tweede Kamer is gezonden. In deze beleidsnota
wordt een analyse gegeven van de problematiek van armoede en sociale uitsluiting.
De brede definitie en het gebruik van de term «armoede» zijn mede
geïnspireerd door de Sociale Top. Voorstellen en oplossingsrichtingen
worden in een internationale context gepresenteerd. Een aantal voorstellen
in de nota is direct gerelateerd aan de acties die in dit commitment van de
Sociale Top zijn opgenomen.Participatie is een belangrijke hoofdlijn in de nota (zie ook bij commitment
4). Bij het bepalen van de strategie ten aanzien van armoedebestrijding zal
o.a. samengewerkt worden met de VNG. Verder zullen maatschappelijke actoren
(o.a de NGOs) betrokken worden bij te organiseren sociale conferenties. Doel
van deze conferenties is om in dialoog met de verschillende maatschappelijke
organisaties nieuwe oplossingen voor het armoedevraagstuk te bespreken en
afspraken te maken over de rol die de verschillende overheden en maatschappelijke organisaties kunnen spelen bij de bestrijding van armoede en sociale
uitsluiting.Daarnaast wordt bij de armoedebestrijding gekozen voor een multidimensionale
en geïntegreerde aanpak in de vorm van sociale activering, inkomensondersteuning,
beheersing van vaste lasten, budgethulp en het tegengaan van het niet-gebruik
van uitkeringen en voorzieningen. Daarbij wordt specifieke aandacht besteed
aan de behoeften en rechten van vrouwen (zie daarvoor ook de passage over
armoede onder vrouwen in de notitie «Emancipatie in uitvoering»).
Verschillende voorstellen zullen in de loop van 1996 in werking treden. In de nota «De andere kant van Nederland» is tevens aangekondigd
dat een zogenoemde «armoedemonitor» ontwikkeld zal worden. Via
een dergelijk registratiesysteem kunnen de ontwikkelingen in armoede en sociale
uitsluiting worden gevolgd en kunnen ook de effecten van het gevoerde beleid
worden gemeten. De tussentijdse resultaten van het armoedebeleid zullen worden
besproken op de voorgenomen jaarlijkse sociale conferenties tot en met 2000.
Het doel van de sociale conferenties is drieledig:– het bereiken van commitment en inzet van betrokken organisaties
(partnership) om zo te komen tot effectieve armoedebestrijding;– een gedachtenwisseling over nieuwe vormen van armoedebestrijding;– periodiek de balans opmaken op de verschillende terreinen van
armoedebestrijding.Diverse instanties hebben reeds aangegeven dat ze bij de organisatie van
de sociale conferentie van 1996 willen worden betrokken. Grote-StedenproblematiekGemeenten spelen een belangrijke rol bij het voorkómen en bestrijden
van achterstanden. Een geïntegreerde aanpak van problemen staat voorop
in het sinds 1989 gevoerde Sociale Vernieuwingsbeleid. De aanpak is gericht
op participatie van burgers, NGOs en bedrijfsleven. Sinds 1994/1995 is door
middel van het Grote-stedenbeleid (GSB) deze aanpak toegespitst op de grote
steden. Het GSB richt zich op de ontwikkeling van potenties van steden en
wijken om zo de mensen uit hun achterstandspositie te trekken. Het GSB kent
een aantal specifieke aandachtsgebieden: werkgelegenheid, onderwijs, veiligheid,
zorg en leefbaarheid. Sociale en economische uitsluiting concentreren zich
met name in een aantal achterstandswijken van grote steden. Het GSB probeert
met behulp van maatregelen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid in
woonbuurten sociale uitsluiting tegen te gaan. Ook de bewoners zelf worden
gestimuleerd activiteiten te ontplooien om achterstandssituaties in eigen
omgeving aan te pakken.In convenanten tussen de centrale overheid en de grote steden zijn hierover
afspraken vastgelegd (zie ook bij commitment 4).De gemeenten hebben een belangrijke rol bij de uitvoering van dit beleid
en zorgen voor maatwerk, bijvoorbeeld in de vorm van bijzondere bijstand,
minimabeleid, preventieve jeugdzorg, verslavingszorg en maatschappelijke opvang. Huisvesting van mensen met lage inkomensEén van de doelstellingen van het Nederlandse volkshuisvestingsbeleid
is gericht op het huisvesten van mensen met lage inkomens in passende, betaalbare
woningen van voldoende, duurzame kwaliteit.In de beginjaren negentig is de huurontwikkeling fors geweest, echter
de afgelopen jaren is een dalende tendens waarneembaar. De Staatssecretaris
van VROM heeft in zijn Trendbrief Volkshuisvesting 1995 aangegeven
dat een voortzetting van deze ontwikkeling naar een gematigd huurbeleid nodig
en mogelijk is. De Staatssecretaris van VROM zal in overleg treden met de
koepelorganisaties van zowel particuliere en sociale verhuurders om tot afspraken
te komen over een gematigde huurontwikkeling. In het kader van de integrale
herziening van de huurprijsregelgeving zullen wettelijke mogelijkheden geschapen
worden om zonodig een gematigd huurbeleid te waarborgen. De daadwerkelijke
inzet van dergelijke instrumenten is afhankelijk gesteld van de resultaten
van het bovengenoemde overleg met de koepelorganisaties van de verhuurders.Verder wordt voor de laagste inkomensgroepen het instrument van individuele
huursubsidie ingezet (IHS). De inzet van dit instrument dient zorgvuldig plaats
te vinden. In de reeds genoemde nota «De andere kant van Nederland»
en in de beleidsbrief IHS zijn eind 1995 maatregelen aangekondigd die van
belang zijn voor het armoedebeleid in relatie tot de netto huurlasten. In
de eerste plaats zal de zgn. normhuurcompensatie in de IHS de komende jaren
(1996–1997) worden voortgezet. Daarnaast zal in datzelfde tijdvak de
kwaliteitskorting in de IHS worden geïndexeerd (dit beperkt het verschijnsel
dat het eigen aandeel in de huur toeneemt als een tariefschijf in de IHS wordt
overschreden door een grote huurstijging).In de derde plaats is het kabinet voornemens ten behoeve van de groeikernen,
vanwege het relatieve tekort aan geodkopere woningen, een specifieke verhoging
van de zogenaamde aftoppingsgrens toe te staan met 600 gulden per jaar. Gevolg
hiervan is dat huurders met hogere huren in groeikernen meer huursubsidie
ontvangen dan huurders in vergelijkbare woningen in de rest van Nederland.In de vierde plaats zal voor alleenstaanden onder de 65 jaar vanaf bijstandsniveau
de normhuur worden verlaagd, met als doel te voorkomen dat het aanvaarden
van werk wordt gefrusteerd door verlies aan huursubsidie (armoedeval). Dit
houdt in dat alleenstaanden met een inkomen tot 115% van het minimumloon (het
minimumloon is het maximum van de alleenstaandentabel) nog in aanmerking kunnen
komen voor huursubsidie.Nog dit voorjaar zal de Staatssecretaris van VROM de Tweede Kamer een
samenhangend pakket van maatregelen binnen de Volkshuisvesting aanbieden,
ter bestrijding van ruimtelijke segregatie. Uitgangspunt blijft het waarborgen
van een duurzame kwaliteit van de leefomgeving, inclusief het kwalitatief
goed en betaalbaar huisvesten van alle bevolkingsgroepen. Het Volkshuisvestingsbeleid
kan bijdragen aan het voorkomen van ruimtelijke concentratie van (kans)armoede. InternationaalZoals in 1990 is uiteengezet in de nota «Een Wereld van Verschil»
is armoedebestrijding van oudsher hoofddoelstelling van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.
Daarin wordt armoede benaderd als een multidimensioneel verschijnsel. Er worden
nadrukkelijk zowel economische, als sociale en politieke componenten onderscheiden.
Hoewel beslist niet voorbij wordt gegaan aan de noodzaak van economische groei
voor effectieve armoedebestrijding (vgl. de nota «Een Wereld van Verschil»),
wordt reeds lange tijd integraal aandacht geschonken aan de sociale dimensies
van ontwikkeling en armoedebestrijding. Dit kwam en komt ondermeer tot uiting
in de nadruk die gelegd wordt op het investeren in mensen en het voorzien
in hun basisbehoeften om zowel hun produktief vermogen te versterken als direct
de kwaliteit van hun leven te verbeteren. Het wordt ook weerspiegeld in het
streven naar de verruiming van de deelname van armen aan het proces van politieke
besluitvorming, zowel op het lokale als op hogere niveaus. De mens en de kwaliteit
van zijn of haar leven zijn dus al lange tijd richtinggevend voor het Nederlands
ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. De Sociale Top kan daarom ten
dele worden opgevat als een bevestiging van het armoedeconcept in de Nederlandse
ontwikkelingssamenwerking.Toch is er ook sprake van nieuwe accenten in het Nederlandse beleid als
gevolg van de (inter)nationale discussies, die voorafgaande aan en tijdens
de Sociale Top hebben plaatsgevonden. Nederland heeft rond de Sociale Top
met kracht aandacht gevraagd voor het zgn. 20/20 initiatief, waarmee beoogd
wordt de allocaties van middelen van ontwikkelingslanden en donoren voor basic
social services te vergroten. Nederland is co-sponsor van een bijeenkomst
in Oslo in april 1996, waarvan het doel is afspraken te maken over de uitvoering
van dit initiatief (zie ook onder commitment 9). In de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking
wordt in toenemende mate aandacht besteed aan het bevorderen van werkgelegenheid
en de verhoging van produktiviteit van armen (zie onder andere onder commitment
3, alsmede de Memorie van Toelichting bij de Begroting 1995). Er is tevens
sprake van een groeiende aandacht voor het belang van maatschappij-opbouw,
waarbij vooral accent wordt gelegd op het tegengaan van de uitsluiting van
armen en het bevorderen van sociale integratie (zie ook onder commitment 4).
Er wordt aan gewerkt de aandacht voor kinderen systematisch te integreren
in het ontwikkelingsbeleid (zie onder commitment 6). Daarnaast is er een onverminderde
inspanning waar het gaat om het realiseren van de rechten van de vrouw in
het ontwikkelingsproces (zie onder commitment 5). Nederland stelt zich zeer
actief op waar het gaat om het bevorderen van de aandacht voor de sociale
dimensies van ontwikkeling en van armoedebestrijding in het bijzonder bij
internationale organisaties, zoals de Wereldbank (zie onder andere commitment
8). Commitment 3: Wij verplichten ons ertoe de doelstelling
«volledige werkgelegenheid» te bevorderen als belangrijke prioriteit
van ons economisch en sociaal beleid, en alle mannen en vrouwen in staat te
stellen een zeker en duurzaam bestaan op te bouwen met behulp van vrijwillig
gekozen produktieve arbeid en werkgelegenheid.Zoals onder commitment 1 reeds gesteld, is de centrale doelstelling van
dit Kabinet «werk, werk, werk». Het Nederlandse werkgelegenheidsbeleid
strekt zich uit over vele beleidsterreinen. Hieronder wordt het op hoofdlijnen
uiteengezet.1Duurzame economische groeiDe basis van het werkgelegenheidsbeleid van dit kabinet wordt gevormd
door een solide macro-economisch en financieel-economisch beleid gericht op
een duurzame economische groei. Kern daarvan is het budgettair beleid dat
is gericht op lastenverlichting en vermindering van het financieringstekort
en de staatsschuld. Beheerste loonkostenontwikkelingEen beheerste loonkostenontwikkeling blijft noodzakelijk met het oog op
de concurrentiepositie. Met name de loonkosten voor eenvoudig werk zijn te
hoog in verhouding tot de produktiviteit. De lastenverlichting (in totaal
1.5% BBP in 1998) is dan ook voor een deel gericht op algemene verlaging van
de werkgeverslasten op arbeid en voor een deel op verlaging van de loonkosten
in het onderste segment van de arbeidsmarkt. Daarnaast worden ook de sociale
partners aangesproken om in de Cao's de laagste loonschalen meer op of rond
het minimumloon te leggen (deze liggen nu gemiddeld 13% boven
het WML), en deze ook beter te benutten.Versterking economische structuurWelvaarts- en werkgelegenheidsgroei worden in hoge mate bepaald door het
vernieuwings- en aanpassingsvermogen, en een hoge kennisintensiteit van de
economie. Versterking van de economische structuur is in dit verband van groot
belang. Om de innovatie kracht en het aanpassingsvermogen te versterken zijn
naast technologiebeleid ook onderwijs en scholing relevant. Het fundament
daarvoor wordt reeds gelegd in het basis- en voortgezet onderwijs. Het initieel
beroepsonderwijs richt zich op het aanleren van sleutelkwalificaties als basis
voor verdere scholing tijdens de beroepsloopbaan. Scholen moeten jongeren
stimuleren om een verstandige studiekeuze te maken. Daarbij is samenwerking
tussen scholen en bedrijven noodzakelijk. Verder wordt de scholing van werknemers
(onder andere via het leerlingwezen) gestimuleerd. De economische structuur
wordt verder versterkt door maatregelen ter verbetering van de fysieke infrastructuur
en versterking van het MKB. Flexibilisering van de arbeidsmarktDe werkgelegenheid is gebaat bij vermindering van belemmeringen op produktmarkten
en bij flexibilisering van de arbeidsmarkt. De groeiende behoefte van werkgevers
en werknemers aan meer flexibilisering in arbeidspatronen en arbeidsduur wordt
zichtbaar in nieuwe cao-afspraken, en in de toename van deeltijdwerk.De overheid houdt regelgeving tegen het licht met het oog op vereenvoudiging
en flexibilisering (proeftijden, tijdelijke contracten etc). Verder wordt
ook de flexibilisering van goederen- en dienstenmarkten krachtig ter hand
genomen (nieuwe mededingingswet en de herziening van regelgeving in het kader
van het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit). Aanvullend arbeidsmarktbeleid en activering sociale zekerheidOngeveer de helft van de geregistreerde werklozen is langer dan een jaar
werkloos. Laagopgeleiden en allochtonen zijn hierin oververtegenwoordigd.
Voor deze groepen is aanvullend arbeidsmarktbeleid nodig als brug naar de
reguliere arbeidsmarkt. Dit betreft ondermeer het volgende:* Ten eerste worden de kansen vergroot, dat langdurig werklozen instromen
in reguliere banen door de kosten voor de werkgever substantieel te verlagen.
Dit gebeurt via een forse extra korting op de afdracht van belastingen en
premies volksverzekeringen. De ingestroomde werkloze mag niet meer dan 130%
van het minimumloon verdienen. In sommige gevallen kan de werkgever tijdelijk
ontheffing krijgen voor het betalen van het wettelijk minimumloon (dispensatie
WML).* Daarnaast bestonden er al vormen van gesubsidieerde arbeid, die vooral
tot doel hebben via werkervaring de kwalificaties en produktiviteit van werklozen
te verhogen (banenpool, JWG, werkervaringsplaatsen).* Er komen extra reguliere arbeidsplaatsen in de collectieve sector. Deze
plaatsen zijn gereserveerd voor langdurig werklozen met een bijstandsuitkering.
In 1998 zullen er 40 000 extra arbeidsplaatsen tot stand zijn gekomen.* Ook in de marktsector worden via experimenten de mogelijkheden verkend
van extra werk voor langdurig werklozen. Hierbij wordt de uitkering tijdelijk
ingezet als financiering van de loonkostensubsidie. Deze experimenten hebben
betrekking op 20 000 arbeidsplaatsen.* Experimenten waarmee ook mensen zonder onmiddellijk perspectief op een baan, op uiteenlopende manieren ingeschakeld kunnen worden,
met behoud van uitkering.Verder zijn in bepaalde sectoren, de zorgsector en de sportsector door
VWS programma's opgezet om de werkgelegenheid in die sectoren te bevorderen. Zorg en ArbeidVerder voert het kabinet beleid dat gericht is op het bevorderen van deeltijdarbeid
en het vergroten van de mogelijkheden om activiteiten buiten werk, waaronder
zorg, en betaalde arbeid te combineren. Recente activiteiten op dit terrein
zijn de volgende.Aan de Tweede Kamer is op 15 november 1995 het wetsvoorstel gezonden inzake
het verbod op onderscheid op grond van arbeidsduur. Dit verbod kan alleen
op grond van een objectieve rechtvaardigingsgrond worden opgeheven. Medio
maart zal de mondelinge behandeling van dit voorstel in de Tweede Kamer plaatsvinden.Verder is in december 1995 de nota «Om de kwaliteit van arbeid en
zorg: investeren in verlof» door de Tweede Kamer aanvaard. Op basis
hiervan zullen de voorstellen in de nota die de combineerbaarheid van arbeid
en zorg beogen, langs drie lijnen worden uitgewerkt. De eerste lijn omvat
maatregelen met het oog op het stimuleren van werknemers en werkgevers om
bestaande verloffaciliteiten verder uit te bouwen. Het gaat daarbij om aanpassing
van wetgeving inzake ouderschapsverlof en kortdurend verlof (calamiteiten-
en kraamverlof). Verder zal met sociale partners overlegd worden over het
stimuleren van verlof en zal er voorlichting over zorgverlof komen. Tevens
zullen belemmeringen in de sociale zekerheid bij onbetaald zorgverlof worden
weggenomen en zal onderzoek naar zorgverlof in het buitenland worden verricht.De tweede lijn betreft het stimuleren van werknemers om zelf te sparen
voor verlof. Hierbij gaat het om aanpassing van de vakantiewetgeving, fiscale
aspecten rond verlofsparen en voorlichting over mogelijkheden van verlofsparen.De derde lijn betreft een onderzoek naar de praktische, juridische en
financiële haalbaarheid van loopbaanonderbreking. Dit onderzoek moet
voor 1 mei 1996 gereed zijn.In de nieuwe Arbeidstijdenwet, die per 1 januari 1996 in werking is getreden,
is de verplichting opgenomen voor werkgevers dat zij bij het vaststellen van
arbeidstijden rekening dienen te houden met verantwoordelijkheden/taken van
werknemers in de privésfeer.Voor de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt en het vervolgbeleid positieve
actie: zie onder commitment 5. InternationaalDe hoofddoelstelling van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid is armoedebestrijding.
Het beleid is gericht op vergroting van het besteedbaar inkomen onder armen
en verbetering van de toegang tot zaken als gezondheidszorg, onderwijs, schoon
drinkwater en huisvesting. Inkomensvorming en toegang tot basisdiensten hangen
nauw samen. Immers toegang tot basis diensten is niet alleen een kwestie van
aanbod van diensten, het is ook een kwestie van financiering. Aangezien de
overheid haar taken verder beperkt, wordt de verantwoordelijkheid voor financiering
meer en meer een taak van de burger zelf. De creatie van werk en inkomen wordt
daardoor nog belangrijker.Werkgelegenheid is het centrale thema voor het economisch beleid, ook
in ontwikkelingslanden. De noodzaak tot het volgen van een arbeidsintensieve
groeistrategie is daarbij evident. Dit wordt ook erkend in de sectorbeleidsnotities
«Financiële Diensten» en «Kleinschalige Bedrijvigheid»,
waarin de creatie van werk en inkomen voor armen verder is uitgewerkt naar
aandachtsgebieden, instrumenten en kanalen. Deze notities gaan verder en verbinden
aan de aanpak van interventies de voorwaarde dat de tot stand gebrachte werkgelegenheid,
de instellingen die zaken als goed afgestemde financiële, trainings-
en adviesdiensten toegankelijk maken voor het kleinbedrijf en het ondersteunde
kleinbedrijf zelf, een duurzaam karakter dienen te hebben. Uit studies blijkt dat met name het particuliere kleinbedrijf kansen biedt
voor groei in werkgelegenheid. Het kleinbedrijf is daarvoor zeer geschikt.
Kleine bedrijven kennen in de regel een grotere mate van flexibiliteit, spelen
goed in op veranderingen in de markt, zijn met name geschikt voor het voorzien
in behoeften van kleine gefragmenteerde markten en worden over het algemeen
gekenmerkt door een hogere arbeids/kapitaalquote. De keerzijde is dat de arbeidsomstandigheden
vaak minder aantrekkelijk zijn dan in grotere (staats)bedrijven, de lonen
lager liggen en er meer uren per dag moet worden gewerkt. Dit lijkt een schaduw
zijde maar is in feite juist een deel van het comparatieve voordeel van de
kleinbedrijfsector.Er zal ter plekke meer geïnvesteerd moeten worden in de verbetering
van het investeringsklimaat voor bedrijven en de ontwikkeling van lokaal ondernemerschap,
met name in het midden- en kleinbedrijf. Deze aanpak krijgt steun van de discussie
die in het kader van de Sociale Top is gevoerd. De behoefte aan investeren
in lokaal ondernemerschap is des te urgenter nu door sanering van de economie
en het terugdringen van begrotingstekorten, de staat zelf en de parastatale
ondernemingen steeds minder werk verschaffen. Kapitaalstromen nemen sedert
enkele jaren toe. Hoewel dit vooral gericht zal zijn op directe investeringen
in het middelgroot en grootbedrijf zal dit door samenhang ook leiden tot groei
in het micro en kleinbedrijf waar het meeste werk zit.De aspecten die een belangrijke rol spelen bij het faciliteren van met
name de kleinbedrijf sector variëren van beleidsombuiging in het voordeel
van het particuliere kleinbedrijfsleven, organisatie vorming van micro en
kleinbedrijf ondernemers en verbetering van toegang tot markten, markt en
technologie informatie, financiële diensten, technische en management
training en bedrijfsadvisering. Een groot aantal van de reguliere Nederlandse
ontwikkelingsprogramma's en projecten wordt gekenmerkt door aandacht voor
de creatie van werk. Zij bevatten doorgaans een combinatie van de bovenstaande
aspecten afhankelijk van de omgeving waarbinnen de ondernemer moet opereren
(stad, platteland) de maat van de onderneming (micro, klein, middelgroot)
of de mate van formaliteit van de onderneming.Naast een brede belangstelling voor bevordering van werkgelegenheid binnen
de programma's en projecten binnen de landen of regio programma's, kent Nederland
een aantal specifieke instrumenten gericht op ontwikkeling van het micro en
kleinbedrijf en daarmee de groei van werkgelegenheid. Te wijzen valt op het
programma uitgevoerd via FMO gericht op kleinbedrijfontwikkeling of versterking
van intermediaire instituties die financiële of niet-financiële
diensten toegankelijk maken voor kleinere bedrijven. Verder is de steun van
Nederland aan de Womens World Banking, een netwerk van organisaties die zich
sterk maakt voor vrouwelijke ondernemers, van belang. Tenslotte zij verwezen
naar het Wereld Bank initiatief de «Consulative Group to Assist the
Poor» waarin juist de vergroting van de toegang tot kredietverlening
voor de armsten wordt gehanteerd als instrument om hen in staat te stellen
zichzelf een inkomen te verwerven. Commitment 4: Wij verplichten ons ertoe de sociale integratie
te bevorderen door te werken aan samenlevingen die stabiel, veilig en rechtvaardig
zijn en die zijn gebaseerd op het bevorderen en beschermen van alle mensenrechten,
alsook op het verbod van discriminatie, op verdraagzaamheid, het respecteren
van verschillen, gelijke kansen, solidariteit, zekerheid en participatie van
alle mensen met inbegrip van kansarme en kwetsbare groepen en personen. Bescherming van de grondrechten en mensenrechtenTer bescherming van de grond- en mensenrechten hebben de burgers in Nederland
toegang tot de rechter die de rechtmatigheid van overheidsoptreden toetst
aan de wet, de Grondwet of internationale verdragen, zoals de mensenrechtenverdragen
(bv. BUPO, CERD en EVRM). De wet kan niet getoetst worden aan de Grondwet,
maar wel aan direct werkende verdragsbepalingen, omdat die boven de nationale
wetten staan. Daarnaast verschaffen de genoemde verdragen de mogelijkheid
van toetsing door een onafhankelijk orgaan. Verder kunnen burgers bij het
EG-Hof in beroep gaan tegen besluiten van EU-instellingen en daarbij een beroep
doen op de grondwet of de internationale mensenrechten-verdragen.Momenteel is er in EU-verband een discussie gaande over de opname van
grondrechten, danwel een voorziening tegen racisme en xenofobie in het EU-Verdrag.
Voorts speelt de kwestie inzake de mogelijke toetreding van de EU tot het
EVRM. Het is te verwachten dat de IGC duidelijkheid zal brengen omtrent deze
dossiers. Anti-discriminatie A. wetgevingDe Nederlandse regering streeft naar het daadwerkelijk bevorderen van
integratie en acceptatie van minderheden in de samenleving. Het beleid is
gericht op bestrijding van discriminatie, bestrijding van de achterstandspositie
waarin etnische minderheden zich bevinden en het versterken van de rechtspositie
van achterstandsgroepen.Op basis van artikel 1 van de Grondwet is de Algemene Wet Gelijke Behandeling
tot stand gebracht met als doel rechtszekerheid te bieden en de burgers de
mogelijkheden te verschaffen om effectief te kunnen optreden tegen discriminatie.Deze wet, alsmede het wetboek van strafrecht biedt in de uitvoerings-
en handhavingssfeer diverse mogelijkheden om discriminatie effectief te bestrijden.Naast de rechter is ook de Commissie Gelijke Behandeling bevoegd om de
naleving van de Algemene Wet gelijke behandeling, de Wet gelijke behandeling
van mannen en vrouwen en artikel 7A:1637ij van het Burgerlijk Wetboek te beoordelen.
De laatste twee genoemde wetten hebben uitsluitend betrekking op de gelijke
behandeling van mannen en vrouwen bij de arbeid. De Commissie kan onderzoeken
en beoordelen of bepaalde gedragingen in strijd zijn met de wet en zij kan
aanbevelingen doen. B. Beleid t.a.v. de multiculturele samenlevingHet VWS- programma «multiculturele samenleving» legt een sterke
nadruk op het bevorderen van de interculturalisering van algemeen beleid en
de bestrijding van racisme en discriminatie. Dit programma is bij brief van
3 mei 1995 aan de Tweede Kamer door OCW en VWS nader ingevuld. In het kader van het programma worden voor 1995/96 tal van activiteiten
ondersteund die met name gericht zijn op de jeugd, op het raakvlak van welzijn,
onderwijs en cultuur.Voorts worden initiatieven en projecten ondersteund met als doel om algemene
welzijns- en sportvoorzieningen, alsmede op dit terrein actieve verenigingen
en organisaties, tot multiculturele instituties te (laten) transformeren.Verder wordt zowel nationaal als internationaal vanuit de rijksoverheid
een bijdrage geleverd aan het anti-discriminatie beleid gericht op sporters
onderling, maar ook onder supporters. Gelijke kansen en voorkeursbeleidDe Nederlandse regering streeft naar gelijke kansen voor leden van achterstandsgroepen
door middel van voorkeursbeleid. Dit voorkeursbeleid wordt gevoerd bij werving,
selectie en aanstelling en vindt thans plaats ten aanzien van vrouwen, etnische
minderheden en gehandicapten. Uitgangspunt van dit beleid is dat op grond
van art. 1 en 3 van de Grondwet, de individuele rechten van derden op gelijke
benoembaarheid niet meer mogen worden beperkt dan op basis van de positie
van achterstandsgroepen gerechtvaardigd is. Een tweede uitgangspunt is dat
bij het te voeren voorkeursbeleid uitsluitend relevante functie-eisen gesteld
dienen te worden en dat werving en selectie primair plaatsvindt op grond van
criteria met betrekking tot bekwaamheid en geschiktheid.De uitspraak van het EG-Hof in de zaak Kalanke/Bremen heeft in het najaar
van 1995 nogal wat vragen opgeroepen. Het ging er daarbij om of er wel sprake
is van gelijke kansen voor mannen en vrouwen als mannen worden uitgesloten
van deelname aan de sollicitatie-procedure. De Nederlandse regering heeft
in haar brief aan de tweede Kamer van 21 december 1995 aangegeven het bestaande
voorkeursbeleid te handhaven, vanwege de grote verschillen tussen de Nederlandse
situatie en de Bremense regeling, die door het Europese Hof niet werd geaccepteerd.
In de Nederlandse situatie bestaat voor werkgevers slechts de bevoegdheid
tot voorkeursbeleid en geen wettelijke verplichting. Werkgevers dienen, als
zij gebruik maken van deze bevoegdheid, hun maatregelen af te stemmen op de
concrete omstandigheden in hun arbeidsorganisatie in relatie tot het relevante
arbeidsaanbod. De wet stelt daarbij de eis van evenredigheid tussen doel en
gekozen middel. Bij twijfel hierover kunnen belanghebbenden het voorkeursbeleid
aan een rechterlijke toetsing laten onderwerpen. Sociale integratieDe thematiek van maatschappelijke integratie en participatie – ter
bevordering van de sociale cohesie – vormt de kernboodschap van het
welzijnsbeleid, zoals dit door het kabinet wordt voorgestaan.Voor verschillende
doelgroepen is door VWS beleid opgezet. Dit betreft de volgende groepen:1. Nieuwkomers en verblijfsgerechtigden.2. Mensen met een verstandelijke handicap.3. Ouderen4. Allochtone ouderen.5. Vrijwilligers.6. Allochtone jongerenAd 1: Voor nieuwkomers en verblijfsgerechtigden zijn er gemeentelijke
integratieprogramma's gericht op integratie en bevordering van zelfstandigheid
(gefinancierd door VWS en OCW).Hierbij is van belang de afspraak tussen het Kabinet en de VNG, dat vanaf
1998 aan alle nieuwkomers (gezinsvormers en -herenigers en verblijfsgerechtigden)
een inburgeringsprogramma wordt aangeboden. Doel is het wegwijs maken in de
Nederlandse samenleving: het leren van de taal, onderwijs- en beroepsoriëntatie
en beroepsgerichte scholing. Tevens wordt vanaf 1 januari 1996 gewerkt met
de invoering van inburgeringscontracten voor uitkeringsgerechtigde nieuwkomers.Ad 2: Door VWS worden een aantal projecten en activiteiten gesteund met
betrekking tot het verbeteren van de maatschappelijke beeldvorming voor en
over mensen met een verstandelijke handicap. De Federatie van Ouderverenigingen
vervult op dit gebied een spilfunctie.Ad 3: Bestrijding van leeftijdsdiscriminatie draagt bij aan de participatie
en integratie van ouderen. Begin 1995 gingen de eerste projecten van start
in het kader van het werkplan vrouwenhulpverlening oudere vrouwen («Grijs
op eigen wijs»), gericht op verbetering van de zelfhulp, toegankelijkheid
van informatie, en deskundigheidsbevordering van werkers in de thuiszorg.
Deze en volgende projecten zullen de komende twee jaren worden voortgezet.Ad 4: Het Nederlands Expertisecentrum Multiculturele Samenleving (NEMS)
bevordert o.a. via programma's de integratie van allochtone ouderen. Het programma
«Oudere migranten en voorzieningen» produceert voorlichtingsmateriaal
voor verschillende groeperingen en werkt voorts aan het bijeenbrengen van
buitenlandse ervaringen, en het vervaardigen van nascholingsmateriaal. Op
dit moment wordt getracht om in 1996 één of twee (voorbeeld)projecten
voor oudere Chinezen te starten.Voor wat betreft allochtone oudere vrouwen is inmiddels duidelijk dat
het meeste behoefte bestaat aan wat genoemd wordt «ombudshulp dicht
bij huis», het doorbreken van sociaal isolement en het vergroten van
de toegankelijkheid van voorzieningen. Ontwikkelingen op dit gebied zullen
door VWS ondersteund worden.In het Integraal Actieprogramma Ouderenbeleid 1995–1998 (interdepartementaal)
is een bescheiden passage opgenomen over allochtone ouderen. Het beleid is
met name gericht op de zorg- en dienstverlening aan deze ouderen, de woonsituatie
of het verblijf in een intramurale zorginstelling, en op bevordering van de
participatie. Daarnaast verdient de bevordering van de arbeidsparticipatie
van allochtone ouderen aandacht (p. 9, TK, vergaderjaar 1994–2995, 24 319,
nrs. 1–2).Daarnaast zijn onderzoeksrapporten beschikbaar over oudere allochtone
mannen en vrouwen, waarin met name aandacht wordt besteed aan het aspect «isolement»
en aan specifieke aspecten t.b.v. Surinaamse vrouwen.Voor SZW zijn de belangrijkste items voor het allochtone ouderenbeleid
de inkomenspositie, oudereneducatie en bestrijding van de leeftijdsdiscriminatie.Ad 5: Ten behoeve van de participatie van vrijwilligers besteedt VWS veel
aandacht aan het scheppen van gunstige voorwaarden, zoals de positie en rechten
van vrijwilligers op het punt van verzekeringen en fiscaliteit, het aantrekkelijk
maken van vrijwilligerswerk, het creëren van plezierige werkomstandigheden,
het bieden van mogelijkheden voor eigen inbreng en vergoeding van de daadwerkelijk
gemaakte onkosten.Het proces van mobilisering van vrijwilligers – in een veranderende
samenleving – is door middel van een voorlichtingscampagne (Sire) volop
in gang gezet. Instrumenten om mensen te mobiliseren zijn onder andere intercultureel
management en de methode intercultureel werken.Voorts is er in dit kader een project dat gericht is op de verbetering
van deelname van allochtonen in uitvoerende functies in het vrijwilligerswerk. Ad 6: Het door VWS opgezette innovatieprogramma voor 0–18- jarige
allochtone jongeren wordt verder ontwikkeld en uitgebouwd. Naast specifieke
programma's voor 4–6-jarige allochtone peuters en hun moeders, wordt
voor de iets oudere leeftijdscategorieën een reeks van nieuwe en vernieuwende
programma's ontwikkeld met als speerpunten onderwijs en arbeid.Gegeven het belang van het onderwijs en het onderwijsbeleid in dat verband,
is vanaf 1992 gezamenlijk met het ministerie van OC&W de draad van het
onderwijsvoorrangsbeleid weer opgepakt. De afstemming tussen welzijnsbeleid
en onderwijsbeleid is neergelegd in het Landelijk Beleidskader Onderwijsvoorrang
(1992) en zal in 1997 worden geactualiseerd in het kader van de door de bewindspersonen
van OC&W en VWS voorgenomen Wet gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid.
In deze wet zijn bevoegdheden opgenomen die de positie van de lokale overheid
inzake het onderwijsbeleid in de gemeente versterken. De gemeente krijgt de
verantwoordelijkheid (en de financiële middelen) voor het coördineren
van een samenhangend gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid.Daarnaast vinden in het kader van het onderwijsemancipatiebeleid activiteiten
plaats gericht op een verbetering van het schoolbezoek en van de doorstroming
van allochtone meisjes.Bij sportprojecten voor allochtonen is steeds meer sprake van een integrale
benadering, waarbij projecten zich richten op inwoners van achterstandswijken.
Het aantal sportinitiatieven voor specifiek asielzoekers en vluchtelingen
neemt toe. Onlangs is een landelijk platform opgericht om initiatieven (inhoudelijk)
af te stemmen. Lokaal preventief jeugdbeleidGegeven de eigen verantwoordelijkheid van gemeenten voor de vormgeving
van een preventief jeugdbeleid is de rol van de rijksoverheid het faciliteren
en stimuleren van gemeenten door middel van experimenten, informatie en feedback.
Daartoe zijn in het afgelopen jaar (door VWS) een aantal initiatieven genomen.
Er zijn in dit verband twee documenten naar gemeenten gezonden («Perspectief
voor jeugdigen...Kansen voor gemeenten» en «Kwetsbare jongeren
en hun toekomst») en er zijn werkconferenties georganiseerd.In november 1995 is een nationaal jeugddebat gehouden waarin jeugdigen
met nationale politici spraken over onderwerpen die zij van belang vinden.
Een en ander is in samenspraak met jongerenorganisaties georganiseerd.Verder is er initiatief genomen tot een landelijke voorlichtingscampagne
in het kader van het VN-verdrag inzake de Rechten van het Kind. Voldoende
interesse is gebleken om de campagne in de gekozen aanpak te kunnen laten
starten. Motto van de campagne is: «Met praten kom je tot je recht».Vanuit verschillende departementen zijn er beleidsinitiatieven gestart
om een meer preventief beleid ter bestrijding van jeugdcriminaliteit te ontwikkelen,
dat op lokaal niveau gestalte moet krijgen. Voor het traject Jeugd en Veiligheid
ontvangt u binnenkort een voortgangsrapportage. Vernieuwing lokaal welzijnsbeleid; convenantenNederland is een immigratieland geworden en daardoor ook een multiculturele
samenleving. Achter deze mooie begrippen schuilen echter ingrijpende problemen,
met name in de grote steden. Vooral de lokale besturen worden met deze problemen
op het gebied van werkloosheid, milieu en de opvang van nieuwkomers geconfronteerd.
Zij zijn echter ook degenen die de specifieke expertise hebben om lokale problemen
te lijf te gaan. Van vitaal belang daarbij is een krachtig lokaal bestuur.De rol van de centrale overheid hierbij is met name gericht op het scheppen van voorwaarden en het aangeven van landelijke en politieke
kaders. Deze kaders zijn te vinden in de beleidsprogramma's Sociale Vernieuwing
en Grote-Stedenbeleid.Van belang zijn de VWS-convenanten met de grote steden (G4) gericht op
een innovatieve en structurele aanpak. Te noemen is het convenant Wijkjongerenperspectieven,
gericht op de terugdringing van de marginalisering van – allochtone –
jongeren tot 23 jaar (Utrecht), het convenant Maatschappelijk Herstel, gericht
op de maatschappelijke activering en integratie van mensen, die zwerven of
die nog zelfstandig wonen, maar geïsoleerd zijn geraakt of dreigen te
raken (Den Haag), het convenant «Achterstandsbestrijding in de voorschoolse
periode en aansluiting met het basisonderwijs» dat een effectieve bestrijding
beoogt van achterstand bij jonge kinderen via programma's die zowel ouders
als kinderen bereiken (Rotterdam) en tenslotte het convenant «Bij de
les blijven», gericht op het voorkomen van schooluitval door middel
van de inzet van preventieve methodieken (Amsterdam).Ten aanzien van de Rijks-convenanten met de G4 en de G15 hebben de inspanningen
op het terrein van het welzijnsbeleid vooral betrekking op bestrijding van
drugsoverlast, de uitwerking van de aanbevelingen van de Commissie van Montfrans
(jeugd en veiligheid), de inburgeringscontracten, de Melkertbanen in de zorgsector
en de creatie van kansenzones.In de convenantsgebieden op het platteland zijn regionale ontwikkelingsplannen
opgesteld en daarop gebaseerde projecten in uitvoering genomen. De uitvoering
van deze projecten loopt de komende jaren nog door.In haar eindadvies (mei 1995) constateert de Rijkswerkgroep Leefbaarheid
Platteland dat de brede integrale werkwijze met initiatieven van onderop heeft
gewerkt, in de zin dat in gebieden nieuw elan en perspectief begint te groeien.
De werkgroep adviseert om de aandacht voor de leefbaarheid van het platteland
voort te zetten onder het thema «plattelandsvernieuwing» van dit
kabinet.Er zijn vele initiatieven genomen, die met name van belang zijn voor meer
kwetsbare bewonersgroepen. Initiatieven op het terrein van kleinschalig vervoer,
zorg en wonen voor ouderen, onderwijs en toeleiding naar werk e.d. InternationaalBij de uitvoering van het beleid t.a.v. Sociale Vernieuwing en Grote Steden
wordt regelmatig gebruik gemaakt van de middelen die diverse Europese fondsen
en projecten bieden. Voorbeelden zijn het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling
en het Europees Sociaal Fonds.Daarnaast bestaan talrijke gemeentelijke en regionale samenwerkingsverbanden
ten behoeve van de uitwisseling van kennis en ervaring. Voorbeelden zijn Eurocities,
Quartiers en crise, Sécu-cités en ELAINE.Het Nederlands beleid ten aanzien van ontwikkelingssamenwerking benadrukt
al geruime tijd het belang van «ownership» en brede participatie
in het ontwikkelingsproces en in de formulering en uitvoering van beleid vanuit
de overtuiging dat deze essentiële bijdragen kan leveren aan de duurzaamheid
en de kwaliteit van de hulp. Deze nadruk komt onder meer tot uiting in de
grote hoeveelheid fondsen die via NGOs wordt besteed. Daarnaast wordt ook
veel steun gegeven aan de ontwikkeling van goed bestuur door overheden.In de Memorie van Toelichting 1996 (OS-begroting) wordt uiteengezet hoe
sedert het begin van de jaren negentig de nadruk wordt gelegd op principes
van goed bestuur in ontwikkelingslanden als een van de voorwaarden voor het
welslagen van ontwikkelingsbeleid. De nota «Herijking Buitenlands Beleid»
maakt melding van het voornemen democratisering en goed bestuur gericht aandacht
te geven door ze organisatorisch onder te brengen in een themadirectie. Daarnaast
zullen de regiodirecties beschikken over financiële middelen die in landen
kunnen worden ingezet ter ondersteuning van de opbouw van bestuur en samenleving
in democratische richting.Internationaal draagt Nederland actief bij aan het verder concretiseren
van DAC-richtlijnen op deze terreinen van het Development Assistance Committee
van de OECD. Vermeldenswaard zijn in dit verband met name activiteiten inzake
participatieve ontwikkeling en goed bestuur en op het gebied van vrouwen en
ontwikkeling. Commitment 5: Wij verplichten ons tot het bevorderen van
volledige eerbiediging van de waardigheid van de mens en tot het bewerkstelligen
van de gelijkheid van man en vrouw en een eerlijke verdeling tussen mannen
en vrouwen, en tot het erkennen en vergroten van de participatie en leidinggevende
taken van vrouwen als burger in het politieke, economische, sociale en culturele
leven en op het gebied van ontwikkeling. Vervolgbeleid positieve actieOm de kwalitatieve en kwantitatieve arbeidsparticipatie van vrouwen te
verbeteren zal in juni 1996 een campagne worden gestart naar het succesvolle
Britse voorbeeld Opportunity 2000. Bedrijven die zich via een betaald lidmaatschap
aansluiten bij de campagne stellen voor zichzelf toetsbare programma's op
die beogen betere kansen te scheppen voor vrouwen in hun bedrijf; dit vanuit
de gedachte dat het economisch rendabel is het onbenut talent van vrouwen
te benutten. Hoewel de leden van de campagne in eerste instantie in het bedrijfsleven
worden gezocht, kunnen ook organisaties in de non-profit sector zich bij de
campagne aansluiten. Een professionele organisatie zal de Nederlandse campagne
Opportunity 2000 uitvoeren. Toekomstscenario's herverdeling onbetaalde arbeidHet kabinet is van mening dat het tempo van de veranderingen gericht op
een evenwichtige combinatie tussen onbetaalde en betaalde arbeid moet worden
versneld. Onlangs heeft het kabinet een adviesaanvrage gericht aan een aantal
adviesorganen over het door de Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde
Arbeid uitgebrachte rapport Onbetaalde zorg gelijk verdeeld. In dit rapport
worden een viertal scenario's ontwikkeld voor de herverdeling van de onbetaalde
arbeid in 2010. De scenario's laten zien hoe de organisatie van de onbetaalde
arbeid en in samenhang daarmee de organisatie van de betaalde arbeid, zich
zou kunnen ontwikkelen om in de toekomst een gelijke verdeling van de onbetaalde
arbeid tussen mannen en vrouwen mogelijk te maken. De commissie heeft een
duidelijke voorkeur uitgesproken voor het z.g. combinatiescenario, dat als
uitgangspunt heeft dat er een evenwichtige combinatie gecreëerd wordt
tussen het betaald en onbetaald verrichten van zorgtaken. Deze werkzaamheden
worden in gelijke mate door mannen en vrouwen verricht.Bij het ontwikkelen van toekomstig beleid wil het kabinet zich laten inspireren
door de visie waarop het combinatiescenario is gebaseerd en bezien in hoeverre
dit scenario kan worden benut als richtinggevend voor beleid. Het rapport
en de adviezen daarover zullen worden betrokken bij de verdere uitwerking
van een geïntegreerde aanpak van werkgelegenheid en zorg,
sociale zekerheid en fiscale wetgeving, zoals genoemd in het regeerakkoord. Nationaal zorg-debatIn 1996 zal door VWS in samenwerking met SZW een nationaal zorg-debat
worden georganiseerd, met als thema «Zorgen voor elkaar». Doel
van dit debat is het tot stand brengen van een maatschappelijke discussie
over de waarde van zorgen voor elkaar en welke randvoorwaarden daarbij nodig
zijn. De uitkomst van dit debat speelt een rol bij de ontwikkeling van een
toekomstige zorgen beleidsvisie. InternationaalIn de brief van de Minister van Ontwikkelingssamenwerking aan de Tweede
Kamer van 1 december 1995 worden de beleidsvoornemens ten aanzien van Vrouwen
en Ontwikkeling vastgelegd. De genoemde aandachtspunten vloeien voort uit
de resultaten van de Vierde Wereldvrouwenconferentie (WVC). Het slotdocument
van deze conferentie is mede gebaseerd op onderschreven teksten van eerdere
VN conferenties, waaronder de Sociale Top.Als vervolg daarop is het programma Vrouwen en Ontwikkeling van het ministerie
voor Ontwikkelingssamenwerking bezig een strategienota op te stellen, waarin
op basis van ervaringen en vooruitgang op het gebied van vrouwen en ontwikkeling
operationele strategieën uitgewerkt zullen worden. Empowerment van vrouwenEen beperkte participatie van vrouwen in politieke besluitvormingsprocessen
blijkt nog steeds een knelpunt voor een evenwichtiger en gelijkwaardiger verdeling
van macht tussen mannen en vrouwen. Het vergroten van de toegang tot en deelname
aan politieke besluitvormingsprocessen door vrouwen staat hierbij centraal.
Het Speciale Programma Vrouwen en Ontwikkeling is een onderzoek gestart naar
operationele strategieën die leiden tot verhoging van de politieke participatie
van vrouwen in ontwikkelingslanden op nationaal, districts- en lokaal niveau. Mensenrechten en geweld tegen vrouwenOp zowel regionaal, nationaal als lokaal niveau zijn organisaties actief
om geweld tegen vrouwen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Het programma
Vrouwen en Ontwikkeling onderhoudt contacten met en geeft financiële
ondersteuning aan wereldwijde en regionale vrouwennetwerken die werkzaam zijn
op dit terrein. Zo is in Burkina Faso een studie gefinancierd naar geweld
tegen meisjes op (lagere) scholen.De Speciale Rapporteur van de VN voor geweld tegen vrouwen krijgt Nederlandse
ondersteuning voor een studie naar vrouwenhandel en gedwongen prostitutie.Het thema van reproductieve en sexuele rechten blijft actueel. Nederland
zal de strijd voor deze rechten blijven ondersteunen met als uitgangspunt
het perspectief en de behoeften van vrouwen en meisjes. In het kader van sexuele
rechten kan genoemd worden dat de minister voor OS zijn steun voor de homo-beweging
in OS landen heeft aangekondigd.Het erfrecht als onderdeel van de bredere discussie over de rechtspositie
van vrouwen binnen het gewoonte en statutaire recht is door de Afrikaanse
vrouwen in Beijing op de internationale agenda gezet. De sectorspecialisten
inzake Vrouwen en Ontwikkeling die in ontwikkelingslanden werkzaam zijn ondernemen
veel activiteiten in relatie tot de juridische status van vrouwen. In het
kader van de strategienota wordt de situatie van vrouwen op het terrein van
bezits- en grondrechten nader geanalyseerd. Macro-economische steun en gender (zie hiervoor ook bij
commitment 8)In vrijwel alle OS-landen waarmee wordt samengewerkt, worden momenteel
structurele aanpassingsprogramma's (SAP's) uitgevoerd. Tot dusverre werd ervan
uitgegaan dat de macro-economische maatregelen die met SAP's gepaard gaan,
in hun uitwerking genderneutraal zijn. Sinds een aantal jaren worden door
feministische economen vraagtekens geplaatst bij de gehanteerde economische
modellen. Wat de economische positieverbetering van vrouwen aangaat, worden
die twijfels door ervaringen bevestigd. De hulp ingezet op macro-niveau, draagt
niet onverdeeld bij aan economische groei, armoedebestrijding en een betere
verdeling van middelen tussen mannen en vrouwen, zo blijkt. Er wordt momenteel
gewerkt aan het ontwikkelen van beleidsinstrumenten op het terrein van gender
en macro-economisch beleid. Dit gebeurt in samenwerking met andere bilaterale
donoren in OESO/DAC verband alsmede in het kader van het Speciale Programma
voor Afrika (SPA) van de Wereldbank. Nederland heeft zich tijdens de laatste
SPA-vergadering in november 1995 gecommitteerd om dit «gender-inititatief»
voor 18 maanden te trekken, waarbij het Speciale Programma Vrouwen en Ontwikkeling
een ondersteunende rol zal spelen en gebruik gemaakt zal worden van de ervaringen
in DAC/WID verband. Kinderen/meisjes (zie hiervoor ook bij commitment 6)In de in 1994 door OS gepubliceerde notitie «Beleid in de kinderschoenen»
is reeds aangegeven waarom speciale aandacht voor meisjes nodig is. Zowel
tijdens de Sociale Top als tijdens Beijing is benadrukt dat achterstelling
van meisjes t.o.v. jongens zich reeds zeer vroeg manifesteert en dat maatregelen
op het terrein van gezondheidszorg, geweld en onderwijs noodzakelijk zijn
om dit genderverschil tegen te gaan. In juni 1996 wordt een door OS voorbereide
werkconferentie over kinderen gehouden waarin het thema verder uitgewerkt
zal worden. Intergouvernementele samenwerkingNederland is tot aan de WVC voorzitter geweest van de «DAC Expert
Group on Women in Development». Tijdens de High Level Meeting in mei
1995 is gender-gelijkheid als een belangrijke doelstelling voor ontwikkeling
en voor ontwikkelingssamenwerking geaccepteerd. De DAC heeft hiertoe een aantal
uitgangspunten en verplichtingen geformuleerd, waaronder de opstelling van
een gender plan voor de hele DAC.Op 20 december 1995 heeft de Raad van Ministers voor Ontwikkelingssamenwerking
van de Europese Unie een resolutie aangenomen betreffende de integratie van
gender in ontwikkelingssamenwerking. DuurzaamheidsverdragenIn het kader van de duurzaamheidsverdragen met Benin, Costa Rica en Bhutan
heeft Nederland aangegeven een leidende rol te willen vervullen in onderzoek
(in een beperkt aantal landen) naar de nieuwe indexen uit het Human Development
Report van 1995: Gender Development Index en de Gender Empowerment Measure. Commitment 6: Wij verplichten ons tot het bevorderen en
verwezenlijken van algemene en rechtvaardige toegang tot kwaliteitsonderwijs,
het hoogst mogelijke bereikbare niveau van geestelijke en lichamelijke gezondheid,
en de toegang van iedereen tot eerstelijns-gezondheidszorg, waarbij wij ons
bijzondere inspanningen getroosten om ongelijkheden te corrigeren met betrekking
tot sociale omstandigheden en zonder onderscheid op grond van ras, afkomst,
nationaliteit, geslacht, leeftijd of handicap; wij verplichten ons ertoe onze
gemeenschappelijke en afzonderlijke culturen te respecteren en te bevorderen;
wij streven ernaar de rol van cultuur in ontwikkeling te versterken, de essentiële
grondslagen van op de mens gerichte duurzame samenleving in stand te houden
en bij te dragen tot volledige ontwikkeling van het menselijk potentieel en
tot sociale ontwikkeling. Deze activiteiten hebben tot doel de armoede te
bestrijden, volledige en produktieve werkgelegenheid te bevorderen en sociale
integratie te stimuleren. Ruimte voor ontplooiing van talentenDoor wijziging van de bevolkingssamenstelling en als gevolg van de informatierevolutie
zullen veranderingen optreden in de samenleving. Het ministerie van OCW streeft
ernaar om iedereen de mogelijkheid te geven om in deze veranderende maatschappij
zijn of haar talenten te ontplooien. Hierbij zijn er vier prioriteiten:Het cultuurbeleid dat zich richt op het bevorderen van eenheid met respect
en waardering voor de verscheidenheid.In de grote steden, waar de veranderingen het sterkst voelbaar zijn, is
het beleid gericht op het tegengaan van voortijdig schoolverlaten, onderwijsachterstanden
en jeugdcriminaliteit.Emancipatiebeleid draagt bij aan het voorkomen dat talenten van meisjes
en jongens eenzijdig ontwikkeld worden. Organisaties met een voorbeeldfunctie
worden ondersteund en het OCW-beleid wordt d.m.v. emancipatie-effectrapportages
getoetst.Het onderwijs levert een essentiële bijdrage aan het inburgeringsbeleid
voor immigranten door het leren van de Nederlandse taal, maatschappij- en
beroepenoriëntatie en beroepsgerichte scholing. Toegang tot kwaliteitsonderwijsOp verschillende manieren wordt het middel «onderwijs en scholing»
ingezet om arbeidskansen van met name jongeren te bevorderen (zie verder onder
commitment 3). Onderwijs en emancipatieIn 1996 zal de balans worden opgemaakt van de speerpunten en streefcijfers
die in de vierde onderwijsemancipatienota zijn opgenomen. Het doel is dat
over de periode 1993–1996 vijf procent meer meisjes voor exacte vakken
en techniek hebben gekozen, dat het aandeel vrouwen in leidinggevende functies
met gemiddeld 1,5% per jaar is gestegen en dat 100% van de met name Turkse
en Marokkaanse meisjes in de leerplichtige leeftijd aan het onderwijs deelneemt,
resulterend in een doorstroom- of startkwalificatie. Behalve voor het tweede
speerpunt, lopen de maatregelen uit de nota in 1996 af. Daarna zal een evaluatie
plaatsvinden.Naast inzet van een specifiek emancipatiebudget, zal emancipatie een aspect
moeten worden van het integrale kwaliteitsbeleid van scholen en ondersteuningsinstellingen.
Dit zal langs twee lijnen worden bevorderd. De eerste lijn is dat organisaties
die een sleutelpositie innemen op één van de speerpunten, op
basis van cofinanciering geld zullen krijgen om een bijdrage
te leveren aan het realiseren van emancipatiedoelstellingen. De tweede lijn
betreft de beleidsvoornemens van het departement zelf. OCW zal een emancipatie-effectrapportage
toepassen op al haar majeure beleidsvoorstellen. Dit is onlangs reeds gebeurd
met de beleidsreactie op het rapport «Rechtdoen aan verscheidenheid».Het is de bedoeling dat in 1996 de Wet Evenredige Vertegenwoordiging van
vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs en onderzoek van kracht
wordt. Deze wet verplicht het bevoegd gezag een document op te stellen waarin
wordt aangegeven op welke wijze actief wervingsbeleid voor vrouwen in leidinggevende
functies wordt gevoerd. Maatschappelijke gezondheidssituatieEen belangrijk deel van de nationale follow-up ten aanzien van het gezondheidsaspect
van dit commitment sluit aan bij de in maart 1995 aan de Tweede Kamer aangeboden
nota «Gezond en Wel, kader van het volksgezondheidsbeleid 1995–1998».Onderzoek, dat in het kader van de Programma-commissie Sociaal-economische
Gezondheidsverschillen in de periode 1988–1993 is uitgevoerd, heeft
uitgewezen, dat de ongezondheid stelselmatig toeneemt naarmate het opleidings-,
beroeps- of inkomensniveau lager is. Hierbij dient wel te worden aangetekend
dat sociaal-economische gezondheidsverschillen sinds de eerste
helft van deze eeuw flink zijn afgenomen en ook internationaal gezien vrij
gering zijn. Dit neemt niet weg dat de verschillen groot genoeg zijn en de
laatste jaren weer toenemen. Het terugdringen van sociaal-economische gezondheidsverschillen
door gerichte preventie-activiteiten en het garanderen van de toegankelijkheid
van noodzakelijke zorgvoorzieningen vormt dan ook een belangrijk onderdeel
van het volksgezondheidsbeleid.De commissie zal verder (1995–1999) onderzoek doen naar de effectiviteit
van interventies tot terugdringen van sociaal-economische gezondheidsverschillen,
en zal ook de omvang van dergelijke verschillen blijven monitoren. De Tweede
Kamer is hiervan op de hoogte gesteld. De genoemde problematiek manifesteert
zich met name in de grote steden. Het door BiZA gecoördineerde «Grote
stedenbeleid» verbindt het volksgezondheidsbeleid met andere belangrijke
gezondheidsbeïnvloedende factoren als werk, opleiding en veiligheid.Aandachtspunten zijn de gezondheidstoestand van specifieke bevolkingsgroepen,
en de toegankelijkheid van reguliere zorgvoorzieningen voor deze groepen.
Deze specifieke groepen zijn:1. Immigranten2. Dak- en thuislozen3. Illegalen en sociaal-economisch zwakkere groepenad 1: Uitgangspunt voor het volksgezondheidsbeleid ten aanzien van allochtone
ingezetenen is het verkrijgen van gelijke toegang tot de zorg. Gezien de samenhang
van gezondheidsproblemen bij allochtonen met sociaal-economische en vooral
ook culturele aanpassingsproblemen worden oplossingsrichtingen onder meer
gezocht in samenwerking tussen zorginstellingen en aangrenzende vormen van
hulp, zoals maatschappelijk werk, sociale diensten en tolkendiensten.Ad 2: Het advies van de Gezondheidsraad over aantallen, leefomstandigheden
en gezondheidsproblemen van dak- en thuislozen is in juni 1995 uitgebracht.
Bij deze groep blijken zich knelpunten voor te doen in de toegang tot het
zorgcircuit, waarbij het niet verzekerd zijn een probleem is. Gepleit wordt
voor betaling van de verleende zorg aan onverzekerde daklozen uit een apart
fonds los van de Centrale Kas. Tevens wordt gepleit voor een (laagdrempelig)
sociaal-medisch spreekuur voor dak- en thuislozen als eerste toegang tot het
zorgcircuit. Met betrekking tot de geestelijke gezondheid van
dak- en thuislozen wordt aangesloten bij de achtergrondstudie bij het advies
van de Nationale Raad voor de Volksgezondheid (titel: Thuisloosheid en psychische
stoornissen, 1993), waarin geconcludeerd wordt dat psychische stoornissen
de gezondheid van een belangrijk deel van de daken thuislozen compliceren.
De regering beraadt zich op dit moment op eventuele aanpassingen van het lopend
beleid ten aanzien van dak- en thuislozen; een eerste aanzet daartoe is reeds
gegeven in de Armoedenota (par. 3.2.6). Naar aanleiding van de motie van Dijke
(24 400, XV, nr 30) heeft het kabinet een integrale notitie toegezegd
over het vraagstuk van dak- en thuislozen.Ad 3: Tot op heden is weinig bekend over de gezondheidssituatie van illegaal
in Nederland verblijvende vreemdelingen. Instellingen als «de Witte
Jas» in Amsterdam voor ambulante zorg aan illegalen blijken echter wel
in een behoefte te voorzien.Met betrekking tot de gezondheidszorg voor illegaal in Nederland verblijvende
vreemdelingen heeft de regering medio 1995 het voorstel Koppelingswet ingediend
bij de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel heeft kort gezegd tot doel om de illegaal
verblijvende vreemdelingen af te sluiten van toegang tot collectieve voorzieningen,
waaronder de sociale ziektekostenvoorzieningen. Een uitzondering op deze regeling
geldt voor situaties, waarin sprake is van in acute noodsituaties geboden
hulp aan illegalen, waarvan de kosten niet kunnen worden verhaald op de betreffende
illegaal of op derden. Onder strict geformuleerde criteria kan een gedupeerde
zorgverlener dan een beroep doen op een daartoe in te stellen fonds. In dit
geval zij erop gewezen dat de instelling van dit fonds ertoe kan bijdragen,
dat nader inzicht ontstaat in de aard en omvang van essentiële knelpunten
in de gezondheidszorg als gevolg van het verblijf van onverzekerde illegale
vreemdelingen in ons land. De regering acht het van belang dat dit inzicht
ontstaat teneinde te voorkomen dat onverantwoorde effecten optreden voor de
gezondheid van de vreemdelingen zelf als ook voor die van de bredere samenleving. Internationaal: Kinderarbeid wereldwijdIn het kader van de follow-up van dit commitment worden activiteiten ondernomen
op het terrein van de bestrijding van kinderarbeid. Het thema «kinderarbeid
wereldwijd» staat de laatste tijd enorm in de politieke belangstelling.
Het onderwerp is gekoppeld aan de lopende discussie in de diverse gremia,
waaronder ILO, EU, OESO, WTO en VN, rond de toepassing van handelsmaatregelen
ter bevordering van de naleving van fundamentele arbeidsnormen. Diverse departementen,
waaronder BUZA, EZ en SZW, werken hierbij samen. EZ vanuit de invalshoek handelspolitiek
en vooral in relatie tot OESO- en WTO. BUZA werkt aan een verdere uitbouw
van het kinderprogramma van DGIS op basis van de beleidsnotitie: «Beleid
in de Kinderschoenen» en zal in juni 1996 een conferentie houden over
Kinderen en Ontwikkeling. BUZA zal in samenwerking met Justitie tevens de
verplichte rapportage verzorgen over de implementatie van het VN-verdrag inzake
de rechten van het kind (uiterlijk maart 1997) en de implementatie van het
nationale actieprogramma voor de rechten van het kind;De activiteiten van SZW zijn gericht op behandeling van het onderwerp
kinderarbeid in ILO-verband en binnen het Employment, Labour and Social Affairs
Committee (ELSA) van de OESO, alsmede op de preventie en eventuele bestrijding
van kinderarbeid in Nederland. Onlangs is op SZW een studiedag over kinderarbeid
gehouden waarbij een aantal nationale en internationale deskundigen aanwezig
was. Het doel van de studiedag was afstemming via probleemverkenning en inventarisering
van de lopende activiteiten. In ILO-verband speelt op het terrein van kinderarbeid momenteel de toenemende
belangstelling van lidstaten voor het ILO International Programme on the Elimination
of Child Labour (IPEC). Bezien wordt of dit programma ook door Nederland gesponsored
kan worden. In ILO-verband wordt verder gesproken over de opstelling van een
nieuw verdrag gericht op het tegengaan van de meest uitbuitende vormen van
kinderarbeid; het onderwerp kinderarbeid is als hoofdthema van de Internationale
Arbeids-Conferentie van 1998 geagendeerd. In de aanloop daarheen zal in Nederland
gedurende de eerste helft van 1997 een internationale conferentie over Kinderarbeid
georganiseerd worden in samenwerking met de ILO. Commitment 7: Wij verplichten ons ertoe de economische
en sociale ontwikkeling en de ontwikkeling van het menselijk potentieel in
Afrika en de minst ontwikkelde landen te versnellen. InternationaalEen op structurele aanpassing gericht financierings-/begrotingsbeleid
wordt in veel Afrikaanse landen al sinds langere tijd door Nederland ondersteund,
veelal via multilaterale kanalen. Daarbij wordt ook nadrukkelijk aandacht
gevraagd voor sociale aspecten, voor «good governance» en voor
institutionele ontwikkeling, zoals ook verwoord is in de Memorie van Toelichting
bij de begroting Ontwikkelingssamenwerking 1996. Ten aanzien van democratisering
kan gesteld worden dat sprake is van een intensief volgen en waar mogelijk
gunstig beïnvloeden van democratiseringsprocessen. In een aantal landen
heeft dat ook geleid tot een hoger niveau van committeringen en uitgaven.
Democratiseringsfondsen in Ethiopië en Eritrea zijn daar een voorbeeld
van. Grote uitgaven voor het ondersteunen van democratisering, mensenrechten
en goed bestuur zijn en worden ook in Zuid-Afrika gedaan, vooral in het kader
van het «Reconstruction and Development Programme». In diverse
andere landen werd in 1995 en/of wordt in 1996 steun gegeven in het kader
van verkiezingen en aan institutionele versterking op nationaal, regionaal
of lokaal niveau (o.a. Mali, Mozambique, Tanzania, Uganda en Zambia).Versterking van voedselzekerheid vindt in het beleid t.a.v. veel Afrikaanse
landen plaats in het kader van geïntegreerde streekontwikkelingsprojecten
(o.a. Ethiopië, Burkina Faso, Ghana, Kenia, Tanzania, Uganda). In Senegal
wordt aandacht besteed aan voedselzekerheid d.m.v. institutionele steun aan
het Ministerie van Landbouw. Ook in het kader van regionale samenwerking en
«early warning» systemen wordt voedselzekerheid in Afrika nagestreefd
met Nederlandse steun.Nederland heeft een actieve betrokkenheid bij het zoeken naar duurzame
oplossingen voor de buitenlandse-schuldenproblematiek van met name de armste
landen. Middelen worden vooral ingezet ten gunste van lage inkomenslanden
met een zware schuldenlast, de zogenaamde Severely Indebted Low-Income Countries
(SILIC's). In 1995 heeft t.a.v. de schuldenverlichting van m.n. Afrikaanse
landen zich een duidelijke beleidsintensivering voorgedaan. De Kamer zal hierover
nader geïnformeerd worden middels de jaarlijkse «Schuldenbrief»
die eind februari/begin maart naar de Kamer zal worden verzonden.Het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming
in de landen die te kampen hebben met ernstige droogte en/of woestijnvorming,
in het bijzonder in Afrika, is medio 1995 door Nederland geratificeerd. Nederland
was één van de eerste landen die tot ratificatie overgingen
en speelt ook in de voorbereidingen die zullen leiden tot uitvoering van het
verdrag een actieve rol.Nederland getracht zich grote inspanningen, zowel in multilateraal als
in bilateraal verband, ter bestrijding van de HIV/Aidsepidemie. De Kamer werd
daartoe op 21 juni 1995 ingelicht middels de voortgangsrapportage «Aids
en Ontwikkelingssamenwerking». Daaraan kan worden toegevoegd dat zowel
in Ethiopië als Tanzania projecten op het gebied van «social marketing»
van condooms inmiddels van start zijn gegaan en zeer bevredigende resultaten
laten zien. Een voorlichtingsprogramma ter preventie van HIV/Aids in Zuidelijk
Afrika is onlangs uitgebreid doordat Nederlandse steun is ontvangen.In de samenwerking met veel Afrikaanse landen wordt nadruk gelegd op sociale
programma's. Met name betreft het programma's en projecten op het gebied van
onderwijs, gezondheidszorg en drinkwater & sanitatie. Waar mogelijk wordt,
in het kader van institutionele versterking, een ministerie ondersteund, zoals
in Ghana en Guinee Bissau (gezondheidszorg). Een grotere nadruk dan voorheen
wordt ook gelegd op basisonderwijs, hetgeen door Nederland o.a. ondersteund
wordt in Burkina Faso, Mozambique en Zimbabwe. In Namibië loopt momenteel
een groot Nederlands programma op het gebied van het volwassenenonderwijs. Commitment 8: Wij verplichten ons ertoe ervoor te zorgen
dat wanneer programma's voor structurele aanpassing worden goedgekeurd, deze
doelstellingen m.b.t sociale ontwikkeling omvatten, in het bijzonder armoedebestrijding,
het bevorderen van volledige en produktieve werkgelegenheid en het stimuleren
van sociale integratie. InternationaalNederland heeft zich in de internationale beleidsdiscussies rond structurele
aanpassingsprogramma's steeds actief opgesteld om de soms nog te overheersende
economische optiek te verbreden naar de sociale dimensie. Dit gebeurt met
name in het kader van de activiteiten van de Wereldbank – de belangrijkste
financier en ook anderszins richtinggevend voor structurele aanpassingsprogramma's –
maar ook in andere fora. Zo ondersteunt en stimuleert Nederland ook de ontwikkeling
bij het IMF om de traditionele gerichtheid op herstel van macro-economische
evenwicht meer in te bedden in een strategie gericht op duurzame groei, waarbij
ook aspecten als de sociale consequenties van stabilisatieprogramma's en goed
openbaar bestuur in de beschouwing worden betrokken.De Sociale Top heeft ook binnen de internationale financiële instellingen
een nieuwe impuls gegeven aan de discussie over de sociale dimensie van structurele
aanpassing en investeringsprogramma's. Zo werd het onderwerp «Implicaties
van de Sociale Top voor de Wereldbank en het IMF» als hoofdagendapunt
besproken tijdens de vergadering van het Development Committee van oktober
1995. In deze bespreking stonden de mogelijkheden voor een grotere bijdrage
van Wereldbank en IMF aan de bestrijding van armoede centraal. Dit leidde
ondermeer tot de conclusie dat de multilaterale ontwikkelingsinstellingen
hun investeringen in de sociale sectoren en in armoedebestrijdingsprogramma's
verder dienen te verhogen. Als middel om de effectiviteit van de armoedebestrijdingsprogramma's
te vergroten werd voorts aangedrongen op een intensievere beleidsdialoog met
de ontvangende landen en deze mede te baseren op de resultaten van «poverty
assessments». Aan de totstandkoming en kwaliteitsverbetering van deze
studies naar de mate en de kenmerken van armoede, de effecten van het gevoerde
overheidsbeleid op armoede en de benodigde strategieën om
armoede te verminderen, draagt Nederland financieel en beleidsmatig actief
bij.Verhoging van het aandeel van de sociale sectoren in de overheidsinvesteringen –
in het bijzonder investeringen in onderwijs, gezondheidszorg en basisinfrastructuur
als drinkwatervoorziening etc. – vormt al langer onderdeel van het armoedebestrijdingsbeleid
van de Wereldbank. Nederland ondersteunt dit beleid en stimuleert tot verdere
stappen op dit terrein op daarvoor geëigende momenten, zoals vergaderingen
in het kader van het Special Program of Assistance (SPA) voor Afrika, de middelenaanvulling
voor IDA en Consultatieve Groepen, alsook – via de Nederlandse Bewindvoerder –
beleidsdiscussies in de Raad van Bewindvoerders van de Bank. Daarbij wordt
niet alleen aandacht gevraagd voor de kwantitatieve doelstellingen, maar ook
voor de kwalitatieve aspecten van de investeringen in de sociale sectoren –
met name hun armoedegerichtheid – en hun doeltreffendheid.Van ten minste even groot belang als bovenbedoelde op sociale ontwikkeling
afgestemde investeringen is de toenemende aandacht binnen de Wereldbank en
regionale ontwikkelingsbanken voor goed openbaar bestuur en voor participatie
van de direct betrokkenen bij de vormgeving en de uitvoering van investeringsprogramma's.
Nederland beschouwt beide elementen als noodzakelijke voorwaarden voor een
effectief ontwikkelingsbeleid en ondersteunt deze ontwikkeling waar mogelijk.
In dit kader kan het herhaalde pleidooi voor «social assess- ments»
worden genoemd, het in kaart brengen van de verschillende groepen belanghebbenden
bij nieuwe projecten of programma's en de te verwachten effecten voor elk
van deze groepen. Dergelijke studies bieden niet alleen meer zicht op mogelijke
knelpunten in de uitvoeringsfase, maar vormen tevens een aangrijpingspunt
voor actieve participatie.Het belang van kwaliteitsbewaking en controle op de effectiviteit van
structurele aanpassingsprogramma's door regelmatige evaluatie geldt onverminderd
ook voor de sociale dimensie van deze programma's. Nederland moedigt studies
als de recente evaluatie van de sociale aspecten van structurele aanpassingsprogramma's
door het Operations Evaluation Department van de Wereldbank dan ook aan en
neemt actief deel aan beleidsdiscussies naar aanleiding van de resultaten. Commitment 9: Wij verplichten ons ertoe de voor sociale
ontwikkeling uitgetrokken middelen aanzienlijk te verhogen en/of efficiënter
te gebruiken teneinde de doelstellingen van de Sociale Top te verwezenlijken
door middel van nationale maatregelen en regionale en internationale samenwerking.De onder de diverse commitments uitgewerkte nationale maatregelen van
de Nederlandse regering zijn erop gericht de sociale ontwikkeling te stimuleren
en voor iedereen toegankelijk te maken. Aan de verschillende geschetste maatregelen
zitten uiteraard financiële consequenties vast. Naar de mening van de
regering liggen de huidige en voorgenomen inspanningen gericht op sociale
ontwikkeling, binnen het bredere kader van een noodzakelijke afweging van
prioriteiten, op een redelijk niveau. InternationaalNederland is actief betrokken bij de organisatie van de «Oslo 20/20-conferentie»
die van 23–25 april 1996 gehouden zal worden te Oslo. Deze conferentie,
waarin naast ongeveer twintig ontvangende en twintig donorlanden, de VN-organisaties
UNICEF, UNDP, UNFPA, UNCTAD, WHO, UNESCO, Wereldbank en IMF zullen deelnemen,
zal naar wegen zoeken om het 20/20-concept te operationaliseren.
De bedoeling is zo veel mogelijk landen erin te interesseren twintig procent
van hun begroting te besteden aan sociale basisvoorzieningen terwijl een aanzienlijk
aantal donoren twintig procent van hun begroting voor ontwikkelingssamenwerking,
in Nederland meer dan 0,7% van het BNP, zou moeten besteden aan sociale basisvoorzieningen
in de ontwikkelingslanden. De «Oslo-consensus» kan derhalve dienen
als fundament voor actuele samenwerking op basis van reciprociteit. Commitment 10: wij verplichten ons tot de totstandbrenging
van een verbeterd en versterkt kader voor internationale, regionale en subregionale
samenwerking ten behoeve van sociale ontwikkeling, desgewenst met medewerking
van de gespecialiseerde organisaties, programma's en regionale commissies
van het stelsel van de Verenigde Naties, met brede participatie van alle sectoren
van de samenleving.Op nationaal niveau wordt met name aandacht besteed aan een effectieve
aanpak van complexe problemen in de grote steden. In dit kader geeft het Kabinet
eigen verantwoordelijkheid aan de lokale besturen om zelf hun problemen op
te lossen. De centrale overheid heeft daarbij een faciliterende rol. Uitwisseling
van kennis en ervaring door lokale bestuurders is van belang om een goede
aanpak tot stand te brengen.Deze uitwisseling van kennis en ervaring vindt onder andere ook op Europees
niveau plaats, bijvoorbeeld in diverse conferenties op het gebied van participatie
van burgers bij de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, sociale
vernieuwing en de aanpak van problemen in grote steden. Nederland heeft daarbij
een duidelijke visie op de aanpak van stedelijke en maatschappelijke problemen. InternationaalOp internationaal niveau wordt op diverse manieren en in diverse fora
een vervolg gegeven aan de Sociale Top. De uitvoering van het Actieprogramma
kwam aan de orde gedurende de jongste zitting van de ECOSOC en de vijftigste
zitting van de Algemene Vergadering van de VN. De Commissie voor Sociale Ontwikkeling
(CSD) zal een belangrijke rol moeten spelen bij de implementatie van het Actieprogramma
van Kopenhagen. Teneinde de CSD daartoe in staat te stellen zullen mandaat
en agenda moeten worden aangepast zodat de uitvoering van het slotdocument
van de Sociale Top centraal komt te staan.Een meerjarenplan waarbij steeds enkele onderwerpen uit Kopenhagen centraal
op de agenda staan, is noodzakelijk. Besluiten hierover worden in mei van
dit jaar in een speciale zitting van de CSD verwacht. Gedurende de laatste
Algemene Vergadering van de VN is besloten armoedebestrijding als inhoudelijk
thema te kiezen voor deze zitting.Daarnaast zal in juni 1996 de Tweede VN Wereld Habitatconferentie plaatsvinden.
Deze conferentie zal voortbouwen op de resultaten van de recente serie VN-Wereldconferenties
en daarmee ook op die van de Sociale Top. Het is niet de bedoeling dat eerder
overeengekomen teksten opnieuw ter discussie worden gesteld; het gaat erom
ze te vertalen naar de specifieke problematiek van menselijke nederzettingen,
het hoofdonderwerp van Habitat II.In het jaar 2000 zal een speciale zitting van de AVVN gehouden worden
die gewijd zal zijn aan een algehele terugblik op en aan de beoordeling van
de resultaten van de Sociale Top. Nederland zal zich op deze speciale zitting voorbereiden door een evaluatie van de activiteiten in het
kader van de follow-up van de Sociale Top zoals die in deze brief beschreven
zijn.De WHO richt zich ten aanzien van de follow-up van de Sociale Top op drie
hoofdthema's:1. Incorporatie van relevante aspecten van de aanbevelingen van de Top
in zowel medisch-sociale programma's als ook in programma's met betrekking
tot geweld- en ongevallenpreventie, gebruik van schadelijke middelen, ouderen,
gehandicapten en andere kwetsbare groepen. Ook binnen de hernieuwing van de
«Health for all»-strategy zal aandacht worden besteed aan de aanbevelingen
van de Sociale Top. Nederland is hier actief bij betrokken.2. Samenwerking met partners om instrumenten te ontwerpen teneinde de
uitkomsten van sociale ontwikkeling te kunnen meten.3. Speciale aandacht voor de beleidsimplicaties van de Top door de «high-level
WHO Taskforce on Health in Development». De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking
neemt hieraan deel.Ook de ILO heeft in het kader van de follow-up van de Sociale Top een
aantal specifieke taken meegekregen, met name op het gebied van werkgelegenheid
en werknemersrechten. Vanwege haar tripartite structuur is juist de ILO geschikt
om belangrijk bij te dragen aan de uitvoering van de commitments van de Sociale
Top. Daarbij is het noodzakelijk dat nauw wordt samengewerkt met andere internationale
(met name economische) organisaties. Hiertoe heeft de ILO, voor het eerst
in haar bestaan, overleg gevoerd op topniveau met het IMF en de Wereldbank.
Onderwerp van gesprek was de implementatie van de resultaten van de Sociale
Top in het beleid van deze internationale organisaties.Tijdens de ILO-Conferentie in juni 1995 heeft de Directeur-Generaal van
de ILO, de heer Michel Hansenne, aangekondigd dat er in het kader van de follow-up
van de Sociale Top bepleit zal worden dat alle landen de kernverdragen van
de ILO zullen ratificeren. Nederland heeft dit overigens reeds gedaan. Tevens
wil de ILO haar toezicht op de uitvoering van Verdragen versterken.Tenslotte zal de ILO diepgaande discussies beginnen t.a.v. de bestrijding
van kinderarbeid. In 1998 zal dit thema op de Arbeidsconferentie aan de orde
komen. Nederland wil daar op internationaal niveau actief aan bijdragen. Bij
commitment 6 wordt dit toegelicht.Binnen de UNESCO is een afdeling opgezet die zich louter bezighoudt met
de follow-up van de sociale Top. Daarnaast kunnen ook veel van de reguliere
activiteiten van deze organisatie gezien worden als een invulling van de aangegane
internationale verplichtingen. Dat geldt met name voor het MOST-programma
(Management Of Social Transformations) waarbinnen projecten ontwikkeld worden
op het gebied van sociale uitsluiting, etniciteit en conflicten, multi-etnische
samenlevingen etc. Het recentelijk verschenen rapport van de wereldcommissie
inzake Cultuur en Ontwikkeling, de zogenaamde Commissie Perez
de Cuellar, bevat vele aanbevelingen die mede in verband gebracht worden met
de Sociale Top. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. MelkertDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,J. P. PronkDe Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. G. Terpstra BIJLAGE 2De hoofdpunten van de Nederlandse inbreng voorafgaand
aan en tijdens de Sociale TopAlgemeenNederland heeft zich vooral in het voorproces bijzonder ingezet om de
nationale uitgangspunten op sociaal, economisch, financieel en buitenlands
gebied in het slotdocument gereflecteerd te zien. Naar het oordeel van de
regering is Nederland daar vrij goed in geslaagd.Het slotdocument bevat het inzicht dat sociale ontwikkeling, economische
ontwikkeling, en vrede en veiligheid in een onderling versterkende relatie
tot elkaar staan. Ook de passages over democratie, mensenrechten en ontwikkeling
zijn duidelijk en sterk.Het begrip «good governance» komt als zodanig niet in de tekst
voor, wel wordt gewezen op het belang van «transparent and accountable
governance.De bij sommige ontwikkelingslanden omstreden begrippen «human security»
en «sustainable human development» staan niet expliciet vermeld
in de tekst, maar deelementen van de begrippen zijn wel terug te vinden.De nu enkele malen gebruikte begrippen «security in the life of
people» en «people centered sustainable development» zijn
iets anders gekleurde vlaggen die dezelfde lading dekken.Opvallend is voorts dat een zekere mate van overheidsinterventie in de
marktwerking algemeen aanvaard is; geen tegenstand van de Verenigde Staten
en het Verenigd Koninkrijk.Verder is in het slotdocument voor het eerst uitgebreid aandacht besteed
aan sociale uitsluiting; de positie van mensen die onvoldoende deelnemen aan
en betrokken zijn bij de politieke, sociale en economische ontwikkeling in
een samenleving. Het begrip wijst op een aantal problemen die samenhangend
en cumulatief bekeken en aangepakt kunnen worden: achterstand, discriminatie,
armoede. Voorts heeft het betrekking op zowel ontwikkelde als ontwikkelingslanden.Last but not least heeft de Top consensus te zien gegeven over de noodzaak
sociaal beleid te integreren met economisch beleid; en sociaal beleid niet
te zien als vangnet voor waar het economische beleid faalt. Noord/ZuidNederlandse inzet was het voorkomen van een slotdocument waarin de Noord/Zuid
tegenstelling prominent naar voren zou komen. Problemen m.b.t. de hoofdthema's
van de Top, werkloosheid, sociale uitsluiting en armoede, komen over de gehele
wereld voor, zij het in diverse verschijningen.Sociale ontwikkeling is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van
nationale overheden. Ontwikkelingslanden, echter, legden de verantwoordelijkheid
voor sociale ontwikkeling bij de internationale gemeenschap. Nederland is
er met andere westerse landen in geslaagd een balans in de tekst aan te brengen. 20/20-initiatiefOpname van het 20/20-initiatief is voor een groot deel te danken aan de
Nederlandse inzet. Ook binnen de EU was en is dit concept niet onomstreden.
Nederland is in het voorstadium, toen het samen met het op dat moment aspirant-lid
Noorwegen de enige uitgesproken voorstander van het 20/20-concept binnen de
EU was, niet akkoord gegaan met pogingen tot een gemeenschappelijk EU-standpunt
te komen, omdat deze het concept te zeer verwaterden. In Denemarken zelf,
mede dankzij de aandacht van de pers, kon een aantal landen over de streep worden getrokken, zij het dan dat het initiatief voorlopig alleen
geldt voor geïnteresseerde landen. Inmiddels groeit dat aantal landen
gestaag en is bet concept nu ook opgenomen in het slotdocument van de vrouwenconferentie.
Voorts organiseert Noorwegen in het voorjaar een conferentie over het 20/20
initiatief. Nederland is zeer betrokken bij de voorbereidingen van die conferentie. MensenrechtenNederlandse inzet op het gebied van mensenrechten was ertegen te waken
dat reeds bestaande teksten op dit gebied zouden worden verwaterd. Van de
zijde van G77 is zoals gebruikelijk getracht paragrafen op te doen nemen die
naleving van de mensenrechten binnen het kader van nationale wetgeving en
cultuur plaatsten, en daarmee dus afdoen aan het universele karakter van de
mensenrechten. Nederland heeft het initiatief genomen voor een krachtig standpunt
van de Europese Unie op dit terrein, en is er mede daardoor in geslaagd die
paragrafen zodanig aan te passen dat het universele karakter van mensenrechten
niet wordt ondermijnd. Nederland heeft verder een toonaangevende rol gespeeld
bij de versterking en uitbreiding van referenties naar mensenrechten. Positie van vrouwenNederland heeft met succes gestreefd naar ruime aandacht voor de positie
van vrouwen. In de verklaring is een commitment aan de positieverbetering
van vrouwen gewijd. In het actieprogramma komen teksten terzake geïntegreerd
en verspreid in het document voor. Onafhankelijkheid, «empowerment»,
reproductieve gezondheid, medeverantwoordelijkheid van mannen voor zorgtaken,
enz. worden allen in het slotdocument belicht. Onbetaalde arbeidNederland heeft bijgedragen aan formuleringen over het zichtbaar maken
van onbetaalde arbeid. Tegenstellingen lagen vooral in de vraag of onbetaalde
arbeid moet worden gereflecteerd in nationale rekeningen of in zgn. satelliet-rekeningen.
Nederland kon zich akkoord verklaren met dit laatste (de tekst was zodanig
geformuleerd dat enige relatie met het zgn. huisvrouwenloon vergezocht zou
zijn); een aantal andere (Westerse) landen had echter ook met dat begrip moeite.
Uiteindelijk is terzake een tekst opgesteld die ingaat op het ontwikkelen
van methoden om de waarde van onbetaalde arbeid vast te stellen buiten de
nationale rekeningen om.Nederland heeft er voorts naar gestreefd ruimere definities van het begrip
arbeid zoveel mogelijk te beperken. Belangrijkste instrument voor de bestrijding
van armoede, sociale uitsluiting en werkloosheid is immers de creatie van
produktieve werkgelegenheid, niet een begripsverruiming. SchuldenNederland ondersteunde het streven om paragrafen m.b.t. bilaterale en
multilaterale schuldenverlichting (verwijzingen o.a. naar de resultaten van
de Club van Parijs en een uitnodiging aan de Internationale Financiële
Instellingen om initiatieven op dit gebied te nemen) in de slottekst op te
nemen. ArbeidsrechtenNederland heeft bijgedragen aan het ontwikkelen van een tekst op het gebied
van arbeidsrechten. Belangrijk daarbij was voldoende aandacht te
schenken aan de ILO-verdragen en het naleven van de principes daarvan, ook
door landen die geen verdragspartij zijn. GezinTijdens de derde PrepCom werd door Zuidkorea een aantal paragrafen ingediend
m.b.t. de rol van het gezin die voor Nederland niet acceptabel waren, omdat
alternatieve gezinsvormen en de positie van het individu binnen het gezin
onvoldoende aan de orde kwam. Een door Nederland herschreven tekst bleek voor
de Koreanen in grote lijnen aanvaardbaar, maar moest in Kopenhagen verder
worden bijgesteld om door de G-77 geaccepteerd te kunnen worden. Uiteindelijke
tekst is deels ontleend aan de ICPD en is wel een sterke verbetering op het
aanvankelijke Koreaanse voorstel. Voor Nederland was het vooral van belang
niet zozeer het gezin maar de rol van de individuele gezinsleden te belichten.
Die opzet is redelijk goed geslaagd.Nederland heeft zich voorts ingezet om bij verwijzingen naar het gezin
de meervoudsvorm of de toevoeging «in its various forms» te doen
opnemen. Waar dit niet het geval is, wordt hetzij verwezen naar het actieprogramma
van de ICDP, hetzij gerept over het gezin in een algemene context.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Ter voorbereiding op de Sociale Top hadden de Nederlandse NGOs zich verenigd
in het «Platform Social Summit». In juni 1995 is dit Platform
opgeheven. De activiteiten van de Nederlandse NGOs inzake de follow-up van
de Sociale Top zijn vervolgens ondergebracht bij het Platform voor Duurzame
Ontwikkeling (PDO). In december 1995 is het PDO gefuseerd met een andere organisatie
tot de NCDO: Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame
Ontwikkeling.XNoot1Zie voor een meer uitgebreide beschrijving «Meerjarenprogramma werkgelegenheid»
(november 1995) dat de Ministeries van EZ en SZW maakten op verzoek van de
Europese Raad. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-XV-41.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl