Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24698, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

03-10-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24698 nr. 9

19-09-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen ALGEMEEN HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN1.1. Inleiding1.2. Doelstelling en inzet van beleid1.3. Herijking van verantwoordelijkheden1.4. De wetsvoorstellen in het kort1.5. Flankerend Beleid1.6. Het SER-advies1.7. Overige commentarenHOOFDSTUK 2. PREMIEDIFFERENTIATIE 2.1. Inleiding2.2. Premiedifferentiatie in zijn algemeenheid2.3. De wijze van vaststelling van de gemiddelde premie2.4. De aanpassingscoëfficiënt 2.4.1. Inleiding2.4.2. De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico'sTabel 1. De relatie tussen ondernemingsgrootte en de te
betalen premie bij een eenmalig opkomen van één arbeidsongeschikte
werknemer in jaar 1 Tabel 2. De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
naar de grootte van de onderneming op basis van het aantal ondernemingen Tabel 3. De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
naar de grootte van de onderneming op basis van het premieplichtige loon (mln
gld) 2.4.3. De aanpassingscoëfficiënt voor grote
ondernemingen2.4.4. De aanpassingscoëfficiënt voor kleine
ondernemingenTabel 4. Premieverloop van twee ondernemingen bij verschillende
hoogten van de aanpassingscoëfficiënt 2.4.5. Conclusie met betrekking tot de aanpassingscoëfficiënt2.5. De sectorindelingTabel 5. Premie-ontwikkeling van een onderneming met een
individueel risico in de structurele situatie van 4,90% in een sector met
een laag gemiddeld risico (1,45%) en een hoog gemiddeld risico (3,27%) 2.6. De minimum- en maximumpremie 2.6.1. Inleiding2.6.2. De maximumpremie a. De noodzaak van een maximumpremieb. De kosten van de maximumpremieTabel 6. De kosten van de maximumpremies naar ondernemingsgrootte
(mln gld) c. De wijze van bekostiging van de maximumpremieTabel 7. Een fictief voorbeeld van de verschillende wijzen
van bekostiging van de maximumpremie 2.6.3. De systematiek van premiedifferentiatie en de keuzen
van ondernemingenPrikkel tot preventie en reïntegratieEigen-risicodragen2.6.4. De hoogte van de minimum- en maximumpremie a. Specificatie van de variantenTabel 8. Specificatie van de doorgerekende varianten b. Resultaten van de berekeningenTabel 9. De minimumpremie en/of de toename van de rekenpremie
van de in tabel 8 gespecificeerde varianten (%-punt) c. De keuze voor de hoogte van de minimum- en maximumpremie2.6.5. De grens tussen grote en kleine ondernemingenDe berekening van de kansverdeling van arbeidsongeschiktheidsrisico's
naar ondernemingsgrootteTabel 10. De kansverdeling naar ondernemingsgrootte voor
een onderneming op een arbeidsongeschiktheidsrisico (%-punt) Tabel 11. Het percentage bedrijven naar ondernemingsgrootte
dat gemiddeld genomen een arbeidsongeschiktheidsrisico heeft dat hoger is
dan de maximumpremie 2.7. De relatie tussen premiedifferentiatie en eigen-risicodragen2.8. Algemene maatregel van bestuur premiedifferentiatie2.9. Werking van het systeem van premiedifferentiatieTabel 12. De verdeling van de premieplichtige loonsom
en de arbeidsongeschiktheidslasten naar bedrijfsvereniging (mln gld) Tabel 13. Premie-opbrengsten met en zonder premiedifferentiatie,
het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico en het verschil in premie-opbrengsten
met en zonder premiedifferentiatie per bedrijfsvereniging (mln. gld) Tabel 14. Hoogten van de gemiddelde premie, de rekenpremie,
alsmede de minimum- en maximumpremies in de eerste jaren na invoering van
premiedifferentiatie 2.10. Overige puntenHOOFDSTUK 3. DE MOGELIJKHEID TOT EIGEN-RISICODRAGEN 3.1. Doel van het eigen-risicodragen3.2. Vormgeving van het eigen-risicodragen3.3. Duur van de eigen-risicoperiodeTabel 15. Revalideringskansen gedurende de eerste zes
jaren van arbeidsongeschiktheid (instroomcohort 1988, GMD 1993) 3.4. Rol en verantwoordelijkheden van de publieke verzekeraar
en van de werkgever in de eigen-risicoperiode. 3.4.1. De reïntegratieproblematiek in het algemeen3.4.2. Reïntegratieactiviteiten van de werkgever/eigen-risicodrager3.4.3. Afbakening verantwoordelijkheden voor reïntegratie
arbeidsongeschikte werknemers van eigen-risicodragers3.4.4. Overige aspecten van het eigen-risicodragen3.5. Procedure van het eigen-risicodragen3.6. Financiering van op het moment van eigen-risicodragen
reeds ingegane arbeidsongeschiktheidsuitkeringen3.8. Samenloop van uitkeringen3.9. RechtsgangWerkgever als belanghebbendeMedisch besluitScheiding medische en niet medische gegevensScheiding openbaar en besloten deel van de zittingRol van de advocaat als gemachtigdeInzage- en correctierecht voor werkgeverBezwaar en beroep werkgever inzake onvoldoende medewerking
aan reïntegratie Herziening en terugvorderingZorgvuldigheid bij het opleggen boete na drie jaar3.10. Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden3.11. Samenvattend overzicht van de financiering van de
lastenHOOFDSTUK 4. DE INTERNATIONALE EN EUROPEESRECHTELIJKE
ASPECTENHOOFDSTUK 5. FLANKEREND BELEID 5.1. Algemeen5.2. Premievrijstellingsregeling basispremie WAOHOOFDSTUK 6. VOORLICHTINGHOOFDSTUK 7. FINANCIEEL-ECONOMISCHE GEVOLGENUitkeringsverzorgingPremieheffingHerbeoordelingsoperatieInstroomBetekenis voor de effecten van PembaHOOFDSTUK 8. OVERIGE ONDERWERPENARTIKELEN Artikelsgewijze Toelichting Hoofdstuk 1. Wijziging van de WAO Onderdeel AOnderdeel EOnderdeel GOnderdeel IOnderdelen J en KOnderdeel LOnderdeel T Artikel 65Artikel 65aArtikel 65b Onderdeel 1Artikel 65cArtikel 65dOnderdeel UOnderdeel V Artikel 74Onderdeel W Artikel 75Artikel 75bArtikel 75cArtikel 75dOnderdeel X Artikelen 76c, 76d, 76e en 76fArtikel 76gArtikel 76hArtikelen 77 en 77aArtikelen 77b, 77c en 77dartikel 77e WAOArtikel 78Artikel 79Onderdeel AA Artikel 88Artikel 88cArtikel 88dOndertekeningBIJLAGEOVERZICHT SAMENLOOP
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24698Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 344 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 698Wijziging van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering en enkele
andere wetten in verband met premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
(Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen)nr. 9NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 19 september 1996 Algemeen  Hoofdstuk 1.Algemeen21.1Inleiding4 1.2.Doelstelling en inzet van
het beleid10 1.3.Herijking van verantwoordelijkheden131.4.De wetsvoorstellen in het kort14 1.5.Flankerend
beleid19 1.6.Het SER-advies21 1.7.Overige
commentaren22    Hoofdstuk 2.Premiedifferentiatie232.1.Inleiding23 2.2.Premiedifferentiatie in
zijn algemeenheid24 2.3.De wijze van vaststelling van de
gemiddelde premie25 2.4.De aanpassingscoëfficiënt272.4.1.Inleiding27 2.4.2.De verdeling van de
arbeidsongeschiktheidsrisico's28 2.4.3.De aanpassingscoëfficiënt
voor grote ondernemingen31 2.4.4.De aanpassingscoëfficiënt
voor kleine ondernemingen32 2.4.5.Conclusie met betrekking
tot de aanpassingscoëfficiënt34 2.5.De sectorindeling342.6.De minimum- en maximumpremie37 2.6.1.Inleiding372.6.2.De maximumpremie38 2.6.3.De systematiek
van premiedifferentiatie en de keuzen van ondernemingen41 2.6.4.De
hoogte van de minimum- en maximumpremie43 2.6.5.De grens
tussen grote en kleine ondernemingen47 2.7.De relatie tussen
premiedifferentiatie en eigen-risicodragen52 2.8.Algemene
maatregel van bestuur premiedifferentiatie53 2.9.Werking
van het systeem van premiedifferentiatie59 2.10.Overige
punten62    Hoofdstuk 3.De mogelijkheid tot
eigen-risicodragen653.1.Doel van het eigen-risicodragen653.2.Vormgeving van het eigen-risicodragen67 3.3.Duur
van de eigen-risicoperiode71 3.4.Rol en verantwoordelijkheden
van de publieke verzekeraar en van de werkgever in de eigen-risicoperiode733.4.1.De reïntegratieproblematiek in het algemeen733.4.2.Reïntegratieactiviteiten van de werkgever/eigen-risicodrager773.4.3.Afbakening verantwoordelijkheden voor reïntegratie
arbeidsongeschikte werknemers van eigen-risicodragers82 3.4.4.Overige
aspecten van het eigen-risicodragen89 3.5.Procedure van
het eigen-risicodragen93 3.6.Financiering van op het moment
van eigen-risicodragen reeds ingegane arbeidsongeschiktheidsuitkeringen963.8.Samenloop van uitkeringen97 3.9.Rechtsgang1013.10.Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden106 3.11.Samenvattend
overzicht van de financiering van de lasten106    Hoofdstuk
4.De internationale en Europeesrechtelijke aspecten108   Hoofdstuk
5.Flankerend beleid1095.1.Algemeen1095.2.Premievrijstellingsregeling basispremie WAO111    Hoofdstuk
6.Voorlichting119   Hoofdstuk 7.Financieel-economische
gevolgen120   Hoofdstuk 8.Overige onderwerpen127   Artikelsgewijze toelichting128ALGEMEEN HOOFDSTUK 1. ALGEMEENHet kabinet wil beginnen met zijn waardering uit te spreken voor de gedegen
wijze waarop de leden van de diverse fracties van uw Kamer, dit uitgebreide
en op sommige onderdelen gecompliceerde wetsvoorstel hebben doorgewerkt en
becommentarieerd. Het wettelijk stelsel van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
is de laatste jaren aan veel veranderingen onderhevig geweest. Dit wetsvoorstel
beoogt het sluitstuk te zijn van dit ingrijpende veranderingsproces, en vormt
de basis voor een nieuw, meer op marktwerking afgestemd systeem van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.
Het kabinet vertrouwt dat het systeem van arbeidsongeschiktheidsregelingen,
ook bij een verouderende beroepsbevolking, effectief bescherming zal kunnen
blijven bieden aan al degenen voor wie die bescherming echt noodzakelijk is.
Met dit wetsvoorstel wordt een evenwichtige mix van publieke en private uitvoering
gecreëerd die de best mogelijke garantie biedt, dat de onbeheersbare
groei die het arbeidsongeschiktheidsvolume in het verleden kenmerkte, in de
toekomst vermeden zal kunnen worden.Het eerste oordeel van uw Kamer zou ik willen kenschetsen als positief
kritisch. Positief, omdat de meeste fracties zich in grote lijnen achter de
uitgangspunten van het wetsvoorstel kunnen stellen. Kritisch, omdat uw Kamer
in het verslag een aantal zwakke punten van het wetsvoorstel heeft blootgelegd.
Het kabinet heeft zich deze kritiek aangetrokken. Mede naar aanleiding van
deze opmerkingen wordt dit wetsvoorstel op een aantal punten aangepast. De
nota van wijziging wordt u bijgaand toegezonden. De te verwachten wijzigingen
worden hier toegelicht. Hierna volgt eerst een kort overzicht van de voornaamste
aanpassingen die noodzakelijk zijn gebleken. In de volgende paragrafen zullen
deze verder worden uitgewerkt.De eerste wijziging ten opzichte van de voornemens ten tijde van de indiening
van het wetsvoorstel betreft de invoeringsdatum. In mijn brief van 16 augustus
1996 heb ik reeds gemeld dat het kabinet besloten heeft de inwerkingtredingsdatum
van het Pemba-complex uit te stellen tot 1 januari 1998. Zoals in de betrokken
brief is aangegeven, was de reden van die beslissing dat het kabinet na een
grondige beoordeling van de inbreng van de Kamer en aanvullend uitvoeringstechnisch
commentaar van het Tica tot de conclusie is gekomen dat bij invoering per
1 januari 1997 een zorgvuldige parlementaire behandeling en een adequaat invoeringstraject
niet langer gewaarborgd kunnen worden.Tevens werd aangegeven dat ook invoering halverwege het kalenderjaar ongewenst
moet worden geacht. Het gaat hier om ingrijpende wetsvoorstellen, met vele
consequenties voor het systeem van belasting- en premieheffing. Invoering
halverwege het jaar zou aanzienlijke extra aanpassingen vergen van vrijwel
alle geautomatiseerde administratiesystemen en daarmee leiden tot aanzienlijke
maatschappelijke kosten en administratieve lasten voor bedrijven, uitvoeringsinstellingen
van sociale verzekeringen en belastingdienst.De inhoudelijk belangrijkste wijziging betreft het voorgestelde systeem
van premiedifferentiatie. Op basis van een uitgebreide cijfermatige doorrekening,
alsmede naar aanleiding van opmerkingen die door een groot aantal fracties
zijn gemaakt met betrekking tot het systeem van premiedifferentiatie, heeft
het kabinet een aantal definitieve keuzen gemaakt. In de eerste plaats is
gebleken dat de aanpassingscoëfficiënt niet bijdraagt
tot een efficiënte bescherming van ondernemingen tegen premiefluctuaties.
Deze bescherming kan op een efficiëntere wijze worden geboden door middel
van de minimum- en maximumpremie. In de tweede plaats is als gevolg van het
achterwege laten van de aanpassingscoëfficiënt de sectorindeling
van veel geringer belang geworden. Het kabinet heeft om die reden besloten
tot premiedifferentiatie vanuit een landelijk gemiddelde premie. Op deze keuzen
wordt uitgebreid ingegaan in hoofdstuk 2.Deze nadere keuzen ten aanzien van het systeem van premiedifferentiatie
zijn neergelegd in nadere afspraken ter invulling van dit onderdeel van het
regeerakkoord. De letterlijke tekst van deze nadere afspraken luidt als volgt.«Op 19 april zijn nadere afspraken ter invulling van het onderdeel
inzake de arbeidsongeschiktheidsregelingen in het regeerakkoord toegezonden
aan de Tweede Kamer. Deze afspraken hadden onder meer betrekking op premiedifferentiatie.
Daarbij stond als doel voor ogen de lasten zoveel mogelijk daar te leggen
waar deze worden veroorzaakt onder de randvoorwaarde dat de premie betaalbaar
blijft. De instrumenten om dit doel te bereiken waren de aanpassingscoëfficiënt,
de sectorindeling en de hoogte van de minimum- en maximumpremie.Op basis van een grondige analyse van recente gegevens van de uitvoeringsinstellingen
is geconstateerd dat het karakter van het systeem van premiedifferentiatie,
op een andere wijze vormgegeven dan door middel van de aanpassingscoëfficiënt,
nog aan effectiviteit kan winnen. De beoogde bescherming van met name kleine
bedrijven tegen ondraagbare kosten in het systeem van premiedifferentiatie
kan beter worden geboden door voor kleine en grote ondernemingen verschillende
waarden voor de minimum- en maximumpremie te hanteren. Dit doet zowel recht
aan de doelstellingen van premiedifferentiatie als aan de verscheidenheid
van ondernemingen.In samenhang met het achterwege laten van de aanpassingscoëfficiënt
zal het systeem van premiedifferentiatie thans worden vormgegeven vanuit één
landelijk gemiddelde premie. Als gevolg hiervan zijn de bandbreedte, die noodzakelijk
werd geacht voor de sectorpremies, en de verevening bij overstijging van die
bandbreedte, alsmede de mogelijkheid van aanpassing van de sectorindeling,
overbodig geworden.Bovenstaande keuzen betekenen dat de oorspronkelijke doelstelling van
premiedifferentiatie reeds kan worden bereikt door een effectieve inzet van
een beperkt aantal instrumenten, namelijk de hoogte van de minimum- en maximumpremie».Naast de wijzigingen in de invoeringsdatum en het systeem van premiedifferentiatie
zal met betrekking tot het eigen-risicodragen de regelgeving op een aantal
punten worden gewijzigd. Met name zal de omvang van de bankgarantie worden
aangescherpt, teneinde de mogelijkheden tot oneigenlijk gebruik van het eigen-risicodragen
in te perken. Ook de reikwijdte van het eigen-risicodragen is uitgebreid.
De omschrijving van het begrip kredietinstelling wordt in de wet opgenomen.
Ook is een wijziging aangebracht in het voor rekening komen van de werkgever
van de tijdens de eigen-risicoperiode gegenereerde arbeidsongeschiktheidslasten
bij terugkeer in het publieke stelsel. Dit om afwenteling op het collectief
te voorkomen. Met het oog hierop is tevens de reikwijdte van de zekerheidstelling
uitgebreid. Naar aanleiding van een aantal opmerkingen van de diverse fracties
over mogelijke afwenteling naar afwijkende contractsvormen is besloten ook
de verzekerden krachtens de artikelen 4 en 5 WAO, de zogenaamde gelijkgestelde
werknemers, onder de werkingssfeer van het eigen-risicodragen te brengen. Voorts is besloten de kosten van voorzieningen niet voor rekening van
de eigen-risicodrager te brengen, aangezien bij de verdere uitwerking van
dit voornemen is gebleken dat een goede toerekening van die kosten, met name
bij samenloopgevallen, vrijwel onmogelijk zou zijn, en dat de uitvoeringskosten
van een fijnmazig toerekeningssysteem veel te hoog zouden worden. Om te voorkomen
dat deze problematiek de reïntegratie zou belemmeren, alsmede ook uit
een oogpunt van inzichtelijke regelgeving is van dit voornemen verder afgezien.In dit verband is het nuttig er hier op te wijzen dat ook op andere onderdelen
van het Pembacomplex tot een aantal aanpassingen is besloten. De inhoudelijk
meest opvallende daarvan betreft de positie van de directeur-grootaandeelhouder
(dga). Werd er in het ingediende wetsvoorstel nog van uitgegaan dat de dga's
onder de werkingssfeer van de WAO zouden vallen, thans is de inzet hen onder
de WAZ-verzekering te brengen. In de context van de sociale verzekeringen
is hun positie veel beter te vergelijken met die van zelfstandigen, dan met
die van werknemers. 1.1. InleidingIn dit onderdeel wordt ingegaan op de algemene opvattingen van de verschillende
fracties over dit wetsvoorstel. Tevens zal worden ingegaan op de hoofdlijnen
van enkele beleidsonderdelen, die door de betrokken fracties van wezenlijk
belang werden geacht.De leden van de fracties van de PvdA, VVD en D66 staan in principe positief
ten opzichte van dit wetsvoorstel, al roept het bij hen nog een aantal belangwekkende
vragen op. De leden van de fracties van PvdA en D66 hebben behoefte aan meer
informatie over het wettencomplex in het algemeen en vragen of de algemene
maatregelen van bestuur ook aan de Kamer zullen worden voorgelegd. De leden
van de fractie van de PvdA geven uitdrukkelijk aan dat:– het private deel van de verzekering het publieke deel niet mag
bedreigen;– de verdeling van het bedrijfs- en beroepsleven in sectoren hen
zorgen baart;– in verband met de reïntegratiemaatregelen zij de vraag naar
arbeid van gehandicapten willen vergroten;– hechten aan loonkosten- en inkomensneutraliteit.De leden van de fractie van de VVD vragen met name aandacht voor de financiële
aspecten. Voor hen is een spoedige realisering van onderhavige wetgeving van
groot belang. De leden van vrijwel alle fracties stellen in hun bijdragen
aan het verslag de reïntegratieproblematiek op de voorgrond.Voor wat betreft de eerste twee door de leden van de fractie van de PvdA
genoemde aspecten wil ik opmerken dat er geen reden is te vrezen voor uitholling
van het publieke bestel of problemen met de verdeling van het bedrijfs- en
beroepsleven. In het aangepaste systeem van premiedifferentiatie, zoals dit
in het volgende hoofdstuk zal worden uiteengezet, is met beide aspecten grondig
rekening gehouden. Vooruitlopend op het volgende hoofdstuk wil ik hier reeds
opmerken dat het systeem van premiedifferentiatie zodanig is opgezet, dat
het zo veel mogelijk neutraal uitwerkt ten aanzien van de keuze tot eigen-risicodragen.
Deze keuze voor een van beide systemen zal worden ingegeven door de voorkeur
van werkgevers, gebaseerd op een inschatting van wat voor zijn onderneming
de beste en goedkoopste verzekeringsvorm is (een afweging prijs/kwaliteit).
Het gekozen systeem garandeert dat in de toekomst zowel het publieke als private
verzekeringsstelsel naast elkaar kunnen bestaan.Ook het kabinet acht de reïntegratieproblematiek van groot belang.
Uiteindelijk is de hoofddoelstelling van het beleid in deze, dat van het systeem
van arbeidsongeschiktheidsregelingen een sterke impuls tot preventie én
reïntegratie uitgaat. Dit wetsvoorstel is daarom van groot belang omdat
gebleken is dat de effecten van afzonderlijke reïntegratiemaatregelen
beperkt zijn.Hier is niet gezegd dat maatregelen gericht op verbetering van de arbeidsmarktpositie
van arbeidsgehandicapten niet zinvol zouden zijn. Veel personen hebben de
positieve effecten hiervan ondervonden. Waar sprake is van achterstanden gaat
het erom gedeeltelijk arbeidsgeschikten gelijke kansen te geven. Kwaliteitsverbetering
van het aanbod (door middel van scholing) en maatregelen ter verbetering van
de verhouding tussen prijs en kwaliteit van arbeid (loonkostensubsidies etc.)
zijn daartoe aangewezen middelen. Maar het blijft een feit dat de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte op de arbeidsmarkt moet concurreren met anderen voor een
vooralsnog begrensd aantal banen. Het bevorderen van de arbeidsparticipatie
van gedeeltelijk arbeidsongeschikten kan dus alleen maar succesvol zijn indien
de ontwikkeling van de werkgelegenheid daartoe de ruimte biedt. Hierin en
in de concurrentie met andere prioritaire arbeidsmarktcategorieën liggen
de grenzen besloten van hetgeen op het vlak van arbeidsparticipatie van gedeeltelijk
arbeidsgeschikten bereikt kan worden.In dit vlak ligt ook het belang van dit wetsvoorstel. Door de last van
arbeidsongeschiktheid uitdrukkelijk te leggen bij degene die deze het best
kunnen bestrijden, daalt het volume van de arbeidsongeschiktheid. Dit leidt
tot daling van de loonkosten en verbetert de positie van het bedrijfsleven
als geheel (het financiële aspect waar de leden van de fractie van de
VVD op duiden). Dit effect op zijn beurt bevordert de banengroei die zo essentieel
is ook voor de verbetering van de arbeidsmarktparticipatie van arbeidsgehandicapten.
Het kabinet werkt derhalve langs twee wegen naar een verbetering van de positie
van de arbeidsgehandicapte. Enerzijds door versterking van het aanbod, via
scholing en subsidies, en vergroting van de specifieke vraag, bijvoorbeeld
via de premiekorting voor arbeidsgehandicapten. Anderzijds beoogt het kabinet
de arbeidsmarktpositie van arbeidsgehandicapten te bevorderen door versterking
van de vraag naar arbeid in het algemeen.Ten aanzien van de loonkosten- en inkomensneutraliteit zij allereerst
verwezen naar hoofdstuk 7. Voorts wordt opgemerkt dat in de nota naar aanleiding
van het verslag bij de Invoeringswet zal worden ingegaan op de wijze, waarop
het kabinet thans voorziet in de reparatie van de effecten, die als gevolg
van de integratie van de AAW en WAO optreden.De leden van de fractie van het CDA stellen dat het voor de hand had gelegen
dit wetsvoorstel opnieuw voor te leggen aan de Raad van State, en vragen waarom
hiervan is afgezien. De leden van de fractie van het CDA zouden voorts graag
zien dat de onderhavige maatregelen worden betrokken bij een fundamentele
discussie over de totale herziening van de sociale zekerheid. Ook de leden
van de fractie van de SP en RPF refereren aan de discussie over de toekomst
van het sociale-verzekeringsstelsel en de vereisten van het stelsel op langere
termijn. De leden van de fractie van de RPF missen een grondige en integrale
bezinning op de toekomst van het sociaal zekerheidsstelsel. De leden van de
fractie van D66 vragen naar de aangekondigde langetermijnverkenning en naar
een reactie op de mogelijkheid langetermijnpakketten te ontwerpen voor de
sociale zekerheid. De leden van de SP-fractie zijn van oordeel
dat over een ingrijpende wijziging van het systeem eerst een discussie plaats
zou moeten hebben over de toekomst van ons sociaal verzekeringsstelsel. Zij
vrezen dat een te snelle behandeling zal betekenen dat maatschappelijke reacties
pas zullen doorkomen als het te laat is, en vragen het kabinet eerst de discussie
over de toekomst van het stelsel te voeren, en dit wetsvoorstel eerst daarna
in te dienen. Ook de leden van de Groep Nijpels achten onderhavig wetsvoorstel
prematuur. De leden van de fractie van de SP tot slot, achten dit wetsvoorstel
ongewenst, aangezien het de solidariteit zou uithollen die aan de oorspronkelijke
WAO ten grondslag ligt.Het kabinet heeft met name afgezien van een nieuwe adviesronde, zowel
wat betreft de uitvoeringsorganen als het voorleggen voor advies aan de Raad
van State, omdat de oorspronkelijke voorstellen zijn aangepast onder invloed
van de diverse commentaren en adviezen. Ook speelde hierbij een rol dat het
eigen-risicodragen in de WAO kon voortbouwen op en gebruik kon maken van de
expertise die is opgebouwd onder invloed van het eigen-risicodragen in de
ZW, zoals dit tot de introductie van Wulbz bestond. Voor zover hiervan geen
gebruik kon worden gemaakt omdat het problematiek betreft die specifiek samenhangt
met het eigen-risicodragen in de WAO, bijvoorbeeld de samenloopproblematiek,
kon gebruik worden gemaakt van de adviezen en de commentaren betreffende het
uitstappen.Wat betreft de samenhang van de in dit wetsvoorstel aan de orde zijnde
aanpassingen van het stelsel en de fundamentele discussie waarnaar diverse
fracties verwijzen, kan het volgende worden opgemerkt. De grondige bezinning
op het stelsel van sociale zekerheid die dit kabinet noodzakelijk vindt concentreert
zich met name op activering, de relatie tussen flexibilisering en sociale
zekerheid alsmede op de financiering van de oudedagsvoorziening. De resultaten
hieromtrent worden ten tijde van de begroting 1997 in de nota «werken
aan zekerheid» gepresenteerd. De nota richt zich derhalve niet op de
arbeidsongeschiktheidsregelingen. De discussie rond deze regelingen vindt,
wat het kabinet betreft, voor deze kabinetsperiode in de nu aan de orde zijnde
wetsvoorstellen een afronding. Met het doorvoeren van het systeem van premiedifferentiatie
en het creëren van de mogelijkheid van eigen-risicodragen voor het integrale
arbeidsongeschiktheidsrisico wordt de inrichting van de arbeidsongeschiktheidsregelingen
gericht op een activerend stelsel afgerond. Mocht er voor de leden van diverse
fracties aanleiding bestaan deze discussie te betrekken bij de discussie over
de nota «werken aan zekerheid» dan staat dit hen uiteraard vrij.
Dit kan dan gebeuren ten tijde van de discussie die het kabinet met de Kamer
zal voeren na de presentatie van de nota.De opmerking van de SP, als zou dit wetsvoorstel de solidariteit uithollen,
die ten grondslag ligt aan de sociale verzekeringen, onderschrijf ik niet.
Alle verzekeringen, sociale, zowel als particuliere, kennen een vorm van solidariteit
als grondslag: de risico's van de weinigen worden gespreid over velen. De
sociale verzekeringen kennen daarbij als extra solidariteitselement het feit
dat zij ook de slechte risico's verzekeren: degenen die op de particuliere
markt niet, of slechts tegen een zeer hoge premie verzekerd kunnen worden.
Het feit dat er financiële prikkels worden ingezet om het volume te beperken
wil niet zeggen dat hiermee de solidariteit wordt uitgehold. Uitgangspunt
voor het kabinet is hierbij uitdrukkelijk steeds geweest het recht voor werkgevers
om voor alle werknemers, zonder selectie, een betaalbare verzekering tegen
dit risico te kunnen afsluiten en de plicht voor alle werknemers om tegen
het arbeidsongeschiktheidsrisico verzekerd te zijn. Hoogte en duur van de uitkeringsrechten zijn gewaarborgd. Wie dit wetsvoorstel zorgvuldig
beschouwt, zal zien dat alle werknemers (van omslagleden én eigen-risicodragers)
verzekerd zijn voor een uitkering bij arbeidsongeschiktheid. De solidariteit
zoals die in de bestaande WAO is opgenomen, werkt onverkort door naar de nieuwe
WAO. Van uitholling van de solidariteit is dan ook geen sprake.De leden van de fractie van het CDA hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen
van dit wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat veel belangrijke informatie,
noodzakelijk om dit wetsvoorstel te kunnen beoordelen ontbreekt. Zo achten
zij het een gebrek dat de nieuwe indeling van het bedrijfs- en beroepsleven
nog niet beschikbaar is. Ook de leden van de fractie van het GPV achten beoordeling
van dit wetsvoorstel niet mogelijk omdat er nog onzekerheid bestaat over essentiële
onderdelen van het wetsvoorstel en de inhoud van de WAZ en Wajong. De leden
van de fractie van GroenLinks hebben met verontrusting kennis genomen van
dit wetsvoorstel. Zij vragen zich af of dit wetsvoorstel wel voldoende bijdraagt
aan de twee doelstellingen van het beleid: preventie en reïntegratiebevordering.
Zijn er niet meer zinvolle maatregelen te bedenken, zo vragen deze leden?
Deze leden wijzen er voorts op dat het wetsvoorstel forse kritiek heeft ontvangen
van de diverse adviserende instanties en trekken daarbij een vergelijking
met de Wulbz. Zou het niet beter zijn eerst de resultaten van deze wet af
te wachten? Ook de leden van de fractie van het GPV vragen of het wetsvoorstel
wel nodig is, nu de effecten van TZ/Arbo nog niet goed zichtbaar zijn.Voor wat betreft de onbekendheid met essentiële onderdelen van het
wetgevingscomplex – voorzover deze ontbrak – vertrouw ik er op
dat deze is weggenomen door de inmiddels ingediende overige wetsvoorstellen
en geschetste uitvoeringsmaatregelen. Met betrekking tot de vraag naar de
noodzaak van dit wetsvoorstel wil ik opmerken dat deze in eerste instantie
gelegen is in het nog altijd te hoge volume van de arbeidsongeschiktheid in
Nederland. De wetten TBA en TZ hebben positieve effecten gehad, en verondersteld
mag worden dat ook de Wulbz het nodige zal bijdragen, doch ieder van deze
maatregelen bestrijkt slechts een deel van het terrein. Daarmee is echter
het nieuwe «gebouw» van de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
nog niet af. Pas als marktwerking ook in de WAO-verzekering zijn plaats heeft
gevonden kan er gesproken worden van een evenwichtig nieuw systeem met richting
werknemer en werkgever grotere eigen verantwoordelijkheid en voor de uitvoering
meer prikkels tot kostenbeheersing.Men dient zich te realiseren, dat ondanks geboekte vooruitgang, de problematiek
van de arbeidsongeschiktheid nog niet is opgelost. Nog steeds is het volume
te hoog. Gezien de vergrijzing is in de nabije toekomst weer een stijging
van het aantal arbeidsongeschikten te vrezen; het CPB heeft hier al eerder
op gewezen. Willen wij voorbereid zijn op de toekomstige problemen, dan dient
het stelsel optimaal te functioneren en dit ook in de toekomst te kunnen blijven
doen. Dit wetsvoorstel schept hiervoor de kaders. Het kabinet gaat er van
uit dat door de marktwerking in deze te bevorderen, en alle partijen te prikkelen
tot volumebeheersing, het stelsel ook in de toekomst betaalbaar zal blijven.Als reactie op deze opmerking van de leden van de fractie van GroenLinks
wil ik hier nog eens benadrukken dat het toerekenen van kosten aan degenen
die een wezenlijke invloed kunnen uitoefenen op het verzuim ten gevolge van
ziekte en arbeidsongeschiktheid naar mijn mening verreweg de meest effectieve
methode is om te komen tot een goed preventie- en reïntegratiebeleid.
In het verleden is verzuimd in het sociale-verzekeringsstelsel voldoende stimulansen
tot beperking van de uitstoot van arbeidskrachten in te bouwen, hetgeen zowel
een negatieve invloed heeft gehad op de volume-ontwikkeling in
het algemeen, alsmede ook een sterk negatieve invloed heeft gehad op het functioneren
van het stelsel van sociale verzekeringen als zodanig. Een goed sociaal verzekeringsstelsel
kan mijn inziens alleen functioneren als dat op passende momenten duidelijke
signalen geeft aan betrokkenen dat actie ondernomen moet worden, teneinde
te voorkomen dat iemand arbeidsongeschikt wordt of blijft. Wellicht zijn er
nog andere zinvolle maatregelen te bedenken om het systeem nog verder te verbeteren.
De hier voorliggende maatregelen acht ik echter cruciaal, wil het systeem
van sociale verzekeringen in de toekomst betaalbaar en daarmee houdbaar blijven.Met betrekking tot de op dit wetsvoorstel geleverde kritiek, waar verschillende
fracties naar verwijzen, merk ik op dat het inderdaad een feit is dat op dit
wetsvoorstel in de voorgaande fases van voorbereiding veel en soms ook terechte
kritiek is geleverd. Het kabinet is de eerste om dat te erkennen. Het is ook
moeilijk voorstelbaar dat een dergelijke ingrijpende wijziging van de arbeidsongeschiktheidswetgeving
voetstoots de diverse adviescolleges zou passeren. Het doel van de adviesfase
is juist het kabinet te wijzen op eventueel tekortkomingen in een wetsvoorstel,
opdat kabinet en parlement daar hun voordeel mee kunnen doen. Zoals in hoofdstuk
1 van de memorie van toelichting is aangegeven zijn de opmerkingen van de
verschillende adviesinstanties aanleiding geweest tot een grondige herziening
van aanvankelijke wetsvoorstellen, en ook in de huidige fase van behandeling
is – mede naar aanleiding van opmerkingen vanuit de uitvoering –
nog een aantal verbeteringen aangebracht. Dit moet men niet als een gebrek
in de wetsvoorstellen zien, doch als een niet alleen onvermijdelijke, maar
ook noodzakelijke fase in de ontwikkeling van gecompliceerde wetsvoorstellen.
Het terrein dat door deze wetsvoorstellen van het Pembacomplex wordt bestreken
is dermate omvangrijk, dat aanpassingen tot in de laatste fase noodzakelijk
bleken. Dat ligt niet aan een te korte of gehaaste voorbereidingsperiode,
zoals de leden van de fractie van GroenLinks menen. Vanaf het moment dat het
kabinet is aangetreden heeft het de voorbereiding van deze wetsvoorstellen
ter hand genomen. Sindsdien zijn de voorstellen gegroeid naar de vorm zoals
die thans voorligt. Voor wat betreft de vraag of niet beter gewacht kan worden
tot de resultaten van de Wulbz bekend zijn wil ik opmerken dat hoewel er in
de privatiseringsgedachte die zowel aan Wulbz als aan onderhavig wetsvoorstel
ten grondslag liggen een duidelijke samenhang bestaat, deze niet zodanig hecht
is dat het huidige wetsvoorstel niet behandeld zou kunnen worden zonder de
volledige resultaten van het voorgaande wetsvoorstel. Een aantal punten die
in het kader van de evaluatie van de Wulbz een rol spelen, gelden niet in
dezelfde mate voor dit wetsvoorstel. Met name voor wat betreft de hoofdzaken
van dit wetsvoorstel, valt uit de evaluatie van de Wulbz maar weinig relevante
informatie te verwachten. Immers, wettelijke premiedifferentiatie speelt in
de Wulbz geen rol, terwijl het eigen-risicodragen zoals dat in dit kader wordt
voorgesteld meer overeenkomt met het eigen-risicodragen in de oude Ziektewet
dan met het huidige Wulbz-regime. Bij de behandeling van de Wulbz is te kennen
gegeven dat deze wet gescheiden behandeld kon worden van het Pemba-complex.
Deze redenering geldt nog steeds. Naar de mening van het kabinet gaat het,
binnen het kader van het lopende beleid, om afzonderlijk te behandelen en
te beoordelen wetsvoorstellen.De leden van de fractie van het CDA zijn van mening dat een geforceerde
behandeling van dit wetsvoorstel ongewenst is, en verwijzen in dit verband
naar de onderzoekscommissie Ctsv, die voor zorgvuldige procedures pleit. De
leden van de fractie van de RPF stellen zich te storen zich aan de elkaar
snel opvolgende ingrepen in de sociale zekerheid. Ook de leden van de fractie
van de SGP stellen zich vragen bij het tempo waarin dit wetsvoorstel
moet worden behandeld. Zij vragen of de gevolgen van de voorgaande wetgeving
voldoende zijn uitgekristalliseerd om tot volgende stappen te kunnen komen.
De leden van de fractie van de RPF stellen dat de verdeling van de verantwoordelijkheden
tussen private en publieke sector hap snap tot stand lijkt te komen. Dat het
beleid tot nu toe succesvol wordt genoemd, omdat de wijzigingen hebben geleid
tot een dalend volume, achten zij een eenzijdige benadering.Ook het kabinet acht zorgvuldige procedures bij een dergelijk belangrijk
wetsvoorstel ten zeerste gewenst. Het kabinet is van mening dat hieraan bij
dit wetsvoorstel ook voldaan is. Zoals gezegd, de voorbereiding van het wetsvoorstel
is begonnen direct na het aantreden van het kabinet en alle mogelijke alternatieven
zijn daarbij aan de orde gekomen en op hun uitvoerbaarheid doorgelicht. Door
de diverse uitvoeringsinstellingen is bovendien uitvoerig commentaar geleverd.
Het uitstel van de inwerkingtreding tot 1 januari 1998 ontneemt ook het geforceerde
karakter dat de leden van deze fracties in dit wetsvoorstel zagen. Een voortvarende
behandeling in dit najaar schept voldoende tijd voor een zorgvuldig invoeringstraject.Naar aanleiding van de kanttekeningen van de leden van de SGP wil ik opmerken
dat in de memorie van toelichting er reeds op is gewezen dat men dit wetsvoorstel
moet zien als een sluitstuk van een omvangrijk wetgevingsproces. Uitgaande
van dezelfde principes, met name de opvatting dat een striktere uitvoering
van de wet en meer marktwerking in de sociale verzekeringen noodzakelijk zijn
heeft een grondige herziening van de arbeidsongeschiktheidswetgeving plaatsgevonden,
die met dit wetsvoorstel zijn einde vindt. Het zou ongewenst zijn om lopende
dit proces pas op de plaats te maken met wetgeving, teneinde de effecten van
voorgaande maatregelen te evalueren. Waar het vaak enkele jaren duurt tot
de structurele effecten van wetgeving bekend zijn, zou dit een dermate vertraging
betekenen dat het doel van deze gehele operatie, het terugdringen van het
nog steeds onacceptabel hoge niveau van arbeidsongeschiktheidsniveau, in gevaar
zou komen. Het kabinet wil dit risico niet lopen.Wat betreft de eerste opmerking van de leden van de RPF wil ik stellen
dat van hapsnapbeleid geen sprake is. De verantwoordelijkheidsverdeling tussen
publiek en privaat is gedurende de gehele kabinetsperiode, zowel in het kader
van de Wulbz als in het kader van dit wetsvoorstel een belangrijk punt van
aandacht geweest. Het is ook het sluitstuk van een proces dat reeds onder
het vorige kabinet is ingezet. De uiteindelijke verdeling die met dit wetsvoorstel
wordt aangegeven is het resultaat van een lange en indringende discussie die
zowel in de politiek als in de maatschappij, alsmede met vertegenwoordigers
van vele geledingen uit het bedrijfsleven, gevoerd is. De thans gekozen vorm
van verantwoordelijkheidsverdeling is naar het oordeel van het kabinet een
goede keuze, in die zin dat hierin een goed evenwicht is gevonden tussen publiek
en privaat, tussen solidariteit en eigen verantwoordelijkheid.Dat het een eenzijdige benadering zou zijn om het beleid succesvol te
noemen omdat het volume daalt wil ik bestrijden. Natuurlijk is ook het kabinet
zich bewust dat de desbetreffende wetswijzigingen meer gevolgen hebben gehad
dan een dalend volume alleen. Echter, men dient zich te realiseren dat de
hoofddoelstelling van het beleid was en is om te komen tot een daling van
het volume. Als dit dan ook gebeurt dan durf ik van een succes te spreken,
zeker waar sinds 1968 een voortdurende stijging van het volume heeft plaatsgevonden. 1.2. Doelstelling en inzet van beleidNaar aanleiding van de uitspraak van het kabinet dat «uit het dalende
volume blijkt dat het ingezette beleid succesvol is» vragen de leden
van de PvdA-fractie meer specifiek in welke mate personen, die na herkeuring
geen recht meer hadden op een arbeidsongeschiktheidsuitkering daadwerkelijk
weer aan de slag zijn gekomen. Blijkt uit de cijfers dat het voor oudere herkeurde
personen moeilijker is om aan de slag te komen? Elders vragen deze leden om
kwantitatieve gegevens over de personen die bij de herkeuringen sinds 1994
hun recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering geheel of gedeeltelijk hebben
verloren.De afgelopen maanden is een aantal rapporten verschenen die betrekking
hebben op de toepassing van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium, de
ontwikkeling van het arbeidsongeschiktheidsvolume en de reïntegratie
van arbeidsgehandicapten. Een groot deel van deze rapporten is afkomstig van
het Ctsv, maar ook het Tica en het Verwey-Jonker Instituut hebben met betrekking
tot deze materie rapporten uitgebracht. Deze rapporten geven in onderlinge
samenhang beschouwd, het volgende beeld met betrekking tot de ontwikkeling
van het arbeidsongeschiktheidsvolume en de reïntegratie van arbeidsgehandicapten.In 1994 zijn 53 000 (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten in de leeftijd
tot 35 jaar herbeoordeeld. Van 37% is de AAW/WAO-uitkering beëindigd.
In 15% van de gevallen is de uitkering verlaagd. Van het grootste gedeelte,
namelijk 46%, bleef de mate van arbeidsongeschiktheid ongewijzigd. Tenslotte
ontving 2% na herkeuring een hogere AAW/WAO-uitkering.In 1995 zijn 38 500 (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten herbeoordeeld
die tussen de 35 en 40 jaar oud waren. Hiervan blijkt 18% geen recht meer
te hebben op een AAW/WAO-uitkering. In 17% van de gevallen werd de mate van
arbeidsongeschiktheid verlaagd. Voor maar liefst 61% van de herkeurden treedt
er geen wijziging op. De overige 4% kreeg na herkeuring een hogere AAW/WAO-uitkering.Wat het kwantitatieve effect van de herbeoordelingen betreft was in 1995
derhalve sprake van een teruglopend aantal beëindigingen. In 1995 heeft
35% van de herbeoordeelden een verlaging of intrekking van de arbeidsongeschiktheidsuitkering
ondergaan, in 1994 was dit bij 52% het geval.Als mogelijke verklaring hiervoor geeft de Ctsv dat de later herkeurden
langer de gelegenheid hebben gehad de WAO al voor de herkeuring te verlaten
en dat de overblijvers, de mensen die daadwerkelijk herkeurd worden, juist
de mensen met de lagere beëindigingskansen zijn. Een andere mogelijke
verklaring hiervoor is het effect van de wijzigingen in het Schattingsbesluit
en van de aanpassing van het Fis. De omvang van dit effect op het arbeidsongeschiktheidsvolume
kan nog niet worden vastgesteld.Uit het kwantitatieve materiaal in de rapportages komt over reïntegratie
één getal naar voren: ongeveer 55% van de in 1994 (gedeeltelijk)
arbeidsgeschikt verklaarden is een half tot anderhalf jaar na de beoordeling
aan het werk. Deze 55% geldt zowel voor herbeoordeelden, als voor toetredingsbeoordeelden.Van belang is het antwoord op de vraag of (gedeeltelijk) arbeidsgeschikten
na (gedeeltelijke) afschatting meer zijn gaan werken dan daarvoor. Door het
ontbreken van voldoende gegevens voor de gehele groep toetredingsbeoordeelden
is het niet mogelijk die vraag voor deze groep te beantwoorden.
Met betrekking tot de groep (ex-) WAO-gerechtigden die in 1994 in het kader
van TBA is herbeoordeeld is wel informatie voorhanden. Op basis van opgehoogde
resultaten van een steekproef onder een maandcohort herkeurden kan indicatief
gesteld worden dat in 1994 naar aanleiding van de herbeoordeling bij zo'n
27 500 personen de AAW/WAO-uitkering is verlaagd of ingetrokken. Hiervan
zou circa 1500 personen een jaar na herbeoordeling alsnog een volledige AAW/WAO-uitkering
ontvangen. Er blijft dan een groep van 26 000 volledig of gedeeltelijk
goedgekeurden over.Van deze 26 000 personen is een groep van 6000 gaan werken of meer
uren gaan werken. Deze groep heeft de ingetrokken of verlaagde AAW/WAO-uitkering
in ieder geval voor een onbekend deel gecompenseerd door (meer uren) werk.
De overige 20 000 personen zijn niet meer uren gaan werken of werken
helemaal niet. De helft hiervan heeft een (gedeeltelijke) andere sociale zekerheidsuitkering
gekregen. De andere helft heeft geen andere uitkering gekregen. Voor laatstgenoemde
groep van 10 000 personen geldt, dat 71% van hen op het moment van de
herbeoordeling al aan het werk was. Eveneens opvallend is, dat 90% van deze
10 000 personen zelf aangeeft goed of gemiddeld rond te kunnen komen.
Van deze groep blijkt 77% een jaar na de herbeoordeling niet op zoek te zijn
naar (uitbreiding van) werk. Voorts blijkt een relatief hoog percentage van
deze groep (67%) een werkende partner te hebben. Door de bank genomen geldt
voor deze groep derhalve dat men de lagere of ingetrokken uitkering voor lief
lijkt te hebben genomen, gegeven de gunstige werk- en inkomenssituatie waarin
men zich bevindt.Aangezien deze resultaten slechts de eerste tranche herbeoordelingen,
i.e. de jongste leeftijdscategorie, betreft kan op grond hiervan geen antwoord
worden gegeven op de vraag of oudere herkeurde personen moeilijker weer aan
de slag komen.De leden van de fractie van D66 vragen naar een reactie op het rapport
van het Verwey-Jonker instituut. Zij wijzen erop dat uit het rapport «Het
zwaard van Damocles» van het Verwey-Jonker Instituut blijkt, dat de
keuringsresultaten verschillen bij de verschillende uitvoeringsinstellingen.In de eerste plaats merk ik met betrekking tot de conclusies in dit rapport
op dat deze berusten op een telefonische enquête die werd verricht onder
bezoekers van voorlichtingsbijeenkomsten van WAO/AAW-platforms. In het onderzoek
is onder meer gevraagd naar het oordeel van de verzekerden over de gevolgde
procedure bij de herbeoordeling, het oordeel over het resultaat van de herbeoordeling,
en de diverse gevolgen van de herbeoordeling voor de verzekerde. De resultaten
van het onderzoek berusten derhalve uitsluitend op de mening en de perceptie
van de verzekerden, en niet op informatie van anderen, bijvoorbeeld van de
uitvoeringsorganisaties. De conclusie van het rapport van het Verwey-Jonker
Instituut dat er in kwalitatieve zin veel zou mankeren aan de herbeoordelingspraktijk
wordt niet door de Ctsv-rapportages die de afgelopen maanden zijn gepubliceerd
bevestigd. Uit het Ctsv-onderzoek «Cliënten over de uitvoering
van de WW, WAO en ZW» komt als algemene bevinding juist naar voren dat
door de uitvoeringsinstanties de afgelopen jaren veel inspanningen zijn verricht
om de gevalsbehandeling te verbeteren en meer cliëntgericht te werken.Uit het rapport «herbeoordeling van arbeidsongeschikten» van
het Ctsv blijkt dat verschillen tussen uitvoeringsorganen in het gemiddelde
rapportcijfer dat door cliënten is toegekend aan de herbeoordelingsprocedure
sterk samenhangen met de uitkomst van de herbeoordeling en met uitvoeringskenmerken
als de kwaliteit van het verzekeringsgeneeskundig onderzoek,
het krijgen van voorlichting en de duidelijkheid van de procedure. Voorts
blijkt uit eerdergenoemd Ctsv-rapport «Cliënten over de uitvoering
van WW, WAO en ZW» dat de verschillen tussen de uitvoeringsinstanties
ten aanzien van de onderscheiden aspecten van cliëntgerichtheid in het
algemeen niet erg groot zijn. De conclusies van het Verwey-Jonker Instituut
kan ik dan ook niet onderschrijven.De leden van de fractie van D66 vragen of alle in juni 1995 besproken
wijzigingen van de (her)keuringspraktijk daadwerkelijk zijn ingevoerd.De bij die gelegenheid besproken maatregelen zijn goeddeels geïmplementeerd.
Voor nadere details wil ik verwijzen naar de brief met betrekking tot dit
onderwerp die dezer dagen aan uw Kamer is toegezonden.De leden van de fractie van D66 vragen hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt
tot een andere doelstelling van het regeringsbeleid, het streven naar vereenvoudiging
en meer inzichtelijkheid in regelgeving.Het besluit tot wetgeving over te gaan is altijd een afweging. Ook vereenvoudiging
en inzichtelijkheid van regelgeving maken een belangrijk onderdeel uit van
dat afwegingsproces. Indien dan toch besloten wordt tot wetgeving die op een
aantal punten geen vereenvoudiging betekent, en dat is in casu het geval,
dan is dat de consequentie van een effectiever beleid. De wetgeving was onder
het oude regime eenvoudiger in die zin dat er één uitkeringsverstrekker
was, de bedrijfsvereniging. Er was echter onvoldoende invulling gegeven aan
de eigen verantwoordelijkheid van werknemer en werkgever. Dit systeem heeft
niet goed gewerkt. Heel bewust is gekozen voor een systeem waarbij alle partijen
meer verantwoordelijkheid krijgen. Dit impliceert dat de situatie (juridisch)
gecompliceerder kan worden. Dit is echter de prijs die betaald moet worden
voor een systeem van sociale verzekeringen dat een zo laag mogelijk volume
genereert. Of die prijs te hoog is, is een vraag die nu door het parlement
beantwoord moet worden.De leden van de fractie van de SGP willen weten of het kabinet een rangorde
aanbrengt in de financiële of principiële motieven voor dit wetsvoorstel
(het scherp houden van de uitvoeringsorganisaties, betere arbeidsomstandigheden
en meer reïntegratie). Zij vragen of het wel rechtvaardig is om alle
prikkels bij de werkgever te leggen en of arbeidsongeschiktheidslasten wel
altijd terug tot voeren zijn op één verantwoordelijke werkgever.
Zij verwijzen daarbij ook naar de zogenaamde vangnetgevallen in de Ziektewet.Het is niet goed mogelijk een rangorde aan te geven tussen financiële
en principiële motieven. Wanneer een systeem niet optimaal werkt zullen
de lasten daarvan onbetaalbaar worden, en hoge lasten zijn alleen te bestrijden
door een samenhangend geheel van maatregelen die op zich ook een principieel
karakter hebben. Deze zaken zijn dus onlosmakelijk verbonden.Voor wat betreft de vraag of het terecht is altijd de werkgever aan te
spreken op arbeidsongeschiktheid, waar hij lang niet altijd verantwoordelijk
kan worden gesteld, wil ik opmerken dat het uitgangspunt blijft dat de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
het gehele arbeidsongeschiktheidsrisico van de werknemer omvat. Hoewel er
in theorie een helder verschil lijkt te bestaan tussen bedrijfs- en andere
ongevallen, en al dan niet bedrijfsgebonden ziekten, leren de ervaringen uit
het verleden dat dat onderscheid in de praktijk niet altijd en in alle gevallen
goed te maken is. Het zoeken naar de oorzaak van de ziekte en arbeidsongeschiktheid
van de werknemer zou diens recht op uitkering te zeer afhankelijk maken van
toevallige elementen en de kans op langdurige procedures aanzienlijk vergroten.
De bescherming van de werknemer zou daardoor ernstig in gedrang komen. Deze
opvatting betekent dat de werkgever ook het risico loopt voor gebeurtenissen
die buiten zijn invloedssfeer vallen. Dit rechtvaardigt het kabinet vanuit
de gedachte dat veel verzuim en arbeidsongeschiktheid wel degelijk in belangrijke
mate arbeidsgebonden is. Daarnaast is in Nederland steeds het uitgangspunt
geweest dat er geen onderscheid wordt gemaakt naar de oorzaak van arbeidsongeschiktheid.
Bij deze overweging heeft het kabinet uitdrukkelijk ook zijn uitgangspunt
van een voor de werkgever betaalbare verzekering (ook bij de kans op ernstige
ziekte van de werknemer, ten gevolge van verkeers-, vakantie- en sportongevallen)
in het oog gehouden. 1.3. Herijking van verantwoordelijkhedenDe leden van het CDA geven als hun visie te kennen dat het de basistaak
van de overheid is te zorgen voor een behoorlijke bestaansvloer gerelateerd
aan het bestaand sociaal minimum en dat de overheid heeft te zorgen voor goede
overgangsregelingen. Zij stellen dat het kabinet het hebben van die basistaak
met dit wetsvoorstel in feite ontkent.De laatste stelling van de leden van de fractie van het CDA onderschrijf
ik niet. Dit wetsvoorstel beoogt premiedifferentiatie en marktwerking mogelijk
te maken zonder dat de rechten van uitkeringsgerechtigden of verzekerden op
enigerlei wijze in gevaar komen. Ik wil er op wijzen dat op pagina 5 van de
memorie van toelichting met name voor het eigen-risicodragen is aangegeven
dat hoogte en duur van de uitkeringen ongewijzigd blijven, dat de WAO-uitkering
wordt vastgesteld volgens de thans geldende dagloonregels en dat de huidige
indexering toegepast blijft worden. De rechten van de verzekerde, ook die
bij eigen-risicodragers, blijven volledig in stand. Ook in de WAZ en de Wajong
blijft de relatie met het bestaand sociaal minimum volledig gehandhaafd. Wat
er ook zij van de verdere discussie met betrekking tot de visie op de rol
van de sociale zekerheid in de samenleving, wil ik hier uitdrukkelijk stellen
dat de suggestie dat het kabinet die basistaak zou ontkennen niet in overeenstemming
is met de feitelijke inhoud van de onderhavige wetsvoorstellen.De leden van de D66-fractie onderschrijven de opvatting van het kabinet
dat herschikking van verantwoordelijkheden zal leiden tot een bewuster gedrag
en tot een groter individueel en collectief besef van de noodzaak het beroep
op het stelsel te beperken. Ook bij Wulbz is de doelstelling het vermijdbare
ziekteverzuim te beperken. De leden van de D66-fractie zijn derhalve zeer
geïnteresseerd in (voorlopige) evaluatieresultaten van Wulbz en vragen
het kabinet hierop in te gaan.Met de leden van de D66-fractie is het kabinet zeer geïnteresseerd
in de eerste evaluatieresultaten van Wulbz. Medio oktober zal een eerste rapport
verschijnen dat gebaseerd is op gegevens die verzameld zijn bij het zogenaamde
«ZARA-werkgeverspanel». Bij ruim 4000 bedrijven wordt in de loop
van 1996 en 1997 informatie verzameld over ziekteverzuim, arbeidsomstandigheden,
reïntegratie en arbeidsongeschiktheid. De items die een belangrijke rol
spelen in de discussie over Wulbz worden onderzocht. Door herhaalde meting
kan een ontwikkeling daarin zichtbaar gemaakt worden. Waar dat verantwoord
is, wordt onderzocht in hoeverre een identificeerbaar verband gelegd kan worden
met de Wulbz. Omdat maatregelen implementatietijd vergen, zal er de nodige
tijd verstrijken tussen het bekend worden van een maatregel en het zichtbaar
worden van structurele effecten daarvan. Vanwege deze reden betreffen de nu beschikbaar komende gegevens met name effecten van eerder genomen
maatregelen zoals van de wetten TZ/Arbo.Daarnaast zijn bedrijven slechts voor een deel van de relevante gegevens
een geschikte bron. Op dit moment loopt een onderzoek onder 3000 werknemers,
waarin onder meer de werkgever–werknemersverhouding onderzocht wordt.
Waar van toepassing zal ook hier de mogelijke samenhang met Wulbz aan de orde
komen. Voorts zullen ook gegevens verzameld worden bij kantongerechten, arbodiensten
en verzekeraars. Op basis van het pakket aan lopend en gepland onderzoek zal
medio 1997 een duidelijk beeld ontstaan van het toegevoegde effect van Wulbz
boven de effecten van al eerder genomen wetten en maatregelen. 1.4. De wetsvoorstellen in het kortDe leden van de PvdA-fractie staan positief ten opzichte van scherpere
toerekening, doch wijzen er op dat ook rekening moet worden gehouden met ongewenste
gedragseffecten als selectie van personeel en ontslag en ontbinding van de
arbeidsovereenkomst.Met de stelling van deze leden ben ik het eens. De toerekening van kosten
die een wezenlijk onderdeel uitmaakt van dit wetsvoorstel kan alleen goed
functioneren als de arbeidsrelatie in stand blijft. Het weren of ontslaan
van personeel als middel om het arbeidsongeschiktheidsrisico te beperken kan
een sterk negatieve uitwerking hebben op de effecten van dit wetsvoorstel,
en – en dat is een veel wezenlijker probleem – ook op de positie
van arbeidsgehandicapten in de maatschappij. Vandaar ook de nadruk die gelegd
wordt op maatregelen die risicoselectie trachten tegen te gaan, en het belang
van een goede ontslagbescherming van arbeidsongeschikten. De leden van de fractie van het CDA hebben moeite met het afschaffen van
de AAW. Zij stellen dat met WAZ en Wajong een verdere beperking van de kring
der verzekerden wordt voorgesteld. De overheid dient in de optiek van deze
leden voor het risico van arbeidsongeschiktheid een basisregeling te garanderen.
Hoe verhoudt zich dit tot de internationale verdragen, zo vragen deze leden?Ten aanzien van de internationale verdragen moet een onderscheid worden
gemaakt tussen de zogenaamde coördinatie-instrumenten enerzijds en de
zogenaamde normverdragen anderzijds.Onder de categorie coördinatie-instrumenten vallen de bi- en multilaterale
verdragen inzake sociale zekerheid waarbij Nederland partij is en Verordening
(EEG) nr. 1408/71. Zoals de karakterisering reeds aangeeft, gaat het bij deze
verdragen om de coördinatie van wetgevingen, dat wil zeggen het onderling
op elkaar afstemmen van verschillende wetgevingen. Deze verdragen bevatten
geen voorschriften voor de wijze waarop de nationale wetgeving moet worden
ingericht. Het staat de nationale wetgever derhalve vrij te besluiten een
bepaalde wettelijke regeling te handhaven of af te schaffen.Met de normverdragen wordt gedoeld op de verdragen van de Internationale
Arbeidsorganisatie en de Raad van Europa die normen aangeven waaraan de sociale
zekerheidswetgeving moet voldoen. Het gaat hierbij met name om de IAO-Verdragen
nrs. 102, 121 en 128 en de Europese Code inzake sociale zekerheid. Deze normverdragen
geven evenmin voorschriften omtrent de inrichting van de nationale wetgeving.
Ook voor wat deze verdragen betreft is Nederland dus vrij te bepalen op welke wijze de verdragsnormen in de nationale wetgeving worden geïntegreerd.
Daarbij heeft zij bovendien de mogelijkheid de beschermingsverplichting te
beperken tot bepaalde categorieën van de bevolking, bijvoorbeeld tot
uitsluitend werknemers. Deze categorie van personen genieten de voorgeschreven
bescherming ingevolge de WAO en blijven deze bescherming ook in de toekomst
genieten. Het kabinet concludeert dan ook dat de normverdragen geen belemmering
vormen voor de afschaffing van de AAW.Op de vraag van de leden van de fractie van D66 of premiedifferentiatie
een prikkel kan vormen voor lopende arbeidsongeschiktheidsuitkeringen wordt
hierna in hoofdstuk 2 teruggekomen.De leden van de D66-fractie constateerden dat de werkgever de mogelijkheid
wordt geboden het risico van de eerste vijf jaar van de arbeidsongeschiktheid
van zijn personeel zelf te dragen, maar dat het recht op uitkering en de hoogte
en de duur bepaald worden bepaald door de wet. De uitkering vloeit dus niet
voort uit een werkgeverstoezegging in de zin van de Pensioen- en spaarfondsenwet,
noch uit het arbeidsvoorwaardenoverleg ingevolge het nieuwe begrip pensioentoezegging
als bedoeld in wetsvoorstel Wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet,
invulling begrip pensioentoezegging (24 697). De leden van de D66-fractie
concluderen dat pensioenfondsen niet in aanmerking komen om het financiële
risico te verzekeren. Wat zijn de mogelijkheden voor pensioenfondsen om het
financiële risico te dekken, zo vragen deze leden. Ook de leden van de
PvdA-fractie vragen of de werkgever die zelf het risico wil dragen dit niet
alleen bij een particuliere verzekeraar kan onderbrengen maar ook bij een
bedrijfspensioenfonds. Indien dat binnen de huidige wetgeving niet mogelijk
is, wordt gevraagd of het kabinet zou willen overwegen om de wetgeving op
dit punt aan te passen.Zoals door de D66-fractie terecht wordt geconstateerd is hier geen sprake
van een pensioentoezegging. Deze vloeit immers niet voort uit een werkgeverstoezegging
in de zin van de Pensioen- en spaarfondsenwet, noch uit het arbeidsvoorwaardenoverleg
ingevolge het nieuwe begrip pensioentoezegging. De huidige relevante wetgeving,
de Pensioen- en spaarfondsenwet en de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993
biedt pensioenfondsen derhalve uitsluitend de mogelijkheid tot het uitvoeren
van pensioenverzekeringen. Het kabinet overweegt niet om de wetgeving op dit
punt aan te passen.De vraag van de leden van de fractie van D66 over de vrees van de Gehandicaptenraad
dat vervanging van de AAW voor vroeggehandicapten door een sociale voorziening
een verslechtering betekent wordt in de nota naar aanleiding van het verslag
bij het wetsvoorstel Wajong behandeld.De leden van de D66-fractie constateren dat zij nog niet de beschikking
hebben over het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen 1997. Deze
leden dringen er op aan dat het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen
1997 gelijktijdig met Pemba in werking treedt omdat deze leden niet kunnen
inzien hoe de situatie eruit ziet als Pemba eerder dan het wetsvoorstel Organisatiewet
sociale verzekeringen 1997 in werking treedt. Elders constateren de leden
van de D66-fractie dat de bestaande verplichtingen van de werkgever en werknemer
jegens de bedrijfsvereniging grotendeels blijven bestaan. Deze leden constateren
echter ook dat de bedrijfsverenigingen in de Organisatiewet sociale verzekeringen
1997 zullen verdwijnen en vragen zich af of zij, voor wat betreft de post-nOsv-periode,
voor bedrijfsvereniging sector moeten lezen. Zoals hiervoor werd aangegeven zal het onderhavig wetsvoorstel eerst per
1 januari 1998 in werking kunnen treden. Op basis van artikel 118 van de huidige
Organisatiewet sociale verzekeringen (Osv) bestaat de noodzaak tot aanpassing
van de Osv omdat per 1 januari 1997 hoofdstuk IV Osv vervalt, waarin het Tijdelijk
instituut coördinatie en afstemming is geregeld. Het kabinet streeft
er derhalve naar dat het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen
1997 per 1 januari 1997 in werking treedt.Dit betekent dat het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen
1997 eerder in werking zal treden dan het wetsvoorstel Pemba. Uit uitvoeringstechnisch
oogpunt leidt dat niet tot complicaties. De directe relatie tussen het wetsvoorstel
Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 en het wetsvoorstel Pemba is vervallen
door het feit dat voor de uitvoering van de premiedifferentiatie WAO het niet
noodzakelijk is de indeling van het bedrijfs- en beroepsleven aan te passen.
Het wetsvoorstel Pemba en het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen
1997 kunnen dus los van elkaar worden ingevoerdWel zullen de WAO, WAZ en Wajong na realisering van het wetsvoorstel Organisatiewet
sociale verzekeringen 1997 moeten worden aangepast. In dit wetsvoorstel immers
vervalt de publieke taak van de bedrijfsverenigingen. Deze wordt overgenomen
door het Landelijk instituut sociale verzekeringen (Lisv) dat de rechtsopvolger
is van zowel de bedrijfsverenigingen als van het Tica. Het Lisv heeft onder
andere tot taak uitvoering geven aan de wettelijke werknemersverzekeringen.
Dit heeft tot gevolg dat in de bestaande wetgeving de term bedrijfsverenigingen
in het algemeen vervangen zal worden door Landelijk instituut sociale verzekeringen.Op basis van het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen 1997
kan het Lisv sectorraden erkennen. De positie van deze sectorraden wordt uitgebreid
toegelicht in het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen 1997.
Algemeen geformuleerd hebben de sectorraden tot taak om het Lisv te adviseren
over sectorspecifieke aangelegenheden. De sectorraden zijn anders dan bedrijfsverenigingen
niet verantwoordelijk voor de uitvoering van wettelijke sociale verzekeringswetten.
Deze verantwoordelijkheid gaat, zoals reeds vermeld, van de bedrijfsverenigingen
over naar het Lisv.In het kader van de Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 zal gegarandeerd
moeten zijn dat het mogelijk blijft om in de uitvoering van de sociale verzekeringen
de noodzakelijke specifieke aandacht te blijven besteden aan de positie van
jonggehandicapten onder andere door het in stand houden van de bestaande expertise.
Op het moment dat de Wajong in werking treedt zal het Lisv (uitgaande van
de OSV 1997) een contract met een uitvoeringsinstelling moeten sluiten over
de uitvoering van de Wajong. Ook in deze situatie zal moeten worden gegarandeerd
dat de bestaande expertise op het punt van de uitvoering van de sociale verzekeringen
met betrekking tot jonggehandicapten in stand blijft. Het kabinet zal daarover
op dat moment in overleg treden met het Lisv.De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet in te gaan op de relatie
premiedifferentiatie WAO en landelijk uniforme premie WW en het mogelijk afwentelingsgedrag
op de WW.Er bestaan geen mogelijkheden tot afwenteling van het arbeidsongeschiktheidsrisico
op de WW, omdat het hier om twee verschillende risico's gaat die niet onderling
verwisselbaar zijn. Ook bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid worden arbeidsongeschiktheid
en werkloosheid scherp onderscheiden. De leden van de fractie van de RPF hebben grote moeite met het eigen-risicodragen.
Allerminst is zeker wat de gevolgen zullen zijn, en zij vragen of het juist
is dat het huidige voorstel een gradueel verschil betekent met het oorspronkelijke.Er is zeker niet alleen sprake van een gradueel verschil. Waar bij de
«opting out» de rechten van de werknemers volgden uit een verzekeringsovereenkomst
tussen de werkgever en de verzekeraar, vloeien de rechten van de werknemer
hier voort uit de wet zelf. In principe vallen werknemers van eigen-risicodragers
derhalve onder dezelfde wettelijke regeling (namelijk de WAO) als de overige
werknemers, en is alleen de betaling van de arbeidsongeschiktheidsregeling
(en hiermee de financiële verantwoordelijkheid) in handen van de werkgever
gekomen. Voorts is een verschil dat de marktwerking ten opzichte van het aanvankelijke
voorstel beperkt is in de tijd. Dat neemt een aantal technische complicaties
en risico's weg die het systeem van opting out uiteindelijk te bezwaarlijk
maakten. Het nieuwe systeem is een evenwichtig systeem van premiebetaling,
waarbij werkgevers een reële keuze wordt geboden tussen het private en
het publieke systeem. Er zijn derhalve wezenlijke verschillen met het oorspronkelijke
voorstel, en het zou dus onjuist zijn de bezwaren die daartegen konden worden
ingebracht zonder meer te vertalen naar dit wetsvoorstel.De leden van de fractie van de SGP vragen naar de relatie tussen Pemba
enerzijds, en WAZ en Wajong anderzijds. Is het noodzakelijk dat deze wetten
tegelijkertijd van kracht worden. Gaat het hier om verschillende stappen,
of hebben we te maken met een min of meer definitieve regeling van de WAO
waarin premiedifferentiatie en eigen-risicodragen langere tijd naast elkaar
zullen staan. De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom niet alleen
voor premiedifferentiatie is gekozen.Het is inderdaad noodzakelijk dat de verschillende wetten van het Pembacomplex
tegelijkertijd in werking treden. Bij het instellen van premiedifferentiatie
en eigen-risicodragen gaat het er om dat deze twee nieuwe elementen in de
arbeidsongeschikheidsverzekering naast elkaar komen te staan, en elkaar zullen
versterken in die zin dat de premiedifferentiatie de werkgever meer financiële
verantwoordelijkheid geeft voor het arbeidsongeschiktheidsrisico, en het eigen-risicodragen
de werkgever een verdere keus geeft hoe zijn verzekering in te richten.Om maximaal te kunnen differentiëren en het eigen risico voor het
integrale arbeidsongeschiktheidsrisico mogelijk te maken is het noodzakelijk
voor werknemers de AAW en de WAO samen te voegen. De AAW verliest hierdoor
het karakter van een volksverzekering en kan worden ingetrokken. Hierdoor
zijn vervolgens twee aparte regelingen voor zelfstandigen en jonggehandicapten
noodzakelijk. Er is dus een duidelijke onlosmakelijke relatie tussen Pemba,
WAZ en Wajong, en dit wettencomplex dient dan ook gelijktijdig in werking
te treden.Kan het kabinet de te verwachten gevolgen in kaart brengen van het eigen-risicodragen,
vragen de leden van het GPV, en blijven er voldoende sturingsmechanismen bestaan
binnen het duale bestel?De exacte mate waarin werkgevers gebruik zullen maken van de mogelijkheid
van eigen-risicodragen kan niet voorspeld worden. De werkgever is vrij in
zijn keuze terzake, waarbij elk individueel bedrijf zijn eigen afweging zal
maken. Daarbij speelt niet alleen de vraag in welke mate de particuliere markt
op de nieuwe mogelijkheden in zal spelen. Ook de uitvoeringsorganen van de
sociale verzekeringen zullen op een andere manier moeten werken. De uitvoering
van de sociale verzekeringen zal als het ware een nieuw evenwicht
moeten vinden, en ook werkgevers zullen daarin hun positie opnieuw moeten
bepalen.Sturingsmechanismen blijven in voldoende mate gegarandeerd. Het systeem
van premiedifferentiatie is zodanig vormgegeven dat dit zo neutraal mogelijk
uitwerkt ten aanzien van de keuze tot eigen-risicodragen. Daarnaast blijven
sturingsmogelijkheden als de minimum- en maximumpremie, alsmede de overheveling
van middelen van het Aof naar de arbeidsongeschiktheidskas aanwezig.De leden van de SP-fractie maken het kabinet erop attent dat het MKB inmiddels
heeft toegegeven dat 70% van haar leden als gevolg van de nieuwe ziektewet
selecteert op gezondheid. Ook verwachten deze leden een vlucht – door
werkgevers – in flexibele contracten. Recente cijfers van het CBS over
het eerste kwartaal van dit jaar geven volgens deze leden een explosieve stijging
van het aantal flexibele contracten te zien. Onderzoek van de Inspectie SZW
wijst uit dat «flex-werk» inmiddels al 16% van het totaal beloopt.
Dit is 1% hoger dan de schatting waarvan het kabinet bij de behandeling van
Wulbz uitging. Volgens de leden van de SP-fractie zou deze stijging direct
toegeschreven moeten worden aan de nieuwe Ziektewet. De leden van de SP-fractie
vragen het kabinet of zij deze cijfers erkent en welke conclusie zij hieraan
verbindt. Ook de leden van de fractie van GroenLinks vragen de aandacht voor
een mogelijke vlucht in uitzendarbeid, en vragen hoe het kabinet dit verschijnsel
beoordeelt.Wat betreft de ontwikkeling van het aantal flexibele contracten is het
het kabinet bekend dat het CBS onlangs melding heeft gemaakt van een sterke
stijging (ca. 25%) van het aantal uitzenduren in het eerste kwartaal 1996
ten opzichte van het eerste kwartaal 1995.Hierbij past overigens een aantal kanttekeningen. In de eerste plaats
wil het kabinet erop wijzen dat het cijfers betreft over het aantal uitzenduren
en dus niet over de totaliteit van flexibele en/of tijdelijke contracten.
Het totaal aantal mensen dat werkt op basis van een flexibel en/of tijdelijk
contract bedraagt thans ongeveer 16%. Hiervan werkt slechts 3% als uitzendkracht.
De geconstateerde stijging van het aantal uitzenduren mag niet zonder meer
geprojecteerd worden op het totaal volume flexibel en/of tijdelijk werk.In de tweede plaats wijst het CBS er in desbetreffende publicaties op
dat er wat betreft de stijging van het aantal uitzenduren al vanaf 1994 sprake
is van een stijgende trend. Daarnaast speelt de gunstige ontwikkeling van
de Nederlandse economie een rol. Het volume uitzendarbeid is een indicator
voor de economische groei. Een aantrekkende economie wordt het eerst zichtbaar
in een groei van het uitzendwerk. Groei van het aantal vaste banen volgt altijd
met vertraging. In een neergaande economie doet zich de omgekeerde beweging
voor. Van het laatste kwartaal van 1995 naar het eerste kwartaal van 1996
heeft zich een groeiversnelling voorgedaan (van 1,6% naar 1,8%), welke naar
het oordeel van het CBS een rol heeft gespeeld bij de stijging van het aantal
uitzenduren. Het is deze eigen dynamiek (trendmatige ontwikkeling en conjunctuurgevoeligheid)
waar het kabinet bij de parlementaire behandeling van Wulbz ook steeds op
gewezen heeft. Wat betreft de gememoreerde onderzoeksresultaten van de Inspectie SZW
zij opgemerkt dat het aandeel «flex-werk» met 16% inmiddels hoger
blijkt te liggen dan het meest recente cijfer (15%) dat beschikbaar was ten
tijde van de parlementaire behandeling van Wulbz. Dit past in het hierboven
geschetste beeld van trendmatige groei en economische dynamiek. Deze stijging
moet echter niet, zoals de leden van de SP menen, worden toegerekend
aan Wulbz. In de eerste plaats betrof het onderzoek het jaar 1995. Een zodanig
announcement-effect van Wulbz, dat het reeds invloed heeft gehad op het aandeel
van «flex-werk» in het jaar voorafgaand aan de inwerkingtreding
van Wulbz, acht het kabinet niet aannemelijk.In de tweede plaats inventariseert het onderzoek van de Inspectie SZW
zelf de volgende motieven van werkgevers voor het inzetten van flexibele werknemers:– als aanloop naar een vast contract (63% van de ondervraagde bedrijven
geeft dit als reden op);– beperking van het aantal reguliere werknemers (22% van de ondervraagde
bedrijven geeft dit als reden op);– onzekerheid over het voortbestaan van de betreffende werkplek
(11% geeft dit als reden op);– bedoeld om toevallige pieken in de productie op te vangen (50%
van de bedrijven noemt dit als motief);– seizoensgebonden karakter van de productie (speelt bij 34% van
de onderzochte bedrijven);– tijdelijke vervanging (voor 44% van de bedrijven reden voor de
inzet van «flex-werk»).Bovenstaande brengt het kabinet tot de conclusie dat uit de thans beschikbare
cijfers niet kan worden afgeleid dat werkgevers na Wulbz vluchten in «flex-werk»,
doch dat veeleer de eigen dynamiek van «flex-werk» bepalend is
geweest voor de ontwikkelingen die in dat opzicht zijn waar te nemen. Dat
laat onverlet dat ook het kabinet onderkent dat vanuit de huidige behandeling
in Wulbz van flexibele contracten een impuls zou kunnen uitgaan naar de ontwikkeling
van het aantal flexibele dienstverbanden. Of met Pemba daar eveneens een impuls
aan wordt toegevoegd kan volgens het kabinet betwijfeld worden.De leden van de fractie van het CDA vragen of voldoende rekening is gehouden
met de toenemende flexibiliteit op de arbeidsmarkt.Hiervoor werd reeds ingegaan op de samenhang tussen onderhavig wetsvoorstel
en flexibilisering. Indien het gaat om de vraag of dit wetsvoorstel flexibilisering
belemmert, in die zin dat het voor een werknemer uit verzekeringstechnisch
oogpunt onaantrekkelijk zou zijn van baan te veranderen, wil ik opmerken dat
dit niet het geval is. De werknemer is altijd deugdelijk verzekerd. Hij blijft
zijn aanspraken op WAO-uitkering immers ontlenen aan de WAO zelf. Door dit
feit op zich wordt het derhalve voor de werknemer niet moeilijker of gemakkelijker
gemaakt van betrekking te veranderen. In die zin is dit wetsvoorstel neutraal
ten opzichte van de flexibiliteit op de arbeidsmarkt. 1.5. Flankerend BeleidDe leden van de fractie van de PvdA vragen het kabinet of deze hun voorlopige
conclusie deelt dat bedrijfsverenigingen te weinig investeren in de reïntegratie
van WW-gerechtigden met een arbeidshandicap.Het kabinet heeft een meer genuanceerd oordeel over de inzet van het reïntegratie-instrumentarium
door bedrijfsverenigingen. Uit reacties van uitvoeringsinstellingen op rapporten
van het Ctsv blijkt dat getracht wordt het instrumentarium zo doelmatig mogelijk
in te zetten. Zo zetten bedrijfsverenigingen de bemiddelingsactiviteiten in
bij arbeidsgehandicapten, die zich daadwerkelijk in staat achten om te werken
en die positief staan tegenover de aangeboden bemiddeling. De recente afname
van het aantal scholingen werd veroorzaakt door een verslechtering van de financieringsmogelijkheden. Inmiddels is het aantal scholingen
weer gaan oplopen door een verruiming van de vergoedingsmogelijkheden vanuit
de AAW.Verder is de toepassing van een groot aantal instrumenten afhankelijk
van het totstandkomen van een arbeidsrelatie met een werkgever. Uit het Ctsv-rapport
«Reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsongeschikten» blijkt
dat werkgevers van mening zijn dat positieve prikkels slechts effectief zijn
in gevallen waarin er reeds contacten zijn met een gedeeltelijk arbeidsgeschikte,
maar er twijfel bestaat over de indienstneming. Tenslotte is een aantal reïntegratie-instrumenten
«garantie-bepalingen», waarop slechts een beperkt beroep wordt
gedaan (artikel 29b Ziektewet voor werkgevers en de dagloongarantie voor arbeidsgehandicapten,
die lager betaald werk aanvaarden). Op deze problematiek wordt hierna nog
teruggekomen.De leden van de PvdA-fractie vragen in dit verband naar de mening van
het kabinet over de suggestie om bij de komende Wet op de reïntegratie
ook een instelling te creëren die reïntegratiemaatregelen ook daadwerkelijk
in een bedrijf kan implementeren.Bij de vormgeving van de Wet op de reïntegratie zal een zorgvuldige
afweging worden gemaakt ten aanzien van de wijze waarop de effectiviteit van
het instrumentarium kan worden verbeterd. Daarbij wordt in eerste instantie
uitgegaan van de inzet van de bestaande uitvoeringsorganisaties, de arbeidsvoorzieningsorganisatie
en zo mogelijk de arbodiensten. Mede gezien de beoogde procesgerichte samenwerking
ligt het creëren van een afzonderlijke instelling als door deze leden
bedoeld vooralsnog niet voor de hand.De leden van de RPF-fractie vragen wanneer de indiening van de Wet op
de Reïntegratie wordt verwacht.Het kabinet hecht aan een zorgvuldige voorbereiding van de Wet op de Reïntegratie.
Daarbij zal aandacht besteed worden aan een verdere verbetering van de uitvoerbaarheid
en effectiviteit van het instrumentarium. Het kabinet is daarom voornemens
om aan (onder andere) Tica, CBA en VNG advies en commentaar te vragen. Verwacht
wordt dat de indiening van de wet zal plaatsvinden in de loop van 1997.De leden van de D66-fractie wijzen het kabinet op de brief van de Gehandicaptenraad
van 3 juni 1996 waarin suggesties staan voor verbetering van de positie van
mensen met een arbeidshandicap, zoals een verbod op discriminatie op grond
van een handicap. De leden van de D66-fractie vragen het kabinet op deze suggestie
in te gaan.Zeer recent is de laatste fase van een onderzoek naar (on)gelijke behandeling
van gehandicapten afgerond. Dit onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding van
een, op 11 februari 1993 bij de behandeling van de Algemene Wet Gelijke Behandeling
door de Tweede Kamerleden Kalsbeek en Kraijenbrink ingediende, motie (Kamerstukken
II, 1992/1993, 22 014, nr. 39). De eerste fase van het onderzoek, opgesteld
door het Willem Pompe Instituut en het Dr. Hilda Verwey-Jonker Instituut,
kwam in februari 1994 gereed. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
via een brief van 31 maart 1994 van staatssecretaris Simons van WVC aan de
voorzitter van de toenmalige vaste commissie voor het Gehandicaptenbeleid.
In december 1994 hebben dezelfde onderzoekers de tweede fase van het onderzoek
afgerond. Dit rapport is u als bijlage 5 bij het meerjarenprogramma intersectoraal
gehandicaptenbeleid, «De perken te buiten», aangeboden (Kamerstukken
II 1994–95, 24 170 nrs. 1–2). Een breed samengestelde commissie onder voorzitterschap van mw. prof dr J.C. Goldschmidt heeft
deze onderzoeken begeleid.De, nu afgeronde en door de Rijksuniversiteit van Utrecht uitgevoerde,
derde fase van het onderzoek betrof een juridische verkenning van de verweermogelijkheden
om ongerechtvaardigde ongelijke behandeling van gehandicapten te voorkómen
of te bestrijden. Een interdepartementale werkgroep bereid een regeringsstandpunt
voor over de uitkomsten van dit onderzoek. Er wordt naar gestreefd dit regeringsstandpunt
rond de jaarwisseling aan de Tweede Kamer aan te bieden. 1.6. Het SER-adviesDe leden van de RPF-fractie vragen om een nadere onderbouwing van de geraamde
extra kosten van het SER-alternatief. Zij verzoeken deze cijfers te relateren
aan de besparingen die sinds de inwerkintreding van TBA reeds zijn opgetreden
op het terrein van de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. In hoeverre zijn
die besparingen overigens in overeenstemming met de ramingen uit 1993, vragen
deze leden ten slotte.In de nota naar aanleiding van het verslag inzake Wulbz (Tweede Kamer,
vergaderjaar 1995–1996, 24 439, nr. 6, blz. 71) heeft het kabinet
de veronderstellingen en uitgangspunten geëxpliciteerd die ten grondslag
aan de raming van 285 mln. hebben gelegen. Op grond van deze veronderstellingen
is berekend dat het SER-alternatief jaarlijks aan ca 15 000 personen
meer een uitkering toekent dan in het regeringsvoorstel het geval is. De berekening
kan als volgt toegelicht worden.Met toepassing van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium bedroeg
de relevante jaarlijkse instroom van werknemers in de AAW/WAO destijds ca.
57 000 personen.Zonder toepassing van dat criterium – destijds werd aangenomen dat
het criterium voor 21% van de instroom effect heeft – zou de instroom
ca. 15 000 personen hoger liggen.Uitstel van toepassing van het arbeidsongeschiktheidscriterium, zoals
het SER-alternatief impliceert, leidt er dus toe dat jaarlijks 15 000
mensen extra in de door de SER voorgestelde verlengde ZW-periode instromen.
Samen met uitstroomkansen, die er op neer komen dat de gemiddelde verblijfsduur
van deze groep ongeveer een jaar bedraagt, ligt het uitkeringsvolume in het
SER-alternatief ca. 15 000 personen boven het uitkeringsvolume in het
regeringsvoorstel. Rekening houdend met het geschatte effect van het nieuwe
arbeidsongeschiktheidscriterium op de gemiddelde mate van arbeidsongeschiktheid
bedragen de kosten ca. f 18 900,- per persoon per jaar, zodat de
totale extra kosten uitkomen op 285 mln gld. per jaar.De doelstelling van TBA was het bewerkstelligen van een substantiële
ombuiging van de ontwikkeling van het arbeidsongeschiktheidsvolume. Als eerste
doelstelling hanteerde het vorige kabinet, dat nog tijdens de vorige kabinetsperiode
werd teruggekeerd op het niveau van 1989, zijnde 758 000 uitkeringsjaren.
Voor de periode daarna stond het toenmalige kabinet een verdere reductie van
het arbeidsongeschiktheidsvolume voor ogen. De prognoses waren dat bij ongewijzigd
beleid het arbeidsongeschiktheidsvolume zou doorgroeien naar een niveau van
875 000 uitkeringsjaren in 1994. Aanvankelijk gold de doelstelling van
758 000 uitkeringsjaren reeds het jaar 1994. Onder druk van de feitelijke
ontwikkeling moest dat tijdpad worden losgelaten. Aanvaard werd dat het gewenste
niveau niet al in 1994, doch op een later tijdstip zou worden gerealiseerd.
Als zodanig bleef de eerste doelstelling van terugkeer naar een niveau van
758 000 uitkeringsjaren echter gehandhaafd. De feitelijke ontwikkeling
was zo dat in 1994 het arbeidsongeschiktheidsvolume nog 788 000 uitkeringsjaren
bedroeg doch dat in 1995 de eerste doelstelling van TBA (ruimschoots) werd
gerealiseerd. In dat jaar kwam het arbeidsongeschiktheidsvolume uit op 752 000
uitkeringsjaren.De vraag van de leden van de RPF-fractie bevat, naar het ons wil voorkomen,
de suggestie om eventuele hoger dan geraamde opbrengsten van TBA in aanmerking
te nemen bij de beoordeling van het SER-alternatief. Elders in deze nota naar
aanleiding van het verslag zal uitvoeriger worden ingegaan op de betekenis
van de tot dusver gerealiseerde effecten van toepassing van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium.
Op deze plaats wil ik echter drie dingen opmerken.In de eerste plaats dat de kosten van het SER-alternatief hoger uitvallen
naarmate het arbeidsongeschiktheidscriterium grotere effecten blijkt te genereren
dan vooraf werd aangenomen.In de tweede plaats dat op grond van de tot dusver gerealiseerde effecten
van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium niet zonder meer verwacht mag
worden dat het arbeidsongeschiktheidsvolume, bij ongewijzigd beleid, de komende
jaren zal blijven dalen, en zo dit al wel gebeurt, in hetzelfde tempo. De
daling die zich thans heeft voorgedaan is in hoge mate het gevolg van de herbeoordelingsoperatie.
In 1994 had die operatie betrekking op de leeftijdscategorie tot 35 jaar.
De effecten in die leeftijdscategorie waren aanzienlijk. In 1995 zijn de 35 –
40 jarigen herbeoordeeld. De effecten in deze leeftijdscategorie zijn veel
minder aanzienlijk. Van veel minder mensen werd de uitkering beëindigd.
Er moet rekening mee gehouden worden dat bij de herbeoordeling van de nog
volgende oudere leeftijdscategorieën de effecten van de herbeoordeling
nog weer gematigder uitvallen.In de derde plaats wil ik erop wijzen dat zonder invoering van Pemba het
arbeidsongeschiktheidsvolume binnen afzienbare tijd weer zal gaan stijgen.
De sinds de introductie van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium waargenomen
ontwikkeling van de in- en uitstroomkansen geven op dit moment niet de garantie
dat, na de uitwerking van het effect van de herbeoordelingsoperatie, het arbeidsongeschiktheidsvolume
zich op het thans bereikte lagere niveau zal stabiliseren. Daarbij komt vervolgens
nog het effect van de vergrijzing. 1.7. Overige commentarenDe leden van de fractie van het CDA hebben hun twijfels bij premiedifferentiatie.
Zij hebben, gezien het grote aantal noodremmen, de indruk dat ook het kabinet
zelf ook vreest dat het eigen-risicodragen onbeheersbaar wordt. In het volgende
hoofdstuk zal worden aangegeven waarom het kabinet die vrees niet deelt. HOOFDSTUK 2. PREMIEDIFFERENTIATIE 2.1. InleidingHet kabinet heeft met tevredenheid geconstateerd dat een groot aantal
fracties kunnen instemmen met het voornemen om premiedifferentiatie in te
voeren in de WAO. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat premiedifferentiatie
een belangrijk en rationeel instrument is om vermijdbare arbeidsongeschiktheid
terug te dringen. De leden van de VVD-fractie zijn met het kabinet van mening
dat de invoering van premiedifferentiatie in de WAO een van de instrumenten
is om het beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen terug te dringen.
Zij zijn ook van mening dat de kosten daar moeten worden neergelegd waar zij
het beste beheerst en beïnvloed kunnen worden. De leden van de D66-fractie
constateren dat de nieuwe WAO wordt gefinancierd op basis van premiedifferentiatie.
Het kabinet heeft niet willen voorzien in een modaliteit waarbinnen geen premiedifferentiatie
naar onderneming plaatsvindt. De leden van de D66-fractie onderschrijven deze
lijn. De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat op zichzelf premiedifferentiatie
inderdaad een goed middel kan zijn om de door de regering beoogde grotere
financiële verantwoordelijkheid te leggen bij die bedrijven waar een
relatief hoog arbeidsongeschiktheidsverzuim wordt geboekt. De leden van de
RPF-fractie wijzen een stelsel van premiedifferentiatie in de WAO in beginsel
niet af. Het uitgangspunt van de regering dat de kosten daar moeten worden
gelegd waar ze het best kunnen worden beheerst en beïnvloed lijkt deze
leden niet onredelijk. De leden van de SGP-fractie kunnen op zichzelf de ratio
inzien van het voorstel om in de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen een vorm
van premiedifferentiatie te introduceren. De leden van de fractie van Groep
Nijpels ten slotte betwisten niet dat invoering van premiedifferentiatie kan
leiden tot terugdringing van het beroep op arbeidsongeschiktheidsregelingen.
Echter, zij wijzen invoering van premiedifferentiatie af omdat de effecten
van het onderhavige voorstel ten aanzien van de selectie van personeel, vooral
van oudere werknemers, zeer ingrijpend zullen zijn.Met betrekking tot het systeem van premiedifferentiatie is een zeer groot
aantal vragen gesteld door alle fracties en een aantal kanttekeningen geplaatst.
Op die vragen en kanttekeningen zal in dit hoofdstuk worden ingegaan. De indeling
van dit hoofdstuk is als volgt. Allereerst komt het voorgestelde systeem in
zijn algemeenheid aan bod. Daarbij zal worden ingegaan op alternatieven voor
dit systeem, alsmede op de reden waarom het kabinet niet voor deze alternatieven
heeft gekozen. Vervolgens zal de feitelijke systematiek van premiestelling
aan de orde komen. Hier zal worden ingegaan op de wijze van vaststelling van
de premie, waarop berekening van de gedifferentieerde premie voor individuele
ondernemingen is gebaseerd. In paragraaf 2.4 zal worden ingegaan op het vervallen
van de aanpassingscoëfficiënt. Het achterwege laten van de sectorindeling
wordt in paragraaf 2.5 behandeld. De hoogte van de minimum- en maximumpremie
komt vervolgens aan bod in paragraaf 2.6. In paragraaf 2.7. wordt ingegaan
op de relatie tussen het systeem van premiedifferentiatie en eigen-risicodragen.
De algemene maatregel van bestuur premiedifferentiatie wordt behandeld in
paragraaf 2.8. De uiteindelijke uitwerking, zowel op termijn als in de aanvangsfase,
van het systeem komt in paragraaf 2.9. aan de orde. Dit hoofdstuk wordt afgesloten
met een aantal resterende punten. 2.2. Premiedifferentiatie in zijn algemeenheidHet kabinet is van mening dat de invoering van premiedifferentiatie in
de WAO een wezenlijke bijdrage kan leveren aan het terugdringen van het arbeidsongeschiktheidsvolume.
Door middel van een financiële prikkel worden ondernemers gestimuleerd
om te investeren in preventie- en reïntegratiebeleid. Het kabinet heeft
om die reden dan ook gekozen om de financiële prikkel op het niveau van
de individuele werkgever te leggen. Iedere werkgever krijgt een opslag of
een korting op een gemiddelde premie, al naar gelang zijn prestatie ten opzichte
van het gemiddelde.De leden van de fracties van het CDA, D66 en GroenLinks vragen of het
kabinet alternatieve vormen van premiedifferentiatie heeft overwogen. De leden
van de D66-fractie verwijzen daarbij naar de alternatieven die door het Tica
zijn aangedragen. De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre het omslagstelsel
een belemmering vormt voor alternatieven. De leden van de fractie van GroenLinks
ten slotte koppelen de premie aan andere factoren dan de mate waarin werknemers
arbeidsongeschikt raken.Het kabinet heeft bij de vormgeving van het systeem van premiedifferentiatie
alternatieve vormen onderzocht. Daarbij is steeds het uitgangspunt geweest
dat het aantal arbeidsongeschikten maatgevend moest zijn voor de hoogte van
de premie. Het doel is immers dit aantal arbeidsongeschikten te verminderen.
Aan dat doel dient de financiële prikkel derhalve te worden gerelateerd.
Leeftijd of lengte van het dienstverband van de werknemers dan wel de gezondheidstoestand
van werknemers, kenmerken op basis waarvan de leden van de fractie van GroenLinks
de premiedifferentiatie willen baseren, hebben wel een indirecte relatie met
arbeidsongeschiktheid, maar zullen in veel gevallen niet leiden tot het beoogde
doel, namelijk een beter preventie- en reïntegratiebeleid. Een werkgever
zal wellicht meer oudere werknemers in dienst nemen of houden en op deze wijze
een lagere premie in rekening gebracht krijgen; hij wordt evenwel op geen
enkele wijze gestraft of beloond als het aantal arbeidsongeschikten toe- of
afneemt. Met andere woorden, een dergelijk systeem bevat geen prikkels in
relatie tot het beoogde doel. Wat betreft de suggestie van deze leden om de
premiedifferentiatie te koppelen aan het arbo-beleid bestaat een meer directe
relatie. Het nadeel van deze koppeling is echter dat deze veel moeilijker
te objectiveren is dan het aantal arbeidsongeschikten. Bovendien zal in de
regel een onderneming die veel investeert in goed arbo-beleid ook minder arbeidsongeschiktheid
genereren en dus een lagere premie krijgen dan zijn concurrenten die minder
investeren in arbo-beleid.Uitgaande van het aantal arbeidsongeschikten bij de vormgeving van de
premiedifferentiatie is vervolgens een aantal systemen onderzocht. Zo zijn
in plaats van een individuele premie per onderneming ook variaties van een
indeling naar klassen bekeken. Gedacht kan dan worden aan een indeling in
drie of vijf klassen, zoals destijds bij de Ziektewet het geval was, maar
ook in een veel groter aantal klassen. Het nadeel van dergelijke systemen
is echter altijd dat alleen sprongen in de premie mogelijk zijn. Indien een
betere prestatie binnen de bandbreedte van de klasse blijft, waarin een ondernemer
zat, verandert zijn premie niet. Het voorgestelde systeem van premiedifferentiatie
beloont een betere prestatie ten opzichte van de anderen voortdurend, uiteraard
met inachtneming van de minimum- en maximumpremie.De maatstaf ten slotte op basis waarvan de premie wordt gedifferentieerd
vormt het individuele arbeidsongeschiktheidsrisico in relatie tot het gemiddelde
arbeidsongeschiktheidsrisico. Het Tica noemt met betrekking tot dit gemiddelde
arbeidsongeschiktheidsrisico een viertal mogelijkheden. Het individuele arbeidsongeschiktheidsrisico
kan daarbij worden vergeleken met het landelijke gemiddelde, met het gemiddelde
per sector of met het gemiddelde per bedrijfstak. Daarnaast is
het mogelijk alleen maar uit te gaan van het individuele risico («experience
rating»).De keuze voor een maatstaf waartegen het individuele arbeidsongeschikthpheidsrisico
wordt afgezet beïnvloedt de werking van het systeem niet. Het heeft alleen
invloed op de mate van verevening die het systeem kent. Om deze reden ziet
het kabinet deze voorstellen dan ook niet als alternatieven voor het voorgestelde
systeem van premiedifferentiatie, maar eerder als nadere uitwerkingen van
het voorgestelde systeem.De keuze voor de indicator arbeidsongeschiktheidsrisico op zich is in
de memorie van toelichting beargumenteerd. Daar is uiteengezet waarom het
kabinet het arbeidsongeschiktheidsrisico een betere indicator vindt dan het
actuariële risico.Het hanteren van een omslagstelsel ten slotte vormt voor een systeem van
premiedifferentiatie op zich geen wezenlijke belemmeringen. Een omslagstelsel
heeft andere kenmerken dan een rentedekkingsstelsel. Het belangrijkste verschil
is dat bij de laatstgenoemde wijze van financiering de uitkeringslast van
een arbeidsongeschikte op het moment van het intreden van arbeidsongeschiktheid
is afgedekt. Dit biedt een grotere zekerheid naar de toekomst dan een omslagstelsel.
Het toepassen van premiedifferentiatie kan evenwel volgens beide wijzen van
financiering plaatsvinden en levert in het ene systeem geen extra complicaties
op in vergelijking met het andere systeem. 2.3. De wijze van vaststelling van de gemiddelde premieDe gedifferentieerde premie voor een individuele ondernemer wordt berekend
door een opslag of korting toe te kennen op een gemiddelde premie. De leden
van de PvdA-fractie vragen hoe de gemiddelde premie wordt berekend. De leden
van de CDA-fractie vragen of er bij het vaststellen van de premie over het
eerste jaar van invoering niet te veel onzekerheden zijn. Zij zijn benieuwd
naar de gevolgen van een te laag vastgestelde premie. De leden van de RPF-fractie,
alsmede van de SGP-fractie vragen of de gegevens, op basis waarvan de premies
worden berekend, kunnen worden geleverd. De leden van de GPV-fractie wijzen
op de financiering van lasten van arbeidsongeschikte werknemers, die niet
meer te herleiden zijn tot een werkgever. Zij stellen vast dat deze lasten
door het collectief moeten worden opgebracht en vragen hoe deze lasten tot
een minimum kunnen worden beperkt. De leden van D66 ten slotte vragen het
kabinet in te gaan op het commentaar van het Tica met betrekking tot de premievaststelling.Bij premiedifferentiatie betalen ondernemingen een premie die is gebaseerd
op hun arbeidsongeschiktheidsrisico. Een toename van het arbeidsongeschiktheidsrisico
leidt tot een toename van de te betalen premie. Op deze wijze bestaat er voor
elk bedrijf een financiële prikkel om het arbeidsongeschiktheidsrisico
te verminderen door middel van preventie- en reïntegratiebeleid.Uitgangspunt is zoals gezegd de gemiddelde premie. De gemiddelde premie
is gedefinieerd als de totale arbeidsongeschiktheidslasten (voor zover deze
uitkeringen betreffen die minder dan vijf jaar geleden zijn ingegaan) als
percentage van de totale premieplichtige loonsom. De hoogte van deze gemiddelde
premie zal in de regel niet de hoogte van de premie zijn waarop de opslag
of korting wordt toegepast. Van de gemiddelde premie wordt een andere premie,
de zogenaamde rekenpremie, afgeleid. De oorzaken van het verschil tussen beide
premies en de gevolgen voor de systematiek van de premiedifferentiatie worden
hieronder uiteengezet.Ten eerste, de arbeidsongeschiktheidsrisico's van kleine bedrijven wijken
louter door hun omvang fundamenteel af van die van de grote bedrijven. Veel
kleine bedrijven hebben geen arbeidsongeschiktheidsrisico terwijl
een klein aantal een extreem hoog arbeidsongeschiktheidsrisico heeft. De verdeling
van de arbeidsongeschiktheidsrisico's van grote bedrijven kent nauwelijks
extreme risico's. De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's van kleine
bedrijven noopt tot het instellen van een maximumpremie. Door de maximumpremie
betaalt niet ieder bedrijf een premie die overeenkomt met het eigen arbeidsongeschiktheidsrisico.
Sommige bedrijven betalen meer en andere betalen minder dan overeenkomt met
hun arbeidsongeschiktheidsrisico. Dit betekent dat er herverdelingseffecten
tussen bedrijven ontstaan en derhalve ook tussen sectoren.Ten tweede, in de praktijk kunnen niet alle arbeidsongeschiktheidslasten
worden toe-gerekend aan bedrijven. Voor een deel van de arbeidsongeschikten
bestaat de ex-werkgever niet meer als gevolg van faillissementen. Voor een
ander deel van de arbeidsongeschikten is de ex-werkgever niet meer te traceren.
Dit is onder andere het gevolg van fusies en overnames; hierop wordt uitgebreid
teruggekomen in paragraaf 2.8. Ook kan voor ex-WW-ers en arbeidsongeschikten
die in het buitenland werkzaam zijn geweest veelal geen relevant dienstverband
worden gevonden. De niet toe te rekenen arbeidsongeschiktheidslasten worden
door alle premiebetalers opgebracht, waarvan een gedeelte wordt opgebracht
door de premies over WW- en WAO-uitkeringen en door startende (grote) ondernemers.
Het verschil tussen deze opbrengsten en de niet toe te rekenen arbeidsongeschiktheidslasten
wordt verdisconteerd door middel van aanpassing van de landelijk gemiddelde
premie.Ten derde, het verschil tussen de premie-opbrengsten ex-ante (raming)
en ex-post (realisatie), alsmede de reservevorming leidt tot een afwijking
van de feitelijke premies ten opzichte van de gemiddelde premie. Deze laatste
omvat immers alleen de uitkeringslasten en houdt geen rekening met de vermogenspositie.Ten vierde, veranderingen in invalideringsfrequenties, het aantal ondernemingen,
en de omvang van ondernemingen leiden op de korte termijn tot verschillen
tussen de arbeidsongeschiktheidsrisico's van bedrijven en de door hun te betalen
premies. Deze verschillen ontstaan omdat de referteperiode voor het arbeidsongeschiktheidsrisico
niet samenvalt met de periode waarin de te betalen arbeidsongeschiktheidslasten
zijn ontstaan. Immers, een verandering van het arbeidsongeschiktheidsrisico
wordt met een vertraging van twee jaren doorgegeven. Een onderneming die een
arbeidsongeschikte genereert ziet hiervan dus pas na twee jaren de gevolgen
in de individuele premie; gedurende die twee jaren moeten de lasten van die
arbeidsongeschikte evenwel worden opgebracht.Vanwege bovengenoemde factoren dient de gemiddelde premie te worden verhoogd.
Rekening houdend met deze verhogingen ontstaat de zogenoemde rekenpremie.
In de praktijk zal de rekenpremie veelal dus niet gelijk aan de gemiddelde
premie door de in het bovenstaande geduide factoren. Deze rekenpremie vormt
de basis op grond waarvan de gedifferentieerde premies van bedrijven worden
bepaald. Als het arbeidsongeschiktheidsrisico hoger (lager) is dan het gemiddelde
arbeidsongeschiktheidsrisico dan krijgt een onderneming een opslag (korting)
op de rekenpremie. De gedifferentieerde premie die een bedrijf betaalt is
dus:individuele premie = rekenpremie + opslag of korting.De vaststelling van de gemiddelde premie geschiedt geheel conform de gebruikelijke
systematiek van premievaststelling. Het Tica berekent derhalve op basis van
een uitgavenraming de hoogte van de gemiddelde premie voor het komende jaar.
Ook in het eerste jaar zal dit op de gebruikelijke wijze geschieden. Dit heeft
niet meer onzekerheid in zich dan iedere andere premievaststelling,
uitgezonderd de invloed van het eigen-risicodragen. Het valt in het eerste
jaar inderdaad moeilijk in te schatten hoeveel werkgevers eigen-risicodrager
zullen worden. De gemiddelde premie is in het eerste jaar echter zo laag dat
een te laag vastgestelde premie naar verwachting geen grote financiële
gevolgen met zich zullen brengen.De opmerking van het Tica dat de som van opslagen en kortingen het eerste
jaar moeilijk is in te schatten en dat hieruit aanzienlijke onzekerheden voortvloeien
is niet juist. De opslagen en kortingen worden berekend op basis van realisatiecijfers.
Deze zijn derhalve op het moment van premievaststelling bekend, ook bij de
premievaststelling voor het eerste jaar. De som van opslagen en kortingen
kan derhalve wel worden bepaald. Hiermee is tevens de vraag van de leden van
de RPF-fractie, alsmede van de SGP-fractie beantwoord. Alle gegevens met betrekking
tot de vaststelling van de opslagen en kortingen zijn voorhanden. Wat betreft
de lasten geldt dat het altijd om een raming zal gaan. Dit betekent niet dat
deze raming een sprong in het duister is. Ook thans wordt jaarlijks een raming
van de uitkeringslasten gemaakt. Onder de nieuwe systematiek is dit niet anders.Met betrekking tot de vraag van de fractie van het GPV over niet toe te
rekenen lasten kan ten slotte het volgende worden opgemerkt. Zoals aangegeven
is een deel van de uitkeringslasten niet meer toe te rekenen aan een individuele
werkgever. Dit is een van de factoren waardoor de rekenpremie kan afwijken
van de gemiddelde premie. Voor een deel zijn de lasten niet meer toe te rekenen
als gevolg van faillissement van de werkgever. Dit moet worden aanvaard. Voor
een ander deel zijn de lasten niet meer toe te rekenen als gevolg van ondernemingsmutaties
(overname, fusie, splitsing). Ten aanzien van deze mutaties is geregeld dat
de lasten, indien sprake is van een overgang van een onderneming, worden toegerekend
aan de overnemende onderneming. Op deze wijze is geregeld dat het aandeel
niet toe te rekenen lasten zo laag mogelijk wordt gehouden. Uitkeringslasten
van arbeidsongeschikt geworden WW-gerechtigden zijn nooit toe te rekenen aan
een werkgever.Naar verwachting zal ca. 10 tot 15% van de totale uitkeringslasten niet
zijn toe te rekenen. Dit betekent niet dat deze lasten volledig door een stijging
van de rekenpremie moeten worden opgebracht. Zoals gezegd worden door middel
van premieheffing over uitkeringen premie-inkomsten gegenereerd. Daarnaast
staan tegenover faillerende ondernemingen startende ondernemingen. Deze laatste
ondernemingen genereren in de regel in het begin meer premie-inkomsten dan
lasten. Voor zover de premie-inkomsten als gevolg van heffing over uitkeringen
en door startende ondernemingen niet toereikend zijn om de lasten van niet
toe te rekenen lasten te compenseren zal de rekenpremie moeten stijgen. De
niet toe te rekenen lasten zijn, zoals hierboven al is weergegeven, ofwel
onvermijdelijk (faillissement, WW-gerechtigden) ofwel geminimaliseerd (overgangen
van ondernemingen).Over de opmerkingen van het Tica met betrekking tot het fondsbeheer ten
slotte wordt in paragraaf 2.10 nader ingegaan. 2.4. De aanpassingscoëfficiënt 2.4.1. InleidingIn de memorie van toelichting Pemba is aangegeven dat de aanpassingscoëfficiënt
het instrument vormt binnen het systeem van adaptieve premies om te voorkomen
dat de premie van ondernemingen te grote schokken ondergaat. Het niveau van
de aanpassingscoëfficiënt bepaalt de mate waarin de een onderneming
een verandering in het eigen arbeidsongeschiktheidsrisico krijgt doorberekend.
Een aanpassingscoëfficiënt van 1 leidt ertoe dat het verschil tussen
het individuele risico van een onderneming en het gemiddelde
risico van de bedrijfsvereniging volledig wordt doorberekend in de premiekorting
of -opslag. Bij een aanpassingscoëfficiënt van 0,1 wordt slechts
een tiende deel van dat verschil ten opzichte van het voorgaande jaar doorberekend.
Indien de aanpassingscoëfficiënt lager dan 1 wordt vastgesteld wordt
bewerkstelligd dat de premie voor een onderneming geleidelijk toegroeit naar
het verschil tussen individuele en gemiddelde risico. Hierdoor wordt bereikt
dat grote schokeffecten uitblijven.In de artikelsgewijze toelichting is daarnaast aangegeven: «Voor
grote werkgevers geldt in zijn algemeenheid dat het verloop van het arbeidsongeschiktheidsrisico
een veel regelmatiger patroon zal vertonen dan voor kleine werkgevers. Daarnaast
hebben grote werkgevers meer mogelijkheden om te investeren in preventieve
maatregelen en om een arbeidsongeschikt geworden werknemer te reïntegreren
in het eigen bedrijf.Kleinere werkgevers zullen veel vaker gedurende een langere periode een
risico van nul hebben om dan in één jaar, als gevolg van de
arbeidsongeschiktheid van één werknemer, een hoog risico te
krijgen. Een lage aanpassingscoëfficiënt houdt dan in dat deze ondernemingen
slechts langzaam richting het verschil tussen het eigen en het gemiddelde
risico toegroeien, zodat grote schokken in de premie worden voorkomen. Voor
de grotere bedrijven zal de aanpassingscoëfficiënt, zoals gezegd,
hoger kunnen worden vastgesteld dan voor kleine ondernemingen.»De leden van een aantal fracties hebben vragen gesteld over de aanpassingscoëfficiënt.
Daarbij speelt met name de vraag of deze coëfficiënt niet een te
grote mate van verevening in het systeem bewerkstelligt. De leden van de fractie
van de PvdA merken op dat voor de technieken om premiewijzigingen door te
geven, waaronder de aanpassingscoëfficiënt, op zich argumenten zijn
aan te dragen. Zij vragen zich evenwel af of de combinatie van deze technieken
niet een te grote mate van verevening in het systeem inbouwt. Ook de leden
van de VVD-fractie plaatsen kanttekeningen bij de werking van de aanpassingscoëfficiënt.
Deze leden vinden een te grote verevening als gevolg van de aanpassingscoëfficiënt
onwenselijk, te meer omdat ook nog andere instrumenten om de premie te beïnvloeden
kunnen worden gehanteerd, zoals de minimum- en maximumpremie. De leden van
de fractie van D66 vragen of verschillende aanpassingscoëfficiënten
niet te veel van het goede zijn. Ook de leden van de GroenLinks-fractie vragen
of de aanpassingscoëfficiënt de prikkelwerking van een snellere
doorwerking in de premie van goed beleid niet te veel frustreert. Ten slotte
vragen ook de leden van de fracties van de RPF en het GPV meer duidelijkheid
met betrekking tot de aanpassingscoëfficiënt. Op basis van gerealiseerde gegevens van de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen
zijn uitgebreide simulatieberekeningen gemaakt om de hoogte van de aanpassingscoëfficiënt
exact te kunnen bepalen. Het uitgangspunt voor deze berekeningen vormt de
risicoverdeling van alle bij het GAK aangesloten ondernemingen. Deze verdeling
wordt in subparagraaf 2.4.2. gepresenteerd. In subparagraaf 2.4.3. zal op
basis van deze risicoverdeling worden ingegaan op de hoogte van de aanpassingscoëfficiënt
voor grote ondernemingen. De hoogte van de aanpassingscoëfficiënt
voor kleine ondernemingen komt in subparagraaf 2.4.4. aan de orde. Subparagraaf
2.4.5. bevat de eindconclusie. 2.4.2. De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico'sLouter door de omvang van de onderneming heeft een kleine onderneming
met hogere arbeidsongeschiktheidsrisico's te maken dan een grote onderneming.
Stel dat de invalideringsfrequentie 1% is en dat deze onafhankelijk
is van de omvang van de onderneming. Een onderneming met 100 werknemers heeft
dan gemiddeld per jaar 1 arbeidsongeschikte werknemer. Honderd ondernemingen
met elk 1 werknemer hebben gemiddeld ook 1 arbeidsongeschikte werknemer. Er
zijn dan echter 99 ondernemingen zonder een arbeidsongeschikte werknemer,
en maar 1 onderneming met 1 arbeidsongeschikte werknemer.De gevolgen van het ontstaan van één arbeidsongeschikte
voor het arbeidsongeschiktheidsrisico en de premie zijn ook afhankelijk van
de omvang van de onderneming. In onderstaande tabel is de samenhang weergegeven
tussen de premie en de omvang van een bedrijf waar éénmalig
een volledig arbeidsongeschikte werknemer ontstaat. Hierbij is verondersteld
dat gedurende 5 volle kalenderjaren de jaarlijkse lasten gelijk zijn aan 70%
van het gemiddelde premieplichtige loon van dat bedrijf, en dat het bedrijf
daarvoor geen arbeidsongeschiktheidsrisico had. Bovendien is verondersteld
dat de ondernemer de vrijgekomen arbeidsplaats weer bezet, en dat er geen
minimum- en maximumpremies zijn. Tabel 1. De relatie tussen ondernemingsgrootte en de te
betalen premie bij een eenmalig opkomen van één arbeidsongeschikte
werknemer in jaar 1 Aantal
werknemersPremie in procenten  eerste
2 jaren5 daaropvolgende jaren 10.00%70.00% 50.00%14.00% 100.00%7.00% 200.00%3.50% 500.00%1.40% 1000.00%0.70% 2500.00%0.35% 5000.00%0.14% 7500.00%0.09% 10000.00%0.07%In de eerste twee jaren is er nog geen sprake van een toename van de premie
omdat de referteperiode niet samenvalt met de periode waarin de te betalen
arbeidsongeschiktheidslasten zijn ontstaan. In de 5 daaropvolgende jaren is
de premie voor een bedrijf met 5 werknemers 14,00%. Voor een onderneming met
50 werknemers bedraagt de premie onder de geschetste omstandigheden 1,40%.De hierboven gepresenteerde cijferopstelling kan als een ongunstig scenario
worden bestempeld. De arbeidsongeschikte werknemer is en blijft gedurende
de volle vijf jaren volledig arbeidsongeschikt. In een gemiddeld scenario
is de mate van arbeidsongeschiktheid lager dan 100%, en neemt een deel van
de arbeidsongeschikten weer deel aan het arbeidsproces. De financiële
consequenties van één extra arbeidsongeschikte zijn in de praktijk
dan ook geringer dan die in de hierboven gepresenteerde cijferopstelling.
Nochtans is dit niet van invloed op de geconstateerde verschillen tussen kleine
en grote bedrijven.Een arbeidsongeschiktheidsrisico van 70% is door de aanpassingscoëfficiënt
natuurlijk nauwelijks te dempen, tenzij deze een zeer lage waarde krijgt.
Dit is de reden dat naast de aanpassingscoëfficiënt ook aan een
maximumpremie niet kan worden ontkomen.Van belang is dan hoe de risicoverdeling van ondernemingen feitelijk is,
met andere woorden hoeveel ondernemingen zeer hoge dan wel zeer lage risico's
hebben. Deze verdeling van arbeidsongeschiktheidsrisico's is in onderstaande
tabellen gepresenteerd. De ondernemingen zijn ingedeeld naar hun omvang en
naar hun arbeidsongeschiktheidsrisico. De ondernemingen zijn ingedeeld in
vier klassen; de grenzen tussen de klassen liggen bij 15, 100 en 500 werknemers.
Voor het arbeidsongeschiktheidsrisico zijn 6 klassen onderscheiden,
waarbij de grenzen tussen de klassen aan de gemiddelde premie zijn gerelateerd.
Deze gemiddelde premie bedraagt voor de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen
1,69%. De arbeidsongeschiktheidsrisico's in de klasse «1–2 x gem.
premie» zijn dan groter dan 1,69% en kleiner dan 3,38%.De verdeling van arbeidsongeschiktheidsrisico's naar de grootte van de
onderneming op basis van het aantal ondernemingen is in onderstaande gepresenteerd.
Per grootteklasse is het aantal ondernemingen naar het arbeidsongeschiktheidsrisico
weergegeven, alsmede het procentuele aandeel van het aantal ondernemingen
van de desbetreffende grootteklasse in een risicoklasse. Tussen haakjes is
het aandeel van het totale aantal ondernemingen in een grootteklasse ten opzichte
van het totale aantal ondernemingen weergegeven.De gepresenteerde risicoverdeling betreft, zoals eerder gesteld, de ondernemingen
die zijn ingedeeld bij de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen. Van
de andere bedrijfsverenigingen zijn de gegevens op een later tijdstip beschikbaar
gekomen. Analyse van deze gegevens leverde geen afwijkend beeld op van de
GAK-bedrijfsverenigingen. Om deze reden is in de hierna volgende analyses
steeds uitgegaan van het cijfermateriaal van deze bedrijfsverenigingen. Tabel 2. De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
naar de grootte van de onderneming op basis van het aantal ondernemingen ao-risicoaantal
werknemers  < 1515–99100–499>
500totaal 0 x gem. premie133 65993.5%10 57653.2%2699.7%20.4%144 5060–1 x gem. premie50.0%70.0%1 58159.9%34464.1%1 9371–2 x gem. premie2 6181.8%7 08635.6%55119.8%17031.7%10 4252–3 x gem. premie230.0%00.0%2549.1%163.0%2933–4 x gem. premie10.0%450.2%702.5%30.6%119> 4 x gem. premie6 7114.7%2 16610.9%541.9%20.4%8 933Totaal143 017(86.0%)19 880(12.0%)2 779(1.7%)537(0.3%)166 213Er zijn in het GAK-bestand ruim 166 000 bedrijven; het grootste deel,
zo'n 143 000 (86% van het totale aantal ondernemingen), heeft minder
dan 15 werknemers. Van deze kleine bedrijven heeft ruim 133 000 (93,5%
van het totale aantal ondernemingen met minder dan 15 werknemers) een arbeidsongeschiktheidsrisico
van 0%, zo'n 7000 bedrijven (4,7% van het totale aantal ondernemingen met
minder dan 15 werknemers) hebben een extreem hoog arbeidsongeschiktheidsrisico,
en zo'n 3000 bedrijven (1,8%) hebben een bovengemiddeld arbeidsongeschiktheidsrisico,
dat wel zeggen een arbeidsongeschiktheidsrisico dat groter is dan 1 x de gemiddelde
premie.Voor de allergrootste ondernemingen, dat zijn ondernemingen met meer dan
500 werknemers, vertoont de verdeling veel minder uitschieters. Van de 537
grote ondernemingen (0,3% van het totale aantal ondernemingen) heeft ruim
de helft (64,1%) een arbeidsongeschiktheidsrisico dat kleiner is dan het gemiddelde,
slechts 2 ondernemingen hebben arbeidsongeschiktheidsrisico van 0%. Er zijn
170 ondernemingen (31,7%) met een arbeidsongeschiktheidsrisico dat ligt tussen
1,69% en 3,38%, en de overige hebben een hoger arbeidsongeschiktheidsrisico.Er zijn bijna 2800 ondernemingen met meer dan 100 en minder dan 500 werknemers.
De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's van deze ondernemingen
vertoont sterke overeenkomsten met die van de allergrootste ondernemingen.
De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's van de bedrijven met 15
of meer maar minder dan 100 heeft karakteristieken van zowel
die van de kleine als die van de grote ondernemingen.De verdeling van het aantal werknemers per grootteklasse van de ondernemingen
ligt uiteraard geheel anders dan de verdeling van het aantal ondernemingen.
Deze verdeling is vooral van belang, omdat de werknemers in feite de beoogde
doelgroep van de voorgestelde maatregelen vormen. Een onderneming wordt immers
gestimuleerd om arbeidsongeschiktheid van werknemers te voorkomen.Om deze reden is in onderstaande tabel de verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
van de ondernemingen op basis van het premieplichtig loon gepresenteerd. Het
premieplichtig loon vormt immers een redelijke afspiegeling van het aantal
werknemers in een onderneming. Per grootteklasse en per risicoklasse is, naast
de premieplichtige loonsom, tevens het procentuele aandeel ten opzichte van
de totale premieplichtige loonsom weergegeven. Tabel 3. De verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
naar de grootte van de onderneming op basis van het premieplichtige loon (mln
gld) ao-risicoaantal
werknemers  < 1515–99100–499>
500totaal 0 x gem. premie17 49713.7%14 75111.6%1 9891.6%480.0%34 2850–1 x gem. premie20.0%160.0%16 00512.5%37 19029.1%53 2131–2 x gem. premie1 0520.8%14 57311.4%5 1324.0%10 7418.4%31 4982–3 x gem. premie100.0%00.0%1 9781.6%6720.5%2 6603–4 x gem. premie00.0%700.1%5050.4%800.1%655> 4 x gem. premie1 7621.4%3 0872.4%3760.3%740.1%5 299Totaal203 32315.9%32 49725.5%25 98520.4%48 80538.2%127 610De totale premieplichtige loonsom van de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen
bedraagt ruim 127 mld gulden. Het premieplichtige loon van de ondernemingen
die een arbeidsongeschiktheidsrisico van 0% hebben bedraagt ruim 25% van het
totale premieplichtige loon. Van deze 25% is 13,7% geconcentreerd bij ondernemingen
met minder dan 15 werknemers, 11,6% bij ondernemingen met 15 tot 100 werknemers
en 1,6% bij ondernemingen met 100 tot 500 werknemers. Globaal gesproken kan
worden gesteld dat zo'n 25% van de werkgelegenheid is geconcentreerd bij bedrijven
die een arbeidsongeschiktheidsrisico van 0% hebben.Uit de tabel blijkt tevens dat, hoewel het aantal grote ondernemingen
slechts 0,3% van het totale aantal ondernemingen uitmaakt, de premieplichtige
loonsom van deze ondernemingen 38,2% van de totale premieplichtige loonsom
omvat. Hoewel het aantal kleine ondernemingen 86% van het totale aantal ondernemingen
vertegenwoordigt is slechts 15,9% van de totale premieplichtige loonsom bij
deze ondernemingen geconcentreerd. 2.4.3. De aanpassingscoëfficiënt voor grote
ondernemingenUit bovenstaande tabellen kan worden vastgesteld dat de risicoverdeling
van grote ondernemingen voor het overgrote deel geconcentreerd is rond het
gemiddelde. Bijna 65% van de ondernemingen heeft een arbeidsongeschiktheidsrisico
dat onder het gemiddelde ligt, ruim 30% heeft een arbeidsongeschiktheidsrisico
dat net boven het gemiddelde ligt. De opslag of korting, afgeleid van het
verschil tussen het individuele en het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico
is dus voor nagenoeg alle grote ondernemingen relatief gering. Bovendien zal
de ontwikkeling van het arbeidsongeschiktheidsrisico van grote ondernemingen
niet met grote schokken gepaard gaan, maar een geleidelijk verloop vertonen. Het feit dat de ontwikkeling van het arbeidsongeschiktheidsrisico van
grote ondernemingen nauwelijks schoksgewijs verloopt, alsmede het feit dat
de arbeidsongeschiktheidsrisico's van grote ondernemingen nauwelijks uitschieters
vertonen, betekent dat de aanpassingscoëfficiënt voor grote ondernemingen
niet noodzakelijk is. Dit gegeven, tezamen met de vraag van een groot aantal
leden van verschillende fracties of de aanpassingscoëfficiënt niet
een te grote mate van verevening oplevert, heeft het kabinet er in eerste
instantie toe gebracht de aanpassingscoëfficiënt voor grote ondernemingen
op de waarde 1 te stellen. 2.4.4. De aanpassingscoëfficiënt voor kleine
ondernemingenVan de kleine ondernemingen (minder dan 15 werknemers) is de risicoverdeling
ook zoals verwacht, namelijk ofwel een arbeidsongeschiktheidsrisico van 0%
ofwel een hoog arbeidsongeschiktheidsrisico. Van belang is dan hoe hoog dit
hoge arbeidsongeschiktheidsrisico is. Dit is van belang voor de keuze van
de hoogte van de aanpassingscoëfficiënt voor kleine ondernemingen.
Een voorbeeld moge dit illustreren.In onderstaande tabel is het premieverloop van twee kleine ondernemingen
geschetst. De eerste onderneming heeft 10 werknemers. Vanaf het begin heeft
deze onderneming een arbeidsongeschiktheidsrisico gehad van 0%; vanaf het
jaar 2006 krijgt de onderneming gedurende vijf jaar als gevolg van de arbeidsongeschiktheid
van één werknemer een arbeidsongeschiktheidsrisico van 7% (zie
tabel 1). De tweede onderneming heeft één werknemer. Ook deze
onderneming heeft vanaf het begin een arbeidsongeschiktheidsrisico van 0%.
Vanaf het jaar 2006 krijgt deze onderneming gedurende vijf jaar een arbeidsongeschiktheidsrisico
van 70%. Tabel 4. Premieverloop van twee ondernemingen bij verschillende
hoogten van de aanpassingscoëfficiënt  Onderneming
1Onderneming 2  Ao-risico 7% Ao-risico
70%   Aanpassingscoëfficiënt Aanpassingscoëfficiënt  0.250.050.250.0520030.39%1.29%0.39%1.29% 20040.30%1.23%0.30%1.23%20050.22%1.17%0.22%1.17% 20061.92%1.46%10.00%4.61%20073.19%1.74%10.00%7.88% 20084.14%2.00%10.00%10.00%20094.86%2.25%10.00%10.00% 20105.39%2.49%10.00%10.00%20114.04%2.36%10.00%10.00% 20123.03%2.25%10.00%10.00%20132.27%2.13%10.00%10.00% 20141.71%2.03%10.00%10.00%20151.28%1.92%10.00%10.00% 20160.96%1.83%9.51%10.00%20170.72%1.74%7.13%10.00% 20180.54%1.65%5.35%10.00%20190.40%1.57%4.01%10.00% 20200.30%1.49%3.01%10.00%20210.23%1.41%2.26%9.52% 20220.17%1.34%1.69%9.05%20230.13%1.28%1.27%8.59% 20240.10%1.21%0.95%8.16%20250.07%1.15%0.71%7.76% 20260.05%1.09%0.54%7.37%20270.04%1.04%0.40%7.00% 20280.03%0.99%0.30%6.65%20290.02%0.94%0.23%6.32% 20300.02%0.89%0.17%6.00%20310.01%0.85%0.13%5.70% 20320.01%0.80%0.10%5.42%20330.01%0.76%0.07%5.14% 20340.01%0.73%0.05%4.89%20350.00%0.69%0.04%4.64% 20360.00%0.66%0.03%4.41%De premie van onderneming 1 is in de jaren voor 2006 laag; dit is het
gevolg van het feit dat deze onderneming een lange tijd een arbeidsongeschiktheidsrisico
van 0% heeft gehad. Bij een aanpassingscoëfficiënt van 0,25 is de
premie in 2005 lager dan bij een coëfficiënt van 0,05. Dit is ook
logisch. Bij een hogere waarde krijgt een onderneming immers sneller het verschil
in arbeidsongeschiktheidsrisico doorberekend. In het jaar 2006 krijgt de onderneming
een schok in het arbeidsongeschiktheidsrisico. Uit de tabel blijkt dat de
aanpassingscoëfficiënt deze schok inderdaad stabiliseert. Bij een
waarde van 0,25 stijgt de premie in 2006 tot een waarde van 1,92% om vervolgens
op te lopen tot 5,39% in 2010. Na 2010 is het arbeidsongeschiktheidsrisico
weer 0% en gaat de premie weer langzaam dalen. Bij een aanpassingscoëfficiënt
van 0,05 is het premieverloop nog veel geleidelijker, zowel op- als neerwaarts.De premie van onderneming 2 is tot 2006 gelijk aan die van onderneming
1; dit is ook logisch, beide hebben immers steeds een arbeidsongeschiktheidsrisico
van 0%. Vanaf 2006 heeft de onderneming een arbeidsongeschiktheidsrisico van
70%. Verondersteld is dat de maximumpremie 10% bedraagt. Uit de tabel blijkt
dat de onderneming, ondanks de aanpassingscoëfficiënt, direct in
2006 de maximumpremie krijgt. Een aanpassingscoëfficiënt van 0,25
biedt met andere woorden bij een dergelijk arbeidsongeschiktheidsrisico geen
bescherming tegen schokken. De aanpassingscoëfficiënt moet extreem
laag worden gesteld wil dit wel het geval zijn. Zelfs bij een waarde van 0,05
stijgt de premie na twee jaren al naar de maximumpremie. De tabel laat evenwel
ook de consequentie van een zo extreem lage aanpassingscoëfficiënt
zien. Na afloop van het hoge arbeidsongeschiktheidsrisico (vanaf 2011) blijft
de premie nog gedurende tien (!!) jaren op het maximumniveau gehandhaafd.
Ook daarna daalt de premie bij een aanpassingscoëfficiënt van 0,05
zeer langzaam.Geconcludeerd kan worden dat de aanpassingscoëfficiënt voor
kleine ondernemingen met 10 tot vijftien werknemers kan functioneren. Voor
hele kleine ondernemingen daarentegen biedt de aanpassingscoëfficiënt
geen bescherming voor opwaartse schokken. Deze ondernemingen zullen direct
tegen de maximumpremie oplopen. De enige bescherming hiertegen is een extreem
lage aanpassingscoëfficiënt. Dit is echter niet wenselijk, gezien
de duur van de periode waarin de premie weer tot een laag niveau terugkeert.Van belang is, gezien het bovenstaande, hoe de feitelijke risicoverdeling
van ondernemingen in de grootteklasse tot 15 werknemers is. Uit de realisatiecijfers
blijkt dat een groot gedeelte van de kleine ondernemingen extreem hoge risico's
heeft. Voor een groot gedeelte biedt, gelet op bovenstaande analyse, de aanpassingscoëfficiënt
dus geen bescherming tegen een schoksgewijze opwaartse aanpassing van de premie.
Wel zouden deze ondernemingen bij een zeer lage aanpassingscoëfficiënt
gedurende een zeer lange periode de nasleep ondervinden als zij een keer een
hoog arbeidsongeschiktheidsrisico hebben ondervonden. Op basis van bovenstaande analyse is het kabinet van mening dat de bescherming
voor kleine ondernemingen tegen een te hoge premie beter geboden kan worden
door middel van het instrument van de maximumpremie. De aanpassingscoëfficiënt
heeft voor kleine ondernemingen, gezien de gerealiseerde risicoverdelingen,
alleen maar nadelige effecten. Een aanpassingscoëfficiënt van 1
is derhalve ook voor kleine ondernemingen te verkiezen boven een lagere aanpassingscoëfficiënt. 2.4.5. Conclusie met betrekking tot de aanpassingscoëfficiëntOp basis van een uitgebreide analyse en bewerking van realisatiecijfers,
alsmede op basis van de vrees van verschillende fracties dat de aanpassingscoëfficiënt
een te grote mate van verevening bewerkstelligt en op deze manier de prikkel
voor ondernemingen te zeer mitigeert, is het kabinet tot de conclusie gekomen
dat de aanpassingscoëfficiënt niet het geëigende instrument
is om het premieverloop van ondernemingen die bescherming te bieden die noodzakelijk
wordt geacht. Zowel voor grote als voor kleine ondernemingen is een aanpassingscoëfficiënt
van 1 te verkiezen boven een lagere waarde. In feite betekent een waarde van
1 dat de aanpassingscoëfficiënt zijn betekenis volledig heeft verloren.
Er vindt immers geen geleidelijke, maar een directe doorvertaling van een
hoger arbeidsongeschiktheidsrisico plaats tot het niveau van de maximumpremie.
Om deze reden heeft het kabinet besloten geheel af te zien van het instrument
van de aanpassingscoëfficiënt. Het handhaven van een instrument,
dat feitelijk buiten werking wordt gesteld zonder dat er een kans bestaat
dat dit instrument in de toekomst wel een bijdrage kan leveren aan een wenselijk
premieverloop, is naar de mening van het kabinet uit oogpunt van eenvoud van
regelgeving ongewenst. Het kabinet heeft om deze reden besloten de aanpassingscoëfficiënt
geheel achterwege te laten.De bescherming voor ondernemingen tegen een onacceptabele premie kan efficiënter
worden bewerkstelligd door middel van de maximumpremie. Hierop wordt in paragraaf
2.6. uitgebreid ingegaan. 2.5. De sectorindelingIn de memorie van toelichting Pemba is aangegeven dat ten behoeve van
de premiedifferentiatie WAO de huidige bedrijfsverenigingen zullen worden
geclusterd tot 6 à 8 sectoren. Bijna alle fracties stellen vragen of
plaatsen kanttekeningen bij deze voorgestelde sectorindeling. De leden van de VVD-fractie, alsmede de leden van de fracties van D66
en de RPF, vragen het kabinet naar de motivering te komen tot het aantal van
6 à 8 sectoren. Aansluitend bij deze vraag informeren deze leden of
bij de sectorindeling bedrijfstakken met een vergelijkbaar risicoprofiel worden
samengevoegd. Ook de leden van de fracties van de PvdA, GroenLinks, het GPV
en de Groep Nijpels vragen hiernaar. De leden van de fracties van D66 en het
SGP vragen naar de vordering met betrekking tot de sectorindeling. De leden
van de fractie van de PvdA, alsmede van het GPV informeren of per sector verschillende
minimum- en maximumpremies gaan gelden. De leden van de D66-fractie dringen
er op aan dat de nieuwe Organisatiewet gelijktijdig met het wetsvoorstel Pemba
in werking treedt. Daarnaast informeren deze leden naar de bestuurlijke bevoegdheid
over de indeling van het bedrijfs- en beroepsleven. De leden van de RPF-fractie
ten slotte vragen hoe de verschillende overheidssectoren bij de indeling betrokken
zullen worden als het overheidspersoneel onder de werking van de werknemersverzekeringen
valt.Het kabinet heeft destijds besloten tot een clustering van het huidige
aantal bedrijfsverenigingen tot 6 à 8 sectoren voor de premiedifferentiatie
WAO teneinde te voorkomen dat het draagvlak, zelfs bij een groot gebruik van de mogelijkheid tot eigen-risicodragen, niet te gering zou worden
binnen een sector. Uitgangspunt was dat de clustering zodanig zou plaatsvinden
dat sectoren zouden ontstaan van min of meer gelijke omvang wat betreft totale
loonsom en aantal werkgevers. De huidige bedrijfsverenigingen vertonen immers
zeer grote verschillen met betrekking tot deze omvang. Het aantal van 6 à
8 sectoren was gekozen, omdat bij dit aantal aan het genoemde uitgangspunt
zou kunnen worden voldaan door middel van clustering langs de lijnen van de
huidige bedrijfsvereniging. Anderzijds werd op deze wijze zo veel mogelijk
recht gedaan aan het uitgangspunt dat de lasten daar moeten worden gelegd
waar deze ook worden gemaakt en kunnen worden beïnvloed.Een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties,
Tica en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, is vervolgens
samengesteld teneinde een indeling van de huidige bedrijfsverenigingen te
bewerkstelligen. Zowel de vertegenwoordigers van de werkgeversorganisaties
als van de werknemersorganisaties hadden grote problemen met de voorgestelde
clustering tot 6 à 8 sectoren. De clustering zou betekenen dat
bedrijfsverenigingen met afwijkende risicoprofielen samengevoegd zouden worden.
Bovendien zou de clustering de werkzaamheden in het kader van de nieuwe organisatiewet
doorkruisen. De voorkeur van de sociale partners ging daarom uit naar een
indeling van bedrijfstakken naar risicoprofiel, liefst op een zo laag mogelijk
niveau. Dit was echter niet in lijn met het uitgangspunt van het kabinet om
sectoren met een voldoende draagvlak te creëren.De conclusie dat de aanpassingscoëfficiënt niet langer een effectief
instrument is voor de werking van het systeem van premiedifferentiatie heeft
de sectorindeling evenwel in een geheel ander licht geplaatst. Als gevolg
van het achterwege laten van de aanpassingscoëfficiënt is de sectorindeling
veel minder belangrijk geworden. Een voorbeeld moge dit illustreren. Een onderneming
heeft in de structurele situatie (dat wil zeggen uitgaande van de volledige
referteperiode van vijf jaren) een arbeidsongeschiktheidsrisico van 4,90%.
Onderstaande tabel geeft de premie-ontwikkeling voor deze onderneming indien
deze in een sector zou zitten met een laag gemiddeld arbeidsongeschiktheidsrisico
(1,45%) en een hoog gemiddeld arbeidsongeschiktheidsrisico (3,27%) in het
geval de aanpassingscoëfficiënt 0,5 bedraagt, alsmede in het geval
er geen aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast. Het structurele
risico, alsmede de structurele hoogte van de rekenpremie worden na een aantal
jaren bereikt. Het systeem moet immers in de aanvangsfase naar deze structurele
waarden toegroeien. Verondersteld is dat in de structurele situatie geen wijzigingen
optreden in risico's en rekenpremies. Gemakshalve is tevens verondersteld
dat het gemiddelde risico gelijk is aan de rekenpremie in de structurele situatie. Tabel 5. Premie-ontwikkeling van een onderneming met een
individueel risico in de structurele situatie van 4,90% in een sector met
een laag gemiddeld risico (1,45%) en een hoog gemiddeld risico (3,27%)  Aanpassingscoëfficiënt
0.5 Geen aanpassingscoëfficiënt  Sector 1Sector
2Sector 1Sector 2  (1.45%)(3.27%)(1.45%)(3.27%)19980.38%0.49%0.59%0.59% 19991.35%1.54%1.71%1.71%20002.39%2.57%2.73%2.73% 20013.43%3.55%3.66%3.66%20024.36%4.44%4.50%4.50% 20034.83%4.87%4.90%4.90% 20044.86%4.88%4.90%4.90% 20054.88%4.89%4.90%4.90%20064.89%4.90%4.90%4.90%In de situatie dat er een aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast
lopen de premies in de aanvangsjaren uiteen. Uiteindelijk wordt de gedifferentieerde
premie voor de onderneming gelijk aan het individuele risico. Bij een aanpassingscoëfficiënt
van 0,5 duurt dit (onder de veronderstelling dat gemiddelde risico en individuele
risico geen wijzigingen ondergaan) echter ca. 10 jaren. In het geval er geen
aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast vertoont de premie-ontwikkeling
van de onderneming voor beide sectoren geen verschil. Het maakt met andere
woorden voor de gedifferentieerde premie van de onderneming niet uit of deze
in sector 1 of in sector 2 zit.Op deze conclusie past de kanttekening dat in het voorbeeld is uitgegaan
van de veronderstelling dat het gemiddelde risico gelijk is aan de rekenpremie.
In de praktijk zullen hier echter verschillen tussen bestaan. Het gemiddelde
risico wordt over een andere periode berekend dan de rekenpremie. Daarnaast
wordt de rekenpremie beïnvloed door de niet toe te rekenen lasten. Als
gevolg daarvan kan de premie-ontwikkeling van de onderneming in dit voorbeeld
in sector 1 afwijken van sector 2, ook als geen aanpassingscoëfficiënt
wordt toegepast. Dit betekent echter niet dat deze verschillen wezenlijk zullen
zijn. Zowel voor het gemiddelde risico als voor de rekenpremie zijn de uitkeringslasten
uitgangspunt. Het verschil is dat de uitkeringslasten, waarover het risico
wordt berekend, twee jaren eerder liggen dan de uitkeringslasten, waarover
de rekenpremie wordt berekend. Gedurende die twee jaren kunnen wijzigingen
zijn opgetreden. Deze zullen, gezien het verschil van twee jaren, niet wezenlijk
van elkaar afwijken. Ook de niet toe te rekenen lasten kunnen, als aandeel
van de totale lasten, verschillen per sector. Voor het merendeel van de sectoren
ligt dit aandeel echter in dezelfde orde van grootte.Geconcludeerd kan derhalve worden dat de invloed van de sectorindeling
op de gedifferentieerde premie van een onderneming als gevolg van het achterwege
laten van de aanpassingscoëfficiënt nog slechts zeer gering is.
Iedere onderneming krijgt een gedifferentieerde premie die volledig is gebaseerd
op het eigen arbeidsongeschiktheidsrisico.Het kabinet is daarom tot de conclusie gekomen dat de sectorindeling geen
toegevoegde waarde meer heeft voor het systeem van premiedifferentiatie. Tezamen
met de sociale partners kiest het kabinet daarom voor een systeem van premiedifferentiatie
vanuit een landelijke premie. De werking van het systeem van premiedifferentiatie
ondervindt, door het achterwege laten van de aanpassingscoëfficiënt,
als gevolg van deze keuze geen verandering. De keuze heeft wel bijkomende
voordelen. In de eerste plaats is de draagvlakproblematiek niet langer relevant
indien wordt uitgegaan van één landelijke premie. Dit betekent
dat de bandbreedte voor de sectorpremies eveneens niet langer noodzakelijk
is. In de tweede plaats komt de dwingende koppeling van Pemba met de nieuwe
Organisatiewet te vervallen. Op basis van artikel 118 van Organisatiewet sociale
verzekeringen (Osv) bestaat de noodzaak tot aanpassing van de Osv per 1 januari
1997 omdat per die datum hoofdstuk IV Osv (dit is het hoofdstuk waarin het
Tijdelijk instituut coördinatie en afstemming is geregeld) vervalt. Het
kabinet streeft er naar dat het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen
1997 per 1 januari 1997 in werking treedt. De directe relatie tussen het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 en het wetsvoorstel Pemba
is, zoals gezegd, vervallen door het feit dat voor de uitvoering van de premiedifferentiatie
WAO het niet noodzakelijk is de indeling van het bedrijfs- en beroepsleven
aan te passen. Het wetsvoorstel Pemba en het wetsvoorstel Organisatiewet sociale
verzekeringen 1997 kunnen derhalve los van elkaar worden ingevoerd.Met betrekking tot de indeling van het bedrijfs- en beroepsleven beschikken
de minister, het Tica en de bedrijfsverenigingen over bestuurlijke bevoegdheden,
dit naar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie. In het wetsvoorstel
Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 blijft de minister bevoegd tot indeling
van het bedrijfs- en beroepsleven. De bevoegdheden van het Tica zullen overgaan
naar het Lisv.Naar aanleiding van de vraag van de fractie van de RPF ten slotte kan
in aansluiting met bovenstaande het volgende worden opgemerkt. Op basis van
bestaande beleidsvoornemens wordt het overheidspersoneel per 1 januari 1998
onder de werknemersverzekeringen gebracht. De indeling van het bedrijfs- en
beroepsleven zal waarschijnlijk in het kader van het wetsvoorstel Organisatiewet
sociale verzekeringen 1997 worden aangepast. Bij deze aanpassing van de indeling
van het bedrijfs- en beroepsleven en de daaruit voortvloeiende indeling zal
het kabinet rekening houden met het feit dat het overheidspersoneel met ingang
van 1 januari 1998 onder de werknemersverzekeringen zal worden gebracht. Aangezien
het kabinet er van uit gaat dat het wetsvoorstel Organisatiewet sociale verzekeringen
1997 eerder in werking zal treden dan het wetsvoorstel Pemba zal het door
het Tica geconstateerde probleem zich niet voor doen en zal dus ook geen wettelijke
regeling noodzakelijk zijn.Het achterwege laten van de sectorindeling betekent dat de bandbreedte
voor de sectorpremies niet langer aan de orde is. De overheveling van middelen
van het Aof naar de sectorale kas is hiermee tevens komen te vervallen. Het
kabinet acht het evenwel wenselijk dat er een mogelijkheid blijft bestaan
middelen over te hevelen van het Aof naar de arbeidsongeschiktheidskas, indien
de gemiddelde premie tot onaanvaardbare hoogte zou stijgen. Dit zou kunnen
gebeuren als het eigen-risicodragen een zodanig hoge vlucht neemt dat alleen
de zeer slechte risico's in het publieke stelsel achterblijven. Als indicatie
hiervoor kan worden genomen het niveau van de gemiddelde premie in verhouding
tot de basispremie. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan een begrenzing van
de gemiddelde premie ter hoogte van de basispremie. Indien de gemiddelde premie
dit niveau overstijgt is bij nota van wijziging de mogelijkheid gecreëerd
dat middelen worden overgeheveld van het Aof, zodat de gemiddelde premie op
het gewenste niveau wordt teruggebracht. 2.6. De minimum- en maximumpremie 2.6.1. InleidingIn de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Pemba is aangegeven
dat het systeem van premiedifferentiatie de mogelijkheid kent van het stellen
van minimum- en maximumpremies. Verschillende fracties hebben vragen met betrekking
tot deze minimum- en maximumpremie. De leden van de fractie van de PvdA, evenals
de leden van de VVD- en de SGP-fractie willen graag meer inzicht in de hoogte
van deze premies. De leden van de fractie van D66 hebben vragen met betrekking
tot de criteria op basis waarvan de minimum- en maximumpremie worden vastgesteld.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen het kabinet aan te geven aan
de hand van enige voorbeelden hoe de minimum- en maximumpremies er uit zullen
zien. De leden van de fractie van de RPF vragen of kan worden
aangegeven onder welke omstandigheden de minister kan overgaan tot het stellen
van minimum- en maximumpremies. De leden van de fractie van het GPV ten slotte
vragen of het stellen van een minimum- en maximumpremie niet te veel prikkelwerking
wegneemt.Zoals gezegd is in de memorie van toelichting Pemba aangegeven dat de
mogelijkheid bestaat dat er een minimum- en maximumpremie kunnen worden gehanteerd.
Tevens is daarin aangegeven dat deze minimum- en maximumpremie kunnen verschillen
per sector. Dit laatste is, gezien het gestelde in paragraaf 2.5., niet langer
aan de orde.Met betrekking tot de keuze over de exacte hoogte van de minimum- en maximumpremie
wordt als eerste uitgangspunt gesteld dat iedere onderneming zo veel mogelijk
het eigen arbeidsongeschiktheidsrisico krijgt doorberekend in de gedifferentieerde
premie. Het hanteren van een minimum- en maximumpremie betekent een inbreuk
op dit uitgangspunt. Gezocht moet derhalve worden naar zodanige niveaus voor
de minimum- en maximumpremie dat aan het uitgangspunt zo weinig mogelijk afbreuk
wordt gedaan. Als tweede uitgangspunt wordt gehanteerd dat het systeem van
premiedifferentiatie zo neutraal mogelijk uitwerkt ten aanzien van de keuze
van ondernemingen om eigen-risicodrager te worden. Eigen-risicodragen is immers
geen doel op zich, maar moet worden gezien als een onderdeel van het voorgestelde
pakket maatregelen. Voorkomen dient derhalve te worden dat het systeem van
premiedifferentiatie in zichzelf zodanige financiële gevolgen heeft dat
als gevolg hiervan ondernemingen besluiten eigen-risicodrager te worden.In subparagraaf 2.6.2. komt een aantal aspecten met betrekking tot de
maximumpremie aan de orde. De gevolgen van deze aspecten op de keuzen van
ondernemingen komen in subparagraaf 2.6.3. aan bod. Subparagraaf 2.6.4. bevat
een aantal simulatievarianten teneinde de definitieve hoogte van de minimum-
en maximumpremie te bepalen. De grens tussen grote en kleine ondernemingen
ten slotte wordt in subparagraaf 2.6.5. behandeld. 2.6.2. De maximumpremie a. De noodzaak van een maximumpremieIn subparagraaf 2.4.2. zijn de gevolgen gepresenteerd indien één
werknemer arbeidsongeschikt wordt in een onderneming. Daar bleek dat met name
bij kleine ondernemingen als gevolg van één arbeidsongeschikte
werknemer extreem hoge arbeidsongeschiktheidsrisico's kunnen ontstaan. Deze
extreem hoge arbeidsongeschiktheidsrisico's kunnen, indien geen maximumpremie
zou worden gesteld, tot overeenkomstige hoge gedifferentieerde premies leiden.
Dit acht het kabinet uiteraard ongewenst. Eén van de randvoorwaarden,
zoals aangegeven in het regeerakkoord, was immers dat voor alle ondernemingen
een betaalbare premie zou resulteren. Hieruit volgt derhalve dat het stellen
van een maximumpremie noodzakelijk is.De hoogte van de maximumpremie kan op twee manieren worden bepaald. In
de eerste plaats is het mogelijkheid een absoluut premiepercentage te hanteren,
bijvoorbeeld 5%. Het nadeel van deze methode is dat de hoogte van de maximumpremie
geen enkele relatie heeft met de ontwikkeling van de gemiddelde premie. Indien
deze gemiddelde premie, als gevolg van een stijgend arbeidsongeschiktheidsvolume,
zou gaan stijgen wordt de afstand tussen de gemiddelde premie en de maximumpremie
steeds geringer. Het kabinet acht dit geen gewenste situatie.De tweede mogelijkheid is om een relatieve maximumpremie te hanteren,
dat wil zeggen gerelateerd aan de gemiddelde premie. Op deze wijze blijft
er een vaste verhouding bestaan tussen de ontwikkeling van de gemiddelde
premie en de maximumpremie. Deze optie heeft om die reden de voorkeur van
het kabinet. b. De kosten van de maximumpremieHet hanteren van een maximumpremie betekent dat ondernemingen, die zonder
deze maximumpremie een hogere premie verschuldigd zouden zijn, minder premie-inkomsten
genereren als gevolg van de maximumpremie. De kosten van de maximumpremie
kunnen derhalve worden gedefinieerd als het verschil tussen de premie-inkomsten
van ondernemingen met een boven-maximaal arbeidsongeschiktheidsrisico mét
en zónder hantering van een maximumpremie.In onderstaande tabel zijn deze kosten gepresenteerd bij verschillende
hoogten van de maximumpremie. Deze kosten zijn berekend voor de bij het GAK
aangesloten bedrijfsverenigingen. Tabel 6. De kosten van de maximumpremies naar ondernemingsgrootte
(mln gld) OndernemingsgrootteMaximumpremie 2 x gem. premie3 x gem. premie4
x gem. premie aantal werknemerskostenprockostenprockostenproc< 15308(55%)278(63%)248(71%)15–99186(33%)133(30%)80(23%)100–49960(11%)29(7%)20(6%)> 5009(2%)2(0%)0(0%)totaal563 442 348 De kosten van de maximumpremie zijn berekend voor drie verschillende maximumpremies,
te weten twee-, drie- en viermaal de gemiddelde premie. Bij een landelijk
gemiddelde premie, berekend op basis van de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen,
van 1,69% zijn deze maximumpremies gelijk aan respectievelijk 3,38%, 5,06%
en 6,75%. Bij een maximumpremie van driemaal de gemiddelde premie bedragen
de kosten 442 miljoen. Bij een maximumpremie van vier- resp. tweemaal de gemiddelde
premie zijn de kosten van de maximumpremie bijna 100 miljoen lager resp. hoger.Het grootste deel van deze kosten wordt veroorzaakt door de kleine ondernemingen.
Door een verlaging van de maximumpremie neemt het aantal kleine ondernemingen
dat de maximumpremie betaalt, nauwelijks toe (zie tabel 2). Bij een maximumpremie
van viermaal de gemiddelde premie zullen, op basis van gegevens over de jaren
1993 t/m 1995, 6711 kleine ondernemingen deze premie verschuldigd zijn. Indien
de maximumpremie op tweemaal de gemiddelde premie wordt gesteld zal dit aantal
slechts met 24 toenemen. De toename van de kosten voor kleine ondernemingen
is veel meer het gevolg van het feit dat de kosten per onderneming toenemen.Bij de grote ondernemingen (met meer dan 100 werknemers) neemt het aantal
ondernemingen wel af naarmate de maximumpremie hoger wordt vastgesteld. Krijgen
bij een maximumpremie van tweemaal de gemiddelde premie nog 399 ondernemingen
de maximumpremie doorberekend, bij een maximumpremie van viermaal de gemiddelde
premie zijn dit er nog slechts 56.Dit verschil tussen grote en kleine ondernemingen blijkt ook uit het aandeel
van de kosten naar grootte van de ondernemingen. Bij een maximumpremie van
tweemaal de gemiddelde premie is het aandeel van de kosten van ondernemingen
met minder dan 15 werknemers 55%, bij een maximumpremie van viermaal
de gemiddelde premie is dit aandeel gestegen tot 71%. c. De wijze van bekostiging van de maximumpremieDe kosten van de maximumpremie kunnen op verschillende manieren worden
gefinancierd. De eerste mogelijkheid is het introduceren van een minimumpremie.
De tweede mogelijkheid is de kosten van de maximumpremie te financieren door
middel van een stijging van de rekenpremie (zie paragraaf 2.3.). In het onderstaande
worden beide wijzen van bekostiging besproken en aan de hand van een fictief
cijfervoorbeeld geïllustreerd.Indien de minimumpremie op 0% wordt gesteld dan worden de kosten van de
maximumpremie gefinancierd door middel van een toename van de rekenpremie.
Dit betekent dat alle bedrijven, die onder de maximumpremie uitkomen, naar
rato van hun premieplichtige loonsom bijdragen aan de kosten van de maximumpremie.
Een alternatief voor de bovenstaande wijze van bekostiging van de maximumpremie
is de instelling van een minimumpremie. De opbrengsten van de minimumpremie
zijn gelijk aan het verschil van de premie-inkomsten mét en zónder
een minimumpremie van de ondernemingen, die de minimumpremie verschuldigd
zijn. De hoogte van de minimumpremie kan zodanig worden vastgesteld dat de
opbrengsten van de minimumpremie gelijk zijn aan de kosten van de maximumpremie.
Bij zo'n minimumpremie is er geen verandering van de rekenpremie. Dit betekent
dat alleen bedrijven, die de minimumpremie verschuldigd zijn, bijdragen aan
de kosten van de maximumpremie.Bij een minimumpremie van 0% dragen ook de bedrijven met een boven-minimaal
maar beneden-maximaal arbeidsongeschiktheidsrisico bij aan de kosten van de
maximumpremie. De gemiddelde bijdrage van de bedrijven met een laag arbeidsongeschiktheidsrisico
zal bij een minimumpremie van 0% dan ook geringer zijn dan bij een hogere
minimumpremie. Natuurlijk laten beide systemen zich combineren. De lasten
van de maximumpremie worden dan bekostigd door een toename van de rekenpremie
en de opbrengsten van een minimumpremie.Ter illustratie van de verschillen tussen beide bekostigingswijzen van
de maximumpremie is in onderstaande tabel een fictief cijfervoorbeeld opgenomen.
Er worden drie typen bedrijven onderscheiden met een arbeidsongeschiktheidsrisico
van respectievelijk 0%, 2% en 10%. De totale loonsom bedraagt 200 mld, de
totale arbeidsongeschiktheidslasten bedragen 1,5 mld. De gemiddelde premie
in dit voorbeeld is derhalve 1,5%. Tabel 7. Een fictief voorbeeld van de verschillende wijzen
van bekostiging van de maximumpremie Type
bedrijfLoonsom in mldAo-lasten in mldPremie in %    geen
maximumpremiemaximumpremie van 4,5% bekostiging door minimumpremiemaximumpremie
van 4,5% bekostiging door toename van rekenpremie 19000.00%0.60%0.30%210022.00%2.00%2.30% 310010.00%4.50%4.50%Zonder een maximumpremie betaalt elk type bedrijf een premie die overeenkomt
met het eigen arbeidsongeschiktheidsrisico. Bij een maximumpremie van driemaal
de gemiddelde premie, dat is 4,5%, is het arbeidsongeschiktheidsrisico van
de bedrijven van type 3 hoger dan de maximumpremie. Onafhankelijk van de wijze
waarop de kosten van deze maximumpremie worden bekostigd, betalen de bedrijven
van type 3 een premie van 4,5% Met een maximumpremie van driemaal de gemiddelde
premie bedragen de kosten van de maximumpremie in dit voorbeeld 550 mln gulden.
Immers de bedrijven met de hoge arbeidsongeschiktheidsrisico's genereren 1
mld aan lasten en betalen 4,5% van 10 mld, dat is 450 mln, aan premie.Indien de maximumpremie volledig door een minimumpremie wordt bekostigd
dragen alleen de bedrijven van type 1 bij aan de kosten van de maximumpremie.
De hoogte van de minimumpremie is dan gelijk aan 0,6% (= 550 mln/90 mld).
Het arbeidsongeschiktheidsrisico van de bedrijven van type 2 is hoger dan
de minimumpremie, deze bedrijven betalen derhalve een premie die overeenkomt
met hun arbeidsongeschiktheidsrisico.Indien de minimumpremie op 0% wordt gesteld dan draagt een toename van
de reken-premie zorg voor de bekostiging van de maximumpremie. In deze situatie
dragen de bedrijven van zowel type 1 als type 2 bij aan de bekostiging. Een
toename van de rekenpremie met 0,3% (= 550 mln/190 mld) volstaat dan
om de kosten van de maximumpremie te dekken. Vergeleken met de situatie waar
er geen maximumpremie is betalen de bedrijven van type 1 en 2 een premie die
0,30% hoger is.Uit het voorgaande blijkt dat de wijze van bekostiging van de maximumpremie
van invloed is op het aantal bedrijven dat wordt geconfronteerd met een premiestijging,
en op de gemiddelde hoogte van deze premiestijging. Vergeleken met een toename
van de rekenpremie draagt bij een minimumpremie een kleiner aantal bedrijven
bij aan de kosten van die maximumpremie. Door het kleinere aantal bedrijven
is de gemiddelde bijdrage van deze bedrijven echter groter. 2.6.3. De systematiek van premiedifferentiatie en de keuzen
van ondernemingenMet betrekking tot de geformuleerde uitgangspunten ten aanzien van het
systeem van premiedifferentiatie en de hoogte van de minimum- en maximumpremie
is van belang hoe deze keuzen uitwerken op het gedrag van ondernemingen. Bij
premiedifferentiatie is er een samenhang tussen de premie die een onderneming
betaalt en het eigen arbeidsongeschiktheidsrisico. Een toename van het arbeidsongeschiktheidsrisico
leidt tot een toename van de te betalen premie. Dit betekent dat er een financiële
prikkel bestaat voor een onderneming om het arbeidsongeschiktheidsrisico omlaag
te brengen. Dit kan door nieuwe arbeidsongeschiktheid te voorkomen en door
arbeidsongeschikte ex-werknemers weer in dienst te nemen. De minimum- en maximumpremies
kunnen afhankelijk van de omvang van de onderneming van invloed zijn op de
hoogte van deze financiële prikkel. Het systeem dient zo weinig mogelijk
prikkels om een goed preventie- en reïntegratiebeleid te voeren weg te
nemen. Daarnaast is het wenselijk dat het systeem zo neutraal mogelijk uitwerkt
ten aanzien van de keuze om in het publieke stelsel te blijven dan wel eigen-risicodrager
te worden. Prikkel tot preventie en reïntegratieIn het algemeen hebben veel kleine ondernemingen een arbeidsongeschiktheidsrisico
van 0% en heeft een gering aantal kleine ondernemingen een hoog
arbeidsongeschiktheidsrisico. De meeste kleine ondernemingen zullen derhalve
de minimumpremie betalen en een gering aantal de maximumpremie. Er is slechts
een gering aantal kleine bedrijven dat een premie betaalt die tussen deze
premies in ligt. Voor kleine bedrijven is het verschil tussen de minimum-
en maximumpremie de prikkel om het arbeidsongeschiktheidsrisico te reduceren.
Voor een klein bedrijf dat de minimumpremie betaalt zal de premie gedurende
vijf jaren aanzienlijk stijgen als zij de dreigende arbeidsongeschiktheid
van één van haar werknemers niet weet af te wenden. Voor een
klein bedrijf dat de maximumpremie betaalt, ligt geen forse premiedaling in
het verschiet indien dat bedrijf het arbeidsongeschiktheidsrisico niet weet
te verminderen.Een minimumpremie heeft voor een aantal grote bedrijven een negatieve
invloed op de financiële prikkel om arbeidsongeschiktheid te voorkomen.
De toename van de premie als gevolg van één extra arbeidsongeschikte
is voor grote ondernemingen relatief gering (zie tabel 1). Zolang het arbeidsongeschiktheidsrisico
kleiner blijft dan de minimumpremie leidt extra arbeidsongeschiktheid voor
grote ondernemingen niet tot een toename van de te betalen premie. Daarnaast
bestaat er voor een grote onderneming die de minimumpremie betaalt geen enkele
prikkel meer om het arbeidsongeschiktheidsrisico verder terug te dringen,
hetzij door preventie- hetzij door reïntegratiebeleid. Eigen-risicodragenOnder andere als gevolg van de kosten van de maximumpremie betaalt een
groot aantal ondernemingen een premie die hoger is dan hun arbeidsongeschiktheidsrisico
(zie subparagraaf 2.6.2.). Om welk aantal dit gaat en hoeveel deze bedrijven
meer betalen hangt samen met de wijze van bekostiging van de maximumpremie.
Het verschil tussen premie en arbeidsongeschiktheidsrisico is van invloed
op de keuze van een onderneming om eigen-risico te gaan dragen. Immers door
eigen-risicodrager te worden kan een ondernemer zijn kosten verminderen als
de te betalen premie zijn arbeidsongeschiktheidsrisico overtreft. Dit pleit
er derhalve voor om zo weinig mogelijk ondernemingen de minimum- dan wel maximumpremie
in rekening te brengen.Naast verwachte kosten spelen tevens de fluctuaties van die kosten ook
een rol bij de keuze van de ondernemer. Een ondernemer is in het algemeen
bereid iets meer te betalen dan de verwachte kosten indien hij daarvoor een
deel van de onzekerheid omtrent de toekomstige kosten kan vermijden. Hoe groter
de fluctuaties van de kosten zijn, des te groter is in het algemeen de geneigdheid
van een ondernemer om een premie te betalen die het arbeidsongeschiktheidsrisico
overtreft.Kleine bedrijven hebben ofwel een extreem hoog arbeidsongeschiktheidsrisico
ofwel geen arbeidsongeschiktheidsrisico, terwijl het arbeidsongeschiktheidsrisico
van een groot bedrijf veel meer gespreid is rond het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico.
Bij eigen-risicodragen is de onzekerheid omtrent de toekomstige arbeidsongeschiktheidslasten
van kleine ondernemingen derhalve relatief groot, terwijl die onzekerheid
voor grote ondernemingen relatief klein is. Door de maximum- en minimumpremies
in het publieke bestel wordt deze onzekerheid voor met name de kleinere ondernemingen
beduidend geringer. Kleine ondernemingen zullen met andere woorden bereid
zijn een hogere minimumpremie te betalen, ook als het eigen arbeidsongeschiktheidsrisico
0% is.Grote ondernemingen betalen veelal een premie die tussen de minimum- en
maximumpremie in ligt. Dit betekent dat deze minimum- en maximumpremie voor
de grote ondernemingen de onzekerheid omtrent toekomstige arbeidsongeschiktheidslasten
nauwelijks wegnemen. Grote ondernemingen zullen met andere woorden
nauwelijks bereid zijn om een hogere premie dan hun arbeidsongeschiktheidsrisico
te betalen om onzekerheid weg te nemen. Een verschil tussen premie en arbeidsongeschiktheidsrisico
als gevolg van de kosten van een maximumpremie, zal dan ook met name de grote
bedrijven stimuleren om eigen-risicodrager te worden.Kleine ondernemingen ten slotte hebben, indien gewenst, altijd de mogelijkheid
om de onzekerheid met betrekking tot de premiestelling verder te verkleinen
door middel van een verzekering op de private markt.Op basis van voorgaande analyse kan worden geconcludeerd dat ten aanzien
van de keuzen voor de minimum- en maximumpremies een onderscheid tussen grote
en kleine ondernemingen wenselijk is. Voor kleine ondernemingen neemt een
hogere minimumpremie de prikkel tot een goed preventie- en reïntegratiebeleid
niet weg, terwijl dit tevens neutraal uitwerkt ten aanzien van de keuze om
eigen-risicodrager te worden.Voor grote ondernemingen betekent een hoge minimumpremie dat elke stimulans
om meer te investeren in preventie- en reïntegratiebeleid wordt weggenomen.
Daarnaast betekent een hoge minimumpremie dat het systeem niet langer neutraal
uitwerkt ten aanzien van de keuze om eigen-risicodrager te worden. 2.6.4. De hoogte van de minimum- en maximumpremie a. Specificatie van de variantenOp basis van voorgaande analyses komt het kabinet tot de conclusie dat
met betrekking tot de hoogte van de minimum- en maximumpremie er een onderscheid
gemaakt dient te worden tussen grote en kleine ondernemingen. Dit betreft
zowel de hoogte van de maximumpremie als de wijze van bekostiging van de maximumpremie.
Teneinde de hoogte van minimum- en maximumpremies te kunnen vaststellen is
op basis van de data van de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen een
zestal varianten doorgerekend. Voor de verschillende varianten is de hoogte
van de minimumpremie en/of de toename van de rekenpremie bepaald. Daarbij
is in twee varianten de grens tussen kleine en grote bedrijven gelegd bij
15 werknemers, en in twee andere varianten bij 100 werknemers. Voor iedere
variant is de berekening uitgevoerd met een maximumpremie van respectievelijk
twee-, drie- en viermaal maal de gemiddelde landelijke premie.De gebruikte cijfers omtrent arbeidsongeschiktheidslasten hebben betrekking
op een periode van 3 jaren. Deze cijfers zijn doorgetrokken naar 5 jaren,
dat is de beoogde referteperiode in de voorgenomen wetgeving. Voorts zijn
de arbeidsongeschiktheidsrisico's naar rato opgehoogd om rekening te houden
met de niet toe te rekenen lasten. Ten slotte, de gepresenteerde resultaten
zijn verkregen onder veronderstelling dat de arbeidsongeschiktheidsrisico's,
de premieplichtige loonsom en het aantal bedrijven constant blijven.De specificaties van de doorgerekende varianten zijn in onderstaande tabel
gepresenteerd. Tabel 8. Specificatie van de doorgerekende varianten Variant
1Een uniforme minimumpremie  Een minimumpremie voor alle
bedrijven dekt de kosten van de maximumpremie.   Variant 2Een
naar ondernemingsgrootte gedifferentieerde minimumpremie  De
minimumpremie voor kleine (grote) bedrijven dekt de kosten van de maximumpremie
van de kleine (grote) bedrijven. De grens tussen kleine en grote bedrijven
is gelegd bij 15 werknemers.   Variant 3Een naar ondernemingsgrootte
gedifferentieerde minimumpremie  Als variant 2, maar de grens tussen
kleine en grote bedrijven is bij 100 werknemers gelegd.   Variant
4Een toename van de rekenpremie  Een toename van de rekenpremie
draagt zorg voor de bekostiging van de lasten van de maximumpremie. De minimumpremie
is op 0% gesteld.   Variant 5Een minimumpremie voor alleen
de kleine ondernemingen  Er is een minimumpremie voor kleine bedrijven
en een toename van de rekenpremie. De minimumpremie is zodanig vastgesteld
dat de totale premiebetalingen van de kleine bedrijven overeenkomt met de
door deze bedrijven veroorzaakte lasten. De grens tussen kleine en grote bedrijven
is gelegd bij 15 werknemers. De minimumpremie van de grote bedrijven is op
0% gesteld.   Variant 6Een minimumpremie voor alleen de kleine
ondernemingen  Als variant 6, maar de grens tussen kleine en grote
bedrijven is bij 100 werknemers gelegd.In de eerste drie varianten worden de lasten van de maximumpremie volledig
bekostigd door de opbrengsten van een minimumpremie. In de eerste variant
is er geen onderscheid tussen kleine en grote ondernemingen, terwijl dat bij
de tweede en derde variant wel het geval is.Bij de vierde variant wordt de bekostiging van de maximumpremie gerealiseerd
door een toename van de rekenpremie.Bij de vijfde en zesde variant worden beide methoden gecombineerd, waarbij
er weer een onderscheid wordt gemaakt tussen kleine en grote bedrijven. De
kosten van de maximumpremie van de grote bedrijven wordt via een opslag op
de rekenpremie door de grote bedrijven opgebracht en de kosten van de maximumpremie
van de kleine bedrijven wordt via een opslag en een minimumpremie door de
kleine bedrijven betaald. De bepaling van de rekenpremie en de minimumpremie
is zodanig dat de grote (kleine) bedrijven niet bijdragen aan de lasten van
de maximumpremie van de kleine (grote) bedrijven. b. Resultaten van de berekeningenIn onderstaande tabel staan de resultaten voor de minimumpremie en de
toename van de rekenpremie voor de verschillende varianten samengevat. Elke
variant is doorgerekend met een maximumpremie van respectievelijk twee-, drie-
en viermaal de gemiddelde premie. Tabel 9. De minimumpremie en/of de toename van de rekenpremie
van de in tabel 8 gespecificeerde varianten (%-punt)  TypeMaximumpremie
van  onderneming2 x gem. premie3 x gem.
premie4 x gem. premie Variant 1    minimumpremiealle1,231,030,87 Variant 2    minimumpremieklein1,761,591,42 minimumpremiegroot1,020,780,55Variant 3     minimumpremieklein1,531,271,02 minimumpremiegroot0,880,680,56 Variant
4     minimumpremiealle0,000,000,00 toename rekenpremiealle0,480,370,29 Variant
5     minimumpremieklein1,741,581,41 minimumpremiegroot0,000,000,00 toename
rekenpremiealle0,260,160,10 Variant 6    minimumpremieklein1,481,251,00 minimumpremiegroot0,000,000,00 toename rekenpremiealle0,100,040,03De bespreking van de gepresenteerde resultaten beperkt zich in eerste
instantie tot de resultaten waarbij de maximumpremie op driemaal de gemiddelde
premie is gesteld. De resultaten voor een maximumpremie van twee- resp. viermaal
de gemiddelde premie vertonen eenzelfde onderlinge beeld.Bij de eerste drie varianten is de minimumpremie zodanig vastgesteld dat
de opbrengsten van de minimumpremie de kosten van de maximumpremie volledig
dekken, er is derhalve geen toename van de rekenpremie. Een uniforme minimumpremie
van 1,03% volstaat om de kosten van de maximumpremie te dekken (variant 1).
Indien de kosten van de maximumpremie van kleine bedrijven ook door de kleine
bedrijven moeten worden opgebracht (varianten 2 en 3) dan stijgt de minimumpremie
van deze bedrijven ten opzichte van die in variant 1. Als de grens tussen
groot en klein bij 15 werknemers wordt gelegd stijgt de premie van kleine
bedrijven van 1,03% tot 1,59%; indien de grens bij 100 werknemers wordt gelegd
stijgt de minimumpremie van 1,03% tot 1,27%.Voor grote ondernemingen geldt in deze varianten het omgekeerde. Als gevolg
van de keuze dat de kosten van de maximumpremie voor grote ondernemingen worden
gedragen door grote ondernemingen daalt de minimumpremie voor grote ondernemingen
van 1,03% tot 0,78% indien de grens bij 15 werknemers wordt gelegd; wordt
de grens bij 100 werknemers gelegd dan daalt de minimumpremie van 1,03% tot
0,68%. In variant 2 betaalt, als percentage van de totale loonsom, 25% van
de grote bedrijven de minimumpremie. Voor deze bedrijven is deze premie hoger
dan hun arbeidsongeschiktheidsrisico. Bij een grens van 100 werknemers betaalt
15% van de grote ondernemingen een premie die hoger is dan hun arbeidsongeschiktheidsrisico.Als de kosten van de maximumpremie worden gedekt door een toename van
de rekenpremie dan dragen alle bedrijven met een beneden-maximaal arbeidsongeschiktheidsrisico
bij aan deze lasten. Een uniforme toename van de rekenpremie van 0,37% is
voldoende om de lasten van een maximumpremie van driemaal de gemiddelde premie
te dekken (variant 4).In de varianten 5 en 6 worden beide systemen gecombineerd. Zowel kleine
als grote bedrijven met een beneden-maximaal arbeidsongeschiktheidsrisico
betalen de toename van de rekenpremie. De kleine bedrijven betalen in ieder
geval de minimumpremie. De toename van de rekenpremie en de hoogte van de
minimumpremie zijn zodanig vastgesteld, dat de kleine bedrijven de lasten
dragen van de kleine bedrijven. De grote bedrijven dragen dus niet bij aan
de lasten van een maximumpremie van de kleine bedrijven. Vergeleken met variant
4 is de toename van de rekenpremie in de varianten 5 en 6 kleiner. Dit betekent
dat voor de grote bedrijven het verschil tussen premie en arbeidsongeschiktheidsrisico
kleiner wordt. Indien de grens tussen groot en klein bij 15 werknemers wordt gelegd (variant 5) is dit ecart nog slechts 0,16%-punt. Bij
de grens van 100 werknemers (variant 6) is dit slechts 0,04%-punt.De minimumpremie voor kleine bedrijven is een fractie lager dan de minimumpremie
in de varianten 2 en 3. Dit kan als volgt worden verklaard. In variant 2 worden
de kosten van de maximumpremie voor kleine ondernemingen volledig betaald
uit de opbrengst van de minimumpremie voor kleine ondernemingen. De rekenpremie
blijft in deze variant ongewijzigd. De hoogte van de minimumpremie bedraagt
dan 1,59%. In variant 5 ondergaat de rekenpremie een stijging van 0,16%-punt.
Een aantal kleine ondernemingen ondervindt deze stijging, namelijk de ondernemingen
die tussen de minimumen maximumpremie zitten. Uit tabel 2 blijkt dat dit ruim
2 600 van de ruim 143 000 kleine ondernemingen betreft. De opbrengst
van de stijging van de rekenpremie van 0,16%-punt van deze 2 600 ondernemingen
wordt aangewend ter bekostiging van de maximumpremie van kleine ondernemingen.
Hierdoor kan de minimumpremie van kleine ondernemingen een fractie dalen ten
opzichte van variant 2, namelijk van 1,59% tot 1,58%. c. De keuze voor de hoogte van de minimum- en maximumpremieMet betrekking tot de geformuleerde uitgangspunten acht het kabinet het
wenselijk om de hoogte van de minimum- en maximumpremies verschillend vast
te stellen voor grote en kleine ondernemingen. De hoogte van de maximumpremie
dient te verschillen als gevolg van het verschil in risicoprofiel van grote
en kleine ondernemingen en de consequenties die dit heeft op de hoogte van
de premie. De hoogte van de minimumpremie dient te verschillen als gevolg
van de invloed die de wijze van bekostiging heeft op het gedrag van ondernemingen.Kleine ondernemingen zullen, als gevolg van hun risicoprofiel, veelal
ofwel de minimum- ofwel de maximumpremie betalen. Voor kleine ondernemingen
is om die reden van belang welke maximumpremie als acceptabel en betaalbaar
moet worden beschouwd. In subparagraaf 2.6.2. is aangetoond dat nagenoeg evenveel
kleine ondernemingen de maximumpremie verschuldigd zijn bij een maximumpremie
van driemaal de gemiddelde premie als bij een maximumpremie van viermaal de
gemiddelde premie. Een maximumpremie van viermaal de gemiddelde premie heeft
derhalve geen extra prikkelwerking om een goed preventie- en reïntegratiebeleid
te voeren. Daarentegen wordt het verschil tussen de minimum- en maximumpremie
voor kleine ondernemingen groot; een hoogte van de maximumpremie van 6,75%
acht het kabinet daarnaast te hoog in het licht van de randvoorwaarde van
een betaalbare premie. Een maximumpremie van viermaal de gemiddelde premie
is derhalve niet wenselijk.Bij een maximumpremie van tweemaal de gemiddelde premie daarentegen wordt
de bandbreedte tussen minimum- en maximumpremie erg gering. Hiervan zou naar
de mening van het kabinet een te geringe prikkelwerking uitgaan voor kleine
ondernemingen.Gezien bovenstaande komt het kabinet tot de keuze van een maximumpremie
van driemaal de gemiddelde premie voor kleine ondernemingen.Voor grote ondernemingen speelt de randvoorwaarde van een betaalbare premie
minder. Grote ondernemingen zullen als gevolg van hun risicoprofiel veel minder
met extreme arbeidsongeschiktheidsrisico's worden geconfronteerd. Indien een
grote onderneming een hoger arbeidsongeschiktheidsrisico heeft dan een vergelijkbare
andere grote onderneming zal dit in de ogen van het kabinet eerder het gevolg
zijn van gevoerd beleid dan van andere factoren. Om deze reden kan de maximumpremie
voor grote ondernemingen hoger worden vastgesteld. Op deze wijze zullen minder
grote ondernemingen de maximumpremie verschuldigd zijn en blijft derhalve
een prikkelwerking bestaan. Uit tabel 2 blijkt dat nagenoeg geen enkele onderneming
van meer dan 500 werknemers een arbeidsongeschiktheidsrisico
heeft dat groter is dan viermaal de gemiddelde premie. Ook van de ondernemingen
tussen 100 en 500 werknemers heeft slechts een zeer gering aantal een zo hoog
arbeidsongeschiktheidsrisico. Het kabinet acht om deze reden een maximumpremie
van viermaal de gemiddelde premie voor grote ondernemingen acceptabel. Als
gevolg hiervan zullen slechts zeer weinig grote ondernemingen de maximumpremie
doorberekend krijgen, terwijl daarnaast toch een bescherming wordt geboden
tegen extreme calamiteiten.Ook de hoogte van de minimumpremie dient te verschillen als gevolg van
de gevolgen die een minimumpremie heeft voor grote en kleine ondernemingen.
Dit heeft een directe relatie met de wijze van bekostiging van de maximumpremie
en het gedrag van ondernemingen. De keuze met betrekking tot de wijze van
bekostiging, en daarmee samenhangend de hoogte van de minimumpremie, dient
derhalve optimaal voor alle ondernemingen te worden bepaald. Dit betekent
in de ogen van het kabinet dat de kosten van de maximumpremie voor kleine
ondernemingen gedragen moet worden door kleine ondernemingen en de kosten
van de maximumpremie voor grote ondernemingen door grote ondernemingen moeten
worden opgebracht.De minimumpremie voor grote ondernemingen wordt gezien bovenstaande analyses
op 0% vastgesteld. De kosten van de maximumpremie voor grote ondernemingen
worden dan opgebracht uit een stijging van de rekenpremie. Voor grote ondernemingen
betekent dit het volgende:– grote ondernemingen ondervinden geen financieel effect als gevolg
van de keuzen met betrekking tot de minimum- en maximumpremie voor kleine
ondernemingen. Er bestaat derhalve geen herverdelingseffect van grote naar
kleine ondernemingen;– voor grote ondernemingen stijgt de rekenpremie slechts in zeer
geringe mate (bij een maximumpremie voor grote ondernemingen (meer dan 15
werknemers) van vier maar de gemiddelde premie stijgt de rekenpremie met 0,10%-punt);
immers– grote ondernemingen betalen slechts de kosten van de maximumpremie
voor grote ondernemingen; dit is slechts een beperkt aantal ondernemingen;– alle grote ondernemingen betalen mee aan de kosten van de maximumpremie
voor grote ondernemingen; deze kosten worden derhalve over een grote loonsom
uitgesmeerd.Alle grote ondernemingen behouden op deze wijze een voortdurende prikkel
om het arbeidsongeschiktheidsrisico terug te dringen; bovendien werkt het
systeem van premiedifferentiatie op deze wijze nagenoeg neutraal uit ten aanzien
van de keuze om eigen-risicodrager te worden.Voor kleine ondernemingen betekent dit dat de hoogte van de minimumpremie
zodanig moet worden vastgesteld, rekening houdend met de stijging van de rekenpremie,
dat deze de kosten van de maximumpremie van kleine ondernemingen dekt. Voor
kleine ondernemingen betekent dit dat deze niet worden geconfronteerd met
grote onzekerheden wat betreft de hoogte van de premie; deze bevindt zich
binnen de bandbreedte van de minimum- en de maximumpremie. Zij behouden een
prikkel om een goed arbeidsongeschiktheidsbeleid te voeren. 2.6.5. De grens tussen grote en kleine ondernemingenVan belang is nog vast te stellen welke omvang van een onderneming het
best kan worden gekozen met betrekking tot de indeling in groot en klein teneinde
de uitgangspunten optimaal te benaderen. Met een veronderstelling omtrent
invalideringsfrequenties en het cijfermateriaal van de bij het GAK aangesloten
bedrijfsverenigingen kan een kansverdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
voor elke ondernemingsgrootte worden berekend. Op basis van zo'n
kansverdeling van arbeidsongeschiktheidsrisico's kan worden bepaald welke
ondernemingen bij verschillende grenzen tussen klein en groot, een arbeidsongeschiktheidsrisico
hebben dat hoger is dan de maximumpremie. In het navolgende wordt eerst de
berekening van bovengenoemde kansverdeling en de resultaten van die berekening
besproken. Daarna wordt de hoogte van verschillende maximumpremies in samenhang
met de grens tussen kleine en grote bedrijven besproken. De berekening van de kansverdeling van arbeidsongeschiktheidsrisico's
naar ondernemingsgrootteVerondersteld wordt een invalideringsfrequentie van 1%; deze komt overeen
met de huidige invalideringsfrequentie. Een onderneming met 100 werknemers
heeft bij deze invalideringsfrequentie gemiddeld één arbeidsongeschikte
werknemer per jaar en dus 5 arbeidsongeschikten in de referteperiode. Er is
verondersteld dat de invalideringsfrequentie niet samenhangt met de omvang
van de onderneming, met andere woorden een heel kleine onderneming heeft dezelfde
invalideringsfrequentie als een heel grote onderneming. Vervolgens is verondersteld
dat de financiële component van het arbeidsongeschiktheidsrisico (met
andere woorden de uitkeringslasten) niet verschilt tussen bedrijven, met andere
woorden één arbeidsongeschikte werknemer kost in iedere onderneming
evenveel. In onderstaande tabel is de kansverdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
voor een aantal ondernemingen van verschillende omvang gepresenteerd. De arbeidsongeschiktheidsrisico's
zijn ingedeeld in 6 klassen waarbij de grenzen tussen deze klassen zijn gerelateerd
aan het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico. Het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico
is 1,69%. De arbeidsongeschiktheidsrisico's in de klasse «1–2
x gem. ao-risico» liggen derhalve tussen 1,69% en 3,38%. De tabel geeft
met andere woorden aan hoe groot de kans is voor een onderneming met het weergegeven
aantal werknemers op een bepaald arbeidsongeschiktheidsrisico over de referteperiode
van vijf jaar. Tabel 10. De kansverdeling naar ondernemingsgrootte voor
een onderneming op een arbeidsongeschiktheidsrisico (%-punt) aantal
werknemers0 x gem. a.o.-ris0-1 x gem. a.o.-ris1-2
x gem. a.o.-ris2-3 x gem. a.o.-ris3-4 x gem. a.o.-ris> 4
x gem. a.o.-ris 195.10.00.00.00.04.9 290.40.00.00.00.09.6 386.00.00.00.00.014.0 481.80.00.00.00,018.2 
577.80.00.00.019.62.6 674.00.00.00.022.43.6 770.30.00.024.90.04.8 
866.90.00.027.00.06.1 963.60.00.028.90.07.5 1060.50.030.60.07.61.4 1157.70.032.00.08.71.8 1254.70.033.20.09.92.2 1352.00.034.20.011.02.8 1449.50.035.012.20.03.3 1547.10.035.713.33.30.7 1644.80.036.214.43.80.9 1742.60.036.515.54.31.1 1840.50.036.816.54.91.3 1938.50.036.917.55.51.6 2036.637.018.56.11.50.3        3022.233.637.84.71.70.1 4013.454.327.24.80.40.0 508.146.241.63.70.40.0 604.959.832.03.20.10.0 703.050.643.82.50.10.0 801.861.135.02.10.00.0 901.152.145.21.60.00.01000.760.937.11.30.00.0Uit de tabel blijkt dat grotere ondernemingen een kleinere kans op arbeidsongeschiktheidsrisico
van 0% hebben dan kleinere ondernemingen. De kans dat bedrijven met 2 werknemers
een arbeidsongeschiktheidsrisico van 0% heeft is 90%; dit percentage daalt
tot zo'n 60% voor bedrijven met 10 werknemers en tot zo'n 5% voor bedrijven
met 60 werknemers.Door de hoogte van de arbeidsongeschiktheidsrisico's voor met name de
kleine bedrijven heeft de bovenkant van de verdeling een gekarteld verloop.
Als zich één arbeidsongeschikte werknemer voordoet is het arbeidsongeschiktheidsrisico
voor een bedrijf met 1, 2, 3 of 4 werknemers direct groter dan viermaal het
gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico. In bovenstaande tabel komt dit tot
uitdrukking doordat de kansen op een arbeidsongeschiktheidsrisico dat groter
is dan 0% en kleiner dan viermaal het gemiddelde, voor deze bedrijven gelijk
is aan 0%. Omdat de kans op een arbeidsongeschiktheidsrisico van 0% daalt
naarmate het bedrijf groter is, is de kans dat een bedrijf met 2, 3 of 4 werknemers
een arbeidsongeschiktheidsrisico heeft van meer dan viermaal het gemiddelde
arbeidsongeschiktheidsrisico groter dan die van een bedrijf met 1 werknemer.Voor een bedrijf met 5 werknemers is het arbeidsongeschiktheidsrisico
als zich één arbeidsongeschikte voordoet bij de gehanteerde
veronderstellingen precies viermaal het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico.
De kans dat deze situatie zich voordoet is voor een bedrijf met 5 werknemers
volgens bovenstaande tabel 19,6%. De kans dat een bedrijf met 5 werknemers
meer dan één arbeidsongeschikte heeft, en dus een arbeidsongeschiktheidsrisico
heeft dat veel groter is dan vier maal het gemiddelde, is volgens bovenstaande
tabel 2,6%. Dit verklaart de sprong in de bovenkant van de in tabel 11 gepresenteerde
verdeling van arbeidsongeschiktheidsrisico's als een bedrijf van 5 werknemers
wordt vergeleken met een bedrijf van 4 werknemers. De overige sprongen in
de verdeling van de arbeidsongeschiktheidsrisico's kunnen op analoge wijze
worden verklaard. Hoe groter het bedrijf is dat wordt beschouwd, des te gelijkmatiger
de kansverdeling is, en hoe kleiner de kans is dat een onderneming een risico
heeft dat groter is dan driemaal en viermaal het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico.Op basis van de in bovenstaande tabel gepresenteerde kansverdeling van
arbeidsongeschiktheidsrisico's naar ondernemingsgrootte kan voor elke ondernemingsgrootte
worden bepaald welk aandeel van de bedrijven gemiddeld genomen een arbeidsongeschiktheidsrisico
heeft dat groter is dan de maximumpremie. Deze aandelen zijn in onderstaande
tabel gepresenteerd, uitgedrukt als percentages. De tabel dient als volgt
te worden gelezen: 4,90% van de bedrijven met één werknemer
heeft gemiddeld genomen een arbeidsongeschiktheidsrisico dat groter is dan
de maximumpremie van tweemaal de gemiddelde premie, terwijl dit voor 6,50%
van de bedrijven met 30 werknemers geldt. Omdat de resultaten van bovenstaande
tabel zijn gebaseerd op die van tabel 10, neemt het percentage bedrijven dat
gemiddeld genomen een arbeidsongeschiktheidsrisico heeft dat
groter is dan een maximumpremie niet iedere keer af als een groter bedrijf
in ogenschouw wordt genomen. Dit hangt samen met de grootte van de arbeidsongeschiktheidsrisico's
voor met name kleine bedrijven en het gekartelde verloop van de kansverdeling
op een arbeidsongeschiktheidsrisico van deze bedrijven. Tabel 11. Het percentage bedrijven naar ondernemingsgrootte
dat gemiddeld genomen een arbeidsongeschiktheidsrisico heeft dat hoger is
dan de maximumpremie aantal
werknemersMaximumpremie tweemaal gem. premieMaximumpremie
driemaal gem. premieMaximumpremie viermaal gem. premieaantal
werknemersMaximumpremie tweemaal gem. premieMaximumpremie
driemaal gem. premieMaximumpremie viermaal gem. premie 14.94.94.9317.12.00.1 29.69.69.6327.82.30.1 314.014.014.0338.52.60.2 418.218.218.2349.20.80.2 522.222.22.63510.00.90.0 626.026.03.63610.81.00.1 729.74.84.83711.61.10.1 833.16.16.13812.41.30.1 936.47.57.53913.31.40.1 108.98.91.4405.20.40.0        1110.510.51.8415.60.50.01212.112.12.2426.10.60.0 1313.813.82.8436.60.60.01415.53.33.3447.20.70.0 1517.34.00.7457.70.80.01619.14.70.9468.30.90.0 1720.95.41.1478.90.30.01822.76.21.3489.50.30.0 1924.67.01.64910.10.40.0207.91.80.3504.10.40.0         218.92.20.4514.50.50.0229.92.50.5524.80.50.0 2310.92.90.6535.20.60,02412.03.30.7545.60.20.0 2513.13.70.2556.00.20.02614.24.20.2566.40.20.0 2715.41.20.3576.90.30.02816.61.40.3587.30.30.0 2917.81.60.4597.80.30.0306.51.80.1603.30.10.0Bij een maximumpremie van driemaal de gemiddelde premie voor bedrijven
met minder dan 15 werknemers heeft gemiddeld genomen een groot aantal kleine
bedrijven een arbeidsongeschiktheidsrisico dat groter is dan deze maximumpremie.
Dit aantal is slechts een weinig minder dan bij een maximumpremie van tweemaal
de gemiddelde premie. Dit betekent dat de kleine bedrijven die bij een maximumpremie
van tweemaal de gemiddelde premie niet hun volledige arbeidsongeschiktheidsrisico
betalen, ook bij een maximumpremie driemaal het gemiddelde niet hun volledig
arbeidsongeschiktheidsrisico betalen. Het aantal bedrijven dat de maximumpremie
betaalt verschilt in dit geval dus nauwelijks. De omvang van de premie-inkomsten
van deze bedrijven neemt daarentegen toe naarmate de maximumpremie hoger is.
Het verschil in de mate waarin deze bedrijven bijdragen aan de premie-opbrengst
leidt tot een lagere minimumpremie; in het eerste geval betalen die bedrijven
een maximumpremie van 3,38%, in het tweede geval een maximumpremie van 5,06%.In het geval van een maximumpremie van vier maal de gemiddelde premie
stijgt de premie van de bedrijven met een boven-maximaal arbeidsongeschiktheidsrisico
tot 6,75%. Bij een maximumpremie van driemaal de gemiddelde premie
nemen de kansen op arbeidsongeschiktheidsrisico's die hoger liggen dan de
maximumpremie voor bedrijven met meer dan 15 werknemers af ten opzichte van
een maximumpremie van driemaal het gemiddelde. Bij een grens tussen kleine
en grote bedrijven van 15 of 20 werknemers, beperkt een maximumpremie van
driemaal de gemiddelde premie voor kleine bedrijven de premiefluctuaties voor
deze bedrijven zonder dat dit leidt tot een te hoge minimumpremie. Bij een
maximumpremie van viermaal de gemiddelde premie voor de kleine bedrijven zijn
de premiefluctuaties aanzienlijk zonder dat dit gepaard gaat met een significante
daling van de minimumpremie (zie tabel 9, variant 5).Bij een maximumpremie van viermaal de gemiddelde premie voor grote bedrijven
heeft gemiddeld genomen een gering aantal bedrijven een arbeidsongeschiktheidsrisico
dat groter is dan de maximumpremie. Voor de bedrijven met 15 tot 20 werknemers
is de gemiddelde kans op een dergelijk arbeidsongeschiktheidsrisico nog 1%,
voor bedrijven met meer dan 20 werknemers is deze kans gemiddeld niet groter
dan 0,5%. Bij een maximumpremie van driemaal de gemiddelde premie is de kans
op een boven-maximaal arbeidsongeschiktheidsrisico voor bedrijven met meer
dan 55 werknemers niet groter dan 0,5%. Bij deze maximumpremie is de toename
van de rekenpremie groter dan de toename van de rekenpremie bij een maximumpremie
van viermaal de gemiddelde premie (zie tabel 9, varianten 5 en 6).Op basis van het bovenstaande wordt nogmaals aangetoond dat het wenselijk
is een maximumpremie voor kleine bedrijven te hanteren van driemaal de gemiddelde
premie en een maximumpremie voor grote bedrijven van viermaal de gemiddelde
premie.Ten aanzien van de grens tussen grote en kleine bedrijven bestaat er op
het basis van het voorgaande een keuze tussen 15 en 20 werknemers. Bij de
keuze tussen deze beide grenzen kan de volgende afweging worden gemaakt.Als de grens tussen kleine en grote bedrijven bij 20 in plaats van 15
werknemers wordt gelegd, dan biedt gemiddeld genomen een maximumpremie van
driemaal de gemiddelde premie nog aan relatief een gering aantal bedrijven
een extra «bescherming» ten opzichte van een maximumpremie van
viermaal de gemiddelde premie. Volgens tabel 11 is het percentage ondernemingen
met 15 tot 20 werknemers dat wel «beschermd» wordt met een maximumpremie
van driemaal het gemiddelde, maar niet door een van viermaal het gemiddelde
zo'n 5%. Tegenover deze extra «bescherming» staat dat door deze
hogere grens tussen kleine en grote ondernemingen, gemiddeld genomen zo'n
40% van de bedrijven met 15 tot 20 werknemers een hogere minimumpremie gaan
betalen terwijl zij geen arbeidsongeschiktheidsrisico kennen; dit valt af
te leiden uit tabel 10. Bijvoorbeeld een onderneming met 17 werknemers heeft
een kans van 5,4% om een arbeidsongeschiktheidsrisico te krijgen dat hoger
is dan driemaal de gemiddelde premie; de kans dat deze onderneming een arbeidsongeschiktheidsrisico
krijgt dat hoger is dan viermaal de gemiddelde premie bedraagt 1,1%. Indien
de grens tussen groot en klein bij 20 werknemers wordt gelegd wordt van de
ondernemingen met 17 werknemers derhalve 3,7% extra beschermd, omdat voor
hen de maximumpremie van driemaal in plaats van viermaal de gemiddelde premie
gaat gelden. Indien een onderneming van 17 werknemers als klein wordt aangemerkt
geldt voor deze onderneming ook de minimumpremie voor kleine ondernemingen.
Uit tabel 10 blijkt dat in dat geval 42,6% de minimumpremie van kleine ondernemingen
gaat betalen in plaats van de (lagere) minimumpremie voor grote ondernemingen.
Voor deze bedrijven bestaat er derhalve geen financiële prikkel om arbeidsongeschiktheid te voorkomen en arbeidsongeschikte ex-werknemers
weer in dienst te nemen.Samenvattend gaat de keuze met betrekking tot de grens tussen groot en
klein tussen 15 en 20 werknemers. Daarbij geldt het volgende:– indien de grens wordt gelegd bij 20 werknemers krijgen ondernemingen
met meer dan 15 maar minder dan 20 werknemers een maximumpremie van driemaal
in plaats van viermaal de gemiddelde premie. Voor 5 tot 7% van de ondernemingen
van deze grootte betekent dit een voordeel;– indien de grens wordt gelegd bij 20 werknemers krijgen ondernemingen
met meer dan 15 maar minder dan 20 werknemers de minimumpremie voor kleine
ondernemingen in plaats van de minimumpremie van 0% voor grote ondernemingen.
Dit betekent voor ca. 40% van de ondernemingen van deze grootte dat zij een
hogere minimumpremie gaan betalen.Op basis van het deze afweging geniet de grens tussen kleine en grote
ondernemingen van 15 werknemers de voorkeur. Wordt de grens hoger gelegd dan
betekent dit voor een groep ondernemers dat het systeem van premiedifferentiatie
voor hen niet langer neutraal uitwerkt ten aanzien van de keuze om eigen-risicodrager
te worden.Over de hoogte van de minimum- en maximumpremie voor kleine ondernemingen,
alsmede over de grens tussen grote en kleine ondernemingen ten slotte heeft
uitgebreid overleg plaatsgevonden met het MKB. 2.7. De relatie tussen premiedifferentiatie en eigen-risicodragenDe leden van een aantal fracties gaan in op de houdbaarheid van het stelsel
van premiedifferentiatie in combinatie met de mogelijkheid van eigen-risicodragen.
De leden van de fractie van de PvdA, D66, CDA, RPF, GPV, SGP en SP plaatsen
daarbij kanttekeningen of sprake is van een evenwichtige situatie. Met name
doelen deze leden op de vraag of als gevolg van het eigen-risicodragen het
publieke stelsel niet te veel uitgehold zal worden.In bovenstaande paragrafen heeft het kabinet aangegeven dat met betrekking
tot de definitieve vormgeving van het systeem van premiedifferentiatie als
een van de uitgangspunten is gehanteerd dat het systeem van premiedifferentiatie
zo veel mogelijk neutraal dient uit te werken ten aanzien van de keuze om
eigen-risicodrager te worden. Dit betekent dat in het systeem van premiedifferentiatie
zo veel mogelijk vermeden moet worden dat de hoogte van de gedifferentieerde
premie op zichzelf een aanleiding kan zijn om eigen-risicodrager te worden.
Het stelsel is om die reden zodanig vormgegeven dat de gedifferentieerde premie
zo veel mogelijk is gebaseerd op het individuele arbeidsongeschiktheidsrisico.Dit betekent evenwel niet dat er geen verschillen meer zouden bestaan
tussen premiedifferentiatie en eigen-risicodragen. Zowel wat betreft beleidsmatige
als wat betreft financiële aspecten verschilt de mogelijkheid van eigen-risicodragen
van het publieke stelsel.Beleidsmatige aspecten zijn onder meer:– het openstellen van de wettelijke arbeidsongeschiktheidsverzekering
voor de particuliere verzekeringsmarkt;– de eigen-risicodrager is de eerstverantwoordelijke met betrekking
tot de reïntegratie;– de mogelijkheid om tezamen met een particuliere verzekeraar een
(totaal)pakket met betrekking tot (arbo)beleid te voeren.Als financiële aspecten kunnen worden genoemd:– een eigen-risicodrager kan de mate waarin hij het risico zelf
wil dragen kiezen: hij kan immers ook (een deel van) de lasten verzekeren (bijvoorbeeld de stoploss-verzekering). In het publieke stelsel bestaat
deze keuze niet;– een eigen-risicodrager die zich verzekert kan op termijn een lagere
premie krijgen dan in het publieke stelsel. De particuliere verzekeraar werkt
immers op basis van rentedekking en kan een deel van de uitkeringslasten financieren
uit de rente op het ingebrachte kapitaal;– het publieke stelsel behoudt altijd een mate van verevening:– de minimum- en maximumpremie stellen grenzen aan de lasten die
een onderneming moet dragen;– niet toe te rekenen lasten (bij voorbeeld van in het publieke
stelsel failliet gegane ondernemingen) worden opgebracht door alle in het
publieke stelsel gebleven ondernemingen;– een onderneming in het publieke stelsel betaalt een, op basis
van zijn eigen risico vastgestelde, premie over zijn loonsom. Het totaal aan
premiebedrag hoeft echter niet overeen te komen met zijn gegenereerde lasten.
De loonsom kan immers in de jaren na het ontstaan van de lasten wijzigen;– de lasten die een onderneming genereert worden in het publieke
stelsel met een vertraging van twee jaren doorberekend; gedurende die twee
jaren worden de ontstane lasten uit de rekenpremie opgebracht;– ook op de particuliere markt zullen vereveningselementen aanwezig
blijven. Dit is inherent aan verzekeringen. Zo zal de premie voor kleine ondernemingen
waarschijnlijk voor een groot deel worden bepaald door het bedrijfstakgemiddelde.
Daarnaast dient, om eigen-risicodrager te kunnen worden, een verzekeringsovereenkomst
(dan wel bankgarantie) te worden overlegd. De kosten hiervoor zullen eveneens
op basis van een zekere verevening worden bepaald.Als gevolg van bovenstaande verschillen zal iedere ondernemer voor zichzelf
de keuze maken om eigen-risicodrager te worden dan wel in het publieke stelsel
te blijven.Al met al concludeert het kabinet dat kan worden gesproken van een evenwichtig
duaal bestel. Het systeem van premiedifferentiatie bevat voldoende financiële
prikkels enerzijds zonder dat anderzijds onevenredig hoge premies kunnen optreden.
De omvang en de doorwerking van de prikkel biedt voldoende garanties dat er
geen al te groot verschil met de lasten bij eigen-risicodragen optreden. De
gedifferentieerde premie is immers zo veel mogelijk gebaseerd op het individuele
arbeidsongeschiktheidsrisico. Premiedifferentiatie en eigen-risicodragen kunnen
derhalve als elkaar aanvullende systemen worden beschouwd. De vrees van de
leden van een aantal fracties dat zich een spiraalwerking zal voordoen in
de zin dat in het publieke stelsel alleen de slechte risico's achterblijven
deelt het kabinet dan ook niet. 2.8. Algemene maatregel van bestuur premiedifferentiatieDe voorgestelde vormgeving van het systeem van premiedifferentiatie zal
worden vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur. Daarin zijn enerzijds
de vaststelling van de gemiddelde premie, de rekenpremie alsmede de hoogte
van de minimum- en maximumpremies geregeld. Anderzijds is daarin een aantal
begrippen gedefinieerd, zoals referteperiode, uitkeringslasten en loonsom.
Naast deze algemene definities is in de algemene maatregel van bestuur ook
een aantal specifieke zaken geregeld. Het betreft dan met name de hoogte van
de gedifferentieerde premie voor een startende onderneming, de problematiek
rond de overgang van de onderneming, alsmede de vaststelling van de gedifferentieerde
premie in de aanvangsfase van het systeem. De leden van een aantal fracties hebben vragen met betrekking tot een
aantal van bovengenoemde zaken. De leden van de VVD-fractie hebben vragen
ten aanzien van de keuze het arbeidsongeschiktheidsrisico als criterium te
kiezen op basis waarvan het premieniveau op individueel ondernemingsniveau
wordt bepaald. Als het gaat om de verhouding uitkeringslasten en loonsom vragen
deze leden het kabinet precies aan te geven wat onder de loonsom wordt verstaan
en wat de effecten zijn voor een onderneming met veel laag betaalde werknemers
respectievelijk veel hoog betaalde werknemers. Deze leden informeren of deze
laatste onderneming door de hogere uitkeringslasten per persoon in het nadeel
is. De leden van de fractie van D66 constateren dat het van belang is dat
het duidelijk is welke uitkeringen precies moeten worden toegerekend en hoe
dat dit te geschieden (kasbasis of transactiebasis) in verband met beroepszaken,
te late aanvragen en verhaalszaken. Ook is het de leden van D66-fractie met
het Tica onduidelijk hoe de uitkeringslasten worden toegerekend in het geval
van samenloopsituaties. Tevens vragen de leden van de D66-fractie de regering
in te gaan hoe de uitkeringslasten van werknemers die op het moment van intreden
van arbeidsongeschiktheid geen directe arbeidsrelatie met een werkgever hebben
worden toegerekend aan een werkgever voor wie zij arbeid verrichten. Tevens
wijzen de leden van de D66-fractie erop dat het nog niet helemaal duidelijk
is op welke wijze de uitkeringslasten worden gerelateerd aan de loonsommen
in de refertejaren, bijvoorbeeld als een werkgever een schommelend personeelsbestand
heeft. Ten slotte informeren deze leden of alle sectoren, inclusief het FAOP,
in staat zijn om de benodigde gegevens te leveren.Ook over de aanvangsfase van het systeem hebben de leden van een aantal
fracties vragen. De leden van de fractie van de VVD en het GPV vragen in dit
kader naar het hanteren van het arbeidsongeschiktheidsrisico over een kortere
periode dan de uiteindelijke vijf jaren. De leden van de VVD-fractie hebben
daarnaast, samen met de leden van de D66-fractie, vragen bij de keuze dat
premiedifferentiatie alleen betrekking heeft op de nieuwe uitkeringsgerechtigden.Zoals gezegd komen alle voor het systeem van premiedifferentiatie relevante
definities in de genoemde algemene maatregel van bestuur aan de orde. Hieronder
zal het kabinet kort ingaan op de door de diverse leden gestelde vragen.De keuze van het kabinet om het arbeidsongeschiktheidsrisico te nemen
als maatstaf voor de premiedifferentiatie is gelegen in het feit dat dit in
de ogen van het kabinet het best de uitstoot van een onderneming van arbeidsongeschikte
werknemers weergeeft. Zoals in de memorie van toelichting (paragraaf 2.2.1.)
al is aangegeven heeft deze indicator voordelen boven bijvoorbeeld het aantal
personen.De leden van een aantal fracties vragen naar de precieze omschrijving
van de uitkeringslasten en de loonsom, beide ter bepaling van het arbeidsongeschiktheidsrisico.Voor de bepaling van het arbeidsongeschiktheidsrisico, zowel van de individuele
werkgever als het gemiddelde risico, zijn de uitkeringslasten in jaar t-2
bepalend, voor zover deze uitkeringslasten betrekking hebben op uitkeringen,
waarvan de duur van vijf jaar nog niet is verstreken. Uitkeringslasten zijn
de bruto-uitkeringen (inclusief vakantie-uitkering), doch exclusief de overlijdensuitkeringen.
Het meenemen van overlijdensuitkeringen in het arbeidsongeschiktheidsrisico
zou een extra last betekenen zonder dat hier een zinvolle prikkel tegenover
staat.Ten aanzien van de vraag van de leden van de VVD-fractie welke de gevolgen
zijn van relatief veel hoog- dan wel laagbetaalden kan het volgende worden
gesteld. De hoogte van de uitkering is gerelateerd aan het laatstverdiende
loon. Indien een onderneming relatief veel hoogbetaalden heeft zullen de arbeidsongeschiktheidslasten
eveneens relatief hoog zijn. Daar staat tegenover dat de loonsom
navenant relatief hoog is. In het arbeidsongeschiktheidsrisico, dat wil zeggen
de uitkeringslasten in verhouding tot de loonsom, werkt dit derhalve neutraal
uit.De uitkeringslasten worden bepaald op transactiebasis. Alle lasten, waarvoor
in jaar t-2 recht op uitkering bestond, worden meegenomen in het arbeidsongeschiktheidsrisico.
Dit betekent ook dat nabetalingen of opwaartse herzieningen van uitkeringen,
moeten worden vertaald in het arbeidsongeschiktheidsrisico bij het jaar, waarop
deze betrekking hebben.In geval van samenloopsituaties wordt volledig aangesloten bij de toerekening
van de lasten bij eigen-risicodragen. Geheel overeenkomstig de daar beschreven
systematiek worden de uitkeringslasten in het arbeidsongeschiktheidsrisico
meegenomen in het geval een werkgever geen eigen-risicodrager is.Ten aanzien van de vraag van de leden van de D66-fractie ten slotte hoe
de uitkeringslasten van werknemers, die geen directe arbeidsrelatie meer hebben,
worden toegerekend kan het volgende worden opgemerkt. Van belang is of de
werknemer op de eerste dag van arbeidsongeschiktheid een arbeidsrelatie heeft
met de werkgever. Indien dit het geval is zullen de arbeidsongeschiktheidslasten
altijd worden toegerekend aan deze werkgever. Slechts in geval de werkgever
niet meer bestaat zullen de arbeidsongeschiktheidslasten worden gefinancierd
uit de rekenpremie. Met betrekking tot de loonsom is gekozen voor de gemiddelde loonsom van
vijf jaren. Indien gekozen zou worden voor de loonsom van één
bepaald refertejaar, bijvoorbeeld jaar t-2, zouden hieruit ongewenste effecten
kunnen voortvloeien. In de eerste plaats kan de loonsom van jaar op jaar aanzienlijke
schommelingen vertonen. Het relateren van de arbeidsongeschiktheidslasten
van vijf jaren aan de loonsom van één jaar kan dan grote schokeffecten
teweeg brengen. In de tweede plaats kan een werkgever in een refertejaar helemaal
geen loonsom hebben, terwijl deze werkgever in het jaar, waarin de premie
betaald moet worden wel een loonsom heeft. Te denken valt dan bij voorbeeld
aan werkgevers, die een sterk seizoensgebonden personeelsbestand hebben en
in het ene jaar wel personeel in dienst hebben en in het andere jaar niet.
Indien het arbeidsongeschiktheidsrisico zou worden bepaald op basis van de
loonsom van één jaar is het mogelijk dat deze werkgever, als
gevolg van het ontbreken van een loonsom in dat ene jaar, als een niet langer
bestaande werkgever wordt beschouwd en derhalve geen gedifferentieerde premie
krijgt toegerekend.De voor de bepaling van het arbeidsongeschiktheidsrisico noodzakelijke
loonsom is dus de gemiddelde loonsom van de jaren t-6 tot en met t-2, met
andere woorden de optelsom van de in dat jaar opgegeven loonsommen gedeeld
door 5.De vraag van de leden van de D66-fractie of alle sectoren in staat zijn
de benodigde gegevens te leveren, inclusief het FAOP, kan voor alle bedrijfsverenigingen
bevestigend worden beantwoord. Met betrekking tot het FAOP kan worden gesteld
dat met betrekking tot de uitkeringslasten de noodzakelijke gegevens naar
alle waarschijnlijkheid aanwezig zullen zijn. Ten aanzien van de loonsom wordt
bezien of deze voor alle refertejaren aansluit bij de definitie, zoals deze
voor de marktsector geldt. Indien dit niet het geval is zullen in de algemene
maatregel van bestuur aanvullende regels worden gesteld. Op korte termijn
wordt door het FAOP een uitvoeringstoets toegepast met betrekking tot het
Pembapakket.In antwoord op de vragen van de leden van de VVD-, alsmede de GPV-fractie
over de werking van het systeem van premiedifferentiatie in de aanvangsfase
kan worden opgemerkt dat ook hierop zal worden ingegaan in de algemene maatregel
van bestuur premiedifferentiatie. Hieronder wordt derhalve volstaan met een
korte toelichting. In het eerste jaar van invoering worden slechts de WAO-lasten van de instroom
in dat jaar via premiedifferentiatie gefinancierd; in het tweede jaar betreft
dit de lasten van de instroom in dat jaar, alsmede in het vorige jaar voorzover
nog niet uitgestroomd etc, tot de volledige periode van vijf jaar is bereikt.
In concreto betekent dit dat bij invoering per 1-1-1998 het systeem in 2003
de structurele situatie bereikt.Daarnaast wordt in de eerste jaren voor de berekening van de opslag of
korting een kortere tijdsperiode dan vijf jaar gehanteerd. Deze periode wordt
vervolgens uitgebouwd tot de volledige periode van vijf jaar is bereikt. Er
zijn pas WAO-gegevens per werkgever beschikbaar vanaf 1993. Dit betekent dat
voor de premiestelling van 1998 als referteperiode voor de bepaling van het
arbeidsongeschiktheidsrisico de jaren 1993 t/m 1996 worden gehanteerd. Deze
referteperiode wijkt derhalve in de eerste jaren wat betreft aantal jaren
evenwel af van de periode waarover de lasten worden genomen.De reden waarom de referteperiode wordt uitgebreid naar de structurele
situatie is gelegen in het feit dat gegevens vóór 1993 niet
herleidbaar zijn op individuele werkgevers. De referteperiode dient derhalve
noodgedwongen beperkt te worden in de eerste twee jaren. De stelling van de
leden van het GPV dat succesvol beleid zich pas na zes jaar vertaald moet
ontkennend worden beantwoord. Bepalend voor het arbeidsongeschiktheidsrisico
zijn de uitkeringslasten in het laatste jaar van de referteperiode, voor zover
dit uitkeringslasten betreft die korter duren dan vijf jaar. Voor het jaar
2005 bijvoorbeeld zijn derhalve de uitkeringslasten van 2003 relevant. Indien
een werknemer in 2003 arbeidsongeschikt wordt telt deze mee voor de gedifferentieerde
premie van de onderneming in 2005. Indien de werkgever de desbetreffende werknemer
in 2004 weer reïntegreert wordt dit weer doorvertaald in zijn premie
in 2006. Dit betekent dat succesvol beleid dus niet zes jaar op zich laat
wachten. De enige vertragingsfactor voor de gedifferentieerde premie is de
vertraging van twee jaar; deze geldt zowel voor opwaartse als neerwaartse
aanpassingen.De vraag van de leden van de VVD-fractie of, als gevolg van de referteperiode
in het aanvangsjaar van drie in plaats van vijf jaren, betekent dat direct
met een aanpassingscoëfficiënt van 0,6 wordt gewerkt moet eveneens
ontkennend worden beantwoord. Zonder nadere regels zou eerder het tegendeel
het geval zijn. Het volgende voorbeeld moge dit verduidelijken. De gemiddelde
premie in het eerste jaar betreft slechts de lasten van de instroom van het
eerste jaar; deze gemiddelde premie bedraagt ca. 0,2%. Het arbeidsongeschiktheidsrisico,
op basis waarvan de premie in het eerste jaar wordt gedifferentieerd, heeft
betrekking op de periode van 1993 t/m 1996. Het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico
bedraagt over deze periode 1,3%. Het individuele arbeidsongeschiktheidsrisico
kan hiervan, soms fors, afwijken. Indien een ondernemer een arbeidsongeschiktheidsrisico
van 0% heeft, zou zijn korting –1,3% bedragen. Als zijn individuele
arbeidsongeschiktheidsrisico 1% zou bedragen, een relatief geringe afwijking
van het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico derhalve, zou zijn korting –0,3%
bedragen. In beide gevallen zou de gedifferentieerde premie 0% bedragen; een
negatieve premie is immers niet wenselijk. Ook het omgekeerde, het bereiken
van de maximumpremie, doet zich zeer snel voor. De maximumpremie voor grote
ondernemingen bedraagt, bij een gemiddelde premie van 0,2%, slechts 0,8%.
Het individuele arbeidsongeschiktheidsrisico hoeft derhalve slechts meer dan
0,8% boven het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico van 1,3% te bedragen
om tegen de maximumpremie aan te lopen. Met andere woorden, als gevolg van
de, in jaren gemeten, langere referteperiode dan de lastenperiode worden de
premie-uitslagen relatief gezien veel groter dan in de structurele situatie.
Om deze reden is in de aanvangsfase een correctiefactor op de berekening van
de hoogte van de opslag of korting toegepast. Op deze wijze ontwikkelt de
premieverdeling zich ook in de aanvangsfase conform de risicoverdeling
in de structurele situatie. Deze correctiefactoren worden in de algemene maatregel
van bestuur nader omschreven.Met betrekking tot de vraag waarom de premiedifferentiatie zich beperkt
tot de lasten van de nieuwe uitkeringsgerechtigden kan het volgende worden
opgemerkt. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven is het niet mogelijk
de lasten van álle bestaande uitkeringsgerechtigden toe te rekenen.
In de meeste gevallen is het niet mogelijk de oude werkgever te achterhalen.
Het zou wel mogelijk zijn, zoals de leden van de VVD-fractie terecht opmerken,
om de lasten van uitkering, ingegaan vanaf 1993 te differentiëren. De
reden waarom het kabinet hiertoe niet heeft besloten is tweeledig. In de eerste
plaats zou dit direct in het eerste jaar kunnen leiden tot forse premieschokken
zonder dat een onderneming de kans heeft gehad zich hierop voor te bereiden.
Ondernemers konden immers in de afgelopen jaren nog niet weten dat premiedifferentiatie
zou worden ingevoerd. Premiedifferentiatie voor de lasten van genoemde bestaande
uitkeringsgerechtigden heeft daarnaast noodzakelijkerwijs alleen een reïntegratie-aspect.
Voor veel van deze bestaande gevallen is de band met de oude werkgever echter
al geruime tijd verbroken. Iemand die in 1993 arbeidsongeschikt is geraakt
heeft in 1998 veelal geen band meer met de werkgever. Dit staat los van het
feit dat deze werkgever in de administratie van de uitvoeringsinstellingen
nog wel is te achterhalen. Een prikkel tot reïntegratie heeft derhalve
in deze gevallen weinig zin.In de algemene maatregel van bestuur premiedifferentiatie worden nog twee
zaken geregeld, die van belang zijn. In de eerste plaats betreft het de premiestelling
voor startende ondernemingen. In de tweede plaats zal nader worden aangegeven
hoe om te gaan met de overgang van een onderneming.Ten aanzien van startende ondernemers wordt voorgesteld onderscheid te
maken tussen grote en kleine ondernemingen. De hoogte van de gedifferentieerde
premie voor grote startende ondernemingen wordt vastgesteld op de rekenpremie.
Hoewel een startende ondernemer per definitie geen arbeidsongeschiktheidslasten
heeft gegenereerd heeft het in rekening brengen van de rekenpremie de volgende
voordelen:* de startende onderneming heeft geen concurrentievoordeel ten opzichte
van zijn concurrenten. Het direct toekennen van een korting zou betekenen
dat een startende onderneming direct op de laagst mogelijke premie en dus
ten opzichte van al zijn reeds bestaande concurrenten een voordeel krijgt.
Het laten starten op de rekenpremie betekent in feite dat de startende onderneming
begint op het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico;* indien een starter direct een forse korting wordt toegerekend betekent
dit een extra stimulans om een onderneming te beëindigen en een nieuwe
onderneming te starten om op deze wijze een deel van de reeds gegenereerde
arbeidsongeschiktheidslasten te ontlopen. Deze stimulans wordt veel geringer
indien een starter de rekenpremie verschuldigd is;* lasten van ondernemingen die failliet zijn gegaan moeten worden opgebracht
door de overige ondernemingen. Indien een startende onderneming (in feite
de tegenhanger van een faillerende onderneming) de rekenpremie verschuldigd
is wordt een deel van de lasten van failliet gegane ondernemingen opgebracht
door starters. De verdiscontering van niet toe te rekenen lasten betekent
in deze optie dus een geringere stijging van de rekenpremie.Bovenstaande argumenten zijn voor het kabinet voldoende doorslaggevend
om een grote startende onderneming op de rekenpremie te laten beginnen, ondanks
het gegeven dat deze onderneming geen arbeidsongeschiktheidslasten heeft gegenereerd.Anders ligt dit voor de kleine ondernemingen. Zoals eerder al is aangetoond
hebben nagenoeg alle kleine ondernemingen de minimum- dan wel
de maximumpremie. Het laten starten op de rekenpremie ligt dan veel minder
voor de hand; het past derhalve bij het specifieke risicoprofiel van de kleine
onderneming om niet te kiezen voor het gemiddelde premieniveau. Om deze reden
is voor kleine ondernemingen gekozen voor de minimumpremie.In de tweede plaats zal, zoals gesteld, in de algemene maatregel van bestuur
worden geregeld hoe moet worden omgegaan met een overgang van een onderneming.
Dit is van belang, omdat bij een overgang van een onderneming de nieuwe onderneming
(een deel van) de arbeidsongeschiktheidslasten krijgt doorberekend. Indien
er sprake is van een overgang van een onderneming zullen de arbeidsongeschiktheidslasten
naar rato van de loonsom van de oude c.q. de nieuwe onderneming(en) worden
toebedeeld. Bij een overname van een deel van een onderneming zal de overnemende
onderneming de arbeidsongeschiktheidslasten van de overgenomen onderneming
krijgen toegerekend naar rato van zijn deel van de totale loonsom van de overgenomen
(dus oude) onderneming. Bij splitsing zullen de arbeidsongeschiktheidslasten
worden verdeeld naar rato van de loonsom van de nieuwe ondernemingen.Om vast te stellen of er sprake is van een overgang van een onderneming
is aangesloten bij artikel 1639aa BW (binnenkort artikel 662, boek 7). In
algemene zin kan worden gesproken van een overgang van een onderneming indien
sprake is van een overname, fusie of splitsing.Wanneer een onderneming verandert van rechtsvorm is in de meeste gevallen
sprake van een één-op-één-overgang. Meestal betreft
het een omzetting van een eenmanszaak of commanditaire vennootschap in een
BV of NV. In dit soort omzettingen is de overgang helder en kunnen de lasten
zonder problemen worden overgedragen op de nieuwe rechtspersoon.Indien sprake is van een juridische fusie of splitsing is in nagenoeg
alle gevallen zonneklaar hoe en in welke verhouding ondernemingen overgaan
in nieuwe ondernemingen. Toerekening van lasten is in dat geval eveneens geen
probleem.In het geval een onderneming een andere onderneming volledig overneemt
is eveneens sprake van een duidelijke overgang. In een aantal gevallen is
echter niet zonder meer duidelijk of sprake is van een overgang. Dit is het
geval indien een onderneming een deel van een andere onderneming overneemt.Om (een deel van) de lasten van de overgenomen onderneming toe te rekenen
moet eerst worden vastgesteld óf sprake is van een overgang. Het kan
immers ook gaan om een «normale» uitbreiding van een bestaande
onderneming. Indien bijvoorbeeld een onderneming een aantal machines van een
andere onderneming overneemt, terwijl deze laatste onderneming haar werkzaamheden
voortzet met hetzelfde werknemersbestand, zou het niet voor de hand liggen
indien de eerste onderneming een deel van de arbeidsongeschiktheidslasten
van de laatste onderneming doorberekend zou krijgen.Doorberekening kan derhalve alleen indien sprake is van een vastgestelde
overgang van een onderneming. Artikel 1639aa BW geeft het kader wanneer sprake
is van een overgang van een onderneming. Per geval zal echter moeten worden
beoordeeld of op basis van dit artikel kan worden gesproken van een overgang.
De bij artikel 1639aa BW behorende jurisprudentie is zeer omvangrijk. Dit
geeft enerzijds aan dat steeds meer duidelijkheid is verkregen wanneer kan
worden gesproken van een overgang, maar anderzijds dat dit zeer afhankelijk
is van iedere individuele situatie en interpretatie.Het handvat van artikel 1639aa BW biedt wetstechnisch de meeste mogelijkheden
om lasten toe te rekenen bij overgangen. Er is geen sluitende wettelijke regeling
mogelijk om in alle gevallen de lasten toe te rekenen. Daarvoor is de praktijk
te divers om in regelgeving te kunnen vertalen. Van de zijde
van de uitvoering is te kennen gegeven dat zij met artikel 1639 aa BW goed
uit de voeten kunnen. In het kader van de premiedifferentiatie ZW is met betrekking
tot omzettingen van ondernemingen reeds ervaringen opgedaan. In het overgrote
deel ging het daarbij om «gladde» overgangen, waarbij toerekening
van de oude lasten aan de nieuwe onderneming geen probleem vormde. 2.9. Werking van het systeem van premiedifferentiatieIn voorgaande paragrafen is de nadere invulling van het systeem van premiedifferentiatie
gepresenteerd. De analyse, die aan de verschillende keuzen ten grondslag heeft
gelegen, is, zoals gezegd, gebaseerd op gegevens van de bij het GAK aangesloten
bedrijfsverenigingen. De reden hiervoor is dat de gegevens van het GAK eerder
beschikbaar waren dan van andere uitvoeringsinstellingen. Zoals gezegd heeft
dit op de analyse geen invloed.Uiteraard is het uiteindelijk voorgestelde systeem ook voor alle bedrijfsverenigingen
doorgerekend. De resultaten van deze doorrekening worden hieronder gepresenteerd.In onderstaande tabel is de totale premieplichtige loonsom van alle bedrijfsverenigingen
gepresenteerd. Hierin is niet begrepen de totale uitkeringssom, waarover WAO-premies
zijn verschuldigd. Immers, over uitkeringen zijn ook premies verschuldigd;
de premieplichtige uitkeringssom vormt derhalve een onderdeel van de totale
premieplichtige som. Daarnaast zijn de totale arbeidsongeschiktheidslasten
gepresenteerd, alsmede de onderverdeling van de toe te rekenen lasten en de
niet toe te rekenen lasten. Tabel 12. De verdeling van de premieplichtige loonsom
en de arbeidsongeschiktheidslasten naar bedrijfsvereniging (mln gld) BedrijfsverenigingPremie-plichtige
loonsomToe te rekenen ao-lastenNiet toe te rekenen ao-lastenTotale
ao-lasten Hout1 91533740 Grafische2 69347855Metaalindustrie13 08516829197 Metaalnijverheid12 58820646252Habivi2 91639847 Koopvaardij41110313Vervoer13 58717233205 Horeca3 726742094Overheid4 72680383 Banken47 492579115694NAB8 51613472206 NIB16 02622638264SFB11 653205100305 GUO5 379462066BVG23 473416114530 Detam13 799248135383     GAK-bv-en127 6101 7703842 154Overige BV-en54 3049153691 284Totaal181 9132 6857533 438De arbeidsongeschiktheidslasten betreffen de lasten over een periode van
vijf jaren. De gerealiseerde arbeidsongeschiktheidslasten in de periode 1993–1995
hebben daarvoor als uitgangspunt gediend. Deze gerealiseerde lasten zijn vervolgens
opgehoogd naar de volledige vijfjaars-periode. De loonsom betreft de loonsom
van het jaar 1995. Zoals gezegd is er bij de arbeidsongeschiktheidslasten een onderscheid
gemaakt naar lasten die kunnen worden toegerekend aan bedrijven en naar lasten
die niet kunnen worden toegerekend. Uit bovenstaande tabel valt op te maken
dat bijna 22% van de totale arbeidsongeschiktheidslasten niet kan worden toegerekend
aan bedrijven. Voor de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen bedraagt
dit percentage 17,8% en voor de overige bedrijfsverenigingen 28,7%. Hierbij
moet worden aangetekend dat deze verdeling is gebaseerd op basis van de loonsom
van 1995. De lasten van werkgevers die in dat jaar geen loonsom hadden, maar
in voorgaande jaren wel vormen een onderdeel van de niet toe te rekenen lasten.
Zoals eerder aangegeven wordt het arbeidsongeschiktheidsrisico berekend op
basis van de gemiddelde loonsom over vijf jaren. Als gevolg hiervan kunnen
de lasten van werkgevers die toevallig in één jaar geen loonsom
hadden toch worden toegerekend. Daarnaast is bij de verdeling geen rekening
gehouden met de bevoegdheid van bedrijfsverenigingen om bij overgangen van
een onderneming de lasten toe te rekenen aan de nieuwe onderneming(en). Als
gevolg van beide factoren zal het aandeel niet toe te rekenen lasten in werkelijkheid
lager liggen.Naast de in bovenstaande tabel gepresenteerde premieplichtige loonsom
wordt ook over uitkeringen WAO-premie afgedragen. Bij de uiteindelijke bepaling
van de hoogte van de gemiddelde premie dienen de totale arbeidsongeschiktheidslasten
te worden afgezet tegen de totale premieplichtige loonsom, inclusief de uitkeringssom.
Bij de berekening van de gemiddelde premie is rekening gehouden met een premieplichtige
uitkeringssom van 25 mld.De uiteindelijke gemiddelde premie bedraagt 1,66% (= 3 438/ (181 913+25 000)).
Deze gemiddelde premie is een fractie lager dan de gemiddelde premie zoals
die in het voorgaande is berekend voor de bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen
(zie paragraaf 2.4.2.). Ondanks de hogere gemiddelde arbeidsongeschiktheidslasten
van de niet bij het GAK aangesloten bedrijfsverenigingen is de gemiddelde
premie gedaald. Dit is het gevolg van dat thans ook rekening is gehouden met
de premie-opbrengsten over de WW- en WAO-uitkeringen. Deze opbrengsten bedragen
415 mln. gulden (= 1,66% * 25 000/100).De maximumpremie voor kleine en grote bedrijven is gerelateerd aan deze
gemiddelde premie. De maximumpremie van kleine bedrijven bedraagt driemaal
de gemiddelde premie. Met een gemiddelde premie van 1,66% is de maximumpremie
voor kleine bedrijven gelijk aan 4,98%. De maximumpremie voor grote ondernemingen
bedraagt dan 6,64%. De kosten van de maximumpremie voor de kleine bedrijven
bedragen dan 330 mln. gulden en voor de grote bedrijven 82 mln. gulden.De kosten van de maximumpremie van de grote bedrijven wordt via een toename
van de rekenpremie door de grote bedrijven opgebracht en de kosten van de
maximumpremie van de kleine bedrijven wordt via de toename van de rekenpremie
en een minimumpremie door de kleine bedrijven opgebracht. De bepaling van
de rekenpremie en de minimumpremie van kleine bedrijven is dus zodanig dat
de grote (kleine) bedrijven niet bijdragen aan de lasten van de maximumpremie
van de kleine (grote) bedrijven, en dat de totale premie-opbrengsten gelijk
zijn aan de totale arbeidsongeschiktheidslasten. Deze wijze van premievaststelling
leidt tot een rekenpremie van 1,71% en een minimumpremie voor kleine bedrijven
van 1,45%.Als gevolg van de maximum- en minimumpremie, de niet toegerekende arbeidsongeschiktheidslasten
en de premie-opbrengsten over WW- en WAO-uitkeringen bestaat er een verschil
tussen het arbeidsongeschiktheidsrisico van een bedrijf en de door het bedrijf
te betalen premie. Deze verschillen leiden tot herverdelingen
tussen bedrijfsverenigingen. Met andere woorden, de premiebetalingen van de
bedrijven die bij een bepaalde bedrijfsvereniging zijn aangesloten kunnen
hoger of lager zijn dan de door deze bedrijven in totaal gegenereerde arbeidsongeschiktheidslasten.In onderstaande tabel zijn de premie-opbrengsten gepresenteerd met en
zonder premiedifferentiatie. In de variant zonder premiedifferentiatie is
verondersteld dat alle ondernemingen de gemiddelde premie van 1,66% betalen.
In beide varianten bedragen de totale premie-opbrengsten 3023 mln. Tezamen
met de premie-opbrengsten over uitkeringen van 415 mln. zijn de totale premie-opbrengsten
derhalve gelijk aan de totale arbeidsongeschiktheidslasten. In de tabel is
tevens het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico per bedrijfsvereniging
aangegeven, alsmede het verschil tussen de premie-opbrengsten met en zonder
premiedifferentiatie. Tabel 13. Premie-opbrengsten met en zonder premiedifferentiatie,
het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico en het verschil in premie-opbrengsten
met en zonder premiedifferentiatie per bedrijfsvereniging (mln. gld) BedrijfsverenigingPremie-opbrengsten
zonder differentiatiePremie-opbrengsten met differentiatieGemiddeld
arbeidsonge- schiktheids- risicoVerschil premie-opbrengsten Hout32362.1%4Grafische44512.1%7 Metaalindustrie2171951.5%– 22Metaalnijverheid2092242.0%15 Habivi48461.6%– 2Koopvaardij793.2%2 Vervoer2261991.5%– 27Horeca62782.5%16 Overheid79871.8%8Banken7906941.5%– 96 NAB1411382.4%– 3NIB2662531.6%– 13 SFB1942182.6%24GUO89591.2%– 30 BVG3904652.3%75Detam2292722.8%43 Totaal3 0233 023  Uit de tabel blijkt dat alle bedrijfsverenigingen die een lager arbeidsongeschiktheidsrisico
hebben dan het gemiddelde arbeidsongeschiktheidsrisico met premiedifferentiatie
minder aan premies hoeven te betalen dan zonder premiedifferentiatie. De mate
van verevening tussen bedrijfsverenigingen neemt dus als gevolg van de premiedifferentiatie
fors af. Dit is uiteraard ook conform de doelstelling dat de lasten daar moeten
worden opgebracht waar deze worden gemaakt. Slechts voor de NAB geldt bovenstaande
niet. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het feit dat een relatief groot
deel van de lasten bij de NAB niet is toe te rekenen. Voor een belangrijk
deel wordt dit veroorzaakt door het feit dat de uitgaven voor jonggehandicapten
ten laste van de NAB komen.Van belang is ten slotte nog dat de mate van verevening in werkelijkheid
nog geringer zal zijn als gevolg van het feit dat een groter deel van de lasten
zal zijn toe te rekenen.In de eerste jaren na aanvang van het systeem zullen de premies uiteraard
lager uitkomen. Immers, alleen de nieuwe gevallen worden uit de gedifferentieerde
premie gefinancierd. Het duurt derhalve zes jaren alvorens het systeem het
structurele niveau bereikt. Met de gemiddelde premie zullen ook
de minimum- en maximumpremies in de aanvangsfase lager liggen. In onderstaande
tabel zijn de hoogten van de gemiddelde premie, de rekenpremie, alsmede de
minimum- en maximumpremies gepresenteerd. Tabel 14. Hoogten van de gemiddelde premie, de rekenpremie,
alsmede de minimum- en maximumpremies in de eerste jaren na invoering van
premiedifferentiatie JaarGemiddelde
premieRekenpremieMinimumpremieMaximumpremie    (klein)(klein)(groot)19980.20%0.21%0.17%0.59%0.79% 19990.58%0.60%0.50%1.74%2.32%20000.92%0.96%0.81%2.77%3.69% 20011.24%1.28%1.08%3.71%4.95%20021.52%1.57%1.33%4.57%6.09%2.10. Overige puntenDe leden van een aantal fracties hebben ten slotte nog een aantal resterende
vragen. De leden van de D66-fractie menen dat ook bij eigen-risicodragen in
de meeste gevallen het risico opnieuw verzekerd zal worden. De leden van de
D66-fractie menen dat slechts in een beperkt aantal gevallen de werkgever
zal volstaan met het dragen van het eigen risico. Deze werkgever zal dan het
meeste profijt hebben van een gerealiseerd laag risico. De werkgevers die
het eigen risico verzekerd hebben bij een private verzekeraar zullen, nemen
de leden van de D66-fractie aan, ook terecht komen in de soort premiestellingen
zoals die bij Wulbz plaatsvonden. De leden van de D66-fractie verwijzen naar
de maximale premie van 2,5 keer de gemiddelde premie van de collectiviteit
op basis van het bedrijfstakverzuim. Bovendien worden leeftijdsopbouw en loonsom
van het bedrijf op de betreffende collectiviteit afgestemd. In de praktijk
betekent dit dat verzekeraars voor een bedrijf tot 50 werknemers het bedrijfsverzuim
slechts voor 20% laten meewegen en bij bedrijven tussen de 50 en 100 werknemers
deze verhouding waarschijnlijk 50%-50% zal zijn. Bij grotere bedrijven (meer
dan 500 werknemers) zal uitsluitend worden gekeken naar het bedrijfsverzuim.
Ook in deze premiestellingen, constateren de leden van de D66-fractie, komen
verevenings- en vertragingsfactoren voor. De leden van de D66-fractie wijzen
erop dat de kritiek van het Tica wordt ondersteund door het Verbond van Verzekeraars
in de brief d.d. 30 mei 1996. De leden van de D66-fractie vragen de regering
hier nader op in te gaan.De leden van de RPF-fractie stellen dat bedrijfstakken met een relatief
hoog arbeidsongeschiktheidsrisico, zoals de bouw en het openbaar vervoer,
met onevenredig hoge lasten kunnen worden geconfronteerd. Een landelijke verevening
van een deel van het arbeidsongeschiktheidsrisico zal volgens deze leden daarom
zeker noodzakelijk zijn. Deze leden informeren op welke wijze kan worden vermeden
dat de beoogde premiedifferentiatie een grotere risicoselectie tot gevolg
heeft en hoe de continuïteit van arbeidsintensieve sectoren kan worden
gewaarborgd.De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de instroom in de arbeidsongeschiktheidsregeling
ook afhankelijk is van factoren als leeftijd en geslacht. Zo is het percentage
voor de 25–35-jarige werknemers 2,3, terwijl dat voor 55-plussers 48,4
is. Voor vrouwelijke werknemers is het instroompercentage 1,7, terwijl dat
voor mannelijke werknemers 1,1 is. Deze leden vragen of premiedifferentiatie
een impliciete bonus is op de werving van jong mannelijk personeel en een
impliciete malus op de werving van ouder personeel. Zij vragen zich in dit
kader af of een correctiefactor wenselijk is.De leden van de D66-fractie ten slotte vragen in te gaan op het Tica-commentaar
met betrekking tot de premievaststelling en het fondsbeheer.De analyse van de leden van de D66-fractie met betrekking tot de premiestelling
van private verzekeraars kan het kabinet onderschrijven. De kritiek die het
Tica en het Verbond van Verzekeraars hebben geuit op het systeem van premiedifferentiatie,
zoals beschreven in de memorie van toelichting, betrof in hoofdzaak de doorvertaling
van het arbeidsongeschiktheidsrisico in de premie. Het systeem van premiedifferentiatie
zou te veel verevenings- en vertragingsmechanismen bevatten. Terecht constateren
de leden van de D66-fractie dat ook de premiestelling van private verzekeraars
verevenings- en vertragingsmechanismen kent. Een tweede kritiekpunt betrof
het feit dat alleen in het verleden gegenereerde uitkeringslasten worden doorvertaald
in de premie en geen rekening wordt gehouden met verwachte risico's.Met betrekking tot de vereveningsmechanismen meent het kabinet met de
thans voorgestelde invulling voldoende directe doorwerking in de gedifferentieerde
premie te hebben bewerkstelligd. De gedifferentieerde premie wordt zo veel
mogelijk gebaseerd op het individuele arbeidsongeschiktheidsrisico. Ondernemingen
ondervinden met andere woorden zo veel mogelijk de doorwerking van het gevoerde
beleid en het behaalde resultaat. De stelling van het Verbond dat betwijfeld
moet worden of het systeem van premiedifferentiatie een efficiënt middel
is om te komen tot een volumebeperking onderschrijft het kabinet derhalve
geenszins.De keuze om de in het verleden gerealiseerde arbeidsongeschiktheidslasten
als uitgangspunt te nemen voor de premiedifferentiatie en geen rekening te
houden met actuariële risico's heeft het kabinet uitvoerig toegelicht
in de memorie van toelichting. Aldaar is uiteengezet waarom het kabinet het
niet wenselijk acht de premiestelling te baseren op actuariële risico's.Aan de wens van de fractie van de RPF dat het systeem van premiedifferentiatie
elementen van een landelijke verevening dient te bevatten is met de huidige
vormgeving tegemoet gekomen. Met de huidige vormgeving van het systeem van
premiedifferentiatie is in de ogen van het kabinet dan ook gewaarborgd dat
ook arbeidsintensieve sectoren een acceptabele en betaalbare premie krijgen.
Op de eventuele gevolgen van premiedifferentiatie op het gedrag van ondernemers,
met name waar het betreft de risicoselectie, is elders in deze nota uitvoerig
op ingegaan.De constatering van de leden van de PvdA-fractie dat de instroom in de
WAO afhankelijk is van factoren als leeftijd en geslacht is op zich correct.
Het gemiddelde instroompercentage van mannen bedroeg in 1994 1,1%, dat van
vrouwen 1,7%. Ook het instroompercentage van ouderen is hoger dan dat van
jongeren. Maatgevend hiervoor is echter niet het arbeidsongeschiktheidspercentage,
zoals de leden van de PvdA hanteren. Het arbeidsongeschiktheidspercentage
geeft de verhouding tussen het aantal uitkeringsgerechtigden ten opzichte
van de beroepsbevolking. Het percentage voor 55-plussers van 48,4% betreft
derhalve de verhouding van uitkeringsgerechtigden ouder dan 55 jaar ten opzichte
van de beroepsbevolking ouder dan 55 jaar. Dit zegt evenwel niets over de
leeftijd, waarop deze uitkeringsgerechtigden zijn ingestroomd. Het instroompercentage
is hiervoor een betere indicator. Dit percentage bedraagt voor 25–35-jarige
werknemers 1,0%; voor 55-plussers bedraagt dit 2,9%.De suggestie van de leden van de PvdA-fractie heeft het kabinet niet overgenomen.
Niet aangenomen mag worden dat ondernemers consequent oudere werknemers zullen
ontslaan en vervangen door jongere werknemers, teneinde de kans op een gunstiger
arbeidsongeschiktheidsrisico te bewerkstelligen. Bij werving van ouder personeel
kan de leeftijd en de hogere instroomkans, het kabinet kan dit niet ontkennen,
een rol spelen. Echter verwacht mag worden dat bij het aannamebeleid
dit niet alleen een (doorslaggevende) rol zal spelen. Ook andere aspecten,
zoals ervaring, zullen een belangrijke rol spelen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie ten aanzien
van het fondsbeheer ten slotte kan worden gesteld dat de opmerking van het
Tica thans niet meer speelt. Het Tica plaatste opmerkingen met betrekking
tot de speciale positie van decentrale fondsen ten aanzien van de vermogensvorming.
Nu wordt uitgegaan van één arbeidsongeschiktheidskas is derhalve
sprake van een centraal fonds, waarvoor de vermogensvorming op de gebruikelijke
wijze wordt vormgegeven. In aansluiting hierop zal, indien noodzakelijk, in
de nota naar aanleiding van de Invoeringswet nader worden ingegaan op de vermogensoverdracht
van het Aaf naar de nieuwe fondsen. HOOFDSTUK 3. DE MOGELIJKHEID TOT EIGEN-RISICODRAGEN 3.1. Doel van het eigen-risicodragenDe leden van de PvdA-fractie stellen dat de splitsing tussen bedrijfsverenigingen
en uitvoeringsinstellingen leidt tot concurrentie tussen uitvoeringsinstellingen
en daarmee tot een kostenbewuste uitvoering van wetten. In verband daarmee
vragen zij zich af of het doorbreken van het monopolie van de publieke uitvoeringsorganisaties,
door het creëren van de mogelijkheid van eigen-risicodragen, nog een
argument is om de publieke verzekeraars scherp te houden. In het verlengde
hiervan vragen de leden van de fractie van de PvdA of de beperkende regels
waar de bedrijfsverenigingen aan gebonden zijn hen bij de concurrentie met
particuliere verzekeraars niet op achterstand zet.Het kabinet is met deze leden van mening dat de scheiding van beleid en
uitvoering tussen bedrijfsverenigingen en uitvoeringsinstellingen concurrentie
tussen uitvoeringsinstellingen mogelijk maakt die bijdraagt aan een kostenbewuste
uitvoering van de sociale verzekeringen. De scheiding tussen beleid en uitvoering
draagt echter primair bij aan een meer efficiënte organisatie van de
uitvoering van de sociale verzekeringen. De mogelijkheid voor werkgevers om
eigen-risicodrager te worden knoopt daarentegen primair aan bij de mogelijkheden
voor een eigen-risicodrager om door inhoudelijke maatregelen, zoals aanvullende
maatregelen op bijvoorbeeld het terrein van preventie en reïntegratie,
te komen tot een betere uitvoering en daardoor tot per saldo lagere kosten.
Als gevolg van de mogelijkheid van een werkgever om eigen-risicodrager te
kunnen worden zullen de publieke verzekeraars zich optimaal inspannen de uitvoering
zo efficiënt en effectief mogelijk vorm te geven. Zowel de scheiding
van beleid en uitvoering als de mogelijkheid voor een werkgever om eigen-risicodrager
te worden, dragen bij aan het tot stand brengen van een meer efficiënte
en meer effectieve uitvoering van de sociale verzekeringen.Concurrentie tussen verschillende uitvoeringsinstellingen en de markt
hoeft elkaar niet in de weg te staan. De beste garantie dat voor de kosten
van arbeidsongeschiktheid een zo laag mogelijke prijs wordt berekend is dat
er op de markt verschillende partijen actief zijn. Concurrentie binnen het
publieke systeem en tussen het publieke en het private systeem versterkt dit
proces en om die reden is ook aan beide vormen van mededinging behoefte. Dat
de spelregels voor publieke en private instellingen niet geheel dezelfde zijn
hoeft een goede concurrentie op zich niet in de weg te staan, zo lang de mogelijkheden
van de verschillende instellingen grosso modo dezelfde zijn of tegen elkaar
opwegen. Alleen indien één partij door beperkende spelregels
op een achterstand zou worden gesteld zou dit concurrentiebelemmerend zijn.
De verschillen in positie tussen publieke en private verzekeraars zijn in
casu niet van dien aard dat van een achterstand van één der
partijen kan worden gesproken. In dit kader moge voorts verwezen worden naar
paragraaf 2.7., waar uitgebreid is ingegaan op de afwegingselementen tussen
het systeem van premiedifferentiatie en het eigen-risicodragen.De leden van de fractie van de VVD vragen het kabinet aan te geven waar
de verwachting op gebaseerd is dat het eigen-risicodragen een reële optie
voor een aantal ondernemingen zal zijn.Het eigen-risicodragen kan voor ondernemingen verschillende voordelen
hebben. Het gaat daarbij niet alleen om een puur financiële afweging,
in die zin dat uitsluitend het verschil tussen private en publieke premie
doorslaggevend is. Ook bezien vanuit het belang van een goede bedrijfsvoering
biedt eigen-risicodragen voordelen. Voor een optimaal functionerend bedrijf,
kan het zelf in de hand houden van het ziekte- en arbeidsongeschiktheidsrisico,
en de mogelijkheid dit te beïnvloeden en op korte termijn daar de vruchten
van te plukken, van wezenlijk belang zijn. Ook het kiezen van een eigen verzekeringsvorm
kan voor een werkgever gunstige elementen bevatten. Het eigen-risicodragerschap
draagt op die manier bij tot een beter functionerende onderneming, en de baten
daarvan kunnen veel groter zijn dan premievoordeel alleen. Ook voor wat betreft
het arbeidsongeschiktheidsrisico ziet het kabinet hier voor werkgevers positieve
afwegingsmogelijkheden.De leden van de fracties van de SGP en GroenLinks vragen welk percentage
van de werkgevers eigen-risicodrager zal worden. De leden van de fractie van
D66 vragen of het aantal bedrijven dat een verzoek had ingediend voor eigen-risicodragen
Ziektewet (1231 bij het GAK en 2500 bij de BVG) geen indicatie is voor de
mate van eigen-risicodragen in de WAO. Zullen ook kleine bedrijven eigen-risicodrager
worden, vragen deze leden.Er mag van uitgegaan worden dat dit inderdaad de bedrijven zijn die uitdrukkelijk
zijn geïnteresseerd in het eigen-risicodragen. Overigens wil ik er op
wijzen dat slechts een beperkt aantal bedrijven in het kader van de Ziektewet
heeft geopteerd voor de uitgebreidere mogelijkheden tot eigen-risicodragen,
aangezien men de behandeling van de Wulbz afwachtte. Voor de mate van belangstelling
voor eigen-risicodragen op zich zijn deze getallen dus eerder een minimum-indicatie.
Anderszins dient men er ook rekening mee te houden dat het hier ging om eigen-risicodragen
in het kader van de Ziektewet en dat dit een ander risico betreft, in een
gewijzigde wettelijke situatie. Wat dat betreft zeggen die getallen dus uiteindelijk
niet zoveel voor de vraag hoeveel bedrijven uiteindelijk ook een verzoek zullen
indienen om eigen-risicodrager WAO te worden.Hoe het eigen-risicodragen zich uiteindelijk zal ontwikkelen valt niet
te voorspellen, zeker niet voor kleine bedrijven. Zoals hiervoor bij de vraag
van de VVD-fractie reeds werd opgemerkt is de vraag of een werkgever eigen-risicodrager
zal worden afhankelijk van vele overwegingen. Op zich acht ik de vraag naar
aantallen werkgevers ook niet een zeer belangrijke. Eigen-risicodragen is
geen doel op zich. Waar het om gaat is dat een verzekeringssysteem wordt geschapen
dat de nodige prikkels biedt tot efficiency en beperking van het volume, via
een versterkt preventie en reïntegratiebeleid. Als dit alleen al bereikt
zou kunnen worden door premiedifferentiatie, is het beleid wat het kabinet
betreft geslaagd, ook als slechts een gering aantal werkgevers eigen-risicodrager
zou worden.De publieke verzekering groeit in een aantal jaren toe naar een structurele
premie, zo stellen de leden van de fractie van D66. De private sector rekent
deze structurele premie meteen. Deze leden vragen of het niet voordelig kan
zijn eerst in het publieke stelsel te blijven en vervolgens een private verzekering
af te sluiten.De constatering van de leden van de D66-fractie is correct. Private verzekeraars
zijn verplicht het kapitaalrentedekkingssysteem te hanteren indien het arbeidsongeschiktheidsrisico
wordt verzekerd. Dit betekent dat private verzekeraars direct de structurele
premie in rekening zullen brengen. Het publieke stelsel is gebaseerd op het
omslagstelsel; dit houdt in dat de premie langzaam toegroeit naar het structurele
niveau. In de aanvangsjaren zal de publieke premie derhalve lager zijn dan
de private. In de structurele situatie zal de private premie, als gevolg van
het feit dat ook rente-opbrengsten kunnen worden aangewend, iets lager uitkomen
dan de publieke premie. Dit zou kunnen betekenen dat het voor een onderneming
voordelig kan zijn eerst een aantal jaren in het publieke stelsel
te blijven om vervolgens over te stappen naar een private verzekeraar. Daarbij
dient echter te worden bedacht dat het verschil tussen beide premies relatief
gering van omvang is. Bovendien geldt dit alleen maar bij een verzekering
van het volledige arbeidsongeschiktheidsrisico bij een private verzekeraar.
Het verschil is derhalve slechts één klein onderdeel van de
afweging voor een onderneming om eigen-risicodrager te worden. Het totaal
van afwegingen, inclusief de andere, zoals genoemd in paragraaf 2.7., zal
uiteindelijk de doorslag geven.De leden van de fractie van de Groep Nijpels hebben grondige bedenkingen
over het effectiviteits- en stabiliteitsgehalte van onderhavig wetsvoorstel.Het kabinet is er van overtuigd dat het systeem zoals dit thans wordt
voorgesteld effectief en stabiel zal kunnen functioneren. Grote aandacht is
besteed aan het tot stand brengen van een evenwichtig systeem van premiedifferentiatie
in combinatie met eigen-risicodragen, en het kabinet is er van overtuigd dat
het huidige voorstel aan alle vereiste voldoet. Het bevat geen onevenwichtigheden
die de stabiliteit in gevaar zouden kunnen brengen. 3.2. Vormgeving van het eigen-risicodragenDe leden van de fractie van D66 stellen de rechtspositie van flexibele
werknemers aan de orde. Zij vragen of het recht op uitkering wel gemakkelijk
vast te stellen is bij flexibele contracten als min/max-contract, nulurenovereenkomst,
freelance enzovoorts. Zij suggereren om onduidelijkheden over het contracttype
te verkleinen (ter verlichting van de bewijslast) door een weerlegbaar rechtsvermoeden
in het Burgerlijk Wetboek neer te leggen voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst,
bijvoorbeeld wanneer tegen betaling gedurende 3 opeenvolgende maanden, wekelijks
dan wel tenminste twintig uren per maand arbeid is verricht. Ook de leden
van de fractie van de SGP zien problemen met betrekking tot het werken met
afroepcontractanten. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het
denkbaar is dat eigen-risicodragers door wijziging van arbeidscontracten gezonde
werknemers onder het eigen-risicodragen brengen en minder gezonde werknemers
onder het publieke stelsel brengen. Zij denken daarbij aan werknemers die
een arbeidsrelatie hebben bedoeld in de artikelen 4 en 5 van de WAO. Voorts
vragen deze leden of een werkgever zijn risico op werknemers zelf af kan wentelen,
bijvoorbeeld door middel van freelance-contracten in plaats van arbeidsovereenkomsten
of door het aanmerken van een deel van het salaris als onkostenvergoeding.De leden van de fracties van D66, GroenLinks en SGP wijzen hier op een
reëel probleem. De moeilijke controleerbaarheid van contractswijzigingen
binnen een arbeidsrelatie zijn aanleiding geweest het beleid op dit punt nog
eens nader te beschouwen.Artikel 4 en 5 verzekerden, in de wandeling aangeduid als «rariteiten»,
zijn werknemers die geen arbeidsovereenkomst hebben naar burgerlijk recht,
doch die wel door wetsduiding de bescherming van de sociale verzekeringen
genieten. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om handelsagenten, stagiaires/leerlingen
van bedrijfsscholen en bestuurders bij werknemers-zelfbestuur. Voorts zijn
op grond van het KB 655 de arbeidsverhoudingen van bepaalde groepen van personen
als verzekerd aangewezen, zoals bijvoorbeeld thuiswerkers, sporters met sponsorcontract,
musici en artiesten. In het ingediende wetsvoorstel Pemba zijn deze personen buiten het eigen-risicodragen
gebleven. De gedachte hierachter was dat betrokkenen niet onder de loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte op basis van het BW vallen en de werkgever in het eerste jaar van
ziekte geen relatie meer met hen heeft.Het Tica heeft er in zijn advies op gewezen dat het voor bedrijfsverenigingen
bij de premieheffing zeer moeilijk te beoordelen is wie «rariteit»
is, en of er voor hem premie betaald moet worden of niet. De aard van dit
soort arbeidscontracten kan soms snel wijzigen. De leden van verschillende
fracties hebben gevraagd naar een reactie hierop.Het kabinet wil hier bevestigen dat, gezien het grote aantal premiebeslissingen
dat jaarlijks wordt afgedaan, zo'n beoordeling inderdaad feitelijk moeilijk
uitvoerbaar en handhaafbaar is. Bij nader inzien verdient het thans dan ook
de voorkeur om ook rariteiten onder het eigen-risicodragen te brengen. Artikel
4 en 5 verzekerden kunnen een bestendiger arbeidsrelatie met een bedrijf hebben
dan tijdelijke contractanten (die ook onder het eigen risico vallen). Ook
bij artikel 4 en 5 verzekerden is vrijwel altijd een duidelijke «werkgever»
aan te wijzen die voor hun verzekering kan zorgdragen. Dat betekent dat de
verzekering van betrokkenen vaststaat, onafhankelijk van de juridische kwalificatie
van de arbeidsverhouding. Een ander voordeel van het onder het eigen risico
brengen van deze werknemers is dat op die manier een eigen-risicodrager niet
langer te maken krijgt met twee groepen werknemers, namelijk reguliere werknemers
waarvoor hij geen premie behoeft te betalen en rariteiten waarvoor hij dat
wel zou moeten doen. Een bijkomend voordeel hiervan is dat eigen-risicodragers
ook niet in de verleiding worden gebracht om, door manipulatie van arbeidscontracten,
zieke werknemers alsnog ten laste van de publieke sector te brengen.Voor wat betreft het probleem dat rariteiten niet onder de loondoorbetalingsverplichting
van het BW vallen, zij het volgende opgemerkt. De loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte geldt alleen voorzover er een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk
recht bestaat. Dit is bij rariteiten niet het geval. Zij ontvangen ziekengeld
krachtens het «vangnet» van de Ziektewet. Nadat de overeenkomst
tussen werkgever en werknemer is geëindigd bestaat er derhalve geen relatie
meer tussen hen. Het langdurig verbreken van het contact tussen werkgever
en werknemer juist in het cruciale ziektejaar, waarin reïntegratie het
meest kansrijk is, moet als ongewenst worden beschouwd. De leden van de fractie
van GroenLinks wijzen er in verband met arbeidsovereenkomsten voor bepaalde
tijd op dat de werkgever in het ziektejaar geen bemoeienis heeft met betrokken
werknemers, noch in financiële zin, noch waar het gaat om reïntegratiepogingen.
Na afloop van dat jaar kan de werkgever echter geconfronteerd worden met de
kosten van arbeidsongeschiktheid van deze werknemer. Deze leden vragen welke
instrumenten de werkgever dan ten dienste staan om te voorkomen dat de bedrijfsvereniging
zich onvoldoende inspant om de tijdelijke werknemer in de eerste 52 weken
van ziekte naar ander werk te begeleiden.Om deze problematiek te ondervangen stel ik het volgende voor. Het kabinet
onderzoekt de mogelijkheid om de eigen-risicodrager in de WAO te verplichten
ook voor de «vangnetgevallen» in het ziektejaar eigen-risicodrager
te worden1 . Dit onderzoek hangt samen met de
toezegging van het kabinet de mogelijkheid nader te bezien voor bedrijven,
die dat wensen, om eigen-risicodrager te worden voor de vangnetvoorziening
van de Ziektewet. Hierover is de Kamer toegezegd dat vóór juni
1997 op basis van ervaringscijfers definitief uitsluitsel wordt gegeven. Hiertoe
heeft het kabinet besloten, omdat meer informatie gewenst is over de vraag of het uittreden van grote bedrijven uit een bepaalde sector
leidt tot draagvlakproblemen voor de overblijvende bedrijven. In afwachting
van de resultaten van dit onderzoek, en in verband met het belang van het
handhaven van een band tussen «losse» arbeidskrachten en de eigen-risicodrager,
zal – bij de Invoeringswet – worden geregeld dat de «vangnet»-uitkering
ZW voor een werknemer van een eigen-risicodrager, door tussenkomst van het
betrokken bedrijf betaald zal worden. Hiermee is tevens bedoeld te bewerkstelligen
dat de werkgever de reïntegratieverantwoordelijkheid voor de werknemer
aan wie hij de uitkering uitbetaalt, daadwerkelijk invult.Rest nog de vraag of met bovenomschreven oplossing alle mogelijkheden
tot onbedoelde afwenteling op het collectief voldoende zijn uitgebannen. Ik
ben van mening dat dit inderdaad het geval is. Door het eigen-risicodragen
uit te breiden met de artikel 4 en 5 verzekerden wordt bereikt dat al degenen
die thans verzekerd zijn voor de WAO dat ook in de toekomst blijven. Aan een
apart rechtsvermoeden van het bestaan van een arbeidsovereenkomst is in dit
verband niet direct behoefte meer. Oproepkrachten bijvoorbeeld zijn in het
algemeen gewoon verzekerd voor de WAO. In die gevallen waar het contract zo
is vormgegeven, dat daarover twijfel zou kunnen bestaan, zal bij beoordeling
van de vraag of betrokkene verzekerd is gekeken moeten worden naar de feitelijke
situatie en niet naar de bewoordingen van het contract. Hetzelfde geldt voor
freelancers. Er zullen natuurlijk altijd werkgevers blijven die trachten contracten
zo in te kleden dat geen sociale verzekeringspremies verschuldigd zijn. In
de praktijk kan daar echter effectief mee worden omgegaan. Belangrijk is hier
dat de rechtspositie van flexibele werknemers door dit wetsvoorstel feitelijk
niet wordt gewijzigd. De mogelijkheid voor de werkgever om door manipulatie
met arbeidscontracten zijn werknemers onder verschillend regime te brengen,
die het aanvankelijk voorgestelde systeem met zich bracht, bestaat niet meer.
In zekere zin is het onaantrekkelijker geworden voor een eigen-risicodrager
om werknemers een niet regulier contract aan te bieden. Hij is immers verantwoordelijk
geworden voor alle bij hem werkende personen en heeft er belang bij hen goed
te begeleiden. Een reguliere arbeidsovereenkomst biedt daartoe veel betere
mogelijkheden.Voor wat betreft de door de leden van de fractie van D66 voorgelegde casusposities
zij verwezen naar hoofdstuk 3.8.De leden van fractie van GroenLinks wijzen er op dat werkgevers in zekere
mate kunnen winkelen tussen het collectieve en private bestel. Bij tegenvallende
resultaten zou een eigen-risicodrager kunnen terugkeren naar het publiek bestel,
hetgeen de sectorpremies zou kunnen opdrijven.Dat werkgevers kunnen «winkelen» is op zich niet ongewenst.
Het gaat er immers juist om dat zij een keuzevrijheid hebben bij het afsluiten
van hun arbeidsongeschiktheidsverzekering. De door GroenLinks gesignaleerde
gevaren zullen zich niet in betekenende mate kunnen voordoen. Stijgende sectorpremies
zijn thans niet meer aan de orde omdat van een landelijk gemiddelde wordt
uitgegaan. Voorts wordt er op gewezen dat een terugkerende onderneming met
een hoog arbeidsongeschiktheidsniveau zijn oude lasten zelf moet affinancieren.
Terugkeer zal dus niet snel voordelig zijn voor de werkgever. Daarnaast is
de mogelijkheid om te veranderen van verzekeringsvorm aan bepaalde (tijds)voorwaarden
gebonden.De leden van de fractie van GroenLinks vrezen dat het door het eigen-risicodragen
in de toekomst moeilijker zal worden verbeteringen aan te brengen
in de polisvoorwaarden WAO. Zijn deze wel uitvoerbaar als werkgevers zich
massaal particulier gaan herverzekeren?Het kabinet wil er op wijzen dat wijzigingen in de polisvoorwaarden, of
men dit nu verbeteringen acht of niet, altijd mogelijk zijn. De werkgever
neemt in feite op zich de WAO voor eigen rekening te nemen, en als de bepalingen
van die wet wijzigen zal hij ook die wijzigingen moeten doorvoeren. Of hij
dit risico particulier verzekerd heeft, is daarbij op zich irrelevant. Wel
zal het feit dat bepaalde wijzigingen in de WAO worden aangebracht er toe
kunnen leiden dat het contract tussen verzekeraar en werkgever moet worden
aangepast. Partijen zullen daarmee bij het afsluiten van de verzekeringsovereenkomst
rekening moeten houden.De leden van de fractie van GroenLinks wijzen voorts op de mogelijkheid
een bedrijf te splitsten in twee zelfstandige onderdelen. In het ene onderdeel
de gezonde werknemers en de werknemers met een hoger gezondheidsrisico in
het andere onderdeel. In voorkomende gevallen zou dit laatste onderdeel dan
ook nog premiekorting kunnen ontvangen. De leden van de fractie van de RPF
vragen in dit verband hoe reëel de kans is dat bedrijven hun onderneming
splitsen, het risicovolle deel publiek onderbrengen en andere onderdelen privaat
verzekeren. Het systeem mag volgens hen geen mogelijkheid bieden tot risicomanipulatie.
Ook de leden van de fractie van de PvdA vragen of niet het risico bestaat
dat een bedrijf zich splitst, waarbij het deel met lage lasten eigen-risicodrager
wordt en het meer risicovolle deel publiek gefinancierd blijft. In hoeverre
kan hierdoor verstoring ontstaan in de concurrentieverhoudingen tussen oude
en nieuwe bedrijven, vragen de leden van de SGP. Ook de leden van de fractie
van het GPV vragen naar het risico van het herstarten van bedrijven met een
hoog arbeidsongeschiktheidsrisico, en de afwentelingsmogelijkheden op het
publieke stelsel. Biedt de terugkeermogelijkheid geen mogelijkheid om lasten
op het collectief af te wentelen? De leden van de fractie van de SGP vragen
wat precies de garanties zijn tegen leegloop van het publieke bestel.Ik acht de kans op risicomanipulatie kleiner dan genoemde fracties veronderstellen.
In theorie is de situatie die de leden van de fracties van GroenLinks, RPF
en SGP hier schetsen mogelijk. Ik ben echter van mening het opsplitsen van
ondernemingen om bovengenoemde redenen in de praktijk geen grote vormen zal
aannemen. Vanwege het thans voorgestelde systeem van premiedifferentiatie
zullen de premieverschillen tussen publieke en private sector niet zeer groot
zijn. Dat deel van het bedrijf met een goed risico, met een lage uitstoot
naar de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, zal in het publieke stelsel ook
een lage premie krijgen. Het deel van het bedrijf met het hoge risico, dat
in het publieke deel achterblijft, zal geconfronteerd worden met een relatief
hoge WAO-premie. Voor het bedrijf als totaal levert een dergelijke splitsingsoperatie
dus niet veel op.Wel is het denkbaar dat een bedrijf zich zou splitsten met het doel eerder
in aanmerking te kunnen komen voor de premiekorting bij het in dienst nemen
van arbeidsgehandicapten. Hoewel ik het vanzelfsprekend positief beoordeel
als bedrijven arbeidsgehandicapten in dienst nemen, acht ik opsplitsing van
een bedrijf uitsluitend met het doel premievoordeel te behalen ongewenst.
Ik verwacht overigens niet dat dergelijke praktijken een grote omvang zullen
nemen. Vanuit het oogpunt van zorgvuldige wetgeving acht ik het echter ongewenst
indien de wet ruimte tot manipulaties zou laten. Ik zal dan ook een nader
onderzoek instellen naar de mogelijkheden om deze vorm van oneigenlijk gebruik
tegen te gaan, bijvoorbeeld de toepassing van een instrument als het fraus
legis-begrip uit de belastingwetgeving. Dat er een zeker misbruikrisico bestaat, zoals de leden van de fractie
van GroenLinks aangeven, erkent het kabinet. Bovenomschreven situatie is daar
een voorbeeld van. De wijze waarop bedrijven juridisch zijn vormgegeven schept
per definitie mogelijkheden tot manipulatie. Bij de belasting- en premieheffing
is hiermee al vele jaren ervaring opgedaan. Die ervaring heeft er toe geleid
dat het gehele wetgevingscomplex op dit gebied een aantal controle- en beheersingsmechnismen
kent die grenzen stellen aan het misbruik dat gemaakt kan worden met verschillende
ondernemingsvormen, van overgang van ondernemingen en faillissement. Een werkgever
die uitsluitend met het doel om misbruik te maken van de mogelijkheid tot
eigen-risicodragen zijn bedrijf opheft, zal al snel tegen de grenzen van het
belasting- en premiewetgeving aanlopen. Het fraus-legisbegrip in de sociale
verzekeringen zal hierop een nuttige aanvulling kunnen zijn.Voor wat betreft de vraag of er concurrentieverschillen bestaan tussen
oude en nieuwe bedrijven wil ik opmerken dat ik ook op dit punt geen problemen
verwacht. In het private bestel wordt een onderneming afgerekend op zijn arbeidsongeschiktheidsrisico –
de kans dat een werknemer arbeidsongeschikt wordt –, en dat verschilt
niet tussen oude en nieuwe bedrijven. In de publieke sector zullen grote nieuwe
bedrijven worden ingeschaald op de rekenpremie. Ten opzichte van sommige oude
bedrijven is dit voordelig, ten opzichte van andere nadelig. Van een consequente
bevoor- of benadeling kan hier niet gesproken worden.Bij het ontwerpen van het systeem van premiedifferentiatie en eigen-risicodragen,
zoals dat hier wordt voorgesteld is, heeft de stabiliteit van dat systeem
een belangrijke rol gespeeld. De beste garantie tegen leegloop van het publieke
bestel, waar de leden van de SGP voor vrezen, is dat het publieke en private
stelsel qua premiehoogte en effectiviteit dicht bij elkaar komen te staan,
zoals in het huidige systeem van premiedifferentiatie het geval is. Zowel
bij de publieke als bij de private verzekering wordt de premiehoogte van bedrijven
gebaseerd op het individuele risico van bedrijven en zullen uiteindelijk dicht
bij het bedrijfsrisico te liggen. Er is dan geen sprake van een per definitie
zwakker publiek stelsel. De afweging om bij het ene of bij het andere systeem
te willen behoren is voor iedere werkgever verschillend, afhankelijk van zijn
bedrijfsvoering, zijn arbeidsongeschiktheidsrisico en de mogelijkheden om
een passend verzekeringspakket te vinden.De leden van de fractie van de SGP vragen of het geen belemmering voor
het eigen-risicodragen is dat een «blanco» cheque moet worden
afgegeven.Het is inderdaad een feit dat banken een voldoende mate van vertrouwen
in een onderneming moeten hebben willen zij een bankgarantie afgeven. Ik acht
dit geen bezwaar. Er zullen naar mijn verwachting voldoende bedrijven zijn
die kunnen voldoen aan de vereisten die de banken zullen stellen. De ondernemer
zal een afweging moeten maken tussen de kosten van de bankgarantie en de te
verwachten opbrengsten van het eigen risicodragen. 3.3. Duur van de eigen-risicoperiodeDe leden van de fractie van het CDA vragen of vijf jaar eigen-risicodragen
niet te lang is. Zij vragen naar de kansen op reïntegratie in de eerste
jaren van arbeidsongeschiktheid. Ook de leden van de PvdA-fractie vragen hiernaar.
De leden van de fractie van D66 voelen voor een eigen-risicoperiode van 2
à 3 jaar en vragen het kabinet in te gaan op de voor- en nadelen van
een eigen-risicoperiode van 2 à 3 jaar. De leden van de
fractie van het GPV stellen dat de reïntegratie vooral in het eerste
jaar van arbeidsongeschiktheid effectief is. Pleit dit er niet voor om de
periode van eigen risico en premiedifferentiatie te bekorten, zo vragen deze
leden. De leden van de fractie van de VVD onderschrijven de keuze voor een
eigen-risicoperiode van vijf jaar en zien daarbij als een belangrijke overweging
dat een kortere periode kan leiden tot afwentelingsgedrag van de werkgever.
De leden van de fractie van het RPF informeren hoe reëel het is te verwachten
dat arbeidsongeschikte werknemers tot zes jaar, inclusief de ZW-periode, nog
kunnen reïntegreren. De band tussen werkgever en werknemer is na een
zo lange periode normaal gesproken toch verdwenen. De eigen-risicodrager heeft
volgens het Tica niet voldoende existentieel belang bij het zelf ter hand
nemen van de reïntegratie, waardoor afwentelingsgedrag wordt gestimuleerd.De keuze voor de duur van 5 jaar voor het eigen-risicodragen, alsmede
voor de premiedifferentiatie, is een zorgvuldige afweging geweest van de voor-
en nadelen van een kortere periode. Deze voor- en nadelen zijn in paragraaf
3.3. van de memorie van toelichting uitgebreid beschreven. Van doorslaggevend
belang bij de keuze voor een periode van vijf jaar in plaats van een kortere
periode waren het feit dat bij een kortere periode een zeer gering deel van
de totale lasten binnen deze periode zou vallen, alsmede het geringe financiële
belang dat een werkgever in dat geval nog bij een reïntegratie zou hebben.Het eerste argument betekent dat de werkgever een fors financieel belang
heeft om voldoende preventieve maatregelen te treffen. Indien de periode korter
zou worden wordt dit financieel belang navenant geringer. Met betrekking tot
het tweede argument, de reïntegratiekansen, kan het volgende worden opgemerkt.
Thans zijn alleen betrouwbare vergelijkbare gegevens met betrekking tot de
reïntegratiekansen over een aantal jaren te geven voor de periode vóór
TBA. Immers, de reïntegratiekansen na TBA zullen naar alle waarschijnlijkheid
verschillen van die van voor TBA. Om een vergelijkbare reeks van de kansen
over de eerste zes jaren na intreden van de arbeidsongeschiktheid te kunnen
geven wordt om deze reden teruggegrepen naar het instroomcohort 1988. Zoals
gezegd zullen de reïntegratiekansen na TBA verschillen; dit neemt niet
weg dat de ontwikkeling van deze kansen over de eerste jaren na het intreden
van de arbeidsongeschiktheid eenzelfde patroon zullen vertonen.In onderstaande tabel zijn de revalideringskansen gepresenteerd van het
instroomcohort 1988. Aangetekend moet worden dat dit niet hetzelfde hoeft
te zijn als arbeidsinpassing. Het betreft wel de personen op wie de reïntegratie
van toepassing kan zijn. Tabel 15. Revalideringskansen gedurende de eerste zes
jaren van arbeidsongeschiktheid (instroomcohort 1988, GMD 1993)  jaar       leeftijd123456cumulatief
na zes jaar 20–24 jaar2620129635625–29 jaar191486524430–34 jaar141165313535–39 jaar13953213040–44 jaar10732202245–49 jaar74211015 50–54
jaar5310009 55–59 jaar421000760–65 jaar2100003totaal107322122Uit de tabel blijkt dat de revalideringskansen gedurende de eerste drie
jaren veruit het grootst zijn. Dit betekent echter niet dat de duur van het
eigen-risicodragen ook tot drie jaar beperkt zou kunnen worden. Integendeel.
Een eigen-risicodrager zal zich inspannen om een werknemer die kans heeft
op revalidering zo snel mogelijk weer in het arbeidsproces terug te leiden
als hij daar een financieel belang bij heeft. Bij een duur van de eigen-risicoperiode
van vijf jaar is met betrekking tot de revalidering gedurende de eerste drie
jaren een dergelijk financieel belang altijd aanwezig. De werkgever wordt
derhalve optimaal geprikkeld alles in het werk te stellen om de revalidering
te bespoedigen.Dit is veel minder het geval bij een kortere periode. Indien bij voorbeeld
een werknemer op het einde van het tweede of in het derde jaar revalideert
heeft de werkgever geen, dan wel een zeer gering financieel belang bij investering
in de revalidatie als de eigen-risicoperiode slechts twee resp. drie jaar
zou bedragen. Uit de tabel valt af te lezen dat ook in het tweede en derde
jaar nog revalidatie mogelijk is, zeker bij de jongere leeftijdscohorten.
Een eigen-risicoperiode van vijf jaar betekent dat de werkgever ook aan het
einde van het derde jaar voor deze personen een financieel belang heeft om
te investeren in een snellere revalidering. Dit levert immers nog twee jaar
voordeel (lagere arbeidsongeschiktheidslasten) op.De duur van de eigen-risicoperiode is dus, wat betreft het reïntegratie-aspect,
eerder ingegeven door het financieel belang voor de werkgever bij reïntegratie
in de eerste drie jaren dan door de verwachting dat reïntegratie in het
vijfde of zesde jaar nog een grote kans van slagen heeft. Uit bovenstaande
moge ten slotte duidelijk zijn dat het kabinet de stelling van het Tica niet
deelt.De leden van de fractie van de RPF vragen in hoeverre de afkoop van «nieuwe
oude» gevallen een belemmering kan zijn voor het eigen-risicodragen.Het gekozen systeem waarbij de werkgever aansprakelijk blijft voor de
door zijn bedrijf in het publieke systeem gegenereerde arbeidsongeschiktheid
maakt dat het eigen-risicodragen initieel kosten met zich brengt voor de werkgever.
Men dient zich daarbij te realiseren dat een bedrijf de lasten van de arbeidsongeschiktheid
in beginsel ook in het publieke systeem door middel van de gedifferentieerde
premie krijgt doorberekend. Hiervoor werd al gesteld dat de werkgever de afweging
zal moeten maken of de kosten van het uittreden uit het publieke bestel, namelijk
het direct voor eigen rekening nemen van de nieuwe oude gevallen, opwegen
tegen de baten die hij van eigen-risicodragen verwacht. 3.4. Rol en verantwoordelijkheden van de publieke verzekeraar
en van de werkgever in de eigen-risicoperiode. 3.4.1. De reïntegratieproblematiek in het algemeenDe bespreking van rol en verantwoordelijkheid van de eigen-risicodrager
hebben bij een aantal fracties ook vragen opgeroepen met betrekking tot de
reïntegratieproblematiek in het algemeen. In dit onderdeel wordt hierop
nader ingegaan.De leden van de fracties van PvdA en D66 stellen in hun bijdragen aan
het verslag de reïntegratieproblematiek op de voorgrond. Ook de leden
van de fracties van GroenLinks, SP en RPF hechten zeer aan dit onderwerp.
De leden van de D66-fractie zijn van oordeel dat het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium
geen bijdrage levert aan het bevorderen van reïntegratie. Slechts de
helft werkte na herkeuring van de herbeoordeelden en bovendien kreeg slechts
de helft bemiddeling. Ook de leden van de PvdA-fractie wijzen hierop.De leden van de fracties van PvdA, D66, RPF en SP achten ook het gebruik
van reïntegratie-instrumenten teleurstellend. Deze bevindingen brengen
de leden van de fracties van PvdA, D66, GroenLinks en SP tot de vraag of niet
andere dan op de aanbodzijde werkende instrumenten zouden moeten worden geïntroduceerd:
instrumenten die de vraag naar arbeid van gehandicapten vergroten. De leden
van de fractie van GroenLinks informeren of het kabinet met de aangekondigde
Wet op de reïntegratie slechts een samenvoeging van bestaande instrumenten
beoogt of dat in die wet ook nieuwe, verdergaande instrumenten worden voorgesteld.
De leden van de Groep Nijpels vragen om een (half-) jaarlijkse effectrapportage
inzake flankerend beleid.Allereerst heb ik er behoefte aan om op te merken dat de arbeidsmarktpositie
van arbeidsgehandicapten, ook los van de reeds aangebrachte en nu voorgestelde
wijzigingen in het sociale verzekeringsbeleid, een bron van zorg vormde. De
ongunstige arbeidsmarktpositie van arbeidsgehandicapten is slechts ten dele
te wijten aan gebreken of kosten van de sociale verzekeringen. Of het nu om
een volledig publiek systeem van verzekeringen gaat, zoals in het verleden,
of om een meer gemengd systeem, zoals dat nu ontwikkeld wordt, voor werkgevers
kan het problematisch en duur zijn om personen met een arbeidshandicap aan
te nemen. Het moderne arbeidsproces vraagt nu eenmaal veel van de werknemer.
Ook afgezien van de kosten is het daardoor voor bedrijven bezwaarlijk mensen
in dienst te nemen die niet volledig inzetbaar zijn. In die zin zijn de problemen
van arbeidsgehandicapten slechts voor een deel op het onderhavige wetgevingsproces
terug te voeren. Zoals gezegd vormt deze positie een voortdurende bron van
zorg, en ook nu wordt middels het flankerend beleid getracht zo veel mogelijk
van die hinderpalen weg te nemen. Men doet er echter goed aan zich te realiseren
dat ook in deze de sturingsmogelijkheden van de overheid – en wetgeving –
uiteindelijk beperkt zijn. Zoals in de inleiding reeds werd gesteld moet de
gedeeltelijk arbeidsgeschikte op de arbeidsmarkt nu eenmaal concurreren met
anderen.Tegen deze achtergrond is het kabinet bij de beoordeling van de gerealiseerde
reïntegratieresultaten positiever gestemd dan de Kamer. Het feit dat
ongeveer 55% van de (gedeeltelijk) arbeidsgeschikten een half tot anderhalf
jaar na beoordeling weer blijkt te werken (zie hoofdstuk 1.2 van deze nota)
wil het kabinet niet als teleurstellend kwalificeren. Dat van degenen die
bij herkeuring of toetredingskeuring belastbaar blijken te zijn, doch daarvoor
niet terecht kunnen bij de eigen werkgever, «slechts» de helft
wordt bemiddeld wordt verklaard uit de volgende omstandigheden:– indien de arbeidsdeskundige van oordeel is dat de persoon zeer
kansrijk is op de arbeidsmarkt zal hij, in overleg met de betreffende persoon
niet tot extra begeleiding of inzet van instrumenten besluiten; – er zijn personen die geen bemiddeling wensen of die kiezen voor
een andere in hun ogen effectievere weg om aan werk te komen;– een aantal personen acht zichzelf medisch niet in staat om te
werken en/of is in beroep gegaan tegen de uitkomst van de (her-) beoordeling;– personen die ouder zijn dan 57,5 jaar worden alleen op uitdrukkelijk
eigen verzoek in bemiddeling genomen. In aansluiting hierop en naar aanleiding van de door de leden van de D66-fractie
gevraagde uitvoering van de motie Schimmel wil het kabinet aan het voorgaande
het volgende toevoegen. In principe komen alle cliënten die geen werk
hebben maar wel arbeidscapaciteit in aanmerking voor bemiddeling. Personen
die gemeld zijn voor bemiddeling wonen eerst een voorlichtingsbijeenkomst
bij. Hierop volgend wordt in een persoonlijk gesprek met de arbeidsdeskundige
vastgesteld wat de positie is van een persoon op de arbeidsmarkt. Er is sprake
van twee soorten bemiddeling. Basisbemiddeling wordt ingezet voor mensen die
direct plaatsbaar zijn. Mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt
worden intensief bemiddeld. Intensieve bemiddeling houdt in dat een cliënt
eerst bemiddelbaar wordt gemaakt, waarna de cliënt kan worden bemiddeld
naar arbeid. Ten behoeve van het bemiddelbaar maken kunnen persoonsgerichte
diensten (zoals scholing) worden ingezet, terwijl bij de bemiddeling naar
arbeid plaatsingsgerichte diensten (zoals subsidies voor de werkgever) kunnen
worden ingezet.Wat betreft de geringe inzet van een aantal reïntegratie-instrumenten
stelt het kabinet zich op het standpunt dat uit een geringe aanwending als
zodanig op zich niet zonder meer mag worden afgeleid dat het betrokken instrument
dan ook niet goed zou werken. Onderbenutting van reïntegratie-instrumenten
is ook geen indicator voor de kwaliteit van de bemiddeling. Immers, instrumenten
behoren alleen ingezet te worden daar waar zinvol en alleen indien noodzakelijk.
Daarnaast moeten betrokkenen er prijs op stellen: sommige werkzoekenden geven
er de voorkeur aan om geen gebruik te maken van reïntegratie-instrumenten
om stigmatisering te voorkomen.Een succesvolle reïntegratie leidt bovendien vaak juist niet tot
gebruik van reïntegratiemiddelen, omdat zij niet (meer) nodig blijken.
Als voorbeeld hiervan moge dienen het belangrijkste, op werkgevers gerichte
reïntegratie-instrument: art. 29b Ziektewet (ZW). Dit instrument houdt
in dat de bedrijfsvereniging het ziekterisico voor de periode van drie jaar
overneemt van de werkgever. Alleen bij daadwerkelijk optreden van ziekte wordt
dit instrument geëffectueerd en dus geregistreerd. De geringe toepassing
van dit instrument, die uit die registratie blijkt, kan dus het gevolg zijn
van het feit dat succesvol bemiddeld is naar passend werk, en dat betrokkene
zonder bovenmatig verzuim weer normaal functioneert. Het is derhalve zeer
wel mogelijk dat het instrument effectief is. Vanwege de wijze van registratie
kan dit juist niet uit de registratie worden opgemaakt.De jongste gegevens over de resultaten van de toepassing van reïntegratie-instrumenten
zijn neergelegd in het Ctsv-rapport «toepassing van reïntegratie-instrumenten
voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten» van april 1996. Dit rapport heeft
betrekking op de periode voordat de wet Amber in werking trad. Over de effecten
van de Ambermaatregelen is thans dus nog geen informatie beschikbaar. Tegen
de achtergrond van het bovenstaande overweegt het kabinet thans niet om –
afgezien van de in dit wetsvoorstel voorziene premiekorting bij het in dienst
nemen van arbeidsgehandicapten – nieuwe instrumenten toe te passen die
de vraag naar arbeid, dan wel de reïntegratiekansen, van gehandicapten
vergroot. Wel is het kabinet voornemens tot stroomlijning van het reïntegratie-instrumentarium
te komen in een wet op de reïntegratie. Doel van deze wet is in eerste
aanleg een meer doorzichtige regelgeving voor de verschillende doelgroepen
te bewerkstelligen en onderlinge samenhang tussen de maatregelen te verbeteren.
Daarbij zullen de uitvoeringsaspecten, de gevalsbehandeling en de beoogde
procesgerichte samenwerking tussen bedrijfsverenigingen, arbeidsvoorzieningsorganisatie
en gemeenten als een belangrijk toetsingskader worden gehanteerd. Op basis van een goed overwogen afbakening van de in deze wet op te nemen
maatregelen, evenals een analyse van leemten zoals die worden ervaren in de
uitvoeringspraktijk en een nadere afweging ten aanzien van doelgroepen, zullen
de hoofdlijnen voor een wetsvoorstel naar verwachting voorjaar 1997 voor advies
worden voorgelegd in een adviesaanvraag aan de SER, het Tica, het CBA, de
VNG en de ROP.Wat ten slotte de vraag betreft van de leden van de fractie van de Groep
Nijpels om een (half-) jaarlijkse rapportage, merkt het kabinet op dat met
de rapportage over de uitvoering van de werknemersverzekeringen, zoals aangekondigd
in de brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van
26 maart jl. aan de voorzitter van de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, de door deze leden gevraagde informatie is toegezegd.Bij de behandeling van het wetsvoorstel Wulbz is door Tweede en Eerste
Kamer veel aandacht besteed aan het gevaar dat door het vergroten van de financiële
verantwoordelijkheid van werkgevers de risicoselectie zal toenemen. De leden
van de fractie van GroenLinks menen dat dit wetsvoorstel dat proces van risicoselectie
verder zal versterken. Ook de leden van de RPF-fractie verwachten dat mede
door dit wetsvoorstel de reïntegratie verder zal worden bemoeilijkt.
De leden van de fractie van de VVD benadrukken in dit verband de relatie van
dit wetsvoorstel met het initiatiefvoorstel-Van Boxtel. Volgens de leden van
GroenLinks kan dit wetsvoorstel de problemen van risicoselectie voor een deel
verhelpen, maar biedt het geen oplossing tegen andere vormen van selectie
dan via medische aanstellingskeuringen. De GroenLinks-fractie vraagt zich
af of werkgevers niet op andere wijze, bijvoorbeeld door het opvragen van
informatie aan vorige werkgevers of door het toepassen van leeftijdsdiscriminatie
zullen trachten het risico op de aanstelling van werknemers met een relatief
slechte gezondheid te verkleinen. Daarnaast vraagt deze fractie of dit wetsvoorstel
de tweedeling op de arbeidsmarkt tussen valide en minder valide werknemers
niet verder zal vergroten.Zoals reeds opgemerkt is de moeilijke arbeidsmarktpositie van mensen met
een arbeidshandicap weliswaar niet alleen terug te voeren op maatregelen in
het sociale-zekerheidsstelsel, zoals onderhavige, maar het kabinet wil hier
niet mee ontkennen dat er wel degelijk een negatieve impuls van kan uitgaan.
Om die reden heeft het kabinet zich ook in het kader van deze voorstellen
gebogen over te nemen maatregelen ter ondersteuning van deze arbeidsmarktposittie.
In deze zin wil dit wetsvoorstel nieuwe kansen en mogelijkheden bieden. Hierbij
wordt dan met name gedoeld op de wet Amber, het initiatief-wetsvoorstel Van
Boxtel en de kortingsregeling van de basispremie WAO voor arbeidsgehandicapten.
Verder vinden diverse activiteiten plaats op het terrein van voorlichting
en deskundigheidsbevordering. Ook kan hierbij gewezen worden op het meldpunt
werving en selectie, waarop hierna nog teruggekomen wordt. Dit betekent overigens
niet dat buiten deze maatregelen de (re)integratie van gehandicapten en chronisch
zieken geen verdere aandacht behoeft. De voornoemde beleidsontwikkelingen
en maatregelen zullen worden geëvalueerd en wellicht ook de aanzet zijn
voor verdere ontwikkelingen en maatregelen.Het initiatief-wetsvoorstel Van Boxtel, beoogt onder meer de aan de arbeidsrelatie
gerelateerde keuringen – het in dat verband stellen van vragen of het
anderszins inwinnen van inlichtingen over de gezondheidstoestand van de keurling
en over diens ziekteverzuimverleden aan banden te leggen. Op dit vlak biedt
het initiatief-wetsvoorstel Van Boxtel naar mijn mening dus wel degelijk een
oplossing voor het, door de leden van de fractie van GroenLinks genoemde,
probleem dat werkgevers inlichtingen in kunnen winnen bij de
vorige werkgever. Overigens kan de werkgever dit ook in de huidige situatie
niet zonder meer doen. Uit de Wet persoonsregistratie en het grondwettelijke
recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer vloeit voort dat de werkgever
alleen met de uitdrukkelijke toestemming van de betrokken sollicitant inlichtingen
bij derden in mag winnen.Het initiatief-wetsvoorstel Van Boxtel ziet inderdaad niet toe op selectie
op andere aspecten dan gezondheid, zoals bijvoorbeeld leeftijd. Ik heb, zoals
hiervoor reeds in hoofdstuk 1 werd aangegeven, daarom het voornemen om te
komen tot een wettelijk verbod om bij werving en selectie onderscheid te maken
naar leeftijd.De leden van de RPF-fractie vragen het kabinet daarnaast nader in te gaan
op de vraag op welke wijze in het nieuwe regime rekening is gehouden met de
integratie (dus niet reïntegratie) van arbeidsongeschikten?Integratie betreft vooral jonggehandicapten die voor eerst de arbeidsmarkt
betreden. Gelet op de aard van de beperkingen van jonggehandicapten zijn hun
mogelijkheden tot het verwerven van een baan beperkt. Dit komt bijvoorbeeld
naar voren uit een recent onderzoek (Behoefte aan beroepsopleidingen voor
vroeggehandicapten en arbeidsongeschikten) welke is verricht in opdracht van
het Ministerie van SZW en in maart 1995 naar de Tweede Kamer is gezonden.
In het wetsvoorstel Wajong wordt uitgebreider op deze problematiek ingegaan.Juist omdat deze gehandicapten voor een aanzienlijk deel zodanige beperkingen
en gezondheidsproblemen hebben dat de kans op een reguliere baan gering is,
bestaat er voor hen de mogelijkheid om onder aangepaste omstandigheden in
een WSW-bedrijf te werken. Daarnaast geldt dat als de beperkingen van deze
gehandicapten van dien aard zijn, dat deze het werken op een reguliere arbeidsplaats
als zodanig niet in de weg staan, de algemene reïntegratie-instrumenten
van de bedrijfsverenigingen kunnen worden toegepast. Jonggehandicapten maken
ook deel uit van de Wagw-bemiddelingspopulatie van de bedrijfsvereniging.De leden van de fractie van GroenLinks vragen zich af of langzamerhand
niet andere, dwingender maatregelen noodzakelijk zijn om de uitzichtloze arbeidsmarktpositie
van veel arbeidsongeschikten te verbeteren, zoals bijvoorbeeld volledige invoering
inclusief sanctiebepalingen van de WAGW.Het kabinet is van mening dat het effectiever is om het met positieve
impulsen voor werkgevers aantrekkelijk te maken arbeidsgehandicapten in dienst
te nemen dan met sancties. Vandaar dat in dit wetsvoorstel de kortingsregeling
basispremie WAO is opgenomen. Verwezen zij naar onderdeel 5.2. van deze nota. 3.4.2. Reïntegratieactiviteiten van de werkgever/eigen-risicodragerDe leden van de Partij van de Arbeid vragen het kabinet een chronologisch
overzicht van de momenten en voorgeschreven inhoud van het contact tussen
eigen-risicodragende onderneming en bedrijfsvereniging, vanaf het moment van
ziekmelding door de werknemer, tot en met de 5-jarige periode van het eigen
risico-dragen. Ook de leden van de fractie van de VVD vragen naar meldingsmomenten.
De leden van de PvdA-fractie vragen in dit verband welke mogelijkheden de
bedrijfsvereniging heeft om tussentijds bij te sturen wanneer de werkgever
onverhoopt te weinig actief is om de werknemer te doen terugkeren in het arbeidsproces.
De leden van GroenLinks vragen het kabinet een nadere beschouwing
te wijden aan de positie van werkgever en werknemer bij het eigen-risicodragen.
De werknemer heeft volgens hen nauwelijks mogelijkheden om hulp bij reïntegratie
te verzoeken. Waar liggen potentiële belemmeringen voor een spoedige
reïntegratie?Na invoering van Pemba is het eerste reguliere contact tussen een eigen-risicodragende
onderneming en de bedrijfsvereniging zeven maanden na aanvang van de ziekte.
De eigen-risicodrager is dan verplicht de ziekte van een werknemer aan de
bedrijfsvereniging te melden.Tussen de bedrijfsvereniging en de werkgever zijn er vervolgens meer contacten
als de reïntegratie van een werknemer niet (geheel) naar wens verloopt.
De chronologie hiervan is niet in alle gevallen aan te geven, omdat het afhankelijk
is van de concrete situatie.Als de werkgever geen reïntegratiemogelijkheden meer ziet voor zijn
(ex)werknemer zal hij dit melden aan de bedrijfsvereniging en deze verzoeken
de reïntegratie over te nemen. Het initiatief en de verantwoordelijkheid
verschuiven vanaf dat moment naar de bedrijfsvereniging. Ook kan de werkgever
de bedrijfsvereniging verzoeken reïntegratie-instrumenten in te zetten.Voorts kan de bedrijfsvereniging in actie komen als een werknemer van
mening is, en de bedrijfsvereniging daarvan ook weet te overtuigen, dat de
werkgever niet of niet voldoende reïntegratie-inspanningen voor hem levert.
In aansluiting hierop kan een werknemer de bedrijfsvereniging vragen op kosten
van de werkgever een adequaat reïntegratieplan op te stellen, als de
werkgever dit plan niet binnen een periode van 13 weken na de ziekmelding
opstelt. Ook heeft de bedrijfsvereniging in het kader van de beoordeling van
arbeidsongeschiktheid contact met de werkgever. In ieder geval heeft de bedrijfsvereniging
contact bij de keuring, zowel met de werkgever (via zijn arbodienst) als vanzelfsprekend
met de werknemer.Daarnaast heeft de bedrijfsvereniging nog enkele wettelijke taken, welke
een contact met de werkgever vereisen. De bedrijfsvereniging heeft een wettelijke
verplichting tot toetsing of de werkgever de werknemer ander passend werk
aanbiedt (art. 46 WAO). De bedrijfsvereniging toetst de naleving van de verplichting
van de werkgever tot aanpassing van de werkplaats indien dat noodzakelijk
is (art. 6 Wagw). De bedrijfsvereniging geeft advies bij ontslag na twee jaar
arbeidsongeschiktheid (ex art. 1639h derde lid BW en Delegatiebesluit op grond
van het BBA).Na drie jaar arbeidsongeschiktheid heeft de bedrijfsvereniging, vanwege
de poortwachtersrol, een toetsingsmogelijkheid of de eigen-risicodrager zijn
reïntegratietaak heeft waargemaakt. Als die toetsing uitwijst dat de
werkgever zich geen of onvoldoende reïntegratie-inspanningen heeft getroost,
legt de bedrijfsvereniging de werkgever een administratieve boete op. Al met
al zijn er voldoende toetsingsmomenten, en is ook de werknemer op een aantal
momenten in de gelegenheid zich tot de bedrijfsvereniging te wenden. Er bestaan
dus wel degelijk reële mogelijkheden voor bedrijfsverenigingen om werknemers
te reïntegreren.De leden van de fractie van de PvdA vragen of, waar de werknemer de zwakkere
partij is, het niet beter is om de bedrijfsvereniging de uitkering te laten
betalen. Zowel bij conflicten als bij samenloop van uitkeringen zou dit problemen
kunnen voorkomen.Naar de opvatting van het kabinet zou betaling door de bedrijfsvereniging
in gevallen waar conflicten mogelijk zijn strijdig zijn met het idee van het
eigen-risicodragen. Het gaat er juist om het primaat bij de werkgever te leggen
en in die zin de band tussen werkgever en werknemer zo nauw mogelijk
te maken. In het algemeen dient de betaling door de werkgever te geschieden.
Alleen als het om technische redenen niet goed mogelijk is de uitbetaling
correct te laten verlopen, bijvoorbeeld bij samenloop van meerdere uitkeringen,
is uitbetaling uit één hand – door de bedrijfsvereniging –
aan de orde.De werknemer kan de bedrijfsvereniging vragen een reïntegratieplan
op te stellen. Maar, zo vragen de leden van de Partij van Arbeid, kan de werknemer
beoordelen of een lijst maatregelen de benaming «reïntegratieplan»
verdient? En springt de bedrijfsvereniging bij inschakeling direct in met
een eigen plan of duurt dat nogmaals een aantal weken?Een reïntegratieplan is een middel om na te gaan of de werkgever
op een juiste wijze voldoet aan zijn reïntegratieplicht jegens de werknemer.
Het plan biedt daarom inzicht in de mogelijkheden die ervoor de werknemer
zijn om te hervatten, en moet inzicht geven in de activiteiten die de werkgever
moet ondernemen om spoedige hervatting in de eigen of andere arbeid van de
werknemer mogelijk te maken. Door het Tica zijn op basis van artikel 71a WAO
minimumeisen voor een reïntegratieplan opgesteld, die door de bedrijfsverenigingen
zijn vastgelegd in een standaard-formulier. Hierin zijn duidelijke vragen
opgenomen, waarvan de kwaliteit van de antwoorden ook door werknemers goed
zijn te beoordelen. Het betreft de volgende vragen:– welke activiteiten zijn er (door werkgever, werknemer, arbodienst)
ondernomen om werkhervatting te bereiken;– welke resultaten hebben deze activiteiten opgeleverd;– welke activiteiten gericht op werkhervatting worden er nog ondernomen
door werkgever, werknemer en/of arbodienst;– welke onderdelen van het eigen werk belemmeren een volledige of
gedeeltelijke werkhervatting;– met welke aanpassingen/maatregelen kan de werknemer het eigen
werk weer volledig gaan doen, en– wat is de reden dat er geen aanpassingen/maatregelen inzake het
eigen werk zijn gerealiseerd/getroffen?In enkele vragen wordt naar de visie van de werknemer over zijn arbeidsmogelijkheden
gevraagd. Hij neemt dus ook kennis van het plan. Indien van de zijde van de
werknemer bedenkingen bestaan tegen het door de werkgever opgestelde reïntegratieplan
kan de werknemer aan de bedrijfsvereniging een verzoek richten om dit plan
op te stellen. Indien het plan naar het oordeel van de bedrijfsvereniging
niet voldoet aan de daaraan gestelde normen zal de bedrijfsvereniging zelf
een reïntegratieplan opstellen.Een nieuw reïntegratieplan zal afhankelijk van de situatie binnen
ongeveer twee weken gereed zijn. Deze tijd is vooral nodig wanneer meerdere
disciplines bij het opstellen van het plan zijn betrokken. De procedure is
in die situaties veelal als volgt. Een verzekeringsgeneeskundige van de bedrijfsvereniging
neemt in eerste instantie contact op met de werkgever en de werknemer. Daarna
wordt indien noodzakelijk een arbeidsdeskundige ingeschakeld. In sommige gevallen
wordt de onderneming door de bedrijfsvereniging bezocht, alvorens het reïntegratieplan
wordt opgesteld.Volgens de regels van de Algemene wet bestuursrecht heeft het instellen
van beroep geen schorsende werking. Indien gewenst, kan wel door middel van
een verzoek om een voorlopige voorziening schorsing van het bestreden besluit
worden gevraagd. De leden van de D66-fractie vragen welke rechten de werknemer aan dit
reïntegratieplan kan ontlenen. De leden van de D66-fractie denken daarbij
aan verplichte inzet van reïntegratie-instrumenten. Voorts vragen zij
of het moet gaan om een reïntegratieplan bij de eigen werkgever of bij
een andere werkgever, zowel voor passend werk als voor andere reïntegratie-activiteiten,
en hoe de grens moet worden gelegd tussen reïntegratie bij eigen werkgever
en een andere werkgever.Een reïntegratieplan is vooral een middel om de bedrijfsvereniging
in staat te stellen na te gaan of de werkgever op een juiste wijze voldoet
aan zijn reïntegratieplicht jegens de werknemer. Het plan biedt daarom
inzicht in de reïntegratie-mogelijkheden van de werknemer. Daarnaast
dient het inzicht te geven in de activiteiten die de werkgever in samenspraak
met de werknemer kan en moet ondernemen om spoedige hervatting in de eigen
of andere arbeid van de werknemer mogelijk te maken. Het reïntegratieplan
is niet bedoeld als instrument om de werknemer rechten te geven ten opzichte
van zijn werkgever. Gezien de jurisprudentie kan een werknemer zijn werkgever
wel aanspreken op goed werkgeverschap. Van een goed werkgever kan immers worden
verlangd, dat hij de bestaande organisatie en arbeidsverdeling aanpast met
het oog op het werkaanbod van de werknemer. Het is daarbij aan de werkgever
om zo nodig te bewijzen dat dit niet in redelijkheid van hem kan worden gevergd.
De rechter toetst daarbij het goed werkgeverschap in volle omvang: niet alleen
het beleid van de werkgever ten aanzien van de organisatie en inrichting van
werkzaamheden gezien de aard van zijn bedrijf maar ook de aard van de dienstbetrekking,
de overeengekomen arbeid en de overige omstandigheden.Ook als de werkgever bij de RDA een ontslagvergunning aanvraagt voor een
zieke werknemer dan zal de werkgever ondermeer aannemelijk moeten maken dat
hij redelijkerwijs niet de mogelijkheid heeft de werknemer te herplaatsen
binnen de onderneming in arbeid welke voor de werknemer als passend kan worden
beschouwd (artikel 11, eerste lid onder b, van het Delegatiebesluit. Het reïntegratieplan
zal daarbij een belangrijke rol kunnen vervullen.Het reïntegratieplan is gericht op het doorgronden van de mogelijkheden
van werkhervatting bij de eigen werkgever. Eerst onderzoekt de werkgever,
ondersteund door zijn arbodienst, in hoeverre reïntegratie in de eigen
onderneming mogelijk is. Daarna wordt er vervolgens door de werkgever, arbodienst
of bedrijfsvereniging of werknemer zelf nagegaan of reïntegratie bij
een andere werkgever mogelijk is. In het thans gehanteerde model-reïntegratieplan
worden mogelijkheden voor reïntegraties bij andere werkgevers niet nader
geanalyseerd.De leden van de D66-fractie constateren dat er in de plaats van een 13e-
weeksmelding een 7e maandsmelding komt. De leden van de D66-fractie vragen
welke prikkels er in de wet voor de werkgever zijn opgenomen om ook tijdig
de arbeidsongeschiktheid te melden. Ook de leden van de PvdA-fractie stellen,
dat de datum van ziek worden van groot belang is. Hoe wordt dat bepaald, welke
controle is daarop, nu de bedrijfsvereniging pas bij de 7e-maandsmelding van
de ziekte hoort?Bij eigen-risicodragers van de WAO heeft de bedrijfsvereniging een terughoudender
rol in het controleren van de juiste datum van ziek worden van de werknemer
dan bij omslagleden van de WAO. Op zich verwacht ik met betrekking tot de
vaststelling van de eerste ziektedag echter weinig problemen. In verreweg
de meeste gevallen is er immers geen enkele reden deze te veranderen. Meestal
is het voor de werkgever op de eerste ziektedag niet mogelijk te voorzien
of iemand arbeidsongeschikt zal worden. In die gevallen waar
het wel meteen duidelijk is, een ongeval bijvoorbeeld, staat de datum van
ingang van arbeidsongeschiktheid vast. Voorts handelt een werkgever bij ziekte
niet alleen. Hij is immers aangesloten bij een gecerticificeerde arbodienst.
Deze arbodiensten zullen over het algemeen ook de verzuimbegeleiding voor
hun rekening nemen. Dit biedt een zekere garantie voor het voorkómen
van antedateren. Alleen het feit dat arbodiensten op de hoogte zijn van het
ziekteverzuim in een bedrijf, zal naar verwachting een matigende invloed hebben
op een mogelijke afwenteling van het ziekterisico op de WAO. Tot slot is natuurlijk
ook de werknemer betrokken.De leden van de VVD-fractie vinden het logisch dat een eigen-risicodrager
WAO het door hem opgestelde reïntegratieplan niet meer na 13 weken aan
de bedrijfsvereniging hoeft te overleggen en evenmin de bedrijfsvereniging
hoeft te melden dat een werknemer dertien weken ziek is. Wel vragen zij het
kabinet of het nodig is om exact de 13e-weeks termijn aan te houden. Een en
ander neemt echter niet weg, dat de regels van die toetsing, en ook hier weer
de arbitrage in geval van conflicten van belang zijn.Het kabinet houdt aan de 13e-weekstermijn vast. De verplichting tot het
opstellen van een reïntegratieplan biedt houvast aan de werknemer dat
de werkgever ernst maakt met het zoeken naar reïntegratiemogelijkheden.
Als het kabinet niet aan deze 13e-weekstermijn zou vasthouden, zou er voor
de werknemer geen duidelijk moment zijn, waarop hij zich tot de bedrijfsvereniging
zou kunnen wenden. Bovendien leert de ervaring dat het omslagpunt ten aanzien
van arbeidsongeschiktheid rond de derde maand van het ziekteverzuim ligt.
Als werknemers dan hun werkzaamheden nog niet hervat hebben, is de kans relatief
groter dat ze arbeidsongeschikt blijven. Daarom is er alle reden bij 13 weken
een reïntegratieplan op te stellen, en hier geen afwachtende houding
aan te nemen.De leden van de fractie van de VVD vragen of de werkgever zelf geen adequate
sanctiemogelijkheden heeft analoog aan de Wulbz, indien een werknemer weigert
mee te werken aan reïntegratie. Gezien het financiële belang dat
de werkgever in casu heeft, en dat geldt ook voor de terugvordering, zouden
deze leden graag zien dat de bedrijfsvereniging een imperatieve verplichting
krijgt maatregelen te treffen, of over te gaan tot terugvordering.In de door de leden van de fractie van de VVD beschreven situaties is
het volgende van belang. Zowel voor wat betreft de vraag of er inderdaad sprake
is van een weigering van de werknemer om mee te werken als voor wat betreft
de vraag of een terugvordering geoorloofd of haalbaar is, is een afzonderlijke
beoordeling door de bedrijfsvereniging nodig. Hoewel de bedrijfsvereniging
in deze voor de werkgever optreedt is zij geen verlengstuk van de werkgever,
doch heeft zij ook zelf een eigen verantwoordelijkheid. In een aantal gevallen
zullen conflicten tussen werkgever en werknemer een rol spelen, en het ligt
dan niet voor de hand om op vordering van één der partijen tot
actie over te gaan. De bedrijfsvereniging dient in dit soort situaties alert
en adequaat op te treden, doch dient wel te toetsen in hoeverre de beweringen
van partijen aannemelijk zijn. Overigens zij er op gewezen dat ook in het
kader van de Wulbz de werkgever de loondoorbetaling niet zonder meer kan staken
bij onenigheid over het gedrag van de werknemer.De leden van de fractie van de VVD vragen zich af, of de constructie waarbij
een werkgever via een gemachtigde-arts altijd inzage kan krijgen in de medische
gegevens van de werknemer, niet ook zou kunnen gelden bij reïntegratie
en onderzoek. Een dergelijke regeling is niet nodig. Immers de door de werkgever voor
de verzuimbegeleiding ingeschakelde arts (de bedrijfsarts of de arts van de
arbo-dienst) beschikt reeds over de relevante medische gegevens van de werknemer. 3.4.3. Afbakening verantwoordelijkheden voor reïntegratie
arbeidsongeschikte werknemers van eigen-risicodragersDe leden van de PvdA-fractie stellen dat een werknemer bij samenloop van
uitkeringen geconfronteerd kan worden met conflicterende eisen van de verschillende
uitkeringsorganisaties, waaronder de eigen-risicodragende werkgever. Zij vragen
aan welke eisen hij in dat geval gehoor moet geven. De leden van de CDA-fractie
vragen zich af of de verantwoordelijkheden van de (eigen-risicodragende) werkgever
en de publieke verzekeraar wel voldoende zijn afgebakend, in het bijzonder
de verantwoordelijkheid bij reïntegratie. Ook de leden van de fracties
van VVD, D66, GroenLinks en SP hebben vragen gesteld met betrekking tot de
afbakening van de verantwoordelijkheden voor de reïntegratie van arbeidsongeschikte
werknemers tussen eigen-risicodragers en de publieke verzekeraar, en de reikwijdte
van het reïntegratieprimaat van de eigen-risicodrager.Het primaat houdt in dat de eigen-risicodragende werkgever de eerstverantwoordelijke
is voor het in positieve zin beïnvloeden van de mate van arbeidsgeschiktheid
van de in zijn dienst werkende werknemers. Het is derhalve niet alleen zijn
taak door middel van preventieve activiteiten te voorkomen dat zijn werknemers
met een arbeidshandicap te maken krijgen, maar ook om de mate van arbeidsongeschiktheid
van een werknemer, die wegens een arbeidshandicap zijn eigen werkzaamheden
niet langer kan verrichten, zo gering mogelijk te laten zijn. De eigen-risicodrager
kan de mate van arbeidsgeschiktheid van zijn werknemers beïnvloeden door
hen bij- of om te laten scholen, door hen vervangend werk aan te bieden met
een loonwaarde (nagenoeg) gelijk aan het maatmanloon, of door hen door het
aanpassen van de arbeidsorganisatie of het beschikbaar stellen van begeleiding
of hulpmiddelen in hun eigen werk te reïntegreren. Het kabinet veronderstelt
dat het financiële belang bij de beperking van zijn uitkeringslasten
voor de eigen-risicodrager een prikkel zal vormen om zijn verantwoordelijkheid
voor de reïntegratie op een creatieve wijze in te vullen. In deze zin
opgevat moet reïntegratie beschouwd worden als aangrijpend op het arbeidsongeschiktheidsdeel
van de uitkering. Reïntegratie in deze zin moet met name worden ingevuld
als het beperken van de arbeidsongeschiktheidscomponent.Het is niet de bedoeling om de verantwoordelijkheid voor de werkloosheidscomponent
van de arbeidsongeschikte werknemer bij de eigen-risicodrager neer te leggen.
Indien de arbeidsgehandicapte werknemer niet in de eigen onderneming (of binnen
het concernverband) herplaatst kan worden ligt de verantwoordelijk voor de
teruggeleiding naar de arbeidsmarkt bij de bedrijfsvereniging in samenwerking
met de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Het is mogelijk dat een werkgever via
contacten in zijn naaste omgeving nog teruggeleidingsmogelijkheden ziet. Deze
mogelijkheden kunnen dan uiteraard benut worden. Maar het is niet de bedoeling
dat de werkgever/eigen-risicodrager bemiddelingsactiviteiten gaat ontplooien
ten aanzien van zijn arbeidsongeschikte werknemer. Het tot stand brengen en
uitvoeren van een trajectplan en de bemiddelingsactiviteiten ten behoeve van
arbeidsongeschikten met onbenutte arbeidsmogelijkheden behoren dan ook tot
de taken van de publieke organisaties. Het bovenstaande zou in theorie kunnen leiden tot een dubbele verantwoordelijkheid
bij een samenloop van een (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheidsuitkering
en een werkloosheidsuitkering. Betreffende uitkeringsgerechtigde zou ten opzichte
van twee partijen verplichtingen hebben. Het kabinet gaat er van uit dat deze,
potentieel conflictueuze, situatie zich in de praktijk weinig zal voordoen.
Daarvoor overweegt het kabinet het volgende. De verantwoordelijkheid voor
verzuimbegeleiding gedurende het wachtjaar ressorteert reeds vanaf 1994 onder
de werkgever. Daartoe behoort ook de verantwoordelijkheid voor de reïntegratie
van de zieke werknemer in het eigen bedrijf. Indien de werkgever van mening
is dat er geen mogelijkheden zijn om betrokken werknemer te reïntegreren
kan de werkgever de bedrijfsvereniging verzoeken om de verzuimbegeleiding
van hem over te nemen. De bedrijfsvereniging zal in dat geval toetsen of de
werkgever voldaan heeft aan zijn verplichting om alle maatregelen, die in
redelijkheid van hem kunnen worden gevergd, te nemen om de werknemer te herplaatsen.
Is dat het geval dan neemt de bedrijfsvereniging de verzuimbegeleiding over.De overdracht van de reïntegratietaken door een eigen-risicodrager
in het kader van de WAO op de bedrijfsvereniging zal naar de mening van het
kabinet langs dezelfde lijnen lopen. Gedurende het wachtjaar is er geen onderscheid
tussen eigen-risicodragers en omslagleden. Beiden zijn primair verantwoordelijk
voor de verzuimbegeleiding. In het overgrote deel van de gevallen, waarin
geen sprake is van volledige arbeidsongeschiktheid, zal ofwel de reïntegratie
reeds in het wachtjaar plaatsvinden, ofwel in het wachtjaar worden vastgesteld
dat er in de onderneming van de eigen-risicodrager geen mogelijkheden zijn.
In het eerste geval blijft de bedrijfsvereniging volledig buiten beeld. In
de tweede situatie zal de werkgever de bedrijfsvereniging reeds tijdens het
wachtjaar verzoeken om de reïntegratietaken over te nemen. Indien de
bedrijfsvereniging eveneens van mening is dat de eigen-risicodrager geen mogelijkheden
meer heeft berust de regie voor de reïntegratie-activiteiten vanaf dat
moment bij de bedrijfsvereniging.In het geval geen van bovengenoemde situaties zich in het wachtjaar voordoet
dan dient er tegen het einde van het wachtjaar overleg plaats te vinden tussen
de eigen-risicodrager en de bedrijfsvereniging over het in te zetten reïntegratie-traject.
Dat overleg zal in de meeste gevallen plaatsvinden naar aanleiding van de
arbeidsongeschiktheidsmelding aan de bedrijfsvereniging na zeven maanden,
dan wel de aanvraag voor een WW-uitkering van de werknemer. Waar beide partijen
er belang bij hebben dat de werknemer zo snel mogelijk reïntegreert hebben
beiden baat bij samenwerking. In die (weinige) gevallen waarin er fundamentele
onenigheid bestaat tussen bedrijfsvereniging en werkgever over het te volgen
reïntegratietraject, beslist de bedrijfsvereniging. Er zijn echter, zoals
de leden van de fractie van D66 terzake terecht opmerken, geen wettelijke
belemmeringen voor een overeenkomst tussen eigen-risicodrager en publieke
verzekeraar over het reïntegratietraject. Sterker nog, het kabinet zou
het toejuichen en verwacht ook dat er een goede samenwerking ontstaat tussen
eigen-risicodragers en publieke verzekeraars in die gevallen waar beide partijen
belangen hebben.De leden van de SP-fractie vragen het kabinet te reageren op het commentaar
van het Tica en de BVG dat in het wetsvoorstel prikkels voor eigen-risicodragers
ontbreken om iets aan reïntegratie te doen. Ook de leden van de VVD-fractie
vragen een reactie van het kabinet op de vraagtekens, die het Tica stelt bij
de financiële verantwoordelijkheid van eigen-risicodragers voor de toepassing
van reïntegratie-instrumenten, nu – volgens het Tica – reïntegratie
vooral ten goede komt aan de werkloosheidscomponent. De leden
van de D66-fractie maken als reactie op de opvatting van het Tica kanttekeningen
bij het uitgangspunt van het kabinet dat de kosten van de reïntegratie-instrumenten
in de eigen-risicoperiode voor rekening van de eigen-risicodrager zijn.Het Tica stelt dat de eigen-risicodrager een onvoldoende existentieel
belang heeft bij het zelf ter hand nemen van de reïntegratie. De baten
van de reïntegratie zouden voornamelijk ten goede komen van de bedrijfsvereniging
(de WW) en niet van de eigen-risicodrager. Deze redenering kan ik niet onderschrijven.
Gesuggereerd wordt daarmee dat arbeidsongeschiktheid een eindsituatie is,
waaruit men niet meer zou kunnen ontsnappen. In een groot aantal gevallen
echter herstellen arbeidsongeschikten weer van hun ziekten. De mate waarin
de werkgever daarbij begeleiding biedt kan – bijvoorbeeld bij een belangrijke
oorzaak van ziekte als psychische kwalen – daarbij sterk van invloed
zijn op het tijdstip waarop arbeidsongeschikte werknemers herstellen. In die
zin heeft de werkgever een wezenlijke invloed op het arbeidsongeschiktheidsrisico.Zoals hierboven reeds is aangegeven definieert het kabinet het reïntegratieprimaat
van de eigen-risicodrager anders dan het Tica in zijn commentaar veronderstelt.
De reïntegratie-verantwoordelijkheid van de eigen-risicodrager heeft
betrekking op de beïnvloeding van de mate van arbeidsongeschiktheid.
Het spreekt voor zich dat eigen-risicodragers een financieel belang hebben
bij het herstel en de bevordering van de arbeidsgeschiktheid van hun werknemers.
Daar waar teruggeleiding naar werk de mate van arbeidsongeschiktheid kan beïnvloeden,
bijvoorbeeld in de werkgewenningssfeer dan wel op termijn op de herstelkansen
is de stelling van het Tica derhalve te absoluut.De leden van de VVD-fractie vragen waarom er in het wetsartikel, waarin
wordt bepaald dat de inzet van een aantal reïntegratie-activiteiten voor
rekening van de eigen-risicodrager komt (artikel 75c, derde lid) sprake is
van een mogelijke maximering van deze kosten bij ministeriële regeling
in plaats van een imperatieve bepaling. Zij vragen een nadere uitleg omtrent
deze maximering. Ook de leden van de fractie van D66 vragen naar de noodzaak
van de maximering de kosten van de instrumenten die door de bedrijfsvereniging
worden ingezet.Zoals in de inleiding reeds werd aangegeven heeft het kabinet de financiering
van de reïntegratie-activiteiten opnieuw overwogen. Het is daarbij tot
de conclusie gekomen de oorspronkelijk beoogde verdeling van de kosten van
voorzieningen te veel nadelen heeft. De juridische en administratieve complicaties
die een zuivere toerekening van de kosten van voorzieningen met zich zou brengen
zijn dermate groot, dat het gevaar aanwezig is dat uitvoering van die toerekening
belemmerend op de reïntegratie zou werken. Het kabinet wil dit risico
niet lopen. De argumenten om een aantal van de instrumenten voor rekening
van de eigen-risicodragende werkgever te brengen zijn – in theorie althans –
overtuigend, doch dienen in de optiek van het kabinet minder zwaar te wegen
dan het risico dat gebruik van voorzieningen zou teruglopen. Het kabinet heeft
daarom besloten om de financiering van de scholingskosten ex artikel 64 WAO,
van de werkvoorzieningen ex artikel 65, eerste lid, WAO en de toelagen en
onkostenvergoedingen ex artikel 65b WAO niet door de eigen-risicodrager te
laten plaatsvinden, maar voor rekening van het Algemeen arbeidsongeschiktheidsfonds
(Aof) te brengen. Aan een regeling ter maximering van de reïntegratiekosten
voor eigen-risicodragers bestaat derhalve geen behoefte meer.De leden van de VVD-fractie vragen op basis waarvan het kabinet in het
nader rapport de verwachting uitspreekt dat de situatie, dat de bedrijfsvereniging na de toets op de reïntegratie-inspanningen bij 3 jaar
arbeidsongeschiktheidsuitkering alsnog tot de inzet van reïntegratie-instrumenten
komt, zich in de praktijk slechts sporadisch zal voordoen.Het kabinet baseert zich daarbij op ervaringscijfers met betrekking de
reïntegratie van (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten. Bedrijfsverenigingen
zullen hun instrumentarium slechts inzetten, wanneer zij een serieuze mogelijkheid
voor reïntegratie zien. Wanneer, zoals verwacht mag worden, de eigen-risicodrager
zich gedurende het wachtjaar en de periode daarna serieus heeft ingespannen
om de arbeidsongeschikte werknemer te reïntegreren en daar niet in is
geslaagd, is de kans dat de bedrijfsvereniging wel mogelijkheden ziet tot
een succesvolle reïntegratie waarschijnlijk gering.De leden van de D66-fractie vragen wat er gebeurt als de werkgever de
bedrijfsvereniging verzoekt om adequate maatregelen te treffen omdat de werknemer
zonder deugdelijke grond weigert om scholing te volgen of te hervatten in
aangepast werk of een aangepaste functie. Voorts vragen ze of de kosten, die
de bedrijfsvereniging moet maken om te beoordelen of er reden bestaat een
maatregel te treffen voor rekening van de publieke sector komen.De bedrijfsvereniging zal desgevraagd moeten beoordelen of de door de
werkgever voorgestelde scholing of werkhervatting een bijdrage levert aan
het behoud, herstel of de bevordering van de arbeidsgeschiktheid van betreffende
werknemer. Voorts zal de bedrijfsvereniging de gronden van de werknemer om
zijn medewerking te weigeren op hun deugdelijkheid moeten beoordelen. Deze
beoordeling is identiek aan de beoordeling, die de bedrijfsvereniging dient
te maken indien zij een sanctie wegens overtreding van het bepaalde in artikel
28 lid 1 sub a WAO wil opleggen. Als de door de werkgever voorgestelde actie
een bijdrage levert aan behoud, herstel of bevordering van de arbeidsgeschiktheid
en de werknemer heeft geen deugdelijke gronden om te weigeren dan dient de
bedrijfsvereniging een adequate maatregel te treffen. Zoals de D66-fractie
al stelt kan dit een herbeoordeling betreffen, die uitgaat van de veronderstelling
dat betreffende werknemer de scholing heeft afgerond. De kosten van de beoordeling
door de bedrijfsvereniging, alsmede van het treffen van de maatregel komen,
zoals alle uitvoeringskosten van de WAO, voor rekening van het Aof.Met de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel wordt de algemene regeling
inzake het beroepsrecht uit de Algemene Wet Bestuursrecht van toepassing op
de WAO. Dit brengt met zich dat een werkgever een recht op bezwaar of beroep
toekomt indien zijn belang rechtstreeks bij het besluit van de bedrijfsvereniging
is betrokken. Het belang van een eigen-risicodragende werkgever is zonder
twijfel rechtstreeks betrokken bij een weigering van de bedrijfsvereniging
om een adequate maatregel te treffen jegens een werknemer, die zonder deugdelijke
grond weigert mee te werken aan de reïntegratie-inspanningen van de werkgever.
De werkgever komt derhalve een recht van bezwaar en beroep toe.De leden van de fractie van D66 vragen om een nadere toelichting op de
stelling van het kabinet dat de instrumenten loonkostensubsidie en proefplaatsing
zich niet lenen voor toepassing voor arbeidsongeschikte werknemers van eigen-risicodragers.Het verstrekken van loonkostensubsidies heeft als doel om werkgevers te
bewegen om arbeidsongeschikte werknemers in dienst te nemen. Op zich behoren
eigen-risicodragende werkgevers natuurlijk ook tot de doelgroep van dit instrument.
De stelling, waar deze leden op doelen, heeft echter betrekking
op de reïntegratie van werknemers die reeds een dienstverband met de
eigen-risicodragende werkgever hebben. De subsidie heeft derhalve voor dit
doel geen functie.Het instrument proefplaatsing heeft geen directe betekenis voor de mate
van arbeidsongeschiktheid van de werknemer, ten behoeve van wie het wordt
ingezet. De bij de (onbeloonde) proefplaatsing toegekende reïntegratie-uitkering
vervangt de als gevolg van de plaatsing vervallen WW-uitkering. Het instrument
is dus slechts van belang voor de gedeeltelijk arbeidsongeschikte, werkloze
werknemer en voor de WW-verstrekkende bedrijfsvereniging. Financiering vanuit
het Algemeen Werkloosheidsfonds ligt derhalve het meest voor de hand.De leden van de fractie van D66 vragen naar de toepassing en de financiering
van de overige reïntegratie-instrumenten uit andere wetten.Het kabinet veronderstelt dat de leden van de D66-fractie doelen op instrumenten
ten behoeve van de reïntegratie van arbeidsongeschikte werknemers, die
buiten de WAO worden geregeld. Het gaat daarbij om:1) De arbeidsbemiddeling ten behoeve van werknemers met een arbeidshandicap,
die niet bij de eigen werkgever worden herplaatst (artikel 16 lid 2 WAGW).Uit het Ctsv-rapport «Reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsongeschikten:
toepassing en werking van reïntegratie-instrumenten» blijkt dat
arbeidsbemiddeling in 1995 in 40 000 gevallen is toegepast. De bedrijfsvereniging
is verantwoordelijk voor de toepassing van dit instrument. Het kan ook worden
toegepast ten behoeve van werknemers van eigen-risicodragers. De financiering
ervan geschiedt ten laste van het Aof.2) De loondispensatie (artikel 8 WAGW).Dit instrument blijkt in 1995 540 keer te zijn toegepast. Omdat het
meestal voor meerdere jaren wordt toegekend is het aantal werkgevers met een
dispensatie voor het betalen van het wettelijk minimumloon, respectievelijk
het CAO-loon groter. Loondispensatie wordt toegekend door de bedrijfsvereniging
op aanvraag van de werkgever. De dispensatie kan ook worden toegekend aan
eigen-risicodragers ten behoeve van in zijn dienst werkende werknemers. De
toekenning van loondispensatie brengt geen directe lasten met zich mee. Wel
kan de loondispensatie leiden tot een hogere aanspraak op een arbeidsongeschiktheidsuitkering.
De financiering daarvan geschiedt op de gebruikelijke wijze ten laste van
het Aof.3) Het recht op ziekengeld (artikel 29b ZW)Werknemers, die in de 3 jaar voor aanvang van een dienstverband een AAW
en/of WAO-uitkering hebben ontvangen of de wachttijd hebben doorgemaakt zonder
aanspraak te hebben verkregen op een WAO-uitkering, kunnen in de eerste 3
jaar van hun dienstverband aanspraak maken op ziekengeld. Het instrument heeft
het karakter van een werkgeversgarantie. Het kan ook ten behoeve van werknemers
van eigen-risicodragers worden toegepast. Er is in 1995 400 keer gebruik
gemaakt van de regeling. Het ziekengeld wordt toegekend door de bedrijfsvereniging
ten laste van het wachtgeldfonds.De leden van de fractie van D66 vragen of de inkoop van arbeidstoeleidings-
en bemiddelingsactiviteiten door eigen-risicodragers ongeclausuleerd is. Zij
vragen of – in het geval de bedrijfsvereniging de reïntegratietaak
van de eigen-risicodrager overneemt – de bedrijfsvereniging naast de
wettelijke instrumenten ook instrumenten bij derden mag inkopen
en zo ja, tegen welke bedragen. Voorts vragen zij wie gedurende de periode
van eigen risicodragen voor welke kosten verantwoordelijk is.Zoals bij de inleidende opmerkingen reeds is aangegeven hebben eigen-risicodragers
de primaire verantwoordelijkheid voor het behoud, het herstel en de bevordering
van de arbeidsgeschiktheid van hun werknemers. Zij hebben echter geen taak
in het kader van de bemiddeling van arbeidsongeschikte werknemers naar een
arbeidsplaats buiten de eigen arbeidsorganisatie. De inkoop van arbeidstoeleidings-
en bemiddelingsactiviteiten behoort tot de verantwoordelijkheid van de publieke
verzekeraar.Bedrijfsverenigingen mogen ten behoeve van de reïntegratie van werknemers
met een arbeidshandicap diensten inkopen bij derden. Deze bevoegdheid berust
op artikel 16 WAGW. De kosten van deze inkoop komen ten laste van het Aof.
Deze bevoegdheid bestaat ook ingeval de bedrijfsvereniging de reïntegratietaak
van de eigen-risicodrager overneemt. De bedragen, welke voor deze diensten
worden betaald, worden vastgesteld in het overleg tussen bedrijfsvereniging
enerzijds en de dienstverlener anderzijds.Gedurende de periode van eigen-risicodragen is de eigen-risicodrager verantwoordelijk
voor:1) de lasten van de WAO-uitkering2) de kosten van de niet-wettelijke reïntegratie-instrumenten, dat
wil zeggen die instrumenten die niet onder het publieke bestel vallen, zoals
kosten van begeleiding.Het Aof is gedurende de periode van eigen-risicodragen verantwoordelijk
voor de financiering van:1) de kosten verbonden aan de uitvoering van de WAO2) de kosten van de loonsuppletie ten behoeve van WAO-gerechtigden als
bedoeld in artikel 60 WAO3) de kosten verbonden aan de dagloongarantie als bedoeld in artikel 61
WAO4) de kosten van een loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 62 WAO5) de kosten van de scholing of opleiding als bedoeld in artikel 64 WAO6) de werkvoorzieningen als bedoeld in artikel 65, eerste lid, WAO en7) de kosten van de werkgeversvergoedingen als bedoeld in artikel 65a
WAO8) de kosten van de toelagen en vergoedingen als bedoeld in artikel 65b
WAO9) de kosten van de bemiddelingsactiviteiten gericht op plaatsing van
de arbeidsongeschikte werknemer buiten de onderneming van de eigen-risicodrager
als bedoeld in artikel 16 WAGWDe leden van de fractie van D66 vragen het kabinet een reactie op de stelling
van het Tica dat het voor een eigen-risicodrager vanuit kosten/batenoverwegingen
aantrekkelijk kan zijn om de reïntegratietaak al in het eerste arbeidsongeschiktheidsjaar
(het wachtjaar) over te dragen aan de bedrijfsvereniging. Voor het publieke
bestel zou dit extra kosten met zich mee brengen, waar op korte termijn geen
baten tegenover staan. Ook de leden van de fractie van de SGP vragen hiernaar.Het kabinet vermoedt dat er hier sprake is van een misverstand. Zoals
het Tica zelf op bladzijde 25 van haar (aanvullende) commentaar aangeeft heeft
de overdracht gedurende het wachtjaar geen gevolgen voor de kostenverdeling
tussen eigen-risicodrager en publiek bestel. Ook indien de overdracht plaatsvindt
tijdens de periode van eigen-risicodragen heeft dat geen gevolgen voor de
kostenverdeling tussen eigen-risicodrager en publiek bestel.
De publieke verzekeraar draagt de verantwoordelijkheid voor de teruggeleiding
naar de arbeidsmarkt van de arbeidsongeschikte werknemer, die niet in het
eigen bedrijf kan reïntegreren. De kosten van de inkoop van arbeidsbemiddeling
bij derden komen derhalve uitsluitend voor rekening van het Aof.De leden van de fractie van D66 vragen wat er dient te gebeuren indien
de bedrijfsvereniging de verantwoordelijkheid voor de reïntegratie van
een arbeidsongeschikte werknemer van een eigen-risicodrager per de eerste
WAO-dag teruggeeft aan de eigen-risicodrager, nadat deze in het wachtjaar
aan haar is overgedragen.De leden van de fractie van D66 doelen hierbij waarschijnlijk op de situatie
dat een werknemer niet onder de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte valt
(tijdelijke contractanten, artikel 4 en 5 verzekerden), na 52 weken ziekte
arbeidsongeschikt wordt en weer voor rekening van de werkgever komt. Zoals
hiervoor al is aangegeven is het kabinet van mening dat het ongewenst is als
er een lacune in de begeleiding van betrokken werknemers ontstaat en onderzoekt
het de mogelijkheid ook eigen-risicodragen voor het vangnet mogelijk te maken.
Voor wat betreft het WAO-traject dient de werkgever/eigen-risicodrager betrokkenen
op dezelfde wijze te behandelen als zijn overige werknemers.De leden van de fractie van GroenLinks wijzen op de mogelijkheid voor
eigen-risicodragers om hun arbeidsongeschiktheidslasten te verlagen door arbeidsongeschikte
werknemers te laten scholen. Scholing leidt niet automatisch tot werkhervatting.
Zij vragen of het kabinet heeft overwogen om beperking van de uitkeringslasten
door eigen-risicodragers op deze wijze tegen te gaan.Het kabinet begrijpt deze vraag van de leden van de fractie van GroenLinks
niet goed. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat deze leden er voor pleiten
om de arbeidsmarktkansen voor arbeidsongeschikte werknemers te verkleinen
door de mogelijkheden van scholing te beperken? Scholing zal immers alleen
worden toegepast als deze arbeidsmarktrelevant is.De leden van de fractie van de SGP vragen of de bedrijfsvereniging de
overdracht van de verantwoordelijkheid voor de reïntegratie van de arbeidsongeschikte
werknemer door de eigen-risicodrager kan weigeren en de eigen-risicodrager
kan verplichten een beter beleid te voeren.In het kader van een adequaat verzuimbeleid zal er tussen eigen-risicodrager
en bedrijfsvereniging in alle gevallen overleg plaats vinden over de reïntegratie
van de arbeidsongeschikte werknemer, bij wie een resterende verdiencapaciteit
is vastgesteld die niet in de onderneming van de eigen-risicodrager wordt
benut. Indien tijdens dat overleg wordt vastgesteld dat er binnen afzienbare
termijn herplaatsingsmogelijkheden bij de eigen-risicodrager zijn vindt er
geen overdracht van de verantwoordelijkheid plaats. Indien die mogelijkheden
echter ontbreken zal de verantwoordelijkheid aan de bedrijfsvereniging worden
overgedragen. Indien de bedrijfsvereniging van mening is dat de eigen-risicodrager
zich onvoldoende inspant voor de reïntegratie kan zij hem daar in het
overleg op wijzen. Als ultimum remedium kan de bedrijfsvereniging de eigen-risicodrager
wijzen op haar bevoegdheid de werkgever te beboeten.De leden van de fractie van de SGP vragen of de bedrijfsvereniging inspraak
heeft op de wijze waarop publieke reïntegratie-instrumenten ten laste
van het Aof worden ingezet. Indien een eigen-risicodrager om toepassing van een voorziening vraagt
is het de bedrijfsvereniging die hierover beslist. Zij beoordeelt derhalve
of het passend is het desbetreffende reïntegratie-instrument in te zetten,
aan de hand van de daarvoor gelden regels. Voor de toepassing van een voorziening
maakt het niet uit of een werknemer bij een eigen-risicodrager of bij een
omslaglid werkt. In beide situatie dient aan dezelfde voorwaarden te worden
voldaan.De leden van de fractie van de SGP vragen of het in alle gevallen voldoende
duidelijk is wanneer de eigen-risicodrager aan het einde van de mogelijkheden
is gekomen om de arbeidsongeschikte werknemer te reïntegreren in zijn
eigen bedrijf. Zij verzoeken aan te geven welke criteria hierbij moeten worden
aangelegd.Het criterium dat voor de eigen-risicodrager zal gelden wijkt niet af
van hetgeen nu al van alle werkgevers wordt verwacht indien een werknemer
wegens arbeidsongeschiktheid de eigen functie niet langer kan vervullen. De
werkgever is gehouden tot al hetgeen in het kader van de reïntegratie
in redelijkheid van hem kan worden gevergd. Concretere criteria zijn niet
voorhanden, omdat er veel variatie is aan arbeidsorganisaties en arbeidshandicaps.De eigen-risicodrager is gehouden een reïntegratieplan op te stellen.
Op basis van dit plan vindt, indien er aan het einde van het wachtjaar nog
sprake is van een onbenutte resterende verdiencapaciteit, overleg plaats met
de bedrijfsvereniging. Ook heeft de bedrijfsvereniging contacten met de werknemer,
die nog wel een verdiencapaciteit heeft maar niet is gereïntegreerd.
Het kabinet verwacht dat de bedrijfsvereniging op basis van dit overleg en
die contacten voldoende duidelijkheid kan verkrijgen over de vraag of de werkgever
alles wat in redelijkheid kan worden gevergd heeft ondernomen.De leden van de fractie van de SGP vragen wat het kabinet denkt van het
voorstel van het Tica om de overdracht naar de bedrijfsvereniging alleen toe
te staan wanneer de werknemer niet in het eigen bedrijf kan worden gereïntegreerd.
Deze leden vragen tevens wat het kabinet denkt van een tijdslimiet in deze,
uit te splitsen naar grote en kleine werkgevers.Zoals uit de inleiding blijkt is het kabinet het met het voorstel van
het Tica eens. De verantwoordelijkheid blijft volledig bij de werkgever rusten
tot kan worden vastgesteld dat er bij de eigen-risicodrager geen mogelijkheden
zijn om het werk te hervatten. Het stellen van een tijdslimiet zal naar de
mening van het kabinet weinig toevoegen. Op enig moment, en dat zal vermoedelijk
aan het einde van het wachtjaar zijn, dient te worden vastgesteld of er binnen
de arbeidsorganisatie van de werkgever nog mogelijkheden zijn. Dit laat de
verplichting van de werkgever onverlet om, indien zich een mogelijkheid tot
wederinpassing voordoet, de werknemer te werk te stellen. 3.4.4. Overige aspecten van het eigen-risicodragenDe ontslagbescherming van zieken en arbeidsongeschikten geldt voor een
periode van 2 jaar. Bij de beoordeling van een ontslagaanvraag kan de directeur
van het RBA in dergelijke gevallen dus geen advies inwinnen bij de bedrijfsvereniging,
omdat die zich immers pas een jaar later op de hoogte mag stellen. De leden
van de PvdA-fractie vragen of de ontslagbescherming van arbeidsongeschikten
zo niet uitgehold wordt. Zou het niet beter zijn de ontslagbescherming in
zulke gevallen te verlengen tot dezelfde periode van 5 jaar als geldt voor
de eigen-risicoperiode? Ook de leden van de fractie van D66 vragen naar de
rol van de Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening bij
ontslag van gedeeltelijk arbeidsongeschikten.Ik zie niet in waarom de Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
bij de bedrijfsvereniging geen advies zou kunnen inwinnen in het kader van
een ontslagvergunningsprocedure voor een zieke of arbeidsongeschikte werknemer.
De bedrijfsvereniging heeft in het kader van een ontslagvergunningsprocedure
bij de Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening (RDA) een bijzondere
adviserende bevoegdheid. Deze is niet gekoppeld aan de toetsende rol van de
bedrijfsvereniging van het, door de werkgever opgestelde, reïntegratieplan
vanwege de poortwachtersfunctie voor de WAO. Een werkgever die gedurende 5
jaar zelf het arbeidsongeschiktheidsrisico draagt is wel degelijk verplicht
uiterlijk binnen 13 weken na aanvang van de ziekte van de werknemer een adequaat
reïntegratieplan op te stellen. Hij hoeft dit echter in eerste instantie
niet te overleggen aan de bedrijfsvereniging. Volgens dit wetsvoorstel is
er voor de bedrijfsvereniging pas na drie jaar een toetsingsmogelijkheid.Vraagt de werkgever bij de RDA een ontslagvergunning aan voor een zieke
werknemer dan zal de werkgever, ondermeer, aannemelijk moeten maken dat hij
redelijkerwijs niet de mogelijkheid heeft de werknemer te herplaatsen binnen
de onderneming welke voor de werknemer als passend kan worden beschouwd (artikel
11, eerste lid onder b, van het Delegatiebesluit). Het voornoemde reïntegratieplan
zal daarbij een belangrijke rol kunnen vervullen. De RDA vraagt vervolgens
hierover advies aan de bedrijfsvereniging, die zich een oordeel dient te vormen
aan de hand van de aangeleverde en desgevraagd aanvullende informatie van
de werkgever. Overigens blijft uiteindelijk het eindoordeel uitsluitend aan
de RDA.De regels inzake de ontslagbescherming voor zieke en arbeidsongeschikte
werknemers in het zogenoemde Delegatiebesluit zijn op 1 januari 1996 aangescherpt,
naar aanleiding van kamervragen van mw Adelmund (Kamerstukken II, 1994/1995,
22 977, nr. 7). Ik zie geen aanleiding om het wettelijk opzegverbod wegens
ziekte te verlengen naar 5 jaar. Om te voorkomen dat werkgevers hun arbeidsongeschiktheidslasten,
door ontslag of door gebruik van tijdelijke contracten die van rechtswege
eindigen, kunnen afwentelen op het collectief, is geregeld dat, in geval van
eigen-risicodragen, de WAO-uitkering van alle werknemers die bij de werkgever
in dienst zijn dan wel in dienst zijn geweest voor rekening van de werkgever
komen. Bepalend is of een werknemer op het moment dat hij ziek wordt bij hem
in dienst is.De leden van de VVD-fractie geven het kabinet in overweging te kiezen
voor een arbeidsongeschiktheidskeuring door een onafhankelijke publieke instantie.
Ook de leden van de D66-fractie vragen zich af of niet beter gestreefd kan
worden naar een werkelijk zelfstandig en onafhankelijk keuringsinstituut.
Deze leden vragen daarbij in te gaan op de aanbeveling van de commissie Buurmeijer,
waarin wordt gepleit voor een centraal bestuurde organisatie die volgens strakke
normen geconcentreerd werkt. De leden van de VVD-fractie vragen zich bij een
keuze voor een onafhankelijke keuringsinstantie af of een nieuwe extra beroepsinstantie
noodzakelijk is.Het kabinet stelt met instemming vast dat de VVD-fractie zich kan vinden
in de argumenten die zijn aangevoerd om de keuring te laten uitvoeren door
een publieke instantie. Het kabinet kiest, dit in reactie op de leden van
zowel de VVD-, als de D66-fractie, bewust voor het uitvoeren van de keuring
door de bedrijfsvereniging en niet voor een onafhankelijke keuringsinstantie.
Het instellen van een onafhankelijke keuringsinstantie, eventueel in de vorm
als voorgesteld door de commissie Buurmeijer, creëert de noodzaak tot
een knip in de gevalsbehandeling. De belangrijkste nadelen, daaraan verbonden,
zijn: de noodzakelijke overdracht van dossiers en een onduidelijke verantwoordelijkheidsverdeling.
Deze nadelen waren destijds de belangrijkste argumenten om tot opheffing van
de Gemeenschappelijke Medische Dienst te komen. Deze nadelen acht het kabinet
van groter belang dan het voordeel dat elke vorm van belangenverstrengeling
bij de bedrijfsvereniging of diens rechtsopvolger wordt voorkomen. Dit temeer
omdat de onafhankelijkheid van de keuring is gewaarborgd door het onafhankelijk
toezicht en regelgeving op het punt van de keuringen.Met betrekking tot het antwoord op deze vraag wil ik voorts verwijzen
naar de nadere invulling van het regeerakkoord, die u op 19 april 1996 (Kamerstukken
II, 1995–96, 22 187, nr. 38) is toegezonden. Daarin is aangegeven
dat om een onafhankelijke keuring (claimbeoordeling) te waarborgen deze bij
het eigen-risicodragen zal plaatsvinden (ook als er sprake is van verzekering)
binnen het publieke bestel.De leden van de fractie van de VVD vragen zich ten aanzien van het nieuw
voorgestelde beroepsrecht af of dit een beroep is naast de huidige beroepsmogelijkheden
aangaande de arbeidsongeschiktheidsvaststelling en tot welke situaties dit
kan leiden. Is het bijvoorbeeld mogelijk dat een werkgever zijn beroepszaak
wint en de werknemer eveneens en wat zijn de consequenties hiervan?De introductie van de mogelijkheid voor de belanghebbende werkgever om
beroep in te stellen tegen de beschikking inzake de arbeidsongeschiktheidsuitkering
van zijn werknemer, creëert geen nieuwe beroepsgang naast de reeds bestaande.
De in artikel 87d voorgestelde regeling houdt in dat tegen een arbeidsongeschiktheidsbeschikking
tegelijkertijd door zowel de belanghebbende werkgever als de werknemer beroep
kan worden ingesteld. Indien beiden van dit recht gebruik maken, ontstaat
een zogenoemd driepartijengeschil (bedrijfsvereniging, werkgever en werknemer).
Op een dergelijk geschil volgt één uitspraak. Derhalve behoeft
niet te worden gevreesd, dat de nieuwe regeling zal leiden tot verschillende
procedures met mogelijkerwijs verschillende uitkomsten.De leden van de fractie van de VVD vragen aan te geven op welke wijze
in de aangekondigde amvb de uitkeringslasten die ten onrechte zijn vastgesteld
voor rekening van de bedrijfsvereniging komen. Waar wordt aan gedacht, en
waarom is gekozen voor de vorm van een amvb? De leden van de D66-fractie merken
op dat in de memorie van toelichting wordt gesteld dat de bedrijfsvereniging
verplicht is de door de eigen-risicodrager teveel betaalde uitkering terug
te vorderen en deze aan de eigen-risicodrager terug te betalen na invordering.
Volgens het Tica is het aannemelijker dat de bedrijfsvereniging op grond van
het BW aansprakelijk is voor de foutieve beslissing op grond waarvan de eigen-risicodrager
de uitkering heeft betaald. Indien dit het geval is, dan moet de bedrijfsvereniging
direct de eigen-risicodrager diens gedane uitgaven vergoeden, ongeacht de
vraag of en op welk moment zij in staat is het onverschuldigd betaalde in
te vorderen bij de werknemer. Aan het stellen van nadere regels komt de bedrijfsvereniging
dan niet toe. De leden van de D66-fractie vragen het kabinet hierop in te
gaan.In hoeverre er in de door de leden van de fractie van D66 geschetste situatie
sprake is van onrechtmatige daad is voor discussie vatbaar. Gezien het feit
dat het ongewenst zou zijn deze voor zowel werkgever als werknemer
financieel belangrijke materie voor verschillende interpretaties open te laten,
is het kabinet bij nader inzien van mening dat één en ander
wettelijk geregeld dient te worden, en dus niet bij algemene maatregel van
bestuur (waarnaar de leden van de fractie van de VVD vragen). Bij nota van
wijziging wordt hierin voorzien door een voor te stellen artikel 36b WAO.De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet meer inzicht te verschaffen
in de werking en de toepassing van het activerings- en controlemodel van bedrijfsverenigingen.Het activerings- en controlemodel is een door bedrijfsverenigingen ontwikkelde
werkwijze met als doel de uitstroom uit de WW te bevorderen. Om dat doel te
verwezenlijken is de controle op de sollicitatie-activiteiten van WW-gerechtigden
geïntensiveerd en wordt hen meer begeleiding geboden. In het kader van
het project Samenwerking Werk en Inkomen speelt het activerings- en controlemodel
een rol als het reïntegratie-instrument, dat wordt ingezet voor WW-gerechtigde
werkzoekenden, van wie is vastgesteld dat zij geen of een geringe afstand
tot de arbeidsmarkt hebben.De leden van de D66-fractie vragen nadrukkelijk aandacht voor de vormgeving
van het toezicht bij het ontstaan van publiek-private holdingsconstructies
en publiek-private organisatievormen die mede het gevolg kunnen zijn van de
mogelijkheid van werkgevers om te kiezen voor eigen-risicodragen.In het wetsvoorstel tot wijziging van de Organisatiewet sociale verzekeringen
in verband met de aanpassing van de uitvoeringsorganisatie sociale verzekeringen
per 1 januari 1996 zijn de mogelijkheden van het Ctsv om toezicht te houden
bij organisaties die werkzaamheden verrichten voor uitvoeringsinstellingen
wettelijk geregeld. De bevoegdheden van het Ctsv zijn in dezelfde ruime zin
geregeld als de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer in de Comptabiliteitswet.
De mogelijkheden van het Ctsv om toezicht uit te oefenen zijn daarbij niet
afhankelijk van de vraag of een commerciële instelling waaraan werkzaamheden
zijn uitbesteed al dan niet deel uitmaakt van de holding waarvan ook de uitvoeringsinstelling
een onderdeel is. Het kabinet komt met het voorstel tot uitbreiding van de
wettelijke bevoegdheden van het Ctsv tegemoet aan de wensen van het interimbestuur
van het Ctsv, zoals die geuit zijn in het rapport «De ontvlechting en
vervlechting» van 6 april 1996.Voor het toezicht door het Ctsv op de recht- en doelmatigheid van de uitkeringen
die voor rekening van eigen-risicodragers komen zijn overigens geen aanvullende
bevoegdheden van het Ctsv noodzakelijk, omdat het uitgaven op grond van de
WAO betreft en het Ctsv beschikt over alle voor het uitoefenen van toezicht
noodzakelijke bevoegdheden. De vraag van de leden van de fractie Groep Nijpels
of er beroep openstaat van de beslissing van de bedrijfsvereniging dat geen
reïntegratie-instrumenten worden toegekend kan bevestigend worden beantwoord.De leden van de fractie van de RPF vragen een reactie op de opmerking
van het Verbond van Verzekeraars dat zij het bezwaarlijk vinden dat bij het
vaststellen van de schadelast de instantie die de schadelast draagt buitenspel
staat.Hoewel het kabinet begrip heeft voor deze opmerking van verzekeraars –
het is in de verzekeringswereld gebruikelijk dat de verzekeraar zelf de schade
beoordeelt – dient men zich te realiseren dat het hier gaat om een sociale verzekering. Weliswaar neemt de werkgever de betaling van
de uitkering uit hoofde van die verzekering voor eigen rekening, maar de bescherming
van de werknemer, die een belangrijk element is van de sociale verzekering,
maakt dat een werknemer bij een eigen-risicodrager dezelfde bescherming verdient
als bij andere werkgevers. Zou men particuliere verzekeraars de arbeidsongeschiktheidskeuring
laten uitvoeren, en zou men de bescherming van de werknemers willen handhaven,
dan zouden particuliere verzekeraars de keuring aan de hand van dezelfde wettelijke
criteria en op dezelfde wijze moeten verrichten als de bedrijfsverenigingen.
Daartegen zou op dezelfde wijze beroep moeten openstaan. Feitelijk zouden
particuliere verzekeraars daarmee een uitvoeringsinstelling van de sociale
verzekeringen worden, een publiekrechtelijk orgaan. Het kabinet zou dit een
ongewenste ontwikkeling vinden.De leden van de fractie van de SGP hebben hun twijfels over de effectiviteit
van de administratieve boete indien een werkgever niet aan zijn verplichtingen
voldoet. Is dit geen ongenuanceerde en conflictopwekkende regeling?In zekere zin heeft het kabinet begrip voor de vrees van de leden van
de SGP-fractie. De effectiviteit van boetes is in het algemeen beperkt. Een
boete alléén zal zeker geen garantie kunnen bieden voor «goed»
gedrag van de werkgever. Hoofdzaak bij dit wetsvoorstel is dat die prikkels
elders liggen. De boete moet dan ook gezien worden als een sluitstuk van de
regelgeving, als andere middelen hebben gefaald. De vraag of meer nuance in
het boetesysteem zou moeten worden gebracht moet ontkennend worden behandeld.
De vraag of een werkgever voldoende aan zijn verplichtingen heeft voldaan
is op zichzelf voldoende en moet beoordeeld worden aan de hand van de door
het Tica op te stellen minimumeisen. 3.5. Procedure van het eigen-risicodragenDe leden van de fractie van het CDA vragen of de reeds lopende uitkeringen
en verplichtingen weer voor rekening komen van het collectief, indien de werkgever
besluit weer naar het publieke stelsel terug te gaan. De leden van de fractie
van de SGP vragen of het niet te ver gaat dat een eigen-risicodrager in het
bestel terugkeert met grote arbeidsongeschiktheidslasten.Een werkgever die eigen-risicodrager wordt neemt zijn arbeidsongeschiktheidslasten
mee. Het is immers niet gewenst dat lasten op het collectief kunnen worden
afgewenteld. Bij nota van wijziging zal worden geregeld dat een werkgever
die terugkeert in het publieke stelsel zelf verantwoordelijk blijft voor de
arbeidsongeschiktheidslasten, die hij heeft gegenereerd tijdens het eigen-risicodragersschap.
In eerste instantie nam de werkgever deze lasten mee terug in het publieke
stelsel; hij zou dan een gedifferentieerde premie krijgen op basis van deze
lasten. Op deze manier zou afwenteling kunnen worden voorkomen.Bij de vormgeving van het systeem van premiedifferentiatie, en met name
de hoogte van de minimum- en maximumpremie, bleek evenwel dat afwentelingsgedrag
toch zou kunnen optreden. Een kleine ondernemer bij voorbeeld zou eigen-risicodrager
kunnen worden en zich niet verzekeren. Zo lang zich geen arbeidsongeschikte
werknemer in zijn bedrijf voordoet zou hij derhalve geen kosten hebben. Op
het moment dat hij voorziet dat een werknemer arbeidsongeschikt raakt zou
hij terug kunnen keren in het publieke stelsel en daar de bescherming van
de maximumpremie genieten. Op deze wijze zou hij altijd kunnen profiteren van de maximumpremie, zonder ooit de minimumpremie te betalen. Op
deze wijze zou toch weer afwenteling op het collectief kunnen plaatsvinden.
Hetzelfde, zij het in veel mindere mate, zou kunnen optreden bij grote ondernemingen.Het kabinet heeft er om deze reden voor gekozen dat een werkgever die
terugkeert in het publieke stelsel verantwoordelijk blijft voor zijn arbeidsongeschiktheidslasten,
die vóór terugkeer zijn gegenereerd. Indien hij zich heeft verzekerd
zal de verzekeraar deze lasten blijven financieren. Deze heeft de hiervoor
benodigde middelen immers al gereserveerd. Als gevolg van deze keuze blijft
de bank of verzekeringsinstelling, die tijdens de eigen-risicoperiode garant
stond voor de werkgever, ook gedurende de eerste vijf jaren nog aansprakelijk
voor lasten die vóór terugkeer van de werkgever zijn gegenereerd,
indien de werkgever onmachtig is te betalen.De leden van de fractie van het CDA vragen welke termijn nodig is voor
het aanvragen van het eigen-risicodragerschap, hoeveel voorbereiding de werkgever
nodig heeft, en wat dat voor het aanleveren van de benodigde gegevens voor
de bedrijfsvereniging betekent.Voor het afhandelen van een aanvraag tot eigen-risicodragerschap staat
een termijn van acht weken. Hoeveel werk het voor de werkgever is om de benodigde
gegevens bij elkaar te krijgen is afhankelijk van de vraag wat diens eventuele
verzekeraar wil weten. Voor zover het gegevens betreft die bij de bedrijfsvereniging
bekend zijn kan de werkgever die daar opvragen, of de bedrijfsvereniging verzoeken
die aan zijn (toekomstige) verzekeraar te verstrekken. Voorzover het om reguliere
gegevens gaat, hoeft dit niet meer dan enkele weken te duren. De leden van de fractie van de VVD vragen waarom is gekozen voor een in
hun ogen lange beslistermijn van acht weken, nu de enige voorwaarde voor eigen-risicodragen
zekerheidstelling is.De periode van acht weken vloeit voort uit artikel 8, zesde lid, van het
Besluit beslistermijnen sociale verzekeringswetten. Binnen die termijn moet
de bedrijfsvereniging ruim in staat worden geacht de aanvraag voor eigen-risicodragen
af te ronden. Om af te wijken van de reguliere beslistermijnen moet een gegronde
reden aangegeven worden, bijvoorbeeld het spoedeisend karakter van een beslissing.
Waar dit hier niet het geval is zie ik geen reden van de gebruikelijke termijnen
af te wijken.De leden van de fractie van de VVD vragen wie de omvang van de zekerheidstelling
bepaalt en welke criteria er gelden voor de eisen die aan de zekerheidstelling
worden gesteld. Voorts vragen zij hoe mogelijke conflicten terzake tussen
werkgever, publieke verzekeraar en kredietinstelling worden beslecht. Tot
slot vragen zij in dit verband welke nadere regels het kabinet voornemens
is in de aangekondigde amvb te stellen, en waarom de omschrijving van de kredietinstelling
niet nu reeds ter hand wordt genomen. Ook de leden van de fractie van D66
ontvangen graag nadere informatie omtrent deze amvb.De omvang van de zekerheidstelling volgt uit de wet. De kredietinstelling
zal alle uit de wet voortvloeiende financiële verplichtingen van de eigen-risicodrager
moeten vergoeden, indien de eigen-risicodrager dit zelf niet doet. Ook als
de eigen-risicodrager is teruggekeerd in het publieke bestel zullen de kosten
van het in het private bestel gegenereerde arbeidsongeschiktheidslasten nog
onder de zekerheidstelling vallen. Conflicten tussen de werkgever en diens
bank of verzekeraar vallen onder het civiele recht. Het gaat bij verzekeringsovereenkomsten
en borgstelling immers om civiele rechtsvorderingen. De omschrijving van het
begrip kredietinstelling wordt, zoals in de inleiding reeds werd
aangegeven, thans in de wet opgenomen. Een aparte amvb is thans niet aan de
orde.De leden van de fractie van de VVD vragen waarom uittreden beperkt is
tot 1 januari van enig jaar. Zij zijn van mening dat dit vaker per jaar zou
moeten kunnen.Voor het gaan dragen van eigen risico per 1 januari van enig jaar is gekozen
omdat het premieheffingstijdsvak een jaar is. De gedifferentieerde premie
dient over het jaar te worden berekend, geautomatiseerde premieheffingssystemen
en geautomatiseerde loon- en premiebetalingssystemen lopen over een jaar.
Op zich zijn tussentijdse wijzigingen uiteraard mogelijk, maar ten behoeve
van de overzichtelijkheid van de diverse systemen verdient het verre de voorkeur
deze zo beperkt mogelijk te houden. Ook uit een oogpunt van premievergelijking
tussen de publieke premie en de premie te betalen op de private markt, is
gekozen voor een beperking voor het gaan dragen van eigen risico tot éénmaal
per jaar.De leden van de D66-fractie merken op dat de bedrijfsvereniging moet controleren
of de eigen-risicodrager correcte opgaven doet. Zij merken op dat het Tica
heeft gesteld dat de MBV niet doorslaggevend is voor de beoordeling van de
verzekeringsplicht. De leden van de D66-fractie maken de vergelijking met
de ervaringen met de sinds 1 maart 1996 aangepaste Ziektewet.Nu alle personen die voor de WAO verzekerd zijn (inclusief de artikel
4 en 5 verzekerden) ook onder het eigen risico vallen, is de vraag of iemand
werknemer dan wel gelijkgestelde is niet langer van belang. De door het Tica
geconstateerde problematiek van de beoordeling van de verzekeringsplicht speelt
hier derhalve geen rol meer. Voor wat betreft de Ziektewet is nog geen ervaring
opgedaan met betrekking tot de verzekeringsplicht.De leden van de fractie van GroenLinks wijzen er op dat in de beginfase
veel startende ondernemingen failleren, en dat de door deze bedrijven gegenereerde
arbeidsongeschiktheid dan ten laste van het collectieve bestel komt. Zijn
er bepaalde eisen aan de levensvatbaarheid van ondernemingen overwogen?Het is inderdaad een feit dat de arbeidsongeschikten uit een failliet
bedrijf dat in het publieke stelsel zat ten laste van het collectief bestel
komen. Echter, de levensvatbaarheid van een bedrijf is van te voren nooit
in te schatten. Dat is juist het risico dat iedere beginnende ondernemer neemt.
Het is onmogelijk te voorspellen welke bedrijven succesvol zullen blijken,
en het stellen van eisen aan levensvatbaarheid is dan ook niet overwogen.
Dit nog afgezien van het feit dat het kabinet niet voor ogen staat hoe dergelijke
eisen geformuleerd zouden moeten worden.De leden van de fractie van het GPV vragen of de garantstelling moet wijzigen
in verband met de financiële positie van het bedrijf en of het wetsvoorstel
met zich brengt dat de werkgever een niet gemaximeerde garantie moet overleggen.De garantstelling is onafhankelijk van de financiële positie van
het bedrijf. Indien de werkgever niet meer kan betalen, dient de garant dit
te doen. Er is hieraan geen maximum verbonden. 3.6. Financiering van op het moment van eigen-risicodragen
reeds ingegane arbeidsongeschiktheidsuitkeringenDe leden van de fractie van D66 vragen in navolging van het Tica in hoeverre
het mogelijk zou zijn te komen tot een omkering van de bewijslast, om bij
splitsing, fusie en overnames de verschillende arbeidsongeschiktheidsverplichtingen
te kunnen onderscheiden. Daarnaast vragen deze leden het kabinet nog eens
in te gaan op de vraag in hoeverre het gunstig kan zijn voor een bestaande
onderneming om de activiteiten te stoppen en de activiteiten in een nieuwe
onderneming onder te brengen. Deze hoeft dan als startende ondernemer slechts
de basispremie te betalen.Zoals in hoofdstuk 2 reeds is uiteengezet is bij fusies, splitsingen en
overnames aangesloten bij artikel 1639aa BW. Indien volgens dit artikel sprake
is van een overgang van een onderneming zullen de oude arbeidsongeschiktheidslasten
van de oorspronkelijke onderneming(en) worden doorberekend naar de nieuwe
onderneming(en). Daar is tevens aangegeven dat in een groot aantal gevallen
vastgesteld kan worden dat sprake is van een overgang van een onderneming.
Slechts voor een relatief beperkt aantal gevallen is dit moeilijker vast te
stellen.Indien de ondernemer zelf zou moeten aantonen dat geen sprake is van een
overgang van een onderneming zou iedere verandering binnen zijn onderneming
(bij voorbeeld een reguliere uitbreiding) ertoe leiden dat hij dit meldt,
met tevens de bewijslast dat dit geen overgang van een onderneming betreft.
Daarnaast zouden alle nieuwe ondernemingen moeten aantonen dat zij «echte»
startende ondernemingen zijn. In beide gevallen zou dit waarschijnlijk veel
meer werk met zich meebrengen dan in het huidige voorstel. Tevens valt niet
goed in te zien hoe de bewijslast zou moeten worden geleverd. Een verklaring
van een startende onderneming dat hij geen doorstarter is zal naar alle waarschijnlijkheid
niet doorslaggevend zijn. Hoe hij dit dan wel moet aantonen is onduidelijk.In antwoord op de vraag in hoeverre het voordelig kan zijn om een onderneming
te stoppen en als nieuwe ondernemer te beginnen kan het volgende worden opgemerkt.
Het kabinet gaat er van uit dat de leden van de D66-fractie, gezien de opmerking
dat de ondernemer alleen de basispremie verschuldigd is, aannemen dat de nieuwe
ondernemer direct eigen-risicodrager wordt. Anders zou hij tevens de gedifferentieerde
premie verschuldigd zijn.Indien een ondernemer arbeidsongeschiktheidslasten heeft gegenereerd,
zijn onderneming stopt en als nieuwe ondernemer start zou hij de oude arbeidsongeschiktheidslasten
kunnen ontlopen. Dit kan echter slechts dan in het geval geen sprake is van
een overgang van een onderneming. Dit houdt in dat de bedrijfsactiviteiten
van de oude onderneming niet kunnen worden overgenomen. Het is de vraag of
een ondernemer zijn onderneming zodanig wil omzetten dat geen sprake is van
een overgang, enkel om zijn arbeidsongeschiktheidslasten te ontlopen. De omzetting
van de onderneming brengt immers ook kosten met zich mee, materieel zowel
als immaterieel (bijvoorbeeld klantenkring).De leden van de fractie van D66 wijzen er op dat het voor een eigen-risicodrager
niet mogelijk is de nieuwe oude gevallen te verzekeren. Bij Wulbz werden de
oude gevallen wel meegenomen in de verzekering. Is dat ook hier mogelijk,
zo vragen deze leden.Ik wil er op wijzen dat het hier om een andere situatie gaat. Bij de Wulbz
ging het om het meenemen in de verzekering, in een situatie waarin alle werkgevers van rechtswege «eigen-risicodrager» werden
en zij vanwege de korte inwerkingstredingtermijn nog niet in staat waren een
deugdelijke verzekering af te sluiten. In casu gaat het om een weloverwogen
beslissing van de werkgever, die van te voren weet welke de lasten van de
lopende gevallen zijn. Een verregaande bescherming binnen het collectieve
bestel, zoals bij de invoering van de Wulbz is hier derhalve niet op zijn
plaats. Er zou dan weer afwenteling plaatsvinden op het collectief. 3.8. Samenloop van uitkeringenDe leden van de PvdA-fractie vragen of het niet veel duidelijker, dus
efficiënter, is om bij samenloop één bedrijfsvereniging
verantwoordelijk te stellen.Zoals ook in paragraaf 3.8.2. van de memorie van toelichting aangegeven
is het uitgangspunt dat met betrekking tot de samenloop wordt aangesloten
bij de huidige samenloopbepalingen in de WAO. Belangrijkste kenmerk van die
bepalingen is dat één instantie verantwoordelijk is voor het
toekennen van de uitkering, de betaling ervan, de begeleiding, de anticumulatie
met inkomsten uit arbeid en de eventuele herziening. Dit uitgangspunt geldt
niet alleen voor samenloopsituaties binnen de WAO, maar ook voor samenloop
met andere uitkeringen zoals een WAZ-, of Wajong-uitkering. Eén bedrijfsvereniging
zal verantwoordelijk zijn voor het toekennen van de uitkering(en), de anticumulatie
met inkomsten uit arbeid en de eventuele herziening.Ten aanzien van de betaling is derhalve ook één instantie
(bedrijfsvereniging) bevoegd. Naar aanleiding van een specifieke vraag van
de leden van de D66-fractie op dit punt, ingegeven door het commentaar van
het Tica, zij ter nadere toelichting het volgende opgemerkt. Met betrekking
tot de gelijktijdige samenloop gaat het Tica ervan uit dat, in geval de werkgever
van de bevoegde bedrijfsvereniging eigen-risicodrager is, deze de gehele uitkering
aan de werknemer betaalt. Een dergelijke constructie zou inderdaad uit de
memorie van toelichting kunnen worden afgeleid. Het is echter ongewenst een
eigen-risicodrager met betrekking tot (een deel van) de arbeidsongeschiktheidsuitkering
te belasten met de verrekening met een andere eigen-risicodrager danwel een
bedrijfsvereniging. Gelet hierop wordt bij nota van wijziging geregeld dat
in geval van gelijktijdige samenloop binnen de WAO de bevoegde bedrijfsvereniging
de gehele WAO-uitkering betaalt.Een en ander staat nog los van de financiële toerekening. Dit is
als volgt geregeld. Bij een samenloopsituatie binnen de WAO vindt als er sprake
is van gelijktijdige uitval (hiermee wordt bedoeld dat iemand twee dienstbetrekkingen
heeft en gelijktijdig uit beide dienstbetrekkingen arbeidsongeschikt wordt)
een toedeling van de arbeidsongeschiktheidslasten plaats naar rato van de
loonsomverhouding. Dat wil zeggen dat de verhouding tussen het loon dat een
werkgever in de maand voordat de werknemer arbeidsongeschikt werd betaalde
en het totale loon dat de werknemer in die maand ontving bepaalt welk gedeelte
van de arbeidsongeschiktheidsuitkering voor rekening van die werkgever komt.
Dit geldt overigens zowel voor de situatie dat er een eigen risicodrager in
het spel is als voor het toerekenen van de arbeidsongeschiktheidslasten in
het kader van het systeem van premiedifferentiatie.Op deze toerekening wordt één uitzondering gemaakt, nl.
in de situatie dat de werknemer in één van zijn dienstbetrekkingen
nog volledig blijft doorwerken. Deze situatie kan zich bijvoorbeeld voordoen
indien de werknemer werkzaam was in een combinatie van een «zware»
en een «lichte» dienstbetrekking. Indien bij de WAO-beoordeling
zou worden vastgesteld dat de werknemer nog geschikt is voor
lichte werkzaamheden zou dit er toe kunnen leiden dat hij in zijn «lichte»
dienstbetrekking volledig werkzaam blijft. Bij het toerekenen van de WAO-lasten
zouden er desalniettemin lasten worden toegerekend aan de werkgever van de
«lichte» dienstbetrekking. Dit zou niet in overeenstemming zijn
met het uitgangspunt dat de lasten daar moeten worden neergelegd waar zij
ontstaan en beïnvloed kunnen worden. Om deze reden is besloten in dit
specifieke geval de arbeidsongeschiktheidslasten alleen toe te rekenen aan
de werkgever waarbij de werknemer daadwerkelijk is uitgevallen (naar rato
van de loonsomverhouding) en de resterende lasten niet toe te rekenen aan
de werkgever waar de werknemer volledig blijft doorwerken maar deze ten laste
te brengen van het Aof.In het geval van volgtijdelijke samenloop (hiermee wordt bedoeld dat iemand
met een WAO-uitkering voor zijn resterende verdiencapaciteit is gaan werken
en vervolgens toegenomen arbeidsongeschikt wordt) komen de lasten van de toename
van de uitkering altijd ten laste van de werkgever die de lasten van de eerste
WAO-uitkering toegerekend heeft gekregen dan wel heeft gedragen. Het Tica
heeft naar aanleiding van deze situatie opgemerkt dat hiermee de tweede werkgever
geen prikkel ondervindt vanuit het stelsel om de werknemer optimaal te reïntegreren.
Ook de leden van de fractie van D66 vragen hiernaar. Met betrekking hiertoe
merk ik op dat iedere medaille zijn keerzijde heeft. Door de toename van de
arbeidsongeschiktheid ten laste te brengen van de oorspronkelijk bevoegde
bedrijfsvereniging en dus ook van de eigen-risicodrager van die bedrijfsvereniging
zolang de eigen risicoperiode van vijf jaar niet is verstreken, wordt de kans
op reïntegratie bevorderd. Dat de tweede werkgever alsdan geen financiële
prikkel vanuit de WAO heeft om toename van de verdiencapaciteit te bevorderen
is hieraan inherent. Dit neemt niet weg dat als de werknemer tot volle tevredenheid
van de tweede werkgever zijn werkzaamheden verricht, die werkgever vanuit
een andere invalshoek wel belang heeft bij een toename van de verdiencapaciteit
van betrokkene. Dat kan weliswaar leiden tot een volledige intrekking van
de WAO-uitkering, maar dat betekent niet dat het risico van een latere uitval
zonder meer overgaat naar de tweede werkgever. Immers de tweede werkgever
hoeft voor deze werknemer geen arbeidsongeschiktheidslasten te dragen indien
de oorspronkelijke klachten binnen 5 jaar na de intrekking van de uitkering
toenemen en tot WAO-uitkering leiden. De eerste werkgever hoeft, indien hij
eigen-risicodrager is, deze lasten overigens slechts zelf te dragen over de
periode gelegen binnen 5 jaar nadat de oorspronkelijke WAO-uitkering is ingegaan.
Indien niet de oorspronkelijke klachten leiden tot toename van de arbeidsongeschiktheid,
maar die toename een gevolg is van andere klachten, komt de WAO-uitkering
wel voor rekening van de tweede werkgever. Dit is evenwel niet anders dan
voor elke andere werknemer van die tweede werkgever die een dergelijke WAO-voorgeschiedenis
niet had.Overigens zij ten aanzien van de opmerking van het Tica dat bij volledig
herstel de werknemer ook niet langer wordt aangemerkt als arbeidsgehandicapte
werknemer, waardoor de premievrijstelling voor de basispremie komt te vervallen,
opgemerkt dat dit te snel geconcludeerd is. Een en ander hangt met name af
van de invulling van de kortingsregeling en met name van de definitie «arbeidsgehandicapte
werknemer». Zou betrokkene geen arbeidshandicap meer hebben dan blijft
de kortingsregeling in ieder geval nog drie jaar na de intrekking van de uitkering
bestaan. Gedurende deze periode blijft iemand immers volgens de huidige Wagw-definitie
aangemerkt als Wagw-werknemer. Bij samenloop WAO met WAZ dan wel Wajong moet in verband met de financiële
toerekening op basis van de samenloopregels allereerst de hoogte van de WAO –
respectievelijk WAZ – dan wel Wajonguitkering worden vastgesteld (zie
memories van toelichting WAZ en Wajong alsmede de nota's naar aanleiding van
het verslag). Vervolgens worden de WAZ- dan wel Wajong-uitkering ten laste
gebracht van respectievelijk het WAZ-fonds dan wel het Wajong-fonds. Wat betreft
de WAO-uitkering komt deze ten laste van de arbeidsongeschiktheidskas dan
wel ten laste van de eigen risico-drager (zolang de eigen risicoperiode van
5 jaar niet is verstreken). Echter hierop wordt een uitzondering gemaakt bij
volgtijdelijke samenloopsituaties waarbij de WAZ- dan wel de Wajong de eerste
uitkering was. In deze situaties komt nl. de WAO-uitkering niet ten laste
van de arbeidsongeschiktheidskas dan wel de eigen-risicodrager, maar ten laste
van het Aof. Dit zal bij nota van wijziging worden geregeld. Uit reïntegratieoverwegingen
is ervoor gekozen de WAO-last niet ten laste te brengen van de eigen-risicodrager
respectievelijk de arbeidsongeschiktheidskas. Een werkgever zal immers, mocht
deze toerekening wel plaatsvinden, niet snel geneigd zijn iemand met een WAZ-
dan wel een Wajong-uitkering aan te nemen. E.e.a. spoort met de benadering
van de volgtijdelijke WAO-WAO-situatie, waarbij er ook voor is gekozen uit
reïntegratieperspectief de tweede werkgever niet te belasten met de arbeidsongeschiktheidslasten.
Ten einde de totale samenloop-problematiek inzichtelijk te maken is als bijlage
bij deze nota een schema gevoegd. In de diverse samenloopsituaties wordt hierin
aangegeven wie de bevoegde bedrijfsvereniging is, wie uitbetaalt en ten laste
van welk fonds respectievelijk arbeidsongeschiktheidskas dan wel eigen-risicodrager
de uitkering komt.De leden van de D66-fractie leggen enkele casusposities voor, waarin sprake
is van een werknemer die niet meer geschikt is voor zijn eigen werk, en die
door zijn werkgever (een eigen-risicodrager) in staat wordt gesteld passend
werk te verrichten bij een andere eigen-risicodragende werkgever. Indien de
werknemer vervolgens toegenomen arbeidsongeschikt raakt is de vraag voor wiens
rekening de arbeidsongeschiktheidslasten komen. Ook de leden van de PvdA-fractie
stellen deze samenloopsituatie aan de orde, en vragen of het kabinet begrip
verwacht bij de eigen-risicodrager die een gedeeltelijke uitkering betaalt
en zo geconfronteerd wordt met verhoogde uitkeringslasten. Zij vragen of het
niet meer voor de hand ligt de lasten van toegenomen arbeidsongeschiktheid
bij de bedrijfsvereniging te leggen, indien de betrokken werknemer inmiddels
bij een andere werkgever aan de slag is gegaan. Deze leden stellen bovendien
de vraag of de oorzaak van de toegenomen arbeidsongeschiktheid hier een rol
speelt. De leden van de GPV-fractie vragen of het niet merkwaardig is dat
een werkgever die eigen-risicodrager is 5 jaar lang voor de kosten van de
arbeidsongeschiktheid moet opdraaien indien de gedeeltelijk arbeidsongeschikte
er zelf voor kiest om bij een andere werkgever te gaan werken en de arbeidsongeschiktheid
toeneemt.Deze situatie moet beoordeeld worden op basis van de hoofdregel bij volgtijdelijke
arbeidsongeschiktheid. Deze is dat de oorspronkelijke werkgever de arbeidsongeschiktheidslast
van de toegenomen arbeidsongeschiktheid krijgt toegerekend. In deze hoofdregel
is ook de situatie gevat dat er bij einde wachttijd geen uitkering ontstaat,
maar betrokkene wel arbeidsongeschikt is voor de eigen functie. Ontstaat er
vervolgens arbeidsongeschiktheid door een toename van de oorspronkelijke klachten,
dan ontstaat er recht op uitkering na een wachttijd van 4 weken. Voorwaarde
voor deze toekenning na 4 weken is, dat de klachten toenemen binnen 5 jaar
nadat betrokkene de wachttijd van 52 weken heeft bereikt. Op grond van het
vierde lid van artikel 43a WAO wordt deze uitkering verstrekt door de bedrijfsvereniging
die bij einde wachttijd besliste over de aanspraken van betrokkene
op uitkering. Indien de werkgever eigen-risicodrager is komen deze arbeidsongeschiktheidslasten
voor zijn rekening.De eigen-risicodragende werkgever draagt derhalve ook de WAO-arbeidsongeschiktheidslasten
van de werknemer die bij einde wachttijd aanvankelijk niet in relevante mate
arbeidsongeschikt was, maar later door toename van de oorspronkelijke klachten
wel recht krijgt op een WAO-uitkering. Uiteraard draagt hij deze lasten voorzover
ze vallen binnen de 5 jaarstermijn van het eigen-risicodragen. Onder het eigen
risico vallen ook de arbeidsongeschiktheidslasten van werknemers die inmiddels
niet meer bij deze werkgever aan de slag zijn, maar wel in zijn dienst arbeidsongeschikt
zijn geworden. Het kabinet heeft er expliciet voor gekozen op deze regel geen
uitzondering te maken voor de situatie dat de werknemer inmiddels bij een
andere werkgever aan de slag is gegaan.Met deze keuze heeft het kabinet met name het reïntegratieperspectief
van de voor eigen werk arbeidsongeschikt geworden werknemer voor ogen gehad.
Met deze regeling wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de arbeidsmarktpositie
van deze werknemers. Immers ongeacht of de werknemer bij een publiek verzekerde
werkgever of een eigen-risicodragende werkgever werkzaam was is gewaarborgd
dat de nieuwe werkgever voor deze werknemer geen arbeidsongeschiktheidslasten
hoeft te dragen indien de oorspronkelijke klachten binnen 5 jaar toenemen
en tot WAO-uitkering leiden.Indien niet de oorspronkelijke klachten leiden tot arbeidsongeschiktheid,
maar die arbeidsongeschiktheid een gevolg is van andere klachten, komt de
WAO-uitkering wel voor rekening van de werkgever waarbij de werknemer inmiddels
in dienst is getreden. Deze systematiek is een nadere uitwerking van het uitgangspunt,
dat de lasten daar worden gelegd waar zij worden veroorzaakt, en kunnen worden
beïnvloed. In deze systematiek ligt het niet voor de hand de arbeidsongeschiktheid
voor rekening van de bedrijfsvereniging te laten komen indien de werknemer
binnen de eigen-risicoperiode van zijn oorspronkelijke werkgever inmiddels
bij een andere werkgever in dienst is getreden. In de eerste plaats niet omdat
dat tot de merkwaardige consequentie zou leiden dat de oorspronkelijke eigen-risicodrager
gestimuleerd zou worden de werknemer niet in zijn eigen bedrijf maar elders
te reïntegreren. In de tweede plaats niet, omdat ook voor de niet eigen-risicodragende
werkgever geldt, dat in deze situatie de toename van de arbeidsongeschiktheid
voor zijn rekening komt. Immers deze arbeidsongeschiktheidslasten worden meegeteld
voor het gerealiseerde arbeidsongeschiktheidsrisico hetgeen een verhogend
effect zal hebben op de gedifferentieerde premie.Met deze uiteenzetting is de eerste casuspositie die de leden van de D66-fractie
voorlegden beantwoord. In de tweede casuspositie is sprake van een gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werknemer die bij een andere werkgever passend werk gaat
verrichten, aanvankelijk in deeltijd en later full time. Ook voor deze casus
geldt hetgeen hiervoor is opgemerkt. De omvang van de werkhervatting heeft
geen gevolg voor de toerekening van de arbeidsongeschiktheidslasten aan de
oorspronkelijke eigen-risicodragende werkgever. Mogelijk kan een werkhervatting
wel leiden tot een lagere WAO-uitkering en mitsdien tot lagere WAO-lasten.
In deze casus is voorts van belang dat niet vastgesteld kan worden of de toename
van de arbeidsongeschiktheid een gevolg is van de oorspronkelijke klachten.
In de huidige WAO komen verschillende bepalingen voor (artikel 37 WAO, 39a
WAO en 43a WAO) waarin de oorzaak van de toename van de arbeidsongeschiktheid
een relevant gegeven is. In verschillende uitspraken heeft de
Centrale Raad van Beroep geoordeeld dat bij twijfel of de toename uit dezelfde
oorzaak voortvloeit, die twijfel niet ten nadele van betrokkene mag worden
uitgelegd. Het Tica heeft onlangs richtlijnen opgesteld die conform deze jurisprudentie
zijn.In de derde casus is de werknemer gedeeltelijk arbeidsongeschikt geworden
bij zijn eigen werkgever, en daarna bij een andere werkgever passende werkzaamheden
gaan verrichten. Vervolgens neemt de arbeidsongeschiktheid van de werknemer
toe, als gevolg van een ongeluk dat hem overkomt tijdens een klusje dat hij
na werktijd voor die werkgever verricht. Dit klusje was niet berekend voor
de krachten van de werknemer.Volgens de hoofdregel wordt de toename van de arbeidsongeschiktheidslasten
toegerekend aan de eerste werkgever tenzij het plaatsvindt buiten de 5-jaars
periode. Dan worden deze lasten toegerekend aan het Aof.Tenslotte vragen de leden van de D66-fractie een reactie op de suggestie
van het Tica om eigen-risicodrager en de bedrijfsvereniging afspraken te laten
maken over de wijze van betaling en verrekening tussen beide van betalingen.Het Tica is van oordeel dat het bij samenloop van uitkeringen gewenst
kan zijn dat de uitbetaling via één kanaal bij de werknemer
terecht komt. In dat geval wordt namelijk vermeden dat ten onrechte twee maal
een franchise over de uitkeringen in aanmerking wordt genomen of dat dubbele
premieheffing plaatsvindt. In dat geval kan het, aldus het Tica, wenselijk
zijn dat werkgever en bedrijfsvereniging afspraken maken over de wijze van
betaling en verrekening tussen beide van de betalingen.Ingevolge de nieuwe regeling betaalt de eigen-risicodrager de WAO-uitkering
aan de werknemer. Indien de eigen-risicodrager de WAO-uitkering niet betaalt,
wordt deze betaald door de bedrijfsvereniging en verhaald op de werkgever.
Voor andere uitkeringen zoals een WW-uitkering of een uitkering op grond van
de Toeslagenwet geldt, dat deze door de bedrijfsvereniging wordt betaald aan
de werknemer. De werknemer kan evenwel een derde, bijvoorbeeld zijn werkgever,
machtigen de uitkering voor hem in ontvangst te nemen. Binnen deze, door de
wet gestelde, grenzen kunnen de werkgever en de bedrijfsvereniging afspraken
maken over de wijze van betaling en verrekening. 3.9. RechtsgangDe leden van de fractie van de Partij van de Arbeid vragen zich af of
de bijzondere rechtsgang die in de Pemba is opgenomen een andere regeling
is dan de gang van zaken bij de Sociale Diensten indien iemand op wie de kosten
van bijstand wordt verhaald inzicht vraagt in andermans dossier.De Algemene bijstandswet voorziet niet in een bijzondere regeling die
het mogelijk maakt om anderen dan degene op wie het dossier betrekking heeft,
inzage te geven. Een verzoek om inzage door degene, op wie bijstand wordt
verhaald, zal derhalve in het algemeen gebaseerd zijn op de Wet openbaarheid
van bestuur.De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet in te gaan op de vragen
die in het uitvoeringstechnische commentaar van het Tica zijn opgeworpen onder
dit hoofdstuk. Dat betreft het al dan niet belanghebbend zijn van de niet
eigen-risicodragende werkgevers, de beroepsmogelijkheden van de eigen-risicodrager
in toekenning van oude/nieuwe WAO-uitkeringen, het belanghebbend
zijn van de verzekerde eigen-risicodrager, de definitie van medisch besluit,
de scheiding van medische en andere gegevens alsmede het openbaar en besloten
deel van de zitting, de rol van de advocaat als gemachtigde en het inzage-
en correctierecht van de werkgever. Werkgever als belanghebbendeIn de huidige WAO en AAW is het recht op beroep tegen besluiten die betrekking
hebben op het bestaan of de mate van arbeidsongeschiktheid beperkt. Thans
kan uitsluitend degene op wiens aanspraken het besluit betrekking heeft –
in casu de werknemer – beroep instellen. In het wetsvoorstel Pemba komt
deze beperking integraal te vervallen. Voortaan geldt voor het beroepsrecht
tegen besluiten op grond van de – nieuwe – WAO de bestuursrechterlijke
hoofdregel, neergelegd in artikel 8:1 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Dit artikel bepaalt dat beroep is voorbehouden aan belanghebbenden. Belanghebbende
is ingevolge artikel 1:2 van de Awb degene, wiens belang rechtstreeks bij
een besluit betrokken is. Anders dan het uitvoeringstechnisch commentaar van
het Tica veronderstelt, is voor het beroepsrecht niet relevant of het besluit
is aan te merken als een medisch besluit. Dit laatste is slechts van belang
voor de wijze waarop het beroep moet worden behandeld.Naar het oordeel van het kabinet is de eigen-risicodragende werkgever
belanghebbende bij het besluit van de bedrijfsvereniging omtrent de arbeidsongeschiktheid
van de werknemer. Ten aanzien van de overige werkgevers is in de memorie van
toelichting het standpunt ingenomen dat zij geen belanghebbenden zijn, omdat
de gevolgen die zij, via het stelsel van premiedifferentiatie van de arbeidsongeschiktheidsbeslissing
ondervinden, te indirect, diffuus en onzeker zijn om van een rechtstreeks
belanghebbende te spreken. Bij het thans voorgestelde, gewijzigde systeem
van premiedifferentiatie kan aan dit standpunt niet onverkort worden vastgehouden.
Zo zal voor met name kleine werkgevers het arbeidsongeschikt verklaren van
een werknemer tot gevolg hebben dat hun premie aanzienlijk wordt verhoogd,
zij het met een vertraging van twee jaar. In een dergelijke situatie, waarbij
er zo'n directe – en in zijn effecten aanzienlijke – relatie bestaat
tussen de WAO-beslissing enerzijds en de premiebeslissing anderzijds ligt
het meer voor de hand dat de betreffende niet eigen-risicodragende werkgever
ook als belanghebbende wordt aangemerkt. Medisch besluitHet Tica vraagt zich af, of bij bepaalde besluiten wel voldoende duidelijk
is of deze als medisch besluiten moeten worden aangemerkt, bijvoorbeeld besluiten
inzake scholingsverzoeken, herziening van de uitkering in verband met het
verrichten van arbeid, het opleggen van boeten of maatregelen.Wij delen deze twijfel niet. Zoals reeds is opgemerkt in de memorie van
toelichting moet de definitie van medisch besluit ruim worden uitgelegd. Wanneer
in het kader van de besluitvorming een beoordeling van medische gegevens aan
de orde is geweest, is sprake van een medisch besluit. Zo zal bij de behandeling
van een scholingsverzoek of een herziening van een uitkering in verband met
aanvaarden van werk door de bedrijfsvereniging veelal het advies van de verzekeringsgeneeskundige
worden gevraagd en derhalve sprake zijn van een medisch besluit.Bij het opleggen van een boete of een maatregel is de situatie denkbaar
dat voor de besluitvorming een beoordeling van de medische gegevens van
betrokkene niet relevant is. In dat geval zal niet van een medisch besluit
gesproken kunnen worden. Wanneer echter door bijvoorbeeld de uitkeringsgerechtigde
ter verontschuldiging van het niet nakomen van een informatieverplichting
een beroep wordt gedaan op zijn medische of psychische gesteldheid, dan zal
hiervan een beoordeling dienen plaats te vinden en verwordt het betreffende
besluit tot een medisch besluit. Scheiding medische en niet medische gegevensHet toelaten van belanghebbende werkgevers tot procedures inzake WAO-beslissingen
met betrekking tot hun (gewezen) werknemers heeft een aantal belangrijke consequenties.
Niet alleen zullen de betreffende procedures complexer worden doordat meer
partijen, die bovendien veelal tegengestelde belangen hebben, aan de procedure
kunnen deelnemen. Ook vraagt de bescherming van de privacyrechten van de werknemer,
als het gaat om zijn medische gegevens, om aanvullende regels voor het behandelen
van deze procedures. Dit vereist voor zowel de bedrijfsverenigingen als de
rechterlijke macht een wijziging van de werkwijze bij de behandeling van dergelijke
geschillen. Hoewel elke verandering een zekere gewenning vraagt, is het kabinet
van mening, dat de behandeling van het bezwaar en beroep in de nieuwe situatie
goed uitvoerbaar is.Naar de opvatting van het kabinet wordt in de voorgestelde regeling op
een zo evenwichtig mogelijke wijze rechtgedaan aan de grondrechten van de
werkgever en de werknemer. Daarbij is uitgegaan van de hoofdregel dat de persoon
van de werkgever uitsluitend recht op (inzage van) de medische gegevens van
de werknemer heeft, indien de werknemer hiervoor uitdrukkelijk toestemming
heeft verleend. Indien deze toestemming ontbreekt zijn de betreffende gegevens
slechts toegankelijk voor de gemachtigde van de werkgever die arts is. Consequentie
van deze regeling is dat bij een medisch besluit een scheiding moet worden
gemaakt tussen het medisch en niet medisch deel. Bij de voorbereiding van
een medisch besluit is dit heel goed mogelijk door de medische gegevens in
een aparte bijlage aan het gewone dossier te voegen. In de motivering van
beschikkingen vindt thans meestal geen vermelding van medische gegevens plaats.
Veelal wordt volstaan met het aangeven van beperkingen. Scheiding openbaar en besloten deel van de zittingIndien een werknemer geen toestemming heeft gegeven, zal een volledig
openbare (hoor)zitting tot gevolg kunnen hebben, dat de werkgever via deze
weg alsnog inzicht krijgt in de medische gegevens van de werknemer. Een dergelijke
situatie verdraagt zich evenwel niet met het bepaalde in artikel 8 EVRM. Om
die reden is in de voorgestelde regeling inzake medische besluiten bepaald,
dat de zitting voor zover betrekking hebbend op de behandeling van medische
gegevens uitsluitend kan worden bijgewoond door de arts-gemachtigde van de
werkgever.Deze regeling kan tot gevolg hebben dat tijdens de zitting een scheiding
zal moeten worden gemaakt tussen een openbaar en besloten deel. In het uitvoeringstechnische
commentaar vraagt het Tica zich af, hoe deze scheiding in de praktijk zal
uitwerken.Op deze vraag kan op voorhand slechts in algemene zin worden geantwoord.
Immers veel zal daarbij afhangen van het aard van het geschil, de door partijen
ingebrachte grieven alsmede de door hen gekozen opstelling. In een geschil
dat uitsluitend medisch van aard is, zal tijdens de zitting geen scheiding
behoeven te worden aangebracht. Bestaan er naast medische bezwaren ook bezwaren
van andere aard dan zal aan de werkgever de keuze zijn of een
gescheiden behandeling dient plaats te vinden of niet. Immers hij kan ook
de aangewezen arts vragen de gehele zitting als zijn gemachtigde op te treden.
Indien de werkgever echter naast de behandeling van de medische gegevens behoefte
heeft om zelf of zijn advocaat het woord te laten voeren dan zal de zitting
gesplitst moeten worden. Hoewel dit tot een zekere complexiteit leidt, behoeft
dit naar de opvatting van het kabinet gezien de eigen aard van de medische
problematiek niet tot onoverkomelijke bezwaren te leiden.In het uitvoeringstechnische commentaar vraagt het Tica zich af waarom
in plaats van de regeling van de medische besluiten niet is gekozen voor een
alternatieve regeling, zoals destijds was opgenomen in artikel 111, vierde
lid, Beroepswet (oud).Het is het kabinet niet duidelijk op welke regeling het Tica hierbij doelt.
Artikel 111, vierde lid, van de Beroepswet zoals dat luidde voor de wijziging
bij de Wet van 11 september 1991, Stb. 462, maakte een beperkte inzage door
een andere (in casu de werkgever) dan degene op wie het betreffende rapport
betrekking had niet mogelijk. Derhalve kan die regeling niet als een alternatief
voor de voorgestelde regeling worden beschouwd.Bij wet van 11 september 1991, is aan artikel 111 een nieuw vierde lid
toegevoegd. Dit lid bepaalde dat indien daarvoor gewichtige redenen bestonden
bepaalde stukken niet aan de wederpartij behoeven te worden verstrekt. De
Raad van Beroep kon uitsluitend van deze stukken kennisnemen indien de partij,
aan wie de stukken niet waren verstrekt, had verklaard hiertegen geen bezwaar
te hebben. Vertaald naar de onderhavige problematiek zou deze regeling tot
gevolg hebben, dat indien sprake was van gewichtige redenen de werkgever geen
inzage krijgt in de medische gegevens van de werknemer en dat de rechter uitsluitend
recht kan spreken op basis van deze (medische) stukken, indien de werkgever
hiervoor toestemming heeft verleend. In de Algemene wet bestuursrecht is in
artikel 8:29 een vergelijkbare regeling opgenomen. In zijn uitspraak over
de malusregeling, waarbij zich een vergelijkbare problematiek met betrekking
tot de bescherming van medische gegevens van de werknemers enerzijds het recht
van de werkgever op een eerlijk proces anderzijds heeft voorgedaan, heeft
de Centrale Raad verschillende overwegingen aan de toepassing van artikel
8:29 Awb gewijd.Gezien deze overwegingen alsmede het feit dat het anders dan bij de malus
gaat om besluiten waarbij zowel de werknemer als de werkgever gelijktijdig
belanghebbende kunnen zijn, acht het kabinet in tegenstelling tot het Tica
de regeling als bedoeld in artikel 8:29 Awb geen adequate oplossing. Immers
deze regeling zal er toe leiden dat in een en dezelfde procedure voor een
partij (de werknemer) behoudens het bepaalde in artikel 8:32, eerste lid,
Awb geen enkele restrictie met betrekking tot de op de zaak betrekking hebbende
stukken geldt, terwijl voor de andere partij (de werkgever) bij het ontbreken
van toestemming van de werknemer dergelijke restricties wel gelden. In zo'n
situatie kan naar de opvatting van het kabinet niet meer worden gesproken
van een evenwicht tussen de posities van de (proces)partijen. Weliswaar zou
de werkgever door het onthouden van zijn toestemming (artikel 8:32, vijfde
lid, Awb) kunnen voorkomen dat in het geschil uitspraak wordt gedaan op grondslag
van de niet aan hem overgelegde stukken, echter ook die weg acht het kabinet
niet begaanbaar. Immers ten gevolge van een dergelijke weigering zal de rechter
in zijn oordeelsvorming essentiële stukken buiten beschouwing dienen
laten, hetgeen een inhoudelijke beoordeling van de bestreden beslissing alsmede
de daartegen ingestelde beroepen in hoge mate illusoir maakt. Rol van de advocaat als gemachtigdeIn het uitvoeringstechnisch commentaar vraagt het Tica zich af waarom
in het hoofdstuk inzake de medische besluiten het recht op kennisname van
medische gegevens is voorbehouden aan een gemachtigde die arts is en niet
ook aan een advocaat.Naar de opvatting van het kabinet is het van groot belang dat op zeer
zorgvuldige wijze wordt omgegaan met deze gegevens. Immers het gaat hier om
gevoelige tot zeer gevoelige gegevens, voor de inzage waarvan degene, op wie
de gegevens betrekking hebben, geen toestemming heeft gegeven. Een dergelijke
inbreuk op de privacy van de werknemer dient zo beperkt mogelijk te blijven.
Om die reden is het noodzakelijk dat de kring van personen die recht hebben
op deze gegevens tot een minimum beperkt blijft. Daarnaast is het van belang
dat degene die toegang krijgt tot die gegevens, beschikt over een medische
deskundigheid, die hem in staat stelt de betreffende informatie gedegen te
beoordelen en te analyseren. Op grond hiervan heeft het kabinet het recht
op inzage voorbehouden aan een gemachtigde, die arts is. Inzage- en correctierecht voor werkgeverIn het uitvoeringstechnisch commentaar stelt het Tica de vraag of de werkgever
als belanghebbende en eventueel via zijn arts-gemachtigde recht heeft op inzage
in en correctie van het dossier van de werknemer. Het recht op inzage en correctie wordt in algemene zin geregeld in de
WPR. Volgens die regeling zijn deze rechten uitsluitend voorbehouden aan degene,
op wie het betreffende dossier betrekking heeft. Bezwaar en beroep werkgever inzake onvoldoende medewerking
aan reïntegratie Herziening en terugvorderingIn het uitvoeringstechnisch commentaar vraagt het Tica zich af, of de
eigen-risicodragende werkgever recht op bezwaar of beroep heeft in het geval
de bedrijfsvereniging weigert in te gaan op zijn verzoek om adequate maatregelen
te treffen als de werknemer zonder deugdelijke grond weigert mede te werken
aan reïntegratie.Het antwoord op deze vraag is positief. Op het betreffende verzoek dient
de bedrijfsvereniging een besluit te nemen. Tegen dit besluit kunnen zowel
de werkgever als de werknemer bezwaar instellen. Zoals reeds eerder is vermeld,
is het voor het beroepsrecht van de werkgever niet relevant, zoals het Tica
veronderstelt, of het betreffende besluit is aan te merken als een medisch
besluit. Hetzelfde geldt voor beslissingen inzake herziening of terugvordering. Zorgvuldigheid bij het opleggen boete na drie jaarDoor zowel de fracties van PvdA en de VVD zijn vragen gesteld over hoe
moet worden gehandeld indien tussen de werkgever en bedrijfsvereniging verschil
van mening over het reïntegratieplan of de reïntegratie-activiteiten
bestaat. Voorts vragen zij zich af, of een beoordeling achteraf niet tot een
te grote onzekerheid voor de betreffende werkgever zal leiden.In antwoord op deze vragen kan het volgende worden opgemerkt. Hoewel eerst
na drie jaar door de bedrijfsvereniging beoordeeld wordt of de werkgever de
minimumeisen ten aanzien van de begeleiding van de arbeidsongeschikte werknemer
heeft nageleefd, betekent dit niet dat de werkgever gedurende die drie jaar
in onzekerheid behoeft te verkeren over de vraag of zijn reïntegratieactiviteiten
voldoende zijn geweest. Immers door het Tica zijn op basis van artikel 71a
WAO minimumeisen voor een reïntegratieplan opgesteld, die door de bedrijfsverenigingen
zijn vastgelegd in een standaardformulier. Op basis van deze minimumeisen
kan de werkgever zelf al een eerste beoordeling van het door hem opgestelde
reïntegratieplan maken. Daarnaast kan hij bij twijfel het plan aan de
bedrijfsvereniging voorleggen en een oordeel vragen.In het kader van de beoordeling van de arbeidsongeschiktheid van de werknemer
is het gebruikelijk dat de bedrijfsvereniging contact heeft met de werkgever.
Het is aannemelijk dat in dit contact tevens de reïntegratie-activiteiten
van de werkgever aan de orde zullen komen. Mocht blijken dat de werkgever
de reïntegratie niet adequaat ter hand heeft genomen, dan is het vanzelfsprekend
dat de bedrijfsvereniging hierover niet mag zwijgen en deze kwestie eerst
drie jaar na het ingaan van arbeidsongeschiktheidsuitkering van de werknemer
aan de orde mag stellen. Op grond van het bovenstaande is het kabinet van
mening dat de werkgever voldoende mogelijkheden heeft om te voorkomen dat
hem na drie jaar rauwelijks een boete wordt opgelegd. 3.10. Wijziging van de Wet op de ondernemingsradenDe leden van de fractie van GroenLinks verzoeken het kabinet zijn visie
op het instemmingsrecht van de ondernemingsraden te heroverwegen. De leden
van de fractie van de SGP vragen wat de betekenis is van het instemmingsrecht
van werknemers. De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat een instemmingsrecht
voor ondernemingsraden meer voor de hand ligt. De leden van de fractie van
de PvdA vragen of niet ook de werknemers een zwaardere rol moeten krijgen
bij de beslissing over de vraag of een bedrijf eigen-risicodrager moeten worden.
Zij zijn van mening dat het financiële aspect te zwaar gewogen wordt
en vragen of het instemmingsrecht van de ondernemingsraad niet toch de voorkeur
heeft boven adviesrecht. De leden van de fractie van de RPF, ten slotte, vragen
hoe het kabinet de opmerking van de vakcentrales op het instemmingsrecht van
ondernemingsraden beoordeelt, waar de werkgevers het adviesrecht al te ver
vinden gaan.Het moge duidelijk zijn dat het kabinet in deze een tussenstandpunt inneemt
tussen werkgevers en werknemers. Het eigen-risicodragen is in de ogen van
het kabinet de verantwoordelijkheid van de werkgever, die daarover moet beslissen,
doch anderzijds is het wel van zodanig belang voor de werknemers dat hun stem
daarbij gehoord moet worden. Het adviesrecht is daartoe de meest effectieve
methode. Het kabinet is van mening dat een instemmingsrecht niet op zijn plaatst
is. Het gaat daarbij niet alleen om het adagium «wie betaalt, bepaalt».
Binnen het systeem van ondernemingsgewijze productie dat wij kennen is het
nu eenmaal de werkgever die de wezenlijke beslissingen met betrekking tot
de onderneming neemt. Hij is het die het ondernemersrisico loopt. Voor wat
betreft de werknemer is de belangrijkste vraag in deze of zijn recht op een
arbeidsongeschiktheidsuitkering voldoende gewaarborgd is. De onderhavige wetsvoorstellen
zijn zo vormgegeven dat dit inderdaad het geval is. 3.11. Samenvattend overzicht van de financiering van de
lastenDe leden van de fractie van de VVD vragen waarom de uitvoeringskosten
met betrekking tot uitkeringen korter dan vijf jaar ten laste van de basispremie
komen. De bedrijfsverenigingen verrichten naar de opvatting van deze leden
voor eigen-risicodragers in de periode slechts weinig activiteiten, terwijl
deze via de basispremie daar wel aan mee moeten betalen. De
leden van de fractie van de VVD zou graag een nadere toelichting ontvangen
op de opmerking in de memorie van toelichting dat eigen-risicodragers voor
een «belangrijk deel» van het publiek bestel gebruik maken.Weliswaar is de rol van de bedrijfsvereniging gedurende de eigen-risicoperiode
beperkt, maar dat wil niet zeggen dat de eigen-risicodrager niet meer te maken
heeft met de bedrijfsvereniging, en dat deze geen kosten meer maakt voor de
eigen-risicodrager. De bedrijfsvereniging maakt voor zowel omslagleden als
eigen-risicodragers kosten voor de keuring, het vaststellen van de hoogte
van de uitkering, herziening en het berichtenverkeer. Er zal in voorkomende
gevallen wel degelijke contact opgenomen moeten worden met de werkgever. In
gevallen van samenloop bijvoorbeeld of bij verrekening van uitkeringen. Ook
anderszins zullen er al dan niet incidenteel contacten bestaan tussen bedrijfsvereniging
en werkgever. Soms vanuit de bedrijfsvereniging, als poortwachter van de tweede
fase van de WAO, soms ook op verzoek van de werkgever, indien deze van de
diensten van de bedrijfsvereniging gebruik wil maken. Het lijkt niet goed
doenlijk al deze contacten te categoriseren en in een betalingssysteem te
vatten. Vandaar dat er voor gekozen is deze kosten uit het collectieve deel
van de premie te betalen. De bedrijfsvereniging blijft een belangrijke rol
in de arbeidsongeschiktheidsverzekering spelen; ook de eigen-risicodrager
blijft daarmee te maken hebben. In dit verband zij nog verwezen naar de uitvoeringskosten
zoals die in hoofdstuk 7 van deze nota behandeld worden. HOOFDSTUK 4. DE INTERNATIONALE EN EUROPEESRECHTELIJKE
ASPECTENZullen voor de eigen-risicodrager dezelfde beleidsregels van toepassing
kunnen zijn, zoals die zijn neergelegd in de onlangs besproken notitie over
export van uitkeringen, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Het kabinet ziet in de situatie van een eigen-risicodrager geen verschil
met die van een bedrijfsvereniging wanneer het gaat om de verplichting tot
export van uitkeringen. De eigen-risicodrager zal in beginsel dezelfde voorschriften
kunnen hanteren omtrent de uitbetaling van uitkeringen. Wanneer jegens de
bedrijfsvereniging geen aanspraak zou kunnen worden gemaakt op de uitbetaling
van een uitkering buiten Nederland omdat de rechthebbende niet in een land
woont waarmee Nederland een verdrag inzake sociale zekerheid heeft gesloten,
dan valt niet in te zien waarom de eigen-risicodragende werkgever tot meer
verplicht zou zijn dan de bedrijfsvereniging. Het staat de werkgever anderzijds
natuurlijk vrij om daarvan ten gunste van de arbeidsongeschikte vanaf te wijken.Acht het kabinet de verplichtingen zoals opgenomen in de genoemde normverdragen
ten aanzien van de rol van de vertegenwoordigers van beschermde personen nog
van deze tijd, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De Nederlandse situatie alleen is niet bepalend voor de waardering van
de betreffende verdragsverplichtingen. Van een beperking van de invloed van
de sociale partners bij de uitvoering van de sociale zekerheid zoals deze
in Nederland plaatsvindt, is in de ons omringende landen niet of nauwelijks
sprake.De leden van de D66-fractie merkten op dat het kabinet op blz. 58 van
de memorie van toelichting stelt dat de verhouding tussen werkgever en verzekeraar
geheel naar eigen inzichten tussen beide kan worden geregeld. Deze leden meenden
dat dit niet geheel naar eigen inzichten kan worden gedaan, gezien de aangekondigde
maatregelen zoals het verbod op aanstellings- en entreekeuringen en het verbod
van uitsluitingsclausules en de algemene beperking die het initiatiefvoorstel
van Boxtel kent ten aanzien van keuringen.Inderdaad zal, indien het betreffende wetsvoorstel tot wet wordt verheven,
de verzekeraar in zijn verhouding tot de werkgever beperkt worden op het punt
van keuringen en uitsluitingen. Het kabinet ziet deze situatie evenwel zo
dat de werknemer jegens de werkgever een aanspraak op uitkering zal hebben,
ongeacht de inhoud van de afspraken die de werkgever met de verzekeraar maakt. HOOFDSTUK 5. FLANKEREND BELEID 5.1. AlgemeenOok de RCO en MKB-Nederland zijn, zo valt uit het wetsvoorstel op te maken,
van mening dat wervings- en selectieprocedures zich moeten richten op relevante
kenmerken van sollicitanten als geschooldheid en ervaring. Geven RCO en MKB-Nederland
alleen voorlichting aan hun leden of toetsen zij ook de naleving van de regels
en afspraken, zo vragen de leden van de PvdA.Op het terrein van werving en selectie hebben centrale werkgeversorganisaties
primair een ondersteunende, stimulerende en voorlichtende rol richting hun
leden. Wel heeft de Stichting van de Arbeid, waarin deze organisaties vertegenwoordigd
zijn, in de periode tussen 1984 en 1989 evaluatieonderzoeken uitgevoerd naar
de praktijk van werving en selectie in bedrijven (COB/SER, 1988). De resultaten
hiervan zijn voor de Stichting aanleiding geweest om de Aanbevelingen uit
1982 op dit terrein te herzien. Op dit moment voert de Arbeidsinspectie een
onderzoek uit naar de doorwerking van de Aanbevelingen van Stichting van de
Arbeid op het terrein van werving en selectie uit 1991, in de bedrijven en
de CAO's. Ik hecht in dit verband grote waarde aan een goede klachtenbehandeling.
De resultaten van deze onderzoeken zullen uitdrukkelijk aan de orde worden
gesteld bij de sociale partners.De leden van de D66-fractie ondersteunen de gedachte van een meldpunt
voor problemen bij werving en selectie, maar vragen wat de effectiviteit daarvan
zal zijn. Volgens deze leden is de rechtspositie van een sollicitant daarvoor
veel te zwak in een ruime arbeidsmarkt. Wat gaat er met de meldingen gebeuren,
zo vragen de leden van de PvdA zich af.Het verheugt het kabinet dat het idee om een, vooralsnog tijdelijk, meldpunt
werving en selectie in te stellen in zijn algemeenheid zo positief is ontvangen.
De klachten die bij het meldpunt werving en selectie binnen zullen komen hebben
een tweeledige functie. Ten eerste zullen de meldingen worden voorgelegd aan
bij werving en selectie betrokken partijen in het veld met het verzoek er
op te reageren. Afhankelijk van het aantal, de aard en de inhoud van de meldingen
zal partijen kunnen worden gevraagd maatregelen te nemen. Op voorhand kan
echter niet aangegeven worden welke maatregelen dit zullen zijn en wat de
effectiviteit daarvan zal zijn. Ten tweede kunnen zij de overheid enig inzicht
geven in de eventuele knelpunten en problemen die zich in de praktijk op het
terrein van werving en selectie voordoen. Voorstelbaar is dat zij (mede) aanleiding
zullen kunnen geven tot ontwikkeling van overheidsbeleid op dit punt. Naar
verwachting zal het Meldpunt Werving en Selectie eind 1996 worden opengesteld.
Op dit moment vindt onderzoek plaats naar de wijze waarop dit meldpunt kan
worden ingericht. Vooralsnog zal dit meldpunt een tijdelijk karakter hebben,
mede door de korte tijd waarin het kabinet dit meldpunt gerealiseerd wil zien.
Maar ook dient dit tijdelijk meldpunt inzicht te bieden in de wensen van de
doelgroep ten aanzien van klachtenmelding op dit terrein voordat meer structurele
activiteiten worden ondernomen.De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet in te gaan op de mogelijkheid
voor de bedrijfsvereniging om voor mensen met een arbeidshandicap die voor
minder dan 15% (WAO) resp. 25% (AAW) arbeidsongeschikt zijn, in geval van
medische of arbeidsdeskundige indicatie proefplaatsing met behoud van uitkering
mogelijk te maken. Bij de uitwerking van de wet op de reïntegratie zal een afweging
moeten worden gemaakt ten aanzien van doelgroepen en welke categorie maatregelen
daarvoor van toepassing kunnen zijn. Daarbij zij opgemerkt dat proefplaatsing
met behoud van uitkering alleen zou kunnen worden gerealiseerd indien de betrokkene
uit de door deze leden bedoelde categorie recht heeft op een werkloosheidsuitkering
op grond van de WW of de Rww.De leden van de D66-fractie vragen de regering hoe het staat met het Arbocon-project
van het landelijk samenwerkingsverband van regionale platforms om gedeeltelijk
arbeidsongeschikten in te schakelen als leken-inspecteurs op het terrein van
arbeidsomstandigheden. Tijdens de begrotingsbehandeling Sociale Zaken en Werkgelegenheid
1995 gaf uw ambtsvoorganger aan dat hij dit een buitengewoon zinvol initiatief
acht.Bij de begrotingsbehandeling 1995 heeft mijn ambtsvoorganger over het
Arboconproject gesteld, dat vanuit een positieve grondhouding thans wordt
bezien hoe een en ander realiseerbaar is. Onder de naam Arbocon wilde het
Bestuur van het Landelijk Samenwerkingsverband van Arbeidsongeschiktheidsorganisaties
(LSV/WAO), voor 8 WAO-ers werk creëren bij een nog op te zetten onderneming.
Bij deze onderneming zouden de WAO-ers in loondienst komen. Het werk zou bestaan
uit advisering over arbeidsomstandigheden aan het Midden- en Klein Bedrijf
(MKB) via het kanaal van gecertificeerde Arbodiensten. De meerwaarde van de
inzet van WAO-ers voor juist dit werk zou zijn, dat zij hun ervaringsdeskundigheid
in met name het MKB zouden kunnen inzetten ter preventie van uitval door ziekte
en arbeidsongeschiktheid. De Arbodiensten zouden («per verrichting»)
afnemer worden van het werk van Arbocon. Het project zou in het begin subsidie
nodig hebben, na 2 à 4 jaar zou het (tenminste) kostendekkend moeten
draaien. De begrote subsidie voor het eerste jaar bedroeg 7 ton ofwel ruim
f 85 000,– per arbeidsplaats op jaarbasis, éxclusief
loonkostensubsidies.Bij nadere bestudering van het Arboconproject blijft gelden dat het plan
een buitengewoon sympathiek uitgangspunt heeft: reïntegratie door inzet
van ervaringsdeskundigheid. Er zijn echter aan het project belangrijke nadelen
verbonden. Zo zijn de werkzaamheden vrijwel gelijk aan de (preventieve) taken
van een arbodienst. Het voorstel is daarmee feitelijk de oprichting van een
pseudo-arbodienst (zonder dat evenwel de verplichte disciplines aanwezig zijn).
Financiële steun vanuit de overheid voor dit plan zou vanuit dit gezichtspunt
discutabel zijn: subsidiëren van een pseudo-arbodienst brengt marktverstoring
teweeg in een segment waar het beleid van het kabinet juist gericht is op
de bevordering van marktwerking. Bovendien is het plan feitelijk een reïntegratie-activiteit,
en hoort deze dus in eerste instantie thuis bij de bedrijfsverenigingen. Tot
slot geven zowel het plan als een verrichte haalbaarheidsstudie geen indicatie
over de daadwerkelijke behoefte bij de beoogde afnemers (gecertificeerde arbodiensten)
aan de diensten van deze nieuwe onderneming, noch over het realiteitsgehalte
van het ooit «kostendekkend» kunnen draaien. Deze visie is aan
het bestuur van de LSV/WAO bekend. Het is nu aan het LSV/WAO zich nader te
beraden over de vraag òf zij het Arbocon-initiatief daadwerkelijk willen
voortzetten, en zo ja, in welke vorm. Eén van de mogelijkheden hierbij
is het Arboconplan om te vormen tot een initiatief ter bevordering van tewerkstelling
van gedeeltelijk arbeidsgeschikten bij reguliere arbodiensten, ondersteund
met scholings- en loonkostensubsidies via de bedrijfsverenigingen. 5.2. Premievrijstellingsregeling basispremie WAODe leden van de PvdA-fractie citeren het kabinet waar deze voor de invulling
van het begrip «arbeidsgehandicapte werknemer» verwijst naar zowel
personen die onder de Wagw vallen als naar personen die niet onder de Wagw
vallen, doch wel belemmeringen in het werk ervaren als gevolg van ziekte of
gebrek. De PvdA-fractie wijst erop dat de Wagw in artikel 1, onder b, als
vierde categorie noemt personen die ten gevolge van ziekte en gebrek belemmeringen
ondervinden bij het verkrijgen of verrichten van arbeid, nader te definiëren
bij amvb. De leden van de PvdA-fractie vragen of deze omschrijving niet voldoende
ruimte biedt, zodat de in Pemba voorgestelde amvb (artikel 77e) zou kunnen
vervallen. Ook de leden van de VVD-fractie vragen zich af of hoe de doelgroep
van werknemers voor wie de premievrijstelling kan worden verkregen, kan worden
omschreven. Vooruitlopend op de aangekondigde amvb willen zij hierop gaarne
een nadere toelichting krijgen. De leden van de D66-fractie vragen het kabinet
in te gaan op het voorstel van het Tica om de doelgroep van de regeling af
te stemmen op de omschrijving op grond van de regeling arbeidsbemiddelingstaak
Wagw.Het kabinet deelt de opvatting van de PvdA-fractie, dat kan worden volstaan
met een wijziging van de amvb bedoeld in artikel 1 onder b (4e) van de WAGW.
In deze amvb zal de groep mensen die ten gevolge van ziekte of gebreken duidelijke
belemmeringen ondervinden bij het zoeken of verrichten van werk, worden uitgebreid.
Vervolgens zal in de WAO voor de groep van personen voor wie de premievrijstelling
basispremie WAO geldt worden verwezen naar de (uitgebreide) Wagw-doelgroep.
Er komt derhalve geen aparte amvb ex artikel 77e WAO, waarin aangegeven wordt
wat onder arbeidsgehandicapte werknemers wordt verstaan. Het wetsvoorstel
Pemba zal middels wijziging van het voorgestelde artikel 77b worden aangepast.De vrijstellingsregeling basispremie WAO is in de eerste plaats van toepassing
op de huidige Wagw-doelgroep1 . Dat zijn met
name werknemers waarvoor één van de volgende criteria gelden:– die vanwege arbeidsongeschiktheid een uitkering ontvangen;– die een voorziening hebben om belemmeringen bij het verrichten
van arbeid op te heffen;– voor wie loondispensatie wordt toegekend;– die voorafgaand aan de dienstbetrekking arbeid hebben verricht
op grond van de Wet Sociale Werkvoorziening2
;– die voorafgaand aan indiensttreding een opleiding hebben gevolgd
bij één van de instituten Werkenrode, Hoensbroeck, Sonneheerdt,
Heliomare, of EEGA2;– werknemers van wie de arbeidsongeschiktheidsuitkering vervalt
bij indiensttreding3 .Daarnaast omvat de premievrijstellingsregeling de van toepassing zijnde
categorieën werknemers uit het Besluit regeling Wagw-bemiddelingspopulatie
(3e lid van artikel 16 Wagw) voorzover zij vanwege ziekte of gebreken een
belemmering hebben om werk te verrichten. Dit betreft bijvoorbeeld werknemers
die aansluitend op het doorlopen van de wachttijd niet in aanmerking komen
voor een uitkering op grond van de AAW/WAO omdat de arbeidsongeschiktheid
minder dan 25% respectievelijk 15% bedraagt;Voor een nadere omschrijving van de doelgroep van de vrijstellingsregeling
basispremie WAO is een operationalisatie vereist van het begrip «ten
gevolge van ziekte of gebreken duidelijke belemmeringen ondervinden bij het
zoeken of verrichten van werk». Die operationalisatie is duidelijk
voor de werknemers met een uitkering, voorziening, speciale scholing en sociale
werkvoorziening verleden. Dat geldt niet voor die werknemers waarvoor deze
uitkeringen, voorzieningen en dergelijke niet gelden en waarvan toch wordt
vermoed dat zij (en daarmee hun potentiële werkgever) een probleem hebben.
Met andere woorden die ondanks het feit dat de hiervoor aangeduide objectieve
criteria ontbreken toch een belemmering ondervinden bij het zoeken of verrichten
van werk. Voor deze overblijvende groep werknemers is het moeilijk een sluitende
definitie op te stellen. De aanwezigheid van een arbeidshandicap is immers
veelal niet alleen afhankelijk van de beperkingen van het individu, maar ook
van de arbeidssituatie waarin dat individu zich bevindt. Iemand met duidelijke
gezondheidsbeperkingen kan in bepaalde arbeidssituaties nauwelijks arbeidsgehandicapt
zijn. Omgekeerd kunnen geringe beperkingen in sommige arbeidssituaties grote
belemmeringen opwerpen. Het gaat daarbij niet om kortstondige aandoeningen,
maar om min of meer permanente.Voor een goede uitvoering van de regeling is echter een goede definitie
van de groep arbeidsgehandicapte werknemers noodzakelijk. Deze definitie moet
noch te beperkt noch te ruim zijn. Een te beperkte definitie betekent immers
dat er te weinig mensen onder de premievrijstellingsregeling vallen. Te veel
arbeidsgehandicapte werknemers vallen dan ten onrechte niet onder de regeling.
Een te ruime definitie zou betekenen dat de groep arbeidsgehandicapte werknemers
die onder de regeling vallen veel te groot is. Dit geldt bijvoorbeeld voor
het in het advies «Werk op Maat» van NCCZ uit 1995 genoemde aantal
van 3,7 miljoen mensen (36% van de potentiële beroepsbevolking) die chronische,
somatische en/of psychische aandoeningen hebben die consequenties kunnen hebben
voor het verrichten van arbeid.De nadere invulling van de hiervoor omschreven overblijvende groep arbeidsgehandicapte
werknemers, waarvoor de objectieve criteria ontbreken vereist nog nadere studie.
Op dit moment onderzoekt, zoals ook de D66-fractie memoreert, het Tica een
mogelijke afbakening voor een overeenkomstige groep arbeidsgehandicapten.
Gedoeld wordt op degenen die als gevolg van artikel 2 van het Besluit regeling
bemiddelingspopulatie Wagw tot deze bemiddelingspopulatie wordt gerekend.
Dit betreft mensen zonder uitkering of met een bijstandsuitkering die door
een bedrijfsvereniging zouden moeten worden bemiddeld als zij vanwege ziekte
of gebrek een belemmering ervaren bij toetreding tot de arbeidsmarkt. Voor
deze groep arbeidsgehandicapten heeft de wetgever destijds geen objectieve
criteria opgesteld en het overgelaten aan de Nieuwe Algemene Bedrijfsvereniging
(NAB). Het kabinet zal met het Tica over de invulling van deze laatste twee
groepen arbeidsgehandicapten in overleg treden, opdat waar mogelijk de invulling
van deze twee groepen op elkaar wordt afgestemd. Daarbij zal de volgende mogelijkheid
worden bezien. Als objectieve criteria voor de aanwezigheid van een arbeidshandicap
ontbreken, dan zou, mits daar reden voor is, individueel kunnen worden beoordeeld
of er sprake is van een arbeidshandicap. Zo zou de NAB, als men toetst of
iemand tot de bemiddelingspopulatie van de Wagw behoort, tevens kunnen bepalen
of de betrokken persoon op grond van zijn individuele situatie, in aanmerking
dient te komen voor de premievrijstellingsregeling basispremie WAO.Om in aanmerking te komen voor de premievrijstellingsregeling basispremie
WAO dient men 5% arbeidsgehandicapten in dienst te hebben. Daarbij wordt verwezen
naar de Wagw. De leden van de fractie van de PvdA wijzen er op dat die wet
spreekt over een bandbreedte van 3 tot 7%. Deze leden vragen waarom juist
voor 5% is gekozen en bijvoorbeeld niet voor een tot 7% groeiend percentage. De keuze voor 5% heeft de volgende achtergrond. In artikel 3 van de Wagw
is een bepaling over een quotumverplichting opgenomen. Pas als blijkt dat
deze taakstelling te weinig in een (deel van een) bedrijfstak of overheidsdienst
wordt gerealiseerd, worden de werkgevers uit die sector verplicht per bedrijf
een bepaald percentage gehandicapte werknemers in dienst te hebben. Dit percentage
kan niet lager gesteld worden dan 3 en niet hoger dan 7.Deze artikelen 2 en 3 van de Wagw kwamen tijdens de parlementaire behandeling
van het wetsvoorstel in de plaats van een onvoorwaardelijke algemene quotumverplichting.
Deze hield in dat iedere werkgever verplicht was om per onderneming op elk
geheel aantal van 20 werknemers tenminste één gehandicapte werknemer
in dienst te hebben. Ondanks het schrappen van deze algemene quotumverplichting
blijft (pg 14 MvA Wagw) «het percentage van 5 uitgangspunt bij de door
werkgevers(organisaties) en werknemersorganisaties te realiseren (re)integratie».
Voor de premievrijstellingsregeling WAO-basispremie is aangesloten bij dit
laatste genoemde uitgangspunt van 5%.Waar het gaat om de premievrijstelling voor werkgevers die werk genereren
bij WSW-bedrijven wordt de terughoudendheid bij de VVD-leden veroorzaakt door
de ingewikkeldheid van de regeling en de mogelijk niet geheel objectief vast
te stellen – in verband met de opdracht gegenereerde – arbeidsplaatsen
per jaar.Na overleg met het Tica bleek dat de aanvankelijk voorgestelde regeling
een zodanige administratieve last zou opleveren voor werkgevers, bedrijfsverenigingen
en de sociale werkvoorziening dat de regeling als moeilijk uitvoerbaar moest
worden beschouwd. Ook het door het Tica ontwikkelde alternatief bleek bij
nadere beschouwing niet te voldoen. Gezocht is derhalve naar een methode die
zowel de juiste impulsen biedt, als in de praktijk ook uitvoerbaar is. In
het antwoord op de volgende vraag zal deze regeling worden beschreven. Deze
regeling zal naar verwachting in de praktijk goed kunnen worden toegepast.
Alle berekeningen zijn namelijk gebaseerd op reeds bij de betrokken instanties
voorhanden gegevens.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet een inschatting kan
maken van het effect van de maatregel die werkgevers een premiereductie (vrijstelling
en/ of korting) toekent indien hun personeelsbestand voor meer dan 5% uit
WAGW-werknemers bestaat dan wel indien zij in bepaalde mate werk genereren
bij WSW-bedrijven.Werkgevers, van wie het personeelsbestand voor meer dan 5% uit arbeidsgehandicapte
werknemers bestaat krijgen een kwijtschelding van de WAO-basispremie over
het loon van al hun arbeidsgehandicapte werknemers. Aanvullend geldt er een
vrijstellingsregeling op de basispremie WAO voor werkgevers die in een bepaalde
mate werk uitbesteden aan WSW- bedrijven. Het in dienst hebben van arbeidsgehandicapte
werknemers en uitbesteding van werk aan de Sociale Werkvoorziening zijn zo
complementair. Werkgevers kunnen van beide mogelijkheden tegelijkertijd gebruik
maken. De mogelijkheid om door het plaatsen van WSW-orders een premievrijstelling
te verwerven biedt ook aan werkgevers, die gezien de grootte en de aard van
hun bedrijf niet in staat zijn arbeidsgehandicapte werknemers aan te stellen,
een stimulans om een bijdrage te leveren aan de arbeidsparticipatie van arbeidsgehandicapte
werknemers. De vrijstellingsregeling basispremie WAO is in tegenstelling tot
sommige andere reïntegratiemaatregelen structureel. Met andere woorden
de premievrijstelling is van toepassing zolang aan de daaraan geldende condities
wordt voldaan. Werknemers worden voor de vrijstellingsregeling
meegeteld voorzolang ze als arbeidsgehandicapt worden beschouwd. Er is voorts
geen maximum aan verbonden, noch qua hoogte noch qua duur.De uitvoering van de 5%-regeling verloopt globaal als volgt. Aan het eind
van een jaar stuurt een werkgever de relevante administratieve gegevens over
het afgelopen jaar naar de bedrijfsvereniging op. Zo moet de werkgever aantonen
dat het om een arbeidsgehandicapte werknemer gaat en/of de gespecificeerde
rekeningen van de Sociale Werkvoorziening overleggen. Het is de taak van de
bedrijfsvereniging om deze gegevens te controleren en per werkgever de loonsom
van alle arbeidsgehandicapte werknemers samen te tellen en af te zetten tegen
de totale loonsom van de werkgever en op grond daarvan tenslotte de premievrijstelling
van de WAO te berekenen. Om de gedachten te bepalen het volgende voorbeeld.
Een werkgever met 10 werknemers in dienst, met een totale loonsom van f 500 000,–,
die zijn werknemersbestand met één arbeidsgehandicapte werknemer
uitbreidt tegen een jaarloon van f 50 000,– ontvangt op jaarbasis
een premievrijstelling op de basispremie WAO van f 2500,–.Het is tamelijk speculatief om de kwantitatieve effecten van de vrijstellingsregeling
basispremie WAO te voorspellen. Dit geldt in de eerste plaats voor het eerste
onderdeel van de vrijstellingsregeling, waarbij werkgevers een premievrijstelling
krijgen, als ze zelf meer dan 5% arbeidsgehandicapte werknemers in dienst
hebben. Zo zijn er «concurrerende» doelgroepen ter aanbodzijde
van de arbeidsmarkt (met name werklozen, allochtonen, herintredende vrouwen).
Ook zijn er eveneens als «concurrerend» aan te merken andere reïntegratie-instrumenten,
waarvan eveneens de effecten moeilijk voorspelbaar zijn gebleken. Daarbij
hangt ook veel af van de definitie van de doelgroep van de premievrijstellingsregeling.
Naarmate deze ruimer is zal het bereik van de regeling, m.a.w. het aantal
werknemers waarvoor premievrijstelling wordt verleend ook groter zijn. Op
dit punt zijn een aantal posities denkbaar. Ik verwijs daarbij naar hetgeen
ik hiervoor heb opgemerkt over de nadere omschrijving van de doelgroep van
de premievrijstellingsregeling basispremie WAO. De Wagw-definiëring (artikel
1 en de huidige amvb bedoeld in artikel 1 onder b (4e) van de Wagw) lijkt
als een minimum te kunnen worden beschouwd. De mogelijkheid van verschillende
definities leidt ertoe dat ramingen van het bereik van de premievrijstellingsregeling
met onzekerheden omgeven zijn. Dit wordt nog eens versterkt door het feit
dat zich registratie- en meetverschillen (als gevolg van verschillende methodes,
grootte van de steekproeven en dergelijke) kunnen voordoen bij het vaststellen
van de omvang van de populatie arbeidsgehandicapte werknemers. Voor het geven
van inzicht in de mogelijke kwantitatieve effecten van de voorgestelde premievrijstellingsregeling
wordt hier teruggevallen op de resultaten van het rapport «Arbeid en
gehandicapte werknemers» (1990). In dit rapport is de Wagw-definiëring
als vertrekpunt gehanteerd. Er zij op gewezen dat de hieronder gepresenteerde
resultaten als voorlopig moeten worden aangemerkt. Recentere cijfers, die
binnenkort verwacht mogen worden van Ctsv-onderzoek1 en het ZARA-werkgeverspanel kunnen tot andere uitkomsten leiden.Uit het rapport «Arbeid en gehandicapte werknemers» blijkt
dat 7% van de onderzochte bedrijven (alleen marktsector) 5% of meer Wagw-
werknemers in dienst heeft. Op landelijk niveau gaat het hierbij om ca. 43 000
Wagw-werknemers (exclusief de overheid). Het is, zoals reeds opgemerkt, speculatief
te zeggen welke additionele impuls hierbij nog van de premievrijstellingsregeling
basispremie WAO kan uitgaan. Stel evenwel om de gedachten te bepalen, dat
met deze maatregel een toename van het huidige aantal werkzame Wagw-werknemers,
dat voor de regeling in aanmerking wordt genomen, met 5 à 10% mogelijk
is, dan zou dit een uitbreiding betekenen van ongeveer 3250 geplaatste arbeidsgehandicapte werknemers. Dit betekent een totaal bedrag aan vrijstelling
basispremie-WAO (inclusief de bedrijven die thans al aan de 5%-grens voldoen)
van ca. 115 mln gld.Voor het onderdeel uitbesteding van werk aan de WSW wordt een vormgeving
voorgesteld waarbij de (netto) toegevoegde waarde, zoals gedefinieerd in de
4e EG richtlijn voor de jaarverslaglegging, van door de WSW uitgevoerde orders
als equivalent van de loonsom wordt genomen. In de sociale werkvoorziening
worden immers functielonen betaald die vergelijkbaar zijn met de lonen in
het bedrijfsleven, terwijl de productiviteit van de werknemers in veel gevallen
daarbij achterblijft. Dat wil zeggen dat de WSW-loonsom die is gemoeid met
het realiseren van WSW-orders aanzienlijk groter is dan het bedrag dat die
order in het economisch verkeer opbrengt. (Het verschil wordt, zoals bekend,
afgedekt met de WSW-rijksbijdrage). De toegevoegde waarde benadert de in de
order op markt-conforme basis verdisconteerde loonsommen het best. Een keuze
voor de WSW-loonsom zou tot gevolg hebben dat het plaatsen van opdrachten
bij de sociale werkvoorziening met het oog op de premievrijstellingsregeling
veel aantrekkelijker zou zijn dan het zelf dienst nemen van werknemers met
een arbeidshandicap. Om het equivalent van de loonsom zo dicht mogelijk te
benaderen moet de toegevoegde waarde worden gecorrigeerd voor machine-, huisvestings-
en overige kosten. Deze correctie kan niet anders dan forfaitair geschieden,
rekening houdend met het gegeven dat een belangrijk deel van deze kosten in
de sociale werkvoorziening handicap-gebonden is. Aangenomen wordt dat de hiervoor
genoemde kosten een derde deel uitmaken van de toegevoegde waarde. De regeling
werkt vervolgens zo uit dat wanneer de in netto toegevoegde waarde van bij
de WSW geplaatste orders 5% of meer is van de loonsom van de opdrachtgever,
deze over het totale bedrag van de orde (s) geen basispremie WAO verschuldigd
is. Ter verduidelijking het volgende voorbeeld. Stel een bedrijf plaatst een
order bij een WSW-bedrijf van 1,8 mln. gld. Deze order van 1,8 mln. gld omvat
een toegevoegde waarde van 1,2 mln. gld., dit is de opbrengst van de order
minus de in de order vervatte materiaalkosten. Deze toegevoegde waarde moet
nog gecorrigeerd worden voor huisvestings- en machinekosten te weten forfaitair
33%. Na correctie resteert een bedrag van ca. 0,8 mln. gld. Dit bedrag mag
het bedrijf dat de order heeft geplaatst in aanmerking nemen voor de premievrijstelling
basispremie WAO. Stel tevens dat dit bedrijf een totaal jaarlijkse premieplichtige
loonsom heeft van 15 mln. gld. De toegevoegde waarde van de WSW-order is daar
dan 5,25% van d.w.z. meer dan 5%. Dat betekent dat het bedrijf op de premieplichtige
loonsom van de basispremie WAO van 15 mln gld, het totale bedrag van 0,8 mln.
gld in mindering mag brengen. De premievrijstellingsregeling levert het bedrijf
daarmee ca. 40 000 gld aan premievoordeel basispremie-WAO op.Het plaatsen van orders bij de WSW heeft nog een andere dimensie. Een
belangrijk kenmerk van de omzet van WSW-bedrijven is dat sprake is van een
substantiële rijksbijdrage in de kosten, met name loonkosten, om die
omzet te realiseren.Bezien we daartoe nog eens bovenbedoelde order. De exploitatierekening
van deze order door het WSW-bedrijf kan er als volgt uitzien:Lasten– Loonkosten 3,5 mln. gld– Overige kosten (excl. materiaal) 1,5 mln. gldTotaal 5,0 mln. gld Baten– Opbrengst 1,8 mln. gld– -/-Materiaal 0,6 mln. gldToegevoegde waarde 1,2 mln. gld– Rijksbijdrage 3,5 mln. gld– Overige baten 0,3 mln. gldTotaal 5,0 mln. gldDe totale WSW-rijksbijdrage is gebudgetteerd. Kansen voor omzetvergroting
moeten met name gevonden worden in verbeteringen van de productiviteit van
de WSW-organisatie, o.a. door het wegwerken van regelmatig voorkomende onderbezetting,
en verbetering van de productiviteit van de WSW-werknemers. Door een betere
benutting van de productiecapaciteit en een betere marktwerking vallen in
de rijksbijdrage middelen vrij met behulp waarvan extra WSW-omzet gerealiseerd
kan worden en bijgevolg nieuwe WSW-arbeidsplaatsen kunnen ontstaan. Dit genereren
van meer omzet door een hogere productiviteit, stelt WSW-bedrijven voor een
stevige uitdaging. Het doen van voorspellingen omtrent nieuw te genereren
WSW-plaatsen is dan ook een hachelijke zaak. Stel echter ter bepaling van
gedachten dat langs de voorgestelde weg door de kortingsregeling basispremie
WAO ongeveer 1000 á 2000 extra WSW-arbeidsplaatsen kunnen worden gerealiseerd,
dan slaat dit neer in een stijging van de, als equivalent voor loonsom, gecorrigeerde
toegevoegde waarde (thans 870 mln gld) met 20 mln gld. Ervan uitgaande dat
de totale toegevoegde waarde op zodanige wijze gegenereerd wordt dat alle
bedrijven, die die orders hebben geplaatst, daarmee de 5%-grens halen en benutten
bedraagt het bedrag dat met de premiekorting gemoeid is ca. 45 mln gld. In
totaal zal daarmee met de premievrijstellingsregeling een bedrag gemoeid zijn
van ca. 160 mln gld (115 mln. gld en 45 mln gld). Dit bedrag zal worden omgeslagen
over alle premiebetalers. De basispremie stijgt daardoor met ca. 0,06%-punt.De leden van de D66-fractie signaleren dat uit onderzoek blijkt dat de
particuliere sector net 2% Wagw-ers in dienst heeft en de overheidssector
die 2% nog niet eens haalt. Daarnaast is deze fractie van mening dat deze
premiekorting wel sterk lijkt op de recent afgeschafte bonus, waaruit uit
onderzoek bleek dat die niet overdadig werd toegepast.Het kabinet wijst erop dat in de eerste plaats onderzoek naar de arbeidsdeelname
van gehandicapten veelal betrekking heeft op de huidige Wagw-doelgroep. Dit
is een beperktere groep dan de groep arbeidsgehandicapte werknemers waarop
de premievrijstellingsregeling WAO-basispremie van toepassing zal zijn. Als
de arbeidsdeelname van de arbeidsgehandicapten onderzocht zou zijn, zouden
de percentages van arbeidsdeelname hoger zijn. Daarnaast is de opzet van de
premievrijstellingsregeling WAO-basispremie breder. Er geldt immers ook een
korting op de basispremie WAO voor werkgevers die niet volledig aan de 5%-voorwaarde
voldoen, maar aanvullend werk uitbesteden aan WSW-bedrijven.Tevens wijkt de premievrijstellingsregeling WAO-basispremie op een belangrijk
punt af van de recent afgeschafte bonus. Ervaringen met de bonus lieten zien
dat werkgevers niet zo goed te motiveren waren gedeeltelijke arbeidsgeschikten
in dienst te nemen als daar een eenmalige bonus tegenover stond. Het kabinet
verwacht dat werkgevers er zeker wel toe te bewegen zijn als zij daar blijvend
voordeel van ondervinden. De premievrijstellingsregeling WAO-basispremie geldt
immers structureel. Daarnaast is er geen maximum aan verbonden,
noch qua hoogte noch qua duur.De GroenLinks-fractie vraagt zich af hoe de premiekorting voor werkgevers
die 5% van de loonsom besteden aan gehandicapte werknemers er precies uit
ziet. Vormt dit instrument voldoende uitnodiging voor werkgevers om meer gehandicapten
aan te nemen of zal de korting slechts toegepast worden voor bedrijven die
nu al aan deze 5%-norm voldoen? Daarnaast stelt deze fractie een aantal alternatieven
voor:– waarom heeft het kabinet er niet eenvoudigweg voor gekozen de
premie voor Wagw-werknemers op nihil te stellen?– heeft het kabinet een vergelijkbaar instrument overwogen om eigen-risicodragers
aan te sporen meer gehandicapten aan te nemen?– is het bijvoorbeeld wenselijk eigen-risicodragers te vrijwaren
van de kosten van loondoorbetaling bij arbeidsongeschiktheid van gehandicapten
gedurende de gehele eigen risicoperiode?De GroenLinks-fractie vraagt het kabinet of de door hen voorgestelde alternatieven
niet veel effectiever zullen zijn om gehandicapten aan het werk te krijgen.Op basis van de kortingsregeling WAO krijgen werkgevers, van wie in een
jaar 5% of meer van de loonsom bestaat uit de loonsom voor arbeidsgehandicapte
werknemers kwijtschelding van de WAO-basispremie over het loon van al hun
arbeidsgehandicapte werknemers. De WAO-basispremie voor deze werknemers wordt
derhalve, zoals de leden van GroenLinks willen, op nihil gesteld. De regeling
geldt ook voor eigen-risicodragers, immers, ook zij betalen mee aan de basis-premie
WAO.Waar het alternatief van de GroenLinks-fractie afwijkt van de door het
kabinet voorgestelde regeling, is het punt van het uit de collectieve gelden
betalen van de loonkosten bij arbeidsongeschiktheid van gehandicapten gedurende
de gehele eigen risicoperiode (d.w.z. max. vijf jaar). Dit alternatief van
de GroenLinks-fractie gaat het kabinet te ver. De mogelijkheden voor werkgevers
om het arbeidsongeschiktheidsrisico van arbeidsgehandicapten, ook waar dit
risico wel vermijdbaar is, af te wentelen op het collectief zijn daarbij te
groot. Aangezien de kosten van dit alternatief sterk kunnen oplopen, zou het
tevens een te groot opwaarts effect van de hoogte van de WAO-basispremie betekenen
voor de werkgevers die geen arbeidsgehandicapte werknemers in dienst hebben.
Het alternatief van de leden van GroenLinks gaat in de optiek van het kabinet
een stap te ver. De leden van de RPF-fractie vragen aandacht voor het voorstel van de NCCZ
voor een «nieuwe WAGW», waarin de nadruk zou moeten liggen op
de beloning van werkgevers voor indienstneming van mensen met een dergelijk
risico.Het beloningsaspect komt in de onderhavige regeling goed naar voren. Het
verschilt van het voorstel van de NCCZ, in die zin dat daarin ook een collectieve
sanctie wordt voorgesteld als «stok achter de deur». Deze sanctie
zou geen boete in een individuele situatie tot gevolg mogen hebben, doch de
te ontvangen gelden van werkgevers die te weinig mensen met een arbeidshandicap
aannemen, zouden besteed moeten worden aan de reïntegratie van mensen
met een arbeidshandicap (inclusief chronisch zieken). Het kabinet acht een
dergelijke sanctie vooralsnog ongewenst. Het kabinet verwacht meer resultaat
van het structureel belonen van die werkgevers die arbeidsgehandicapten in
dienst nemen. De leden van de D66-fractie vragen zich af, of de premiekorting of het
genereren van werk bij de WSW goed uitvoerbaar is. Deze leden brengen nogmaals
onder de aandacht dat zij meer verwachten van het verplicht stellen van het
quotum zoals bedoeld in de Wagw. Ook de leden van de fractie van GroenLinks
vragen zich af of dwingender maatregelen voor arbeidsgehandicapten niet gewenst
zijn, zoals invoering van de sanctiebepalingen van de Wagw.Met de hiervoor aangegeven aanpassingen van de regeling, acht het kabinet
de premievrijstellingsregeling basispremie WAO over het algemeen goed uitvoerbaar.Het kabinet verschilt van mening met de fracties van GroenLinks en D66
over het verplicht stellen van het quotum zoals bedoeld in de Wagw. Het kabinet
betwijfelt of en in hoeverre een dergelijk sanctie-instrument op dit moment
effectief zal zijn. Ook aan het verplicht stellen van een quotum kleven immers
bezwaren. Zo kunnen kwalitatieve en kwantitatieve discrepanties tussen het
aanbod van gehandicapte werknemers enerzijds en geschikte arbeidsplaatsen
anderzijds de effectiviteit van een quotumoplegging bemoeilijken. Aan dit
aspect is reeds aandacht besteed in de Nota Sociale Zekerheid 1992. Daarnaast
is het vooral voor kleine ondernemingen moeilijk een quotum te realiseren.
De premievrijstellingsregeling WAO-basispremie biedt vooral voor deze kleine
ondernemingen de aanvullende mogelijkheid van het genereren van werk bij een
WSW-bedrijf. Zoals hiervoor reeds werd opgemerkt verwacht het kabinet meer
van een instrument waarbij de nadruk ligt op een beloning van goed gedrag
van de werkgever.De leden van de GPV-fractie constateren dat werkgevers die meer dan 5%
arbeidsgehandicapte werknemers in dienst hebben een korting op de basispremie
van de WAO kunnen ontvangen. Het valt deze leden op dat hier het aantal mensen
bepalend is voor de korting, in tegenstelling tot bedrijven die diensten uitbesteden
bij WSW-bedrijven waar het percentage van de loonsom bepalend is. Dit betekent
naar de mening van deze GPV-leden dat in het laatste geval pas een premiekorting
plaatsvindt als een in verhouding veel groter aantal arbeidsgehandicapte werknemers
werkzaamheden verricht.Het door de GPV veronderstelde onderscheid bestaat niet. Werkgevers, van
wie in een jaar 5% of meer van de loonsom bestaat uit de loonsom voor arbeidsgehandicapte
werknemers, of aanvullend werk is gegenereerd bij de Sociale Werkvoorziening,
krijgen een premievrijstelling op de WAO-basispremie. In beide gevallen is
er sprake van een percentage van de loonsom. HOOFDSTUK 6. VOORLICHTINGDe leden van de VVD-fractie vragen aandacht dat ook de Arbodiensten adequaat
worden voorgelicht.Het kabinet is van mening dat Arbodiensten een van de intermediaire partijen
zijn die al vroegtijdig geïnformeerd dient te worden. Gedurende de fase
van beleidsontwikkeling ontvangen zij informatiebladen over de hoofdlijnen
van de nieuwe wetgeving. Ook geeft het ministerie van SZW het periodiek Arbeidsgeschikt
uit waar Arbodiensten een abonnement op hebben.De leden van de D66-fractie merken nogmaals op dat het aan de voorlichting
nog behoorlijk schort blijkens het CTSV-rapport (R 96/4) en dringen erop aan
dat dit voortvarend ter hand wordt genomen.Het kabinet is inmiddels gestart met de voorlichting richting belangrijke
betrokken intermediairen als uitvoeringsorganen. Als sprake is van aanvaard
beleid zal het accent van de voorlichtingsactiviteiten gericht zijn op werkgevers
en werknemers. Behalve aan de nieuwe wetgeving zal in de voorlichting ook
aandacht besteed worden aan aanpalende zaken als werving en selectie, reïntegratiemaatregelen
en het arbobeleid. Dit om de bekendheid met dergelijke instrumenten te vergroten. HOOFDSTUK 7. FINANCIEEL-ECONOMISCHE GEVOLGENDe leden van de PvdA-fractie vragen of de koppeling van het vraagstuk
van loonkosten- en inkomensneutraliteit aan de besluitvorming rond de begroting
als consequentie heeft dat de besluitvorming over Pemba pas kan worden afgerond
wanneer de begroting is behandeld. De leden van de CDA-fractie vragen of de
gevolgen voor de loonkosten en koopkracht nader zijn aan te geven. De leden
van de VVD-fractie pleiten ervoor om de inkomensneutraliteit niet tot een
bepaalde inkomenscategorie te beperken. De leden van de RPF-fractie vragen
of inkomensneutraliteit realiseerbaar is en of allerlei reparatiewetgeving
nodig is om negatieve inkomenseffecten voor bepaalde categorieën te neutraliseren.Zoals aangegeven in de Memorie van Toelichting heeft het kabinet ervoor
gekozen het koopkrachtbeeld van Pemba te presenteren in de Invoeringswet.
In dat verband wordt nu al aangekondigd dat in de Invoeringswet niet alleen
de loonkosten- en inkomenseffecten van Pemba zullen worden gepresenteerd,
doch ook het instrumentarium waarmee die effecten geneutraliseerd kunnen worden.
Voorzover thans valt te overzien kunnen na toepassing van dat pakket nog beperkte
inkomenseffecten resteren. Voor deze laatste verschillen zullen oplossingen
worden gevonden in het kader van de besluitvorming over de begroting 1998.De leden van de CDA-fractie constateren dat gesteld wordt dat de oorspronkelijke
financiële doelstelling wordt gehaald, ook al is de opzet van het voorstel
sterk gewijzigd. Zij vragen het kabinet nader aan te geven waarop die veronderstelling
is gebaseerd. De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat ondanks de
forse aanpassingen de opbrengst van het wetsvoorstel op hetzelfde bedrag uitkomt.
Klopt het, zo vragen deze leden, dat de 750 mln gld uit het regeerakkoord
voornamelijk de opbrengst van invoering van premiedifferentiatie vormt? Kern van het wetsvoorstel is een zodanig samenstel van prikkels te genereren
dat het gedrag van werkgevers in de beoogde zin wordt beïnvloed. In de
oorspronkelijke voorstellen betrof dat samenstel premiedifferentiatie en opting
out. In het huidige voorstel premiedifferentiatie en eigen-risicodragen voor
een bepaalde periode. Zoals ik in de Memorie van Toelichting heb aangegeven
ben ik van oordeel dat het thans voorgestelde pakket, weliswaar op iets andere
wijze samengesteld, qua effect vergelijkbare prikkels bevat als het oorspronkelijke
pakket. De veronderstelling van de leden van de GroenLinks-fractie, dat de
opbrengsten voornamelijk het onderdeel premiedifferentiatie betreffen deel
ik niet. Zoals elders in deze Nota naar aanleiding van het verslag wordt uiteengezet
zijn premiedifferentiatie en eigen-risicodragen geen volledig uitwisselbare
entiteiten. Beide hebben hun eigen kenmerken en impact. Gezamenlijk en met
de keuzemogelijkheid die zij ten opzichte van elkaar bieden genereren zij
het beoogde effect van 750 mln gld.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet een nadere precisering
kan geven over welke stijging van de uitvoeringskosten zij reëel acht.
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet de uitvoeringskosten nader
te specificeren omdat uit het Tica-commentaar blijkt dat van een toeneming
van de uitvoeringskosten sprake kan zijn. De leden van de RPF-fractie vinden
de onderbouwing van het regeringsstandpunt, dat, in tegenstelling tot de opvatting
van het Tica, de uitvoeringskosten tengevolge van het nieuwe beleid niet zullen
toenemen, mager. Kan worden hardgemaakt dat de uitvoering over de gehele linie
goedkoper wordt? In het verlengde hiervan vragen deze leden wat het kabinet
vindt van de suggestie om uitvoeringsinstellingen financieel te prikkelen
door een gerealiseerde daling van het uitkeringsvolume te belonen
en een stijging negatief te sanctioneren.Het kabinet stelt vast dat het Tica heeft aangegeven niet in staat te
zijn de gevolgen voor de lopende uitvoeringskosten in beeld te brengen. Wel
zijn in het commentaar een aantal elementen genoemd die daarop van invloed
zijn. Het betreft daarbij zowel elementen met uitvoeringskostenverhogende
als met uitvoeringskostenverlagende gevolgen.Voor een juist begrip moet onderscheid worden gemaakt tussen de totale
uitvoeringskosten, dus inclusief de uitvoeringskosten van eigen-risicodragers,
en de uitvoeringskosten van de publieke uitvoeringsorganisatie sec. Aan de
hand van de door het Tica gemaakte inventarisatie van beïnvloeding door
Pemba van de primaire processen van de uitvoeringsorganisatie, te weten uitkeringsverzorging
en premieheffing, kan een inschatting gemaakt worden van het effect op de
totale uitvoeringskosten, respectievelijk de uitvoeringskosten van de publieke
uitvoeringsorganisatie. Uitkeringsverzorging– De (her)keuring en vaststelling van de hoogte van de uitkering
(initiële vaststelling, indexering en anticumulatie met inkomsten uit
arbeid) alsmede de uitreiking van de beslissing aan de belanghebbende door
de bedrijfsvereniging blijven ongewijzigd. Dat betekent dat in dit opzicht
de publieke èn totale uitvoeringskosten ongewijzigd blijven.– De overname van de betalingsverplichting van de bedrijfsvereniging
door de eigen-risicodrager betekent een besparing op de publieke uitvoeringskosten.
Daar staat tegenover dat de eigen-risicodrager nu deze kosten maakt. Met deze
verschuiving zullen de totale uitvoeringskosten echter niet veranderen.– Overname van de betalingsplicht, zoals hiervoor bedoeld, brengt
met zich mee dat de bedrijfsvereniging de werkgever in kennis moet stellen
van (wijzigingen in) zijn betalingsverplichtingen. Het gaat hierbij om het
verzenden van bericht, ten aanzien van de te betalen uitkeringen door de eigen-risicodrager. Premieheffing– Bij de premieheffing zal een afname van de publieke en daarmee
van de totale kosten ontstaan doordat van de eigen-risicodrager geen gedifferentieerde
premie wordt geheven (vaststelling en inning) voor de werknemers voor wie
hij eigen-risicodrager is.– Wat betreft de door het Tica benadrukte consequentie van het eigen
risico dragen, dat de bedrijfsvereniging steeds moet vaststellen voor welke
werknemers de eigen-risicodrager wel (werknemers op arbeidsovereenkomst) en
voor welke werknemers hij geen (zogenaamde rariteiten) premie verschuldigd
is, merk ik op dat de bedrijfsvereniging in de huidige situatie ten aanzien
van deze gevallen ook al de premieplicht moet vaststellen. Van meerkosten
is naar onze opvatting dan ook geen sprake. Overigens is dit punt er thans
niet meer relevant aangezien is besloten dat de eigen-risicodrager voor al
het personeel wat voor hem werkzaam is eigen-risicodrager te laten zijn en
dit dus niet te beperken tot degenen die bij hem op arbeidsovereenkomst werkzaam
zijn.Het voorgaande betrof de structurele uitvoeringskosten. Daarnaast is sprake
van initiële kosten. Aangezien de werkprocessen in principe ongewijzigd
blijven, dit geldt zowel voor de uitkeringsverzorging als voor de premieheffing,
behoeven systemen waarop die werkprocessen draaien, niet fundamenteel veranderd
te worden. Premiedifferentiatie stelt zekere eisen aan de informatievoorziening
(onder meer gespecificeerde historische data), met name ten behoeve van de
vaststelling van de gedifferentieerde premie. De reeds bestaande informatievoorzieningssystemen
blijken naar de huidige inzichten tegen die eisen opgewassen te zijn, zodat
ook in dat opzicht geen aanzienlijke additionele investeringen gedaan behoeven
te worden.Op grond van deze overwegingen komt het kabinet tot de opvatting dat de
uitvoeringskosten in totaal gezien en zeker die van de publieke uitvoeringsorganisatie
niet zullen toenemen. De vraag of kan worden hardgemaakt dat de uitvoering
over de gehele linie goedkoper wordt lijkt ons met het vorenstaande ook te
zijn beantwoord. Ik voeg hier overigens aan toe dat de met Pemba beoogde reductie
van het arbeidsongeschiktheidsvolume op termijn op zichzelf een administratiekosten-verlagend
effect heeft.Wat de suggestie betreft om uitvoeringsinstellingen financieel te prikkelen
door een gerealiseerde daling van het uitkeringsvolume te belonen en een stijging
negatief te sanctioneren merk ik het volgende op. Het algemene uitgangspunt
dat goed presterende uitvoeringsinstellingen beloond zouden moeten worden
en slecht presterende niet, onderschrijf ik uiteraard. Of het uitkeringsvolume
daarvoor de enige en meest geschikte indicator is betwijfel ik. Het uitkeringsvolume
is immers de resultante van een groot aantal omstandigheden, acties en initiatieven
van een groot aantal actoren, niet zijnde de uitvoeringsinstellingen. Aan
die complexiteit wordt recht gedaan door de mogelijkheid te creëren tot
concurrentie tussen uitvoeringsinstellingen. In een concurrerende omgeving
kunnen de veelzijdige afwegingen worden gemaakt, waarom de complexiteit van
de problematiek vraagt.Om over de resultaten zo goed mogelijk te zijn geïnformeerd willen
de leden van de VVD-fractie halfjaarlijks een rapportage ontvangen omtrent
de beoogde en gerealiseerde volume- en kosteneffecten van deze wetgeving.Het wil het kabinet voorkomen dat met de rapportage over de uitvoering
van de werknemersverzekeringen, zoals aangekondigd in de brief van de Staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 26 maart jl. aan de voorzitter van
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, tegemoet kan worden
gekomen aan de hier geformuleerde informatiewens, met dien verstande dat de
daarin aangekondigde rapportage jaarlijks verstrekt zal worden.De leden van de fractie van GroenLinks stellen dat het ten tijde van het
regeerakkoord nog niet duidelijk was wat precies de financiële gevolgen
zouden zijn van de nieuwe keuringsnormen in de WAO en van de afschaffing van
de Ziektewet. Duidelijk is volgens deze leden, dat de gevolgen van eerdere
wetswijzigingen veel verdergaand zijn dan gedacht. Moeten de ramingen niet
neerwaarts worden bijgesteld, nu de instroom in de WAO lager ligt dan eerder
werd aangenomen?In 1993, bij de totstandkoming van TBA, is aangenomen dat het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium
in 21% van de gevallen effect zou hebben. Let wel, bedoeld is die gevallen
waar het oude criterium geen effect had en het nieuwe wel. Het gaat dus om
het additioneel effect van het nieuwe criterium. Verondersteld is voorts dat
het nieuwe criterium slechts betekenis zou hebben voor personen die onder
het oude criterium volledig arbeidsongeschiktheid waren of zouden worden verklaard.
Verder is aangenomen dat bij deze personen gemiddeld de helft van de uitkering
wordt ingetrokken respectievelijk niet toegekend. De sinds de invoering TBA waargenomen realisaties laten het hierna volgende
beeld zien. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de effecten van het nieuwe
arbeidsongeschiktheidscriterium in het kader van de herbeoordelingsoperatie
en de effecten van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium op de ontwikkeling
van de instroom. HerbeoordelingsoperatieIn 1994 zijn 53 000 personen herbeoordeeld, in 1995 zijn dat er 38 500
geweest. De gevolgen van herbeoordeling voor hun uitkeringen laten zich als
volgt samenvatten1 :  19941995beëindigd37%18% verlaagd15%17% ongewijzigd46%61%verhoogd2%4%Het blijkt dus dat in 1994 van 52% van de herbeoordeelden de uitkering
is ingetrokken dan wel verlaagd en in 1995 in 35% van de gevallen. Betrekt
men de 21% uit de Memorie van toelichting op TBA op deze resultaten, dan moet
bedacht worden dat in de periode vòòr TBA, dus onder toepassing
van het oude arbeidsongeschiktheidscriterium, de situatie al zo was dat 30%
van de arbeidsongeschikten in de categorie tot 35 jaar bij herbeoordeling
te maken kreeg met verlaging van de uitkering. Voor de categorie 35 –
44 jarigen was dat 27%. In termen van aantallen is de verwachting van een
additioneel effect van 21% in 1994 dus tamelijk goed uitgekomen. In 1995 is
het additionele effect, ca. 14%, aanzienlijk kleiner geweest dan de verwachte
21%.Wat wel een belangrijk verschil maakt met de aanvankelijke verwachtingen
is dat nu blijkt dat voor een aanzienlijk percentage van de herbeoordeelden
de uitkering geheel wordt ingetrokken. In de ramingen werd er nog vanuit gegaan
dat gemiddeld genomen de uitkeringen slechts gehalveerd zouden worden. Als
gevolg hiervan is tot dusver het effect van de herkeuringen op het arbeidsongeschiktheidsvolume
groter geweest dan geraamd. Hierbij past overigens de nuancering dat de resultaten
van 1995 in dit opzicht al aanzienlijk bescheidener zijn dan in 1994. Er moet
rekening mee gehouden worden dat de tendens van gematigder resultaten zich
de komende jaren zal voortzetten omdat steeds oudere leeftijdscategorieën
herbeoordeeld zullen worden. InstroomAnders dan verwacht blijkt TBA het niveau van de instroom te beïnvloeden.
Bij TBA was aangenomen dat 21% van de instroom als gevolg van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium
een gedeeltelijke in plaats van een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering
zou krijgen. Nu blijkt dat toepassing van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium
leidt tot een hoger percentage afwijzingen dan vòòr TBA.  vòòr
TBAsinds TBA toekenningen85%71% waarvan:   80/100%
ao70%55% 45/80% ao7%7% 15/45% ao8%9%   afwijzingen15%29%Het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium blijkt niet van invloed te
zijn op het aandeel van gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Dit
betekent dat TBA heeft geresulteerd in een instroomreductie van ruim 10%.
Het verwachte volume-effect van TBA blijft daardoor overigens ongewijzigd.
Het volledig wegvallen van 10% van de uitkeringen heeft hetzelfde volume-effect
als het voor de helft wegvallen van 20% van de uitkeringen. Betekenis voor de effecten van PembaVoor de volume-effecten van Pemba zijn de effecten van de herbeoordelingsoperatie
niet relevant. Die effecten zijn immers eenmalig en daardoor niet bepalend
voor de volume-ontwikkeling op wat langere termijn. Het instroom-effect is
wel van belang. Wanneer het volume-effect van de instroom zich afwijkend van
de prognose gaat ontwikkelen zou aanpassing van de volume-raming van Pemba
overwogen kunnen worden. Voorzover thans valt te overzien is daar op dit moment
echter geen reden toe.Zal de risicoselectie door deze (premiedifferentiatie en marktwerking)
maatregelen niet verder toenemen, zo vragen de leden van GroenLinks.Het kabinet is van mening dat zij de maatregelen heeft genomen die noodzakelijk
zijn om de, eventueel mede als gevolg van dit wetsvoorstel, voorkomende oneigenlijke
vormen van selectie op gezondheid uit te bannen. Dat wil zeggen selectie waar,
gelet op de aard en inhoud van de functie, geen bijzondere eisen op het punt
van de medische geschiktheid kunnen worden gesteld. Kortheidshalve verwijs
ik naar hoofdstuk 5 van de Memorie van Toelichting.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of meer duidelijkheid is
te geven over de strategieën die de werkgevers zullen gebruiken om de
kosten terug te dringen.Welke strategieën de werkgevers zullen gaan gebruiken is natuurlijk
moeilijk te voorspellen. Wel geldt als algemene regel dat de meest effectieve
manier om het verzuim laag te houden is om de nodige aandacht te besteden
aan preventie, en zo werknemers toch ziek worden, hen, bijvoorbeeld via de
arbodienst, een zo intensief mogelijke begeleiding te geven. Deze strategieën,
als men ze zo wil noemen, werken het best.De leden van de GroenLinks-fractie stellen de vraag waarin de concurrentie
die als gevolg van het eigen-risicodragen tussen verzekeraars kan optreden
wezenlijk verschilt van concurrentie die tussen uitvoeringsinstellingen kan
optreden.Het wezenlijke verschil tussen concurrentie van verzekeraars op de markt
van het eigen-risicodragen en die op de markt van de publieke verzekeringen
is dat op de markt van het eigen-risicodragen de hoogte van verschuldigde
premie één van de belangrijkste onderwerpen van concurrentie
is, terwijl dit op de markt van de publieke verzekeraars nu juist niet het
geval is. De concurrentie op markt van publieke verzekeraars heeft vooral
betrekking op de mate waarin de uitvoeringsinstellingen bij de uitvoering
in staat zijn maatwerk te leveren aan sectoren en of branches. Op beide markten
is de mate waarin men succesvol is bij de reïntegratie van uitkeringsgerechtigden
onderwerp van de concurrentie, omdat dit van invloed is op de hoogte van de
verschuldigde premie. De hoogte van de arbeidsongeschiktheidspremie op basis
van het publieke stelsel is mede bepalend voor de vraag of werkgevers al dan
niet besluiten om eigen-risicodrager te worden. De analogie
die de fractie van GroenLinks ziet tussen de concurrentie op de markt van
de herverzekering van het WAO-gat en de herverzekering als het gaat om het
eigen-risicodragen laat het kabinet graag voor rekening van deze fractie.
Het kabinet heeft er het volste vertrouwen in dat, mede gelet op de mededingingsregelen,
er voldoende concurrentie op deze markt zal optreden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de ervaringen op het
gebied van het WAO-gat niet heeft uitgewezen dat van concurrentie niet veel
terecht komt.Dit laatste kan ik niet bevestigen. In de eerste periode van de WAO-gat-
verzekeringen zijn er inderdaad wat problemen geweest, in die zin dat de vaststelling
van de premiehoogte voor verzekeraars niet eenvoudig was en de kosten relatief
hoog waren. Nadat hiermee enkele jaren ervaring was opgedaan, is er wel degelijk
een concurrentie op het gebied van de aanvullende WAO-verzekeringen ontstaan.
Er wordt thans veel scherper gecalculeerd, en er is ook een daling opgetreden
in de prijs van de WAO-gatverzekeringen.De leden van de RPF-fractie menen dat bij de berekening van de besparingen
van Pemba geen rekening is gehouden met de volume-effecten van het nieuwe
arbeidsongeschiktheidscriterium. Is er, zo vragen deze leden, vanaf de inwerkingtreding
van TBA op 1 augustus 1993 inderdaad sprake van een reductie van 8 000
à 10 000 uitkeringsjaren per jaar of is die reductie groter?Het wil het kabinet voorkomen dat de leden van de RPF-fractie het geraamde
volume-effect van Pemba verwarren met het effect van TBA op de instroom. Zoals
elders in deze nota naar aanleiding van het verslag wordt toegelicht is het
CPB bij de berekening van de financiële effecten van Pemba ervan uitgegaan
dat Pemba een reductie van de instroom met ca. 10% zou bewerkstelligen. Het
CPB raamde die instroom op 80 000 à 100 000 per jaar bij
ongewijzigd beleid. Aldus schatte het CPB het Pemba-effect op 8 000 à
10 000 uitkeringsjaren per jaar.De relevante vraag is nu of het niveau van de instroom, waar het CPB in
zijn berekening vanuit is gegaan, nog adequaat is in het licht van de thans
bekende TBA-realisaties. Het kabinet is van mening dat dat nog steeds het
geval is. Elders in de nota naar aanleiding van het verslag is uiteengezet
dat de instroom in 1994 nogal abrupt heeft gereageerd op de toepassing van
het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium. In de loop van 1995 en het eerste
half jaar van 1996 lijkt de instroom zich echter te hebben begeven op een
nieuwe trendmatig niveau van ca. 21 000 personen per kwartaal. Hierbij
moet nog overwogen worden dat de aangebrachte aanpassingen van het schattingsbesluit
verder nog een opwaartse invloed op het niveau van de instroom te zien kan
geven. Deze overwegingen hebben geleid tot de vaststelling dat de raming van
de instroom, die het CPB als uitgangspunt heeft genomen ook naar de huidige
inzichten nog steeds adequaat is.De GPV-leden memoreren dat het kabinet verwacht dat als gevolg van deze
wet verzekeraars en werkgevers zich meer inspannen op het gebied van preventie
en reïntegratie. Indien nu nog niet helder is, zo vragen deze leden,
wat de gevolgen zijn op deze gebieden van Wulbz, hoe kan dan nu al worden
bepaald dat invoering van voorliggend wetsvoorstel tot zo'n grote besparing
leidt. De leden van de SP-fractie vragen het kabinet het bedrag van 750 mln
nog eens toe te lichten omdat deze leden de indruk hebben dat
de bezuiniging eerder het gevolg is van de daling van het aantal WAO-ers dan
van de werking van Pemba.In de Memorie van Toelichting is uiteengezet dat de verwachtingen met
betrekking tot de financiële effecten van Pemba zijn gestoeld op studies
van het CPB. Het CPB heeft daarbij in belangrijke mate gebruik gemaakt van
onderzoeksresultaten van Aarts en de Jong. Daaruit kan worden afgeleid dat
bedrijven met een behoorlijk beleid een 10% lagere uitstoot naar arbeidsongeschiktheid
hebben dan het gemiddelde van vergelijkbare bedrijven. Door het creëren
van een existentieel belang van de werkgever in beheersing van de uitstoot
naar arbeidsongeschiktheid – dit gebeurt door het introduceren van marktwerking
en premiedifferentiatie – verwacht het kabinet de jaarlijkse instroom
met ca 10% te kunnen terugdringen. Dit komt overeen met een besparing van
750 mln gld in het jaar 2000.In de richting van de leden van de SP-fractie merk ik op dat dit effect
nadrukkelijk moet worden onderscheiden van de thans waarneembare ontwikkeling
van het arbeidsongeschiktheidsvolume. Elders in deze nota heb ik aangegeven
dat de thans waarneembare daling van het arbeidsongeschiktheidsvolume met
name samenhangt met de effecten van de in uitvoering zijnde herkeuringsoperatie.
Zoals daar aangegeven bestendigen deze effecten niet naar de toekomst en zal
het arbeidsongeschiktheidsvolume na afronding van die operatie weer een neiging
tot stijgen vertonen. Die laatste ontwikkeling zal door Pemba worden tegengegaan. HOOFDSTUK 8. OVERIGE ONDERWERPENDe leden van de fractie van GroenLinks vragen het kabinet in te gaan op
geluiden dat 37% van de werkgevers in het midden- en kleinbedrijf privatisering
noemt als een belemmerende factor bij het aannemen van personeel.Indien een aanzienlijk deel van de ondernemers daar zo over denkt is dat
niet positief te noemen. Van de privatisering hoeven immers geen belemmeringen
uit te gaan bij het aannemen van personeel. Bij de behandeling van Wulbz is
reeds aangegeven dat het ziekterisico voor kleine ondernemers goed te verzekeren
is, en dat de loondoorbetalingsverplichting op zich hen op geen enkele wijze
voor hogere ziektelasten hoeft te stellen. Ook in de praktijk blijkt er weinig
van, in die zin dat het aantal banen hard groeit. Er wordt dus blijkbaar overal
nieuw personeel aangeworven. In hoeverre zich op dit punt reële problemen
voordoen kan ik thans nog niet beoordelen. Ik verwacht dat de evaluatie van
de Wulbz op dit punt nieuw licht op de zaak zal werpen. ARTIKELEN Artikelsgewijze Toelichting Hoofdstuk 1. Wijziging van de WAO Onderdeel ADe opmerking van de leden van de D66-fractie, dat niet alleen in het onderhavige
wetsvoorstel, doch ook in het wetsvoorstel Koppeling aan artikel 1 een onderdeel
g wordt toegevoegd, is terecht. Bij de Aanpassingswet Pemba zal hier aandacht
aan worden besteed. Onderdeel EIn artikel 18, tiende lid, wordt geregeld dat afwijkende regels kunnen
worden gesteld voor situaties waarin de berekening van de resterende verdiencapaciteit
niet rechtvaardig kan uitwerken, indien deze volledig zou worden afgemeten
aan zowel de arbeid als werknemer als de arbeid van zelfstandigen. De leden
van de D66-fractie vragen een concreet voorbeeld van die situatie, hoe de
toerekening van de resterende verdiencapaciteit geschiedt en of er al duidelijkheid
is omtrent de inhoud van de algemene maatregel van bestuur.Het betreft hier samenloopgevallen die afwijken van de hoofdregel in die
zin dat het maatmaninkomen voor de WAZ, zowel de WAZ-verzekerde arbeid als
de WAO-verzekerde arbeid betreft. Ook de resterende verdiencapaciteit in het
kader van de WAZ wordt gesteld op de totale resterende verdiencapaciteit die
betrokkene nog heeft. Hiermee wordt overigens de oude systematiek van samenloop
(artikel 36a AAW) gecontinueerd. Onderdeel GNaar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie, of aan artikel
23 niet de zinsnede «degene ten aanzien van wie een voorziening, vergoeding
of toelage wordt overwogen» moet worden toegevoegd, zij opgemerkt dat
in de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel is een voorstel tot wijziging
van de betreffende bepaling opgenomen. Onderdeel IDe vraag van de leden van de RPF-fractie, of het de bedoeling is dat letterlijke
toepassing van het derde lid andere resultaten geeft dan onder het oude artikel
37, wordt ontkennend beantwoord. Met de gewijzigde redactie van artikel 37
was slechts beoogd te komen tot een verduidelijking van het oorspronkelijke
artikel, zonder daarmee inhoudelijke wijzigingen aan te brengen. Mede naar
aanleiding van het technisch commentaar van het SFB op dit punt – waaruit
bleek dat de redactionele aanpassing (onbedoelde) inhoudelijke wijzigingen
tot gevolg had – is in de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel een
voorstel tot wijziging van de betreffende bepaling opgenomen, zodanig dat
de tekst van het tweede lid aansluit bij het oorspronkelijke derde lid van
artikel 37. Onderdelen J en KDe vraag van de leden van de fractie van D66 of bedoeld is dat de eigen-risicodrager
ook verantwoordelijk is voor de uitbetaling over de eerste 48 weken –
en niet pas nadat de toename van de arbeidsongeschiktheid ten minste 52 weken
heeft geduurd – van de toename van de uitkering bij herziening binnen
vier weken, indien de arbeidsongeschiktheid toeneemt door dezelfde
oorzaak, wordt bevestigend beantwoord. Voor een toelichting hierop zij verwezen
naar het algemeen deel van deze nota waarin deze vraag aan de hand van de
door deze leden opgevoerde casusposities is beantwoord. Voorts zij verwezen
naar het antwoord op de door deze leden gestelde vraag op bladzijde 71 van
het verslag over de interpretatie van het bepaalde in artikel 75, derde lid
(zie hierna bij de beantwoording van de vragen met betrekking tot onderdeel
W). Opgemerkt zij dat bij nota van wijziging artikel 75, derde lid, wordt
gewijzigd in artikel 75a, eerste lid. Onderdeel LDe leden van de fractie van D66 merken op dat niet alleen de bruto WAO-uitkeringen,
maar ook de werkgeverslasten bij een WSW-plaatsing aan het Rijk moet worden
afgedragen. Deze leden vragen hoe deze regeling moet worden uitgevoerd.Deze regeling dient als volgt te worden uitgevoerd. De bedrijfsvereniging
berekent eerst de bespaarde uitkeringen en stelt vervolgens vast welke werkgeverslasten
hierover verschuldigd zijn en draagt deze tezamen af aan het Rijk.De vraag van de leden van de D66-fractie of de premiekorting of het genereren
van werk bij de WSW goed uitvoerbaar is, is beantwoord in het algemeen deel
van deze nota. Onderdeel T Artikel 65De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de toelichting bij artikel
65 wordt gesproken over artikel 16a, WAGW en vragen of niet gerefereerd had
moeten worden aan artikel 6, WAGW.De verwijzing naar artikel 16a, WAGW is correct met dien verstande dat
artikel 16a, WAGW na inwerkingtreding van de Invoeringswet nieuwe en gewijzigde
arbeidsongeschiktheidsregelingen in de WAGW zal zijn opgenomen. Dit artikel
ziet immers toe op de toekenning van een voorziening aan personen die nog
niet werkzaam zijn bij een werkgever, zijnde de situatie waar in de toelichting
op artikel 65 aan is gerefereerd. Artikel 6, WAGW daarentegen ziet toe op
de verplichting van de werkgever de omstandigheden in zijn bedrijf zodanig
aan te passen dat een gehandicapte werknemer zijn werkzaamheden kan verrichten.De leden van de D66-fractie vragen het kabinet of de werkgever beroep
of bezwaar kan aantekenen tegen de beslissing van de bedrijfsvereniging een
vordering in te stellen bij die werkgever, wanneer deze volgens de bedrijfsvereniging
zonder deugdelijke grond weigert mee te werken aan de realisering van de voorziening?
Is de werkgever belanghebbende in de zin van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) en is de beslissing van de bedrijfsvereniging een beschikking in de
zin van de Awb?Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar onderdeel 3.9 van
deze nota.In artikel 65 lid 3, sub a, is de bedrijfsvereniging bevoegd vervoersvoorzieningen
te treffen ten behoeve van de leefsituatie. De leden van de D66-fractie vroegen
het kabinet of vervoer van en naar het buitenland ook aan de orde kan zijn
indien de belanghebbende in Nederland werkt en in het buitenland woont? Het kabinet is inderdaad voornemens een verzekerde ingevolge de WAO, met
het oog op de uitoefening van zijn werkzaamheden in Nederland in aanmerking
te laten komen voor vervoer van en naar het buitenland. Het gaat hier in het
algemeen om grensarbeiders die woonachtig zijn in het grensgebied van België
en Duitsland. Een wijziging ten opzichte van de bestaande mogelijkheden wordt
niet overwogen.In het vijfde lid is bepaald dat bij of krachtens algemene maatregelen
van bestuur met betrekking tot dit artikel nadere regels kunnen worden gesteld.
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet aan te geven aan welke regels
moet worden gedacht. Hierbij dient te worden gedacht aan de regels vergelijkbaar
met de regels die thans zijn gesteld in het Besluit AAW-voorzieningenverstrekking
(Stb. 1994, 150). Dit Besluit is onder meer gebaseerd op het met artikel 65
vergelijkbare artikel 57 van de AAW. Artikel 65aDe leden van de PvdA-fractie vragen waarom in artikel 65a wordt gesproken
over «de persoon» en niet over «de werkgever». Met
«de persoon» is niets anders bedoeld dan «de werkgever».
Nu dit kennelijk aanleiding geeft tot verwarring is ervoor gekozen om bij
nota van wijziging «de persoon» te vervangen door «de werkgever».In het tweede lid van dit artikel wordt geregeld dat bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur nader kan worden geregeld in welke gevallen
en tot welke hoogte een vergoeding wordt verleend. De leden van de D66-fractie
zijn van mening dat het van belang is dat de inhoud van deze algemene maatregel
van bestuur voor het wetsvoorstel Pemba en vragen daarom het kabinet om aan
te geven hoe de inhoud er uit ziet. Ook hiervoor geldt dat gedacht wordt aan
regels vergelijkbaar met de regels die zijn gesteld in het Besluit AAW-voorzieningenverstrekking.
Dit besluit is mede gebaseerd op het met artikel 65 vergelijkbare artikel
57a van de AAW. Artikel 65b Onderdeel 1De bedrijfsvereniging kan op grond van dit artikel een hogere toelage
verlenen dan bedoeld in de eerste zin van dit artikel. De leden van de D66-fractie
vragen het kabinet waar de bedrijfsvereniging zo'n beslissing om gebruik te
maken van deze bevoegdheid op baseert en of er voor de betrokkene een mogelijkheid
is om bezwaar of beroep aan te tekenen indien deze het niet eens met de beslissing
van de bedrijfsvereniging.Het feit dat het hier gaat om een «bevoegdheid» van de bedrijfsvereniging
geeft aan dat het tot de beleidsvrijheid van de bedrijfsvereniging behoort
om al dan niet van deze bevoegdheid gebruik te maken. Daarom kan niet precies
worden aangegeven waarop de bedrijfsvereniging in voorkomende situaties haar
beslissing op baseert. Wanneer een betrokkene het niet eens is met een beslissing
die is genomen op grond van dit artikel, kan hij daartegen een bezwaarschrift
indienen en daarna zonodig in beroep gaan.De leden van de fractie van D66 vragen een reactie van het kabinet op
het volgende. Het Besluit inzake recht op uitkering bij noodzakelijke scholing
en de door het Tica vastgestelde mededelingen zijn met betrekking tot de vraag
of voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten de scholing met behoud van WW-uitkering
(artikel 76 WW) dan wel toepassing van artikel 65b is aangewezen niet doorslaggevend
maar alleen richtinggevend. In het kader van de rechtszekerheid
is het voor een eigen-risicodrager van belang dat hij van te voren weet of
er kan worden geschoold op grond van artikel 76 WW of op grond van artikel
65b.De door het Tica vastgestelde mededeling over de procedure inzake de financiering
van de inkomensvoorziening van werkloze werknemers met een arbeidshandicap
(Tica M 96.38) bevat beleidsadviezen voor bedrijfsverenigingen en is als zodanig
niet bindend. Nu echter is besloten om de kosten van de inkomensdervingstoelagen
op grond van artikel 65b WAO – ook ten behoeve van werknemers van eigen
risicodragers – ten laste van het Aof te brengen maakt het voor een
eigen risicodrager financieel geen verschil of scholing plaats vindt met behoud
van WW-uitkering of onder toekenning van een toelage op grond van artikel
65b WAO. Het aspect van de rechtszekerheid voor de eigen risicodrager is naar
mijn mening daarom niet langer aan de orde. Artikel 65cDe leden van de D66-fractie merken op dat er een delegatiebepaling is
opgenomen in dit artikel met het oog op samenloop van bijvoorbeeld WAO-uitkeringen
en uitkeringen op grond van de WAZ. De leden van de D66-fractie vragen het
kabinet duidelijkheid te geven omtrent de inhoud van deze bepalingen, daar
dit van belang is voor onder andere de uitvoering. Deze leden vragen aan het
kabinet om met behulp van concrete voorbeelden aan te geven hoe dit in de
praktijk werkt.Voor een toelichting op de wijze waarop de samenloop tussen WAO- en WAZ-uitkeringen
wordt geregeld zij verwezen naar de Nota naar aanleiding van het verslag bij
het wetsvoorstel WAZ. Artikel 65dDe vraag van de leden van de D66-fractie of aan artikel 65d, eerste lid,
onder d, moet worden toegevoegd dat ook artikel 65b, derde lid, WAO wordt
bedoeld onder toelage wegens inkomensderving kan bevestigend worden beantwoord.
De betreffende bepaling zal bij nota van wijziging worden aangepast. Onderdeel UNaar aanleiding van de vraag van de leden van de D66-fractie hoe de regels
eruit zien die worden gesteld inzake de betaling en onderlinge verrekening
van de arbeidsongeschiktheidsuitkering in geval van gelijktijdige samenloop,
wordt opgemerkt dat het bij nader inzien wenselijk wordt geacht deze regels
in de wet op te nemen. Voor een toelichting hierop zij verwezen naar het algemeen
deel van deze nota en naar de toelichting bij de bij deze nota gevoegde nota
van wijziging.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of de wet voldoende grondslag
biedt voor een doorbelasting van een deel van de kosten van een uitkering
door een bevoegde bedrijfsvereniging aan de eigen-risicodrager van een andere
bedrijfsvereniging, zij opgemerkt dat de bevoegdheid daartoe is geregeld in
het bij nota van wijziging voorgestelde artikel 71. Onderdeel V Artikel 74Is het denkbaar, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, dat ook werkgevers
op grond van dit artikel een toelage krijgen van het Tica tot bevordering
van de arbeidsgeschiktheid? In artikel 74 (voorheen artikel 69 AAW/artikel 73a WAO) Pemba wordt gesteld
dat het Tica in het belang van de arbeidsongeschiktheidsverzekering ten laste
van het Arbeidsongeschiktheidsfonds toeslagen kan verlenen aan instellingen
of organisaties die ten doel hebben het nemen of bevorderen van maatregelen
die strekken tot behoud, herstel of bevordering van de arbeidsongeschiktheid.
De aanvrager moet een instelling of organisatie zijn, geen werkgever. Dit
criterium is altijd zo ingevuld dat in beginsel sprake moet zijn van een rechtspersoon
in de non-profitsector, dus een vereniging of een stichting. In beginsel worden
geen subsidies verstrekt aan instellingen of organisaties buiten de non-profitsector.
In beginsel, omdat een uitzondering kan worden gemaakt als het belang voor
de uitvoering van de ao-wetten en de behoefte aan het project in het veld
duidelijk worden aangetoond. Tevens moet duidelijk zijn dat het desbetreffende
project niet in de non-profitsector kan worden ondergebracht. Daarnaast dient
de doelstelling van de instellingen of organisaties overeen te komen met de
doelstelling van de wettekst. Dit criterium wordt niet zo strak uitgelegd
dat de desbetreffende organisatie dit in haar doelstelling (neergelegd in
statuten) moet hebben staan. Voldoende is dat het te subsidiëren project
uitsluitend behoud, herstel of de bevordering arbeidsgeschiktheid beoogt. Onderdeel W Artikel 75De veronderstelling van de leden van de PvdA-fractie dat een eenmaal gegeven
garantiestelling door de garant niet kan worden ingetrokken voor de personen,
voor wie de werkgever onder die garantiestelling reeds de uitkeringskosten
betaalt, tenzij een andere garant bereid is de garantiestelling ongewijzigd
en onmiddellijk aansluitend over te nemen is juist.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie, de groepen
werknemers te omschrijven voor wie de eigen-risicodragende werkgever geen
eigen risico draagt, wordt opgemerkt dat de eigen-risicodragende werkgever
verantwoordelijk is voor alle tot hem in dienstbetrekking staande werknemers.
Hiervoor geldt het ruime begrip dienstbetrekking, als bedoeld in de werknemersverzekeringen.
Dit betreft dus een ieder die op de voet van de artikelen 3, 4 of 5 van de
WAO verzekerd is. Er is derhalve geen begrenzing meer, zoals in het oorspronkelijke
voorstel van wet, tot werknemers die een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk
recht hebben. Deze aanpassing is verwerkt in de bijgevoegde nota van wijziging.De constatering van de leden van de D66-fractie dat niet wordt bepaald
dat de garantie moet worden verleend door een bank als bedoeld in de Wet toezicht
kredietwezen 1992, respectievelijk een verzekeraar als bedoeld in de Wet toezicht
verzekeringsbedrijf is juist.In de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel is hierin voorzien middels
een aanpassing van het voorgestelde artikel 75.De werkgever betaalt de arbeidsongeschiktheidsuitkering aan de persoon
met wie hij op de eerste ziektedag een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk
recht had. De leden van de D66-fractie vragen wie de arbeidsongeschiktheidsuitkering
betaalt indien de werknemer in zijn proeftijd ziek wordt en op die zelfde
dag ontslagen wordt door de werkgever die eigen-risicodrager is.Voor de beantwoording van de vraag of een eigen-risicodragende werkgever
de WAO-uitkering dient te betalen is bepalend of de werknemer op de eerste
ziektedag in dienstbetrekking stond tot die werkgever. Ook met de zieke werknemer
die in proeftijd ontslagen wordt is dit het geval. De eigen-risicodrager
dient derhalve de WAO-uitkering te betalen. Overigens is het niet meer vereist
dat sprake was van een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht. Thans wordt
uitgegaan van het ruimere begrip dienstbetrekking, zoals hiervoor is aangegeven
bij de beantwoording van de vraag van deze leden om de kring van personen
waarvoor het risico wordt gedragen nader te omschrijven.Het is de leden van de D66-fractie niet duidelijk of de tekst van artikel
75, lid 3, onder b, de eigen-risicodrager verplicht om ook uitkering te betalen
voor degene die per einde wachttijd niet arbeidsongeschikt was, maar binnen
vier weken daarna arbeidsongeschikt is geworden (artikel 19, derde lid). Ook
in het geval, bedoeld in artikel 19, derde lid, WAO, is de eigen-risicodrager
verantwoordelijk voor de betaling van de uitkering. Ter zake van de ongeschiktheid
die bij die werkgever is ontstaan (en waarvoor de wachttijd reeds is doorlopen)
is immers recht op toekenning van WAO-uitkering verkregen.De leden van de D66-fractie merken op dat zich gevallen voor kunnen doen
waarin vrijstelling voor premiebetaling en verantwoordelijkheid voor de betaling
niet altijd op elkaar aansluiten. Het Tica geeft een voorbeeld van een dergelijke
situatie in haar technisch commentaar op de Pemba. Deze leden vragen het kabinet
hierop in te gaan.Het spreekt voor zich dat vrijstelling van premiebetaling en verantwoordelijkheid
voor de betaling in beginsel bij elkaar horen. Het Tica stelt in zijn commentaar
aan de orde de situatie dat een werknemer zijn verzekering ontleent aan de
nawerking (artikel 17 WAO). Het kabinet acht het echter niet in de rede te
liggen dat een werkgever alsnog verantwoordelijk wordt gesteld voor de toekenning
van de WAO-uitkering die wordt toegekend in aansluiting op de ongeschiktheid
van een werknemer voor het verrichten van zijn arbeid die is ontstaan op het
moment dat die werknemer niet meer tot de eigen-risicodrager in dienstbetrekking
staat.In de artikelsgewijze toelichting staat dat de bedrijfsvereniging tot
betaling van de uitkering aan de werknemer dient over te gaan indien de werkgever
dit – om wat voor reden dan ook – niet doet. De leden van de D66-fractie
nemen aan dat de werknemer geen actie hoeft te ondernemen behalve het doen
van een melding aan de bedrijfsvereniging van het feit dat de werkgever niet
uitbetaalt.Deze aanname van de leden van de D66-fractie is juist. Behoudens de melding
dat de werkgever de uitkering niet betaalt, behoeft de werknemer geen verdere
actie te ondernemen. Zoals uiteengezet in de memorie van toelichting behoudt
de werknemer aanspraak op uitkering jegens de bedrijfsvereniging. De betaling
van de uitkering is aan de werkgever gemandateerd; deze betaalt namens de
bedrijfsvereniging. Indien de werkgever niet betaalt, wordt de uitkering betaald
door de bedrijfsvereniging en verhaald op de werkgever (zie hiervoor het in
de nota van wijziging voorgestelde artikel 75a, vierde lid).Het zevende lid bepaalt dat het eigen-risicodragen van rechtswege eindigt
indien de schriftelijke garantie of verzekeringsovereenkomst eindigt. De leden
van de D66-fractie merken op dat hierdoor de mogelijkheid voor de werkgever
bestaat om het vijfde lid van dit artikel te ontduiken.Als hoofdregel zal het eigen-risicodragen op twee wijzen kunnen eindigen:
hetzij op verzoek van de werkgever, hetzij door opzegging door de garant.
De laatste wijze van eindiging (verstrijken garantie) kan niet worden opgevat
als een mogelijke «ontduiking» van de eindiging op verzoek van
de werkgever. Beide partijen – werkgever en garant – moeten immers
op eigen verzoek van hun verplichtingen uit hoofde van het eigen-risicodragen
kunnen worden ontheven. Voorts zij opgemerkt dat in de bijgevoegde
nota van wijziging een aanpassing van de verplichtingen van de eigen risicodrager
en zijn garant wordt voorgesteld, in die zin dat zij verantwoordelijk blijven
voor de betaling van de arbeidsongeschiktheidsuitkering die zijn ingegaan
vóór de datum van eindiging van het eigen risicodragen. Zie
hiervoor tevens de toelichting bij het voorgestelde artikel 75b in de bijgevoegde
nota van wijziging.In dit artikel is niet geregeld hoe een startende werkgever een aanvraag
voor eigen-risicodragen moet indienen en wat moet gebeuren tussen het moment
van de aanvrage en de beslissing. De leden van de RPF-fractie vragen of de
wet hierin niet moet voorzien.De startende werkgever zal, onder overlegging van een garantie of verzekeringsovereenkomst,
een aanvraag moeten indienen om eigen-risicodrager te worden. In de wet is
geregeld dat de bedrijfsvereniging af kan wijken van de datum 1 januari, en
toestemming kan geven met ingang van het tijdstip dat een werkgever als zodanig
is gestart. Dit impliceert dat het geven van de toestemming door de bedrijfsvereniging
kan geschieden op een tijdstip, gelegen na de ingangsdatum van het eigen-risicodragen.
In afwachting van de beslissing van de bedrijfsvereniging behoeft geen gedifferentieerde
premie te worden afgedragen. Dit laatste is vastgelegd in het bij nota van
wijziging voorgestelde artikel 75c. Artikel 75bDe eigen-risicodragende werkgever is niet verplicht tot ziekmelding van
een werknemer. De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of het verstandig
is die bepaling te laten vervallen, omdat de eerste ziektedag bepalend is
voor het moment waarop de werkgever informatie moet geven aan de bedrijfsvereniging
en voor het moment waarop de bedrijfsvereniging de werkgever in gebreke kan
stellen en een boete van f 25 000 kan opleggen.In artikel 75b (bij nota van wijziging veranderd in artikel 75d) is de
zogeheten 13e-weeks ziekmelding vervangen door een specifieke regeling voor
de eigen-risicodrager. Deze behoeft de ziekte eerst na zeven maanden te melden
bij de bedrijfsvereniging. Het is dus niet zo dat, zoals de leden van de PvdA-fractie
kennelijk veronderstellen, de ziekmelding is komen te vervallen. Artikel 75cDe bedrijfsvereniging legt de werkgever die de minimumeisen niet is nagekomen
een boete op van f 25 000. Hoewel één enkel bedrag
de eenvoud bevordert, vragen de leden van de PvdA-fractie zich af of dit het
voor kleine werkgevers niet veel moeilijker maakt om eigen-risicodrager te
worden dan voor grote werkgevers?Er wordt in eerste instantie niet van uitgegaan dat de hoogte bij het
niet voldoen aan de verplichtingen op grond van deze wet op enigerlei wijze
meespeelt bij de beslissing om eigen-risicodrager te worden, ongeacht de omvang
van het betrokken bedrijf. De hoogte van de boete is gering vergeleken bij
het financiële belang dat het dragen van het arbeidsongeschiktheidsrisico
vertegenwoordigt.De bedrijfsvereniging is verplicht een boete op te leggen aan de eigen-risicodragende
werkgever indien deze laatste niet, of niet naar behoren de arbeidsongeschikte
heeft begeleid. De leden van de D66-fractie vragen het kabinet in te gaan
op de situatie dat de bedrijfsvereniging feitelijk al op verschillende momenten
in de eerste 3 jaar van de uitkering contact heeft gehad. In die contacten
kan de bedrijfsvereniging al belangrijke signalen hebben opgepikt over de
gang van zaken rond de begeleiding en zou het redelijk zijn dat zij hierover
contact zou hebben opgenomen met de werkgever. Indien zij dit
niet heeft gedaan zou de rechter de rauwelijkse oplegging van de boete na
drie jaar als onzorgvuldig kunnen aanmerken en in strijd met de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur.In paragraaf 3.9 van deze nota is reeds ingegaan op deze kwestie.De leden van de D66-fractie vragen het kabinet inzicht te geven in de
invulling van de ministeriële regeling die de mogelijkheid biedt specifieke
kosten te maximeren.Nu de voorzieningen niet voor rekening van de eigen-risicodrager komen
(zie het algemeen deel van deze nota) vervalt de noodzaak van een maximeringsregeling.De leden van de D66-fractie constateren dat de eigen-risicodrager de bedrijfsvereniging
kan verzoeken een adequate maatregel te treffen als de werknemer zonder deugdelijke
grond weigert medewerking te verlenen. Deze leden vragen het kabinet wat er
gebeurt als de adequate voorziening scholing betreft en de werknemer er om
die reden niet voor voelt. En wat gebeurt er als het dispuut gaat over hervatting
in aangepast werk of functie? Hoe diep moet de bedrijfsvereniging dan erin
duiken om hetzij de werkgever, hetzij de werknemer in het gelijk te stellen.
Komen de kosten die met dit soort beoordelingen samenhangen ten laste van
de publieke sector?De arbeidsongeschikte werknemer van een eigen-risicodrager verkrijgt en
behoudt aanspraak op WAO-uitkering jegens de bedrijfsvereniging, op dezelfde
voet als een werknemer van een omslaglid. Voor wat betreft het recht op uitkering
en het geldend maken van het recht op uitkering wijzigt er niets. Dit betekent
dat werknemers jegens de bedrijfsvereniging hun verplichtingen uit hoofde
van de WAO moeten nakomen. Indien het niet nakomen van die verplichtingen
leidt tot een maatregel die gevolgen heeft voor de betaling, zal de bedrijfsvereniging
dit doorgeven aan de eigen-risicodrager. Meer in het bijzonder gaat het hier
om de verplichtingen van de werknemer, en de bevoegdheden van de bedrijfsvereniging
als bedoeld in de artikelen 23 tot en met 28 WAO. De bedrijfsvereniging is
bij de uitoefening van haar sanctiebevoegdheden gebonden aan de wet en beginselen
van behoorlijk bestuur, ongeacht of daartoe een concreet verzoek van een eigen-risicodrager
is gedaan. De bedrijfsvereniging zal alle gevallen van (vermeend) niet nakomen
van verplichtingen op gelijke moeten onderzoeken en afhandelen.Voor de goede orde zij hierbij opgemerkt, dat artikel 75c in de nota van
wijziging is vernummerd tot artikel 75e. Artikel 75dHet Tica geeft in haar uitvoeringstechnisch commentaar aan dat in de wet
geen regeling is getroffen voor de situatie, waarin de werkgever/omslaglid
de onderneming doet overgaan naar een andere werkgever/omslaglid en deze nieuwe
werkgever eerst bij aanvang van de activiteiten of daarna het eigen-risicodragerschap
aanvraagt. De nieuwe werkgever kan niet worden belast met de uitbetaling van
de uitkeringen van de werknemers van wie de eerste ongeschiktheidsdag lag
voor de aanvang van het eigen-risicodragerschap. Bepalend is immers voor de
verplichting de lopende gevallen af te financieren dat op het moment van de
overgang de verkrijger reeds eigen-risicodrager was, hetgeen zich hier niet
voordoet. De memorie van toelichting suggereert echter dat de verkrijger die
nog geen eigen-risicodrager is op het moment van de overgang ook de lasten
van lopende arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van de overdrager moet financieren.
Het blijft van belang om bij overnames, fusies en splitsingen
de verschillende arbeidsongeschiktheidsverplichtingen te kunnen onderscheiden.
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet hierop in te gaan.Naar aanleiding van de opmerkingen van het Tica is het in de nota van
wijziging tot artikel 75b vernummerde artikel 75d aangepast. Voor een uitgebreidere
uiteenzetting wordt verwezen naar de nota van wijziging op dit punt.De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet duidelijkheid te geven
wie de arbeidsongeschiktheidslasten moet dragen wanneer een onderneming naar
het buitenland gaat verhuizen.Het verhuizen van een onderneming naar het buitenland verandert niets
aan de door die onderneming aangegane verplichtingen. Indien die onderneming
zijn verplichtingen niet meer zou nakomen, kan de bedrijfsvereniging de garantstelling
inroepen.In de memorie van toelichting staat dat de bedrijfsvereniging –
aan de hand van een aantal feitelijke gegevens – moet vaststellen of
sprake is van een overgang van een onderneming als bedoeld in artikel 75d,
derde lid. De leden van de D66-fractie merken op dat sommige feitelijke omstandigheden,
zoals het feit of de klantenkring al dan niet wordt overgedragen, voor een
bedrijf onder bedrijfsgeheim kunnen vallen en zijn van mening dat zo de beoordeling
of de identiteit van het bedrijf bewaard blijft of niet, bemoeilijkt kan worden.Zonodig zal een onderneming deze gegevens toch dienen te verstrekken.
Op grond van artikel 91 van de OSV bestaat de verplichting alle gegevens en
inlichtingen te verstrekken die van belang zijn voor de uitvoering van wetten
door de bedrijfsvereniging. Overigens heeft het personeel van de bedrijfsverenigingen
en uitvoeringsinstellingen een geheimhoudingsplicht met betrekking tot vertrouwelijke
zaken. Onderdeel X Artikelen 76c, 76d, 76e en 76fDe leden van de fractie van de PvdA wijzen er op dat de situatie zich
kan voordoen dat tijdens de vijfjarige eigen-risicoperiode een reïntegratiemaatregel
wordt genomen die doorloopt na die periode van vijf jaar. Wie betaalt de kosten
in het zesde en volgende jaar? Indien die kosten worden vergoed uit de sectorale
arbeidsongeschiktheidskas, zou dan de bedrijfsvereniging niet moeten worden
betrokken bij de besluitvorming over zo een reïntegratiemaatregel?De leden van de D66-fractie vragen aan te geven welke voorzieningen, en
onder welke voorwaarden, ten laste kunnen komen van de sectorale arbeidsongeschiktheidskas
ten behoeve van personen die de wachttijd bedoeld in artikel 19, eerste lid,
WAO doormaken.Voorts vragen deze leden of er een mogelijkheid is om met terugwerkende
kracht een beroep te doen op de sectorale arbeidsongeschiktheidskas indien
later blijkt dat de verzekerde arbeidsongeschikt is in de zin van de WAO en
niet alleen in de zin van de Ziektewet.De relevantie van deze vragen is komen te vervallen nu de kosten van alle
door de bedrijfsvereniging toe te kennen voorzieningen ten laste komen van
het Arbeidsongeschiktheidsfonds. Voor een toelichting hierop zij verwezen
naar het algemeen deel van deze nota.Naar aanleiding van de opmerking van de leden van de D66-fractie dat in
artikel 76c niet is geregeld dat op grond van artikel 57 WAO teruggevorderde
uitkeringsbedragen over perioden na afloop van de eerste vijf jaar ten gunste
van het Aof komen en dat de bedragen die op grond van artikel 46
WAO in rekening worden gebracht bij de werkgever ten gunste van het Aof of
de sectorale arbeidsongeschiktheidskas komen, wordt opgemerkt dat deze omissie
in de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel is hersteld.Voorts merken zij op dat in het wetsvoorstel op verschillende plaatsen
wordt gerefereerd aan de artikelen 16a en 16b WAGW welke artikelen niet zijn
terug te vinden in de huidige tekst van de WAGW. Ook hierover vragen zij een
reactie van het kabinet.De constatering dat in de huidige tekst van de WAGW de hiervoor genoemde
artikelen ontbreken is juist. Deze artikelen zijn opgenomen in de Invoeringswet
nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen. Na inwerkingtreding
van laatstgenoemde wet zullen zij derhalve wel zijn opgenomen in de WAGW.Het Tica geeft in haar uitvoeringstechnisch commentaar aan dat als gevolg
van samenstel van de regelingen WAO en WW uitkeringslasten ten behoeve van
de werkloze werknemer die arbeidsongeschikt wordt, verschuiven van een landelijk
fonds naar de sectorale kas. Dit kan voor bedrijfstakken, waarin veel met
tijdelijke contracten of met uitzendkrachten wordt gewerkt, een zware belasting
betekenen. Ook kunnen uitkeringslasten terecht komen bij een andere sector
dan die waarin belanghebbende laatstelijk heeft gewerkt, indien belanghebbende
arbeidsongeschikt wordt vanuit een WW-uitkering die is herleefd na een korte
periode van werken in een andere sector. Naar aanleiding van de vraag van
de leden van de fractie van D66 vragen of dit ook zo is bedoeld, wordt opgemerkt
dat gezien het gewijzigde systeem van premiedifferentiatie, waarop in het
algemeen deel van deze nota is ingegaan, de door het Tica gesignaleerde problematiek
zich niet kan voordoen. De hier bedoelde uitkeringslasten komen niet meer
voor rekening van sectorale arbeidsongeschiktheidskassen, doch ten laste van
de Arbeidsongeschiktheidskas, bedoeld in het in de nota van wijziging voorgestelde
artikel 73.De vraag van de leden van de D66-fractie of bedoeld is dat de arbeidsongeschiktheidsuitkering
van personen die aanspraak op uitkering ontvangen na eerst vanuit het vangnet
van de ZW ziekengeld te hebben ontvangen, ten laste komen van de arbeidsongeschiktheidskas,
kan bevestigend worden beantwoord.De leden van de D66-fractie merken op dat in artikel 76e niet is geregeld
dat met toepassing van artikel 57 teruggevorderde bedragen ter zake van ten
onrechte verstrekte uitkering over de eerste vijf jaren ten gunste van de
sectorale arbeidsongeschiktheidskas komen. Voorts is niet geregeld dat de
bedragen die op grond van artikel 46 in rekening worden gebracht bij de werkgever
ten gunste van de sectorale arbeidsongeschiktheidskas komen. Naar aanleiding
hiervan wordt opgemerkt dat ook deze omissie in de nota van wijziging bij
dit wetsvoorstel is hersteld. Artikel 76gDe leden van de D66-fractie nemen aan dat de verplichting van het Tica
om de uitgaven van de bedrijfsverenigingen met betrekking tot de reïntegratiemaatregelen
die ten laste kunnen worden gebracht van het Aof en om de sectorale arbeidsongeschiktheidskas
te binden aan een maximum per kalenderjaar, de begeleiding naar de arbeidsmarkt
nooit in de weg mag staan.In artikel 76g staat maximering door het Tica van gelden gemoeid met reïntegratie
ten laste van Aof en sectorale arbeidsongeschiktheidskassen. De leden van
de D66-fractie vragen of hier ook de maximering door het Tica voor FAOP en
Defensie moet worden betrokken. De maximering van deze – thans uitsluitend ten laste van het Aof
komende – gelden voor FAOP en Defensie is geregeld in artikel V van
het onderhavige wetsvoorstel.Het voorgenomen art. 76g WAO strekt ertoe de beschikbare middelen voor
deze reïntegratiemaatregelen per bedrijfsvereniging zichtbaar en controleerbaar
te maken. Het Tica houdt bij de maximering van de budgetten rekening met de
beleidsplannen van de bedrijfsverenigingen. Dit laat onverlet de mogelijkheid
voor de bedrijfsverenigingen om lopende het kalenderjaar zonodig extra budget
aan te vragen bij het Tica.De kosten welke voor rekening komen van de eigen-risicodrager in het geval
de bedrijfsvereniging zijn reïntegratie taak overneemt, kunnen worden
gemaximeerd, zo constateren de leden van de D66-fractie. Het is deze leden
alleen niet duidelijk in hoeverre deze maximering dezelfde is als die met
betrekking tot de artikelen 64, 65, eerste lid en 65b. Voorts vragen deze
leden of de maximering via een ministeriële regeling alleen bedoeld is
met het oog op de eigen-risicodrager of dat dit ook kan geschieden voor de
niet-eigen-risicodrager? Deze vragen behoeven geen beantwoording meer nu de
mogelijkheid tot maximering, waar deze leden op doelen, is komen te vervallen. Artikel 76hDe leden van de fractie van D66 vragen of het kabinet duidelijkheid kan
geven over de inhoud van de regels die het Tica kan stellen omtrent verrekening
tussen het Aof en de bedrijfsverenigingen van ontvangen premies en overige
ontvangsten enerzijds en van verstrekte uitkeringen en gemaakte kosten anderzijds.
De hier bedoelde regels zullen qua strekking overeenstemmen met de regels
van het Tica die thans zijn geformuleerd op grond van het huidige artikel
79 van de WAO. Artikelen 77 en 77aDe leden van de D66-fractie vragen de criteria aan te geven op grond waarvan
het Tica de basispremie vaststelt en op grond waarvan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid zijn goedkeuring aan deze vaststelling kan onthouden.De vaststelling van de basispremie door het Tica zal op dezelfde wijze
gebeuren als thans voor alle sociale-verzekeringsregelingen geschiedt. Dit
betekent dat de premie lastendekkend wordt vastgesteld, rekening houdend met
de vermogenspositie van het fonds. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
kan zijn goedkeuring aan deze vaststelling onthouden, indien hij uitgaat van
een afwijkende uitgavenraming. Dit zou het geval kunnen zijn als gevolg van
het feit dat de Minister in zijn uitgavenraming rekening houdt met effecten
van voorgenomen beleidsmaatregelen. Artikelen 77b, 77c en 77dDe leden van de D66-fractie vragen het kabinet in te gaan op het in het
technisch commentaar gedane voorstel van het Tica om de nadere omschrijving
van personen die onder de werkingssfeer van de regeling premiekorting voor
werkgevers die een arbeidsgehandicapte werknemer in dienst nemen en/of omzet
genereren voor een WSW-bedrijf af te stemmen met de omschrijving op grond
van de regeling arbeidsbemiddelingstaak Wagw, inclusief de nadere invulling
daarvan door het Tica.Het kabinet deelt de mening van het Tica dat de nadere omschrijving van
arbeidsgehandicapte werknemers uit de kortingsregeling basispremie WAO,
afgestemd moet worden op de omschrijving op grond van artikel 2 van de Regeling
arbeidsbemiddelingstaak Wagw. In het algemene deel van deze nota is hierop
nader ingegaan.De leden van de D66-fractie stellen een vraag over de gevolgen van overheveling
van gelden vanuit het Aof naar de sectorale arbeidsongeschiktheidsfondsen.Als gevolg van gewijzigde vormgeving van de premiedifferentiatie WAO vervallen
de sectorale arbeidsongeschiktheidsfondsen. Problemen rondom eventuele overheveling
van gelden naar deze fondsen vanuit het Aof zullen zich derhalve niet voordoen,
omdat deze niet meer plaatsvindt. artikel 77e WAODe leden van de Partij van Arbeid vragen of hier niet kan worden volstaan
met de amvb bedoeld in artikel 1 onder b (4e) van de WAGW. Indien dat niet
het geval is, ontstaat dan niet het risico van begripsverwarring vanwege verschillende
definities, zo vragen zij.Het kabinet deelt de opvatting van de PvdA-fractie, zoals ook in het algemene
deel van deze nota is aangegeven, dat kan worden volstaan met een wijziging
van de amvb bedoeld in artikel 1 onder b (4e) van de WAGW. In deze amvb zal
de groep mensen die ten gevolge van ziekte of gebreken duidelijke belemmeringen
ondervinden bij het zoeken of verrichten van werk, worden uitgebreid. Vervolgens
zal in de WAO voor de groep van personen voor wie de kortingsregeling basispremie
WAO geldt worden verwezen naar de (uitgebreide) Wagw-doelgroep. Er komt derhalve
geen aparte amvb ex artikel 77e WAO, waarin aangegeven wordt wat onder arbeidsgehandicapte
werknemers wordt verstaan. Artikel 77e WAO uit het wetsvoorstel Pemba zal
in deze zin worden gewijzigd. Artikel 78Sectoren krijgen geen bevoegdheid de aanpassingscoëfficiënt
vast te stellen omdat zij anders een te grote vrijheid krijgen en daardoor
in het Europees mededingingsrecht niet langer als publieke instellingen, maar
als private ondernemingen aangemerkt zouden kunnen worden. Is die vrijheid
ook ingeperkt indien de sectoren een adviesrecht zouden krijgen, zo vroegen
de leden van de PvdA-fractie.Het kabinet is van oordeel dat toekenning van een adviesrecht geen invloed
zal hebben op de positie van de bedrijfsverenigingen in het kader van het
Europese mededingingsrecht. De overheid zal in dat geval namelijk zijn bevoegdheid
tot het vaststellen van de toepasselijke aanpassingscoëfficiënt
behouden en daarbij vrij zijn af te wijken van het advies van de bedrijfsverenigingen.
Overigens zij opgemerkt dat de mogelijkheid tot vaststellen van de aanpassingscoëfficiënt
in het gewijzigde systeem van premiedifferentiatie is komen te vervallen. Artikel 79De leden van de D66-fractie constateren dat gelden uit het Aof kunnen
worden overgeheveld naar de sectorale fondsen. Het Tica stelt in haar technisch
commentaar op deze wet dat dit onzekerheid schept bij de Tica-fondsen. Deze
leden vragen het kabinet wat de inhoud is van de regels die bij algemene maatregel
van bestuur kunnen worden gesteld.De mogelijkheid van het overhevelen van gelden vanuit het Aof naar de
verschillende sectorale arbeidsongeschiktheidskassen is komen te vervallen
nu niet langer wordt uitgegaan van verschillende sectorale kassen. Wel is
bij de bijgevoegde nota van wijziging de mogelijkheid geopend – door
een aanpassing van artikel 79 – om gelden over te hevelen van het Aof
naar de Arbeidsongeschiktheidskas. Indien de gemiddelde premie in verhouding tot de basispremie te hoog wordt
bestaat de mogelijkheid om middelen over te hevelen van het Aof naar de arbeidsongeschiktheidskas.
Bij amvb zal worden geregeld onder welke omstandigheden overheveling zal plaatsvinden.
Duidelijk zal zijn dat deze overheveling een uitzonderlijke situatie betreft.
De gemiddelde premie zal slechts in het geval het eigen-risicodragen een zeer
hoge vlucht neemt en alleen de slechte risico's achterblijven in het publieke
stelsel tot een onaanvaardbaar niveau stijgen. In het algemeen deel van de
nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven dat gedacht kan worden
aan de situatie waarin de gemiddelde premie de basispremie overstijgt.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van D66 of er
richtlijnen zijn met betrekking tot de lengte van de periode van overheveling
voordat wordt overgegaan tot wijziging van de indeling van het bedrijfs- en
beroepsleven op grond van artikel 39 OSV, zij opgemerkt dat van een herindeling
van het bedrijfs- en beroepsleven in relatie tot de systematiek van premiedifferentiatie
geen sprake meer is. Zie hiervoor hetgeen in het algemeen deel van deze nota
is vermeld met betrekking tot het systeem van premiedifferentiatie, zoals
het kabinet dit thans voor ogen staat. Onderdeel AA Artikel 88In artikel 88 onder a wordt de definitie van een medisch besluit gegeven.
De leden van de fractie van D66 hechten eraan dat er over de term medisch
besluit geen onduidelijkheid kan ontstaan en vragen het kabinet hoe wordt
aangegeven dat een besluit een medisch besluit is of op een later tijdstip
is geworden.Gegeven het feit dat reeds bij de voorbereiding (bij de toepassing van
de artikelen 4:7 en 4:8 Awb) of bij de motivering van het besluit de vraag
of sprake is van een medisch besluit aan de orde kan komen, zal het in eerste
instantie aan de bedrijfsvereniging zijn om uit te maken of sprake is van
een medisch besluit. Zoals reeds is aangegeven, dient het begrip «medisch
besluit» ruim te worden uitgelegd en dient de bedrijfsvereniging derhalve
bij twijfel de regeling inzake medische besluiten toe te passen.Daarnaast kan vanzelfsprekend ook de betrokkene, om wiens medische gegevens
het gaat, aan de bedrijfsvereniging verzoeken de betreffende regeling toe
te passen.Indien tijdens beroepsfase het karakter van het besluit wijzigt, zal de
rechter dienen te beoordelen of de betreffende regeling moet worden toegepast.
Ook in dat geval geldt dat de betrokkene hierom kan verzoeken. Artikel 88cDe leden van de D66-fractie zijn niet geheel overtuigd van het feit dat
de niet eigen-risicodrager niet als belanghebbende kan worden aangemerkt met
betrekking tot beslissingen genomen ten aanzien van zijn werknemers en vragen
het kabinet om een reactie.De gevraagde reactie is opgenomen in de beantwoording van de vragen van
de D66-fractie over het onderdeel rechtsbescherming van het uitvoeringstechnisch
commentaar van het Tica. Artikel 88dBij bezwaar van de werkgever tegen een beoordeling van de arbeidsongeschiktheid
van een werknemer kan de situatie ontstaan dat zonder toestemming
van de werknemer zijn medische gegevens worden verstrekt aan een geneeskundige
die, met mandaat van de werkgever, doch zonder persoonlijk contact met de
werknemer oordeelt over de medische situatie van de werknemer. De leden van
de D66-fractie merken op dat in zo'n situatie geen correctiemogelijkheid bestaat
voor de patiënt/werknemer, ook is er geen arts-patiënt relatie,
wat maakt dat de positie van de betrokken geneeskundige en de werknemer onduidelijk
is.Naar de opvatting van het kabinet is het niet bezwaarlijk dat een arts-gemachtigde
van de werkgever zonder contact met de werknemer een beoordeling moet geven
van diens medische gegevens. Het is immers de taak van deze gemachtigde om
namens de werkgever na te gaan of en in hoeverre het door de bedrijfsvereniging
ingesteld onderzoek naar de gezondheidstoestand van de werknemer en de daaruit
voortvloeiende beperkingen op een zorgvuldige wijze heeft plaatsgevonden en
of de medische gegevens die de bedrijfsvereniging aan haar beslissing ten
grondslag heeft gelegd voldoende zijn om deze beslissing te dragen. Voor een
dergelijke beoordeling is een persoonlijk contact met de werknemer niet vereist.Indien de werknemer zich met de beoordeling van de gemachtigde niet kan
verenigen, kan hij hierop bijvoorbeeld bij de hoorzitting in bezwaar reageren.
Ook om die reden is een apart persoonlijk contact tussen de arts-gemachtigde
en de werknemer niet vereist.De leden van de fractie van D66 zetten vraagtekens bij de mandatering
aan een arts in dienst van de verzekeraar van de werkgever. Het belang van
de verzekeraar zal dan immers ook in het oog worden gehouden door deze arts.
Hierdoor komt de verzekeraar, volgens de MvT blz. 95 geen partij, toch als
partij aan tafel. In dit verband verwijzen de leden van de D66-fractie naar
het bericht dat arbodiensten en verzekeraars de regels van de Wet Persoonsregistratie
schenden (Arbo&Milieu) en de vragen die naar aanleiding van dat bericht
zijn gesteld aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
De leden van de fractie van de RPF vragen of het denkbaar is dat artsen in
diensten van een private verzekeraar of een aan die verzekeraar gelieerde
arbodienst kunnen optreden als gemachtigde van die werkgever? Met de leden van de fractie van D66 is het kabinet van mening dat het
niet wenselijk is dat een arts, die betrokken is bij de herverzekering van
de werkgever, tevens als diens gemachtigde optreedt. Hoewel de regels van
de WPR alsmede het medisch beroepsgeheim voldoende waarborgen bieden dat de
informatie die de arts als gemachtigde heeft verkregen niet voor andere doeleinden
worden gebruikt, is het naar de opvatting van het kabinet ter vermijding van
iedere schijn van belangenverstrengeling te prefereren dat de werkgever een
andere arts als gemachtigde aanwijst.In het geval er ernstige bezwaren bestaan tegen de door de werkgever aangewezen
arts-gemachtigde, kan op grond van het bepaalde in de artikelen 2:2 en 8:25
van de Algemene wet bestuursrecht gevraagd worden de vertegenwoordiging door
of de bijstand van deze gemachtigde te weigeren. Aldus kan worden voorkomen
dat de werknemer geconfronteerd wordt met een arts-gemachtigde, waarvan het
vermoeden bestaat dat hij het met de regels inzake de geheimhouding van medische
gegevens niet zo nauw neemt. De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,F. H. G. de Grave BIJLAGEOVERZICHT SAMENLOOP Soort
samenloopBevoegde BVWie betaalt uitTen laste van WAO (eerste
5 jaar: daarna uit Aof) Gelijktijdige WAO-WAOBV
van de hoogste loonsomBV (om te voorkomen dat eigen-risicodrager moet
gaan verrekenen)eerste 5 jaar ten laste van arbeidsonge- schiktheidskas
of eigen-risicodrager(s) Gelijktijdige WAZ-WAOWAO-BVBV –
als werkgever eigen-risicodrager betaalt deze de WAO– WAZ uit
WAZ-fonds – WAO uit arbeidsonge- schiktheidskas of eigen-risicodragerGelijktijdige Wajong-WAOWAO-BVBV – als werkgever eigen-risicodrager
betaalt deze de WAO– Wajong uit Wajong-fonds – WAO uit
arbeidsonge- schiktheidskas of eigen-risicodrager Volgtijdelijke WAO-WAOeerste
BVBV – als 1e werkgever eigen-risicodrager betaalt deze de totale
WAOWAO eerste 5 jaar uit arbeidsonge- schiktheidskas of eerste werkgever
als deze eigen-risicodrager is Volgtijdelijke WAO-WAZeerste BVBV –
als werkgever eigen-risicodrager betaalt deze de WAO– WAZ uit
WAZ-fonds – WAO uit arbeidsonge- schiktheidskas of eigen-risicodragerVolgtijdelijke WAO-Wajongeerste BVBV – als werkgever
eigen-risicodrager betaalt deze de WAO– Wajong uit Wajong fonds –
WAO uit arbeidsonge- schiktheidskas of eigen-risicodrager Volgtijdelijke
WAZ-WAOeerste BVBV (omdat de WAO uit het Aof komt)–
WAZ uit WAZ-fonds – WAO uit Aof Volgtijdelijke Wajong-WAOeerste
BVBV (omdat de WAO uit het Aof komt)– Wajong uit Wajong-fonds –
WAO uit Aof Gelijktijdige Wajong-WAZWAZ BVBV–
Wajong uit Wajong-fonds – WAZ uit WAZ-fonds Volgtijdelijke
Wajong-WAZeerste BVBV– Wajong uit Wajong-fonds –
WAZ uit WAZ-fonds Volgtijdelijke WAZ-Wajongeerste BVBV–
Wajong uit Wajong-fonds – WAZ uit WAZ-fondsXNoot1Voor zwangere en bevallen vrouwen wordt in dit kader een uitzondering
gemaakt. Het voor rekening van de werkgever bregen van de kosten van loondoorbetaling
bij zwanger- schap zou nadelig kunnen uitpakken voor de kansen van vrouwen
op de arbeidsmarkt. Daarom zullen de verzuimkosten van zwangerschap en bevalling
niet voor rekening van werkgevers komen.XNoot1Artikel 1 van de Wagw en de huidige amvb bedoeld in artikel 1 onder b
(4e) van de Wagw.XNoot2Meetelling voor de duur van maximaal drie jaar.XNoot3Meetelling voor de duur van maximaal één jaar.XNoot1Circulaire Wagw no 962063.XNoot1Nog niet alle voor keurig in 1994 en 1995 in aanmerking komende personen
zijn ook al gekeurd. Van de tranche 1994 moeten nog 6500 personen gekeurd
worden. Van de tranche 1995 nog 21 000. De getallen in de tabel hebben
betrekking op de 91 500 persoen die al wel gekeurd zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24698-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl