Goedkeuring van het op 18 december 2002 te New York totstandgekomen Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (Trb. 2005, 243 en Trb. 2006, 64); Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140132
 2009-2010
 
 31 797 
 (
 R1871
 )
 Goedkeuring van het op 18 december 2002 te New York totstandgekomen
Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke
of onterende behandeling of bestraffing (Trb. 2005, 243 en Trb. 2006, 64)
 
 
 
 
 Nr. 
 7
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 21 januari 2010
 Met belangstelling heeft de regering kennis genomen van het verslag van
de vaste commissie voor Justitie inzake dit voorstel van wet. Graag gaan wij
hieronder in op de door de verschillende fracties gestelde vragen en naar
voren gebrachte punten. Bij de beantwoording van de gestelde vragen is de
indeling van het verslag zo veel mogelijk aangehouden. Waar dit de duidelijkheid
ten goede komt, is een aantal vragen tezamen beantwoord.
 I. Inleiding
 De leden van de fracties van het CDA, de VVD en de PvdA vragen wat de
toegevoegde waarde is van het Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering
en andere wrede onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (hierna: «het
Protocol») en van het (extra) toezichtorgaan (het Subcomité ter
Preventie, hierna: «het Subcomité») ten opzichte van het
Europees Comité ter voorkoming van foltering (hierna: «het CPT»)
en gezien het feit dat er in Nederland al verschillende nationale en internationale
instanties zijn die controles uitoefenen. Ook vragen deze leden hoe onnodige
overlap van toezichtuitoefening en rapportageverplichtingen kan worden voorkomen
tussen de diverse internationale verdragen die zien op eerbiediging van de
mensenrechten, en specifiek ten aanzien van het Europees Comité ter
voorkoming van foltering. Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie en
de PvdA-fractie hoe de onderlinge contacten kunnen worden bevorderd tussen
het Subcomité en het CPT.
 Voor Nederland ligt de toegevoegde waarde van bekrachtiging van het Protocol
vooral in het wereldwijd versterken van toezichtsystemen op plaatsen van detentie.
Hoe meer landen het Protocol bekrachtigen, hoe groter het gezag en de effectiviteit
daarvan. Aangezien dit Protocol in het verband van de Verenigde Naties tot
stand is gekomen, zullen er naar verwachting meer staten partij bij worden
dan bij het Europees Verdrag ter voorkoming van foltering en onmenselijke
of vernederende behandeling of bestraffing van de Raad van Europa (hierna: «het
Europees Verdrag»). Die verwachting is inmiddels bewaarheid geworden,
aangezien het Protocol inmiddels voor 50 staten van kracht is, terwijl het
aantal staten dat partij is bij het Europees Verdrag 47 bedraagt (alle lid
van de Raad van Europa). Wij komen hier in het onderstaande nog op terug.
 Het belangrijkste inhoudelijke verschil tussen het Europees Verdrag en
het onderhavige Protocol is het vereiste van het Protocol tot instelling,
aanwijzing of instandhouding van nationale preventiemechanismen. Dit verschil
geeft het Protocol een belangrijk deel van zijn meerwaarde. Voor Nederland
geldt dat er op lokaal en nationaal niveau al onafhankelijke organen bestaan
die toezicht houden op (aspecten van) detentie en aldus bijdragen aan het
voorkomen van foltering. Voor veel andere landen ligt dit echter anders. Om
ook andere landen aan te moedigen het Protocol te bekrachtigen en dergelijke
toezichthoudende organen in te stellen, dient het Koninkrijk het goede voorbeeld
te stellen door zelf ook partij te worden bij het Protocol.
 Voor wat betreft de overlap van de toezichtuitoefening bepaalt artikel
11, onder c, van het Protocol dat samenwerking met relevante reeds bestaande
internationale, regionale en nationale mechanismen tot de taken van het Subcomité
behoort. Daarnaast roept artikel 31 van het Protocol het Subcomité
specifiek op om te consulteren en samen te werken met regionale mechanismen
om dubbel werk te voorkomen.
 Ten aanzien van de rapportages brengt het Protocol weinig additionele
verplichtingen met zich mee, aangezien artikel 23 van het Protocol verdragspartijen
slechts verplicht jaarverslagen van nationale preventiemechanismen te publiceren
en te verspreiden. Voor zowel de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming,
de Inspectie voor de sanctietoepassing als de Inspectie voor de Gezondheidszorg
geldt dat de jaarverslagen, maar ook de overige adviezen en rapporten, op
hun respectievelijke websites worden gepubliceerd.
 Wat betreft de contacten tussen het Subcomité en het CPT zijn tijdens
de eerste bijeenkomst van het Subcomité in februari 2007 afspraken
gemaakt met het CPT over mogelijkheden tot samenwerking tussen het Subcomité
en het CPT, waaronder het regelmatig uitwisselen van informatie en rapporten
op vertrouwelijke basis. Hoewel een strikte toepassing van het principe van
vertrouwelijkheid uit artikel 16 van het Protocol het delen van informatie
tussen het Subcomité en het CPT uit zou sluiten, kan het delen van
dergelijke informatie op vertrouwelijke basis het doel van beide comités
ook juist ondersteunen. Hiervoor is echter afstemming vereist, aangezien dit
grote zorgvuldigheid vereist. De manier waarop vertrouwelijkheid optimaal
gegarandeerd wordt, zal aan de hand van de praktijk worden uitgekristalliseerd.
Dit is onder andere al gebeurd tijdens diverse ontmoetingen die in 2008 plaatsvonden
tussen het Subcomité en het CPT, waarbij ideeën en informatie
werden uitgewisseld (zie hiervoor het tweede jaarverslag van het Subcomité,
gepubliceerd op de internetsite: www2.ohchr.org/english/bodies/cat/opcat/).
Deze afstemming is zowel bedoeld om te voorkomen dat bijvoorbeeld beide comités
tegelijkertijd in hetzelfde land zijn, als om ervoor te zorgen dat vergelijkbare
beoordelingsnormen worden gehanteerd.
 
 De leden van de CDA-fractie constateren dat er in de afgelopen jaren veel
rapporten zijn verschenen over vreemdelingen in detentie en vragen of er sprake
is van onnodige overlapping. Ook vragen zij wat de mogelijkheden zijn om de
verschillende afzonderlijke vormen van toezicht/inspecties te vervangen door één
enkele vorm waarin alle aspecten, die in relatie tot de verschillende nationale
en internationale regelgeving van belang zijn, worden meegenomen.
 Met de leden van de CDA-fractie constateert de regering dat over het onderwerp
vreemdelingen en detentie veel rapporten zijn verschenen. Het gaat daarbij
om rapporten van internationale publiekrechtelijke organisaties, maar ook
om rapporten van non-gouvernementele organisaties en om wetenschappelijke
analyses. De regering ervaart de hoeveelheid rapporten op zich niet als een
probleem. Zeker in de gevallen dat de bevindingen en aanbevelingen in de verschillende
rapporten overeenkomen, kan dit een belangrijk signaal zijn en
kan dit aanleiding zijn om het beleid of de regelgeving bij te stellen of
aan te passen.
 Hoewel de gedachte van stroomlijning van verschillende afzonderlijke vormen
van toezicht en inspecties zeker een interessante is, acht de regering de
mogelijkheden daartoe niet groot. Dat hangt niet alleen samen met het gegeven
dat de verschillende vormen van toezicht in verschillende kaders tot stand
zijn gekomen en op verschillende niveau’s opereren (lokaal/nationaal/internationaal;
Raad van Europa/Verenigde Naties), maar ook met het gegeven dat mandaten,
taken en bevoegdheden van de toezichtmechanismen zeer uiteenlopen. Zo is de
doelstelling van het CPT en het Subcomité het voorkomen van foltering.
De Nederlandse Inspectie voor de sanctietoepassing heeft tot taak toezicht
te houden op de effectiviteit en kwaliteit van de uitvoering van straffen,
in het bijzonder op de aspecten bejegening en beveiliging. De Inspectie voor
de gezondheidszorg houdt onder meer toezicht op de kwaliteit van de medische
behandeling van gedetineerden in het algemeen en ter beschikking gestelden
in het bijzonder. Waar het gaat om de behandeling van personen van wie de
vrijheid is ontnomen, raken de activiteiten van al deze instanties elkaar,
maar dat neemt niet weg dat zij opereren vanuit een andere invalshoek.
 
 Deze leden stellen verder enkele vragen over het aantal landen dat het
Protocol heeft bekrachtigd of tot het Protocol is toegetreden. Ook vragen
zij waarom de Verenigde Staten zich nog afzijdig houden van het Protocol.
De leden van de VVD-fractie vragen of er ook landen partij zijn bij het Protocol
waar opgesloten mensen het slecht hebben of dat er slechts landen partij zijn
waar het beter geregeld is voor deze personen.
 Inmiddels hebben 63 landen het Protocol ondertekend. Van deze landen hebben
40 het Protocol bekrachtigd. Daarnaast zijn 10 landen door toetreding partij
geworden bij het Protocol. In totaal hebben dus 50 landen het Protocol bekrachtigd
of zijn tot het Protocol toegetreden (zie bijlage). Onder deze landen zijn
11 landen uit Midden- en Zuid-Amerika, 6 landen uit Afrika, 22 landen uit
Europa en 9 landen uit Azië. Uit de bijlage blijkt ook dat het niet zo
is dat alleen landen partij worden bij het Protocol waar het beter geregeld
is voor mensen die opgesloten zijn. De redenen voor landen om het Protocol
niet te bekrachtigen of er niet tot toe te treden zijn divers. Sommige landen
staan wel positief tegenover ratificatie maar moeten hun wetgeving aanpassen,
andere landen staan huiverig tegenover het opzetten van een nationaal preventiemechanisme,
zoals een Ombudsman die toegang tot detentiecentra dient te hebben. De Verenigde
Staten houden vast aan het eigen nationale systeem, dat op federaal niveau
is georganiseerd. Met de regering-Obama bestaat echter kans dat de Verenigde
Staten van standpunt zullen veranderen. Hier zal Nederland alert op blijven.
 Overigens hecht de Europese Unie, in het kader van het Europees mensenrechtenbeleid,
in het bijzonder de strijd tegen marteling, groot belang aan brede ratificatie
van het Protocol. Conform de EU-richtsnoeren voor een EU-beleid ten aanzien
van derde landen inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende
behandeling of bestraffing, roept de EU derde landen op om bekrachtiging van
het Protocol in welwillende overweging te nemen, samen te werken met het Subcomité
en in te stemmen met de publicatie van de verslagen van het Subcomité
over de bezoeken in de aangesloten landen.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen een nadere toelichting waarom de procedure
voor goedkeuring zo lang heeft geduurd.
 Het in procedure brengen van de goedkeuringsstukken heeft met name zo
lang geduurd omdat afstemming noodzakelijk was tussen alle ministeries die
met de toepassing van het Protocol te maken kunnen krijgen. Verder moest ook
informatie verkregen worden van en afgestemd worden met de Nederlandse Antillen
en Aruba. Een en ander heeft ertoe geleid dat de goedkeuringsstukken
eerst in de zomer van 2008 aan de Raad van State zijn voorgelegd.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen welke organisaties die foltering proberen
te voorkomen, momenteel door Nederland worden ondersteund en op welke wijze
deze worden ondersteund.
 Nederland is met een bijdrage van 3,4 miljoen euro voor drie jaar een
van de grootste donoren van het VN-Fonds voor slachtoffers van marteling.
Daarnaast ondersteunt Nederland verschillende organisaties die zich wereldwijd
inzetten voor de uitbanning van marteling en andere wrede, onmenselijke of
onterende behandeling of bestraffing. Het betreft onder andere de Association for the Prevention of Torture, een NGO die
zich inzet voor de bekrachtiging en implementatie van het Protocol bij het
VN-Verdrag tegen marteling. Nederland ondersteunt deze organisatie in haar
projecten in Georgië, Egypte, Indonesië, Zuid-Afrika en Uganda (en
vanaf 2009 ook Armenië). De Organisation Mondiale
contre la Torture en het International Rehabilitation
Centre for Torture Victims zijn twee andere organisaties die door
Nederland worden gefinancierd en die zich wereldwijd inzetten voor de uitbanning
van marteling en rehabilitatie van slachtoffers. Verder geeft de Nederlandse
regering financiële steun aan tal van lokale projecten gericht op het
tegengaan van marteling in verschillende landen.
 II. Voornaamste kenmerken van het systeem van toezicht
 De leden van de CDA-fractie, de leden van de VVD-fractie en de leden van
de SP-fractie merken op dat de door het Subcomité voorgestelde maatregelen
niet juridisch afdwingbaar zijn en dat het Subcomité slechts via constructieve
dialoog en eventuele publicitaire sancties iets kan bereiken. De leden vragen
voorts of in internationaal verband wordt nagedacht en gesproken over eventuele
andere sancties die de internationale gemeenschap bij het niet naleven van
de verdragsrechtelijke bepalingen zou kunnen treffen. Zij vragen zich namelijk
af of de publicitaire sancties wel een voldoende afschrikwekkend effect hebben.
 In de eerste plaats dient te worden opgemerkt dat het systeem van bezoeken
en de constructieve dialoog met het oog op preventie, het Protocol zijn meerwaarde
geeft. Op grond van het Verdrag tegen Foltering (artikel 22) kan immers thans
al door of namens personen een klacht worden ingediend bij het Comité
tegen Foltering. Het Comité beoordeelt vervolgens of de staat waartegen
de klacht is ingediend het Verdrag tegen Foltering heeft geschonden. Het achterliggende
idee van de constructieve dialoog is dat door met staten over detentieomstandigheden
in gesprek te raken wel degelijk iets bereikt kan worden. De bezoeken aan
plaatsen van detentie fungeren daarbij als een onmisbare bron van informatie.
De ervaring met het CPT bevestigen dat.
 De dialoog en het aanbieden van kennis en expertise ten behoeve van de
voorkoming van foltering vormt een nuttige aanvulling op de juridische benadering
door middel van een eventuele publiekelijke veroordeling.
 Als een verdragspartij niet voldoet aan de verplichtingen die voortvloeien
uit het onderhavige Protocol, kan het door het Subcomité en andere
verdragspartijen hierop worden aangesproken. De rol van publiciteit moet daarbij
niet worden onderschat. De meeste staten zijn doorgaans zeer gevoelig voor
reputatieschade die kan voortvloeien uit negatieve publiciteit (ook wel het «naming
and shaming» principe genoemd).
 Het (herhaaldelijk) niet naleven van verdragsrechtelijke verplichtingen
op het gebied van mensenrechten kan leiden tot sancties in VN-verband en/of
in EU-verband. Sanctiemaatregelen berusten meestal op resoluties van de Veiligheidsraad
van de VN. De meest voorkomende sancties zijn wapenembargo’s en handelsrestricties,
financiële sancties (bevriezing van tegoeden) en reis- en visumrestricties.
Momenteel zijn er beperkende maatregelen van kracht ten aanzien
van onder meer: Belarus, Birma/ Myanmar, Bosnië-Herzegovina, Kroatië,
China, Democratische Republiek Congo, Haïti, Irak, Iran, Ivoorkust, Libië,
Libanon, Syrië, Liberia, Macedonië, Moldavië, Noord-Korea,
Oezbekistan, Servië en Montenegro, Sierra Leone, Soedan, Somalië
en Zimbabwe. Veel van deze sancties zijn opgelegd als gevolg van het jarenlang
niet naleven van verplichtingen uit verschillende mensenrechtenverdragen.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre de regering verwacht dat
het Subcomité bij het onderzoeken van de Nederlandse situatie tot andere
bevindingen zou kunnen komen dan de nationale toezichtinstanties.
 Het Subcomité is onafhankelijk. Het staat het Subcomité
dus vrij om tot zijn eigen bevindingen te komen en daaraan zijn eigen conclusies
te verbinden. Het Protocol gaat ervan uit dat er nauwe samenwerking plaatsvindt
tussen het Subcomité en nationale toezichthouders (zie de artikelen
11 en 12). In algemene zin kan gezegd worden dat het de effectiviteit van
het toezichtsysteem ten goede komt als bevindingen van verschillende toezichthouders
overeenkomen. Daar staat tegenover dat juist de onbevangen blik van een (relatieve)
buitenstaander als een internationale toezichthouder, ertoe kan leiden dat
men wel degelijk tot andere bevindingen komt.
 III. Relatie met het Europees Verdrag ter voorkoming
van foltering
 De leden van de fracties van het CDA, de PvdA en de VVD stellen verschillende
vragen over de mogelijkheid van ad hoc bezoeken
door het Subcomité. Zij vragen of het Subcomité in staat zal
zijn onregelmatigheden te ontdekken, als de bezoeken van te voren worden aangekondigd.
Zij vragen voorts of aanpassing van het Protocol mogelijk is om ad hoc bezoeken mogelijk te maken.
 Hoewel het Subcomité van te voren bekend maakt welke landen het
zal bezoeken, staat het het Subcomité wel degelijk vrij om onaangekondigd
elke detentiefaciliteit in een land te bezoeken. De staten die verdragspartij
zijn, zijn verplicht om volledige medewerking te verlenen aan het Subcomité
en om de leden daarvan toegang te verschaffen tot alle plaatsen waar personen
verblijven aan wie de vrijheid is ontnomen en om alle relevante informatie
te verstrekken. Ook dient de staat die bezocht wordt het Subcomité
de gelegenheid te bieden zonder getuigen vertrouwelijke gesprekken met gedetineerden
te voeren, alsmede met elke andere persoon van wie het Subcomité meent
dat deze relevante informatie zou kunnen verschaffen (artikel 14 van het Protocol).
Deze verplichtingen stellen het Subcomité in staat om zijn mandaat
te vervullen en eventuele onregelmatigheden te ontdekken.
 Eén van de kerntaken van het Subcomité is verder om verdragspartijen
te adviseren bij de oprichting en versterking van nationale preventiemechanismen.
Het is in dit verband van belang dat deze nationale preventiemechanismen voldoende
bevoegdheden krijgen om op nationaal niveau daadwerkelijk te kunnen bijdragen
aan het verbeteren van de omstandigheden van gedetineerden en het voorkomen
van foltering. De mogelijkheid van onaangekondigde bezoeken kan daarbij een
belangrijk element zijn.
 Aanpassing van het Protocol teneinde ad hoc
bezoeken zoals voorzien in het Europees Verdrag mogelijk te maken, vergt nieuwe
onderhandelingen tussen de lidstaten van de Verenigde Naties. Het is niet
waarschijnlijk dat over het aanpassen van het Protocol snel overeenstemming
in het kader van de VN kan worden bereikt. Aan de hand van de ervaringen in
de praktijk zal beoordeeld moeten worden of de bevoegdheden waarover het Subcomité
beschikt, voldoen.
 
 De leden van de CDA-fractie merken op dat rapportages van het CPT standaard
vertrouwelijk worden doorgestuurd aan het Subcomité. De leden vragen
naar de reden van de vertrouwelijkheid. Zij vragen bovendien hoe het Subcomité
met deze vertrouwelijke informatie mag omgaan.
 Verslagen van het CPT van de afgelegde bezoeken zijn vertrouwelijk. Zij
kunnen slechts op verzoek van het desbetreffende land gepubliceerd worden.
Daar waar aan het Subcomité een verslag van het CPT vertrouwelijk ter
beschikking wordt gesteld, is het Subcomité dus gehouden deze vertrouwelijkheid
te respecteren. Dit neemt uiteraard niet weg dat een dergelijk verslag voor
het Subcomité allerlei nuttige informatie kan bevatten, die mede van
invloed is op de activiteiten van het Subcomité ten aanzien van het
desbetreffende land.
 
 Deze leden vragen verder of het Koninkrijk destijds (Nederlandse) kandidaten
voor het Subcomité heeft voorgedragen en of er thans leden van het
Koninkrijk deel uitmaken van het Subcomité.
 Elke staat die partij is bij het Protocol kan twee kandidaten voordragen
voor het Subcomité. Deze kandidaten dienen de nationaliteit te hebben
van een staat die partij is, terwijl één van hen de nationaliteit
dient te hebben van de voordragende staat die partij is (artikel 6 van het
Protocol). Het Koninkrijk heeft het Protocol ondertekend, maar het nog niet
bekrachtigd. Dit betekent dat het Koninkrijk nog geen partij is bij het Protocol
en derhalve nog geen kandidaten heeft kunnen voordragen. Ook andere partijen
hebben vooralsnog geen Nederlandse kandidaten voorgedragen. Er maken op dit
moment dus geen leden van het Koninkrijk deel uit van het Subcomité.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen wat het voordeel is van het feit dat
een partij bij het Protocol twee kandidaten mag voordragen, in plaats van één
zoals bij het Europees verdrag.
 Doordat elke verdragspartij twee leden kan voordragen, zijn er meer kandidaten
waaruit de leden van het Subcomité kunnen worden gekozen. Het Subcomité
telt momenteel tien leden. Het aantal leden kan worden uitgebreid tot maximaal
vijfentwintig zodra vijftig landen het Protocol hebben bekrachtigd, hetgeen
inmiddels het geval is. Ingevolge artikel 5 van het Protocol dienen de leden
te beschikken over goede kennis en beroepservaring op relevant gebied en dienen
zij van hoogstaande zeden en moraal te zijn.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen naar (negatieve) oordelen van het CPT
over de situatie in Nederland, en wat daarmee gedaan is.
 Het CPT heeft het Koninkrijk der Nederlanden meerdere malen bezocht, te
weten in 1992 (Nederland), 1994 (Nederlandse Antillen en Aruba), 1997 (Nederland
en Nederlandse Antillen), 1999 (Nederlandse Antillen), 2002 (Nederland en
Nederlandse Antillen) en 2007 (Nederland, Aruba en de Nederlandse Antillen).
Het betrof hier zogenaamde periodieke bezoeken. Op basis van de bevindingen
van de delegatie gedurende een bezoek stelt het Comité een rapport
op. De opgestelde rapporten bevatten aanbevelingen en verzoeken om informatie,
maar daarnaast ook kritische observaties. De regering neemt deze bevindingen
van het CPT serieus en heeft (mede) naar aanleiding van dergelijke rapporten
beleidswijzigingen doorgevoerd. In dit verband kan verwezen worden naar het
meest recente rapport van het CPT. In juni 2007 heeft het CPT een bezoek gebracht
aan de drie landen van het Koninkrijk. Het in december 2007 vastgestelde rapport
over dit bezoek is door de minister van Justitie op 29 januari 2008 aan
de Tweede Kamer aangeboden, inclusief de eerste bevindingen van de zijde van
de regering (Kamerstukken II 2007/08, 24 587 en 31 200 VI, nr. 245).
De definitieve reactie is op 11 februari 2009 aan de Tweede Kamer aangeboden
(Kamerstukken II 2008/09, 24 587 en 31 700 VI, nr. 321). In
deze reactie is onder meer aangegeven dat het CPT aandrong op sluiting van de detentieboten ten behoeve van vreemdelingendetentie. De staatssecretaris
van Justitie heeft in november 2007 aangegeven dat overwogen werd de detentieboot
Stockholm buiten gebruik te stellen. Inmiddels worden de beide detentieboten
te Rotterdam, de Stockholm en de Reno, niet meer gebruikt. De detentieboot
Kalmar te Dordrecht is pas op 2 mei 2007 in gebruik genomen en voldoet
aan alle daaraan te stellen eisen. Om die reden blijft deze detentieboot vooralsnog
open tot en met de ingebruikname medio 2010 van de nieuwbouw op het terrein
van Rotterdam Airport. Eveneens is in de reactie uitvoerig ingegaan op de
inspanningen van het kabinet ten aanzien van de bevindingen van het CPT betreffende
het gevangeniswezen en de politiecellen op de Nederlandse Antillen en Aruba.
Over de implementatie en uitvoering van verbeteringen na het bezoek van het
CPT aan de Nederlandse Antillen en Aruba wordt door twee onafhankelijke deskundigen
gerapporteerd. Deze rapporten zijn op 10 maart 2009 door de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties aan uw Kamer aangeboden (Kamerstukken
II 2008–2009, 31 700 IV, nr. 34). Kortheidshalve zij naar
de inhoud hiervan verwezen.
 
 Voorts zien deze leden graag voorbeelden van de bijdrage die het CPT heeft
geleverd aan het tegengaan van foltering.
 Wij begrijpen deze vraag aldus dat deze niet alleen ziet op het tegengaan
van foltering maar op het bredere mandaat van het CPT, waaronder men ook het
tegengaan van inhumane detentieomstandigheden verstaat. Het CPT legt gevraagde
en ongevraagde bezoeken af aan de lidstaten en spreekt deze aan op detentieomstandigheden.
Voorts publiceert het CPT rapporten waarin misstanden worden aangekaart, en
waarbij staten een reactie kunnen publiceren, en werkt dus volgens het naming and shaming principe. Sinds 1987 heeft het CPT
270 bezoeken afgelegd (165 periodieke bezoeken en 105 ad
hocbezoeken) en 218 rapporten gepubliceerd (zie de internetsite:
www.cpt.coe.int). In het algemeen kan men zeggen dat het CPT een positieve
bijdrage levert aan de verbetering van detentieomstandigheden in Europa. Ondanks
de mogelijkheid voor staten om de verslagen van het CPT geheim te laten blijven,
is het gebruikelijk geworden dat men toestemming geeft deze te publiceren.
Deze transparantie geeft aan dat men het Comité en zijn aanbevelingen
serieus neemt. Door de bevindingen van het Comité publiekelijk bekend
te maken, wordt de publieke discussie aangewakkerd en naleving bevorderd.
De regering benadrukt in dit verband het belang van regionale (CPT) en mondiale
(het Protocol) mechanismen. Zij dienen niet alleen als forum voor mensenrechtelijke
vraagstukken, maar ook als spiegel voor nationale autoriteiten en kunnen op
deze wijze een belangrijk bewustwordingsdoel dienen.
 Verder wijst de Regering erop dat ook in Nederland en de Nederlandse Antillen
en Aruba de positieve gevolgen van bezoeken en aanbevelingen van het CPT waargenomen
kunnen worden, zoals hiervoor vermeld. Andere concrete voorbeelden zijn de
bemoeienis van het CPT met de omstandigheden in Griekse gevangenissen en met
de voorkoming van foltering in Turkije. Wij verwijzen hiervoor naar de antwoorden
op vragen van uw Kamer in 2008 (Aanhangsel Handelingen nr. 1640, vergaderjaar
2007–2008 en Aanhangsel Handelingen nr. 3490, vergaderjaar 2007–2008).
 
 De leden van de fractie van de VVD vragen of er sinds de eerste bijeenkomst
van het Subcomité inspecties zijn gedaan en wat deze hebben opgeleverd.
 Sinds de eerste bijeenkomst in februari 2007, heeft het Subcomité
bezoeken gebracht aan Mauritius, de Malediven, Zweden, Benin, Mexico, Paraguay
en Honduras. Voor december 2009 is nog een bezoek voorzien aan Cambodja. De
verslagen van de bezoeken aan de Malediven en Zweden zijn met toestemming
van deze staten openbaar gemaakt, alsmede de reactie van de respectievelijke
regeringen op die verslagen (zie daarvoor de internetsite: www2.ohchr.org/english/bodies/cat/opcat/).
 Ook vragen deze leden wat de relatie is tussen de Nederlandse controle-instanties,
het CPT en het Subcomité en wat er zal gebeuren als verschillende controle-instanties
het met elkaar oneens zijn.
 Tussen de verschillende toezichthouders bestaat geen rangorde. Elke toezichthouder
heeft zijn eigen mandaat en verantwoordelijkheid. Hiervoor is al gewezen op
het belang dat de verschillende instanties hun werkzaamheden en bevindingen
op elkaar afstemmen. Het is evenwel niet uitgesloten dat staten geconfronteerd
worden met uiteenlopende aanbevelingen van verschillende instanties. Het is
dan uiteraard aan de bevoegde autoriteiten van die staten om daar op passende
wijze mee om te gaan.
 IV. Gevolgen binnen het Koninkrijk
 De leden van de SP-fractie vragen door welk orgaan wordt toegezien op
de detentieomstandigheden in de locaties waar vreemdelingenbewaring wordt
toegepast.
 De vreemdelingenbewaring kan op verschillende locaties ten uitvoer worden
gelegd: op een politiebureau, in een cel van de Koninklijke Marechaussee,
in een huis van bewaring of in een ruimte of plaats als bedoeld in artikel
6, tweede lid, of artikel 58, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000. Afhankelijk
van de locatie wordt toezicht gehouden op de detentieomstandigheden door commissies
van toezicht, de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming en de
Inspectie voor de sanctietoepassing.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen wat de invoering van het Protocol betekent
voor de Nederlandse praktijk. Zij vragen of het mogelijk is dat Nederland
de praktijk zal moeten aanpassen in verband met twee op één
cel, met de tbs of met de landelijke afzondering en isoleercellen.
 Zoals ook bij het CPT het geval is, zijn de aanbeveling van het Subcomité
naar aanleiding van een bezoek niet juridisch bindend. Dit in tegenstelling
tot bijvoorbeeld uitspraken van het Europees Hof voor de rechten van de mens.
De aanbevelingen vormen de aanzet voor de «constructieve dialoog»
tussen het Subcomité en de verdragstaat, waarbij beide gecommitteerd
zijn aan het voorkomen van foltering. Voor de Nederlandse regering is steeds
het uitgangspunt geweest dat aanbevelingen zo mogelijk worden opgevolgd en
als dat niet mogelijk is met kracht van argumenten wordt aangegeven waarom
Nederland geen gevolg kan geven aan de aanbevelingen.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen wanneer de Nederlandse Antillen een
beslissing nemen over het nationale toezicht op grond van het Protocol.
 Met het oog op de aanstaande ontmanteling van de Nederlandse Antillen
zijn er nog geen stappen ondernomen. Nu de Nederlandse Antillen naar alle
waarschijnlijkheid per 10 oktober 2010 zullen ophouden te bestaan, is
het niet opportuun vóór die datum een toezichtorgaan te benoemen.
In de nieuwe situatie zullen de landen een eigen toezichthoudend orgaan kunnen
samenstellen.
 V. Koninkrijkspositie
 De leden van de fracties van het CDA, de SP en de VVD stellen enkele vragen
over het functioneren van het huidige Antilliaanse toezicht.
 Op de Nederlandse Antillen wordt thans toezicht per gesticht en per eiland
uitgeoefend door een Commissie van Toezicht met hun taken en bevoegdheden
omschreven in de Landsverordening van 27 juni 1996 tot vaststelling van
beginselen van het gevangeniswezen (Landsverordening beginselen gevangeniswezen;
PB. 1996, no. 73) en is er geen sprake van een overkoepelend orgaan
voor de Nederlandse Antillen. Zoals hiervoor aangegeven, zullen geen stappen
worden ondernomen om te komen tot een overkoepelend orgaan voor de Nederlandse
Antillen hangende de ontmanteling die voorzien is voor 10 oktober 2010.
Op Curaçao functioneert het toezicht afdoende met maandelijkse bezoeken
aan de detentielocaties. Over de bevindingen van ieder bezoek wordt gerapporteerd.
Deze toezichtcommissie op Curaçao zou ook in het nieuwe bestel de functies
namens het land Curaçao kunnen blijven uitvoeren.
 Het huidige toezicht op Aruba voldoet in beginsel aan de eisen die het
Protocol stelt. Mede met het oog op een structurele uitvoering van de aanbevelingen
van het CPT is Aruba bezig de huidige toezichtmechanismen (zoals de Commissie
van Toezicht Gevangeniswezen) uit te breiden en te versterken. Hiertoe bestaan
inmiddels concrete voorstellen. De bepalingen van het onderhavige Protocol
zullen hier ook in meegenomen worden. De voorstellen zullen op korte termijn
worden besproken met de nieuwe minister van Justitie c.q. regering van Aruba.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen wanneer duidelijkheid te verwachten
is over de vraag welke instantie het nationale toezicht op de Nederlandse
Antillen op zich zal nemen. De leden vragen bovendien naar de visie van de
regering wat betreft de mogelijke voordracht van de Ombudsman van Curaçao
voor de taak van nationaal toezicht op de Nederlandse Antillen.
 Twee bestaande instanties zijn voorgedragen, die mogelijk met de taak
van nationaal toezicht belast kunnen worden. Het gaat hierbij om de Ombudsman
en om de Commissie van Toezicht op het Gevangeniswezen. Onderzoek zal moeten
uitwijzen welke instantie het meest geschikt is om te voldoen aan de vereisten
zoals vermeld staan in het Protocol en welke wijzigingen van wetten dit met
zich mee zal brengen aangezien geen van beide instanties thans een overkoepelend
bereik binnen de Nederlandse Antillen hebben. Het onderzoek zal op aanwijzing
van het ministerie van Justitie plaatsvinden. Maar gelet op de aanstaande
ontmanteling van de Nederlandse Antillen zal de voorkeur uitgaan naar het
aanwijzen van de huidige toezichtcommissies voor het voeren van het nationale
toezicht.
 
 De leden van de PvdA-fractie constateren dat het laten bezoeken van detentiecentra
van de Nederlandse Antillen eventueel extra media-aandacht met zich kan meebrengen.
Bovendien krijgen gedetineerden extra mogelijkheden om hun klachten kenbaar
te maken.
 De regering deelt de mening van de leden van de PvdA-fractie dat dit alles
een bijdrage kan leveren aan het verwerven van beter inzicht in de situatie
in de genoemde detentiecentra en daarmee een bijdrage kan leveren tot verbetering
van die situatie.
 
 De leden van de fracties van de PvdA en de VVD vragen waarom het Protocol
de Nederlandse Antillen op internationaal vlak een beter aanzien zal bezorgen.
Zij vragen bovendien hoe dat wellicht tot economische voordelen kan leiden.
 In het belang van de goede naam van de Nederlandse Antillen en dat van
de economie (toerisme, het aantrekken van bedrijven) moeten de Nederlandse
Antillen kunnen aantonen dat het goed gesteld is met haar rechtsstelsel. Bekrachtiging
van het Protocol voor de Nederlandse Antillen kan hieraan bijdragen.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen welk internationaal toezicht al op
het gevangeniswezen op de Nederlandse Antillen bestond en in welke mate dit
tekort heeft geschoten in het uitoefenen van een positieve invloed op het
gevangeniswezen.
 Het internationaal toezicht werd uitgeoefend door het CPT van de Raad
van Europa. CPT heeft naar aanleiding van enkele bezoeken de nodige aanbevelingen
gedaan. In het voorgaande is dat al genoemd. Dat toezicht heeft
niet tekortgeschoten; er is een positieve invloed van uitgegaan in de zin
dat gewerkt wordt aan concrete verbetering van de detentieomstandigheden.
 
 De vraag van de leden van de VVD-fractie of de plichten of eventuele veranderingen
bij de medegelding op de Nederlandse Antillen nog extra kosten mee zullen
brengen, wordt bevestigend beantwoord. De hoogte van het bedrag is nog niet
bekend.
 VI. Artikelsgewijze toelichting
 Deel I Algemene beginselen
 De leden van de VVD-fractie vragen of onder «plaatsen waar personen
gedetineerd worden» ook de voertuigen van vervoerders, zoals die van
de Dienst justitiële inrichtingen, en de detentiefaciliteiten van rechtbanken
moeten worden verstaan.
 Plaatsen van detentie zijn in het Protocol breed gedefinieerd. Ook voertuigen
bestemd voor gedetineerdenvervoer vallen hier onder en hetzelfde geldt voor
detentiefaciliteiten van rechtbanken. Controle door het Subcomité van
deze «plaatsen» is derhalve mogelijk.
 Deel II Subcomité ter preventie
 Ook vragen de leden van de fractie van de VVD of bij de verkiezing van
leden van het Subcomité ieder land een even zware stem heeft of dat
grotere landen meer te zeggen hebben.
 Ieder land heeft een even zware stem bij verkiezingen van de leden van
het Subcomité.
 
 In antwoord op de vraag van deze leden of artikel 8 betekent dat expliciet
moet worden ingestemd of dat impliciet ingestemd wordt als er geen bezwaar
is aangetekend, kan worden opgemerkt dat dit laatste het geval is.
 Deel III Mandaat van het Subcomité ter preventie
 De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen hoe het bezoek van
het Subcomité en de toegang tot informatie, waaronder medische gegevens,
zich verhoudt tot de bescherming van de privacy van gedetineerden.
 Uit de aard van de werkzaamheden vloeit voort dat het Subcomité
toegang heeft tot privacygevoelige informatie van gedetineerden. Het Subcomité
neemt hierbij de vertrouwelijkheid in acht (artikel 2, lid 3, van het Protocol).
Persoonsgegevens mogen niet gepubliceerd worden zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de betrokkene, zo bepaalt artikel 16, lid 2, van het Protocol.
 Wat betreft de medische gegevens van gedetineerden is de hoofdregel dat
daarover geen inlichtingen mogen worden verstrekt en geen inzage in mag worden
verleend dan met toestemming van de betrokkene. Voor instanties die uit hoofde
van een wettelijke taak toezicht houden op (aspecten van) de behandeling van
gedetineerden kan in een uitzondering op deze hoofdregel zijn voorzien. Dat
is bijvoorbeeld het geval voor de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Ook voor
internationale toezichthouders als het CPT en in de toekomst het Subcomité
is er een duidelijk belang toegang te kunnen hebben tot medische gegevens
van gedetineerden. Juist die gegevens kunnen immers informatie bevatten over
de behandeling en omstandigheden van gedetineerden. Bij zijn laatste bezoek
in 2007 heeft het CPT toegang gehad tot de medische dossiers die het
wilde inzien. Voor toekomstige bezoeken van het Subcomité geldt dit
evenzo.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of een staat gehouden is mee te werken
aan een vervolgbezoek van het Subcomité.
 Gelet op de verplichtingen voor staten die partij zijn bij het Protocol,
zoals neergelegd in de artikelen 12 tot en met 14, moet geconcludeerd worden
dat staten gehouden zijn mee te werken aan een vervolgbezoek van het Subcomité.
 
 Ook vragen deze leden hoe de veiligheid van de leden van het Subcomité
gewaarborgd kan worden in geval van een noodtoestand.
 Op grond van artikel 14, tweede lid, mag het bestaan van een noodtoestand
als zodanig door een staat die partij is niet worden ingeroepen als reden
om bezwaar te maken tegen een bezoek van het Subcomité. Tegen een bezoek
aan een specifieke plaats van detentie kan uitsluitend bezwaar worden gemaakt
op dringende en zwaarwegende gronden van nationale defensie, openbare veiligheid,
natuurrampen of ernstige ongeregeldheden op de te bezoeken plaats die het
afleggen van het bezoek tijdelijk beletten, zo bepaalt ditzelfde lid. Het
Subcomité kan dus een bezoek brengen aan een (deel van een) staat waar
een noodtoestand heerst en die staat is dan gehouden voor de veiligheid van
de leden van het Subcomité in te staan. In de gevallen waarin de staat
aangeeft niet voor die veiligheid in te kunnen staan, zal dat uiteraard een
wezenlijk punt van bespreking zijn tussen die staat en het Subcomité.
Op basis van die bespreking kan het Subcomité tot de conclusie komen
dat de noodtoestand een bezoek tijdelijk belet.
 
 Dezelfde leden vragen of er verschillen zijn tussen de verplichtingen
voor staten in artikel 14 van het onderhavige Protocol en het Europees verdrag
ter voorkoming van foltering.
 Hoewel de bewoordingen van de respectieve bepalingen in het Protocol en
het Europees verdrag verschillen, zijn daarmee geen verschillen van betekenis
in de reikwijdte van de verplichtingen van staten beoogd. Wat betreft de mogelijkheden
voor staten om bezwaar te maken tegen een voorgenomen bezoek van het Subcomité
aan een specifieke plaats van detentie (artikel 14, tweede lid) komen de gronden
daarvoor grotendeels overeen met de gronden die in het Europees verdrag zijn
genoemd. In het Protocol worden natuurrampen genoemd als grond voor bezwaar.
Dit wordt in het Europees verdrag niet genoemd. In het Europees verdrag worden
de medische toestand van een persoon en het feit dat er een dringend noodzakelijk
ondervraging in verband met een ernstig misdrijf plaatsvindt, genoemd als
gronden voor bezwaar. Het Protocol kent deze gronden niet. Ten slotte geeft
het Protocol uitdrukkelijk aan dat een uitgeroepen noodtoestand als zodanig
niet door een verdragstaat mag worden ingeroepen als reden om bezwaar te maken
tegen een bezoek. Deze bepaling kent het Europees verdrag niet.
 Deel IV Nationale preventiemechanismen
 De leden van de VVD-fractie merken op dat het derde lid van artikel 18
de verdragspartijen verplicht de nodige middelen ter beschikking te stellen
ten behoeve van het functioneren van de nationale preventiemechanismen. Zij
vragen hoe het begrip «de nodige middelen» geïnterpreteerd
moet worden.
 Naar de mening van de regering betekent deze bepaling dat nationale preventiemechanismen
over zodanige financiële en andere middelen moeten kunnen beschikken,
dat zij in staat zijn hun taken naar behoren uit te voeren. Het kan niet zo
zijn dat een nationaal preventiemechanisme op papier over belangrijke
taken en bevoegdheden beschikt, maar daarvan niets waar kan maken vanwege
een volledig tekortschietend budget.
 
 De leden van de fractie van de VVD vragen wat wordt bedoeld met «onterend».
De leden van de VVD-fractie vragen hoe het Subcomité in het verleden
met dit begrip is omgegaan. Bepaalt het Subcomité de inhoud op grond
van objectieve of subjectieve maatstaven? Ook willen deze leden weten wat
bedoeld wordt met «behandeling». Zij vragen of het klopt dat met
een erg ruime interpretatie van dit begrip ook bepaalde beveiligingsmaatregelen,
voorzorgsmaatregelen of manieren van bejegening daaronder kunnen vallen.
 Het Subcomité is pas in februari 2007 begonnen met zijn werk. Van
een «verleden» van de genoemde begrippen binnen het Subcomité
kan dan ook nog niet worden gesproken. Het Subcomité zal zich in zijn
werkzaamheden uiteraard baseren op de uitleg die aan de genoemde begrippen
is gegeven door het Comité tegen Foltering. De term «behandeling»
(treatment) is op zichzelf een neutraal begrip, dat wordt gebruikt ter onderscheid
van «bestraffing» (punishment). Het begrip «behandeling»
wordt ingekleurd door de kwalificatie daarvan als «wreed, onmenselijk
of onterend» (cruel, inhuman or degrading). In zijn Algemeen Commentaar
nr. 2 heeft het Comité tegen Foltering erop gewezen dat de verplichting
tot het voorkomen van foltering als bedoeld in de artikelen 1 en 2 van het
Verdrag en de verplichting tot het voorkomen van andere wrede, onmenselijke
of onterende behandeling of bestraffing als bedoeld in artikel 16, paragraaf 1
van het Verdrag, ondeelbaar, onderling afhankelijk en nauw met elkaar verbonden
zijn. Daarbij heeft het Comité opgemerkt
dat de scheidslijn tussen beide vaak niet duidelijk is. Doch uit ervaring
is gebleken dat de omstandigheden die aanleiding geven tot wrede, onmenselijke
of onterende behandeling of bestraffing, regelmatig foltering bevorderen,
zodat de maatregelen ter voorkomen van foltering tevens moeten worden toegepast
ter voorkoming van wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing.
 Het Comité tegen Foltering heeft in zijn beslissingen naar aanleiding
van ingediende klachten onder meer als wrede, onmenselijke of onterende behandeling
of bestraffing aangemerkt het verbranden en verwoesten van huizen alsmede
het gebruik van disproportioneel geweld bij de arrestatie van een klager,
met verwondingen als gevolg. Het Comité
heeft slechts in negatieve zin afzonderlijk invulling gegeven aan het begrip «onterend»,
waarop de leden van de VVD-fractie doelen. De verergering van de psychische
of fysieke gezondheidstoestand van een klager vanwege uitzetting heeft het
Comité in het algemeen, in afwezigheid van additionele factoren, onvoldoende
geacht om als onterende behandeling in strijd met artikel 16 aan te merken.
 Zoals aangegeven, heeft het Subcomité zijn werkzaamheden eerst
kortgeleden aangevangen. De rapporten van de landenbezoeken van het Subcomité
blijven vertrouwelijk totdat de betreffende staat verzoekt om publicatie daarvan.
Tot nu toe zijn alleen de rapporten met betrekking tot de bezoeken aan Zweden
en de Malediven openbaar gemaakt. In het rapport ten aanzien van Zweden heeft het Subcomité erop gewezen dat langdurig
verblijf onder beperkingen in voorarrest, met slechts beperkt menselijk contact,
onder omstandigheden als een onmenselijke of onterende behandeling zou kunnen
worden aangemerkt. In het rapport ten aanzien van de Malediven heeft het Subcomité ten aanzien van lijfstraffen het opzettelijk
toebrengen van pijn als vorm van controle of bestraffing onmenselijk en onterend
geacht. Voorts heeft het daarin de praktijk dat medische onderzoeken van gedetineerden
systematisch in het bijzijn van agenten plaatsvonden, waarbij de gedetineerden
in meerdere gevallen geboeid waren, als onterend aangemerkt. Ook het dag en
nacht geboeid houden van gedetineerden werd door het Subcomité als
onmenselijk en onterend aangemerkt.
 Omtrent het begrip «behandeling» merkt de regering ten slotte
nog het volgende op. Het Protocol heeft betrekking op de behandeling op plaatsen
waar personen van hun vrijheid worden beroofd. Of dus onder het begrip «behandeling»
ook bepaalde beveiligingsmaatregelen, voorzorgsmaatregelen of manier van bejegening
kunnen vallen is afhankelijk van de vraag of deze in een plaats van detentie
hebben plaatsgevonden. De regering gaat er van uit dat manieren van bejegening
door personeel in een plaats van detentie onder het mandaat van het Subcomité
kan vallen, evenals het beveiligingsregime of eventuele voorzorgsmaatregelen
in een plaats van detentie.
 
 In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie over het publiceren
van persoonsgegeven kan worden verwezen naar artikel 16, tweede lid, van het
Protocol, waarin is bepaald dat persoonsgegevens niet door het Subcomité
gepubliceerd worden zonder de uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene.
 
 Verder willen deze leden weten of de verplichting ingevolge artikel 23
van het Protocol om jaarverslagen van commissies van toezicht te publiceren
en te verspreiden meer inspanningen en kosten meebrengt.
 De jaarverslagen van de commissies van toezicht worden sinds kort op de
website van het Kenniscentrum van de commissies geplaatst. Dat gebeurt echter
nog niet op het openbaar deel van de website, maar op het besloten deel. Zoals
wij in de toelichtende nota hebben aangegeven, is de goedkeuring van het onderhavige
protocol aanleiding om ervoor te zorgen dat ook deze jaarverslagen openbaar
zullen worden. Dit zal geen extra kosten met zich meebrengen.
 Deel V Verklaring
 De leden van de CDA-fractie stellen enkele vragen over de mogelijkheid
op grond van artikel 24 om te verklaren dat de uitvoering van deel III of
deel IV van het Protocol tijdelijk wordt opgeschort.
 Niet alle landen hebben de middelen of de benodigde kennis om op korte
termijn nationale preventiemechanismen in het leven te roepen. Deze bepaling
geeft staten de mogelijkheid om voor ten hoogste drie jaar niet gebonden te
zijn aan de verplichting om het Subcomité te ontvangen en een nationaal
preventiemechanisme in te richten, terwijl in die periode wel gebruik gemaakt
kan worden van de kennis en technische assistentie van het Subcomité
ten behoeve van de instelling van die preventiemechanismen. Daarnaast kunnen
er staatkundige redenen zijn voor de opschorting. Zo heeft Duitsland de toepassing
van deel IV van het Protocol opgeschort in verband met de bevoegdheidsverdeling
binnen de Bondsrepubliek, die voor het nationale preventiemechanisme een nadere
regeling tussen de Länder vergt.
 De opschorting van de uitvoering van het Protocol geldt voor ten hoogste
drie jaar, maar kan door het Comité tegen Foltering eventueel met twee
jaar worden verlengd, na overleg met het Subcomité en na een daartoe
strekkend en met redenen omkleed verzoek van de desbetreffende staat. Na afloop
van de periode van opschorting, is het Protocol uiteraard in zijn geheel voor
de desbetreffende staten van kracht.
 Deel VI Financiële bepalingen
 De leden van de VVD-fractie vragen welk bedrag Nederland zal bijdragen
aan het fonds voor het Subcomité.
 Het is nog niet bekend of en voor welk bedrag Nederland zal bijdragen
aan het Subcomité. Hiertoe dient een officieel verzoek te worden ontvangen. Na ratificatie en de ontvangst van een verzoek zal Nederland
een bijdrage overwegen.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 
 
 BIJLAGE
 Overzicht partijen bij het Facultatief Protocol bij het
Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling
of bestraffing (stand van zaken per 1 januari 2010)
 
 
 
 
 
 
 
 
 partij
 ondertekening
 ratificatie
 in werking 
 
 
 
 
 Albanië
 
 1 oktober 2003
 22 juni
2006
 
 
 Argentinië
 30 april
2003
 15 november 2004
 22 juni 2006 
 
 
 Armenië
 
 14 september 2006
 14 oktober
2006
 
 
 Australië
 19 mei
2009
 
 
 
 
 Azerbeidzjan
 15 september
2005
 28 januari 2009
 27 februari 2009
 
 
 België
 24 oktober
2005
 
 
 
 
 Benin
 24 februari
2005
 20 september 2006
 20 oktober 2006 
 
 
 Bolivia
 22 mei 2006
 23 mei 2006
 22 juni
2006 
 
 
 Bosnië en Herzegovina
 7 december 2007
 24 oktober 2008
 23 november 2008 
 
 
 Brazilië
 13 oktober
2003
 12 januari 2007
 11 februari 2007 
 
 
 Burkina Faso
 21 september
2005
 
 
 
 
 Cambodja
 14 september
2005
 30 maart 2007
 29 april 2007 
 
 
 Chili
 6 juni 2005
 12 december 2008
 11 januari 2009 
 
 
 Congo, Republiek
 29 september
2008
 
 
 
 
 Costa Rica
 4 februari
2003
 1 december 2005
 22 juni 2006 
 
 
 Cyprus
 26 juli 2004
 29 april 2009
 29 mei 2009 
 
 
 Denemarken
 26 juni
2003
 25 juni 2004
 22 juni 2006 
 
 
 Duitsland
 20 september
2006
 4 december 2008
 3 januari 2009 
 
 
 Ecuador
 24 mei 2007
 
 
 
 
 Estland
 21 september
2004
 18 december 2006
 17 januari 2007 
 
 
 Finland
 23 september
2003
 
 
 
 
 Frankrijk
 16 september
2005
 11 november 2008
 11 december 2008 
 
 
 Gabon
 15 december
2004
 
 
 
 
 Georgië
 
 9 augustus 2005
 22 juni
2006
 
 
 Ghana
 6 november
2006
 
 
 
 
 Guatemala
 25 september
2003
 9 juni 2008
 9 juli 2008 
 
 
 Guinee
 16 september
2005
 
 
 
 
 Honduras
 8 december
2004
 23 mei 2006
 22 juni 2006 
 
 
 Ierland
 2 oktober
2007
 
 
 
 
 IJsland
 24 september
2003
 
 
 
 
 Italië
 20 augustus
2003
 
 
 
 
 Kazachstan
 25 september
2007
 22 oktober 2008
 21 november 2008 
 
 
 Kroatië
 23 september
2003
 25 april 2005
 22 juni 2006
 
 
 Kyrgyzstan
 
 29 december 2008
 28 januari
2009
 
 
 Libanon
 
 22 december 2008
 21 januari
2009
 
 
 Liberia
 
 22 september 2004
 22 juni
2006
 
 
 Liechtenstein
 24 juni
2005
 3 november 2006
 3 december 2006 
 
 
 Luxemburg
 13 januari
2005
 
 
 
 
 Macedonië, Voormalige Joegoslavische Republiek
 1 september 2006
 13 februari 2009
 15 maart 2009 
 
 
 Madagaskar
 24 september
2003
 
 
 
 
 Malediven
 14 september
2005
 15 februari 2006
 22 juni 2006 
 
 
 Mali
 19 januari 2004
 12 mei 2005
 22 juni
2006 
 
 
 Malta
 24 september
2003
 24 september 2003
 22 juni 2006
 
 
 Mauritius
 
 21 juni 2005
 22 juni 2006
 
 
 Mexico
 23 september
2003
 11 april 2005
 22 juni 2006
 
 
 Moldavië
 16 september
2005
 24 juli 2006
 23 augustus 2006 
 
 
 Montenegro
 25 september
2003
 6 maart 2009
 5 april 2009 
 
 
 Nederland, het Koninkrijk der
 3 juni 2005
 
 
 
 
 Nicaragua
 14 maart
2007
 25 februari 2009
 27 maart 2009 
 
 
 Nieuw-Zeeland
 23 september
2003
 14 maart 2007
 13 april 2007 
 
 
 Nigeria
 
 27 juli 2009
 26 augustus
2009 
 
 
 Noorwegen
 24 september
2003
 
 
 
 
 Oekraïne
 23 september
2005
 19 september 2006
 19 oktober 2006 
 
 
 Oost-Timor
 16 september
2005
 
 
 
 
 Oostenrijk
 25 september
2003
 
 
 
 
 Paraguay
 22 september
2004
 2 december 2005
 22 juni 2006 
 
 
 Peru
 
 14 september 2006
 14 oktober 2006 
 
 
 Polen
 5 april 2004
 14 september 2005
 22 juni 2006
 
 
 Portugal
 15 februari
2006
 
 
 
 
 Roemenië
 24 september
2003
 2 juli 2009
 1 augustus 2009 
 
 
 Senegal
 4 februari
2003
 18 oktober 2006
 17 november 2006
 
 
 Servië
 25 september
2003
 26 september 2006
 26 oktober 2006 
 
 
 Sierra Leone
 26 september
2003
 
 
 
 
 Slovenië
 
 23 januari 2007
 22 februari
2007
 
 
 Spanje
 13 april 2005
 4 april 2006
 22 juni 2006
 
 
 Togo
 15 september
2005
 
 
 
 
 Tsjechië
 13 september
2004
 10 juli 2006
 9 augustus 2006 
 
 
 Turkije
 14 september
2005
 
 
 
 
 Uruguay
 12 januari
2004
 8 december 2005
 22 juni 2006 
 
 
 Verenigd Koninkrijk
 26 juni
2003
 10 december 2003
 22 juni 2006 
 
 
 Zuid-Afrika
 20 september
2006
 
 
 
 
 Zweden
 26 juni 2003
 14 september 2005
 22 juni 2006 
 
 
 Zwitserland
 25 juni
2004
 24 september 2009
 24 oktober 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 24 januari 2008 (CAT/C/GC/2).
 
 
 Communication No. 161/2000 (Hajrizi Dzemajl et al. v Yugoslavia); Communication
No. 257/2004 (Kostadin Nikolov Keremedchiev v. Bulgaria).
 
 
 Onder meer Communication No. 227/2003 (AAC v Sweden).
 
 
 Rapport van 10 september 2008 (CAT/OP/SWE1).
 
 
 Rapport van 26 februari 2009 (CAT/OP/MDV/1).