Vaststelling begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2004; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-XVI, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

25-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-XVI nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave blz.A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)Wetsartikel 2 (begrotingen agentschappen)OndertekeningLichaamB. BEGROTINGSTOELICHTINGLeeswijzer1. Integratie van de begroting en Zorgnota1.1 Nieuwe artikelindeling1.2 Begrotings- en premie-uitgaven in relatie tot verantwoordelijkheden
van VWS1.3 VBTB en de integratie van begroting en Zorgnota2. Indeling begroting2.1 Beleidsagenda2.2 Beleidsartikelen (en niet-beleidsartikelen)AlgemeenOpbouw beleidsartikelena. Algemene doelstellingb. Operationele doelstellingc. Budgettaire gevolgen van beleid en begrotingsflexibiliteitd. VBTB-paragraaf2.3. Agentschappen2.4 Bedrijfsvoeringparagraaf2.5. Bijlagen3. Landelijk beleidskader WelzijnBELEIDSAGENDAKeuzes voor een houdbare en beter presterende zorg1 Introductie2 Zorg: Toegankelijk, solidair, betaalbaar, doelmatigHoudbaarheid van het stelsel veiligstellenFiguur 1: Internationale vergelijking aandeel zorg in
Bruto Binnenlands ProductFiguur 2: Vergrijzing; aantal 65-plussers per 1000 20–65-jarigenStructurele hervorming noodzakelijkFiguur 3: Extra zorguitgaven3 Meer eigen verantwoordelijkheid burgersFiguur 4: Eigen betalingen als aandeel in zorgkostenPakketmaatregelen en eigen betalingen ZiekenfondswetMaatregelen AWBZFiguur 5: Opbrengst maatregelen (2004–2007)Tegemoetkomen kwetsbare groepen4 Vernieuwen zorgstelsel: meer verantwoordelijkheid aanbieders
en verzekeraarsBeter presteren instellingen en meer transparantieZorgstelsel en nieuwe basisverzekeringAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten: modernisering en
houdbaarheidMeer concurrentie bij prijsvorming geneesmiddelen5 Minder regels en administratieve lastenMinder regelsFraudebestrijding6 Meer zorg leveren – wachttijden terugdringenDalende trend wachttijden ziekenhuiszorgAanpak wachttijden bij ziekten met levensbedreigende risico'sExtra geld ambulances en kleine ziekenhuizenAWBZ: meer «productie» de komende jaren7 Werken en opleiden in de zorgArbeidsmarktOpleiden8 Innovatie, kwaliteit, kennis en ICTInnovatieKwaliteitICTKennisinstituten9 Kwaliteit van leven: ethische vraagstukken10 Gezondheidsbevordering en publieke gezondheidPublieke gezondheid11 Nederlands voorzitterschap Europese Unie12 Sport13 Leefbaarheid en welzijnVerantwoordelijkheden helder afbakenenLandelijke beleidskader welzijnWet gelijke behandeling op grond van handicap of chronisch
ziekte14 Extra impuls jeugd, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang15 JeugdVN-jaar van het gezinJeugdagenda 2004–2007Wet op de JeugdzorgWaarden en normen16 Nieuw subsidiebeleid17 Financieel beleid op hoofdlijnenToelichtingHoe is de tabel opgebouwd?BELEIDSARTIKEL 21: PREVENTIE EN GEZONDHEIDSBESCHERMING21.1 Algemene beleidsdoelstellingHet bevorderen en beschermen van de gezondheid van de
burger in de Nederlandse samenlevingSubsidietaakstelling begrotingPremiemaatregelen21.2 Operationele beleidsartikelen21.2.1 Gezond gedrag bevorderen: niet roken, meer bewegen,
gezond eten, matig drinken en veilig vrijenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgevingOverlegOnderzoekVoorlichtingHandhavingsbeleidAccijnsverhoging21.2.2 Gezondheidswinst door preventie, vroege opsporing
en door het voorkomen van complicaties die leiden tot nieuwe ziektenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesBijdrage aan agentschappen RIVM en NVIOnderzoekVoorlichtingPremiegerelateerde instrumentenSubsidies21.2.3 Toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige lokale
voorzieningen van preventieve zorgBeleidseffectenBestuurlijke slagkrachtKwaliteit:Aard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesSpecifieke uitkeringenConvenantsOnderzoek21.2.4 Activiteiten coördineren rond de beheersing
van crisis en rampen en de nazorg hierbij op het gebied van de volksgezondheidBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesBijdrage aan agentschap RIVMOverlegOverig21.2.5 Het maken van beleid gericht op de bescherming
van de gezondheid van de consumentAard van de verantwoordelijkheida. Voeding en voedselveiligheidBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgevingOnderzoek/monitoringVoorlichting/communicatieAansturing/handhavingb. Productveiligheid en letselpreventieBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgevingOnderzoekVoorlichting/communicatieAansturing/handhaving21.2.6 Een integrale programmering van onderzoeks- en
ontwikkelingsactiviteiten op het terrein van de volksgezondheid en zorgBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenBijdragen en subsidies21.3 Budgettaire gevolgen van beleid21.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 22: CURATIEVE ZORG22.1 Algemene doelstelling:Subsidietaakstelling begrotingPremiemaatregelenAard van de verantwoordelijkheid22.2 Operationele beleidsdoelstellingen22.2.1 Een optimale zorgverlening in de eerste lijn BeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingSubsidies22.2.2 Een optimale zorgverlening in de tweede lijnBeleidseffectenWachttijden levensbedreigende risico'sInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOnderzoekPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgeving22.2.3 Het stimuleren van een zo effectief en efficiënt
mogelijke zorgverlening in de eerste en tweede lijna. DBC-projectBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingb. Zorginhoudelijke vernieuwingBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOnderzoekPremiegerelateerde instrumentenc. Monitoring en transparantieBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOnderzoek22.2.4 Een optimale spoedeisende medische hulpverleningBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgeving22.3 Budgettaire gevolgen van beleid 22.4 VBTB-paragraaf1. Modernisering eerste lijn en tweede lijn2. DBC's3. Monitoring en evaluatieonderzoek, prestatie-indicatoren
en streefwaardenBELEIDSARTIKEL 23: GENEESMIDDELEN EN MEDISCHE TECHNOLOGIE23.1 Algemene beleidsdoelstelling23.1: Totale uitgaven aan geneesmiddelen in Nederland
(x € 1 000 000)23.2: Internationaal geneesmiddelengebruik per inwoner
(in euro's 2001)Subsidietaakstelling begrotingPremiemaatregelen23.2 Operationele doelstellingen23.2.1 Kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van
de geneesmiddelenvoorziening bevorderenAard van de verantwoordelijkheida. Aanpassen prijs- en vergoedingssystematiek en versterken
van de sturing door verzekeraarsBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesPremiegerelateerde instrumentenOnderzoekWet- en regelgevingb. Het geneesmiddelenpakketBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingc. Versterken van kwaliteit en innovatieBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesCBG en het agentschap CBGAgentschap CIBGPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingSubsidies23.2.2 Kwaliteit, veiligheid, beschikbaarheid en doelmatig
gebruik van transplantaten en van medisch technologische toepassingen bevorderen.Aard van de verantwoordelijkheida. Veilig gebruik (ketenzorg)BeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOverlegb. OrgaandonatieBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesAgentschap CIBGVoorlichtingc. Bewerkte en onbewerkte lichaamsmaterialenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgevingOverlegOnderzoekd. BloedvoorzieningBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOverlegOnderzoekPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevinge. Medische biotechnologieBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOverleg en wetgevingOnderzoek23.3 Budgettaire gevolgen van beleid23.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 24: GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG, VERSLAVINGSZORG
EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG24.1 Algemene beleidsdoelstellingSubsidietaakstelling begrotingPremiemaatregelen24.2 Operationele beleidsdoelstellingen24.2.1 Drugsgebruik voorkomen en gezondheidsrisico's beperkenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOnderzoek en monitoringInternationale samenwerking24.2.2 Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van
geestelijke gezondheidszorg, dat aansluit op de zorgvraagBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgevingOnderzoek en monitoringKwaliteitPremiegerelateerde instrumentenSubsidiesProductieWet- en regelgevingWachtlijstaanpak24.2.3 Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van
verslavingszorg, dat aansluit op de zorgvraag.BeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesPremiegerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgeving24.2.4 Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod in
de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, dat aansluit op de zorgvraagBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenCapaciteitOnderzoek en overlegKwaliteit24.2.5 Een kwalitatief goed en toegankelijk zorgaanbod
dat aansluit op de zorgvraag van specifieke doelgroepen en samenlevingBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgevingSubsidiesPremiegerelateerde instrumentenSubsidies24.3 Budgettaire gevolgen van beleid24.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 25: MODERNISERING AWBZ25.1 Algemene beleidsdoelstellingSubsidietaakstelling begroting25.2 Operationele beleidsdoelstellingen25.2.1 Het verbeteren van de kwaliteit van de indicatiestelling
en de inrichting van een doelmatige organisatieBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten25.2.2 Met de zorgregistratie kunnen het indicatieorgaan,
de zorgaanbieder en het zorgkantoor (de ketenpartners) digitaal gegevens uitwisselen.
Dit berichtenverkeer ondersteunt het proces van zorgtoewijzing en wachtlijstbeheer,
dus de gehele keten van indicatiestelling tot zorgrealisatieBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumenten25.2.3 De cliënt kan, met uitzondering van de functies
behandeling en verblijf, kiezen tussen een persoonsgebonden budget (PGB) of
zorg in natura (zin). Het PGB geeft cliënten de mogelijkheid zelf de
zorg in te kopen en te organiserenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten25.2.4 Functiegerichte bekostiging.BeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten25.3. Budgettaire gevolgen van beleid Premie-uitgavenBELEIDSARTIKEL 26: GEHANDICAPTEN- EN HULPMIDDELENBELEID26.1 Algemene beleidsdoelstellingSubsidietaakstelling begrotingPremiemaatregelen26.2 Operationele beleidsdoelstellingen26.2.1 Een zodanig aanbod van zorgvoorzieningen en dienstverlening
stimuleren dat gehandicapten hiermee hun handicap kunnen compenserena. ProductieBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingWachtlijstaanpakb. Transparante hulpmiddelenzorgBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenPremiegerelateerde instrumentenc. Deregulering hulpmiddelenvoorzieningBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenPremiegerelateerde instrumentend. Sociaal Pedagogische Diensten nieuwe stijlBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenPremiegerelateerde instrumenten26.2.2 De rechtspositie van gehandicapten versterkena. Gelijke behandeling en participatie van mensen met
een handicap of chronisch ziekteBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenb. Een toegankelijk internet voor mensen met een handicapBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenc. Samenwerking tussen gehandicaptenzorg en onderwijsBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentend. Afstemmen wonen, zorg en welzijnBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentene. Kinderdagcentra toegankelijker maken voor kinderen
met een handicapBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumenten26.2.3 Randvoorwaarden scheppen voor een samenhangende
zorg en ondersteuning in de lokale samenleving, zodat de gescheiden leefsituatie
van mensen met een handicap zo veel mogelijk kan worden opgeheven. Concreet
kan dit betekenen dat mensen met een handicap kleinschaliger gaan wonen buiten
het instellingsterreinBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten26.2.4 Kwaliteitstoetsing en -verbetering stimuleren vanuit
cliëntperspectiefa. Goede informatie over hulpmiddelenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenb. Een gezamenlijk kwaliteitsbeleid in de caresectorBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumenten26.3 Budgettaire gevolgen van beleid26.4 VBTB-paragraafAlgemeenSpecifiekBELEIDSARTIKEL 27: VERPLEGING, VERZORGING EN OUDEREN27.1 Algemene beleidsdoelstellingEen tijdige en adequate verpleging, verzorging en dienstverlening
kunnen bieden aan mensen die daaraan een objectief vastgestelde behoefte hebben
en samenhang aanbrengen in het ouderenbeleid.Subsidietaakstelling begrotingPremiemaatregelen27.2 Operationele doelstellingen27.2.1 Randvoorwaarden bieden voor een zodanig aanbod
van intramurale en extramurale zorgvoorzieningen en dienstverlening dat mensen
die daarvoor in aanmerking komen binnen redelijke termijnen geholpen kunnen
worden.BeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingWachtlijstaanpak27.2.2 Keuzemogelijkheden bevorderen voor wonen, zorg
en dienstverlening voor mensen op basis van hun indicatieBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgevingPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingSubsidies27.2.3 Samenwerking tussen mantelzorgers en professionele
zorg verbeterenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOnderzoekOverlegPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingSubsidies27.2.4 Stimuleren dat de kwaliteit van zorg en dienstverlening
aansluit bij de behoeften van de cliënt en bij de professionele standaards
van deskundigheidBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenPremiegerelateerde instrumentenSubsidies27.2.5 Doelmatigheid van zorg- en dienstverlening in de
sector Verpleging en Verzorging verbeterenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOverleg/onderzoek27.2.6 Maatschappelijke participatie van ouderen bevorderen
en het intersectorale ouderenbeleid coördineren en erover communicerenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOverlegOnderzoekPublieksvoorlichting en -communicatie27.3 Budgettaire gevolgen van beleid27.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 28: WET VOORZIENINGEN GEHANDICAPTEN28.1 Algemene beleidsdoelstellingHet zelfstandig functioneren van gehandicapten en ouderen
bevorderen door voorzieningen te bieden op het gebied van wonen en vervoer.BeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenProtocolKetenmanagement bovenregionaal vervoerSpecifieke uitkeringen– Besluit rijksvergoeding Wvg-woonvoorzieningen
(dure woningaanpassingen)– Besluit bijdrage AWBZ-gemeenten (Bbag)Subsidies en overige beleidsuitgaven28.2 Budgettaire gevolgen van beleid28.3 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 29: ARBEIDSMARKTBELEID29.1 Algemene beleidsdoelstellingSubsidietaakstelling begrotingAard van de verantwoordelijkheidAlgemeen beeld arbeidsmarkt29.2 Operationele beleidsdoelstellingen29.2.1 De (voor de komende jaren) verwachte personeelstekorten
in de VWS-sectoren terug te dringen tot het niveau van de gebruikelijke fricties
op de arbeidsmarktBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies29.2.2 Het verhogen van de arbeidsproductiviteit in de
zorg en welzijnssectorBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOverleg29.2.3 Het regulier maken van gesubsidieerde banenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies29.3 Budgettaire gevolgen van beleid29.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 30: OPLEIDINGEN, INFORMATIE-, KWALITEITS-
EN PATIËNTENBELEID30.1 Algemene beleidsdoelstellingOptimale zorg met behulp van informatie-, communicatie-
en technologiebeleid, capaciteit van beroepsbeoefenaren, patiëntenbeleid
en ethiek.Subsidietaakstelling begroting30.2 Operationele beleidsdoelstellingen30.2.1 Gebruik van zinvolle vernieuwingen in de zorg vanuit
de invalshoeken van ICT, kwaliteit en doelmatigheidAard van de verantwoordelijkheida. Informatie- en communicatietechnologieBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgevingVoorlichtingb. Kwaliteit van zorgBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgevingOverlegc. Doelmatigheid van zorgBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgeving30.2.2 Een moderne beroepenstructuur en een evenwichtige
capaciteit aan zorgverlenersBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWet- en regelgevingBijdrage aan agentschap CIBGPremiegerelateerde instrumenten30.2.3 Het bevorderen van ethisch verantwoord handelen
in de gezondheidszorg en bij medisch wetenschappelijk onderzoekBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenAgenda «Ethiek en gezondheid»SubsidiesWet- en regelgeving30.2.4 Een sterke positie van de zorggebruikera. RechtspositieBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOverleg en subsidiesb. Informatievoorziening voor patiënten/consumentenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies/aanbestedingenConvenantenc. OnderhandelingsmachtBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgevingBijdragen aan ZBO's30.2.5 Minder regels en administratieve lastenBeleidseffectAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumenten30.3 Budgettaire gevolgen van beleid30.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 31: ZORGVERZEKERINGEN31.1 Algemene beleidsdoelstellingIedere ingezetene van Nederland heeft een zorgverzekering
tegen een redelijke prijs, die zo wordt uitgevoerd dat de verzekerde de zorg
krijgt die nodig is en de kosten beheersbaar zijn.PremiemaatregelenAard van de verantwoordelijkheid31.2 Operationele beleidsdoelstellingen31.2.1 Er is een zorgverzekering voor iedere ingezetene
van Nederland die, gegeven het wettelijk pakket, tegemoet komt aan de vraag
van verzekerdenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten31.2.2 De inzet van instrumenten leidt tot een redelijke
prijs van de zorgverzekeringa. Risicodragende financiering verzekeraarsBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenb. Eigen risico Ziekenfondswet en eigen bijdragen AWBZBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenc. Prijs zorgverleningBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentend. Zorgaanbod/exploitatie instellingenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten31.2.3 De zorgverzekering wordt goed uitgevoerda. Uitvoering ziekenfondswet en AWBZBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenb. FraudebestrijdingBeleidseffectenInstrumenten voor het verwezenlijken van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenc. Uitvoering eigen risico en eigen bijdragenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentend. Toezicht uitvoering verzekeringenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten31.3 Budgettaire gevolgen van beleid31.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 32: RIJKSBIJDRAGEN VOLKSGEZONDHEID32.1 Algemene doelstellingHet medebekostigen van sociale ziektekostenverzekeringen
uit de schatkist met als doel de premiedruk van deze verzekering binnen maatschappelijk
aanvaardbare grenzen te houden.32.2 Operationele doelstellingen32.2.1 Gedeeltelijke dekking van de uitgaven van de ziekenfondsverzekeringBeleidseffecten en aard van de verantwoordelijkheid32.2.2 Gedeeltelijke dekking van de uitgaven van het Algemeen
Fonds Bijzondere Ziektekosten32.3 Budgettaire gevolgen van beleidBELEIDSARTIKEL 33: JEUGDBELEID33.1 Algemene beleidsdoelstellingIntensivering voor preventie en JeugdzorgSubsidietaakstelling begroting33.2 Operationele beleidsdoelstellingen33.2.1 Het ontwikkelen en waarborgen van een adequaat
stelsel van jeugdzorgBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies en opdrachtenWet- en regelgevingSpecifieke uitkeringenHandhaving33.2.2 Het toereikend voorzien in financiering van opvang
in internaten voor kinderen van binnenschippers en kermisexploitanten, voorzover
deze vorm van opvang in verband met de aard van het beroep voor hun minderjarige
schoolgaande kinderen nodig isBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies33.2.3 Het bevorderen van participatie en toegankelijkheidBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies en opdrachten33.2.4 Het ondersteunen van lokaal sociaal beleidBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies en opdrachtenWet- en regelgeving33.2.5 Het stimuleren van onderzoek, monitoring en informatievoorzieningBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies/opdrachten33.3 Budgettaire gevolgen van beleid33.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 34: SOCIAAL BELEID34.1 Algemene beleidsdoelstellingSubsidietaakstelling begroting34.2 Operationele beleidsdoelstellingenAard van de verantwoordelijkheid34.2.1 Het vergroten van maatschappelijke participatie
van burgers in buurt en vereniging door vrijwilligerswerkBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies34.2.2 Het beschikken over toegankelijke kennis voor het
uitvoerend werk voor de beleidsevaluatie en -ontwikkeling van de sector maatschappelijke
zorgBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies34.2.3 Het bevorderen van professionaliteit en kwaliteit
van welzijnsvoorzieningenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies34.2.4 Het versterken van de zelfredzaamheid van burgers
op lokaal niveau.BeleidseffectenDienstverleningsstelselSociale pijler plattelandInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies34.2.5 Verbeteren leefbaarheid in wijken van grote steden.BeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies, onderzoek, overleg34.2.6 Afbouw/overdracht van taken34.3 Budgettaire gevolgen van beleid34.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 35: SPORTBELEID35.1 Algemene beleidsdoelstellingSubsidietaakstelling begrotingAard van de verantwoordelijkheid35.2 Operationele beleidsdoelstellingen35.2.1 Een verantwoorde sportbeoefening door een breed
publiek stimuleren, in een kwalitatief hoogwaardige (fysieke en organisatorische)
sportinfrastructuur, mede om sociale cohesie, integratie, tolerantie en volksgezondheid
te stimuleren BeleidseffectenSportgezondheidBreedtesportKaderInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAlgemeenSubsidies35.2.2 De beoefening van topsport in Nederland onder professionele
en maatschappelijk verantwoorde omstandigheden bevorderenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidiekortingStipendiumregelingVerlaagd belastingtarief35.3 Budgettaire gevolgen van beleid35.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 36: VERZETSDEELNEMERS, VERVOLGDEN EN BURGEROORLOGSGETROFFENEN36.1 Algemene beleidsdoelstellingSubsidietaakstelling begrotingTaakstelling PUR36.2 Operationele beleidsdoelstellingen36.2.1 Een kwalitatief goede en doelmatige uitvoering
van het (wettelijk) stelsel van pensioenen, uitkeringen en bijzondere voorzieningen
en van de hulp- en dienstverlening aan de WOII-getroffenenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidiesWet- en regelgevingMonitoring bedrijfsvoering uitvoeringsorganisatiesToezicht op de PUR36.2.2 Herinneringsplekken onderhouden, manifestaties
doen plaatsvinden en voorlichting bieden aan jongerenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies36.2.3 Activiteiten uitvoeren of coördineren die
voortvloeien uit kabinetsbesluiten over het thema «Tegoeden Tweede Wereldoorlog»,
en voorwaarden scheppen van internationale samenwerking voor educatie over,
herinnering aan en onderzoek naar de holocaustBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidiesOnderzoekHandhavingProjecten in internationaal verband36.3. Budgettaire gevolgen van beleid36.4 VBTB-paragraafBELEIDSARTIKEL 37 – INSPECTIES37.a Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)37.a.1 Algemene beleidsdoelstellingToezien op de gezondheidszorg en de staat van de volksgezondheid37.a.2 Operationele beleidsdoelstellingen37.a.2.1 Toezicht en opsporing op het gebied van gezondheidszorg
en volksgezondheidBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAlgemeen toezichtThematisch toezichtInterventietoezicht37.a.2.2 Het adviseren en informeren van de minister en
anderen (op verzoek of uit eigen beweging), alsmede het verstrekken van vergunningenBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling37.a.2.3 Inzicht verkrijgen en verschaffen in de staat
van de volksgezondheid en de determinanten daarvanBeleidseffectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling37.a.3 VBTB-paragraaf37.b Inspectie Jeugdzorg37.b.1 Algemene beleidsdoelstellingToezien op de kwaliteit van de jeugdzorg om de effectiviteit
van de jeugdzorg te vergroten37.b.2 Operationele beleidsdoelstellingen37.b.2.1 De kwaliteit van de jeugdzorg bevorderen door
onderzoek naar kwaliteit en toezicht op het naleven van de geldende wettenBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling37.b.2.2 De bewindslieden van VWS en Justitie, gedeputeerden
van provincies en grootstedelijke regio's adviseren en informeren over de
kwaliteit van het stelsel, op verzoek of uit eigen bewegingBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling37.c.3 VBTB-paragraaf37.3 Budgettaire gevolgen van beleidBegrotingsflexibiliteitBELEIDSARTIKEL 38: TEGEMOETKOMING BUITENGEWONE UITGAVEN38.1 Algemene beleidsdoelstellingBelastingplichtigen die effectief geen of slechts gedeeltelijk
voordeel hebben van de aftrek van buitengewone uitgaven een alternatieve tegemoetkoming
bieden.Beleidseffecten en aard van de verantwoordelijkheidInstrument voor de verwezenlijking van deze doelstelling38.2 Budgettaire gevolgen van beleid38.3 VBTB-paragraafNIET-BELEIDSARTIKEL 98: ALGEMEEN98.1 Algemeen98.2 Operationele beleidsdoelstellingen98.2.1 Het bevorderen van Internationale samenwerking
op beleidsterreinen van VWSSubsidietaakstelling begrotingBeleidseffectenAard van de verantwoordelijkheidInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingInternationaal overlegBilateraal overlegNationaal overlegAttachésSubsidiesInformatievoorziening98.2.2 Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP): het geven
van een samenhangende beschrijving van de (toekomstige) situatie op sociaal
en cultureel terrein98.2.3 Strategisch onderzoek RIVM en NVIInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling98.2.4 Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO):
adviseren over hoofdlijnen van beleid op het gebied van maatschappelijke participatie
en stabiliteitInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAdviseren98.2.5 Raad voor Volksgezondheid en Zorg (RVZ): adviseren
over volksgezondheid en zorg om een beleidsvisie te ontwikkelen en strategische
beleidskeuzen te faciliterenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAdvies op verzoek van het kabinetSignalementen aan kabinet op eigen initiatief98.2.6 Gezondheidsraad (GR): het adviseren over de stand
van de wetenschap ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheidSignaleringWerkprogrammaCentrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG)Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek98.2.7 Raad voor Gezondheidsonderzoek (RGO): adviseren
over onderzoek naar zorgthema's en volksgezondheidsaspectenInstrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAdviezen verwacht in 200498.2.8 Personeel en materieel98.3 Budgettaire gevolgen van beleidNIET-BELEIDSARTIKEL 99: NOMINAAL EN ONVOORZIEN99.1 Algemeen99.2 Budgettaire gevolgen van beleidAGENTSCHAPSPARAGRAAF1. AGENTSCHAP COLLEGE TER BEOORDELING VAN GENEESMIDDELEN
(ACBG)1.1 Missie1.2 Doelstellingen1.3 Taken1.4 Begroting van baten en lastenBatenOpbrengst derdenLastenApparaatskostenZBO CollegeAfschrijvingskosten1.5 DoelmatigheidsindicatorenHoofdtaak 1 Beoordelen van nationale aanvragenHoofdtaak 2 Beoordelen van Europese aanvragenHoofdtaak 3 GeneesmiddelenbewakingHoofdtaak 4 Beoordelen van homeopathische aanvragen2. AGENTSCHAP CENTRAAL INFORMATIEPUNT BEROEPEN GEZONDHEIDSZORG
(CIBG)2.1 Missie2.2 Doelstellingen2.3 Taken2.3.1 Taken voor beleidsartikel Opleidingen, informatie-
kwaliteits- en patiëntenbeleidBIG-registerVakbekwaamheidsverklaringen Buitenslands Gediplomeerden
VolksgezondheidVerwijspunt Buitenslands Gediplomeerden VolksgezondheidProject UZI-register (Unieke Zorgverleners Identificatie)2.3.2 Taken voor beleidsartikel Geneesmiddelen en medische
technologieDonorregisterFarmatec2.3.3 Taken voor het beleidsartikel JeugdbeleidJeugdzorgregistratie2.3.4 Taken voor derdenFacilitaire registers2.3.5 Nieuwe takenBureau Medicinale Cannabis2.4 Doelmatigheidsindicatoren2.5 Begroting van baten en lastenBatenOpbrengst moederdepartement VWSOpbrengst tweedenOpbrengst derdenBuitengewone batenRentebatenLastenPersonele kostenMateriële kostenRentelastenAfschrijvingskostenDotaties voorzieningenBuitengewone lastenToelichting op het kasstroomoverzichtOperationele kasstroomInvesteringenFinancieringsbehoefte3. AGENTSCHAP RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU
(RIVM)3.1 Missie3.2 DoelstellingenProfilering als rijksbreed onderzoeksinstituutVersterking samenwerkingVersterking rol van «risico-organisatie»Versterking internationaal netwerkVoeding en consumentenveiligheidVersterking infectieziektebestrijdingUitbreiding verkenningen en informatievoorziening Public
HealthUitbouw calamiteitenfunctieVersterking van de kennis over duurzame ontwikkeling binnen
het Milieu- en Natuurplanbureau3.3 Taken3.3.1 Algemeen3.3.2 RIVM-taken voor VWS3.3.3 RIVM-taken voor VROM3.3.4 RIVM-taken voor LNV3.3.5 RIVM-taken voor de VWA3.3.6 Strategisch onderzoek RIVM3.4 Doelmatigheidsindicatoren3.5 Begroting van baten en lastenBatenOpbrengst moederdepartement: VWS-eigenaarOpbrengst moederdepartement: VWS-opdrachtgeversOpbrengst overige departementen: VROMOpbrengst overige departementen: LNVOpbrengst derdenRentebatenVrijval voorzieningenLastenPersonele kostenMateriële kostenRentelastenAfschrijvingskostenDotaties voorzieningenToelichting op het kasstroomoverzichtOperationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroom3.6 Indicatieve openingsbalansWaarderingsgrondslagenTabel 7: Indicatieve openingsbalans van het agentschap
RIVM per 1 januari 2004 (bedragen x € 1 000)ActivaImmateriële activa en materiële activaVoorradenOnderhanden werkDebiteurenOverlopende passivaLiquide middelenPassivaEigen vermogenLeningen bij het ministerie van FinanciënVoorzieningen wachtgeldVoorziening externe projectenCrediteurenOverige schuldenOverlopende passivaSchuld aan moederdepartement VWSNiet uit de balans blijkende verplichtingen4. Tijdelijk agentschap Nederlands Vaccin Instituut (NVI)4.1 Missie4.2 DoelstellingenUitbouwen van het RVP naar de NVVVersterking internationaal netwerk4.3 Taken4.4 Doelmatigheidsindicatoren4.5 Begroting van baten en lastenBatenOpbrengst moederdepartement VWSOpbrengst derdenLastenPersonele kostenMateriële kostenHuurkostenRentelastenAfschrijvingskostenBEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFInleiding1. Sturinga. PlanningcyclusIntegratie begroting en zorgnotaBudgettair Kader Zorg (BKZ)b. OrganisatieInterne en externe verzelfstandigingenTaakstellingen2. Beheersinga. Financieel beheerSubsidiebeheerVerplichtingenbeheerb. Materieel beheerc. VBTBFINANCIEEL BEELD ZORG1. Inleiding2. Financiële kerncijfers2.1 UitgavenbegrippenFiguur 1 – De relatie tussen bruto en netto BKZ-uitgaven2.2 Ontwikkeling netto BKZ-uitgaven in de jaren 2003 tot
en met 2007Verdeling extra intensiveringsmiddelen2.3 BouwAlgemeenUitbreidingsbouwDe vergunningsplichtige uitbreidingsbouwInstandhoudingsbouwDe vergunningsplichtige instandhoudingsbouwMeldingsregeling: Incidentele instandhoudingsinvesteringen
(niet-vergunningsplichtig)2.4 BKZ-uitgaven per sectorFiguur 2 – Procentuele verdeling bruto BKZ-uitgaven
2004 naar sector3. FinancieringFiguur 3 – Financiering zorguitgaven in percentages4. Exploitatie zorgfondsen en premie-ontwikkeling5. Internationale benchmarking5.1 Inleiding5.2 Gezondheidszorg in OESO-landen5.2.1 Gezondheidszorguitgaven in OESO-landenFiguur 4 – Internationale vergelijking aandeel zorg
in bruto binnenlands productFiguur 5 -Gezondheidszorguitgaven gerelateerd aan de mate
van vergrijzing5.2.2 Kwaliteit5.2.3 Zorgstelsels5.3 Uitgavenbeheersing5.3.1 Regulering van prijzen, capaciteit en volume5.3.2 Algemene of specifieke budgetplafonds5.3.3 Verschuivingen naar eigen verantwoordelijkheid5.4 ConclusieVERDIEPINGSBIJLAGELEESWIJZERBELEIDSARTIKEL 21: PREVENTIE EN GEZONDHEIDSBESCHERMINGBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:PremieBELEIDSARTIKEL 22: CURATIEVE ZORGBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:PremieBELEIDSARTIKEL 23: GENEESMIDDELEN EN MEDISCHE TECHNOLOGIEBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:PremieBELEIDSARTIKEL 24: GEESTELIJKE GEZONDHEIDS-, VERSLAVINGSZORG
EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANGBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:PremieBELEIDSARTIKEL 25: MODERNISERING AWBZBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 26: GEHANDICAPTEN- EN HULPMIDDELENBELEIDBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:PremieBELEIDSARTIKEL 27: VERPLEGING, VERZORGING EN OUDERENBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:PremieBELEIDSARTIKEL 28: WET VOORZIENING GEHANDICAPTENBegrotingBELEIDSARTIKEL 29: ARBEIDSMARKTBELEIDBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 30: OPLEIDINGEN, INFORMATIE-, KWALITEITS-
EN PATIËNTENBELEIDBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 31: ZORGVERZEKERINGENBegrotingPremieBELEIDSARTIKEL 32: RIJKSBIJDRAGEN VOLKSGEZONDHEIDBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 33: JEUGDBELEIDBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 34: SOCIAAL BELEIDBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 35: SPORTBELEIDBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 36: VERZETSDEELNEMERS, VERVOLGDEN EN BURGEROORLOGSGETROFFENENBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 37: INSPECTIESBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:BELEIDSARTIKEL 38: TEGEMOETKOMING BUITENGEWONE UITGAVENBegrotingToelichting:NIET-BELEIDSARTIKEL 98: ALGEMEENBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:NIET-BELEIDSARTIKEL 99: NOMINAAL EN ONVOORZIENBegrotingToelichting belangrijkste nieuwe mutaties:PremieWas/wordt tabelWas/wordt tabelWas/wordt tabelWas/wordt tabelOverzichtsconstructiesHomogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)Grotestedenbeleid (GSB)Integratiebeleid etnische minderhedenMilieuOverzicht bijdragen aan ZBO's en RWT'sMOTIESTOEZEGGINGENAfkortingenlijstTREFWOORDENREGISTER
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 863 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 XVIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2004nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgave blz.A. Artikelsgewijze toelichting
bij het begrotingsvoorstel3B. Begrotingstoelichting4 Leeswijzer4Beleidsagenda:11 Beleidsartikel 21:Preventie en gezondheidsbescherming38Beleidsartikel 22:Curatieve zorg59 Beleidsartikel 23:Geneesmiddelen en
medische technologie74 Beleidsartikel 24:Geestelijke gezondheidszorg,
verslavingszorg en maatschappelijke opvang90 Beleidsartikel 25:Modernisering AWBZ104 Beleidsartikel 26:Gehandicapten- en
hulpmiddelenbeleid110Beleidsartikel 27:Verpleging, verzorging
en ouderen125 Beleidsartikel 28:Wet voorzieningen
gehandicapten139 Beleidsartikel 29:Arbeidsmarktbeleid143 Beleidsartikel 30:Opleidingen, informatie-,
kwaliteits- en patiëntenbeleid151 Beleidsartikel 31:Zorgverzekeringen166 Beleidsartikel 32:Rijksbijdragen volksgezondheid177 Beleidsartikel 33:Jeugdbeleid179 Beleidsartikel 34:Sociaal beleid189 Beleidsartikel 35:Sportbeleid200Beleidsartikel 36:Verzetsdeelnemers,
vervolgden en burgeroorlogsgetroffenen209 Beleidsartikel 37:Inspecties219Beleidsartikel 38:Tegemoetkoming buitengewone
uitgaven229Niet-Beleidsartikel 98:Algemeen231 Niet-beleidsartikel 99:Nominaal en
onvoorzien242 Agentschapsparagraaf244Bedrijfsvoeringsparagraaf281 Financieel Beeld Zorg283 Verdiepingsbijlage304 Moties354Toezeggingen361 Afkortingenlijst365Trefwoordenregister372A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 2004
vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2004. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2004.Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2004 vastgesteld. De in de begroting opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).Wetsartikel 2 (begrotingen agentschappen)Onder het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ressorteren
de agentschappen «Agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen»,
«Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg», «Nederlands
Vaccin Instituut» en «Rijksinstituut voor de Volksgezondheid en
Milieu». Het «Nederlands Vaccin Instituut» is een tijdelijk
agentschap. Het «Rijksinstituut voor de Volksgezondheid en Milieu»
gaat per 1 januari 2004 als agentschap opereren.Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de agentschappen «Agentschap College
ter Beoordeling van Geneesmiddelen», «Centraal Informatiepunt
Beroepen Gezondheidszorg», «Nederlands Vaccin Instituut»
en «Rijksinstituut voor de Volksgezondheid en Milieu» voor het
jaar 2004 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen
worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie
van toelichting en wel in de paragraaf over de agentschappen.Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt op grond
van het bepaalde in artikel 25a, derde lid, onder b, van de Wet op de Raad
van State.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J. F. HoogervorstB. BEGROTINGSTOELICHTINGLeeswijzerDe begroting 2004 is de eerste begroting waarin de Zorgnota geïntegreerd
is. Tot vorig jaar ontving u twee documenten, te weten de begroting en de
Zorgnota. In de begroting en de Zorgnota werd al aangegeven dat deze documenten
elkaar aanvulden en feitelijk niet afzonderlijk van elkaar konden worden gelezen.
De beleidsagenda was in beide documenten opgenomen. Ook kwamen diverse onderdelen
uit de begroting en de Zorgnota vrijwel overeen. Door de begroting en de Zorgnota
te integreren, komt de samenhang van het begrotingsgefinancierde beleid, veelal
voorwaardenscheppend van aard, en de premiegefinancierde uitvoering daarvan
beter tot zijn recht en wordt deze duidelijker gepresenteerd. De informatiewaarde
van het geïntegreerde document, de begroting 2004, is dan ook hoger dan
die van de afzonderlijke documenten. Met de integratie van de begroting en
Zorgnota wordt tegemoet gekomen aan de wensen van de Tweede Kamer.1. Integratie van de begroting en Zorgnota1.1 Nieuwe artikelindelingDe integratie van de Zorgnota in de begroting heeft geleid tot een nieuwe
artikelindeling. Over deze nieuwe indeling bent u reeds eerder geïnformeerd
door middel van de brief TK 2002–2003, 28 600 XVI nr.133. In deze
brief staan ook de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de artikelindeling
in de begroting 2003. In de onderstaande paragrafen wordt, daar waar nodig,
nog verder op ingegaan. In de verdiepingsbijlage is een zogenoemde «was-wordt-tabel»
opgenomen. Hierin wordt een relatie gelegd tussen de artikelindeling uit de
begroting 2003 en de artikelindeling in deze geïntegreerde begroting.
In de tabellen «Budgettaire gevolgen van beleid» zijn de realisatie
2002 en de raming 2003 vertaald naar de huidige indeling van artikelen en
operationele doelstellingen. Dit houdt tevens in dat de bedragen die betrekking
hebben op beleidsonderwerpen die inmiddels zijn overgegaan naar een ander
ministerie niet in deze tabellen zijn opgenomen.1.2 Begrotings- en premie-uitgaven in relatie tot verantwoordelijkheden
van VWSIn de structuur van het artikel wordt de eigenheid van de premie-uitgaven
tot uitdrukking gebracht.Een belangrijk verschil tussen de begrotingsuitgaven en de premie-uitgaven
is dat we bij de begroting zelf belast zijn met de uitvoering en dat we zelf
het beheer voeren over de bij de begroting beschikbaar gestelde middelen.
Bij de uitvoering van de begroting worden alle verplichtingen aangegaan en
worden alle uitgaven gedaan door of namens ons. Aan de premie-uitgaven in
de zorg liggen echter individuele beslissingen van de bij de zorg betrokken
partijen ten grondslag (patiënten/consumenten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars).
Beide uitgavencategorieën vallen echter onder de collectieve uitgaven.Onze verantwoordelijkheid ten aanzien van de gezondheidszorg is te beschouwen
als een systeemverantwoordelijkheid (toegankelijkheid, betaalbaarheid, kwaliteit).
In de Nederlandse traditie is de gezondheidszorg in belangrijke mate een zaak
van het particuliere initiatief. Zorg verlenen is de primaire
verantwoordelijkheid van private zorgaanbieders en voor die zorgverlening
wordt betaald binnen privaatrechtelijke verhoudingen tussen patiënten,
zorgaanbieders en zorgverzekeraars.Gezien het wettelijk stelsel van ziektekostenverzekeringen (AWBZ en ZFW)
hebben de zorguitgaven zoals hiervoor aangegeven voor een belangrijk deel
een collectief karakter. Het bijzondere karakter van de premie-uitgaven wordt
primair ingegeven door het verzekeringskarakter van de uitgaven. Dat betekent
dat de geïnde premies een eigen bestemming hebben. Ten aanzien van de
AWBZ en de ZFW heeft de minister van VWS belangrijke regulerende bevoegdheden,
maar de primaire verantwoordelijkheid voor de uitvoering daarvan ligt bij
de (privaatrechtelijk) vormgegeven uitvoeringsorganen. Ook ten aanzien van
de organisatie van het aanbod en de tarieven beschikken we over bevoegdheden.
Deze zijn met name geregeld in de WZV en de WTG.De premie-uitgaven maken geen deel uit van het wetslichaam en de begrotingsstaat.
Deze uitgaven zijn als beleidsinformatie opgenomen in de toelichting bij de
begrotingsartikelen. In de toelichting wordt bij de beschrijving van het instrumentarium
een onderscheid gemaakt tussen begrotingsgerelateerde en premiegerelateerde
instrumenten. Vanaf artikel 32 zijn alle instrumenten begrotingsgerelateerd
en wordt het genoemde onderscheid niet aangebracht. Verder zijn de begrotings-
en premie-uitgaven in aparte budgettaire tabellen opgenomen in de toelichting.De tabellen met premie-uitgaven geven een beeld van de verwachte uitgavenontwikkeling
op het betreffende beleidsartikel, behoudens de uitgavenontwikkeling waarvoor
de bedragen nog niet verdeeld zijn en op het niet-beleidsartikel nominaal
en onvoorzien gereserveerd zijn. Dit laatste betreft voor de jaren vanaf 2004
voornamelijk de loon- en prijsontwikkeling, maar voor het jaar 2008 bovendien
de verwachte volumeontwikkeling bij ongewijzigd beleid (2,5%).Om een duidelijk beeld te krijgen van de totale uitgaven en financiering
van de zorg in Nederland is in de bijlage «Financieel Beeld Zorg»
opgenomen. Hierin is ook een internationale vergelijking van de zorg in beeld
gebracht. De belangrijkste mutaties in de begroting- en in de premie-uitgaven
zijn opgenomen in de verdiepingsbijlage.1.3 VBTB en de integratie van begroting en ZorgnotaTegelijkertijd met het proces van de integratie van de begroting en Zorgnota
is ingezet op een verdere verbetering van het VBTB-gehalte van de begroting.
Daarbij is prioriteit gegeven aan de herformulering van doelstellingen en
het aanscherpen van de verantwoordelijkheden. Verder is ingezet op meer en
betere prestatiegegevens en streefwaarden en voor zover mogelijk een concretere
VBTB-paragraaf. Daarmee komen we gedeeltelijk tegemoet aan de opmerkingen
van de Algemene Rekenkamer op de begroting 2003.De begroting 2004 is het eerste geïntegreerde document. In een volgende
begroting kan het integrale karakter nog worden versterkt door de relatie
tussen doelen, instrumenten en middelen verder te verbeteren.2. Indeling begrotingDe begroting 2004 bestaat uit de volgende onderdelen:– Beleidsagenda.– Beleidsartikelen (en niet-beleidsartikelen).– Agentschappen.– Bedrijfsvoeringsparagraaf.– Diverse bijlagen.2.1 BeleidsagendaDe beleidsagenda is een korte weergave van de beleidsprioriteiten waar
het nieuwe kabinet vanaf 2004 mee aan de slag gaat. Deze worden verder uitgewerkt
in de beleidsartikelen.Het beleidsprogramma 2004–2007 is niet opgenomen in de begroting
maar wordt in een aparte publicatie uitgegeven. In dit programma wordt het
Hoofdlijnenakkoord voor de gehele kabinetsperiode uitgewerkt.2.2 Beleidsartikelen (en niet-beleidsartikelen)AlgemeenMet de integratie van de begroting en de Zorgnota is de indeling van de
beleidsartikelen gewijzigd. De artikelen 21 tot en met 32 hebben betrekking
op de zorg. De artikelen 21, 22, 23, 24, 26, 27 en 28 gaan over de zorgsectoren.
In artikel 29 staat het arbeidsmarktbeleid centraal en in artikel 30 zijn
onderwerpen opgenomen die de zorgsectoren overstijgen. Vanwege de gemoderniseerde
AWBZ, waarvan het persoonsgebonden budget (PGB) de voorloper is, is voor de
AWBZ een apart (groei)artikel opgenomen (artikel 25). Verder gaat artikel
31 in op de zorgverzekeringen AWBZ en ZFW en de uitvoering daarvan. Artikel
32 betreft de rijksbijdragen volksgezondheid.In deze beleidsartikelen is sprake van integrale algemene en operationele
beleidsdoelstellingen. Vanwege de integratie van de begroting en Zorgnota
zijn voor de nieuwe beleidsartikelen nieuwe beleidsdoelstellingen geformuleerd.
Ook voor de meeste al bestaande beleidsartikelen die te maken hebben met de
zorg zijn de doelstellingen opnieuw geformuleerd.De beleidsartikelen 33 tot en met 37 hebben betrekking op de overige beleidsterreinen
van VWS (Jeugdbeleid, Sociaal beleid, Sportbeleid, Verzetsdeelnemers, vervolgenden
en burgeroorlogsgetroffenen en Inspecties). De doelstellingen van deze artikelen
zijn in sommige gevallen geherformuleerd. In beleidsartikel 38 «Tegemoetkoming
buitengewone uitgaven» zijn de uitgaven opgenomen die voortvloeien uit
de Tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven, die thans wordt voorbereid.
De artikelen 98 (Algemeen) en 99 (Nominaal en onvoorzien) betreffen de niet-beleidsartikelen.Opbouw beleidsartikelenDe beleidsartikelen en het artikel Algemeen zijn als volgt opgebouwd:a. Algemene doelstelling.b. Operationele doelstelling.c. Budgettaire gevolgen van beleid.d. VBTB-paragraaf.De opbouw van het niet-beleidsartikel Nominaal en onvoorzien wijkt hiervan
af, vanwege het technische karakter.Hieronder werken we de onderdelen van die algemene opbouw nader uit.a. Algemene doelstellingElk beleidsartikel begint met een algemene doelstelling. Deze doelstelling
strekt zich uit over het totale beleidsveld van het beleidsartikel en formuleert
het maatschappelijke effect dat we met het beleid beogen.Bij de Algemene doelstelling zijn tabellen opgenomen met de maatregelen
voor 2004 en latere jaren op het terrein van zowel de premie als de begroting.
De inhoudelijke toelichting op de invulling van de subsidietaakstelling is
opgenomen in de brief over het nieuwe subsidiebeleid, die tegelijkertijd met
deze begroting naar het parlement is verzonden.b. Operationele doelstellingBij de operationele doelstelling staat een beschrijving van de beleidseffecten
als uitwerking van een bepaald aspect van de algemene doelstelling. Vervolgens
volgt een passage waarin de aard van de verantwoordelijkheid van de bewindslieden
en zonodig van andere actoren en de instrumenten die bijdragen aan het realiseren
van die doelstelling beschreven wordt. De veronderstellingen in effectbereiking,
doelmatigheid en raming zijn waar mogelijk opgenomen. De operationele doelstellingen
en instrumenten zijn waar mogelijk voorzien van prestatiegegevens.De prestatiegegevens kunnen gerelateerd zijn aan operationele doelstellingen/beleidseffecten
en aan beleidsinstrumenten. Als prestatiegegevens zijn gerelateerd aan de
inzet van instrumenten, is dat vaak verwoord in producten en activiteiten.
Prestatiegegevens die samenhangen met de operationele doelstellingen/beleidseffecten
geven een indicatie van de mate waarin de operationele doelstelling wordt
bereikt. Of operationele doelstellingen in termen van prestatiegegevens geconcretiseerd
kunnen worden, hangt ook af van de aard van de operationele doelstelling.
Voor een deel van de operationele doelstellingen en instrumenten kunnen alléén
uitspraken worden gedaan over de mate waarin de beoogde doelstellingen zijn
bereikt, respectievelijk de maatschappelijke ontwikkelingen nopen tot (gewijzigde)
voortzetting van het beleid. Deze uitspraken kunnen worden gedaan door evaluatieonderzoek
in te zetten. In de VBTB-paragraaf van het betrokken beleidsartikel is aangegeven
wanneer evaluatieonderzoeken zijn voorzien.c. Budgettaire gevolgen van beleid en begrotingsflexibiliteitElk beleidsartikel bevat een tabel met de budgettaire gevolgen van het
beleid. Voor de meeste zorgartikelen (21 t/m 27 en 31) zijn twee budgettaire
tabellen opgenomen: één voor de begrotingsuitgaven en één
voor de premie-uitgaven.In de budgettaire tabel voor de begrotingsuitgaven zijn de programma-uitgaven toegerekend aan de operationele doelstellingen.
Binnen de operationele doelstelling zijn bij de programma-uitgaven, voor zover
van belang, de garanties en het beslag van de rijksbijdragen aan zelfstandige
bestuursorganisaties (ZBO's), agentschappen, rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT's) en mede-overheden afzonderlijk aangegeven. De programma-uitgaven
bestaan nagenoeg volledig uit subsidies, met uitzondering van de hiervoor
genoemde financiële instrumenten. Een relatief klein deel van de programma-uitgaven
wordt verricht in de vorm van opdrachten (op basis van een overeenkomst).
Als in de toelichting op de instrumenten het begrip subsidie wordt gehanteerd,
worden daarmee ook deze opdrachten bedoeld. De wijze van presentatie wijkt
daarmee enigszins af van de rijksbegrotingvoorschriften. Over deze afwijkende
presentatie is overeenstemming met de minister van Financiën.De apparaatuitgaven in de budgettaire tabel voor de begrotingsuitgaven
van het kerndepartement zijn aan de beleidsartikelen toegerekend op basis
van de indeling van de beleidsartikelen, voor zover er een directe relatie
bestaat tussen de algemene beleidsdoelstelling en de apparaatuitgaven. De
inspecties staan in een apart beleidsartikel. Artikel 38 bevat de apparaatuitgaven
van het kernministerie die geen directe relatie hebben met de doelstellingen
uit de beleidsartikelen.De budgetflexibiliteit is alleen van toepassing op de budgettaire tabel
voor de begrotingsuitgaven (hierna begrotingsflexibiliteit te noemen). Deze is in een afzonderlijke tabel opgenomen. De gevolgde
systematiek bij begrotingsflexibiliteit is dat het kasbeslag over de jaren
2004 tot en met 2008 van de verplichtingen in een percentage worden weergegeven.
Daarbij wordt een onderscheid gemaakt naar juridische verplichtingen, bestuurlijk
gebonden reserveringen, beleidsmatige reserveringen en overig budget. In de
toelichting bij de tabel wordt de aard van de belangrijkste geraamde uitgaven
toegelicht. De basis van de weergegeven bedragen en percentages is de departementale
administratie. Deze geven een raming weer van de situatie per 1 januari 2004.In de budgettaire tabel voor uitgaven uit premie-middelen staan de ramingen voor de onderscheiden sectoren vermeld. Hiervoor
is gekozen omdat het niet mogelijk is de premie-uitgaven toe te rekenen aan
operationele doelstellingen.d. VBTB-paragraafIn de VBTB-paragraaf zijn verbeterpunten aangegeven die in de toekomst
zullen leiden tot een beter inzicht in de te realiseren prestaties. Om dit
te bereiken, kunnen meerdere mogelijkheden worden benut. Zo kunnen streefwaarden
worden geformuleerd, kan een tijdshorizon worden bepaald of evaluatieonderzoek
worden gedaan. Welke mogelijkheid wordt benut, hangt sterk af van het in te
zetten beleidsinstrument. Ook gaat deze paragraaf in op de toezeggingen uit
de groeiparagraaf in de begroting 2003 en wordt er een evaluatieprogrammering
weergegeven.2.3. AgentschappenVWS kent in 2004 vier agentschappen:– Agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (ACBG).– Agentschap Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG).– Agentschap Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).– Agentschap Nederlands Vaccin Instituut (NVI).Het RIVM gaat per 1 januari 2004 als agentschap opereren. Het NVI is een
zogenaamd tijdelijk agentschap. Omdat het beheer van de Voedsel en Waren Autoriteit
(VWA) is overgedragen aan het ministerie van LNV, maken het tijdelijk agentschap
VWA en de agentschappen Keuringsdienst van Waren (KvW) en Rijksdienst voor
de Keuring van Vee en Vlees (RVV) geen deel meer uit van de VWS-begroting.De bijzondere positie van agentschappen komt in de begroting tot uitdrukking
in een aparte agentschapparagraaf, waarin de activiteiten van de agentschappen
en de financiële gevolgen daarvan in termen van baten en lasten integraal
zijn beschreven. De beleidsmatige relevantie van een agentschap komt tot uitdrukking
in de toelichting op de operationele doelstelling(en) waaraan de activiteiten
van het agentschap een bijdrage leveren. Als daarbij sprake is van een financiële
bijdrage vanuit het departement, wordt die ook daar begroot.Ter illustratie: het RIVM kende tot dit moment een apart artikel op de VWS-begroting. Met de agentschapsvorming zijn de middelen overgeheveld
naar de «opdrachtgevers», zowel binnen VWS als daarbuiten (VROM,
LNV). In de artikelen Preventie en Gezondheidsbescherming (artikel 21) en
Inspecties (artikel 37) wordt de opdrachtgeverrelatie vanuit VWS toegelicht.
Een beperkt deel van het budget berust bij de secretaris-generaal als «eigenaar»;
dat budget wordt geraamd op artikel Algemeen (artikel 38).Nog een voorbeeld: het beheer van de Keuringsdienst van Waren als onderdeel
van de VWA is overgedragen aan LNV, maar het opdrachtgeverschap en (dus) het
budget blijven bij VWS berusten. De VWS-bijdrage aan de KvW wordt geraamd
op artikel 21 van onze begroting; de agentschapsparagraaf VWA/KvW in de begroting
van LNV laat deze bijdrage als «opbrengst andere departementen»
zien.2.4 BedrijfsvoeringparagraafDe bedrijfsvoeringparagraaf in de begroting 2004 is een uitzonderingsrapportage.
Hierin zijn alleen die bedrijfsvoeringonderwerpen opgenomen die in 2004 specifiek
aan de orde zijn. In deze paragraaf wordt nader ingegaan op de onderwerpen
die vallen onder de sturing en de beheersing van de bedrijfsprocessen, zoals
de planningscyclus en de organisatie en ontwikkeling op het terrein van VBTB.
De bedrijfsvoeringparagraaf sluit op deze wijze aan bij de mededeling over
de bedrijfsvoering.2.5. BijlagenDeze begroting heeft diverse bijlagen.– De bijlage Financieel Beeld Zorg geeft
een totaalbeeld van de uitgaven en de financiering van de zorg in Nederland,
waarbij ook de verdeling van de middelen uit het Hoofdlijnenakkoord aan de
orde komt. Verder is in deze bijlage een internationale vergelijking van de
zorg in beeld gebracht.– De verdiepingsbijlage geeft per artikel
de standen (begroting en/of premie) en de belangrijkste mutaties (begroting
en/of premie). Tevens is voor de begrotingsuitgaven en -ontvangsten een «was-wordt-tabel»
opgenomen. Tot slot is een overzicht gegeven van de bijdragen van VWS aan
begrotingen van andere departementen, de zogenaamde overzichtsconstructies.– De bijlagen Moties en Toezeggingen
geven een overzicht van toezeggingen die (vorige) bewindspersonen hebben gedaan
en de stand van zaken van moties die de Tweede Kamer heeft aanvaard.– De bijlage ZBO's en RWT's geeft een
overzicht van de zelfstandige bestuursorganisaties (ZBO's) en rechtspersonen
met een wettelijke taak (RWT's) die een bijdrage ontvangen uit begrotings-
of premiemiddelen.– Afkortingenlijst.– Trefwoordenregister.3. Landelijk beleidskader WelzijnTot en met 2002 was de Welzijnsnota «Sociale kwaliteit» het
kader voor het landelijke welzijnsbeleid. De nota is afgerond. Als gevolg
daarvan zijn de programmalijnen losgelaten. Na het uitbrengen van de begroting
zal als vervolg op de Welzijnsnota het landelijk Beleidskader Welzijn (2004–2008)
worden opgesteld. Wijzigingen naar aanleiding van het beleidskader zullen
in de begroting 2005 worden opgenomen. Voor 2004 gaan we voor
wat betreft het beleidsbudget voor het Landelijk Beleidskader uit van de budgetten
die voor de programmalijnen van de Welzijnsnota 1999–2002 beschikbaar
waren.In deze VWS-begroting leveren verschillende beleidsartikelen (artikelen
24, 26, 27, 33, 34 en 35) een bijdrage aan het realiseren van de doelstellingen
van het toekomstige Beleidskader Welzijn. Het beleidsartikel Sociaal Beleid
bevat een overzicht van de budgettaire beleidsbijdragen van de verschillende
beleidsartikelen aan het landelijk Beleidskader 2004–2008. Over de daadwerkelijke
verdeling van de middelen zal later dit jaar nog besluitvorming plaatsvinden.BELEIDSAGENDAKeuzes voor een houdbare en beter presterende zorg1 IntroductieDe beleidsagenda en de begroting van VWS presenteren op diverse terreinen
een aantal belangrijke keuzes voor de komende jaren. Dat geldt voor zaken
als het aanpassen van het zorgstelsel, het verleggen van verantwoordelijkheden,
minder regels, een andere leefstijl en gerichter omgaan met subsidies.In onze keuzes staan de termen «houdbaarheid» en «presteren»
centraal. We gaan werken aan een zorgstelsel dat klaar is voor de toekomst
èn betaalbaar blijft. Beter presteren betekent dat instellingen met
publieke middelen meer prestaties moeten leveren. Er komt meer nadruk te liggen
op de eigen verantwoordelijkheid: van burgers, van instellingen in de zorg,
van verzekeraars. De overheid stelt daarbij eisen en randvoorwaarden. Het
is zaak dat alle betrokkenen op de VWS-terreinen met ons de noodzakelijke
keuzes maken voor houdbaarheid en betere prestaties.2 Zorg: Toegankelijk, solidair, betaalbaar, doelmatigDe zorg in Nederland moet toegankelijk, solidair, betaalbaar en doelmatig
zijn. Dit blijven de belangrijkste uitgangspunten van ons zorgstelsel. De
Nederlandse burger heeft recht op een adequaat en kwalitatief goed zorgaanbod,
waarbij verschillen in leeftijd, gezondheidsrisico's en inkomen niet mogen
leiden tot onaanvaardbare verschillen in de toegang tot de zorg. Tegelijkertijd
mogen de kosten van de gezondheidszorg niet te zwaar drukken op de economie
en de koopkracht van de burger.Toegankelijkheid, solidariteit, betaalbaarheid en doelmatigheid staan
in veel opzichten op gespannen voet met elkaar. Lage eigen betalingen zijn
goed voor de toegankelijkheid, maar leiden al snel tot hoge medische consumptie.
Inkomensafhankelijke premies zijn goed voor de solidariteit, maar zijn slecht
voor het kostenbesef. In de meeste zorgstelsels wordt daarom continu gesleuteld
aan kostenbeheersing. Dit kan vervolgens weer leiden tot extra bureaucratie
en onaanvaardbare wachttijden voor noodzakelijke zorg, zoals wij ook in ons
land hebben ervaren.Bijna alle lidstaten van de Europese Unie hebben moeite om toegankelijkheid,
solidariteit, betaalbaarheid en doelmatigheid met elkaar te combineren. De
meeste Europese landen hebben ernstiger problemen met wachtlijsten dan wij
in Nederland. De weinige landen die geen wachtlijsten van betekenis hebben,
lopen op tegen grote problemen om de zorg betaalbaar te houden. Bovendien
heeft de hele Europese Unie te maken met een dubbele vergrijzingsgolf (meer
ouderen èn langer levende ouderen) die een enorme sociaal-economische
invloed op onze samenlevingen heeft. Tenslotte stijgen de zorguitgaven sterk
door de snelle ontwikkeling van de medische technologie en door het verschijnsel
dat naarmate een samenleving rijker wordt, de zorgconsumptie nog sneller toeneemt.Houdbaarheid van het stelsel veiligstellenDe zorguitgaven stijgen de laatste jaren fors. In 2001 en 2002 groeide
het zorgvolume in totaal met ruim 14 procent. De reële economische groei
bedroeg in die periode in totaal zo'n 1,5 procent. De zorguitgaven stegen
in die jaren dus bijna tien keer zo snel als de grondslag waaruit ze gefinancierd
moeten worden.Ook de burger heeft de gevolgen van de groei van de zorguitgaven in zijn
portemonnee gemerkt. De modale werknemer heeft zijn wettelijke zorgpremies
sinds 1997 ruim € 200 per maand zien stijgen tot € 467
per maand in 2003; dit is een stijging van bijna 80 procent in een periode
waarin het inkomen van diezelfde werknemer met 25 procent toenam. Dit groeitempo
moet afgeremd worden.Door de kostenstijging beslaan de zorguitgaven een steeds groter deel
van het Bruto Binnenlands Product (BBP). De zogenoemde zorgquote (aandeel
van de zorguitgaven in het BBP) loopt snel op: van zo'n 8,5 procent in 2000
naar (geraamd) 9,75 procent in 2003. Gemiddeld gaven de westerse (OESO-)landen
in 2001 8,5 procent van het BBP uit aan zorg.Figuur 1: Internationale vergelijking aandeel zorg in
Bruto Binnenlands ProductBron: VWS, 2003.Daarnaast zijn er nog twee redenen voor waakzaamheid. Ten eerste heeft
Nederland nu nog een relatief jonge bevolking en moeten voor ons de echte
kosten van de vergrijzing nog komen; landen als Duitsland en Frankrijk worden
er daarentegen nu al mee geconfronteerd. Maar al in het jaar 2010 telt ons
land 1,1 miljoen 75-plussers. Het aantal 65-plussers stijgt ten opzichte van
het aantal werkenden (20–65 jaar) flink.Figuur 2: Vergrijzing; aantal 65-plussers per 1000 20–65-jarigenBron: VWS, 2003.Ten tweede wijst een OESO-studie erop dat onze care-voorzieningen (voor
verplegen en verzorgen van met name ouderen en gehandicapten) tot de ruimste
in Europa behoren, ook als is het moeilijk om een precieze vergelijking te
maken. Met de komende vergrijzing tikt dit extra hard aan en stelt het ons
financieel voor een grotere opgave dan onze Europese partners, terwijl we
nu reeds tot de duurste landen behoren. Kortom, het Nederlandse zorgstelsel
is op dit moment niet toekomstbestendig. Het is dus zaak evenwicht te zoeken
tussen de omvang en de noodzaak van de voorzieningen, de kwaliteit daarvan
en de betaalbaarheid.Structurele hervorming noodzakelijkZowel de uitdaging die de vergrijzing ons op langere termijn stelt, als
de huidige financieel-economische situatie van Nederland dwingen ons tot heldere
keuzes. Het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet bevat stringente budgettaire
afspraken voor de komende kabinetsperiode. Daarnaast moeten de kosten van
extra wachtlijstproductie worden opgevangen en kiezen wij er ook voor ruimte
te creëren voor intensiveringen. Tot slot moeten nog enkele bezuinigingen
die door vorige kabinetten zijn ingeboekt, maar nooit zijn ingevuld, nu daadwerkelijk
gerealiseerd worden. In totaal moet er in 2004 ongeveer € 2,3 miljard
worden bezuinigd op de uitgaven die uit zorgpremies worden betaald.Wij kiezen ervoor deze bezuinigingen in te bedden in een structurele hervorming
van het Nederlandse zorgstelsel. Deze hervorming heeft tot doel ons stelsel
op lange termijn veilig te stellen door toegankelijkheid, solidariteit en
betaalbaarheid beter met elkaar in balans te brengen en het systeem doelmatig
te maken. De kern van de zaak is dat er meer eigen verantwoordelijkheid moet
komen bij zowel de zorgconsument als de zorgaanbieder. Wil de solidariteit
in het stelsel blijven bestaan, dan moet de collectieve verantwoordelijkheid
minder worden belast. Om dit nieuwe evenwicht te bereiken, krijgen burgers
te maken met hogere eigen betalingen bij het gebruik van de zorg. Dit betekent
dat de financiële verantwoordelijkheid van burgers toeneemt. De verzekeraars
en de zorgaanbieders moeten in het stelsel meer met elkaar concurreren om
doelmatiger te werken, meer oog hebben voor de klant en minder afhankelijk
worden van «Den Haag». Gesubsidieerde instellingen moeten leren
meer op eigen benen te staan. In het nieuwe evenwicht wordt de solidariteit
bewaakt door publieke garanties in het zorgstelsel en het inkomensbeleid.Figuur 3: Extra zorguitgaven1Bron: VWS, 2003.Deze begroting bevat stevige maatregelen, maar er is ook extra ruimte.
Ten eerste stijgen de zorguitgaven de komende vier jaar nog altijd met ruim € 6
miljard, onder andere om de vergrijzingskosten op te vangen. Ten tweede hebben
wij geld vrijgemaakt voor extra zorgproductie om de wachtlijsten terug te
dringen. In 2004 gaat het alleen al om € 500 miljoen. En ten derde
is er extra geld om meer te doen aan een aantal belangrijke zaken zoals het
verbeteren van bereikbaarheid van de zorg, jeugd, maatschappelijke opvang,
kwaliteit en opleidingen, ICT-investeringen en het voorkomen van ziekten.3 Meer eigen verantwoordelijkheid burgersHet Nederlandse systeem van gezondheidszorg wijkt op een aantal punten
af van veel andere landen: Nederland kent in vergelijking met andere landen
geringe verplichte eigen bijdragen; niettemin krijgt de verzekerde een relatief
breed pakket van zorgvoorzieningen. Dat is een extra reden om bij de keuze
van de maatregelen sterk te appelleren aan de eigen verantwoordelijkheid van
de burger om zo een nieuw evenwicht te bereiken.Figuur 4: Eigen betalingen als aandeel in zorgkostenBron: VWS, 2003.De periode tot 2007, waarvan de begroting voor 2004 de eerste stap is,
wordt zeker niet gemakkelijk. Maar niets doen is geen alternatief. De burger
mag wèl verwachten dat de lasten evenwichtig worden verdeeld en dat
er daarnaast zichtbare verbeteringen optreden: meer zorg, minder regels, en
zichtbaar werken aan meer kwaliteit. Die balans, tussen stevige maatregelen
en verbeteringen, is de uitdaging waarvoor wij de komende jaren staan. Wij
gaan een ingrijpend veranderingsproces in en dat vraagt om duidelijk beleid
vanuit VWS. Wij nemen die taak op ons, in de wetenschap dat wij de uitdagingen
alleen aan kunnen in goede samenwerking met het «veld»: verzekeraars,
instellingen en hun medewerkers, cliënten en hun organisaties en tezamen
met andere overheden.Het kabinet kiest ervoor de burger meer eigen verantwoordelijkheid te
geven voor de zorguitgaven door het wettelijk verzekerde pakket te versmallen
en eigen bijdragen te verhogen. Dit zal leiden tot meer kostenbewustzijn,
afremmen van de zorgconsumptie.De maatregelen hebben voor een belangrijk deel betrekking op het pakket
van de zorgverzekering. Maar ook in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(AWBZ) worden maatregelen genomen. De randvoorwaarden bij het kiezen van de
maatregelen zijn:– Zo min mogelijk beperken van echt noodzakelijke medische zorg.– Acceptabele effecten voor chronisch zieken.– Acceptabele gevolgen voor het besteedbaar inkomen.– Eenvoudig en uitvoerbaar.De eerste randvoorwaarde houdt in dat wie ziek is of zorg nodig heeft,
geholpen moet kunnen worden. We kiezen vooral voor maatregelen die niet direct
met ziekten/aandoeningen te maken hebben die het maatschappelijk functioneren
belemmeren, dan wel voor maatregelen die verzekerden zelf kunnen opvangen.
Daarnaast speelt bij onze afwegingen een rol of de zorg naar verwachting te
herverzekeren is en of de maatregel voor bepaalde groepen door
flankerend beleid kan worden verzacht. De combinatie van deze uitgangspunten
en randvoorwaarden leidt tot onderstaande maatregelen. Wij vinden die in het
licht van de huidige, moeilijke economische omstandigheden en de noodzaak
om ook voor de toekomst structureel naar het zorgstelsel te kijken, goed te
verdedigen.Pakketmaatregelen en eigen betalingen ZiekenfondswetPet 1 januari 2004 gaat het voor de Ziekenfondswet om de volgende maatregelen.
Om de gevolgen voor de burger op korte termijn zoveel mogelijk te beperken,
gelden bij verschillende maatregelen overgangsregimes:– Niet meer vergoeden van fysio- en oefentherapie vanaf 18 jaar,
met uitzondering van chronisch zieken (zij krijgen vanaf tien behandelingen
vergoed). Opbrengst: in 2004 € 375 miljoen (vanwege overgangsregime)
en vanaf 2005 jaarlijks € 425 miljoen.– Beperken van de vergoeding psychotherapie tot dertig behandelingen.
Opbrengst: in 2004 € 74 miljoen (vanwege overgangsregime) en vanaf
2005 jaarlijks € 79 miljoen.– Niet meer vergoeden van de eerste IVF-behandeling en bijbehorende
medicatie. Opbrengst: vanaf 2004 jaarlijks € 30 miljoen.– Niet meer vergoeden van de tandarts voor volwassenen (vanaf 18
jaar). Opbrengst: vanaf 2004 jaarlijks € 200 miljoen.– Niet meer vergoeden van zelfzorggeneesmiddelen tenzij ze langer
dan een jaar gebruikt worden. Zelfzorggeneesmiddelen zijn geneesmiddelen die
zonder recept verkrijgbaar zijn. Dit levert vanaf 2004 jaarlijks € 60
miljoen op.– Niet meer vergoeden van anticonceptie vanaf 21 jaar. Opbrengst:
vanaf 2004 structureel € 70 miljoen.– Niet meer vergoeden van het «zittend» ziekenvervoer.
Dit zijn kosten voor openbaar vervoer, taxi of eigen auto in verband met geneeskundige
behandeling. Opbrengst: vanaf 2004 jaarlijks € 135 miljoen.– Invoeren van de eigen bijdrage geneesmiddelen. Elke verzekerde
betaalt vanaf 1 januari 2004 voor ieder afgeleverd geneesmiddel op recept € 1,50
bij de apotheker. De verwachte jaarlijkse opbrengst hiervan is € 210
miljoen vanaf 2004.– In 2005 wordt een eigen risico van € 200 ingevoerd in
de Ziekenfondswet.Maatregelen AWBZPer 1 januari 2004 gaat het voor de AWBZ om de volgende maatregelen:– Verpleeghuizen en thuiszorginstellingen krijgen niet langer apart
geld voor zorgvernieuwing.Dit levert vanaf 2004 jaarlijks € 170 miljoen op, waarvan € 100
miljoen gereserveerd wordt voor productie.– Naast de middelen voor zorgvernieuwing (de lokale component) zullen
thuiszorginstellingen ook de resterende, niet aan productie gerelateerde middelen,
niet langer ontvangen. Dit levert naar verwachting jaarlijks € 100
miljoen op.– Verhogen van de eigen bijdragen intra- en extramurale AWBZ-zorg.
Dit levert naar verwachting jaarlijks € 180 miljoen op.Figuur 5: Opbrengst maatregelen (2004–2007)Bron: VWS, 2003.Tegemoetkomen kwetsbare groepenVoor het niet langer vergoeden van het «zittend ziekenvervoer»
wordt een aparte maatregel getroffen om de effecten te verzachten. Hiervoor
is in 2004 € 60 miljoen beschikbaar en vanaf 2005 € 70
miljoen structureel.De solidariteit in de zorg vereist dat groepen kwetsbare mensen, bijvoorbeeld
chronisch zieken en mensen met een laag inkomen, speciale aandacht krijgen.
Hiervoor bestaat al de fiscale regeling voor buitengewone uitgaven, zoals
ziekte, invaliditeit en bevalling. Het effect van de extra benutting van deze
regeling is geraamd op € 80 miljoen in 2004 oplopend tot € 130
miljoen in 2007.Mensen met geen of weinig inkomen profiteren echter nauwelijks van de
fiscale regeling. Daarom komt er vanaf 2004 een aparte tegemoetkomingsregeling.
Hiermee kunnen bepaalde mensen een deel van de extra kosten terugkrijgen die
zij voor zorg moeten maken. VWS trekt voor de regeling in 2004 € 89
miljoen uit; dat bedrag loopt op tot € 104 miljoen in 2007. De belastingsdienst
voert de nieuwe regeling uit. De tegemoetkomingregeling vult de bestaande
fiscale regeling voor buitengewone uitgaven aan. Voor bijvoorbeeld gehuwde
65-plussers met alleen AOW die nu niet voor de buitengewone aftrek in aanmerking
komen, zal dit een belangrijke tegemoetkoming zijn.De nieuwe regeling, en in laatste instantie de mogelijkheid om een beroep
te doen op de bijzondere bijstand, beperken de gevolgen van de maatregelen
in de zorg voor de meest kwetsbare groepen zoveel mogelijk. Ook bij
de maatregelen zelf wordt al zoveel mogelijk rekening gehouden met de gevolgen
voor chronisch zieken, gehandicapten en andere kwetsbare groepen.4 Vernieuwen zorgstelsel: meer verantwoordelijkheid aanbieders
en verzekeraarsBeter presteren instellingen en meer transparantieHet kabinet doet niet alleen een beroep op een grotere eigen verantwoordelijkheid
van burgers, maar ook op die van verzekeraars en zorginstellingen. Wij verwachten
van deze partijen dat ze veel meer werk maken van doelmatigheid, kwaliteit
en innovatie. Zorginstellingen en verzekeraars moeten beter gaan presteren.
Meer marktwerking is onontkoombaar om te komen tot betere prestaties en grotere
productiviteit in de zorg. Ook moeten instellingen meer vernieuwen en daarbij
gebruikmaken van onder meer ICT. Om te kunnen zien of burgers en overheid
waar voor hun geld krijgen, moeten de prestaties van de zorginstellingen beter
gemeten en gecontroleerd worden. Initiatieven op het terrein van prestatievergelijking
en -verantwoording (benchmark) gaan door. Deze acties leveren een belangrijke
bijdrage aan de doelmatigheid in de zorg en moeten ook bijdragen aan het stimuleren
van de kwaliteit van de dienstverlening; ze vergroten de transparantie van
de sector.In 2006 wordt de nieuwe basisverzekering ingevoerd, als onderdeel van
het vernieuwen van het zorgstelsel. Op korte termijn worden ook maatregelen
in de sturing van het stelsel genomen om te zorgen dat het huidige systeem
beter werkt. Zo start de ziekenhuissector in 2004 met het gefaseerd invoeren
van de DBC-systematiek die is gericht op het vernieuwen van het prijs- en
bekostigingstelsel. Een DBC (diagnose-behandelcombinatie) is het geheel van
activiteiten van ziekenhuizen en specialisten dat voortvloeit uit de zorgvraag
van de patiënt. De DBC kent een (integrale) prijs. Dit vergroot de transparantie
en stelt onder meer verzekeraars in staat prijzen onderling te vergelijken
en doelmatig zorg in te kopen. De eerstelijnszorg en de curatieve GGZ gaan
ook die kant op: ze starten in 2004 met het ontwikkelen van een bekostigingssysteem
dat meer is gebaseerd op loon naar werken.De informatievoorziening en de kwaliteit en innovatie in de zorg moeten
verder verbeterd worden. Hiervoor worden tal van acties ondernomen, zoals
het ontwikkelen van prestatie-indicatoren, benchmark (prestatievergelijking)
bij ziekenhuizen en huisartsen, het invoeren van een landelijke registratie
voor de gehele AWBZ en het ontwikkelen van een landelijk elektronisch medicatiedossier.
In 2004 gaat een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer om een zorgidentificatienummer
in te voeren.Zorgstelsel en nieuwe basisverzekeringDeze kabinetsperiode staat in het teken van de overgang naar een nieuw
zorgstelsel en het invoeren van een basisverzekering. De huidige centrale
sturing van het aanbod aan zorg wordt, waar mogelijk, zo snel als verantwoord
is vervangen door een systeem van gereguleerde marktwerking.De kern van het nieuwe stelsel is dat verzekeraars onderling gaan concurreren
en dat zij onderhandelen met aanbieders van zorg over de prijs en de kwaliteit.
De voordelen daarvan moeten ten goede komen aan de verzekerde. Die kan daardoor
bewuster kiezen tussen verzekeraars en heeft meer keus uit verschillende
mogelijkheden van zorg. De verzekerde draagt tegelijkertijd via eigen betalingen
meer verantwoordelijkheid voor de kosten van de zorg. Verzekeraars moeten
zoveel mogelijk naar de behoefte van hun verzekerden zorg inkopen. De sterkere
rol van de verzekeraar en de verzekerden is, in combinatie met minder regels
en het verlichten van de administratieve lasten, ook een stimulans voor meer
ondernemerschap in de zorg. Ook de zorgaanbieders moeten dus meer met elkaar
concurreren. Het tot stand brengen van marktwerking in de zorg is een kwestie
van lange adem. Juist daarom moeten we nu voortmaken. Het kabinet ziet het
als een opdracht, voor zichzelf en de politiek in brede zin, om na bijna twintig
jaar discussie het nieuwe zorgstelsel daadwerkelijk tot stand te brengen.De concrete maatregelen voor het nieuwe zorgstelsel zijn:– Het invoeren op 1 januari 2006 van één verplichte
standaardverzekering voor curatieve zorg. Het onderscheid tussen Ziekenfondswet
en particuliere ziektekostenverzekering vervalt. De standaardverzekering wordt
uitgevoerd door private uitvoerders die winst mogen beogen binnen de publieke
randvoorwaarden die de overheid stelt. Het wetsontwerp van de Zorgverzekeringswet
gaat in 2004 naar de Tweede Kamer.– Alle op genezing gerichte zorg die nu nog in de AWBZ zit, gaat
dan over naar de nieuwe zorgverzekering. Dat geldt bijvoorbeeld voor delen
van de geestelijke gezondheidszorg.– Op 1 januari 2006 wordt een zorgtoeslag ingevoerd. Deze moet de
zorg voor iedereen toegankelijk en betaalbaar houden.– Het toezicht op goed uitvoeren van de verzekering en de kwaliteit
van de zorg wordt vernieuwd. Daarbij wordt de functie bekeken van de organen
die nu betrokken zijn bij het sturen en het uitvoeren ven het stelsel, zoals
het CVZ, CTZ, CBZ en IGZ.– In 2004 start de opbouw van de Zorgautoriteit. Deze instelling
moet onder meer het ontwikkelen van «markten» in de zorg stimuleren.
Het CTG gaat na een wetswijziging op in de nieuwe Zorgautoriteit. Het is de
bedoeling dat de Zorgautoriteit in 2008 vervolgens opgaat in de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (NMa), als Zorgkamer.Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten: modernisering en
houdbaarheidNederland behoort momenteel tot de minst vergrijsde landen in de Europese
Unie, maar dat verandert snel en heeft ook gevolgen voor de AWBZ. Zo zijn
de uitgaven van de AWBZ de afgelopen jaren explosief gegroeid: met 7,7 procent
per jaar sinds 2000. Daarnaast omvat de AWBZ deels ook zaken die niet noodzakelijkerwijs
in een verzekering thuishoren; burgers en andere overheden hebben hier ook
een eigen verantwoordelijkheid.Om de AWBZ voor burgers die langdurig zong nodig hebben toegankelijk te
houden, en tegelijkertijd de betaalbaarheid overeind te houden, is voor de
komende jaren een nieuwe visie nodig op de AWBZ en alles wat ermee samenhangt.
We streven naar een betaalbare en toekomstgerichte AWBZ. Daarbij gelden de
volgende uitgangspunten:– De AWBZ is voor langdurige en chronische zorg.– Heldere verantwoordelijkheidsverdeling tussen de AWBZ en de «voorliggende»
lokale voorzieningen.– Meer (financiële) prikkels in het uitvoeren van het systeem
van de AWBZ; meer concurrentie tussen aanbieders van zorg.– Versterken van de verantwoordelijkheid van de zorgvrager en diens
omgeving.– Een bekostigingssystematiek die een koppeling tussen prijs en
dienst duidelijk maakt.– Doorgaan met het moderniseren van de AWBZ.De visie op de toekomst van de AWBZ staat in een afzonderlijke brief die
dit najaar naar de Tweede Kamer gezonden wordt.Deze kabinetsperiode staat verder in het teken van het doorgaan met het
moderniseren van de AWBZ. De afgelopen periode is al veel bereikt, met name
wat betreft: eenduidige indicatiestelling (protocollen), stimuleren van de
vraagsturing èn het vernieuwen en flexibel maken van het aanbod aan
zorg voor de burger. Belangrijk is stevige aandacht voor de noodzaak van goede
informatievoorziening en het verantwoorden van de besteding van middelen,
alsmede voor prestaties in de sector.Meer concurrentie bij prijsvorming geneesmiddelenGeneesmiddelen moeten ook op termijn betaalbaar en beschikbaar zijn. We
streven ernaar uiterlijk in 2005 een nieuw prijs- en vergoedingssysteem voor
geneesmiddelen in te voeren. Uitgangspunten voor dit nieuwe beleid zijn:– Toegankelijkheid: De premiebetaler betaalt niet meer dan de noodzakelijke
kosten.– Doelmatigheid: Meer financiële prikkels op de juiste plaats.– Kwaliteit en veiligheid: Deskundigheid van de apotheker goed benutten.De toegankelijkheid wordt gewaarborgd door te zorgen voor lagere prijzen
bij generieke geneesmiddelen. Dat zijn geneesmiddelen die gemaakt zijn naar
het voorbeeld van een merkgeneesmiddel waarvan het octrooi is verlopen. Voor
middelen met een vergelijkbare therapeutische werking kan daarnaast een lagere
vergoeding worden vastgesteld. In elke groep van onderling vervangbare geneesmiddelen
wordt altijd tenminste één geneesmiddel volledig vergoed, met
inachtneming van de eigen bijdrage; de andere (duurdere) geneesmiddelen zijn
dan slechts tegen meerkosten beschikbaar.Deze nieuwe benadering moet fabrikanten stimuleren om te concurreren en
de prijzen van hun geneesmiddelen te verlagen. Zorgverzekeraars krijgen meer
te zeggen over de inkoop en kunnen in de contracten met apotheekhoudenden
afspraken maken over prijs en prestatie (kwaliteit) van de dienstverlening
van de apotheken.5 Minder regels en administratieve lastenMinder regelsHet verminderen van regels en het terugdringen van de administratieve
lasten is een speerpunt van het kabinetsbeleid. Door minder regels krijgen
instellingen meer vrijheid om beter te presteren en meer verantwoordelijkheid
te nemen, kortom: ondernemerschap tonen. VWS is daar al een aantal jaren mee
bezig. De commissie «terugdringing administratieve lasten zorgsector»
(«commissie De Beer») heeft in vervolg daarop een aantal concrete
voorstellen gedaan voor de zorg. Eind 2002 is naar aanleiding daarvan het
plan «Minder regels, meer zorg» vastgesteld. Dat wordt de komende
jaren uitgevoerd. Daarvoor trekken wij € 42 miljoen uit.Het kabinet heeft in aanvulling hierop voor de zorg en andere vormen van
dienstverlening een concrete doelstelling bepaald: de administratieve lasten
moeten in deze kabinetsperiode met een kwart dalen. Dit betekent onder meer
dat circa dertig wetten op VWS-terrein versneld worden doorgelicht op de mogelijkheid
de administratieve lasten te verminderen. Eind 2003 moet hiervan een goed
beeld bestaan. Wetten waar het meeste resultaat geboekt kan worden, worden
vervolgens als eerste aangepakt. Daarnaast worden nieuwe regels zeer kritisch
beoordeeld op administratieve lasten die er door ontstaan. Maar instellingen
moeten zelf ook alert zijn op het bestrijden van bureaucratie die niet in
de eerste plaats door regels van het Rijk is veroorzaakt.FraudebestrijdingMisbruik van regels moet worden tegengegaan. Dat doen we langs drie lijnen:
meer controle, beter laten verantwoorden en vooraf toetsen van maatregelen
om de kans op misbruik tegen te gaan. Er komen betere controles en sancties
bij declaratiemisbruik van zorgverleners. Het wetsvoorstel om de Wet Tarieven
Gezondheidszorg (WTG) te wijzigen, dat hiervoor bij de Tweede Kamer is ingediend,
moet op 1 januari 2004 ingaan.Naar verwachting nog dit najaar wordt een wetsvoorstel bij de Kamer ingediend
met maatregelen om fraude van verzekerden met declaraties tegen te gaan. Het
wetsvoorstel moet op 1 april 2004 ingaan en omvat onder meer het invoeren
van een identificatieverplichting in de Ziekenfondswet en het invoeren van
het sofi-nummer in de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen (WTZ).6 Meer zorg leveren – wachttijden terugdringenHet aanpakken van wachttijden in de zorg heeft ook in deze kabinetsperiode
hoge prioriteit. Een groot deel van het extra geld voor 2004 en de volgende
jaren kan hieraan worden besteed. Voorwaarde is wel, net als in de afgelopen
jaren, dat voor dat geld ook daadwerkelijk zorg wordt geleverd: boter bij
de vis. Voor de aanpak is in 2004 € 250 miljoen extra beschikbaar
gesteld.Extra geld alleen is niet de enige oplossing voor het aanpakken van de
wachttijden: ook meer doelmatigheid, betere organisatie van de zorg en innovatie,
zijn noodzakelijk om meer en betere zorg te leveren.Dalende trend wachttijden ziekenhuiszorgDe ziekenhuizen hebben sinds 2001 goede resultaten geboekt bij het terugdringen
van wachttijden. Het algemene beeld is duidelijk verbeterd. De gemiddelde
wachttijd zowel voor opname als voor dagbehandeling is flink gedaald. Excessieve
wachttijden zijn geen algemeen probleem meer in de Nederlandse curatieve zorg.
Voor zover zij nog bestaan, zijn te lange wachttijden voornamelijk terug te
voeren op bijzondere omstandigheden in beperkte deelgebieden of op het functioneren
van het ziekenhuis. Tabel 1 Wachttijden
ziekenhuizen Nederland Gemiddelde wachttijd in weken dec 2000dec 2001dec 2002juli 2003afname in %streven 2004Kliniek8,86,75,85,538%5,3Dagverpleging6,45,75,25,120%4,9Bron: NVZ-databank.Ziekenhuizen moeten met het nu beschikbaar gestelde extra geld in 2004
2,5 procent meer zorg kunnen leveren en daarmee wachttijden verder terugdringen.
Dat mag ook gevraagd worden van instellingen. Of de wachttijden echt teruglopen
hangt mede af van het tempo van opleiden, het beschikbaar komen van nieuw
personeel en de logistieke organisatie in het ziekenhuis. De ziekenhuizen
zijn nu aan zet. Het aanpakken van de wachttijden is al met al in de eerste
plaats een zaak van verzekeraars en instellingen; VWS zal deze partijen aanspreken
op hun prestaties op dit gebied.Aanpak wachttijden bij ziekten met levensbedreigende risico'sDe wachttijden en de beschikbare capaciteit bij aandoeningen met levensbedreigende
risico's, zoals kanker en hartkwalen, en behandeling met intensieve zorg (intensive
care) hebben vanwege hun ernstige aard bijzondere aandacht. Op veel deelterreinen
is sprake van een acceptabele situatie die vastgehouden moet worden. Maar
er zijn ook nog verbeteringen nodig. Te lange wachttijden moeten met voorrang
verdwijnen. Er zijn al maatregelen in gang gezet, zoals het opleiden van extra
personeel en het bouwen van extra voorzieningen. We verhogen de beschikbare
capaciteit voor radiotherapie tot 2005 met meer den de helft (zestig procent);
daarmee moet de gemiddelde wachttijd in 2005 kunnen dalen naar 21 dagen, nu
ligt dat rond de dertig dagen. Voor het behandelen van hartkwalen is extra
capaciteit in de maak voor dotterbehandelingen. Hiermee moet de gemiddelde
wachttijd van ruim zeven weken kunnen dalen. Tabel 2 geeft inzicht in een
aantal capaciteitsuitbreidingen. Tabel 2 Geplande uitbreiding
capaciteit 20022003200420052006 realisatieramingramingramingraming 1 Geplande uitbreiding NICU's *23161465 2 Geplande uitbreiding aantal plaatsen Post-IC hoogwaardige zorg27201887 3 Geplande uitbreiding PICU's **119611 4 Geplande extra plaatsen radiotherapie tot en met 2004  42  Bron: VWS, CTG, CBZ, 2003.* NICU = plaatsen/eenheden intensieve zorg voor pasgeborenen** PICU = plaatsen/eenheden intensieve zorg voor kinderenExtra geld ambulances en kleine ziekenhuizenDe afgelopen periode is veel aandacht besteed aan problemen bij de beschikbaarheid
van ambulancezorg en de bereikbaarheid van met name kleine ziekenhuizen. Het
kabinet hecht groot belang aan het oplossen van die knelpunten. Daarom wordt
daarvoor € 50 miljoen uitgetrokken. Dat bedrag gaat vooral naar
het aanpakken van knelpunten in de ambulancezorg en de zorg die kleine ziekenhuizen
leveren. De precieze invulling komt te staan in een brief over acute zorg
die de Tweede Kamer dit najaar krijgt.Het is van groot belang dat de eerstelijnszorg, met name ook buiten de
reguliere uren (avond, nacht, weekend: ANW-uren) hier goed bij aansluit. Daarvoor
moet de eerstelijnszorg doelmatiger worden georganiseerd en moet beter worden
samengewerkt. Het vak van huisarts is sterk in beweging, maar 40 procent van
de huisartsen werkt nog in een eenmanspraktijk, met alle nadelen van dien,
met name buiten de reguliere uren. Beter samenwerken met verschillende
disciplines (multifunctioneel) is zeer gewenst, ook om de taken van de huisarts
te verlichten.AWBZ: meer «productie» de komende jarenDe aanpak van wachttijden in de AWBZ-zorg (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten:
ouderen, gehandicapten, geestelijk gezondheidszorg) heeft de afgelopen jaren
goede resultaten gehad. Er is over de gehele linie meer zorg geleverd, zeker
sinds eind 2000 een verder groei van de productie mogelijk werd en het veld
werd geprikkeld tot meer en nieuwe initiatieven.Wel verschuift door veranderende wensen van zorgvragers het soort zorg:
de intramurale productie («binnen de muren van de instellingen»)
blijft gelijk of stijgt licht, maar er is meer vraag naar semi-murale en extramurale
zorg, buiten de muren van instellingen. Dit is mede het gevolg van bewust
beleid om mensen zoveel en zo lang mogelijk in hun eigen omgeving te helpen.Het aantal opnamen in verpleeghuizen is gestegen door de bouw van extra
verpleeghuisplaatsen. De trend in de ouderenzorg van extramuralisering leidt
er daarnaast toe dat mensen steeds langer zelfstandig wonen en het aantal
bewoners in verzorgingshuizen daalt. Verder is het aantal uren zorg dat thuis
wordt verleend en het aantal persoonsgebonden budgetten (PGB's) de afgelopen
jaren sterk gestegen. Het aantal mensen dat wachtte op verpleging, verzorging
of thuiszorg is door die extra zorg in 2002 met 15 procent gedaald ten opzichte
van 2001. De verwachting is dat in 2004 de verpleging en verzorging met het
extra geld bijna 6 procent meer zorg kan leveren.Sinds eind 2000 hebben ruim 31 000 mensen met een verstandelijke
of lichamelijke beperking extra zorg gekregen. De wachttijd voor wonen en
dagbesteding is in de gehandicaptenzorg sinds 2000 gedaald. Het uitbreiden
van het aantal plaatsen in instellingen voor gehandicapten leidt ertoe dat
de intramurale productie volgend jaar naar verwachting met ruim 1 procent
groeit. De zorg buiten de instelling (zorg bij zelfstandig wonen en dagbesteding)
groeit naar verwachting met bijna 6 procent.In de geestelijke gezondheidszorg is het aantal wachtenden in 2002 licht
gedaald ten opzichte van 2001. De afgelopen jaren was sprake van meer klinische
opnamen; de gemiddelde opnameduur is aanzienlijk gedaald: van 182 dagen in
1994 naar 126 dagen in 2001. Daarentegen komen er steeds meer dagbehandelingen
en ambulante contacten. Het extra geld en de in gang gezette bouw leidt er
naar verwachting toe dat de intramurale productie (binnen instellingen, met
opname) in de geestelijke gezondheidszorg in 2004 met ruim een half procent
stijgt. Extramuraal – buiten instellingen, kortdurend en ambulant –
wordt volgend jaar naar verwachting in de geestelijke gezondheidszorg ruim
5 procent meer zorg geleverd.7 Werken en opleiden in de zorgDe zorg is zeer arbeidsintensief. In totaal werken er circa een miljoen
mensen in de zorg. Dat is ongeveer 13 procent van de beroepsbevolking. De
werkgelegenheid in de zorg groeide in 2002 met circa 50 000 werknemers.
Daarmee is de zorg een van de weinige sectoren met banengroei. De arbeidsmarktmaatregelen
die eerder zijn getroffen, hebben zeker geholpen: het ziekteverzuim
is gedaald, het aantal herintreders gegroeid, de ervaren werkdruk afgenomen
en de tevredenheid doet niet onder voor die van mensen in andere sectoren.ArbeidsmarktOmdat de economie en de overheidsfinanciën verslechterd zijn en de
arbeidsmarktpositie van de zorg is verbeterd, kiest het kabinet voor een aantal
maatregelen die bijdragen aan een beheerste uitgaven- en kostenontwikkeling.– Net als bij andere onderdelen van de collectieve sector acht het
kabinet het van groot belang dat werkgevers en werknemers in de zorg in de
komende jaren tot loonmatiging komen. Na een periode waarin veel extra geld
beschikbaar is gekomen voor specifieke arbeidsvoorwaardenverbetering, is die
matiging nu ook mogelijk.– Het dalend ziekteverzuim vergroot de productiviteit binnen instellingen.
Het kabinet acht het daarom verantwoord een korting op instellingsbudgetten
door te voeren die oploopt van in totaal € 17 miljoen in 2004, tot € 70
miljoen in 2007.– Sociale partners moeten vanaf nu zelf de verantwoordelijkheid
voor het arbeidsmarktbeleid nemen. Door de verbeterde arbeidsmarktpositie
is er bovendien veel minder behoefte aan specifieke arbeidsmarktmaatregelen.
Daarom gaat er € 33 miljoen in 2004 en € 105 miljoen in
2005 en latere jaren minder naar de sectorfondsen arbeidsmarkt.Om de stijgende zorgvraag op te vangen moet de arbeidsproductiviteit in
de zorg omhoog. VWS gaat daaraan samen met andere partijen werken, maar de
eerste verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij instellingen zelf. Daarbij zijn
ondersteunend: investeren in ICT en technologische hulpmiddelen, maar ook
andere vormen van innovatie, bijvoorbeeld arbeidsbesparende innovaties in
de organisatie van de zorgproductie.OpleidenOm bestaande en te verwachten tekorten aan personeel in de zorg in te
lopen, heeft het kabinet aangekondigd de capaciteit van medische opleidingen
verder te verruimen en te investeren in de kwaliteit ervan. Dat gebeurt langs
vier lijnen:– De capaciteit van medische opleidingen voor artsen uitbreiden.– Herschikken tussen beroepsgroepen, bijvoorbeeld via HBO opgeleide
«physician assistants» (HBO-master opgeleide beroepsbeoefenaar
die veelvoorkomende medische taken en handelingen verricht) en «nurse
practioners» (praktijkverpleegkundigen).– Anders opleiden, door een verschuiving naar modernere medische
opleidingen die beter aansluiten op de beroepsuitoefening en taakherschikking.– Verkorten van de opleidingsduur. Dit sluit aan bij Europese regelgeving.8 Innovatie, kwaliteit, kennis en ICTInnovatieZorginstellingen laten nog te vaak kansen liggen voor het vernieuwen van
de zorg. Ondanks het bestaan van uitstekende innovaties, moet helaas worden
vastgesteld dat deze voorbeelden niet op grote schaal worden toegepast. Dat
geldt zowel voor organisatorische innovaties, zoals in de ziekenhuiszorg,
als voor technologische innovaties, bijvoorbeeld op basis van biotechnologie.
Dat is een gemis: goede innovatie is immers vrijwel altijd een combinatie
van: (medisch) betere of minstens gelijkwaardige kwaliteit, veiliger
zorg, een klantvriendelijker product en veelal bevredigender en uitdagender
werk voor de zorgverleners.Prikkels zijn nodig om hierin verandering te brengen, zoals meer marktwerking
bij de stelselherziening, minder bureaucratie en minder administratieve lasten.
Ook bevorderen wij kwaliteitsverbeteringen en innovatie door het programma
«kwaliteit, innovatie en doelmatigheid». Vooral de combinatie
van herontwerpen van zorgprocessen, ICT en de juiste inzet van vaardigheden
van professionals, is de sleutel tot beter presteren van de zorgsector. Meer
ruimte voor het veld en minder regels zijn hiervoor belangrijke randvoorwaarden.KwaliteitDe overheid stelt randvoorwaarden op het gebied van goede kwaliteit van
zorg, maar sectoren zijn zelf verantwoordelijk voor het leveren van producten
die hieraan voldoen. Met name de veiligheid voor patiënten is een belangrijk
thema. Onderzoek naar patiëntveiligheid in landen als de Verenigde Staten,
Canada, Australië en Engeland laat zien dat mensen onnodig overlijden
door een slechte organisatie van de zorg. De Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) brengt momenteel de feitelijke situatie in Nederland in kaart. In 2004
verschijnt hierover de eerste rapportage.Het kwaliteitsbesef is nog onvoldoende aanwezig in de kern van het zorgproces,
zoals ook de IGZ regelmatig constateert. Slechts 5 procent van de instellingen,
inclusief ziekenhuizen, beschikte in 2000 over een vorm van certificering
of accreditatie. Dat moet veranderen. Elke instelling die onder de Kwaliteitswet
Zorginstellingen valt, moet beschikken over een kwaliteitssysteem of concrete
en aanzienlijke vordering kunnen laten zien bij het invoeren daarvan. Zij
moeten aantoonbaar veilige, patiëntgerichte zorg leveren. Die systemen
moeten goed in de organisatie ingebed zijn. De IGZ ontwikkelt momenteel een
risicomodel om het toezicht te richten op de meest risicovolle onderdelen
van de zorg zodat in deze sectoren zichtbare en controleerbare kwaliteitsgroei
ontstaat.ICTDe combinatie van het veranderen van zorgprocessen en het inzetten van
de goede vakmensen kan leiden tot een aanzienlijke verbetering van de zorg.
ICT is een onmisbaar hulpmiddel om die veranderingen mogelijk te maken. In
de informatie-intensieve zorgsector mag geen onduidelijkheid bestaan over
gegevens van één en dezelfde persoon; tevens moeten gegevens
met elkaar in verband gebracht kunnen worden. Daarom komt er een wettelijk
vastgelegd persoonsnummer. De daarmee samenhangende investeringen dragen bij
aan de doelstellingen van het kabinet over het ingrijpend verbeteren van het
zorgstelsel en de zorg, en die voor het verminderen van administratieve lasten.Het Nationaal ICT Instituut in de Zorg (NICTIZ) werkt met de sector aan
het invoeren van het elektronische medicatiedossier dat met ingang van 1 januari
2006 landelijk toegepast moet worden. Vanaf dat moment komen het landelijk
invoeren van het elektronisch patiëntendossier en vele andere toepassingen
binnen bereik.KennisinstitutenDe zorg en het beleidsveld gebruiken veel kennis. Het gaat niet alleen
om «klassiek» onderzoek, maar ook om onderzoek dat bijdraagt aan
het toepassen van beleid en innovatie in de zorg. Instellingen als het RIVM, SCP, NIZW en ZonMw zijn uitgegroeid tot instellingen van formaat.
VWS moet daarnaast letten op een goede ondersteunende kennisinfrastructuur
voor «het veld».De stevige korting op de subsidies en taakstelling van VWS dwingt het
departement om de eigen kennisbehoefte en de wijze waarop daarin wordt voorzien
kritisch te bezien. Dat geldt ook voor de verantwoordelijkheid van VWS voor
de kennisinfrastructuur waar vooral het veld van profiteert. Uitgangspunten
bij het beoordelen zijn: voordeel voor de patiënt/consument en dat met
minder (middelen en instellingen) meer bereikt moet worden. Najaar 2003 publiceren
wij onze visie op de VWS-kennisinfrastructuur. Die werken wij verder uit met
betrokken instellingen.De verhouding met de via subsidies en opdrachten aan het ministerie verbonden
kennisinstituten wordt apart herzien en verzakelijkt, waarbij het accent verschuift
van subsidies naar opdrachten.9 Kwaliteit van leven: ethische vraagstukkenMedisch wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen gaan snel,
wekken vaak grote verwachtingen over het behandelen van ziekten, maar leiden
ook tot ethische vragen: mag alles wat kan? Het beoordelen of nieuwe methoden
toelaatbaar zijn vereist niet alleen een maatschappelijk draagvlak, maar de
vraag is ook of er fundamentele waarden en normen in het geding zijn. Nieuwe
technische mogelijkheden om iemand te genezen rechtvaardigen veel, maar niet
alles. Ethische aanvaardbaarheid plaatst de samenleving als geheel voor vragen
die samenhangen met de kwaliteit van leven. Wij besteden de komende jaren
daarom veel aandacht aan medisch-ethische vraagstukken.Hierbij gaat het om biotechnologische mogelijkheden, maatschappelijk-ethische
grenzen, Europese ontwikkelingen, de positie van werkenden in de gezondheidszorg
en de rechtspositie van patiënten. VWS is verantwoordelijk voor het bevorderen
van ethisch verantwoord handelen in de gezondheidszorg en bij wetenschappelijk
onderzoek. Daarom moeten nieuwe ontwikkelingen in zorg en wetenschap met ethische
vragen of dilemma's, in een vroeg stadium gesignaleerd worden. Het centrum
voor Ethiek en Gezondheid heeft hierin een belangrijke taak.Het komende jaar sturen wij, naar aanleiding van wetsevaluaties, een aantal
kabinetsstandpunten naar de Tweede Kamer. De euthanasiepraktijk (toetsing
van de Wet levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in de
praktijk) is geëvalueerd. Nog dit jaar wordt het kabinetsstandpunt aan
de Tweede Kamer aangeboden. Daarnaast wordt in 2004 de Wet afbreking zwangerschap
geëvalueerd, vervolgens krijgt de Kamer zo spoedig mogelijk het kabinetsstandpunt.
Daarnaast komt er in 2004 een wijziging van de Wet medisch wetenschappelijk
onderzoek met mensen. De Gezondheidsraad heeft een onderzoek gepubliceerd
over anticonceptie voor mensen met een verstandelijke handicap. Nog in 2003
gaat het kabinetsstandpunt hierover naar de Tweede Kamer. In 2004 gaat het
wetsontwerp «Zeggenschap lichaamsmateriaal» naar het parlement.
Najaar 2003 gaat het kabinetsstandpunt over prenatale screening naar de Tweede
Kamer; dit naar aanleiding van het advies van de Gezondheidsraad.10 Gezondheidsbevordering en publieke gezondheidDe groei in de gezonde ontwikkeling van de Nederlandse bevolking stagneert.
We worden nog wel steeds ouder en sterven minder snel aan bepaalde ziekten,
maar het aantal jaren in goede gezondheid neemt niet toe. Nederland zakt wat
gezondheid betreft af naar de Europese middenmoot: er gaan in weinig Europese
landen zoveel mannen dood aan longkanker als in ons land, vrouwen sterven
steeds vaker aan chronische longziekten en rond de geboorte gaan relatief
veel kinderen dood. Ook zijn de verschillen in gezondheid hardnekkig en is
er een groot verschil in gezonde levensjaren tussen mensen die hoog en laag
opgeleid zijn.Zes ziekten krijgen de komende jaren bijzondere aandacht: hart- en vaatziekten,
aandoeningen aan het bewegingsapparaat, kanker, psychische aandoeningen, diabetes
mellitus (suikerziekte) en astma. Zij leggen een groeiend beslag op onder
meer de zorgkosten. De concrete doelen zijn:– Minder rokers.– Minder mensen met overgewicht.– Voorkomen, tijdig signaleren en behandelen van psychische aandoeningen,
inclusief verslaving.– Voorkomen, tijdig signaleren van en goede zorg bij diabetes; gedragsveranderingen
stimuleren.Om dit te bereiken is er veel overtuigingskracht nodig, evenals een intensieve
samenwerking tussen vele betrokkenen. Over de prioriteiten en doelstellingen,
sturen wij dit najaar de Preventienota 2004–2007 naar de Tweede Kamer.
Voor het uitvoeren van de nota is in 2004 € 5 miljoen en vanaf 2005 € 10
miljoen extra beschikbaar.Publieke gezondheidHet publieke volksgezondheidsbeleid is in 2003 in een ander daglicht komen
te staan door de dreiging van bioterrorisme en de uitbraak van nieuwe, onverwachte
infectieziektes. Van die laatste is met name SARS te noemen, dat op een ongekende
wijze dreigend op de wereld afkwam en van met name de Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO) maar ook van tal van landen veel aandacht heeft gekregen.De aanpak van de crises is de afgelopen jaren in goede samenwerking tussen
alle betrokkenen uitgevoerd, maar heeft ook enkele «weeffouten»
in de structuur aan het licht gebracht. De huidige structuur legt een zwaar
bestuurlijk accent bij de gemeenten en de rol van het Rijk is in de wetgeving
zeer onderbelicht. Dit vergt teveel improvisatie om op lange termijn tegen
de bedreigingen opgewassen te zijn. De structuur dient dan ook te worden aangepast.
Dit zal gepaard gaan met een duidelijkere wettelijke verankering van de taken
en verantwoordelijkheden van betrokken partijen en met name die van de rijksoverheid,
in de relevante wetten zoals de Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid
(WCPV).Bij het RIVM willen we een organisatie opzetten die tenminste voor de
infectieziektenbestrijding een centrale rol heeft in het verzamelen en beschikbaar
stellen van kennis, het «vertalen» van beleid naar praktijk en
de coördinatie van landelijke taken die decentraal (gemeenten) worden
uitgevoerd.11 Nederlands voorzitterschap Europese UnieNederland is in de tweede helft van 2004 voorzitter van de Europese Unie.
Het centrale thema van ons voorzitterschap is «duurzame groei».
VWS kiest daarbinnen als rode draad: de relatie tussen de afspraken binnen
de EU (interne markt) en de volksgezondheid, gezien vanuit de positie van
de burger. De toekomst van het volksgezondheidsbeleid in de Europese Unie,
komt onder meer aan de orde in een informele bijeenkomst van EU-ministers.VWS stelt tijdens het EU-voorzitterschap verder ook een aantal thema's
aan de orde, zoals de balans tussen «markt en gezondheid», de
vraag naar medicijnen in relatie tot het aanbod van de farmaceutische industrie,
infectieziekten en de samenhang tussen de gezondheid van mens en dier en het
waarborgen van kwaliteit van gezondheidszorg in relatie tot het vrije verkeer
van beroepsbeoefenaren binnen de EU.Het Nederlandse voorzitterschap staat ook in het teken van een nieuwe
drugsstrategie voor de Europese Unie, vanaf 2005. Hierin komen alle aspecten
van de drugsproblematiek aan bod, alsmede het kader en de prioriteiten van
de communautaire activiteiten de komende jaren. VWS is coördinerend departement
voor het drugsbeleid en zit de interdepartementale stuurgroep voor die het
EU-voorzitterschap op dit punt voorbereidt en uitvoert.12 SportDagelijkse lichaamsbeweging is gezond voor mensen. Daarmee is veel winst
te boeken. Sport levert daar een flinke bijdrage aan. Sportieve mensen zijn
gezonder, verzuimen minder en doen minder vaak een beroep op de gezondheidszorg.
Meer mensen zouden daarom hun hele leven een actieve leefstijl moeten hebben.
Sport biedt daarvoor veel mogelijkheden. Naar schatting voldoet momenteel
ongeveer 45 procent van alle Nederlanders aan de algemeen aanvaarde beweegnorm
(een half uur per dag matig intensief bewegen, vijf dagen per week), maar
haalt 14 procent dat op geen enkele dag in de week. Het streven is dat in
2007 48 procent van de Nederlanders de beweegnorm haalt en hooguit 10 procent
van de Nederlanders nog inactief door het leven gaan.In het kader van het «Europese jaar van de opvoeding door sport
2004» worden diverse projecten gestart om de educatieve waarden van
sport te laten zien. Sport kan een goede bijdrage leveren aan het versterken
van de sociale samenhang op lokaal niveau. De projecten buurt, onderwijs en
sport (BOS) worden in 2004 verstrekt. Sport draagt ook bij aan het tegengaan
van problemen bij de jeugd, het integreren van gehandicapten en het versterken
van waarden en normen.Het jaar 2004 staat ook in het teken van de Olympische Spelen. De sporters
moeten natuurlijk zelf de prestaties neerzetten. De overheid blijft zich inspannen
om tezamen met de partners in sport een klimaat te scheppen en faciliteiten
te creëren waarin de topsport zich optimaal kan (blijven) ontwikkelen.13 Leefbaarheid en welzijnVerantwoordelijkheden helder afbakenenOp 1 januari 2004 is de Welzijnswet tien jaar van kracht. De uitgangspunten
van de wet zijn nog steeds geldig: de rijksoverheid is verantwoordelijk voor
het systeem en stuurt op trends, de gemeente is lokaal verantwoordelijk voor
aansturen, uitvoeren en financieren. Maar daar moet meer samenhang in komen.
Maatschappelijke vraagstukken en de behoefte van individuele burgers aan bepaalde
voorzieningen, vragen om een meer integrale aanpak. Het Rijk neemt initiatieven
om de verantwoordelijkheden helder af te bakenen en barrières te slechten
voor samenwerking. Daarbij worden instellingen meer en meer afgerekend op
hun prestaties. Niet alleen moet vastgesteld worden of de middelen goed besteed
zijn en beleid effectief is geweest, maar ook is kennis nodig voor het verbeteren
van de kwaliteit en de professionaliteit van het werk in de welzijnssector.Landelijke beleidskader welzijnDe welzijnsnota 1998–2002 krijgt najaar 2003 een vervolg met het
Landelijk Beleidskader Welzijn. De volgende aandachtspunten staan daarin centraal:– Zorg en welzijn, met de nadruk op de mogelijkheden van hoogbejaarden
en gehandicapten om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Hiervoor
is het ontwikkelen van een lokaal stelsel van dienstverlening van grote betekenis.
Dit stelsel moet samenwerkingsverbanden tot stand brengen tussen zorg- en
welzijnsvoorzieningen en de schotten wegnemen tussen welzijn, zorg en wonen.
Maar: de burger moet eerst zelf al het mogelijke doen om zelfstandig te leven
en maatschappelijk te functioneren; pas daarna ondersteunt de overheid hem
of haar daarbij. Het kabinet wil hiervoor in 2006 een wet maatschappelijke
zorg invoeren. Deze wet vervangt dan onderdelen van de Welzijnswet en de Wet
voorzieningen gehandicapten (Wvg). In de nieuwe wet wordt expliciete aandacht
besteed aan de verantwoordelijkheidsverdeling voor zaken uit dit stelsel en
de AWBZ.– Leefbaarheid van de woonomgeving. Dit richt zich in het bijzonder
op de achterstandswijken in de grote steden, maar ook op de leefbaarheid van
het platteland. VWS is verantwoordelijk voor de coördinatie op rijksniveau
van de sociale pijler in het Grotestedenbeleid.– Preventie. Dit betreft vooral (jeugd)criminaliteit en meer algemeen
het gevoel van onveiligheid van veel burgers in de publieke ruimte.Naast het Landelijk Beleidskader Welzijn en deels, ook als uitwerking
daarvan, verschijnt nog een nota Integraal ouderenbeleid (medio 2004). Beide
nota's besteden ook aandacht aan de rol van vrijwilligers. Het wordt steeds
moeilijker voor activiteiten voldoende vrijwilligers te vinden. Onder het
motto «Iedereen doet mee» wordt gezocht naar nieuwe vormen van
werven, inzetten en behouden van vrijwilligers in het welzijn en de maatschappelijke
zorg.Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronisch
ziekteHet kabinet wil de maatschappelijke positie van mensen met een handicap
of chronische ziekte in de samenleving daadwerkelijk verbeteren. Dit betekent
enerzijds het beschikbaar hebben van de noodzakelijke voorzieningen en aanpassingen
en anderzijds zoveel mogelijk gelijke behandeling in de praktijk. Op 1 december
2003 treedt de Wet gelijke behandeling op grond van handicap
of chronische ziekte in werking. Deze wet moet de positie van mensen met een
handicap en chronisch zieken belangrijk verbeteren.De wet en de norm die erin vastligt, hebben gevolgen voor tal van terreinen
in de samenleving. Het kabinet stuurt over de knelpunten een Actieplan naar
de Tweede Kamer (oktober 2003). Dit plan geeft aan hoe, met gelijke behandeling
als vertrekpunt, de maatschappelijke positie van mensen met een handicap of
chronisch ziekte concreet verbeterd wordt. Het uitwerken van de concrete maatregelen
is de verantwoordelijkheid van de vakdepartementen op de afzonderlijke terreinen.14 Extra impuls jeugd, maatschappelijke opvang en vrouwenopvangHet kabinet heeft bij het aantreden in het Hoofdlijnenakkoord besloten
om de jeugdzorg, waaronder ook de preventie, te versterken. Hiervoor is in
2004 voor de ministeries van VWS en Justitie tezamen € 30 miljoen
beschikbaar, oplopend tot € 100 miljoen in 2007.VWS besteedt hiervan aan de volgende vijf onderwerpen in 2004 ruim € 19
miljoen, oplopend tot € 65 miljoen in 2007. Daarnaast wordt een
deel van het Justitie-geld ook besteed voor onder meer de Wet op de Jeugdzorg.– Voor het preventief jeugdbeleid (om de vraag naar zwaardere zorg
tegen te gaan) wordt het aanbod aan opvoedingsondersteuning vergroot en wordt
intensieve gezinsbegeleiding en het invoeren van de gezinscoach mogelijk gemaakt.
Bedrag: € 2,4 miljoen in 2004, oplopend tot € 8 miljoen
in 2007.– In het kader van de invoering van de Wet op de jeugdzorg wordt
de productie in de jeugdzorg vergroot. Daarbij gaat het onder meer om pleegzorg,
dagbehandeling, ambulante zorg, intramurale zorg en aanpak van kindermishandeling.
Ook wordt de inspectie Jeugdzorg versterkt. Bedrag: € 12 miljoen
in 2004, oplopend tot € 40 miljoen in 2007.– Er komt extra geld voor maatschappelijke opvang. Het geld wordt
gebruikt om de opvang van en hulp aan kwetsbare groepen te verbeteren (waaronder
dak- en thuislozen, zwerfjongeren en vrouwen). Het streven is om ondermeer
te investeren in capaciteit. Het kabinet doet een nader voorstel voor de precieze
verdeling in het kabinetsstandpunt over het IBO-onderzoek Maatschappelijke
opvang. Bedrag: € 2,4 miljoen in 2004, oplopend tot € 8
miljoen in 2007.– Er komt extra geld voor vrouwenopvang en tegengaan van huiselijk
geweld. Het geld wordt onder andere gebruikt om de kwaliteit van de opvang
en hulp aan onder meer mishandelde vrouwen te verbeteren. Het kabinet doet
een nader voorstel voor de precieze verdeling in het kabinetsstandpunt over
het IBO-onderzoek Maatschappelijke opvang. Bedrag: € 1,2 miljoen
in 2004, oplopend tot € 4 miljoen in 2007.– Geld voor het verstrekken van heroïne aan zeer zwaar verslaafden
waarvoor geen andere behandelingsmogelijkheid meer open staat. Bedrag € 1,5
miljoen in 2004, oplopend tot € 5 miljoen in 2007.15 JeugdVN-jaar van het gezinHet jaar 2004 is door de Verenigde Naties (VN) uitgeroepen tot het Jaar
van het gezin. De positie van het kind, als meest kwetsbare deelnemer, speelt
hierbij een belangrijke rol. Maar dat geldt ook voor aspecten van ouderenbeleid,
relaties tussen de generaties, mantelzorg en het bestrijden van
huiselijk geweld. Problemen van jongeren (gezondheidsproblemen, criminaliteit,
schooluitval en werkloosheid) gaan vaak terug op het gezin, de opvoeding en
de maatschappelijke positie van het individu. Ouders moeten die als eerste
oplossen. De overheid sluit daarop aan met bijvoorbeeld ondersteunen en begeleiden
van gezinnen. Voorbeelden zijn: consultatiebureaus, opvoedingsondersteuning
en jeugdhulpverlening.Jeugdagenda 2004–2007Het kabinet wil met jeugdbeleid kinderen en jongeren de mogelijkheid geven
zich te ontwikkelen tot volwaardige leden van de samenleving. Problemen moeten
zo vroeg mogelijk gesignaleerd en aangepakt worden. De rijksbrede Jeugdagenda
2004–2007 besteedt hieraan aandacht. Deze agenda richt zich op:– Voorkomen (preventie): vroegtijdig signaleren van (ontwikkelings)
achterstanden. Zo kan voorkomen worden dat in een later stadium veel duurdere
zorg nodig is; dit is vooral een zaak van lokale instellingen en voorzieningen,
onder regie van de gemeente.– Genezen (curatie): is van belang als blijkt dat zorg nodig is
omdat een kind of het gezin meervoudige problemen heeft en de jeugdzorg daarin
hulp kan bieden; hiervoor is de Wet op de Jeugdzorg, waarvoor Rijk en provincies
verantwoordelijk zijn.– Aanpakken (repressie): als een jongere meerdere keren strafrechtelijke
handelingen heeft begaan, dient hij adequaat aangepakt te worden.De rijksoverheid moet zorgen dat de «jeugdketen» sluit. Daarnaast
is het belangrijk dat regels op elkaar worden afgestemd en dat de diverse
geldstromen worden gebundeld. Voor het uitvoeren van deze ambities is de «operatie
JONG» gestart waarin vijf departementen samenwerken. Hierover worden
ook afspraken gemaakt met gemeenten, provincies en het veld.Wet op de JeugdzorgOp 1 januari 2004 wordt de nieuwe Wet op de Jeugdzorg van kracht. Hiermee
ontstaat een wettelijk kader dat een sluitende aanpak van de hulpverlening
aan jongeren mogelijk maakt. Het Bureau Jeugdzorg (BJZ) speelt hierin een
centrale rol als toegang tot de jeugdzorg. Het BJZ bepaalt of en zo ja welke
hulp een jongere nodig heeft. Hierbij staat de behoefte van de jongere en
zijn of haar ouders centraal. De indicatie die daaruit volgt, geeft aanspraak
op zorg. Verder moeten gemeentelijke taken op het terrein van de jeugd beter
aansluiten bij de jeugdzorg.Waarden en normenHet belang van waarden en normen uit zich in de praktijk in drie zaken:
respect voor elkaar, verantwoordelijkheid voor de samenleving en je eigen
gedrag, bijvoorbeeld op het terrein van gezondheid. VWS richt zich in het
waarden- en normendebat vooral op jongeren, maar ook op hun ouders of opvoeders
en de omgeving. Jongeren ontwikkelen zich immers door opvoeding en sociale
controle in de (directe) omgeving tot verantwoordelijke burgers met normbesef
en respect voor anderen. Daarin investeren, loont het meest. Directe beleidsmaatregelen
die daarmee te maken hebben, gaan dus over zaken als: voorkomen van risicogedrag,
ondersteunen bij opvoeding, respectvol en sportief gedrag in de sport, verbeteren
van de jeugdgezondheidszorg, een gezonde en actieve leefstijl.Een aantal concrete voorbeelden:– Maatregelen om jongeren met verschillende achtergronden beter
met elkaar te laten omgaan.– De gezinscoach in de jeugdzorg draagt bij aan veilige en normstellende
kaders voor jongeren.– Normen voor gezond gedrag als niet roken, gezond eten, veilig
vrijen, verstandig omgaan met alcohol en drugs en voldoende bewegen stimuleren.– Extra aandacht voor vrijwilligerswerk in het algemeen.– Experimenten met maatschappelijke stages voor jongeren.– Overlast voor anderen tegengaan, bijvoorbeeld die het gevolg is
van drugsgebruik, teveel alcoholgebruik, onveilig vrijen (ongewenste zwangerschap,
soa), pesten en discrimineren.– Acties met landelijke organisaties, gemeenten en scholen, om sportiviteit
en respect in de sport te vergroten.16 Nieuw subsidiebeleidVWS heeft een lange traditie in het verlenen van subsidies op veel verschillende
beleidsterreinen. In de loop der jaren is een breed geschakeerd patroon aan
subsidies ontstaan. Soms is dit in de vorm van vaste subsidiestromen aan instellingen,
soms in de vorm van incidentele of projectmatige financiële bijdragen.
Hoewel met subsidies in veel gevallen veel goeds tot stand gebracht is, zijn
er verschillende redenen voor een nieuw subsidiebeleid:– Een tekortschietend beheer en een te weinig zakelijke op afrekenen/prestaties
gerichte benadering bij subsidieverlening. Dit is ook geconstateerd door de
Algemene Rekenkamer.– De noodzaak opnieuw te kijken naar verantwoordelijkheidsverdeling
tussen rijksoverheid en maatschappelijk middenveld, gericht op het vergroten
van eigen verantwoordelijkheid in de samenleving.– Het wijzigen van beleidsdoelen, onder meer als gevolg van het
Hoofdlijnenakkoord van het kabinet.– De in het Hoofdlijnenakkoord afgesproken bezuinigingen op de begrotingssubsidies
van VWS: oplopend van € 59 miljoen in 2004 tot € 127 miljoen
in 2007.VWS gaat met ingang van 2004 subsidies veel doelgerichter verstrekken.
In grote lijnen gaat het om nadruk op drie doelen. Allereerst: het instandhouden
en delen van essentiële kennis over zorg (inclusief jeugdzorg) en gezondheid.
In de tweede plaats: het (tijdelijk) stimuleren van innovaties en ontwikkelingen
die de patiënt/consument ten goede komen. Ten derde: het versterken van
de positie van kwetsbare groepen (gehandicapten, chronisch zieken) of groepen
die aan het zorgproces een belangrijke bijdrage leveren (mantelzorgers, vrijwilligers).
Subsidie verandert zo van een meer algemeen tot een bijzonder instrument.Subsidies aan instellingen (instellingsubsidies) die niet passen in het
nieuwe beleid worden met ingang van 1 januari 2004 beëindigd. Voor
het afbouwen van deze subsidies is een beleidsregel opgesteld. Instellingen
waar de subsidie wordt stopgezet, ontvangen een beëindigingsubsidie op
basis van artikel 9a van de Welzijnswet 1994 of artikel 4 van de Kaderwet
Volksgezondheidssubsidies. Deze beëindigingssubsidies staan voor het
deel dat in 2004 betaald wordt in de Begrotingswet. De Kamer wordt schriftelijk
geïnformeerd over de instellingen die geen subsidie meer krijgen en de
bedragen die daarmee gemoeid zijn. De overige (structureel) gesubsidieerde
instellingen krijgen vanaf 2004 10 procent minder subsidie als bijdrage aan
de noodzakelijke vermindering van overheidsuitgaven. In enkele gevallen loopt
die korting in 2005 op tot 30 procent. Dit betreft kennisinstellingen die
naar ons oordeel goede mogelijkheden hebben om doelmatiger te
werken door: onderling samenwerken, taken afbakenen en beter afstemmen. Het
bezuinigen op instellingssubsidies levert in 2007 een structurele besparing
op van per saldo € 51 miljoen. De verdeling van verantwoordelijkheden
voor geldstromen in de sport wordt meer ten principale herbezien op basis
van de rapportage «Geldstromen in de sport». Deze rapportage is
tegelijkertijd met de begroting 2004 naar de Kamer gestuurd.Gelijk met de vaste instellingssubsidies verandert ook het beleid voor
de overige begrotingssubsidies, in lijn met de genoemde doelen. Het komende
jaar wordt deze herziening (met een duidelijke prioriteitstelling) verder
uitgewerkt. Dit levert in 2004 een besparing op van € 38 miljoen,
oplopend tot € 78 miljoen vanaf 2007.Naast begrotingssubsidies zijn er ook subsidies die worden verstrekt uit
het fonds van de AWBZ of uit de kas van de Ziekenfondswet. Vanaf 2004 is financiering
door een premiesubsidie in beginsel alleen nog mogelijk met een tijdelijke
regeling die vooruitloopt op het opnemen van een nieuwe aanspraak in het verzekerde
pakket. Premiesubsidies die niet onder deze definitie vallen, gaan naar de
begroting of worden een aanspraak in de ZFW of AWBZ. De premiesubsidies worden
in totaal verminderd met ruim € 10 miljoen in 2004.Het nieuwe subsidiebeleid wordt uitvoerig toegelicht in een aparte brief
en een rapportage, die tegelijkertijd met de begroting naar de Tweede Kamer
gaan.17 Financieel beleid op hoofdlijnenDeze paragraaf beschrijft het financieel beleid op hoofdlijnen. Dat gebeurt
aan de hand van twee tabellen: één voor de premiegefinancierde
uitgaven en één voor de begrotingsgefinancierde uitgaven. Beide
tabellen beslaan de jaren 2003 tot en met 2007. Tabel 3 Ontwikkeling netto
BKZ-uitgaven (x € 1 000 000) 20032004200520062007 Stand Zorgnota 200339 258,841 329,143 644,146 367,348 753,1Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 20031 228,3979,0897,7903,5903,5 Stand Voorjaarsbrief Zorg 200340 487,142 308,144 541,847 270,849 656,6      Actualisatie raming CPB – 11,3– 201,5– 266,7200,3      Mutaties ten gevolge van Hoofdlijnenakkoord
(mei 2003)     Intensiveringen zorg 250,0500,0750,01 000,0Pakketverkleining – 1 000,0– 1 000,0– 1 000,0– 1 000,0Invoeren eigen risico  – 1 100,0– 1 100,0– 1 100,0Loonmatiging collectieve sector – 250,0– 500,0– 750,0– 1 000,0Beperken incidentele loonontwikkeling collectieve sector – 48,0– 98,0– 152,0208,0Verminderen ziekteverzuim – 17,4– 34,8– 52,2– 69,6Uitstel bezuiniging i.v.m stelselwijziging  50,050,0       Mutaties na Hoofdlijnenakkoord (augustus 2003)     Actualisatie productieontwikkeling300,0300,0300,0300,0300,0Niet te realiseren bezuiniging geneesmiddelen73,0181,0118,0118,0118,0Eigen bijdrage geneesmiddelen: receptregelvergoeding – 210,0– 210,0– 210,0– 210,0Overige aanvullende eigen bijdragen – 180,0– 180,0– 180,0– 180,0Additionele korting incidentele loonontwikkeling – 60,0– 120– 120,0– 120,0Overige maatregelen – 180,5– 180,3– 180,3– 180,3Compensatiemaatregelen 60,070,070,070,0Aanpak knelpunten 102,6110,0110,0110,0Mutaties financieringsachterstanden– 191,3– 103,9   Overig 30,8– 27,7– 27,7– 27,7      Technisch     Overboekingen naar VWS-begroting0,2– 7,9– 21,1– 24,1– 24,0Overig3,13,43,50,94,8       Macro-economische loon- en prijsbijstelling (MEV) 53,0233,8137,7– 23,2       Stand begroting (zorg) 200440 672,141 219,942 253,744 744,447 316,9ToelichtingHet financieel beleid in de zorg wordt grotendeels bepaald door twee tegengestelde
factoren. Enerzijds leidt de noodzakelijke groei van zorgverlening tot een
toenemend beslag op de middelen. Anderzijds dwingt de slechte economische
situatie tot het beperken van de uitgaven. Deze beide factoren zijn duidelijk
te zien in de ontwikkeling van de netto-BKZ-uitgaven in de periode 2003–2007
(tabel 6). De tabel geeft het financiële beeld op hoofdlijnen weer. De
meer gedetailleerde gegevens staan in het Financieel Beeld Zorg, in de bijlage
van de begroting 2004.Hoe is de tabel opgebouwd?Het startpunt is de Zorgnota 2003 waarin het Strategisch Akkoord van het
kabinet Balkenende-I is verwerkt. In de Voorjaarsbrief 2003 (mei 2003) is
gemeld dat de netto BKZ-uitgaven in het begrotingsjaar 2003 hoger zullen uitkomen
dan bij de Zorgnota 2003 nog werd verwacht. Het kabinet heeft om de stijging
in de uitgaven te beperken compenserende maatregelen afgesproken. Het saldo
hiervan en de doorwerking voor de jaren 2004–2007, is opgenomen in de
tabel onder de regel «Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 2003».Het uitgangspunt van de uitgavenontwikkeling in de komende jaren is, evenals
bij het Strategisch Akkoord (Balkenende I), een op CPB-ramingen gebaseerde
volumegroei van 2,5 procent. Omdat die groei moest worden toegepast op het
inmiddels hogere uitgavenniveau van 2002 en 2003, moest de uitgavengroei in
bedragen enigszins worden aangepast. Daarnaast was de macro-economische raming
van de ontwikkeling van lonen en prijzen inmiddels veranderd.Op basis van de uitgavenrealisaties van de afgelopen jaren kan verwacht
worden dat bij ongewijzigd beleid de uitgaven meer zullen groeien dan de 2,5
procent waarmee het CPB heeft gerekend. Dit staat ook reeds in het rapport
Financiële Bouwstenen Zorg (februari 2003) dat VWS en Financiën
hebben opgesteld en dat aan de Tweede Kamer is verstuurd. Met het oog op die
hogere uitgavengroei trekt het kabinet in het Hoofdlijnenakkoord (Balkenende-II)
een extra bedrag uit dat oploopt tot € 1 miljard in 2007. Maar tegelijkertijd
wordt bespaard door nieuwe maatregelen als pakketverkleining en eigen risico.
De zorguitgaven worden verder beperkt door loonmatiging: de vergoeding voor
loonontwikkeling in tarieven en budgetten in de zorgsector is lager dan de
loonontwikkeling in de marktsector. Ook de ruimte voor incidentele loonontwikkeling
wordt beperkt. Beide laatste beperkingen komen voort uit de afspraken in het
Hoofdlijnenakkoord voor de gehele collectieve sector.Na het sluiten van het Hoofdlijnenakkoord bleek dat de uitgaven in 2003
naar verwachting opnieuw hoger zullen zijn dan verwacht. Deze verwachting
is gebaseerd op nieuwe gegevens over de verwachte productieontwikkeling –
op grond van geactualiseerde realisatiecijfers 2002 en productieafspraken
2003 – alsmede de vormgeving van de prijsmaatregel geneesmiddelen. Om
dit op te vangen zijn nieuwe maatregelen nodig: eigen bijdragen en overige
maatregelen. Hiermee komt tevens geld vrij voor compensatiemaatregelen en
enkele uitgaven voor het oplossen van knelpunten. Deze maatregelen en intensiveringen
worden deels niet met premiemiddelen betaald, maar direct vanuit de VWS-begroting.
Daarom staat er in de tabel een bedrag als «Overboekingen».De 2,5 procent volumegroei, de aangepaste productieontwikkeling èn
het extra geld uit het Hoofdlijnenakkoord (€ 1 miljard) bieden ruimte
om de gevolgen van demografische ontwikkeling in de zorg (vergrijzing) en
de autonome groei bij de genees- en hulpmiddelen op te vangen; tevens kan
de productiegroei in de wachtlijstsectoren doorgaan. Een overzicht van de
verdeling van het extra geld over de sectoren staat in het Financieel Beeld
Zorg, in de bijlage van de begroting 2004. Tabel 4 Uitgavenontwikkeling
Begroting 2004 x € 1000  Art nr.20032004200520062007 Stand ontwerpbegroting 2003 9 524 4349 815 9769 083 6769 418 2279 794 233Zorg 1 209 9911 184 1801 145 2211 142 4781 142 171Welzijn 1 386 3051 375 1451 356 9021 336 7881 331 551Sport 73 99475 03175 28175 68975 686P&M 141 592138 468132 920132 721132 674Rijksbijdragen 6 712 5527 043 1526 373 3526 730 5517 112 151       Mutaties Voorjaarsnota 2003 254 363229 269183 368174 813159 731       Waarvan mutaties Hoofdlijnenakkoord – 8 634    – taakstelling inhuur externen99– 1 280    – taakstelling subsidies99– 7 354           Mutaties sinds de voorjaarsnota 2003 132 633995 4471 859 5322 153 0902 124 955       Waarvan mutaties Hoofdlijnenakkoord/aanvullend
pakket  7 363– 99 055– 77 274– 85 002– korting arbeidsmarktbeleid29 – 33 000– 105 000– 105 000– 105 000– additionele taakstelling inhuur externen99 – 6 609– 8 741– 8 741– 8 741– additionele efficiency-taakstelling99 – 1 768– 3 536– 5 304– 8 840– volume taakstelling uitvoerende diensten99 – 693– 1 386– 2 079– 2 771– doorwerking ww-maatregelen99  – 25– 50– 100– additionele subsidietaakstellingdiv – 58 834– 105 402– 105 402– 127 465– VWS-deel envelop preventie en jeugdzorg24, 33, 37 19 50032 50052 00065 000– korting Pensioen- en Uitkeringsraad36 – 233– 465– 698– 1 085– tegemoetkoming buitengewone uitgaven
chronisch zieken38 89 00093 00098 000104 000       Waarvan overhevelingen vanuit de premie – 1877 86321 11324 07823 998– noodzakelijke intensiveringen21/22 8 05015 30015 26515 185– technische correctie30  6 0009 0009 000– medische en seksuologische hulpverlening24– 187– 187– 187– 187– 187       Belangrijkste overige beleidsmatige mutaties 127 446982 6501 942 1642 208 7162 188 389– Aanpassing Rijksbijdragen32125 7821 053 7872 018 1362 284 7152 264 386– uitdeling loonbijstelling9916 58916 47911 84811 85311 890– overheveling centrale eenheid VWA naar
LNV37– 14 925– 9 175– 9 175– 9 175– 9 175– mutatie agv budgetherverdeling RIVM
ivm agentschapsvorming  – 78 441– 78 645– 78 677– 78 712       Overige beleidsmatige en technische mutaties 5 374– 2 429– 4 690– 2 430– 2 430       Stand ontwerpbegroting 2004 9 911 43011 040 69211 126 57611 746 13012 078 919Tabel 4 laat de uitgavenontwikkeling zien van de VWS-begroting vanaf de
stand ontwerpbegroting 2003. Allereerst worden de mutaties uit de Voorjaarsnota/1e
suppletore wet 2003 (mei 2003) weergegeven. Voor een toelichting op deze mutaties
verwijzen wij u naar de Wijziging van de begroting van de uitgaven en ontvangsten
van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar
2003 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (TK 2002–2003, 28 944
XVI, nr. 1–2).Vervolgens zijn de mutaties die sinds de 1e suppletore wet hebben plaatsgevonden
opgenomen. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen mutaties die het gevolg
zijn van het Hoofdlijnenakkoord, overhevelingen vanuit de premiemiddelen,
belangrijke beleidsmatige mutaties en overige beleidsmatige en technische
mutaties.Het Hoofdlijnenakkoord legt VWS bij het arbeidsmarkt- en informatiebeleid
een bezuiniging op van € 33 miljoen in 2004 en € 105 miljoen
in 2005 en latere jaren. Wij brengen deze taakstelling geheel ten laste van
de sectorfondsen.In afwachting van een nadere concrete invulling, staan op artikel 99 (Nominaal
en Onvoorzien) de volgende taakstellingen uit het Hoofdlijnenakkoord geparkeerd:– Minder inhuur van externen.– Meer doelmatigheid (efficiencytaakstelling).– Volumetaakstelling bij uitvoerende diensten.– Het VWS-aandeel in de ww-maatregelen voor de collectieve sector.Deze taakstellingen moeten nog, zorgvuldig en gericht, ingevuld worden.
De Tweede Kamer wordt daarover uiterlijk bij 1e suppletore wet 2004 nader
geïnformeerd.Daarnaast herziet VWS momenteel haar subsidiebeleid grondig. Dit is ook
nodig om de subsidietaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord in te vullen.
Deze taakstelling bedraagt ruim € 58 miljoen in 2004 en loopt op
tot ruim € 127 miljoen in 2007.Verder heeft het kabinet bij het aantreden in het hoofdlijnenakkoord besloten
om de jeugdzorg, waaronder ook de preventie, te versterken. De middelen, die
generaal aan de begroting van VWS zijn toegevoegd, lopen op tot € 65
miljoen in 2007.Ook heeft het kabinet besloten om de tegemoetkomingsregeling buitengewone
uitgaven op de begroting van VWS te verantwoorden. Deze regeling wordt thans
voorbereid. Hiervoor is het nieuwe beleidsartikel 38: «Tegemoetkoming
buitengewone uitgaven» in de begroting opgenomen.Ten slotte komt er extra geld voor het oplossen van een aantal knelpunten.
Deze extra middelen komen beschikbaar via het overhevelen van premiemiddelen
voor:– Preventiebeleid.– Experimenten prestatievergelijking ziekenhuizen en huisartsen.– Onderhoudsorgaan DBC's.De overgang van de Voedsel- en Waren Autoriteit naar het ministerie van
LNV en de agentschapsvorming van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu verlagen het uitgavenniveau, terwijl de aanpassingen van de rijksbijdragen
juist een verhoging van het uitgavenniveau tot gevolg hebben.BELEIDSARTIKEL 21: PREVENTIE EN GEZONDHEIDSBESCHERMING21.1 Algemene beleidsdoelstellingHet bevorderen en beschermen van de gezondheid van de
burger in de Nederlandse samenlevingEen goede gezondheidszorg begint niet bij de zorg zelf, maar bij het voorkomen
dat mensen er gebruik van moeten maken. Het belang van preventie kan niet
genoeg benadrukt worden: «voorkomen is beter dan genezen».Gezondheidsbescherming en -bevordering gaan echter verder dan «het
voorkomen van». Het beleid is ook bedoeld om mensen langer gezond te
laten leven en de kwaliteit van hun leven in geval van ziekte te verhogen.
Centraal in het beleid staan: onnodig gezondheidsverlies voorkomen en gelijke
kansen op gezondheid bevorderen. Om gezondheidsachterstanden doelgericht terug
te dringen, streven wij na dat mensen met een lage sociaal-economische status
in 2020 ongeveer drie jaar langer in goede gezondheid leven: een verhoging
van ongeveer 53 jaar naar 56 jaar.De gezondheid van de Nederlandse bevolking is de vorige eeuw spectaculair
verbeterd. Toch moeten we ook nu alert en actief zijn. Nieuwe ontwikkelingen
(waaronder biotechnologie en globalisering) en bedreigingen (waaronder infectieziekten,
overgewicht en daaraan gerelateerde ziekten en voedselinfecties) vragen onze
bijzondere aandacht. Daarnaast nemen de kosten in de zorg toe, met name voor
chronische ziekten die grotendeels te maken hebben met onze ongezonde leefgewoontes.
Het RIVM heeft uitgerekend dat de zorgkosten gerelateerd aan ongezond gedrag
liggen tussen de 5 en 9% van de totale uitgaven aan zorg. Om de ziektelast
en de daarmee samenhangende kosten voor de zorg te beheersen, richten wij
ons op zes ziekten die een groot en groeiend beslag leggen op de zorg: hart-
en vaatziekten, problemen aan het bewegingsapparaat, kanker, psychische aandoeningen,
suikerziekte en astma. In het najaar van 2003 wordt de nota «Preventie
2004–2007» aan de Tweede Kamer aangeboden. Hierin geeft het kabinet
prioriteiten aan die moeten leiden tot gezondheidswinst. Hieraan worden doelen
verbonden en wordt aangegeven wat het kabinet zelf gaat doen om die doelen
te bereiken. Maar ook wordt aangegeven wat van anderen wordt verwacht en worden
zij aangesproken op hun verantwoordelijkheden. Het kabinet ziet vooral een
centrale rol voor de lokale overheden en zorguitvoeringsorganisaties als het
gaat om het mobiliseren en coördineren van de activiteiten. Wij hebben
voor de uitvoering van de nota «Preventie 2004–2007» in
2004 € 5 miljoen en vanaf 2005 € 10 miljoen. extra geld
gereserveerd op de begroting. Gezondheid is echter niet alleen de verantwoordelijkheid
van de overheid. Het is primair de verantwoordelijkheid van de burger zelf.
De burger zal ook moeten investeren in een gezonde leefwijze om zijn gezondheid
te behouden c.q. te verbeteren.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
wij u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 21.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies1 8452 3283 2953 295Korting op projectsubsidies4 1867 8326 2128 777PremiemaatregelenHet kabinet heeft bij het aantreden voor de zorg een bezuiniging vastgesteld
van € 1 miljard aan pakketmaatregelen. Daarnaast zijn extra bezuinigingen
noodzakelijk, ondermeer ter facilitering van voorziene extra productie. Op
dit beleidsartikel worden in de sfeer van de premie-uitgaven de volgende specifieke
maatregelen genomen.Tabel
21.2: Premiemaatregelen (bedragen x € 1 000 000)Maatregel2004200520062007Premiesubsidies; 10% korting op een aantal subsidies0,40,40,40,421.2 Operationele beleidsartikelen21.2.1 Gezond gedrag bevorderen: niet roken, meer bewegen,
gezond eten, matig drinken en veilig vrijenBeleidseffectenDe bevordering van een gezonde en sportieve leefstijl levert een belangrijke
bijdrage aan de volksgezondheid, zoals blijkt uit de Volksgezondheid Toekomst
Verkenning (VTV 2002). Het gaat daarbij voornamelijk om niet roken, meer bewegen,
matig drinken, gezond eten en veilig vrijen. Met het beleid voor gezondheidsbevordering
hebben wij de volgende doelen voor ogen:– Niet roken: een vermindering van het aantal rokers in 2004 met
17,5% ten opzichte van 1999 (afname van 34% naar 28% rokers).– Meer bewegen: een stijging van het aantal mensen die voldoen aan
de normactiviteit van 40% (1998) naar 45% in 2005 en 50% in 2010. Bewegingsarmoede
moet dalen van 12% (1998) naar 10% in 2005 en 8% in 2010 (uitgedrukt als een
afname van inactiviteit). Bij burgers moet de kennis van voldoende bewegen
toenemen, uitgedrukt als een toename van bekendheid met de inhoud van de Nederlandse
Norm Gezond Bewegen, van 0% (1998) tot 50% in 2005 en 75% in 2010.– Gezond eten: wij streven ernaar dat voeding in 2010 maximaal 10
energieprocenten verzadigd vet bevat. Prioriteiten voor 2004 zijn: preventie
en reductie van overgewicht, bevorderen van groente- en fruitconsumptie en
terugdringen van transvetzuren in de voeding. Transvetzuren zijn voor de volksgezondheid
de meest ongunstige verzadigde vetzuren.– Matig drinken: een vermindering van het aantal probleemdrinkers
in 2004 met 11% ten opzichte van 2001 (afname van 9% naar 8% probleemdrinkers).– Veilig vrijen: een stabilisering van het percentage (69%) jongeren
dat veilig vrijt bij een wisselend contact.Aard van de verantwoordelijkheidMet ons beleid willen we het mogelijk en makkelijk maken dat de burger
een gezonde keuze maakt. De verantwoordelijkheid voor de uiteindelijke keuze
voor een gezond en sportief leven ligt natuurlijk bij de burger zelf. Bovendien
is het realiseren van de beleidseffecten voor een groot deel afhankelijk van
inspanningen van derden. Daar komt bij dat wij slechts een beperkte invloed
hebben op relevante factoren als sociaal-economische ontwikkelingen en maatschappelijke
trends. Ook is er veel commerciële marketing om ongezonde en verslavende
producten aan de man te brengen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenBij de beleidsontwikkeling en -uitvoering van gezondheidsbevordering gaan
we uit van een samenhangende aanpak. Dit betekent een combinatie van wet-
en regelgeving en handhaving daarvan, inzet van goede, wetenschappelijk onderbouwde
voorlichting, subsidies, onderzoek, overleg, productregulering, adequate zorg-
en hulpverlening én een krachtig intersectoraal beleid.SubsidiesEr worden subsidies verleend aan diverse preventie-instituten zoals Stivoro-Rookvrij,
het Partnership Stop met Roken, het Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering
en Ziektepreventie (NIGZ), het Trimbos-instituut, het Voedingscentrum, het
Aids Fonds, de Stichting soa-bestrijding en het Kenniscentrum Overgewicht.
De subsidies aan de preventie-instituten worden gebruikt om materiaal (onder
meer folders, websites, lesmateriaal) en voorlichtingsmethodieken te ontwikkelen
en om doelgroepspecifieke preventieactiviteiten (voorlichtingsavonden, workshops,
counseling voor intermediairs, zoals gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD'en))
en leefstijlcampagnes uit te voeren.Wet- en regelgevingDe gewijzigde Tabakswet treedt gefaseerd in werking. In 2004 zal gewerkt
worden aan de invoering van het recht op een rookvrije werkplek en rookvrij
openbaar vervoer.Er is een wetsvoorstel dat de bestuurlijke boete in de Drank- en Horecawet
(DHW) introduceert; wij willen dit voorstel eind 2004 invoeren. Met dit instrument
beschikt de Voedsel en Waren Autoriteit/Keuringsdienst van Waren voor minder
zware overtredingen van de Drank- en Horecawet over een aanvullend sanctiemiddel
dat snel en slagvaardig kan worden toegepast in de bestuursrechtelijke handhavingpraktijk.
De rechterlijke macht zal erdoor ontlast worden.Verder is een wetswijziging DHW in voorbereiding voor een betere handhaving.
In dit wetsvoorstel zullen de voornemens uit de Alcoholnota en het rapport
van de Marktwerking Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW)-werkgroep «Openbare
inrichtingen» worden geïmplementeerd.OverlegIn 2004 zal er met betrekking tot tabak vooral overlegd worden om het
publieke domein verder rookvrij te maken, met name in de horeca. De ontwikkeling
van het alcoholbeleid blijft aan de orde komen in het Regulier Overleg Alcoholbeleid,
waarin zo'n dertig betrokken maatschappelijke organisaties en belanghebbende
marktpartijen zitting hebben. Periodiek wordt overlegd met maatschappelijke
organisaties en het bedrijfsleven over overgewicht; waar mogelijk
wordt aangehaakt bij bestaande overlegstructuren zoals het Regulier Overleg
Warenwet.OnderzoekIn 2004 worden de resultaten opgeleverd van de in 2003 te starten evaluatie
van het tabaksontmoedigings- en alcoholpreventiebeleid. Aan de hand hiervan
zullen nieuwe streefcijfers worden vastgesteld voor het tabaks- en het alcoholbeleid.
Een opvolger van de voedselconsumptiepeiling is in ontwikkeling. Er wordt
gewerkt aan kwantitatieve streefcijfers voor overgewicht en groente- en fruitconsumptie.VoorlichtingMet het oog op de invoering van de rookvrije werkplek, wordt in 2004 net
als in 2003 geïnvesteerd in de voorlichting over en de ondersteuning
van stoppen met roken. Daarnaast vindt reguliere jongerenvoorlichting plaats.Ook de alcoholvoorlichting zal voornamelijk gericht blijven op jongeren.
Dit gebeurt met name via regionale zomercampagnes in vakantiegemeenten.Verder zal de hierboven vermelde introductie van de bestuurlijke boete
in de Drank- en Horecawet worden begeleid met een informatiecampagne. De diverse
leefstijlcampagnes lopen met ingang van 2004 via het campagneprogramma 2004–2007.
Dit vindt plaats in nauwe samenwerking met de preventie-instituten.HandhavingsbeleidDe handhavingactiviteiten zullen zich in 2004 concentreren op de rookvrije
werkplek. Verder is de bescherming van de jeugd en dus het toezicht op de
naleving van de leeftijdsgrenzen uit de Tabakswet en de Drank- en Horecawet
ook in 2004 een speerpunt. Dit toezicht wordt uitgevoerd door het agentschap
Voedsel en Waren Autoriteit/Keuringsdienst van Waren.AccijnsverhogingNaast de bovenstaande instrumenten draagt ook de verhoging van de tabaksaccijns,
waartoe het kabinet onlangs heeft besloten, bij aan de realisatie van deze
doelstelling. Concreet betekent dit per 1 februari 2004 een verhoging
van € 0,55 (inclusief B.T.W.) per pakje van 25 sigaretten respectievelijk
50 gram shag.21.2.2 Gezondheidswinst door preventie, vroege opsporing
en door het voorkomen van complicaties die leiden tot nieuwe ziektenBeleidseffectenHet beleid blijft erop gericht gezondheidswinst te behalen door ernstige
en veel voorkomende ziekten te voorkomen. Het gaat hier om infectieziekten
met ernstige klachten of overlijdensrisico en om (chronische) ziekten waarbij
de juiste behandeling in een vroeg stadium latere complicaties en verergering
kan voorkomen.Bij infectieziekten gebruiken we hiervoor drie strategieën. De eerste
is vaccinatie. Door goede vaccinatieprogramma's zijn mensen beschermd tegen
de soms ernstige gevolgen van infectieziekten. Hierbij streven we in 2004
naar het behoud van een vaccinatiegraad van boven de 95% voor het Rijksvaccinatieprogramma
(RVP). Voor het Nationale Programma Grieppreventie streven we naar een vaccinatiegraad
van 80% (in 2001 75%). Het gaat om een programma voor risicogroepen en mensen
van 65 jaar en ouder, die de griepprik gratis krijgen. In het RVP wordt gevaccineerd tegen verschillende infectieziekten en per ziekte worden meerdere
prikken gegeven. De behaalde vaccinatiegraad per 1 januari 2002 loopt uiteen
van 94,4 tot 97,2% voor difterie, kinkhoest, tetanus en polio (D(K)TP en DTP),
van 95,4 tot 96,1% voor bof, mazelen en rubella (BMR), en van 95,3–96,0%
voor Haemophilus influenzae type b (Hib).Daarnaast willen we de inhoud van de programma's zonodig aanpassen aan
nieuwe wetenschappelijke inzichten. Dit zullen we doen op basis van het te
verwachten Gezondheidsraad-advies. Daarbij wordt vanzelfsprekend ook rekening
gehouden met een voldoende kosteneffectiviteit en budgettaire ruimte. Deze
doelstelling meten we met vijfjaarlijkse beleidsevaluaties. Daarnaast zullen
we de aansturing van het RVP verbeteren door de organisatie te vereenvoudigen
en zullen we de voorlichting verbeteren om de huidige hoge vaccinatiegraad
te behouden.De tweede strategie bestaat uit het bestrijden van besmetting. Waar vaccinatie
tegen ernstige infectieziekten niet mogelijk is, moet worden voorkomen dat
mensen elkaar besmetten. Dat speelt bijvoorbeeld bij seksueel overdraagbaar
aandoeningen (soa, waaronder HIV en chlamydia), maar ook bij meningitis of
de multiresistente ziekenhuisbacteriën (MRSA). Voor deze ziekten beogen
we – ondanks de toegenomen besmettingsdruk bij enkele ziekten –
het aantal besmettingen te stabiliseren of te verminderen. Voor MRSA streven
we naar stabilisatie op de huidige 0,5% multiresistente stammen van het totaal
aantal SA-ziekenhuisbacterieën.De derde strategie gebruiken we voor de dreiging met nieuwe, soms nog
onbekende infectieziekten: een effectieve en doelmatige voorbereiding op de
mogelijke komst van deze ziekten. Daarbij kan worden gedacht aan het Severe
Acute Respiratory Syndrome (SARS). De Infectieziektenwet wordt zo aangepast
dat wij meer bevoegdheden krijgen om nieuwe infectieziekten effectief te bestrijden.
Door middel van vijfjaarlijkse beleidsevaluaties zullen we de doeltreffendheid
en doelmatigheid van onze maatregelen toetsen.Bij belangrijke chronische ziekten als kanker, hart- en vaatziekten, artrose,
hypertensie, diabetes en COPD (chronic obstructive pulmonary disease) kan
het aantal ziektegevallen worden beperkt, de ziektelast verminderd en druk
op de zorg worden verlicht door een gezonde leefstijl, tijdige opsporing en
ziektespecifiek preventiebeleid binnen de gezondheidszorg. Bij een gezonde
leefstijl moet worden gedacht aan goede voeding, minder overgewicht, meer
bewegen, niet roken en matig alcoholgebruik.Vroegtijdige opsporing is in veel gevallen doelmatiger dan interventies
aan het einde van de zorgketen. Bevolkingsonderzoek naar specifieke ziekten
als borst- en baarmoederhalskanker en het uitvoeren van prenatale screenings
worden doeltreffend uitgevoerd. Er wordt gestreefd naar een gemiddelde onderzoeksgraad
van 80% bij bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Ook is het streven om de
gemiddelde onderzoeksgraad bij het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker
te brengen op 75% en om het bereik van de hielprik te handhaven op 99%. De
huidige opkomst bij borstkankerscreening is nagenoeg 80%, maar bij baarmoederhalskanker
is de opkomst 65%. Daarom wordt voor de baarmoederhalskankerscreening gezocht
naar effectievere oproepmethoden.Bij ziektespecifiek preventiebeleid gaat het erom preventie in de ziekteketen
te bevorderen. Dus ook ná de diagnose van de ziekte kan preventie bijdragen
aan het voorkomen van erger en bijdragen aan een hogere effectiviteit van
de behandeling. Vanuit het perspectief van preventie zal dan
ook bevorderd worden dat leefstijladviezen en begeleiding deel uitmaken van
een adequate behandeling. Dit kan gerealiseerd worden door in overleg met
betrokken partijen afspraken te maken over verantwoordelijkheid en aansturing
van de centrale ketenregie, door te bevorderen dat risicoprofielen van patiënten
worden opgesteld en door taakverschuiving binnen de zorg. In 2004 zullen we
aan de hand van de«referentieziekte» diabetes mellitus met alle
betrokkenen instrumenten ontwikkelen om preventie in de gehele ziekteketen
te integreren, zodat alle partijen hun verantwoordelijkheid kennen én
kunnen waarmaken. Op basis hiervan vindt besluitvorming plaats.Om de doelstellingen te realiseren, werken we samen met het veld aan een
goede kennisinfrastructuur, effectieve uitvoeringsorganisaties en een surveillance-
en monitoringsysteem waarmee we nieuwe ontwikkelingen tijdig signaleren. Deze
systemen vormen ook de basis voor de verantwoordingsgegevens over de hierboven
genoemde kwantitatieve doelen. De infrastructuur voor infectieziektebestrijding
wordt op onderdelen bestuurlijk versterkt.Aard van de verantwoordelijkheidDe systeemverantwoordelijkheid voor het bereiken van deze operationele
doelstelling ligt bij ons. De verantwoordelijkheid voor de activiteiten die
voor dit doel moeten worden uitgevoerd, ligt grotendeels bij andere partijen.
Het gaat hier zowel om individuele gezondheidszorg als om veldorganisaties
die verantwoordelijk zijn voor deelterreinen van het totale beleid rond ziektepreventie.De surveillance en signalering van infectieziekten wordt uitgevoerd door
het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), in opdracht van
ons. Het ontwikkelen en borgen van de kennis is onze verantwoordelijkheid,
maar wordt uitgevoerd door het RIVM, de Landelijke Coördinatiestructuur
Infectieziektebestrijding (LCI), en enkele gespecialiseerde stichtingen en
verenigingen zoals de Koninklijke Nederlandse Centrale Vereniging tot bestrijding
der tuberculose (KNCV). De uitvoering van de infectieziektebestrijding is
een gemeentelijke verantwoordelijkheid. De gemeenten worden hierbij ondersteund
door eerdergenoemde kennisinstituten, die de GGD'en voorzien van protocollen,
trainingen, gericht advies, ondersteuning bij lokale surveillance en voorlichtingsmateriaal.Wij zijn verantwoordelijk voor de monitoring van niet-infectieziekten
waar vroegtijdige opsporing relevant is. Wij zijn ook verantwoordelijk voor
het ontwikkelen en borgen van de kennis over bevolkingsonderzoek naar verschillende
ziekten. Onder onze verantwoordelijkheid worden de bevolkingsonderzoeken uitgevoerd
door het CVZ. De adequate vervolgbehandeling valt onder verantwoordelijkheid
van de zorgverzekeraars en de zorgaanbieders.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesEr worden verschillende projecten gesubsidieerd. Zo verlenen wij subsidie
aan GGD'en om een vaccinatieprogramma tegen hepatitis B uit te voeren bij
mensen met veel wisselende seksuele partners en intraveneus drugsgebruikers.
Daarnaast geven wij subsidie aan:– Diverse instituten voor diagnostiek, voorlichting, onderzoek,
surveillance en protocollering op het gebied van infectieziekten.– Diverse instituten voor onderzoek en vroege opsporing van kanker
en kwaliteitsverbetering van het leven bij kanker.Bijdrage aan agentschappen RIVM en NVIEr wordt een bijdrage gegeven aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu en het Nederlands Vaccin Instituut (NVI). Bij het agentschap RIVM
gaat het om onderzoek en surveillance van infectieziekten. Bij het tijdelijk
agentschap NVI gaat het erom de vaccins die in het RVP opgenomen zijn beschikbaar
te stellen en te houden, advies te geven over de vaccins die in het RVP opgenomen
moeten worden, en bestaande vaccins te verbeteren.OnderzoekOnderzoek naar ziektespecifieke preventie verloopt grotendeels via de
meerjarenactiviteitenplanning van het RIVM. Het RIVM zal in 2004 onder meer
onderzoek doen naar het effect van nieuw beleid, zoals de vaccinatie tegen
meningokokken C en hepatitis B, en ondersteuning verlenen aan de voorbereiding
op grootschalige epidemieën (onder andere door modellering). Daarnaast
verloopt onderzoek naar nieuwe preventiemogelijkheden onder meer via het preventieprogramma
van ZonMw.VoorlichtingIn 2004 zal aandacht worden besteed aan goede voorlichting over het RVP
aan kinderen uit de doelgroep, hun ouders en uitvoerders. Verder geven gezondheidsbevorderende
instellingen (GBI), zoals de Stichting soa-bestrijding, veel voorlichting.Premiegerelateerde instrumentenSubsidiesVia de regeling Subsidies ABWZ en ZFW (Ziekenfondswet) worden subsidies
verstrekt voor:– Het bevolkingsonderzoek naar borstkanker en baarmoederhalskanker.
Dit onderzoek wordt uitgevoerd door regionale screeningsorganisaties onder
regie van het CVZ.– De landelijke griepvaccinatie van ouderen en risicogroepen. Dit
programma wordt uitgevoerd door de huisartsen. Bescherming van de gevaccineerde
populatie tegen influenza leidt tot een forse reductie van ziekte in deze
groep.– De pre- en postnatale preventie bij zwangeren en pasgeborenen.
Hiermee worden infectie- en stofwisselingsziekten vroegtijdig opgespoord en
schadelijke gevolgen voor moeder en/of kind voorkomen. De landelijke coördinatie
van het programma wordt verzorgd door het CVZ.– De screening op familiaire hypercholesterolemie. Deze wordt uitgevoerd
door de Stichting Opsporing Erfelijke Hypercholesterolemie (StOEH) onder regie
van het CVZ.– De drempelvrije soa-behandelingen. Met deze subsidie wordt laagdrempelig
onderzoek en behandeling van soa die niet via de huisarts verloopt gefinancierd.
Doel is om door vroegtijdige opsporing nieuwe infecties en complicaties te
voorkomen. Overigens wordt deze subsidie in 2004 herzien.Als een verstrekking op basis van de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten)
wordt het Rijksvaccinatieprogramma gefinancierd met inbegrip
van de hepatitis-B-vaccinatie bij kinderen van wie een of beide ouders afkomstig
zijn uit een risicoland. Wij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van het
RVP en stellen de randvoorwaarden vast. Het programma wordt uitgevoerd door
de consultatiebureaus voor zuigelingen en kleuters en door de afdelingen jeugdgezondheidszorg
van de GGD, die daarbij worden ondersteund door de entadministraties.21.2.3 Toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige lokale
voorzieningen van preventieve zorgBeleidseffectenLokale voorzieningen van preventieve zorg dienen kwalitatief goed te zijn,
doelmatig georganiseerd en voor iedereen toegankelijk. Wij willen de toegankelijkheid
bevorderen en de kwaliteit van lokale voorzieningen van preventieve zorg garanderen.
Ook werken we toe naar een betere samenwerking op nationaal en lokaal niveau
met bedrijven, scholen en vertegenwoordigers van (lokale) zorgaanbieders en
zorgverzekeraars. De samenwerking tussen preventiepartners moet leiden tot
een integraal (lokaal) gezondheidsbeleid, waarin zowel aandacht is voor het
bevorderen van een gezonde leefstijl, als voor een leef- en werkomgeving die
gezond en veilig is en die gezond gedrag stimuleert.Met het beleid op dit gebied streven wij op termijn naar de volgende effecten:– De bestuurlijke slagkracht van gemeenten in het gezondheidsbeleid
is versterkt.– De deskundigheid van de professionals werkzaam in de openbare
gezondheidszorg en de arbozorg is versterkt of vergroot.– Zowel op lokaal als op landelijk niveau is intersectorale samenwerking
versterkt.Hiervoor streven we op de korte termijn de volgende effecten na.Bestuurlijke slagkracht– Het streven is dat in 2004 alle gemeenten een actief gezondheidsbeleid
voeren aan de hand van een gemeentelijke gezondheidsnota.– Met de G4 en G26 zijn afspraken gemaakt om sociaal-economische
gezondheidsverschillen (SEGV) terug te dringen. Deze afspraken (die het Beleidskader
GSB 2005–2009 (Grotestedenbeleid) betreffen) zijn:1. Invoeren van een gezondheidsbenchmark.2. Inzet van specifieke voorzieningen voor de gezondheid en arbeidsmarktpositie
van uitkeringsgerechtigden.3. Inzet van jeugdgezondheidszorg voor de risicojeugd.4. Bevordering van gezond leven in achterstandswijken door een integrale
wijkgerichte aanpak.5. Verbeteren van de toegankelijkheid van de eerstelijnsgezondheidszorg
in achterstandswijken.– In 2004 starten alle GGD'en met het op uniforme wijze verzamelen
van gegevens over de gezondheidssituatie in hun werkgebied.– Het streven is het aantal bedrijven dat een preventief gezondheidsbeleid
voert van 12% in 2000 te laten toenemen naar 25% in 2005.Kwaliteit:– Wij streven er naar dat in 2005 75% van de bedrijfsartsen bekend
is met de richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde
(NVAB).– Uitbreiding van het aantal standaarden in de uitvoering van de
jeugdgezondheidszorg (waaronder de standaard voor preventie van kindermishandeling,
een richtsnoer voor overgewicht en een richtsnoer voor preventieve opvoedingsondersteuning)
en de medische milieukunde. Deze zullen in 2004 worden ontwikkeld. Aan GGD
Nederland is opdracht gegeven een Landelijk Centrum Medische Milieukunde op
te zetten voor de ontwikkeling van standaarden en protocollen op dit terrein.
Ook is het Platform Jeugdgezondheidszorg operationeel, onder andere voor de
implementatie van het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg (JGZ).– In 2004 is een productenboek gereed voor de uitvoering van de
taken medische milieukunde.– Voor alle taken die onder de Wet collectieve preventie volksgezondheid
(WCPV) vallen, maakt de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de
Zorgsector (HKZ) certificeringschema's in overleg met het veld. Maximaal twee
jaar nadat die schema's zijn afgerond moeten de instellingen gecertificeerd
zijn. Tabel 21.3 geeft inzicht in de planning van de certificatieschema's.Tabel 21.3: Certificering
OGZ (Openbare Gezondheidszorg)TaakveldBeoogde afronding gecertificeerdJeugdgezondheidszorgDecember 2004 Medische milieukundeMedio 2005 GezondheidsbevorderingDecember 2005EpidemiologieDecember 2005Openbare geestelijke gezondheidszorg (oggz)December 2006Forensische geneeskundeDecember 2006Bron: voorstel Stichting HKZ, juli 2003Aard van de verantwoordelijkheidHet bevorderen en beschermen van de volksgezondheid is een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van ons en van lokale overheden. De verantwoordelijkheid
van gemeenten is verankerd in de Gemeentewet en in de Wet collectieve preventie
volksgezondheid (WCPV). Onze verantwoordelijkheden strekken zich uit tot het
bevorderen van de kwaliteit en doelmatigheid van de collectieve preventie
en het instandhouden van een adequate onderzoeks- en ondersteuningsstructuur
voor GGD'en en gemeenten op het terrein van opleidingen en deskundigheidsbevordering.
Hierbij dragen wij de systeemverantwoordelijkheid.Het toezicht op de uitvoering is in handen van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ). Het is ook de verantwoordelijkheid van overheden, zowel landelijk als
lokaal, om andere partijen zoals burgers, maatschappelijke organisaties en
het bedrijfsleven te wijzen op hun verantwoordelijkheden en mogelijkheden
voor een goede volksgezondheid.Met het ministerie van BZK (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
wordt afgestemd over het te voeren Grotestedenbeleid met betrekking tot gezondheid
in de grote steden.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesDiverse instellingen worden gesubsidieerd, waaronder de Netherlands School
of Public & Occupational Health (NSPOH), de Nederlandse Public Health
Federatie (NPHF) en de stichting Artsen Maatschappij en Gezondheid. Met subsidies
stellen we deze instellingen in staat te zorgen voor een goede opleiding van
de professionals die in het veld van de openbare gezondheidszorg werken. Ook
worden diverse projecten en programma's gesubsidieerd die de bestuurlijke
slagkracht van gemeenten helpen versterken en de kwaliteit van de professionele
uitvoering verhogen. Zo ontvangt GGD Nederland een projectsubsidie om kennis
en inzichten uit de GGD-en te ontsluiten en om de medische milieukundige functie
van de GGD-en te versterken.Verder stimuleren wij innovatie in de openbare gezondheidszorg, dat wil
zeggen dat we de beleidsvoering op lokaal niveau ondersteunen en de werkwijzen
in de openbare gezondheidszorg vernieuwen en verbeteren. Dat wordt mogelijk
gemaakt door subsidie vanuit het Stimuleringsfonds Openbare Gezondheidszorg
(Fonds OGZ).Specifieke uitkeringenDe jeugdgezondheidszorg 0–19 jaar wordt, aanvullend op het gedeelte
dat al in het Gemeentefonds is opgenomen, gefinancierd door middel van de
tijdelijke regeling Specifieke uitkering jeugdgezondheidszorg (RSU). Het gaat
hier om gelden die vanuit de AWBZ zijn overgeheveld en in de periode 2003
t/m 2007 jaarlijks worden uitgekeerd aan gemeenten om het uniforme gedeelte
van het basistakenpakket uit te voeren.ConvenantsOp 27 mei 2002 hebben VWS, de Landelijke Vereniging Thuiszorg (LVT) en
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten een convenant getekend op het gebied
van de jeugdgezondheidszorg (JGZ). Voor 2004 betekent dit dat de uitvoering
van de hielprik en de neonatale gehoorscreening op elkaar worden afgestemd.OnderzoekVia de budgetten van ZonMw en het Fonds OGZ worden programma's mogelijk
gemaakt op het terrein van de openbare gezondheidszorg. Via de Doelsubsidie
TNO (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek) worden onderzoek en kwaliteitsverbetering
bewerkstelligd op het terrein van arbeid en gezondheid en JGZ.21.2.4 Activiteiten coördineren rond de beheersing
van crisis en rampen en de nazorg hierbij op het gebied van de volksgezondheidBeleidseffectenCrisisbeheersing is er in eerste instantie op gericht te zorgen voor een
zodanige structuur en maatregelen dat de kans op en de gevolgen van (grootschalige)
incidenten en crises zo gering mogelijk zijn. Voor het ministerie van VWS
gaat het daarbij o.a. om voorbereiding op de (gezondheids)gevolgen van nucleaire,
biologische en chemische aanslagen en gevolgen voor de voedselveiligheid. Wij houden daartoe een crisisbeheersingsorganisatie in stand. Wij zorgen
ervoor dat snel een departementale crisiscoördinatie geactiveerd kan
worden, die bestaat uit een departementaal crisiscoördinatiecentrum en
een beleidsteam. Verder zijn wij belast met het geven van verwanteninformatie
bij een crisis of ramp. Hierdoor kan snel informatie worden verkregen over
betrokkenheid van (vermiste) familieleden of vrienden bij rampen.Wij coördineren en faciliteren activiteiten die verband houden met
de nasleep van crises en rampen, zoals Enschede en Volendam. Het gaat hierbij
onder meer om de psychosociale nazorg, gezondheidsonderzoeken en een getroffenenmonitor.Verder initiëren we de voorbereiding die intern en in het veld nodig
is op een eventuele uitbraak van infectieziekten zoals SARS, pokken etc. en
aanslagen met nucleaire, biologische en chemische wapens. Hiertoe is bijvoorbeeld
een nationaal draaiboek vaccinatie pokken ontwikkeld. In 2004 moet 100% van
de gemeenten over een eigen draaiboek beschikken.In mei 2003 is het beleidsprimaat rond de Geneeskundige Hulpverlening
bij Ongevallen en Rampen (GHOR) van het ministerie van BZK overgedragen naar
VWS. Het ministerie van BZK blijft systeemverantwoordelijk.Aard van de verantwoordelijkheidVoor acute noodsituaties zullen wij maatregelen en voorzieningen moeten
treffen om de gezondheidszorg voor de samenleving te waarborgen. Crisisbeheersing
is erop gericht schadelijke gevolgen zo veel mogelijk te beperken door middel
van goede preparatie, respons en nazorg. De GHOR is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van BZK en VWS. Het slachtoffer, dat van de ongevallocatie tot in het ziekenhuis
continu zorg op maat ontvangt, vormt daarbij het uitgangspunt. Ons beleid
beoogt een snel en adequaat optreden op departementaal niveau mogelijk te
maken. Het realiseren hiervan is voor een groot deel afhankelijk van kwantitatief
en kwalitatief beschikbare voorzieningen (mensen en middelen waaronder protocollen
en handboeken en inspanningen als oefenen en trainen). Daarnaast vervullen
wij de regierol en creëren randvoorwaarden voor optimale crisisbeheersing
voor sleutelfiguren in het zorgveld.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWij verstrekken subsidies aan de volgende instanties:– GGD Twente om een Gezondheidsmonitor Getroffenen Vuurwerkramp
Enschede te houden.– Nederlands Rode Kruis om de voorziening voor verwanteninformatie
te verbeteren en in stand te houden. Deze subsidie is verstrekt naar aanleiding
van de aanbevelingen van de commissie-Oosting.– Diverse instellingen voor de psychosociale nazorg in Enschede
en Volendam.– Via ZonMw voor het uitvoeren van het onderzoeksprogramma naar
de keten traumatologie en GHOR.Bijdrage aan agentschap RIVMWij leveren een financiële bijdrage om een kenniscentrum gezondheidsonderzoek
in stand te houden en om gezondheidszorgonderzoek uit te voeren
met betrekking tot de vuurwerkramp in Enschede en om de gezondheidseffecten
van de vogelpest te onderzoeken.OverlegIn interdepartementaal verband wordt, in overleg met het bedrijfsleven,
meegewerkt aan het project Bescherming vitale infrastructuur.OverigDaarnaast zorgen wij voor de organisatie en het instandhouden van de logistieke
en materiële structuur voor het departementale coördinatiecentrum,
en de kwaliteitsborging hiervan. Het gaat om training en oefeningen van het
crisistelefoonteam, oefenen van het departementale crisiscentrum, het onderhouden
en bijstellen van handboeken en de implementatie van het beleidsplan crisisbeheersing
2003–2007.21.2.5 Het maken van beleid gericht op de bescherming
van de gezondheid van de consumentDit beleid richt zich op voeding en voedselveiligheid, productveiligheid
en letselpreventie en informatievoorziening aan de consument zodat die verantwoorde
keuzes kan maken.Aard van de verantwoordelijkheidVoor product- en voedselveiligheid dragen wij systeemverantwoordelijkheid.
Wij stellen een kader van norm- en regelgeving in met name de Warenwet en
de Bestrijdingsmiddelenwet. Binnen dat wettelijke kader zijn de producent
en de verhandelaar primair verantwoordelijk voor het op de markt brengen van
veilige consumentenproducten en levensmiddelen.Voor letselpreventie en gezonde voeding heeft de burger zelf een belangrijke
verantwoordelijkheid als consument van de voeding, producten en diensten.
Wij stellen die burger of consument zo goed mogelijk in staat risico's te
verkleinen die zijn verbonden met het op onveilige of niet verantwoorde wijze
gebruik maken daarvan. Wij gebruiken daarvoor onder meer massamediale voorlichtingscampagnes
en op specifieke groepen gerichte interventieprogramma's. Hierbij worden alle
belangrijke partijen betrokken, zoals GGD'en, scholen, bedrijfsleven, sportorganisaties
en zorginstellingen. Wij stellen via subsidies instellingen als Consument
en Veiligheid en Voedingscentrum Nederland in staat deze activiteiten te verzorgen.
De burger wordt op deze manier ook in zijn eigen omgeving, door bekende en
vertrouwde kanalen, geïnformeerd over de risico's, maar ook over voorzorgsmaatregelen
die hij of zij zelf kan treffen.a. Voeding en voedselveiligheidBeleidseffectenWij streven de volgende effecten na:– Minder voedselinfecties. Hiertoe zetten wij in op een verbod op
de aanwezigheid van Salmonella- en Campylobacter-bacteriën op rauw pluimveevlees
voor de consument in 2006 (ziektekiemen zijn in rauwe producten nooit helemaal
te vermijden; daarom wordt dit streven vertaald in «aanwezigheid op
een laag niveau (nul+)» of «nagenoeg ziektekiemvrij»).– Doorbreken van de kringloop van belangrijke ziekten die van dier
op mens over kunnen gaan (zoönosen), te beginnen bij BSE (Boviene Spongiforme
Encéphalopathie). – Voorkómen dat consumenten voedingsmiddelen krijgen met
te hoge gehaltes aan agrarische, industriële, milieu- of procesverontreinigingen.– Voedingsmiddelen afkomstig van genetisch gemodificeerde organismen
(GGO's) en nieuwe voedselingrediënten moeten veilig zijn.– Een toename van het geven van borstvoeding. In 2000/2001 kreeg
18,5% van de kinderen zes maanden borstvoeding. Wij streven ernaar dit te
verhogen naar 22% in 2008.– Minder inname van verzadigd vet en ongunstige vetzuren door het
gehalte daarvan in voedingsmiddelen te verlagen. In 1995 vormden transvetzuren
2% van de totale energie-inname. Wij streven ernaar dit te verlagen tot 1%
in 2010. In 1997/1998 was de energie-inname aan verzadigd vet 12%. Wij streven
naar een daling tot 10% in 2010.– Voorkómen dat consumenten in voeding te veel of te weinig
belangrijke vitaminen respectievelijk mineralen gebruiken, zoals foliumzuurprofylaxe
(ter voorkoming van baby's met een open ruggetje).Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgevingDe Nederlandse wet- en regelgeving worden steeds meer gedomineerd door
Europese regelgeving en internationale (WHO/FAO-)normen (World Health Organization/Food
and Agriculture Organization). Dat vereist een sterke, onderling goed gecoördineerde
inbreng in de internationale overlegorganen door Nederland.Nederland is binnen Europa nog steeds een van de landen met veel aanvragen
voor nieuwe voedingsmiddelen of nieuwe voedselingrediënten. De Gezondheidsraad
beoordeelt die aanvragen.Nederland streeft in EU-verband naar een goed werkend communautair instrument
om gezondheidsclaims te beoordelen; hierbinnen moet ruimte zijn voor nationale
beoordeling op basis van zelfregulering.In 2004 streven we naar integratie van de KAG-code (Keuringsraad Aanprijzing
Gezondheidsproducten) en de gedragscode van het Voedingscentrum voor het gebruik
van gezondheidsclaims in een nieuwe toetsingsprocedure. Hiervoor hebben alle
betrokkenen in 2003 als eerste stap een intentieverklaring getekend. In 2004
wordt in EU-verband gewerkt aan een gezamenlijk beleid voor het verrijken
van voedingsmiddelen. Ook worden voor voedingssupplementen en voor verrijking
de veilige maximale hoeveelheden vastgesteld die een consument per dag zonder
risico mag gebruiken.In EU-verband is een omvangrijk wetgevingstraject gaande voor genetisch
gemodificeerde organismen (GGO's). Het gaat onder andere om het aanscherpen
van de etiketteringeisen zodat de consument beter kan kiezen. In relatie hiermee
en om effectief op te treden bij een recall (uit de handel halen van potentieel
schadelijke voedingsmiddelen), wordt ook gewerkt aan een effectief traceerbaarheidssysteem.
Hoe de traceerbaarheid wordt uitgewerkt, is aan de lidstaten overgelaten.Onderzoek/monitoringVeel aspecten uit het regeringsstandpunt over het advies van de Gezondheidsraad
over voedselinfecties (Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 26 991,
nr. 64) leiden tot extra onderzoek om de gewenste vermindering van voedselinfecties
te bereiken. In 2004 zullen onderzoeken worden voortgezet naar
de belangrijkste veroorzakers en de kostenaspecten van voedselinfecties, ook
met betrekking tot langdurige gezondheidseffecten.Voorlichting/communicatiePrioriteit heeft het aanpassen van de samenstelling van voedingsmiddelen
door een verbeterde vetzuursamenstelling. Het bedrijfsleven heeft hiervoor
de Taskforce Vetten ingesteld, die op dit onderwerp nauw samenwerkt met het
Voedingscentrum. Daarnaast hebben wij het Voedingscentrum gevraagd na te gaan
hoe de consument beter geïnformeerd kan worden over de verschillende
soorten gunstige én ongunstige vetten.De vijfjarige campagne «Borstvoeding verdient tijd» van het
Voedingscentrum wordt in 2004 voortgezet.Aansturing/handhavingOm een sterke onafhankelijke organisatie op het gebied van de voedselveiligheid
te stimuleren, is de status van tijdelijk agentschap verleend aan de Voedsel
en Waren Autoriteit (VWA). In de VWA zijn de agentschappen Rijksdienst voor
de keuring van Vee en Vlees (RVV) en Keuringsdienst van Waren (KvW) opgenomen.
De KvW levert via het signaleren/adviseren en handhaven op de terreinen eet-
en drinkwaren en veterinaire zaken een belangrijke bijdrage aan de bescherming
van de gezondheid van de consument. Wij zijn de enige opdrachtgever van de
KvW. De aansturingsrelatie zal worden vormgegeven door een directe koppeling
te leggen tussen activiteiten en de daarvoor benodigde middelen. Hiervoor
is in 2003 reeds een aanzet gegeven.b. Productveiligheid en letselpreventieBeleidseffectenExterne factoren spelen een belangrijke rol bij de te bereiken effecten.
Bijvoorbeeld: de vergrijzing, de veranderende samenstelling van de bevolking,
de toegenomen welvaart, risicozoekend gedrag en grotere mobiliteit en activiteit
van de Nederlandse bevolking.Wij streven de volgende effecten na:– Verdere afname van het aantal privé-ongevallen. In 2006
moet het aantal ongevallen, ondanks de genoemde maatschappelijke ontwikkelingen
die zich verder door zullen zetten, in ieder geval op het niveau van de beginjaren
negentig zijn teruggebracht. Dat is 700 000 SEH-behandelingen (spoedeisende
hulp). In 2001 waren er nog 750 000 SEH-behandelingen.– Een daling van het aantal ongevallen met zeer jonge kinderen (van
0 tot 4 jaar) van 5% in 2006 ten opzichte van 2001. Het aantal ongevallen
met zeer jonge kinderen daalt, maar is nog steeds onnodig hoog. In 2001 werden
6 200 op de 100 000 kinderen op de spoedeisende hulp behandeld.– Een vermindering van het aantal doden en gewonden als gevolg van
branden in de privésfeer met 10% in 2006 ten opzichte van 2001. Branden
veroorzaken jaarlijks in de privé-sfeer 1 700 ongevallen. Het
aantal ernstig gewonden bedroeg in 2001 ongeveer 800. Dit is een stijging
met 30% in de laatste vijf jaar.– Weren van onveilige producten. Producten kunnen behalve letsel
ook andere soorten gezondheidsschade opleveren. Het beleid is er daarom ook op gericht producten voor de consument te weren die wezenlijke
chemische, microbiologische of stralingsrisico's opleveren voor zijn gezondheid
en veiligheid.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgevingIn het kader van de Europese normalisatie zal verder worden gewerkt aan
het ontwikkelen van normen voor productgroepen voor specifieke kwetsbare doelgroepen
(ouderen, kinderen) en producten die statistisch tot veel ongevallen leiden.In 2004 wordt de gewijzigde Warenwet van kracht. Deze wijziging is het
gevolg van de nieuwe Algemene productveiligheidsrichtlijn van de EG (APV-richtlijn).
Dankzij de aanpassing wordt de Warenwet een nog completer instrument om de
consument tegen onveilige producten te beschermen. Zo wordt er de bevoegdheid
in opgenomen om te gelasten tot het terughalen van een product. Ook komt in
de wet een meldingsplicht van onveilige producten voor het bedrijfsleven en
een wettelijke status voor Europese productveiligheidsnormen. Voor een aantal
productgroepen waarvoor geen specifieke Europese wettelijke voorschriften
bestaan, worden in het kader van de APV-richtlijn naar verwachting Europese
veiligheidsnormen opgesteld.OnderzoekIn 2004 wordt onderzoek gedaan naar de brandveiligheid van huishoudelijke
apparatuur en versieringsmateriaal, het gebruik van desinfecterende middelen
in zorginstellingen en legionella in relatie tot warmwatertoestellen in woningen.
Waar het gaat om het legionellarisico in woningen, moet inzicht worden verkregen
in de rol van het ontwerp van en de materialen in warmwatertoestellen. Ook
wordt een verkenning gedaan naar de specifieke relatie tussen productveiligheidnormstelling
en het voorkómen van letsels of andere gezondheidsschade (effecten
van productveiligheidswetgeving).Daarnaast doet Consument en Veiligheid vanuit de basissubsidie structureel
onderzoek naar kwaliteit en effect van acties die het gedrag van mensen beïnvloeden.
Ook voert zij risicobeoordelingen uit voor producten die bestemd zijn voor
«kwetsbare consumenten» of mensen die vaak betrokken zijn bij
ongevallen en de leefomgeving. Verkennend wordt gekeken naar de effecten van
productveiligheidswetgeving op letselreductie en het voorkómen van
andere vormen van gezondheidsschade. In Europees verband wordt deelgenomen
aan een verkennend onderzoek naar de veiligheid van diensten aan consumenten
en de hiervoor gebruikte producten. Een door Consument en Veiligheid en Erasmus
Universiteit Rotterdam ontwikkelde rekenmethodiek voor directe medische kosten
wordt uitgebreid naar maatschappelijke kosten.Voorlichting/communicatieConsument en Veiligheid geeft vanuit de basissubsidie, als onderdeel van
de verschillende preventieprogramma's, voorlichting om veilig gedrag te bevorderen.
Daarnaast geeft ze voorlichting over de veiligheid van producten en de leefomgeving.
In 2004 staat, onder het motto Veilig Slapen, met name preventie van verstikkingsongevallen
bij 0- tot 4-jarigen op het programma.Aansturing/handhavingWij zullen het agentschap VWA/KvW nog meer dan voorheen aansturen op een
directe koppeling van prestatiegegevens en bijbehorende kosten. De VWA/KvW
bevordert het naleven van voorschriften met betrekking tot de productveiligheid
van consumentenartikelen door handhaving, signalering/advisering en gerichte
consumentenvoorlichting.21.2.6 Een integrale programmering van onderzoeks- en
ontwikkelingsactiviteiten op het terrein van de volksgezondheid en zorgBeleidseffectenMet de integrale programmering van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten
wordt beoogd dat kennisontwikkeling en -implementatie doelmatig en doeltreffend
plaatsvinden. Het gaat met name om de programmering van onderzoek ter ondersteuning
van het VWS-beleid (inclusief toezicht van IGZ) door het RIVM en innovatieactiviteiten
voor de zorg- en preventiesector, zoals uitgevoerd via de intermediaire organisaties
ZonMw en NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek).De nieuwe afspraken die in 2003 met ZonMw en RIVM zijn gemaakt, zullen
in 2004 moeten leiden tot meer efficiëntie en rendement van de onderzoeksaansturing.
Centraal staan: scherpe prioriteitstelling, het creëren van een waarborg
voor de kwaliteit van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten, inhoudelijke
afstemming en samenhang tussen kennisactiviteiten en een zakelijke samenwerking
met kennisinstituten en intermediairs.De opdrachtverlening aan ZonMw is toegespitst op het ontwikkelen van instrumenten
voor de preventie- en zorgsector om de kwaliteit, doelmatigheid en doeltreffendheid
van preventie en zorg te verhogen. Prioritaire gebieden in 2004 zijn: kwaliteit
en doelmatigheid van zorg; preventie; langdurende zorg en de zorg voor kwetsbare
bevolkingsgroepen; cliënt- en patiëntgerichtheid van zorg en zorgstelsel;
de vertaling van meer fundamenteel onderzoek naar concrete, medisch-technologische
toepassingen.Het RIVM verricht onderzoek ter ondersteuning van beleid en toezicht,
in 2004 met name gericht op risicobeoordeling op het gebied van infectieziekten,
geneesmiddelen, en voedsel- en productveiligheid. Het RIVM treedt op deze
gebieden op als calamiteitenorganisatie, als de ernst van de calamiteit dit
noodzakelijk maakt. Daarnaast verschaft het RIVM inzicht in de gezondheidstoestand
van de Nederlandse bevolking, trends daarin en de effecten op de zorgvraag.
In 2004 zal gestart worden met de voorbereiding van de volgende Volksgezondheid
Toekomst Verkenningen (VTV). Ook zal het RIVM een bijdrage leveren aan de
beoordeling van de effectiviteit van preventie-interventies.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn (mede) verantwoordelijk voor de instandhouding van een kennisinfrastructuur,
ter ondersteuning van beleid en toezicht en voor innovatie. Deze verantwoordelijkheid
uit zich in de positionering van RIVM en ZonMw onder onze ministeriële
verantwoordelijkheid, respectievelijk als agentschap en zelfstandige bestuursorgaan
(zbo). De taken van de beide organisaties voor de langere termijn zijn wettelijk
verankerd en nader uitgewerkt in aanvullende documenten.Als opdrachtgever van beide instituten zijn wij ervoor verantwoordelijk
de onderzoeksvragen goed te verwoorden en duidelijkheid te verschaffen over
opdrachtverlening op korte en langere termijn. Wij zijn ook verantwoordelijk
voor een zekere mate van eenheid van aansturing van de betrokken organisaties.
Wij bepalen de terreinen waarop de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten
plaats moeten vinden. Ook zijn wij ervoor verantwoordelijk de doelstellingen
te formuleren die met de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten gerealiseerd
moeten worden.RIVM, ZonMw en NWO moeten een efficiënte en transparante bedrijfsvoering
realiseren, met een klantvriendelijke en resultaatgerichte werkwijze. De intermediaire
organisaties ZonMw en NWO zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen van programma's
op basis van de door ons geformuleerde doelstellingen, het laten uitvoeren,
subsidiëren en monitoren van de projecten en het effectief overdragen
van de ontwikkelde kennis aan de sector. Hiervoor stellen wij programmabudgetten
beschikbaar, in het bijzonder aan ZonMw, als uitvoeringsorganisatie van ZON
en NWO-Medische Wetenschappen (NWO/MW).Het RIVM ontwikkelt onderzoeksprogramma's op basis van de door ons geformuleerde
vragen en voert deze in nauw overleg met het departement uit. Als zich calamiteiten
voordoen, zorgt het RIVM ervoor dat de noodzakelijke expertise in de juiste
omvang beschikbaar is om het departement te ondersteunen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenBijdragen en subsidies– Bijdrage aan ZonMw. Jaarlijks formuleren wij een samenhangende
opdracht voor programmering aan ZonMw. Deze opdracht kent voldoende evenwicht
tussen de te onderscheiden aandachtsgebieden preventie en zorg. Via periodieke
rapportages van ZonMw zullen wij de voortgang bewaken, zowel inhoudelijk als
financieel. Waar nodig zullen wij de uitvoering van de programma's bijsturen.
De werkwijze tussen VWS en ZonMw is vastgelegd in het handboek VWS-ZonMw.– Bijdrage aan NWO(-Medische Wetenschappen). Jaarlijks formuleren
wij opdrachten aan NWO, met name voor wat betreft het gebiedsbestuur Medische
Wetenschappen. Wij streven ernaar om de opdrachtverlening zo veel mogelijk
te laten aansluiten bij de werkwijze met ZonMw.– Bijdrage aan het agentschap RIVM. Vanaf 2004 is het RIVM een agentschap
en wordt de bijdrage aan het RIVM direct gekoppeld aan de opdrachtverlening.
Via periodieke rapportages van het RIVM zullen wij de voortgang bewaken, zowel
inhoudelijk als financieel. Waar nodig zullen wij de uitvoering van de programma's
bijsturen. De afspraken tussen RIVM en opdrachtgevers worden formeel vastgelegd.21.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen224 4371 128 865208 351191 324194 832218 989397 674        Uitgaven230 079427 081420 799404 995401 692398 166398 164        Programma-uitgaven224 894420 946414 897399 430396 156392 630392 628        Gedragsgerichte gezondheidsbevordering15 42829 72218 31217 35616 73616 40216 401waarvan bijdragen aan agentschappen4 5385 0385 0385 0385 2985 2985 298Voorkoming/opsporing (niet)infectieziekten42 44429 76429 02527 58527 61526 89326 892waarvan bijdragen aan agentschappen013 30313 37213 21913 05513 05313 053Toegankelijkheid en kwaliteit OGZ21 852187 246191 897194 712194 598193 599193 599waarvan bijdragen aan agentschappen00740740740740740waarvan specifieke uitkering16 456177 081176 108175 995175 995175 995175 995Coördinatie/nazorg bij crises en rampen4 48018 22810 4537 5537 1676 2936 293waarvan bijdragen aan agentschappen001 1001 1001 1001 1001 100Consumenten- en productveiligheid81 22179 24983 27878 81576 57476 08876 088waarvan bijdragen aan agentschappen0070 37669 60868 90968 93468 934Programmering onderzoek/ontwikkeling59 46976 73781 93273 40973 46673 35573 355waarvan bijdrage aan ZBO7 1436 8706 8706 8706 8706 8706 870waarvan bijdragen aan agentschappen0018 10817 83717 33717 39717 397        Apparaatsuitgaven5 1856 1355 9025 5655 5365 5365 536        Ontvangsten28 00921 6068 7558 7558 7558 7558 755Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 420 799 404 995 401 692 398 166 398 1642. Waarvan apparaatsuitgaven 5 902 5 565 5 536 5 536 5 5363. Dus programma-uitgaven 414 897 399 430 396 156 392 630 392 628Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht91%375 82658%233 30358%230 49258%227 64613%50 7735. Bestuurlijk gebonden0%032%126 50930%119 14230%119 22730%119 2276. Beleidsmatig gereserveerd9%39 07110%39 61812%46 52212%45 75757%222 6287. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%414 897100%399 430100%396 156100%392 630100%392 628De belangrijkste juridische verplichtingen zijn de tijdelijke regeling
Specifieke uitkering jeugdgezondheidszorg (t/m 2007), programmagelden ZorgOnderzoek
Nederland en de onderzoeksgelden NWO/MW.De bestuurlijk gebonden uitgaven betreffen de aangegane verplichtingen
voor de structureel gefinancierde instellingen en de bijdragen aan agentschappen
zoals VWA en RIVM. De beleidsmatige reserveringen zijn opgebouwd uit o.a.
de tijdelijke regeling Specifieke uitkering jeugdgezondheidszorg (vanaf 2008),
de nota «Preventiebeleid», de Infectieziektenwet en activiteiten
op het gebied van de crisisbeheersing en rampen.Premie-uitgaven
(Bedragen x € 1 000 000 200320042005200620072008Preventieve zorg185,6185,2185,3185,3185,3185,3 Ouder- en kindzorg/dieetadvisering24,124,124,124,024,024,0Groeiruimte preventie en gezondheidsbescherming0,81,62,43,24,04,0Totaal210,4210,8211,7212,5213,3213,3Procentuele mutatie 0,20,40,40,4 In bovenstaande tabel zijn de ramingen opgenomen voor de premie-uitgaven
voor de verschillende sectoren op het terrein van preventie en gezondheidsbescherming.In deze ramingen zijn de budgettaire consequenties van de besluitvorming
rond de Voorjaarsbrief Zorg 2003 en het Hoofdlijnenakkoord verwerkt. Onderaan
de tabel is de gereserveerde groeiruimte afzonderlijk weergegeven. Voor een
toelichting op de verdeling van deze middelen over de verschillende zorgsectoren
wordt verwezen naar de bijlage FBZ.Bij de interpretatie van de uitgavenontwikkeling dient bedacht te worden,
dat voor 2003 de loon- en prijsontwikkeling al verwerkt is, terwijl voor 2004
en latere jaren de loon- en prijsontwikkeling nog moet worden toegevoegd.21.4 VBTB-paragraafVoor de operationele doelstellingen 21.2.1 t/m 21.2.4 is het Project Indicatoren
Preventie (PIP) gestart. Het project heeft tot doel:– De meetbaarheid van de beoogde effecten van de vier operationele
doelstellingen te verhogen.– Inzicht te vergroten in de doeltreffendheid en doelmatigheid van
de beleidsinstrumenten die worden ingezet om de beoogde effecten te realiseren.Het PIP kent vier stappen:1. Herontwerp van een preventiedoelenboom mede in het licht van de nota
«Preventiebeleid». Doel is om de (geactualiseerde) beleidsdoelen
te inventariseren en te onderscheiden naar verschillende niveaus, zoals uitkomst-
en effectniveau.2. Benoemen van geactualiseerde indicatoren die weergeven in hoeverre
de nieuwe beleidsdoelstellingen zijn gehaald; registratie van de indicatoren
bewerkstelligen. Hiervoor wordt een overzicht gemaakt van de indicatoren die
zijn opgenomen in een registratiesysteem en van indicatoren die nog niet worden
geregistreerd. Voor de meting van indicatoren waarvoor nog niet de juiste
gegevens beschikbaar zijn, wordt een plan van aanpak gemaakt.3. Implementeren van een actieplan voor de registratie en monitoring van
indicatoren voor de begroting 2005.4. Het Project Indicatoren Preventie dient als input en wordt afgestemd
met de ontwikkeling van het raamwerk van prestatie-indicatoren, die departementsbreed
plaatsvindt.De doelenboom is in de tweede helft van 2003 beschikbaar. Een plan van
aanpak voor de verzameling van gegevens en het borgen van systematische dataverzameling
is beschikbaar in de eerste helft van 2004. In het Brancherapport Preventie,
dat in mei 2004 verschijnt, zullen de eerste resultaten van het
project PIP worden gerapporteerd. Vanaf de tweede helft van 2004 zullen gegevens
worden verzameld en kan de aanlevering van gegevens starten.Ook wordt gewerkt aan een benchmarksysteem voor GGD'en. Hiermee worden
prestatiegegevens ontwikkeld voor deze gemeentelijke diensten.In 2004 gaat een nieuw voedselconsumptiesignaleringssysteem van start
om betrouwbare informatie te krijgen over de voedselconsumptie in Nederland.Het Letsel Informatie Systeem (LIS) van Consument en Veiligheid (C&V)
dat onder meer ongevallen in de privé-sfeer registreert, is in 2003
verder verbeterd met betrekking tot betrokken producten, soorten omgevingen,
toedrachten en groepen slachtoffers. Nieuwe indicatoren voor ongevalletsels
maken stapsgewijs onderlinge prioritering en vergelijking met andere aandoeningen
en ziektes mogelijk. Dit wordt voortgezet in 2004.In 2003 hebben derden – waaronder het bedrijfsleven – gebruik
kunnen maken van de kennisdatabank die de C&V de afgelopen jaren heeft
opgebouwd over effectieve interventiemethoden («wat werkt waar»).
In 2005 wordt dit proces naar verwachting afgerond.Het operationele kostenmodel voor privé-ongevallen (wat kost een
privé-ongeval en wat valt te besparen met het het voorkómen
ervan) wordt in 2004 verder uitgewerkt. In 2006 kan het model ook worden gebruikt
om andere kosten dan de directe medische kosten te berekenen.In 2004 wordt de kennisdatabank verder ontsloten die C&V de afgelopen
jaren heeft opgebouwd over effectieve methoden om privé-ongevallen
te voorkomen.Het internationale classificatiesysteem over de oorzaken van ongevallen
(ICECI) is in 2003 klaar voor gebruik. Dit systeem heeft als doel ongevalregistraties
op internationaal niveau onderling vergelijkbaar te maken.De Monitor Ongevallen en bewegen in Nederland (ObiN) levert op basis van
een landelijk enquêteonderzoek aanvullende informatie over onder andere
de relatie tussen bewegen en letsels. Deze monitor wordt in 2004 voortgezet
en verbeterd.In tabel 21.4 is een overzicht opgenomen van de evaluatieprogrammering
op het gebied van preventie en gezondheidsbescherming. Tabel 21.4: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpOperationele
doelstellingGeplande uitvoering Evaluatie vaccinatieprogramma21.2.2VijfjaarlijksVoorkomen, doven of beperken van de besmetting met nieuwe infectieziekten21.2.2Vijfjaarlijks Evaluatie aanpak en organisatie gezondheidsonderzoek vogelpest21.2.42004Evaluatie departementale contactgroep Crisisbeheersing/Geneeskundige
Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen21.2.42004 Onderzoek ongevallen en bewegen in Nederland21.2.52002–2005 Evaluatie Wet op ZorgOnderzoek Nederland21.2.6begin 2004 Evaluatie nieuwe werkwijze tussen de opdrachtgevers VWS en RIVM,
zoals ingevoerd bij de omvorming van het RIVM tot agentschap21.2.62004BELEIDSARTIKEL 22: CURATIEVE ZORG22.1 Algemene doelstelling:Het instandhouden en bevorderen van een kwalitatief
verantwoorde en in financiële zin beheersbare zorgverlening ter bevordering
van de lichamelijke gezondheidssituatie van de Nederlandse bevolking.Mensen in Nederland die ziek zijn, krijgen te maken met zorgaanbieders
die werkzaam zijn in de curatieve zorg. Het gaat om eerstelijnszorg (huisartsenzorg,
paramedische zorg, verloskundige zorg, kraamzorg en mondzorg), tweedelijnszorg
(medisch-specialistische zorg), maar ook om ambulancezorg.Vrijwel alle curatieve zorg bevindt zich in het zogenoemde tweede compartiment
en valt thans onder de Ziekenfondswet. Deze zorg wordt voor particulieren
gedekt door (niet-verplichte) ziektekostenverzekeringen; kleinere delen, zoals
mondzorg en (een deel van) de fysiotherapie, vallen in het derde compartiment.De belangrijkste regelgeving die betrekking heeft op de curatieve zorg
bestaat uit de ZFW (Ziekenfondswet), de WZV (Wet ziekenhuisvoorzieningen;
de wet die regelt wanneer een instelling mag investeren in zijn infrastructuur),
de WTG (Wet tarieven gezondheidszorg; de prijzenwet die tarieven en budgetten
voor de zorgaanbieders regelt) en de WBMV (Wet bijzondere medische verrichtingen;
deze wet geeft de minister het instrumentarium om een vergunnings- of aanwijzingsregime
voor bepaalde verrichtingen te hanteren).Op dit moment bevindt de curatieve zorg zich in een overgangsfase. Veel
trajecten, projecten en experimenten zijn erop gericht het aantal vrijheidsgraden
voor de lokale partijen (patiënten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars)
te vergroten. Hierdoor wordt het ondernemerschap gestimuleerd. Maatwerk (vraaggericht)
en een doelmatigere aanpak (bijvoorbeeld door elementen van marktwerking te
introduceren) zijn dan beter mogelijk. Met deze omslag wordt beoogd de zorgverlening
in de (nabije) toekomst beter aan te laten sluiten bij de wensen van de patiënt;
burgers krijgen daarbij te maken met meer eigen verantwoordelijkheid en de
vrije keuze in de zorgverzekering.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
wij u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde taakstelling voor dit artikel
opgenomen. Tabel 22.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007 Korting op instellingssubsidies2 8547 30116 19416 194Korting op projectsubsidies2 7195 0874 0355 701PremiemaatregelenHet kabinet heeft bij het aantreden voor de zorg een bezuiniging vastgesteld
van € 1 miljard aan pakketmaatregelen. Daarnaast zijn extra bezuinigingen
noodzakelijk, ondermeer ter facilitering van de voorziene extra productie.
Op dit beleidsartikel worden in de sfeer van de premie-uitgaven de volgende
specifieke maatregelen genomen:Tabel
22.2: Premiemaatregelen (bedragen x € 1 000 000)Maatregel2004200520062007 Overig ziekenvervoer uit pakket135135135135 Beperking fysiotherapie375425425425 Tandartsen voor volwassen uit pakket200200200200 IVF-behandeling niet meer vergoeden9999 Premiesubsidies: beëindigen twee subsidieregelingen en 10%
korting op een aantal overige subsidies0,50,50,50,5De subsidieregelingen «ontharingsbehandeling voor transseksuelen»
en de deskundigheidsbevordering/methodiekontwikkeling taal- en spraakdiagnostiek
worden beëindigd.Een nadere toelichting op de pakketmaatregelen staat in de verdiepingsbijlage.Aard van de verantwoordelijkheidDe overheid is systeemverantwoordelijk en ziet toe op de toegankelijkheid,
de kwaliteit en de betaalbaarheid van de zorg. Deze verantwoordelijkheid geldt
voor alle geformuleerde operationele doelstellingen. Als systeemverantwoordelijke
is de overheid voor het realiseren van deze doelstellingen sterk afhankelijk
van het functioneren en presteren van de private zorgaanbieders.22.2 Operationele beleidsdoelstellingen22.2.1 Een optimale zorgverlening in de eerste lijn BeleidseffectenWe willen een sterke en betaalbare eerstelijnsgezondheidszorg bevorderen.
De eerstelijnszorg kan voorkomen dat er een beroep wordt gedaan op de veelal
duurdere tweedelijnszorg. Absolute voorwaarde daarvoor is een gestructureerde
samenwerking tussen zorgaanbieders in de eerste lijn: huisartsen, fysiotherapeuten,
verloskundigen, apothekers, thuiszorg, algemeen maatschappelijk werk en anderen
zoals de eerstelijns-GGZ.We willen de verschillende partijen zoals zorgverzekeraars, zorgaanbieders,
gemeenten en patiënt/consumentenorganisaties voldoende instrumenten in
handen geven om hun verantwoordelijkheid te nemen. Zij moeten ondernemend
aan de slag gaan om de zorg doelmatig in de buurt en wijk te organiseren.
De vele goede voorbeelden laten zien dat dit kan en dat er over de hele linie
nog veel winst is te behalen.Verder willen we de eerstelijnszorg buiten de reguliere uren (avond, nacht,
weekend: ANW-uren) voor de patiënt toegankelijker maken en, gelet op
de hoge kosten, doelmatiger organiseren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingGelet op het voorgaande zullen wij een toekomstvisie voor de eerstelijnsgezondsheidszorg
opstellen. Een belangrijk element in deze visie betreft het verbeteren van
de continuïteit in de eerstelijnszorg, vooral waar het gaat om de huisartsenzorg.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingMet het oog op de betaalbaarheid van de collectief gefinancierde zorg
zullen we een pakketbeperking doorvoeren bij fysiotherapie en oefentherapie
vanaf 18 jaar. Deze worden, met uitzondering van de chronische lijst, overgeheveld
naar het derde compartiment. Kortdurende fysiotherapie en oefentherapie kan
goed tot de eigen verantwoordelijkheid van de patiënt worden gerekend.
Verder zullen we de tandheelkundige zorg voor volwassen, met uitzondering
van de bijzondere tandheelkunde, overhevelen naar het derde compartiment.
De tandheelkundige zorg voor jeugdigen onder de 18 jaar blijft in het pakket.SubsidiesSubsidies van het College voor zorgverzekeringen (CVZ) op basis van de
Regeling subsidies AWBZ en Ziekenfondswet. Deze subsidies zijn bedoeld voor
de Gezondheidscentra en de zwaarder gestructureerde samenwerkingsverbanden.In 2003 en 2004 worden alternatieven voor het bekostigingssysteem voor
de huisartsenzorg in kaart gebracht. Het systeem moet onder andere het principe
«loon naar werken» ondersteunen, de transparantie verhogen, aansluiten
bij de voorgenomen stelselwijziging, en het mogelijk maken om een eigen bijdrage
te heffen. Verder zou het gebruik van ICT-toepassingen de administratieve
lasten moeten kunnen verminderen.Voor de overige uitgaven in het kader van de eerstelijnszorg wordt verwezen
naar de tabel premie-uitgaven.22.2.2 Een optimale zorgverlening in de tweede lijnDe medisch-specialistische zorg in ons land moet snel bereikbaar en goed
toegankelijk zijn. De zorg moet verder kwalitatief goed zijn en kwaliteitsverbetering
dient een permanent streven binnen de instellingen te zijn. Ten slotte moet
de zorg betaalbaar blijven. Om dit alles te realiseren is het in de eerste
plaats nodig dat de zorg goed over het land wordt gespreid. In de tweede plaats
moet er een adequate bekostigingstructuur zijn, zowel waar het gaat om (academische)
ziekenhuizen als om medisch specialisten. Wat betreft de voornemens inzake
de invoering van de Diagnose Behandeling Combinaties's wordt verwezen naar
paragraaf 22.2.3.BeleidseffectenDe bereikbaarheid van ziekenhuiszorg is een belangrijk goed. De ziekenhuiszorg
in de dunner bevolkte gebieden vormt daarbij een bijzonder punt van aandacht.
Patiënten hoeven gelukkig steeds minder vaak in het ziekenhuis te worden
opgenomen. Dagbehandeling is vaak een beter alternatief. Als er wel sprake
is van een opname, verblijft de patiënt gemiddeld steeds korter in het
ziekenhuis. Deze trend loopt al een aantal jaren en zet zich naar verwachting
ook de komende jaren door. Het buitenland laat zien dat dit verantwoord kan.
Een verkorting van de ligduur is mede mogelijk door ontwikkelingen in de medische
technologie.De andere kant van de medaille is dat patiënten die wél worden
opgenomen, doorgaans meer zorg nodig hebben. Dat vraagt om grote investeringen
in personeel, apparatuur en infrastructuur. Om dit doelmatig te doen, is soms
concentratie van voorzieningen nodig. De bereikbaarheid in dichtbevolkte gebieden
van Nederland hoeft daaronder niet te lijden. In dunbevolkte gebieden ligt
dat anders. In een aantal van die dunbevolkte gebieden zou concentratie van
klinische functies en acute zorg betekenen dat de bereikbaarheid in het geding
komt.Het is van belang dat er meer keuzemogelijkheden worden geboden aan patiënten
waar het gaat om de electieve zorg. In aanvulling
op hetgeen hierover al in de beleidsagenda is opgenomen, geldt dat de afgelopen
jaren de extra (betaalde) productie al aanzienlijk is toegenomen. Deze extra
financiële ruimte werd geboden in verband met problematische wachttijden
voor zorg. Vaak wordt gesproken over de wachtlijsten voor zorg. De wachtlijst
geeft aan hoeveel patiënten wachten op behandeling: het is de «werkvoorraad»
van ziekenhuizen. Voor de individuele patiënt is veel meer van belang
hoe lang deze op zorg moet wachten (de wachttijd). Van belang is dat beide
indicatoren worden vertroebeld door de ontwikkeling van de zorgvraag en bijvoorbeeld
door «voorzorgsregistratie» van patiënten. Verder blijkt
de latente zorgvraag niet uit de wachtlijst. Het komt voor dat patiënten
bij meerdere zorgaanbieders wachten op zorg (dubbeltellingen) of dat, nadat
de zorg is verleend, de patiënt niet als wachtende wordt uitgeschreven
(vervuiling). Soms is het voor patiënten zelfs wenselijk even te wachten
voordat de zorg verleend wordt. Bovendien blijkt dat er aanzienlijke verschillen
in wachttijden zijn tussen regio's, ziekenhuizen en specialismen. Vaak is
het mogelijk voor een patiënt om, eventueel via zorgbemiddeling door
de zorgverzekeraar, zorg aanzienlijk sneller bij een andere zorgaanbieder
te verkrijgen. Gegevens over de wachttijden moeten dus met de nodige behoedzaamheid
worden beoordeeld. Belangrijker is dat zorgaanbieders met de beschikbare middelen
zo veel mogelijk de zorg leveren die aansluit op de vraag van de patiënten.De productie van ziekenhuizen is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen.
Tabel 22.3 laat de realisatie voor 2002 en de omvang van de productieafspraken
voor 2003 zien. Tabel 22.3: Productie ziekenhuizen 2002 2003*Verwachte groei% realisatiemutatieafspraak*2002–2003Klinische opnamen    Algemene ziekenhuizen1 474 24237 7151 511 9572,5%Academische ziekenhuizen205 1805 224210 4042,5%Totaal dagopnamen1 679 42242 9391 722 3612,5%Algemene ziekenhuizen913 48339 193952 6764,3%Academische ziekenhuizen111 937nnbnnbNnbTotaal1 025 42039 193952 676Nnb Eerste polikliniekbezoek.    Algemene ziekenhuizen7 459 123193 6857 652 8082,6%Academische ziekenhuizen940 61017 633958 2431,9%Totaal8 399 733211 3188 611 0512,5%Bron: CTG (College Tarieven Gezondheidszorg)* Nog niet alle productieafspraken zijn verwerkt.In de ziekenhuiszorg zijn als gevolg van Actieplan Zorg Verzekerd (TK
2000/2001, 27 488, nr. 1) het aantal klinische opnamen en vooral dagbehandelingen
aanzienlijk toegenomen. Het beleid tracht de overgang van klinische opname
naar dagbehandeling te bevorderen (bijvoorbeeld doordat met ingang van dit
jaar een tarief voor zware dagbehandelingen is geïntroduceerd). De vraag
naar ziekenhuiszorg staat onder invloed van diverse factoren zoals technologische
ontwikkelingen, sociaal-culturele ontwikkelingen en organisatorische ontwikkelingen
in de zorg. Hierdoor is vooraf een accurate raming van de vraagontwikkeling
niet goed mogelijk. Het is dan ook niet goed in te schatten in hoeverre de
productiestijging, die door de extra beschikbare middelen mogelijk is, daadwerkelijk
kan leiden tot vermindering van de wachttijden. Het effect dat de productieverruiming
op de wachttijden voor electieve ziekenhuiszorg heeft gehad is opgenomen in
de beleidsagenda.Ook voor deze Kabinetsperiode zijn voor de «boter bij de vis»
aanpak aanzienlijke extra groeimiddelen beschikbaar. Als gevolg van de extra
middelen die beschikbaar zijn gesteld verwachten we dat de productie in de
curatieve zorg met circa 2,5% kan toenemen in 2004. Hierbij is uitgegaan van
de samenstelling van het wettelijk pakket in 2002. Omdat ook voor de jaren
daarna de «boter bij de vis» systematiek in beginsel blijft gehandhaafd,
kan de betaalde extra productie blijven groeien. Daarnaast zullen de prikkels
die het nieuwe zorgstelsel te weeg zal brengen, zorgaanbieders en zorgverzekeraars
aanzetten tot meer doelmatigheid waardoor met bestaande middelen meer zorg
wordt gerealiseerd. Wellicht zullen niet alle ziekenhuizen even snel kunnen
reageren op deze nieuwe prikkelstructuur, maar de koplopers kunnen als voorbeeld
voor de overigen zorgaanbieders dienen.Wachttijden levensbedreigende risico'sIn het Hoofdlijnenakkoord is aangegeven dat bijzondere aandacht zal worden
besteed aan het terugdringen van de wachttijden bij ziekten met levensbedreigende
risico's. Diverse aandoeningen kunnen, indien zorg te lang op
zich laat wachten, leiden tot een levensbedreigend risico. In levensbedreigende
situaties (als zorg acuut of urgent nodig is) is echter idealiter altijd sprake
van zorg met voorrang. Patiënten krijgen dan zonder te hoeven wachten
voor een polikliniekbezoek direct toegang tot de kliniek of dagbehandeling
en ontvangen daar de zorg die zij nodig hebben. Specifiek wordt aandacht geschonken
aan het terugdringen van de wachttijden voor radiotherapeutische behandeling
van oncologische aandoeningen en de aandoeningen aan het hart. Voor deze twee
topklinische functies bestaat specifiek beleid dat erop gericht is meer locaties,
apparatuur en personeel mogelijk te maken. Voor wat betreft bijvoorbeeld radiotherapie
zal de beschikbare capaciteit tot 2005 met ca. 60% toenemen. Ook de capaciteit
voor de behandelingen van hartkwalen zal worden uitgebreid. Enkele voorbeelden
daarvan zijn de volgende. De behoefte aan extra openhart operaties is in de
drie noordelijk provincies het grootst. In 2002 is het mogelijk gemaakt dat
ook in Leeuwarden voortaan deze ingrepen kunnen plaatsvinden. Verwacht wordt
dat in 2003 in deze provincies voldoende capaciteit beschikbaar is om aan
de behoefte aan deze ingrepen te voldoen. Verder wordt in de ziekenhuizen
van Alkmaar, Den Haag en Rotterdam de bestaande capaciteit voor dotterbehandelingen
uitgebreid. Kortheidshalve wordt voor nadere informatie verwezen naar de rapportage
die op 15 november 2002 hierover aan de Tweede Kamer is gezonden. Sinds deze
rapportage zijn er bovendien nieuwe mogelijkheden om de capaciteit uit te
breiden voor het «dotteren» in geval van een hartinfarct. Inmiddels
is namelijk uit internationale gegevens en Nederlandse experimenten gebleken
dat als in samenwerking met een volledig hartcentrum wordt gewerkt, deze zorg
ook op een zogenoemde bilocatie kan worden geleverd. Voor vijf locaties loopt
inmiddels de procedure voor uitbereiding van deze capaciteit.Door de beschikbare capaciteit voor radiotherapie en aandoeningen aan
het hart deze kabinetsperiode uit te breiden wordt het mogelijk om de wachttijden
voor deze ziekten aanzienlijk te bekorten. Omdat daarnaast op meerdere manieren
wordt getracht ook de electieve zorgproductie van de ziekenhuizen te vergroten
(de «boter bij de vis» systematiek, aanpassingen in de prikkelstructuur,
betere informatievoorziening) wordt het voor zorgaanbieders steeds meer mogelijk
de zorg zo tijdig mogelijk te leveren, waardoor levensbedreigende risico's
worden tegengegaan.De negen Integrale Kankercentra (IKC's) beschikken vanaf 1 januari 2004
over afdelingen Palliatieve zorg. Hiermee is een landelijke dekking gegarandeerd.
Netwerken met andere zorginstellingen (ziekenhuis, thuiszorg, verpleeghuizen,
verzorgingshuizen, hospices en bijna-thuis-huizen) moeten zorgen voor het
uitwisselen van middelen, kennis en inzichten. Dit geeft ook inzicht in de
behoeften van de patiënten en hun naasten.Gelet op het bovenstaande streven we naar:1. Het opstellen van een (toekomst)visie op de bereikbare ziekenhuiszorg.2. Het vergroten van het aanbod.3. Het stimuleren van extra productie.4. Het bijhouden van het aantal consulten en het aantal hospices met een
monitor palliatieve zorg.Daarnaast streven we naar een uitbreiding van neonatale intensive care
units (NICU's), pediatrische intensive care units (PICU's) en uitbreiding
van voorzieningen radiotherapie (bunkers en versnellers). Tabel 22.4: Prestatie-indicatoren
WBMV  2002 Realisatie2003 Raming2004 Raming2005 Raming2006 Raming2007 Raming2008 Raming 1. Geplande uitbreiding aantal NICU's23161465  2. Geplande uitbreiding aantal Post-IC High care27201887  3. Geplande uitbreiding aantal PICU's119611  4. Geplande uitbreiding voorzieningen radiotherapie (geplande
bouw aantal extra bunkers 2002–2004)  42    Bron: VWS, CTG, CBZ, 2003.Het beloningsstelsel voor medische specialisten moet prikkelen om zo doelmatig
mogelijk te werken: op een verantwoord kwaliteitsniveau zoveel mogelijk (en
zoveel als nodig) productie te leveren. Daarbij geldt dat er geen middelen
beschikbaar zijn voor inkomensontwikkeling.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies– Subsidiëring van Agora (St. Ondersteuningspunt Palliatieve
Terminale Zorg) voor ondersteuning op het terrein van palliatieve zorg.– Vanaf 2004 een bedrag ad € 3,0 miljoen vanuit de begroting
overhevelen naar de premie voor de financiering van de IKC's. Verder zal gestart
worden met de oprichting van consultatieteams voor palliatieve zorg.– Opzetten van een monitor palliatieve zorg door Nivel.– Subsidiëren van de opzet van de gegevensbank voor bij- en
nascholing alsook het onderwijsprogramma.OnderzoekWe zullen de deregulering bij de zelfstandige behandelcentra, met name
op het onderdeel kwaliteit, monitoren en bezien of er aanvullende mogelijkheden
voor deregulering zijn. De Gezondheidsraad en het College voor zorgverzekeringen
(CVZ) bekijken voor diverse verrichtingen onder de Wet op de bijzondere medische
verrichtingen (WBMV) of daar met minder regels volstaan kan worden. Dit betreft
onder andere de hartinterventies en de hartchirurgie. Wij zullen komen met
een standpunt over de uitvoeringstoets van het CVZ over het Nationaal Programma
Orgaantransplantaties.Premiegerelateerde instrumentenHet voortbestaan van ziekenhuislocaties die van essentieel belang zijn
voor de bereikbaarheid binnen 45 minuten zullen we mogelijk maken via een
beschikbaarheidstoeslag. Verder zullen we aan het eind van het jaar 2003 een
nieuwe bouwprioriteitenlijst vaststellen. Dan zal duidelijk worden welke bouwprojecten
opgenomen zullen worden in de budgettaire kaders. De criteria die bij deze
zogenoemde bestuurlijke actualisatie gehanteerd worden, zullen worden afgeleid
van de nieuw vast te stellen beleidsregels op grond van art. 3 WZV.Enkele andere instrumenten zijn de subsidies van het College voor zorgverzekeringen
(CVZ) op basis van de Regeling subsidies AWBZ en Ziekenfondswet voor diverse
kleinere subsidiestromen.Wet- en regelgevingDe eerste buitenbaarmoederlijke bevruchting (IVF) zal met ingang van 2004
niet langer onderdeel zijn van de Regeling subsidies AWBZ en ZFW. Het overig
ziekenvervoer wordt overgeheveld naar het derde compartiment. Dit laatste
betreft geen medische zorg. Er is dus geen sprake van ziektelast, die direct
gerelateerd is aan deze voorziening. Beide pakketbeperkingen zijn onderdeel
van het Hoofdlijnenakkoord. Overigens wordt – waar het gaat om het overig
ziekenvervoer – een reservering gemaakt voor flankerend beleid.Wij zullen verder de beleidsregels op grond van art. 3 WZV aanpassen.
Om de poliklinische zorgverlening en dagbehandeling verder te stimuleren,
wordt de definitie van adherentie (het verzorgingsgebied van een ziekenhuis)
uitgebreid met de poliklinische adherentie. Tot nu toe werd alleen gekeken
naar de klinische adherentie.22.2.3 Het stimuleren van een zo effectief en efficiënt
mogelijke zorgverlening in de eerste en tweede lijnDeze doelstelling bestaat uit drie onderwerpen: DBC-project, zorginhoudelijke
vernieuwing en monitoring en transparantie.a. DBC-projectBeleidseffectenDe DBC-systematiek (het werken met DBC's, diagnose-behandelcombinaties)
is in essentie een transparante bekostiging van ziekenhuiszorg en medisch-specialistische
zorg. Die transparantie in de prestaties van de zorg maakt het mede mogelijk
om de gewenste doelstellingen te realiseren voor alle bij ziekenhuiszorg betrokken
partijen. Deze doelstellingen zijn:– Bekostigen en honoreren naar zorgzwaarte, waarbij een beter evenwicht
tot stand komt tussen kosten en prijs.– Stimuleren van het gebruik van de beste werkwijzen (best practices)
en vernieuwing in de zorg.– Zorgverzekeraars, patiënten, zorgaanbieders en andere partijen
kunnen met de DBC's de kosten en opbrengsten van de zorgverlening waarderen
en vergelijken.– Meer vrijheden voor zorgaanbieders en zorgverzekeraars om het
aanbod af te stemmen op de vraag naar zorg. De DBC's zijn het instrument om
te onderhandelen over de omvang, de prijs en de kwaliteit van de zorgverlening.Gelet op het bovenstaande streven we naar:1. Een adequaat wettelijk kader voor de invoering van het nieuwe bekostigingssysteem.2. Een werkend onderhoudsorgaan.Private partijen moeten een betrouwbare derde partij (Trusted Third Party,
(TTP)) oprichten die een databank zal beheren. De gegevens uit de TTP/databank
moeten de twee andere onderhoudsfuncties (beheer productstructuur, wettelijke
verankering en pakketbeoordeling) ondersteunen (onderhoudsfunctie 1). Het
project DBC2003 levert eind 2003 DBC's en productgroepen van DBC's op die
medisch herkenbaar zijn en vergelijkbaar in ziekenhuiskosten en werklast van
medische specialisten. Vervolgens zorgen private partijen zelf voor het onderhoud
zodat de productstructuur bij de tijd blijft (onderhoudsfunctie 2). Het CTG
en het CVZ moeten een integrale procedure opstellen voor een snelle en degelijke
beoordeling en toetsing van DBC's en om beleidsregels te kunnen
maken (registratie van de landelijke uniforme DBC-taal). Zij vormen ook een
samenwerkingsverband (onderhoudsfunctie 3).3. Een werkend overgangsmodel.Om in 2004 administratie en declaratie van DBC's door ziekenhuizen mogelijk
te maken, wordt in de tweede helft van 2003 een overgangsmodel ontwikkeld.
Het overgangsmodel gaat ook over de wijze van bekostigen en financieren van
de medische specialisten. Dit geldt ook voor onderwerpen die lastig binnen
de DBC-systematiek passen zoals: opleidingen, kapitaallasten en topreferente
zorg in academische ziekenhuizen.Aard van de verantwoordelijkheidDe minister van VWS is resultaatverantwoordelijke voor de invoering van
het nieuw bekostigingssysteem. De Tweede Kamer ontvangt in oktober 2003 het
kabinetsstandpunt over de wijze van invoering van de DBC-systematiek per 1
januari 2004.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenEr zal een onderhoudsorgaan voor de DBC's worden opgericht.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingVoor prijsonderhandelingen tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders op
basis van DBC's (prestatiebeschrijvingen), moet de WTG in 2004 worden gewijzigd.
Het wetsvoorstel is voor advies aan de Raad van State voorgelegd. De gewijzigde
WTG, waarin is opgenomen dat deze per 1 juli 2004 in werking treedt, wordt
najaar 2003 aan de Tweede Kamer aangeboden. Voor de wijze van invoering per
1 januari 2004 betekent dit dat het CTG zich, gedurende de eerste helft van
2004, nog moet kunnen uitspreken over de voor DBC's afgesproken prijzen per
individueel geval of ziekenhuis.De gewijzigde ZFW moet per 1 januari 2004 in werking zijn getreden (wetsvoorstel
herziening overeenkomstenstelsel zorg). Kern van het voorstel is het opheffen
van de contracteerplicht (de garantie van het ziekenfonds op een contract
met alle aanbieders) en de omgekeerde contracteerplicht (de garantie van de
zorgaanbieder op een contract met alle ziekenfondsen). Dit is noodzakelijk
om de onderlinge concurrentie bij zowel zorgaanbieders als zorgverzekeraars
te bevorderen. Het nader rapport over het al eerder ontvangen advies van de
Raad van State is tezamen met het wetsvoorstel begin juli 2003 bij de Tweede
Kamer ingediend.Verder wordt de Ziekenfondswet aangepast om met DBC's samenhangende privacyproblemen
te ondervangen. Hiervoor is een wetsvoorstel in voorbereiding. Het College
Bescherming Persoonsgegevens (CBP) zal advies uitbrengen over de beperkingen
die in dit verband voortvloeien uit de privacy-wetgeving. Deze wetswijziging
gaat naar verwachting medio 2004 in.b. Zorginhoudelijke vernieuwingBeleidseffectenVoor een goede curatieve zorg is van belang dat zorgvernieuwing wordt
bevorderd, dat nieuwe behandelmethoden worden ontwikkeld en dat al ontwikkeld
zorgbeleid wordt getest op effectiviteit en doelmatigheid. Het zorgaanbod
moet voorzien in tijdige, klantgerichte zorgverlening van goede kwaliteit.
Internationale vergelijkingen laten zien dat het Nederlandse behandelbeleid
terughoudend is. Alleen blijvende aandacht kan die gunstige uitgangssituatie
handhaven. Wijzigingen in het beleid werken vaak met vertraging door naar
de werkvloer: de wijze waarop zorg verleend wordt. Het is dus van belang dat
de partijen die hier directer op kunnen sturen (zoals instellingen en zorgverzekeraars)
dit, binnen de grenzen van hun verantwoordelijkheid, ook doen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies– Subsidiëring van het project «Registratiesysteem pediatrische
intensive care-evaluatie (PICE) 2002–2005».– Subsidiëring van de Orde van Medisch Specialisten.– Subsidiëring van het Dutch Cochrane Centre (subsidiëring
Cochrane collaboration).– Subsidiëring van het Nederlands Kanker Instituut (NKI) voor
fundamenteel wetenschappelijk kankeronderzoek, klinische research en implementatie
van behandelwijzen.OnderzoekWij stimuleren onderzoek naar de manier waarop de zorg het best aangeboden
kan worden. Voor een goed zorgaanbod zijn vernieuwingen die tot nieuw zorgaanbod
leiden van groot belang, evenals het met argumenten afscheid nemen van behandelopties
die niet zinvol zijn. Het gaat hierbij zowel om het fundamentele als het toepassingsgerichte
onderzoek via de organisaties die onderzoek programmeren. Dit levert concrete
aanwijzingen op wat de beste werkwijzen («best practices») zijn.
De beschikbare kennis moet op representatieve wijze verzameld worden en nadien
optimaal beschikbaar zijn (CBO).Projecten, experimenten en op toepassing gericht onderzoek verlopen grotendeels
via derden, bijvoorbeeld via ZonMw en het College voor zorgverzekeringen (CVZ).
Daarnaast financiert de overheid op een aantal terreinen instituten die beleidsdoelstellingen
ondersteunen; ook financiert zij het totstandkomen van registraties.Premiegerelateerde instrumentenEen belangrijk instrument om het gebruik van «best practices»
te bevorderen is de lokale productiegebonden toeslag. Verantwoordelijke veldpartijen
(ziekenhuizen en verzekeraars) kunnen hiermee afspraken maken over projecten.
Dit maakt het mogelijk om flexibel factoren aan te pakken die de grootste
belemmering opleveren bij het behandelen volgens een «best practice».
Het gaat dan om dure kunst – en hulpmiddelen, opleidingen, het inrichten
van samenwerkingsverbanden met de eerste lijn en «AWBZ-zorgaanbieders»,
de organisatie, logistiek en bedrijfsprocessen («business process redesign»),
substitutie en het oplossen van concrete knelpunten in het zorgproces.c. Monitoring en transparantieBeleidseffectenIn een zeer complexe zorgmarkt is informatie cruciaal voor patiënten,
zorginkopers en -aanbieders, en voor de overheid. Wij willen bevorderen dat
goede informatie beschikbaar is opdat patiënten de juiste keuzes kunnen
maken, zorgverzekeraars adequaat zorg kunnen contracteren, zorgaanbieders
mensen optimaal behandelen en het overheidsbeleid goed ontwikkeld en geëvalueerd
kan worden. Omdat wij verantwoordelijk zijn voor het inrichten en het functioneren
van het zorgstelsel en voor het afleggen van verantwoording daarover, stimuleren
wij:– De ontwikkeling van instrumenten die de monitoring en transparantie
bevorderen.– De daadwerkelijke gegevensuitwisseling en -bewerking.– De invulling van onze eigen informatievoorziening.Tegelijkertijd blijven de eigen verantwoordelijkheden van andere partijen
binnen het zorgstelsel bestaan om zelf zorg te dragen voor hun eigen informatievoorziening.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies– Subsidie aan het Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg
(NIVEL) voor het instandhouden van de infrastructuur.– Uitgaven inzake het uitvoeren van wachtgeldregelingen door de
Stichting administratie/adviesgroep CAW.– In 2004 wordt gestart met de ontwikkeling van een benchmark voor
zowel de eerste- als de tweedelijnszorg.OnderzoekIn 2004 wordt gewerkt aan de informatievoorziening in de zorg onder de
nieuwe DBC-systematiek. De capaciteit, het gebruik en de transparantie van
wachtlijstinformatie wordt vergroot. Ten slotte verschijnt ook in 2004 het
Brancherapport Cure en lopen er diverse systemen en onderzoeken om ontwikkelingen
bij te houden en te beoordelen.22.2.4 Een optimale spoedeisende medische hulpverleningHet doel is de acute zorg verder te verbeteren. Hieronder verstaan we:
spoedeisende huisartsenzorg, ambulancezorg, spoedeisende hulpafdelingen in
ziekenhuizen, traumazorg en intensive care. Samenwerken en afstemmen zijn
cruciaal voor de kwaliteit van de medische hulpverlening. Goede afstemming
kan de problemen van toegankelijkheid, spreiding en paraatheid oplossen en
problemen in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen. Het motto is: «tijdwinst
is zorgwinst».Beleidseffecten1. Mobiele Medische Teams (MMT's)Tien ziekenhuizen zijn aangewezen als traumacentrum met een beschikbaar
MMT op de grond. Vier traumacentra hebben bovendien een helikopter met een
paraat MMT overdag. De Landelijke Vereniging van Traumacentra (LVTC) ontwikkelt
een landelijk traumaregistratiesysteem. VWS is hier actief bij betrokken en
het plan is dat dit systeem in 2004 operationeel is. Het registratiesysteem
moet ook de prestatie-indicatoren geven waarmee de inzet van
de MMT's en de regiofunctie van de traumacentra structureel gevolgd kunnen
worden. Eind 2004 of begin 2005 kunnen de eerste prestatie-indicatoren gebruikt
worden.2. AmbulancezorgEen van de belangrijkste ambities voor de ambulancezorg is de sector verder
te professionaliseren en de doelmatigheid in de sector te verbeteren. Dit
gebeurt door ambulancediensten en CPA'en (Centrale Post Ambulancevervoer)
samen te voegen tot 25 regionale Ambulancevoorzieningen (RAV's).Het RIVM heeft de landelijke spreiding en beschikbaarheid van ambulances
geanalyseerd. De analyse is aangevuld met een scenario met een optimale verdeling
van ambulances over de regiogrenzen heen. Betrokken partijen werken aan een
plan van aanpak om de adviezen uit dit rapport toe te passen.Medio 2004 gaan alle RAV's over op C2000, het nieuwe digitale communicatiesysteem
voor de veiligheidsdiensten: politie, brandweer en ambulancesector.Verder wordt de samenwerking met de buurlanden verbeterd, om zo de kwaliteit
van de grensoverschrijdende zorg te verhogen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingWij zullen de Tweede Kamer nog in 2003 een brief doen toekomen inzake
de dreigende knelpunten en oplossingen waar het gaat om de acute zorg. Ter
redressering van deze problematiek is € 50 miljoen beschikbaar gesteld,
die vooral beschikbaar zal komen voor de ambulancezorg en de zorg die geleverd
wordt door kleine ziekenhuizen.Begrotingsgerelateerde instrumentenEen klein deel van de uitgaven voor spoedeisende medische hulpverlening
worden ten laste van de begroting gefinancierd.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingDe nieuwe Wet op de ambulancezorg regelt de besturingssystematiek, de
RAV-vorming en de spreiding. Nadat de nieuwe besturingssystematiek met de
Tweede Kamer is besproken, zal zo spoedig mogelijk de conceptwettekst voor
de nieuwe Wet op de ambulancezorg aan de Tweede Kamer worden aangeboden.22.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen107 79758 19956 49753 98943 02845 58746 330        Uitgaven97 77869 81653 72051 05443 01746 33046 330waarvan garantieverplichtingen22 30011 00010 0004 657           Programma-uitgaven94 09965 57449 65347 32139 36742 68042 680        Tweedelijns zorg60 23347 46913 26915 23315 43117 39317 393Effectieve en efficiënte zorgverlening15 46915 63435 36031 23923 23624 58724 587Spoedeisende medische hulpverlening18 3972 4711 024849700700700        Apparaatsuitgaven3 6794 2424 0673 7333 6503 6503 650        Ontvangsten6 2861 8141 0981 0981 0981 0981 098Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 53 720 51 054 43 017 46 330 46 3302. Waarvan apparaatsuitgaven 4 067 3 733 3 650 3 650 3 6503. Dus programma-uitgaven 49 653 47 321 39 367 42 680 42 680Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht62%30 85751%23 91634%13 28029%12 38429%12 3845. Bestuurlijk gebonden28%13 79334%16 15241%16 06838%16 06838%16 0686. Beleidsmatig gereserveerd10%4 95012%5 70014%5 66512%5 18512%5 1857. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%533%1 55311%4 35421%9 04321%9 0438. Totaal100%49 653100%47 321100%39 367100%42 680100%42 680Onder «Juridisch verplicht» is onder meer begrepen een bedrag
van € 13,8 miljoen aan incidentele juridische verplichtingen als
gevolg van de afbouw van een aantal structurele subsidies. Daarnaast is voor
een bedrag van € 12,1 miljoen juridisch vastgelegd aan kwaliteitsprojecten
en voor de abortusklinieken.Voorts is voor bijna € 5 miljoen een reservering opgenomen voor
de financiering van het onderhoudsorgaan DBC's en voor uitgaven ten behoeve
van het experiment Benchmark ziekenhuizen en huisartsen.Premie-uitgaven (bedragen
x € 1 000 000) 200320042005200620072008Huisartsenzorg1 559,11 534,11 534,11 534,11 534,11 534,1Gezondheidscentra26,426,426,426,426,426,4Tandheelkundige zorg (wettelijk deel)635,7365,7365,7365,7365,7365,7Fysiotherapie/Oefentherapie751,2376,2326,2326,2326,2326,2Logopedie49,349,349,349,349,349,3Ergotherapie3,23,23,23,23,23,2Verloskundige zorg112,4112,4112,4112,4112,4112,4Kraamzorg273,5273,5273,5273,5273,5273,5Algemene en categorale ziekenhuizen8 311,48 429,78 504,28 578,28 642,78 675,8Academische ziekenhuizen2 561,52 571,32 586,32 601,32 616,32 622,3Overig curatieve zorg318,4320,5321,0321,0321,0321,0 Medisch specialistische zorg1 482,61 482,61 482,61 482,61 482,61 482,6Tandheelkundig specialistische zorg83,583,583,583,583,583,5Ambulancevervoer275,2293,5293,9294,0294,0294,0Overig ziekenvervoer196,4     Groeiruimte ziekenhuizen en medisch specialisten385,2681,8961,51 244,81 521,31 521,3Demo extramurale zorg32,766,299,9134,0168,4168,4 Demo overig curatieve zorg7,515,623,431,339,339,3Totaal17 065,216 685,517 047,117 461,517 859,917 899,0Procentuele mutatie – 2,22,22,42,30,2In bovenstaande tabel zijn de ramingen opgenomen voor de premie-uitgaven
voor de verschillende sectoren op het terrein van curatieve zorg.In deze ramingen zijn de budgettaire consequenties van de besluitvorming
rond de Voorjaarsbrief Zorg 2003 en het Hoofdlijnenakkoord verwerkt. Onderaan
de tabel is de gereserveerde groeiruimte afzonderlijk weergegeven. Voor een
toelichting op de verdeling van deze middelen over de verschillende zorgsectoren
wordt verwezen naar de bijlage FBZ.Bij de interpretatie van de uitgavenontwikkeling dient bedacht te worden,
dat voor 2003 de loon- en prijsontwikkeling al verwerkt is, terwijl voor 2004
en latere jaren de loon- en prijsontwikkeling nog moet worden toegevoegd.22.4 VBTB-paragraaf1. Modernisering eerste lijn en tweede lijnIn het kader van de modernisering van de eerste- en tweedelijnszorg worden
in 2004 twee benchmarkprojecten (bedrijfsvergelijking) gestart om de informatievoorziening
te verbeteren. Zowel voor algemene ziekenhuizen als voor de huisartsenzorg
wordt samen met de sector een set indicatoren ontwikkeld.2. DBC'sHet laten functioneren van de DBC-systematiek vergt betrouwbare, volledige
en tijdige informatiestromen tussen partijen. Onder leiding van VWS wordt
met partijen een minimale dataset vastgesteld die zorgaanbieders en verzekeraars
verplicht registreren en gratis (en ontdaan van persoonskenmerken) beschikbaar
moeten stellen. VWS zal beslissen over de uiteindelijke dataset. Deze dataset
moet toereikend zijn voor het onderhoud en het laten functioneren van marktwerking.
Ook moeten CTG, CVZ, CTZ, NMa en VWS over toereikende gegevens kunnen beschikken
om hun verantwoordelijkheid te kunnen dragen.Alle gegevens die noodzakelijk zijn om de publieke belangen van de zorg
(kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid) te kunnen borgen en de marktwerking te faciliteren zullen onderdeel zijn van de minimale
dataset. Gegevens hoeven dan maar éénmaal te worden vastgelegd,
maar kunnen door alle belanghebbenden worden gebruikt. Dit vermindert de administratieve
lasten, ook ten opzichte van de huidige situatie. Uiteraard zal elke partij
slechts beperkt toegang krijgen tot deze dataset. De gegevensvergaring en
verspreiding zal plaatsvinden via een Trusted Third Party (TTP) die een databank
beheert. Om de beschikbaarheid van de gegevens te garanderen zal VWS deze
minimale dataset juridisch verplicht stellen.3. Monitoring en evaluatieonderzoek, prestatie-indicatoren
en streefwaardenNaast bovengenoemde initiatieven worden in 2004 diverse afzonderlijke
monitorsystemen toegepast en evaluaties verricht (zie onderstaand overzicht).
Ook hierbij wordt, voor zover nodig, aandacht besteed aan het ontwikkelen
van prestatie-indicatoren. In het kader van de implementatie van de regeling Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek wordt in de toekomst
ook steeds aandacht besteed aan de kwaliteit van de gegevens. Tabel 22.5: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoeringEvaluatie hartinterventies (Gezondheidsraad)1/1/03 –
1/4/04Evaluatie vraag en aanbod hartinterventies (CVZ)1/8/03 – 1/4/04 Adviesaanvraag RGO patiëntveilige zorg in ziekenhuizen1/9/03 – 1/7/04BELEIDSARTIKEL 23: GENEESMIDDELEN EN MEDISCHE TECHNOLOGIE23.1 Algemene beleidsdoelstellingEen doelmatige zorg aan de burger waarborgen met kwalitatief
hoogwaardige en veilige producten op het terrein van geneesmiddelen, medische
technologie en transplantatenDe patiënt is gebaat bij een geneesmiddelenbeleid waarbij aandacht
is voor kwalitatief goede, veilige, effectieve en innovatieve geneesmiddelen.
Het gebruik moet doelgericht en patiëntvriendelijk zijn. Daarbij is en
blijft de betaalbaarheid van groot belang. Het systeem waarbinnen deze combinatie
van kwaliteit, effectieve inzet en betaalbaarheid tot zijn recht komt, moet
sturing en verantwoordelijkheden daar leggen waar gestuurd kan worden. De
komende jaren zal dit gerealiseerd worden door een aanpassing van de prijs-
en vergoedingssystematiek.In het beleid van de komende jaren spelen belangrijke uitgangspunten uit
het Hoofdlijnenakkoord 2003 een rol, zoals deregulering, meer eigen verantwoordelijkheid
voor de burger en kostenbeheersing. Ondanks kostenbeperkende maatregelen zullen
de uitgaven aan geneesmiddelen ook de komende jaren blijven groeien. Deze
groei wordt veroorzaakt door de bevolkingsgroei, (dubbele) vergrijzing, de
toename van het aantal chronisch zieken, extramuralisatie van de zorg en de
ontwikkeling van nieuwe innovatieve geneesmiddelen. Internationaal gezien
blijft de Nederlander een zuinige consument (Monitor Farmaceutische Zorg,
CVZ d.d. juni 2003). Dit neemt niet weg dat het van groot belang blijft dat
uitsluitend zinnig en zuinig wordt voorgeschreven en dat er een kritische
afweging voorafgaat aan toelating van nieuwe geneesmiddelen tot het vergoede
pakket. Daarnaast maakt de sterke groei van de uitgaven het onontkoombaar
dat in het pakket wordt ingegrepen. Bij de beperking van het pakket staat
de medische noodzaak van de behandeling voorop.23.1: Totale uitgaven aan geneesmiddelen in Nederland
(x € 1 000 000)Bron: VWS (berekeningen CVZ), 2003.23.2: Internationaal geneesmiddelengebruik per inwoner
(in euro's 2001)Bron: NIVM, 2003.Naast geneesmiddelen is er grote behoefte aan voldoende beschikbare, kwalitatief
goede en veilige organen, weefsels, bloed en medisch-technologische toepassingen.
Binnen de gezondheidszorg worden menselijke lichaamsmaterialen (zoals cellen,
weefsels en organen) en medisch-technologische toepassingen (zoals medische
hulpmiddelen en medische stralingstoepassing) veelvuldig ingezet. Aan de geneeskundige
toepassing van deze producten zijn echter risico's verbonden. Om een veilig
en verantwoord gebruik van kwalitatief goede producten te kunnen waarborgen,
is wet- en regelgeving noodzakelijk. Deze wordt voor het grootste deel ontwikkeld
en voorbereid in Europees verband. De medische biotechnologie kan een scala
aan nieuwe toepassingsmogelijkheden opleveren (snellere en betere diagnostiek,
medicatie op maat, gentherapie etc.) die de kwaliteit, de infrastructuur en
de kosten van de gezondheidszorg beïnvloeden. Het is daarbij belangrijk
om ook rekening te houden met de vérstrekkende ethische en sociaal-maatschappelijke
consequenties die deze toepassingen voor mens en samenleving kunnen hebben.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
wij u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 23.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007 Korting op instellingssubsidies7879631 3141 314 Korting op projectsubsidies1 2662 3681 8782 654PremiemaatregelenHet kabinet heeft bij het aantreden voor de zorg een bezuiniging vastgesteld
van € 1 miljard aan pakketmaatregelen. Daarnaast zijn extra bezuinigingen
noodzakelijk, ondermeer ter facilitering van voorziene extra productie. Op
dit beleidsartikel worden in de sfeer van premie-uitgaven de volgende specifieke
maatregelen genomen:Tabel 23.2: Premiemaatregelen
(bedragen x € 1 000 000)Maatregel2004200520062007 Eigen bijdrage aflevering geneesmiddelen210210210210Medicatie bij eerste IVF-behandeling niet meer vergoeden25252525 Anticonceptie vanaf 21 jaar niet meer vergoeden70707070 Beperking vergoeding zelfzorggeneesmiddelen 60606060Een nadere toelichting op de pakketmaatregelen staat onder de betreffende
operationele doelstellingen.23.2 Operationele doelstellingen23.2.1 Kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van
de geneesmiddelenvoorziening bevorderenOm deze doelstelling te bereiken wordt in de geneesmiddelensector een
deel van de verantwoordelijkheid voor de vormgeving van de geneesmiddelenvoorziening
in de regio overgedragen aan de zorgverzekeraars. De verwachting is dat zij
beter in staat zullen zijn om de kwaliteit en doelmatigheid van de geneesmiddelenvoorziening
te bevorderen en dat zij daarmee tevens de uitgaven- en volumegroei beter
kunnen beheersen. Zij hebben immers direct contact met zorgaanbieders, verzekerden
en leveranciers van geneesmiddelen en zijn daardoor beter in staat het gedrag
van betrokkenen te beïnvloeden. Daarnaast wordt de registratie en vergoeding
bevorderd van veilige, therapeutisch waardevolle en betaalbare geneesmiddelen.
In 2004 worden effecten beoogd op de volgende terreinen:– Aanpassen prijs- en vergoedingssystematiek en versterken van de
sturing door verzekeraars.– Het geneesmiddelenpakket.– Versterken kwaliteit en innovatie.Geneesmiddelen worden voornamelijk gefinancierd uit premiemiddelen. Naar
verwachting wordt er in 2004 € 4,3 miljard uitgegeven aan geneesmiddelen.
Dit betreft zowel de kosten voor geneesmiddelen als de apotheekvergoeding.Voorgenomen bezuinigingen van het kabinet Paars II ad € 333 miljoen
zijn nog niet gerealiseerd. De taakstelling uit het kabinet Balkenende I ad € 280
miljoen is ingevuld door in 2003 de prijsmaatregel geneesmiddelen in te voeren
die een deel van de inkoopvoordelen van de apotheekhoudenden (korting die
groothandel en fabrikanten geven bij bepaalde geneesmiddelen) afroomt. Om
ook de taakstelling van het kabinet Paars II te realiseren worden eigen bijdragen
voor de aflevering van geneesmiddelen geïntroduceerd.Aard van de verantwoordelijkheidVia het Verstrekkingenbesluit Ziekenfondsverzekering en de Regeling farmaceutische
hulp wordt vastgesteld welk deel van de extramurale zorg in aanmerking komt
voor vergoeding. Op grond van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening zijn
we verantwoordelijk voor de bewaking van de kwaliteit van geneesmiddelen.
Het streven is een doelmatig geneesmiddelengebruik te bereiken. Hierbij is
er geen sprake van een aanwijzende bevoegdheid, maar is het wel mogelijk om
het voorschrijfgedrag te beïnvloeden door kennisvergroting, het beschikbaar
stellen van objectieve productinformatie en het aanbrengen van incentives.
De uiteindelijke beslissing over het voorschrijven en afleveren van medicijnen
ligt bij de arts en de apotheker. Voor de kwaliteit en de toepassing van geneesmiddelen
is er sprake van systeemverantwoordelijkheid.
De verantwoordelijkheid voor de omvang van verzekerde pakket gaat echter verder:
daar is sprake van resultaatverantwoordelijkheid.a. Aanpassen prijs- en vergoedingssystematiek en versterken
van de sturing door verzekeraarsBeleidseffectenGeneesmiddelen moeten ook op termijn voor alle patiënten betaalbaar
en beschikbaar zijn. Om dit te kunnen garanderen zijn structurele maatregelen
nodig. Kostenbeheersing is hierbij een belangrijk aspect; hiervoor moeten
de prijzen van geneesmiddelen omlaag en dat kan ook gezien de huidige kortingen
die apotheekhoudenden ontvangen. Maar daarnaast is ook aandacht nodig voor
de omvang van het geneesmiddelengebruik en het stimuleren van een doelmatiger
gebruik.De in 2003 ingevoerde prijsmaatregel geneesmiddelen verbetert de prijs-
en vergoedingssystematiek niet structureel. Daarom is het nodig dat er een
nieuw systeem komt dat doorzichtiger is en waarbij meer geconcurreerd wordt
(marktwerking). In dit systeem krijgen patiënten, voorschrijvers, apothekers
en zorgverzekeraars ieder nadrukkelijk een eigen rol. VWS werkt met de KNMP
en Zorgverzekeraars Nederland aan een rapport met voorstellen hiervoor. Dit
rapport wordt in het najaar van 2003 naar de Tweede Kamer gestuurd.We streven ernaar in 2005 een nieuwe prijs en vergoedingssystematiek voor
geneesmiddelen in te voeren. Uitgangspunten voor dit nieuwe beleid zijn:– Toegankelijkheid: de premiebetaler betaalt niet meer dan de noodzakelijke
kosten.– Doelmatigheid: meer financiële prikkels op de juiste plaats.– Kwaliteit/veiligheid: deskundigheid van de apotheker goed benutten.De toegankelijkheid wordt gewaarborgd door te zorgen voor lagere prijzen
bij geneesmiddelen die gemaakt zijn naar het voorbeeld van een merkgeneesmiddel
waarvan het octrooi is verlopen (generieke middelen), en door een lagere vergoeding
voor middelen met een vergelijkbare therapeutische werking. De kern van het
beleid is dat in elke groep van onderling vervangbare geneesmiddelen altijd
tenminste één geneesmiddel nog volledig wordt vergoed.Deze nieuwe benadering moet fabrikanten stimuleren om te concurreren en
de prijzen van hun geneesmiddelen te verlagen. Zorgverzekeraars krijgen meer
te zeggen over de inkoop en kunnen in de contracten met apotheekhoudenden
afspraken maken over prijs en prestatie (kwaliteit) van de dienstverlening
van de apotheken.Eind 2003 verschijnt het rapport van het College voor zorgverzekeringen
(CVZ) over de vorderingen van de verzekeraars.Als indicator voor regionale doelmatigheid wordt gebruik gemaakt van de
kwaliteit van het eerstelijns-farmacotherapieoverleg (fto), waarbinnen de
voorschrijver, apotheker en zorgverzekeraar invulling geven aan doelmatig
en verantwoord voorschrijven en afleveren. Tabel 23.3 toont de huidige situatie
van de kwaliteit van het fto in de Nederlandse regio's. Meer informatie is
te vinden op www.nivm.nl. In 2007 wordt gestreefd
naar een fto-tabel waaruit blijkt dat 80% tot 100% van alle beoordeelde fto-groepen
redelijk tot goed functioneert; dat wil zeggen dat de kwaliteit van het overleg
over het algemeen op peil is. Tabel 23.3: Kwaliteit van
het fto in de Nederlandse regio'sNaam DHV districtAantal
fto's% BeoordeeldRedelijk en goed oordeelAmsterdam4131%50%Haarlem/Kennemerland3040%10% Noord-Holland Noord6439%41% Den Haag e.o. 2842%20%Rijnland & Midden-Holland3335%33% Rotterdam e.o.4536%43% Zuid-Holland Zuid2930%44%Westland/Schieland Delfland1930%0%    Zeeland1338%40%West-Brabant3463%27% Noord-Brabant Noordoost3152%50% Limburg6545%38%Groot Gelre7052%45%Midden-Brabant1947%11%Zuidoost-Brabant3641%85%    Utrecht4652%33%Gooi/Eemland3849%44%Stedendriehoek2930%50% Zwolle & Flevoland4057%24% Twente3339%42%Drenthe2833%13% Friesland3032%20%Groningen2952%27%Bron: NIVM 2003Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesHet Nederlands Instituut voor verantwoord medicijngebruik (NIVM, voorheen
stichting DGV) begeleidt en evalueert het fto. Het NIVM speelt hiermee een
belangrijke rol bij het realiseren van een verhoogde kwaliteit van het fto,
wat moet leiden tot doelmatiger voorschrijven van geneesmiddelen.Adequate informatievoorziening voor het geneesmiddelenbeleid wordt gestimuleerd
door ontwikkelingen, trends en knelpunten binnen de farmaceutische zorg in
kaart te brengen, en door toegepast gebruiksonderzoek. De belangrijkste begrotingsgefinancierde
leveranciers van informatie zijn de Stichting Farmaceutische
Kengetallen, het Instituut voor Farmaceutisch Praktijkonderzoek en het Instituut
voor Farmaco-epidemiologisch Onderzoek.Premiegerelateerde instrumentenOnderzoekHet CVZ levert via de publicatie van het Farmacotherapeutisch Kompas een
belangrijke bijdrage aan objectieve productinformatie en het evidence-based
voorschrijven en afleveren.Naast de begrotingsgefinancierde informatieleveranciers levert ook het
CVZ beleidsinformatie via het Beleidsonderzoek Geneesmiddelen en het Geneesmiddelen
Informatie Project.Wet- en regelgevingZorgverzekeraars krijgen via deregulering en instrumentering meer mogelijkheden
om kosten daadwerkelijk te beïnvloeden. In 2004 zal een aangepast Verstrekkingenbesluit
ziekenfondsverzekering van toepassing zijn waarmee zorgverzekeraars de aanspraak
van de ziekenfondsverzekerden per werkzame stof kunnen concretiseren tot aangewezen
geneesmiddelen van een bepaalde fabrikant, zonder dat de keuzevrijheid van
de voorschrijver of patiënt wordt aangetast. De onderhandelingspositie
van de zorgverzekeraar wordt door deze ontwikkeling versterkt, omdat hij zo
beter in staat is een afzetgarantie (hoeveelheid) te geven aan de desbetreffende
leverancier.In 2004 wordt een nieuwe eigenbijdragensystematiek geïntroduceerd.
De verzekerde zal voor ieder afgeleverd geneesmiddel eenzelfde vast bedrag
van € 1,50 moeten betalen als eigen bijdrage. De apotheek int deze
eigen bijdragen. Voor het totaal aan betaalde eigen bijdragen per persoon
per jaar geldt geen wettelijk maximum. De administratieve lasten en uitvoeringsproblemen
blijven beperkt door het ontbreken van dit wettelijk maximum. In totaal levert
deze bijdrage circa € 210 miljoen per jaar op.De Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) wordt aangepast met als doel dat
de zorgverzekeraars in contracten de prijs en prestatie van de dienstverlening
door apotheekhoudenden nader kunnen regelen en belonen. Het CTG is gevraagd
na te gaan in hoeverre een duaal stelsel, waarbij WTG «uitgeschakeld»
zou worden voor doelmatige afspraken tussen verzekeraars en apotheken, uitvoerbaar
en effectief zou kunnen zijn.Verder worden voorbereidingen getroffen om binnen afzienbare tijd de poliklinisch
voorgeschreven geneesmiddelen onderdeel te maken van de diagnose-behandelcombinaties
(DBC's). Hierdoor kan beter gestuurd worden op de door medisch specialisten
voorgeschreven medicatie die buiten de instellingen door huisartsen wordt
gehanteerd als herhaalreceptuur.b. Het geneesmiddelenpakketBeleidseffectenUitgangspunt is dat geneesmiddelen met een therapeutische waarde die behoren
tot noodzakelijke zorg en doelmatig zijn, toegankelijk blijven voor iedereen
die deze middelen nodig heeft. Door zorg die niet medisch noodzakelijk is
uit het pakket te weren, wordt ruimte geboden aan innovatieve geneesmiddelen.Met ingang van 2004 zullen anticonceptiemiddelen voor vrouwen vanaf 21
jaar en geneesmiddelen die gebruikt worden bij de eerste behandeling voor
fertiliteits- en kunstmatige voortplantingstechnieken worden uitgesloten van
vergoeding. Dit levert een besparing op van respectievelijk € 70
miljoen en € 25 miljoen per jaar vanaf 2004. Verder worden zelfzorggeneesmiddelen
niet meer vergoed indien deze korter dan één jaar worden gebruikt.
Hiermee wordt vanaf 2004 een besparing van € 60 miljoen per jaar
bereikt.Op basis van een uitvoeringstoets van het CVZ in het najaar 2003 zal worden
bezien of het geneesmiddelenpakket kan worden gecategoriseerd op basis van
ziektelast. Daarbij wordt ook expliciet gekeken naar de categorie minimale
ziektelast. Op basis hiervan zal worden bezien of op termijn de vergoeding
kan worden aangepast.De eisen voor toelating tot het pakket worden per 1 januari 2005 verscherpt
met de invoering van een verplicht farmaco-economisch onderzoek, op basis
waarvan geneesmiddelen met een geringe doelmatigheid niet tot het pakket zullen
worden toegelaten. Daartoe zullen in 2004 de huidige criteria en de toepassing
daarvan in de praktijk worden geëvalueerd.Als de kosten van een geneesmiddel hoog zijn en de kans op onjuist gebruik
aanzienlijk is, kunnen er voorwaarden aan de verstrekking worden gesteld.
In 2004 zal meer dan tot nu toe gebruik gemaakt worden van deze mogelijkheid,
omdat er meer nieuwe dure geneesmiddelen komen met meerwaarde voor specifieke
groepen. Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingDe procedure voor toelating van nieuwe geneesmiddelen tot het pakket wordt
verfijnd, onder andere door een verplichte farmaco-economische toets en het
criterium ziektelast in te voeren. De uitkomsten hiervan kunnen ertoe leiden
dat de vergoedingssystematiek wordt aangepast.Het CVZ evalueert in 2004 het gebruik om voorwaarden te stellen aan de
vergoeding van nieuwe, vaak innovatieve, geneesmiddelen (op grond van bijlage
2 bij de Regeling farmaceutische hulp 1996). Op basis van de uitkomsten kan
dit instrument worden geoptimaliseerd.c. Versterken van kwaliteit en innovatieBeleidseffectenDe beschikbaarheid van kwalitatief hoogwaardige en doelmatige geneesmiddelen
moet omhoog, met name voor die aandoeningen waarvoor nog geen effectieve geneesmiddelen
beschikbaar zijn.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesIn het kader van het Nederlandse voorzitterschap van de EU in 2004 heeft
Nederland de ontwikkeling van zogenoemde «priority medicines» –
en internationaal onderzoek op dit gebied – op de agenda geplaatst.
Beoogd wordt dat voor onderzoek en ontwikkeling gebruik kan worden gemaakt van gelden uit het Zesde en het Zevende EU-Kaderprogramma en van gelden
van de Europese investeringsbank. Nederland heeft de WHO gevraagd een gezaghebbende
lijst op te stellen van de belangrijkste witte vlekken waarop verder onderzoek
en ontwikkeling zich moet richten.CBG en het agentschap CBGHet College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), een zelfstandig
bestuursorgaan, draagt actief bij aan de kwaliteit van geneesmiddelen in Nederland.
De taken bestaan uit het beoordelen, registreren en bewaken van geneesmiddelen.
Nadat geneesmiddelen zijn toegelaten toetst het CBG de actualiteit van de
patiëntenbijsluiter en de productinformatie. Het agentschap CBG (ACBG)
ondersteunt de taken van het CBG. Zijn werkzaamheden worden toegelicht in
de agentschapsparagraaf.Agentschap CIBGHet agentschap CIBG verzorgt voor het geneesmiddelenbeleid de volgende
uitvoerende taken:– Het verlenen van farmaceutische vergunningen, drogistenvergunningen
en opiumwetontheffingen.– Het toekennen van vergoedingslimieten (Geneesmiddelenvergoedingensysteem)
en het vaststellen van maximumprijzen (Wet op de geneesmiddelenprijzen) voor
geneesmiddelen.– De beslissing of een arts een apotheek mag exploiteren wordt genomen
door de commissie voor de gebiedsaanwijzing (COGEBA). Het CIBG zorgt voor
het benoemen van de leden voor de commissie voor de gebiedsaanwijzing.– Productie, import en export van medicinale cannabis en de groothandel
daarin.Voor de agentschapsgegevens wordt verwezen naar de agentschapsparagraaf.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingHet beleid gericht op weesgeneesmiddelen stimuleert de ontwikkeling van
middelen voor zeldzame ziekten. In 2004 wordt daarom een vergoedingssystematiek
ontwikkeld specifiek voor deze middelen.Bovendien wordt de kwaliteit van het klinisch onderzoek verhoogd door
landelijk de richtlijnen voor Good Clinical Practice in wetgeving vast te
leggen. Hiervoor wordt de Wet op het medisch wetenschappelijk onderzoek met
mensen (WMO) aangepast aan de nieuwe Europese richtlijnen.De Europese Commissie heeft onlangs haar reactie gegeven op de belangrijke
voorstellen van de «High Level Group on Innovation and Provision of
Medicines» (de zogeheten G-10 groep). Uit de voorstellen van de Commissie
zal bijzondere aandacht worden besteed aan patiëntenbelangen (informatie
en toegang tot medicijnen), onderzoek en innovatie, transparantie bij de toelatingsprocedures
en benchmarking.SubsidiesIn 2004 is voor de introductie van weesgeneesmiddelen € 34 miljoen
beschikbaar.De stuurgroep weesgeneesmiddelen heeft als doel de ontwikkeling van weesgeneesmiddelen
te stimuleren en de situatie van patiënten met een zeldzame aandoening
te verbeteren, in het bijzonder door de informatievoorziening over zeldzame
ziekten te versterken.In 2004 komt er bovendien een plan van aanpak om de farmacotherapie voor
kinderen te verbeteren. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het CVZ-onderzoek
naar knelpunten op dit vlak (waarvan het onderzoeksrapport is gepubliceerd
op 26 september 2002).23.2.2 Kwaliteit, veiligheid, beschikbaarheid en doelmatig
gebruik van transplantaten en van medisch technologische toepassingen bevorderen.Het beleid is gericht op het waarborgen van kwaliteit, veiligheid en doelmatig
gebruik van transplantaten en medisch-technologische toepassingen, en op de
gevolgen van biotechnologische ontwikkelingen voor de gezondheidszorg. Hiermee
samenhangende doelstellingen zijn voldoende beschikbaarheid en toegankelijkheid.
De toepassing van medische producten, geheel of gedeeltelijk gebaseerd op
lichaamsmateriaal, vergt bijzondere aandacht, omdat voor dit soort producten
nulrisico in de geneeskunde niet haalbaar is. Het veiligheidsbeleid voor dit
soort producten is er dan ook op gericht om te komen tot een aanvaardbaar
risico, waarbij de voor- en nadelen van al dan niet invoeren van veiligheidsmaatregelen
tegen elkaar worden afgewogen (optimaal veiligheidsbeleid) voordat een besluit
wordt genomen.Voor 2004 gaat het concreet om beleidseffecten op de volgende terreinen:– Veilig gebruik (ketenzorg).– Orgaandonatie.– Bewerkte en onbewerkte lichaamsmaterialen.– Bloedvoorziening.– Medische biotechnologie.Aard van de verantwoordelijkheidEr zijn diverse regels voor een veilig en verantwoord gebruik van humane
lichaamsmaterialen, medische hulpmiddelen en ioniserende straling en radioactieve
stoffen; met deze regels worden kaders aangegeven waarbinnen alle betrokkenen
in de zorgketen dienen te handelen. De operationele verantwoordelijkheden
in de zorgketen liggen bij de direct betrokken zorgverleners of fabrikanten.Voor orgaandonatie worden de kaders aangegeven om de mogelijkheden te
optimaliseren. De verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van donatieprocedures
ligt bij de zorgverleners. Behalve van de effectiviteit van de donorwerving
is het daadwerkelijk beschikbaar komen van donororganen ook in belangrijke
mate afhankelijk van het aantal voor orgaandonatie geschikte overledenen.
Deze laatste factor is niet te beïnvloeden. Dat betekent dat wij systeemverantwoordelijk
zijn.a. Veilig gebruik (ketenzorg)BeleidseffectenHet beleid richt zich op het veilig gebruik van geneesmiddelen en medische
technologie in de dagelijkse praktijk: het juiste product – bij de juiste
mens – bij de juiste indicatie – op het juiste moment –
op de juiste wijze – in de juiste dosering. Het doel is om de komende
jaren het aantal vermijdbare incidenten te verlagen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOverlegBegin 2004 komt een integrale beleidsagenda gereed voor het veilig gebruik
van geneesmiddelen en medische technologie in de totale gezondheidszorg. Op
diverse deelterreinen is eerder al beleid in gang gezet op het gebied van
patiëntveiligheid. Door nu te kiezen voor een integrale aanpak is het
mogelijk om lacunes op te sporen en daar prioriteit aan toe te kennen. Samenwerking
met de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) op dit terrein kan leiden tot
zowel verhoging van effectiviteit als doelmatigheid.Zodra de beleidsagenda is afgerond, zullen in een gezamenlijke taskforce met het veld afspraken gemaakt worden over streefwaarden,
indicatoren, benodigde activiteiten en de implementatie hiervan.b. OrgaandonatieBeleidseffectenHet beleid is erop gericht het aanbod van donororganen te vergroten. Daarbij
worden de volgende beleidseffecten onderscheiden:– De donorwerving in en door ziekenhuizen verbeteren.– De bereidheid onder burgers vergroten om zich als potentiële
donor beschikbaar te stellen en om als nabestaanden toestemming te geven voor
donatie.– Het aanbod van organen uit nieuwe ontwikkelingen vergroten.Een groter aanbod van organen kan de wachttijden voor orgaantransplantatie
reduceren. Dit is van groot belang omdat het vaak patiënten met levensbedreigende
aandoeningen betreft.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesIn 2004 wordt de invoering van de nieuwe organisatie van donorwerving
door de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) afgerond. De afgelopen
tijd is op dit terrein door velen, waaronder de ziekenhuizen, hard gewerkt
ter verbetering maar er moet nog veel gebeuren. Donorwerving is en blijft
primair de verantwoordelijkheid van de ziekenhuizen zelf. De extra impulsen
die op dit terrein reeds gedaan zijn vormen een extra ondersteuning om hen
deze verantwoordelijkheid verder waar te laten maken.Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van orgaandonatie worden beoordeeld
en desgewenst gestimuleerd. In 2004 wordt nieuw beleid geformuleerd op basis
van een rapport van de Gezondheidsraad over «non-heart beating»-donoren
en donatie bij leven.Op basis van de uitkomsten van de evaluatie van de Wet op de orgaandonatie
(WOD) wordt het beleid waar nodig aangepast. Daarbij wordt overwogen of wijziging
van het Nederlandse beslissysteem een positief effect kan hebben en, zo ja,
of wijziging noodzakelijk is.Een succesvolle implementatie van het orgaandonatiebeleid hangt mede af
van de samenwerking tussen alle betrokken partijen. Deze samenwerking krijgt
onder andere vorm in de Coördinatiegroep Orgaandonatie.Agentschap CIBGHet Donorregister is onderdeel van het agentschap CIBG en heeft als hoofdtaak
het registreren en beheren van wilsbeschikkingen inzake orgaan- en weefseldonatie.
Het register heeft daarnaast twee andere taken: de jaarlijkse aanschrijving
van nieuwe achttienjarigen en het verzorgen van informatieverstrekking over
registratie.VoorlichtingPermanente publieksvoorlichting kan een belangrijke bijdrage leveren aan
de bereidheid om zich als donor te registreren en om toestemming te geven
voor donatie bij overlijden van een naaste. Om de effectiviteit van de voorlichting
te vergroten zal deze nog meer gericht worden op de positieve aspecten van
orgaandonatie, uiteraard met inachtneming van het belang van evenwichtige
informatie. De publieksvoorlichting loopt via het Nederlands Instituut voor
Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie (NIGZ). De Stichting Transplantatie
Nu! geeft kleinschalige voorlichting vanuit het patiëntenperspectief.c. Bewerkte en onbewerkte lichaamsmaterialenBeleidseffectenHet beleid richt zich op het waarborgen van kwaliteit, veiligheid en effectiviteit
van menselijk materiaal en daarvan afgeleide producten die gebruikt worden
voor geneeskundige behandeling. Het voornaamste doel is vermindering van het
aantal bijwerkingen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesHet Nederlands Normalisatie Instituut stelt in overleg met alle betrokken
partijen normen die de globale eisen uit het eisenbesluit nader concretiseren.
De eerst te ontwikkelen norm zal zich richten op een van de meest kwetsbare
onderdelen van de keten: de overdracht van lichaamsmateriaal (en bijbehorende
informatie) tussen betrokken instellingen, zoals ziekenhuizen en orgaanbanken.Wet- en regelgevingIn 2004 wordt de Wet veiligheid en kwaliteit lichaamsmateriaal, inclusief
het bijbehorende eisenbesluit, van kracht. Uitgangspunt in de wet is dat de
overdracht van besmettelijke ziekten tot een aanvaardbaar niveau wordt teruggebracht
en dat de ontvanger beschermd wordt tegen kwalitatief slechte producten. Dit
wordt ingevuld door eisen en randvoorwaarden te formuleren aan het verkrijgen,
bewerken, bewaren en beschikbaar stellen van lichaamsmateriaal.Deze fase van dit wetgevingstraject heeft betrekking op onbewerkt lichaamsmateriaal.
Voor bewerkt lichaamsmateriaal zal bekeken moeten worden of het zinvol is
om nationale wet- en regelgeving op te stellen ter overbrugging tot de betreffende
Europese richtlijn gereed is.In 2004 levert de Nederlandse overheid een actieve bijdrage bij ontwikkeling
en wijzigingen van de diverse Europese richtlijnen en voorschriften.OverlegTraceerbaarheid van het lichaamsmateriaal dat voor geneeskundige behandeling
gebruikt is, kan een verdere bijdrage leveren aan de veiligheid.
Primair worden partijen daarbij aangesproken op de eigen, en in de wet vastgelegde,
verantwoordelijkheid.OnderzoekDe IGZ registreert de bijwerkingen. Signalementen van de IGZ geven een
beeld van aard en omvang van de incidenten op dit gebied.d. BloedvoorzieningBeleidseffectenHet beleid richt zich in 2004 op de volgende twee beleidseffecten:– Het huidige niveau van beschikbaarheid, veiligheid, kwaliteit
en traceerbaarheid van bloedproducten in Nederland handhaven.– Het aantal bijwerkingen door verkeerd gebruik van bloed in de
praktijk verminderen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesDe Stichting Transfusie Reacties In Patiënten (TRIP) registreert
bijwerkingen van bloedproducten en rapporteert daarover.OverlegVoor het gebruik van bloed in de praktijk wordt, in overleg met de IGZ,
onderzocht of stimulering nodig is van door het CBO ontwikkelde donatiecriteria
in ziekenhuizen.OnderzoekEind 2003 zal de evaluatie van de Wet inzake bloedvoorziening (1998) worden
afgerond. Dit zal in 2004, waar nodig, leiden tot aanpassing van het beleid.
Ook zal bekeken worden of de wettelijk voorgeschreven jaarlijkse cyclus kan
worden verlengd naar een meerjarige cyclus. Daarmee kan zowel de externe als
interne administratieve belasting worden verminderd.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingIn 2004 worden voorbereidingen getroffen om de Europese richtlijn bloed
(2003) in te passen in de Nederlandse wetgeving. Ook wordt actief deelgenomen
aan het Europees overleg om de technische bijlage bij deze richtlijn uit te
werken.e. Medische biotechnologieBeleidseffectenMedische biotechnologie (en het stimuleren ervan) is van belang als middel
om innovatieve producten en behandelingsmethoden te verkrijgen die van waarde
zijn voor de zorg. Het beleid ten aanzien van medische biotechnologie richt
zich op de volgende twee beleidseffecten:– De bestaande kansen benutten die nieuwe biotechnologische producten
en behandelingsmethoden bieden voor verbetering van de zorg.– Voor de lange termijn anticiperen op nieuwe biotechnologische
ontwikkelingen en het stimuleren van de beschikbaarheid van met name
die biotechnologische producten en behandelingsmethoden die aansluiten bij
belangrijke (toekomstige) knelpunten in de zorg.Daarbij moet voldaan worden aan zowel de relevante ethische en maatschappelijke
voorwaarden, als aan de randvoorwaarden van kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid.Er zal in 2004 meer afstemming plaatsvinden tussen de diverse departementen
over het beleid op het gebied van biotechnologie. Zo is het mogelijk om ondoelmatigheid
of zelfs tegenstrijdigheid van beleid te voorkomen. Waar nodig zal gezorgd
worden voor aanpassing van eigen beleid of zullen andere departementen gestimuleerd
worden om hun beleid te herzien.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesBegin 2004 wordt een integrale beleidsagenda voor medische biotechnologie
afgerond. Dit vormt een aanvulling op de diverse onderdelen van het huidige
beleid. De beleidsagenda is het eindproduct van het lopende project BOB (Biotechnologie
als Open Beleidsproces). Dit project zal ook leiden tot instrumenten die ons
in staat stellen om deze beleidsagenda vervolgens actueel te houden, onder
meer door voortdurende interactie met alle betrokken partijen. Bij die interactie
gaat het om het anticiperen op zowel nieuwe biotechnologische ontwikkelingen
als op (de ontwikkeling in) de ethische en maatschappelijke aspecten van biotechnologie.
Om dit te realiseren wordt ook aangehaakt bij bestaande initiatieven, zoals
het Forum Biotechnologie en Genetica.Het ministerie zet de implementatie van de integrale beleidsagenda in
2004 voortvarend in. Daarbij is onder meer sprake van een intensivering van
(evenwichtige) voorlichting en communicatie over de diverse aspecten van biotechnologie;
ook is het de bedoeling om richting te geven aan de toekomstige ontwikkeling
van waardevolle biotechnologische innovaties. Daarbij zal onder meer worden
aangehaakt bij Europese initiatieven om de biotechnologie te stimuleren, zoals
de EU mededeling «Biowetenschappen en biotechnologie: een strategie
voor Europa».Overleg en wetgevingIn 2004 ligt het accent op de toepassing van bestaande medisch-biotechnologische
producten, om belangrijke knelpunten in de zorg op te lossen. De verantwoordelijkheid
voor implementatie ligt bij zorgverzekeraars en zorgverleners. Er zal hier
een stimulerende rol gespeeld worden; dat betekent ook dat belemmerende wet-
en regelgeving afschaft of aanpast wordt.OnderzoekOp nationaal niveau worden waardevolle biotechnologische ontwikkelingen
gestimuleerd binnen het lopende programma «translationeel onderzoek»
bij ZonMw, gericht op de overstap van preklinisch naar klinisch gentherapieonderzoek.23.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen13 87921 66619 44717 69720 17419 22520 814        Uitgaven14 28522 79921 23519 09221 56620 81420 814        Programma-uitgaven11 17419 17317 60615 66618 20517 43017 430        Geneesmiddelen5 5027 8967 5285 7045 6205 0815 081waarvan bijdragen aan agentschappen 1 6141 6141 6121 5901 5671 567Medische technologie en transplantaten5 67211 27710 0789 96212 58512 34912 349waarvan bijdragen aan agentschappen 2 7242 6552 5872 5362 5562 556        Apparaatsuitgaven3 1113 6263 6293 4263 3613 3843 384        Ontvangsten1 48539000000Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 21 235 19 092 21 566 20 814 20 8142. Waarvan apparaatsuitgaven 3 629 3 426 3 361 3 384 3 3843. Dus programma-uitgaven 17 606 15 666 18 205 17 430 17 430Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht66%11 68764%10 01141%7 50942%7 29839%6 8705. Bestuurlijk gebonden21%3 66623%3 66615%2 81614%2 45014%2 4496. Beleidsmatig gereserveerd12%2 06813%1 98931%5 62138%6 67441%7 103 7. Beleidsmatig nog niet ingevuld1%1850%012%2 2596%1 0086%1 0088. Totaal100%17 606100%15 666100%18 205100%17 430100%17 430Onder juridisch verplicht zijn opgenomen de structurele subsidies en de
meerjarige projectsubsidies en opdrachten. De bijdragen aan de agentschappen
voor het donorregister en farmatec zijn als bestuurlijk gebonden geoormerkt.
Ten slotte zijn de voortzetting van de stuurgroep weesgeneesmiddelen en de
ondersteuning van de familiaire donortransplantatie onder de beleidsmatig
gereserveerde uitgaven opgenomen.Premie-uitgaven (bedragen
x € 1 000 000) 200320042005200620072008 Farmaceutische hulp4 440,24 311,34 645,15 070,95 510,75 510,7Subsidies13,313,313,313,313,313,3Totaal4 453,54 324,64 658,45 084,25 524,05 524,0Procentuele mutatie – 2,97,79,18,7 In de bovenstaande tabel zijn de ramingen opgenomen voor de premie-uitgaven
voor de verschillende sectoren op het terrein van geneesmiddelen en medische
technologie.In deze ramingen zijn de budgettaire consequenties van de besluitvorming rond de Voorjaarsbrief Zorg 2003 en het Hoofdlijnenakkoord verwerkt.
Daarbij is een jaarlijkse groei van de uitgaven voor geneesmiddelen van 11,0%
verondersteld.23.4 VBTB-paragraafOp het gebied van de geneesmiddelen zijn veel gegevens beschikbaar over
prijs en volume. Daarmee kan per maand worden gekeken of de gerealiseerde
uitgaven binnen het beschikbare kader blijven. Het benoemen en kwantificeren
van oorzaken van prijs- en volume ontwikkelingen, en de afwijkingen hiervan
ten opzichte van de raming is moeilijk, met name wanneer binnen relatief korte
tijd verschillende maatregelen zijn getroffen. Op dit soort vragen wordt een
antwoord gevonden in de vorm van benchmarks, evaluaties en monitors die door
de diverse kennisinstituten worden gepresenteerd.Op het terrein van de kwaliteit en doelmatigheid van de farmaceutische
zorg en het zichtbaar sturen door de verzekeraar is aanzienlijk minder informatie
beschikbaar. De eerstkomende jaren zal gebruik gemaakt worden van een procesindicator,
namelijk het functioneren van het fto in de regio. De kwaliteit van het fto
maakt zichtbaar of er sprake is van een goed functionerend samenwerkingsverband
van voorschrijver en afleveraar. Over twee jaar zal het NIVM, samen met de
SFK, in staat zijn aan te geven of dit samenwerkingsverband een positieve
invloed heeft op de doelmatigheid van het werkelijke voorschrijfgedrag. Op
dat moment is het ook mogelijk om zorgverzekeraars aan te spreken op de situatie
voor hun verzekerden en streefwaarden af te spreken. Op basis van een onderzoek
van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (prestatie-indicatoren
voor de Balanced Scorecard specifiek voor geneesmiddelen) en het CVZ (rapport
over de vorderingen door de zorgverzekeraars) zal in 2004 een keuze gemaakt
worden voor de meest bruikbare prestatie-indicatoren. Bij de voorbereiding
van de begroting 2005 zullen deze indicatoren worden opgenomen en, zo mogelijk,
worden voorzien van een streefwaarde.Het beleid voor veilig gebruik (ketenzorg) is, evenals medische biotechnologie,
nog in een ontwikkelingsfase waar geen kwantificeerbare indicatoren beschikbaar
zijn. Het streven is om deze voor veilig gebruik in de begroting 2005 wél
op te nemen en, afhankelijk van het ambitieniveau, te voorzien van streefwaarden.
Voor de medische biotechnologie is een langer tijdsbestek nodig om hierin
te voorzien. De komende twee jaar wordt expliciet gestreefd naar zichtbare
en meetbare indicatoren die inzicht kunnen geven in de voortgang en ontwikkelingen
op dit beleidsterrein.Voor orgaandonatie zijn al wel voldoende indicatoren beschikbaar, zoals
het aantal geregistreerde donoren en het percentage toestemmingen voor donatie.
Het benoemen van streefwaarden voor deze indicatoren hangt direct samen met
de inspanningen die op dit terrein verricht kunnen worden. Vooralsnog wordt
als doelstelling de algemene term «vergroten van het aanbod van donororganen»
gebruikt. De komende twee jaar zal kritisch gekeken worden naar de mogelijkheid
voor het nader specificeren van de ambitie.Op het gebied van weefsel en bloed zal de belangrijkste indicator voor
het kwaliteitsniveau komen via signalementen van de IGZ. Geen of weinig signalen
betekent voldoende kwaliteit en geen aanleiding om nader beleid te formuleren. Tabel 23.4: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoering Evaluatie van Farmaco-economische richtlijnen en
procedureJuni 2003 – maart
2004 Evaluatie Wet op de bloedvoorzieningOktober 2001 – oktober 2003Evaluatie Wet op de orgaandonatieJuli 2002 – april 2004 Evaluatie Wet op de Geneesmiddelenvoorziening, artikel
13September 2003 – december
2004BELEIDSARTIKEL 24: GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG, VERSLAVINGSZORG
EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG24.1 Algemene beleidsdoelstellingEen gezonde en veilige samenleving door preventie en
behandeling van psychosociale en psychiatrische problemenWe maken samen met anderen (bijvoorbeeld gemeenten) beleid om een kwalitatief
goed en toegankelijk aanbod te realiseren van geestelijke gezondheidszorg,
verslavingszorg en maatschappelijke zorg. Daarbij staat de vraag van individu
en samenleving voorop. Ook coördineren wij het Nederlands drugsbeleid
dat erop gericht is drugsgebruik te voorkomen en gezondheidsrisico's als gevolg
van dit gebruik te verminderen.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 24.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies2 5124 9256 4176 417Korting op projectsubsidies5 73610 7328 51212 027PremiemaatregelenHet kabinet heeft bij het aantreden voor de zorg een bezuiniging vastgesteld
van € 1 miljard aan pakketmaatregelen. Daarnaast zijn extra bezuinigingen
noodzakelijk, ondermeer ter facilitering van voorziene extra productie. Op
de beleidsartikel worden in de sfeer van de premie-uitgaven de volgende specieke
maatregelen genomen:Tabel 24.2: Premiemaatregelen
(bedragen x € 1 000 000)Maatregel2004200520062007 Beperking psychotherapie74797979Een nadere toelichting op de pakketmaatregel staat onder de betreffende
operationele doelstellingen.24.2 Operationele beleidsdoelstellingen24.2.1 Drugsgebruik voorkomen en gezondheidsrisico's beperkenBeleidseffecten– Beperking en ontmoediging van drugsgebruik in het algemeen en
cannabis- en XTC-gebruik in het bijzonder.– Versterking van internationale samenwerking en uitwisseling op
het gebied van onderzoek, monitoring, preventie, voorlichting
en behandeling, waarbij de nadruk ligt op de Verenigde Staten (specifiek voor
XTC) en Frankrijk.– Creëren van een toenemend draagvlak bij andere landen voor
een drugsbeleid volgens de Nederlandse benadering.– Terugdringing van de risico's van een hoog Tetra-Hydro-Cannabinol
(THC)-gehalte in cannabis.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor de coördinatie van het drugsbeleid
en bevorderen dat de inspanningen die de verschillende departementen leveren,
samenhangend en consistent zijn.Op landelijk niveau zijn wij systeemverantwoordelijk voor het preventiebeleid
dat gemeenten en instellingen voor verslavingszorg uitvoeren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesIn de nota «Samenspannen tegen XTC» hebben we aangegeven dat
we in de periode 2004–2006 preventieprojecten subsidiëren voor
specifieke doelgroepen, zoals uitgaande jongeren. Om drugsgebruik te voorkomen,
subsidiëren we onder andere het project «De Gezonde School en Genotmiddelen»
en de Drugsinfolijn. Het beleid om het gebruik van cannabis te ontmoedigen
wordt in 2004 geïntensiveerd met het Actieplan Ontmoediging Cannabis.
De jaarlijkse massamediale campagne «Drugs, laat je niets wijsmaken»,
die wij eveneens subsidiëren, heeft de komende drie jaar cannabis als
onderwerp.Onderzoek en monitoringWat betreft onderzoek en monitoring richten we ons voornamelijk op uitgaansdrugs
en cannabis. In 2004 start een internationaal onderzoeksproject naar cannabis.
Hierin wordt ook aandacht besteed aan hoge THC-gehalten.Internationale samenwerkingOm de internationale samenwerking en uitwisseling te verbeteren, richten
we ons op de drugsstrategie die onder ons voorzitterschap van de EU (Europese
Unie) moet worden vastgesteld. Als voorzitter van de Pompidou-groep van de
Raad van Europa zetten we een verbeteringstraject in voor dit internationale
orgaan.24.2.2 Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van
geestelijke gezondheidszorg, dat aansluit op de zorgvraagBeleidseffectenWe willen een omslag van een aanbodgerichte naar een vraaggerichte GGZ
(Geestelijke Gezondheidszorg) realiseren via:– Het overhevelen van de op genezing gerichte GGZ naar de basisverzekering
en financiering van de GGZ-care uit de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten).– Tijdig verstrekken van juiste hulp, zodat mensen niet onnodig
in de gespecialiseerde GGZ terechtkomen of verstoken blijven van hulp: dat
betekent de zorgketen, in het bijzonder de eerste lijn, versterken.– Vergroten van productie in de GGZ en de verslavingszorg.– Verbetering van transparantie en samenhang in de forensische zorg.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk en borgen een kwalitatief hoogstaande
en goed toegankelijke voorziening, waar alle verzekerden in gelijke mate aanspraak
op kunnen maken (rechtszekerheid en rechtsgelijkheid). Daarnaast zijn we systeemverantwoordelijk
om de juiste prikkels te geven via de Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) en
de Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) aan de betrokken partijen (afzonderlijke
zorgaanbieders, lokale overheden, zorgkantoren). We hebben op het gebied van
de bouw een aanjaagfunctie. Wij monitoren de voortgang van de wachtlijstproductie
en spreken betrokkenen zonodig aan op hun verantwoordelijkheden.Bij de overheveling van op genezing gerichte geestelijke gezondheidszorg
zijn wij verantwoordelijk voor de afbakening van de over te hevelen zorgdelen,
we bewaken het wettelijke traject en we brengen de financiële gevolgen
in kaart.We faciliteren de toegankelijkheid van het zorgaanbod, doordat de honorering
van alle verzekeringsaanspraken financieel haalbaar is. Dit gebeurt onder
strikte voorwaarden op het gebied van verantwoording en doelmatigheid.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOm de overheveling van alle op genezing gerichte zorg uit de AWBZ te realiseren,
werken we in 2004 aan de noodzakelijke aanpassing van wet- en regelgeving,
berekenen we de consequenties voor de uitgaven en de premies en vindt implementatie
plaats.De overheveling kan alleen worden uitgevoerd als de bekostigingssystematiek
van de over te hevelen delen van zorg aansluit bij die in de Ziekenfondswet
(ZFW). Tot en met 2005 faciliteren we daartoe de ontwikkeling en invoering
van de diagnose-behandelcombinaties (DBC's) in de GGZ. In 2004 gaan alle GGZ-aanbieders
proefdraaien met DBC's.Om de zorgketen in de forensische psychiatrie te versterken, hebben wij
gezamenlijk met de minister van Justitie voor een periode van drie jaar (2002–2004)
middelen beschikbaar gesteld om circuits te vormen in de vijf hofressorts
in ons land. Een circuit is een geformaliseerd samenwerkingsverband tussen
justitiële GGZ-instellingen in de forensische psychiatrie. In 2004 worden
de resultaten van de circuitvorming geëvalueerd. Daarnaast komen in 2004
de resultaten beschikbaar van een onderzoek naar de behoefte aan jeugdforensische
voorzieningen. Adequate diagnostiek en verwijzing zijn belangrijke voorwaarden
voor een goede zorgketen waar de zorgvraag op de juiste plek wordt beantwoord.
Vanuit de invoering van de indicatiestelling in de AWBZ is geld beschikbaar
om de forensische indicatiestelling en zorgtoewijzing per 1 januari 2004 te
kunnen invoeren.Wet- en regelgevingIn de geestelijke gezondheidszorg wordt gewerkt aan het vergroten van
de doelmatigheid. We kunnen de doelmatigheid onder andere verbeteren door
de deskundigheid van de hulpverleners te vergroten en de samenwerking tussen
diverse groepen hulpverleners te stimuleren. Daartoe zetten we de subsidie
voort om multidisciplinaire richtlijnen te ontwikkelen voor de geestelijke
gezondheid. Dit project loopt tot 2007.Onderzoek en monitoringHet versterken van de zorgketen, in het bijzonder de eerstelijns-GGZ,
is al jaren een speerpunt van ons beleid. De verschillende maatregelen die
hiervoor zijn genomen, worden in een uitgebreid onderzoeksprogramma geëvalueerd.
Medio 2004 verwachten wij de resultaten van deze evaluatiestudie.De evaluatiestudie moet ook inzicht geven in mogelijke wijziging in «patiëntenstromen».
De komende jaren moet zichtbaar worden dat de eerste lijn steeds vaker hulpvragen
opvangt. Dit heeft ook effect op de wachttijden en wachtlijsten voor de gespecialiseerde
GGZ.KwaliteitIn 2004 werken we aan verdere integratie van de eerstelijns-GGZ in de
algemene eerstelijnsgezondheidszorg. Uitgangspunt hierbij vormt de VWS-brede
beleidsontwikkeling rond versterking van de eerstelijnszorg.Premiegerelateerde instrumentenSubsidiesVWS subsidieert het bevorderen van de deskundigheid van hulpverleners
in de eerstelijns-GGZ over GGZ-problematiek. Dit wordt de consultatieregeling
genoemd. Via subsidies regelen we dat tweedelijns hulpverleners vanuit de
gespecialiseerde GGZ adviezen (consultaties) kunnen geven aan hulpverleners
in de eerste lijn.Ook versterking van de tweede lijn draagt bij aan een goede basis van
de zorgketen. De komende periode zal ook op het gebied van de tweedelijnszorg
nadere integratie tussen GGZ en algemene gezondheidszorg worden bevorderd.
Dit gebeurt door het beleid te herzien rond Regionale GGZ-centra (RGC's),
waarin algemene ziekenhuizen en gespecialiseerde GGZ gezamenlijk aanbod bieden.
De behandeling van gezondheidsproblemen wordt aantoonbaar doelmatiger en effectiever
als zowel de psychische als de somatische problematiek aandacht krijgt.Om de doelmatigheid te versterken, wordt de indirecte bekostiging van
de vrijgevestigde psychotherapeuten per 1 januari 2004 omgezet in een directe
bekostiging als verstrekking onder de AWBZ. Deze doelgroep wordt dan onder
werkingssfeer van de WTG gebracht.Uit het Hoofdlijnenakkoord vloeit een beperking van het aantal behandelingen
ambulante psychotherapie voort. Vanaf 1 januari 2004 worden, ongeacht het
ziektebeeld en ongeacht de aanbieder, maximaal 30 behandelingen vergoed.Om de overgang voor lopende psychotherapieën te vergemakkelijken
is er voorzien in een overgangsmaatregel. Hierdoor bestaat vanaf 1 januari
2004 ook bij lopende therapieën nog aanspraak op maximaal 30 zittingen,
tenzij eerder het huidige maximum van 90 zittingen wordt bereikt.ProductieIn de geestelijke gezondheidszorg waren er de afgelopen jaren meer klinische
opnamen, maar is de gemiddelde opnameduur aanzienlijk afgenomen van 182 dagen
in 1994 naar 126 dagen in 2001. De dagbehandelingen en de ambulante contacten
laten een duidelijke stijging zien. Het aantal bewoners in een Regionale Instelling
voor Beschermende Woonvormen (RIBW) is licht gestegen. Dit is een direct gevolg
van de wachtlijstmiddelen die zijn ingezet voor RIBW'en.Als gevolg van de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld en de geplande
volumebouw, verwachten we dat de intramurale productie in de geestelijke gezondheidszorg
en verslavingszorg met 0,7% stijgt. Als gevolg van de extra middelen die beschikbaar
zijn gesteld, verwachten we dat de extramurale productie in de geestelijke
gezondheidszorg en verslavingszorg met 5,5% stijgt. Hierbij is uitgegaan van
de samenstelling van het wettelijk pakket in 2002. Daarbij is het mogelijk
dat een deel van de productiestijging niet gerealiseerd wordt in de vorm van
bovenvermelde extramurale producten, maar via persoonsgebonden budgetten (PGB's).De vraag naar zorg binnen de geestelijke gezondheidszorg staat naast de
demografische ontwikkeling onder invloed van diverse andere factoren, zoals
de zogeheten latente vraag, technologische ontwikkelingen, sociaal-culturele
ontwikkelingen en organisatorische ontwikkelingen in de zorg. Hierdoor is
vooraf een accurate inschatting van de vraagontwikkeling niet goed mogelijk.
Het is dan ook niet goed in te schatten in hoeverre de productiestijging die
door de extra beschikbare middelen mogelijk is, daadwerkelijk kan leiden tot
vermindering van de wachttijden.Wet- en regelgevingIn de geestelijke gezondheidszorg worden cliënten voor de Algemene
Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) ge(her)indiceerd op basis van functionele
aanspraken. De zorg wordt in natura geleverd door toegelaten zorginstellingen,
door gecontracteerde personen of in de vorm PGB nieuwe stijl (zie voor PGB's
nieuwe stijl tevens artikel 25). Daarnaast wordt zorg geboden via een aantal
andere door het College voor zorgverzekeringen (CVZ) uitgevoerde subsidieregelingen.Voor productie is vanaf 2003 structureel € 262 miljoen extra
beschikbaar. Voor 2004 is nog eens € 83 miljoen beschikbaar.In het kader van de wachtlijstaanpak wordt via de WZV uitbreidingsbouw
gerealiseerd. Daarnaast vindt er uitbreidingsbouw plaats voor RIBW'en.Om ontwikkelingen in de wachtlijsten te monitoren zal ook voor de geestelijke
gezondheidszorg het AWBZ-brede ZorgregistratieSysteem (AZR) worden gebruikt.
Aan het specifiek voor de geestelijke gezondheidssector geldende Zorgis wordt
in 2004 verder gebouwd. Zorgis is een patiëntgebonden zorgregistratiesysteem
waardoor de GGZ-instellingen onder andere inzicht hebben in de wachtlijsten
en waarmee ze op termijn de DBC's registreren. Zorgis wordt deels met middelen
van VWS gerealiseerd. In 2005 zal het systeem volledig operationeel zijn.Het project Psychiater en Kwaliteit heeft als doel de kwaliteit en effectiviteit
van de hulpverlening van vrijgevestigde psychiaters te verbeteren en inzichtelijk
te maken. In 2004 is € 2,8 miljoen beschikbaar.Om de transparantie en samenhang in het forensisch zorgaanbod te verbeteren,
wordt er in 2004 € 28 500 beschikbaar gesteld om specifieke
zorgprogramma's voor deze doelgroep te ontwikkelen. In 2004 zijn drie basisprogramma's
beschikbaar: 1) voor forensisch-psychiatrische patiënten met een psychotische
stoornis; 2) voor forensisch-psychiatrische patiënten met een persoonlijkheidsstoornis
in combinatie met agressie/geweld en 3) voor forensisch-psychiatrische patiënten
die seksuele delicten hebben gepleegd.In 2004 worden de informatiesystemen die in de forensische psychiatrie beschikbaar zijn in kaart gebracht. Daarnaast wordt onderzoek verricht
naar instrumenten om het risico te taxeren en naar behandeleffecten in de
forensische psychiatrie.WachtlijstaanpakIn 2004 zullen de wachtlijsten verder worden aangepakt volgens de carebrede
aanpak. Deze aanpak, waarover de Tweede Kamer al is geïnformeerd (TK
2002–2003, 28 600 XVI, nr. 43), houdt in dat regionale partijen
een plan met toetsbare resultaten opstellen om de wachtlijsten op te lossen.
Dit proces wordt gefaciliteerd door de zorgkantoorregio's te voorzien van
een prognose (beeld van aanpak) van de te verwachten vraag naar zorg voor
de komende jaren. Eind 2004 dient er voor alle regio's een beeld van aanpak
gereed te zijn. Dit document vormt een basis om met het zorgkantoor te gaan
overleggen over de regionale aanpak. Het streven is dat tien zorgkantoorregio's
eind 2004 een plan van aanpak hebben opgesteld voor (een deel van) de regio.Als er concrete knelpunten zijn met betrekking tot het realiseren van
aanbod via bouw, wordt het Operationeel Team Wachtlijsten ingezet om die knelpunten
op te lossen.Met betrekking tot de wachtenden voor een plaats in een RIBW geldt dat
driekwart van het aantal wachtenden voor beschermd wonen wel al andere zorg
ontvangt. Dit belemmert de doorstroming omdat zij plekken bezet houden waarvoor
andere wachtenden zijn geïndiceerd.In het kader van de carebrede regionale wachtlijstaanpak besteden we in
2004 extra aandacht aan het verkorten van de wachttijd voor beschermd wonen.
Samen met de betrokken partijen kijken we naar de specifieke knelpunten die
zich eventueel hierbij kunnen voordoen en onderzoeken we mogelijke oplossingen
voor die knelpunten. Door de wachttijd te verkorten helpen we de wachtenden
en bevorderen we de doorstroming in de gehele GGZ.24.2.3 Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van
verslavingszorg, dat aansluit op de zorgvraag.BeleidseffectenHet doel is een goed zorgaanbod voor verslaafden, dat gericht is op duurzaam
en vrijwillig afzien van middelengebruik. Waar onthouding niet mogelijk is,
richt de zorg zich erop gezondheidsrisico's te stabiliseren en te beperken.
Daarbij hoort een goede medische zorg met eventuele vervangende medicatie.
Wij richten ons op:– Heroïnebehandeling, met als doel dat de lichamelijke en geestelijke
gezondheid van deelnemers aan de behandeling verbetert en dat zij sociaal
beter gaan functioneren. Als het sociaal functioneren verbetert, kan het criminele
gedrag fors afnemen en kan overlast op straat, veroorzaakt door de verslaving,
worden teruggedrongen.– Alcoholzorg met als doel de drempel naar hulpverlening te verlagen,
zodat probleemdrinkers eerder worden bereikt en het uitbreiden van het ambulante
hulpverleningsaanbod met nieuwe interventies. In het Actieplan Alcoholzorg
zijn streefwaarden opgenomen: in drie jaar moet het aantal bereikte cliënten
door de ambulante zorg zijn vergroot met 12000. In 2004 en 2005 zal GGZN (Geestelijke
Gezondheidszorg Nederland) een catalogus maken van de meest effectieve projecten
en helpen bij het overdragen daarvan naar andere instellingen.– Spreiding van aanbod van voorzieningen voor verslaafden met psychiatrische
problemen. Veel verslaafden hebben naast hun verslaving psychiatrische
problemen. Doel is een landelijk gespreid aanbod van voorzieningen voor deze
groep met een dubbele diagnose.– Landelijke centrale registratie van het voorschrijven van opiumwetmiddelen
om de continuïteit, kwaliteit en veiligheid van de zorg te waarborgen.Aard van de verantwoordelijkheidHet «veld» is verantwoordelijk voor de uitvoering. Wij zijn
verantwoordelijk voor het systeem. Ook zijn we ervoor verantwoordelijk dat
de financiële en wettelijke kaders goed worden ingevuld, dat vernieuwing
wordt gestimuleerd en dat de samenwerking tussen betrokken organisaties wordt
bevorderd.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOm de drempel voor alcoholverslaafden te verlagen, is een pilot ingesteld
in drie regio's met een avondspreekuur. De overige onderdelen van het Actieplan
Alcoholzorg worden gefinancierd op basis van de AWBZ/premie.Alle instellingen die met verslavingszorg te maken hebben, moeten in 2006
volledig meedoen aan de Landelijke Centrale Middelen Registratie (LCMR). Streefcijfer
voor 2003 is een deelname van 10%, in 2004 streven we naar een deelname van
70% uitmondend in een volledige deelname in 2005.Premiegerelateerde instrumentenSubsidiesIn het Hoofdlijnenakkoord (HA) wordt gesproken over handhaving van de
huidige driehonderd plaatsen ten behoeve van heroïneverstrekking. Middelen
uit de enveloppe preventie/jeugdzorg is opgenomen in het HA (€ 1,5
miljoen in 2004 oplopend tot € 5 miljoen in 2007) zijn bestemd voor
een bijdrage aan het continueren van de huidige 300 plaatsen ten bate van
heroïneverstrekking.De Commissie Invoeringsaspecten Behandeling Heroïneverslaving (CIBH)
heeft onlangs de minister geadviseerd de huidige behandelcapaciteit uit te
breiden tot een structureel aanbod van ongeveer duizend op jaarbasis. In het
najaar van 2003 bieden wij een kabinetsstandpunt aan de Tweede Kamer aan over
heroïneverstrekking.Wet- en regelgevingVia de Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) kan een regionaal gespreid aanbod
gerealiseerd worden van voorzieningen voor patiënten met verslaving en
psychiatrische stoornissen. Instellingen moeten wel zelf het initiatief nemen
om een aanvraag daarvoor in te dienen. Op diverse plaatsen in Nederland is
een gezamenlijk aanbod vanuit de psychiatrie en de verslavingszorg in voorbereiding.24.2.4 Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod in
de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, dat aansluit op de zorgvraagBeleidseffecten– Versterking van de kwaliteit en effectiviteit van maatschappelijke
opvang en vrouwenopvang, waaronder versterking van de informatievoorziening
en verbetering van de toegankelijkheid. Dit moet bijdragen aan de doorstroming
in de maatschappelijke opvang.– Verbetering van de hulp en opvang van slachtoffers van huiselijk
en seksueel geweld.– Uitbreiding van de capaciteit in de maatschappelijke opvang (in
het bijzonder de 24-uurs opvang), vrouwenopvang en zwerfjongeren. De voorzieningen
in de maatschappelijke opvang, inclusief de vrouwenopvang, zijn «verstopt»
geraakt. Deze verstopping in de maatschappelijke opvang wordt vooral veroorzaakt
doordat cliënten met permanente begeleiding niet in andere voorzieningen
of huisvesting terecht kunnen.Naar aanleiding van het ambtelijk IBO-rapport (Interdepartementaal Beleidsonderzoek)
Maatschappelijke opvang nemen we maatregelen om de doorstroom in de maatschappelijke
opvang te bevorderen. Deze maatregelen moeten er voor zorgen dat er geen mensen
tegen hun wil op straat of in gewelddadige (thuis)situaties verblijven en
dat mensen niet onnodig lang in de maatschappelijke opvang verblijven. Een
kabinetsstandpunt op het IBO-rapport sturen wij in oktober 2003 naar de Tweede
Kamer.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk voor de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang.
Wij stellen centrumgemeenten met specifieke uitkeringen in staat een gepast
en uiteenlopend voorzieningenniveau te realiseren. We stimuleren nieuw beleid
en vernieuwing. Centrumgemeenten moeten een beleidsvisie ontwikkelen voor
de gehele regio. Wij vragen hun sectoren zoals de GGZ en volkshuisvesting,
die dicht tegen de maatschappelijke opvang aan zitten, ook aan te spreken
op hun verantwoordelijkheden en dit zonodig vast te leggen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenCapaciteitIn het Hoofdlijnenakkoord zijn voor huiselijk geweld, vrouwenopvang en
maatschappelijke opvang extra middelen beschikbaar gesteld in de enveloppe
preventie/jeugdzorg. Voor huiselijk geweld, preventie en vrouwenopvang ontvangen
VWS en Justitie in 2007 respectievelijk € 4 miljoen en € 6
miljoen. In 2004 heeft VWS € 1,2 miljoen beschikbaar voor huiselijk
geweld en vrouwenopvang.Voor maatschappelijke opvang in den brede is in 2007 € 8 miljoen
gereserveerd op de begroting van VWS. In 2004 is hiervoor € 2,4
miljoen beschikbaar.De precieze inzet van deze middelen krijgt een plaats in het kabinetsstandpunt
op het IBO-rapport maatschappelijke opvang. Uitgangspunt hierbij is dat de
gelden primair, daar waar mogelijk, zijn gericht op het vergroten van de capaciteit.
Er dient zoveel mogelijk ruimte te zijn voor de lokale partijen voor de inzet
van de betreffende gelden. Dit onder de voorwaarde van heldere
outcome-doelstellingen en een adequate verantwoordingsstructuur. De mogelijkheden
van een brede doeluitkering in de sociale pijler zullen bij de nadere uitwerking
nadrukkelijk worden betrokken.Onderzoek en overlegDe kwalitatieve versterking van de maatschappelijke opvang wordt gerealiseerd
door meer kennis te ontwikkelen, met als doel de effectiviteit van de maatschappelijke
opvang te verhogen. Dat vraagt vooral om intensivering van wetenschappelijk
onderzoek, om stimuleringsprogramma's van richtlijnen en om de koppeling van
kenniscentra aan instellingen.De kwaliteit van de vrouwenopvang moet beter afgestemd worden op de vaak
complexe vraag. Daarnaast moet de toegang tot de vrouwenopvang verbeterd worden.
De huidige instroomprocedures zijn ontoereikend en zullen aangepast worden.KwaliteitHet aantal cliënten in de eerste- en tweedelijns-GGZ bestaat (naar
schatting) voor 20 tot 30% uit slachtoffers van seksueel misbruik, verkrachting
en huiselijk geweld. Zij zoeken hulp om hun trauma's te verwerken. Onderzoek
toont aan dat de kwaliteit van de hulp aan deze cliënten in de GGZ achterblijft.
Samen met GGZ-Nederland wordt een traject ingezet om die kwaliteit van de
hulp te verbeteren.24.2.5 Een kwalitatief goed en toegankelijk zorgaanbod
dat aansluit op de zorgvraag van specifieke doelgroepen en samenlevingBeleidseffectenHet doel is mensen met een psychische handicap of mensen die om een andere
reden in een kwetsbare positie verkeren, volwaardig te laten deelnemen aan
de samenleving, dan wel achterstand in hun gezondheid tegen te gaan. Dit wordt
bereikt als deze mensen zichzelf kunnen handhaven in de maatschappij en niet
meer «terugvallen» in hun oude situatie (met eventuele bijkomende
overlast en/of huisuitzetting).Wij richten ons op:– Vergroting van de maatschappelijke (re)integratie van mensen met
een psychische handicap en/of een verslavingsprobleem of mensen die om een
andere reden in een kwetsbare positie verkeren.– Versterking van de rechtspositie van psychiatrische patiënten.– Versterking van de positie van cliënten en hun organisaties
in de GGZ, de verslavingszorg en de maatschappelijke opvang: de positie en
invloed van deze groepen cliënten en hun belangenorganisaties moet op
hetzelfde niveau komen als die van andere cliënten(organisaties) in de
gezondheidszorg.– Verbetering van de gezondheidszorg van asielzoekers en illegalen.– Geven van een betere toegang tot zorg voor allochtone cliënten,
voor zover die toegang niet gelijk is aan die van autochtonen (interculturalisatie
van de zorg).– Verbetering van de categorale eerstelijns-seksualiteitshulpverlening,
ook om intensiever te werken aan de preventie van ongewenste zwangerschap.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor het systeem. Wij creëren randvoorwaarden
(wettelijke kaders en financiële ondersteuning), stimuleren innovatie
en bevorderen samenwerking op landelijk niveau tussen betrokken (koepel)organisaties.
Dat laatste is nodig om betrokken partijen op lokaal/regionaal niveau in staat
te stellen afspraken te maken over een sluitende maatschappelijke aanpak voor
mensen in een sociaal kwetsbare positie. Partijen in de regio zijn er –
onder regie van de gemeente – gezamenlijk verantwoordelijk voor dat
dit sluitende systeem georganiseerd en uitgevoerd wordt.Voor ingezetenen met een niet-westerse culturele achtergrond, vluchtelingen
en asielzoekers, bevorderen we dat er medische zorg en maatschappelijke hulpverlening
is en dat mensen daar toegang toe hebben.Wij zijn samen met de minister van Justitie resultaatverantwoordelijk
voor het effect van de wet- en regelgeving rondom de Wet bijzondere opnemingen
in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ).Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgevingNaast het ontvangen van reguliere zorg, worden mensen met een psychische
handicap ook ondersteund door gemeenten bij het dagelijks maatschappelijk
functioneren. Ons vermaatschappelijkingbeleid richt zich op het door gemeenten
laten organiseren van «steunsystemen». Een steunsysteem bestaat
uit bijvoorbeeld dagbesteding, werk, vrije tijdsbesteding, maaltijdvoorziening.De wet BOPZ regelt de procedure van gedwongen opname van onder andere
psychiatrische patiënten en de rechtspositie van deze patiënten
tijdens het gedwongen verblijf in een BOPZ-instelling. Om de rechtspositie
van psychiatrische patiënten te versterken, zijn er in 2003 twee wetsvoorstellen
tot wijzigingen in de Wet BOPZ bij het parlement ingediend. De eerste wetswijziging
betreft de zogenoemde zelfbinding, en zal naar verwachting in 2004 in werking
treden. Dit wetsvoorstel is alleen van belang voor de psychiatrie en niet
voor de andere twee BOPZ-sectoren (de psychogeriatrie en verstandelijk gehandicaptensector).
Hiermee kunnen psychiatrische patiënten meer invloed uitoefenen op situaties
waarin zij opgenomen en behandeld willen worden. De tweede wetswijziging is
bedoeld om de klachtenregeling van de Wet BOPZ te herzien, en heeft betrekking
op alle drie de BOPZ -sectoren. Daarin wordt de klachtregeling ten behoeve
van de patiënt herzien en uitgebreid. De parlementaire behandeling van
dit wetsvoorstel zal, naar verwachting, in 2004 worden afgerond.Om personen die vermoedelijk voldoen aan de criteria voor een gedwongen
opneming beter te kunnen diagnosticeren, is de observatiemachtiging in het
leven geroepen. Die observatie moet duidelijk maken of de patiënt gedwongen
opgenomen moet blijven, of dat andere hulpverlening noodzakelijk is. De observatiemachtiging
zal naar verwachting eind 2003 of begin 2004 in werking treden. Alvorens de
observatiemachtiging in werking zal treden dient de zogeheten Reparatiewet
van kracht te zijn. In deze wetswijziging worden enkele omissies in de wetswijziging
van de observatiemachtiging hersteld.SubsidiesWe versterken de positie van de cliënt door projecten te ondersteunen
die zich richten op samenwerking met de partijen in een regio. Doel van dit
programma is de positie van de GGZ-cliënt in de regio te versterken.
In 2004 wordt het programma geëvalueerd.Om de gezondheidszorg van illegalen toegankelijk te houden, kan een behandelaar
uit de eerstelijnsgezondheidszorg en uit de AWBZ-gefinancierde zorg een beroep
doen op de regeling Koppeling. Zorgverleners vinden de regeling ingewikkeld.
In 2004 evalueren we de huidige arrangementen op dit terrein: de regeling
Koppeling en de budgetpost «oninbare rekeningen».Infectieziekten bij asielzoekers en illegalen vormen een blijvend risico
voor de volksgezondheid. Dit ondanks het feit dat de instroom van asielzoekers
sterk terugloopt. Dit heeft tot gevolg dat de zorgcapaciteit snel afgebouwd
wordt, waardoor de organisatie en beschikbare kennis van infectieziekten onder
druk komen te staan. De Koninklijke Nederlandse Centrale Vereniging tot bestrijding
der tuberculose (KNCV) wordt daarom voor de periode 2004–2006 in staat
gesteld om een coördinerende rol te vervullen, om zo de kwaliteit en
de continuïteit van de screening op infectieziekten te waarborgen.In 2004 worden de laatste projecten uit het programma Interculturalisatie
van GGZ-Nederland afgerond. De resultaten van het hele programma (2001–2004)
zullen in een eindevaluatie worden beschreven.Premiegerelateerde instrumentenSubsidiesMet het oog op maatschappelijke reïntegratie kunnen mensen uit kwetsbare
groepen de regeling voor het PGB en de subsidieregeling Zorgvernieuwingsprojecten GGZ gebruiken om de zorg die ze nodig hebben
naar eigen inzicht in te richten. Met deze «cliëntgestuurde»
projecten krijgen cliënten ook meer inspraak. De projecten hebben een
lage drempel en dragen eveneens bij aan de vermaatschappelijking.Met ingang van 1 januari 2002 is de Rutgers-hulpverlening eerstelijns
medische en seksuologische hulpverlening, bedoeld voor cliënten die niet
naar de huisarts willen gaan ondergebracht bij abortusklinieken. Door de preventieve
taak binnen de abortusklinieken te versterken, moet onder meer een daling
van het aantal recidives gerealiseerd worden.In 2004 en 2005 moet blijken of de organisatie, structuur en financiering
van de eerstelijns medische en seksuologische hulpverlening adequaat en effectief
is. In dit kader voert de Rutgers Nisso Groep een kwantitatieve registratie
en een cliënttevredenheidsonderzoek uit.24.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen324 200287 021292 901284 688291 567291 823291 924        Uitgaven298 053309 434299 237288 921292 054291 924291 924        Programma-uitgaven294 787306 356296 285286 149289 341289 211289 211        Drugsgebruik5 3075 6477 3437 5427 5697 5697 569Geestelijke gezondheidszorg33 39435 05724 85616 35215 99413 32113 321waarvan specifieke uitkeringen3 65112 65200000Verslavingszorg14 63017 4589 8797 5519 3689 3659 635waarvan specifieke uitkeringen5 4866 05000000Maatschappelijke en vrouwenopvang221 563228 308232 356234 616238 064240 423240 423waarvan specifieke uitkeringen171 971227 860227 791227 792227 791227 791227 791Specifieke doelgroepen en samenleving19 89319 88621 85120 08818 34618 26318 263        Apparaatsuitgaven3 2663 0782 9522 7722 7132 7132 713        Ontvangsten3 2311 9821 3611 3611 3611 3611 361Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 299 237 288 921 292 054 291 924 291 9242. Waarvan apparaatsuitgaven 2 952 2 772 2 713 2 713 2 7133. Dus programma-uitgaven 296 285 286 149 289 341 289 211 289 211Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht4%12 0401%3 5811%2 5541%1 8491%1 7025. Bestuurlijk gebonden84%247 83086%245 25884%243 49484%243 49684%243 4966. Beleidsmatig gereserveerd12%36 73313%37 62815%43 61115%44 18415%44 3317. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%296 285100%286 149100%289 341100%289 211100%289 211Van de bestuurlijk gebonden activiteiten heeft het merendeel (88%) betrekking
op de specifieke uitkeringen maatschappelijke opvang/verslavingsbeleid en
vrouwenopvang. In verband met het project «korting projectsubsidies»
heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden over de uiteindelijk uit te voeren
projecten.Premie-uitgaven (bedragen
x € 1 000 000) 200320042005200620072008GGZ2 968,22 926,02 985,33 053,73 066,13 077,2Psychiatrische Afdelingen Algemene Ziekenhuizen (PAAZ-en)136,8136,8136,8136,8136,8136,8Vrijgevestigde psychiaters en psychotherapeuten62,462,462,465,265,265,2TBS-instellingen138,5138,6138,6138,6138,6138,6Subsidieregelingen GGZ49,850,750,750,750,750,7Groeiruimte geestelijke gezondheidszorg84,5153,0192,4245,1314,1314,1Totaal3 440,23 467,53 566,23 690,13 771,53 782,6Procentuele mutatie 0,82,93,52,20,3In de bovenstaande tabel zijn de ramingen opgenomen voor de premie-uitgaven
voor de verschillende sectoren op het terrein van de geestelijke gezondheidszorg.In deze ramingen zijn de budgettaire consequenties van de besluitvorming
rond de Voorjaarsbrief Zorg 2003 en het Hoofdlijnenakkoord verwerkt. Onderaan
de tabel is de gereserveerde groeiruimte afzonderlijk weergegeven. Voor een
toelichting op de verdeling van deze middelen over de verschillende zorgsectoren
wordt verwezen naar de bijlage FBZ.Bij de interpretatie van de uitgavenontwikkeling dient bedacht te worden,
dat voor 2003 de loon- en prijsontwikkeling al verwerkt is, terwijl voor 2004
en latere jaren de loon- en prijsontwikkeling nog moet worden toegevoegd.24.4 VBTB-paragraafHet eindperspectief voor 2006 voor dit beleidsartikel moet worden bezien
in het licht van een voor de hand liggende verdergaande integratie van de
algemene en operationele doelstellingen van de AWBZ-sectoren. Hierbij zullen
de doelstellingen worden geherformuleerd, waarbij rekening wordt gehouden
met de ervaringen met VBTB in de afgelopen jaren.Het brancherapport «Geestelijke gezondheidszorg/Maatschappelijke
zorg 1998–2001», dat in november 2002 aan de Tweede Kamer is aangeboden,
geeft met feiten en cijfers de stand van zaken in deze sectoren weer. In mei
2004 verschijnt de volgende uitgave over de periode 2000–2003. In 2002
is het eerste jaarbericht van de Nationale Monitor Geestelijke gezondheid
gepubliceerd. Met de Nationale Drugmonitor en de Monitor Maatschappelijke
Opvang wordt de Nationale Monitor Geestelijke gezondheid geleidelijk beter
toegerust om kwantitatieve prestatiegegevens over doelmatigheid en doeltreffendheid
van beleid in de tijd te rapporteren.Om prestatiegegevens beschikbaar te maken, is in 2003 het project Prestatie-indicator
Effectiveness Mental Health gestart. Het doel is een beperkte set prestatie-indicatoren
te ontwikkelen en te implementeren op micro-, meso- en macroniveau voor de
GGZ, de verslavingszorg, de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, het
maatschappelijk werk, de seksualiteitshulpverlening, en de preventie-inspanningen
op deze terreinen. Deze gegevens worden zoveel mogelijk verzameld via de reguliere
kanalen (zorggegevenssets, instellingsinformatiesystemen, landelijke registraties).
Eind 2004 levert het project de eerste resultaten op. Een aantal van de gegevens
zal beschikbaar zijn voor het opstellen van de begroting 2005. Het streven
is er op gericht dat in 2006 de gegevens landelijk beschikbaar zijn.In 2004 zal de revisie van de registratieregeling Verslavingsbeleid en het Landelijk Alcohol en Drugs Informatiesysteem
(ambulante verslavingszorg) gereed zijn. In dat jaar is ook de implementatie
van de registratieregeling en de monitoringregeling Maatschappelijke Opvang/Vrouwenopvang
(Welzijnswet 1994) een feit.Tabel 24.3: overzicht geplande
EvaluatiesOperationele doelstellingenOnderzoekGeplande uitvoering1. Drugsgebruik voorkomen en gezondheidsrisico's
gerelateerd aan dit gebruik beperken Evaluatie Uitgaan & Drugs Evaluatie Interactieve XTC-voorlichting2006 20072. Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van
geestelijke gezondheidszorg, dat aansluit op de zorgvraagEvaluatie versterking eerstelijns-GGZ (Nivel) Evaluatie NMG
(Nationale Monitor Geestelijke gezondheid)2004 2005 3. Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van
verslavingszorg, dat aansluit op de zorgvraagEffect- en procesevaluatie forensische verslavingskliniek20064. Een kwalitatief goed en toegankelijk aanbod van
maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, dat aansluit op de zorgvraagEvaluatie stimuleringsregeling Evaluatie
Monitor Maatschappelijke Opvang2004
 2005 5. Een toegankelijk en kwalitatief goed zorgaanbod
dat aansluit op de zorgvraag van specifieke doelgroepen en samenleving Evaluatieprogramma «Versterking positie
GGZ-cliënt in de regio» Evaluatie van de nieuwe (observatie)machtiging
 Vijfjaarlijks evaluatie van de Wet BOPZ2004 2004 2007BELEIDSARTIKEL 25: MODERNISERING AWBZ25.1 Algemene beleidsdoelstellingDe doelstelling van de modernisering van de AWBZ is
het vergroten van de keuzemogelijkheden en zeggenschap van de verzekerden
en het leveren van een flexibel en doelmatig zorgaanbod op maat.Over dit door de Tweede Kamer als «groot project» aangewezen
moderniseringsprogramma wordt twee keer per jaar aan de Kamer gerapporteerd.
De jaarlijks in februari uit te brengen rapportage wordt voorzien van een
externe audit.Om de omslag van aanbod- naar vraagsturing te kunnen realiseren is per
1 april 2003 het gewijzigde Besluit Zorgaanspraken in werking getreden. Hierdoor
worden de aanspraken gedefinieerd in zorgfuncties in plaats van instellingsgebonden
aanspraken. Deze wijziging was, behalve noodzakelijk om tot een vraaggestuurd
systeem te komen, ook een voorwaarde tot het slechten van de schotten tussen
de sectoren met het oog op de flexibilisering en dynamiek in de sector. In
lijn hiermee ligt het in de komende jaren harmoniseren en bundelen van de
sectorgebonden geldstromen. Voor het persoonsgebonden budget (PGB) geldt reeds
vanaf 1 april 2003 dat er sprake is van een AWBZ-brede bekostiging voor budgethouders.
Tot 1 januari 2007 geldt een overgangsregime voor huidige budgethouders. Huidige
budgethouders maken de overstap naar de PBG-regeling nieuwe stijl op het moment
dat er een nieuwe indicatie nodig is. Dit leidt er toe dat in de komende jaren
het budget verschuift van de sectorbudgetten naar een AWBZ-breed budget. Voor
de bekostiging van de naturazorg vindt ook een fasegewijze overstap plaats.
Met het per 1 januari 2004 zetten van de eerste stap in de richting van bekostiging
op basis van functies wordt de extramurale zorg AWBZ-breed gedefinieerd. Voor
de intramurale zorg zal een gefaseerde invoering meer tijd vergen. En voor
zowel extra- als intramuraal zal een overgangsregime noodzakelijk zijn.Dit beleidsartikel zal in de toekomst steeds uitgebreider worden net zolang
tot het de totale ontschotte AWBZ-sector bevat.Met de introductie van vraagsturing en het beschikbaar stellen van middelen
daarvoor is de productie de afgelopen jaren flink gestegen. Tegelijkertijd
wordt een dynamiek zichtbaar die de houdbaarheid van de AWBZ onder druk zet.
Verantwoordelijkheden zijn niet altijd helder afgebakend en systeemprikkels
niet altijd stevig genoeg om een doelmatige uitvoering te waarborgen. Bovendien
staat ons de komende jaren een vergrijzinggolf te wachten die bij ongewijzigd
beleid de uitgaven in de AWBZ sterk zal doen oplopen. Ook het actuele economisch
tij en de budgettaire problematiek maken het urgent om stappen te nemen die
de financiële houdbaarheid van de AWBZ vergroten. Daartoe wordt een afzonderlijk
document opgesteld, dat zo spoedig mogelijk dit najaar aan de Kamer zal worden
aangeboden.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 25.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies984984984984Korting op projectsubsidies000025.2 Operationele beleidsdoelstellingen25.2.1 Het verbeteren van de kwaliteit van de indicatiestelling
en de inrichting van een doelmatige organisatieBeleidseffectenIn een vraaggestuurde zorgverzekering is de toegang een belangrijke schakel,
zowel uit oogpunt van de beoordeling van de zorgvraag van een cliënt,
als de regulering door de overheid van deze claimbeoordeling. De in de 2003
ingevoerde functiegerichte indicatiestelling (ontschotting, protocollering,
automatisering) is een belangrijke voorwaarde voor het landelijk normeren
en organiseren van de indicatiestelling. In 2004 moet deze normering en uniformering
zijn beslag krijgen in regelgeving, vereenvoudiging en harmonisatie van de
indicatiestelling en nadere vormgeving van de organisatie en de bedrijfsvoering.
Deze normering moet ook bijdragen aan het doelmatig inzetten van zorg.Aard van de verantwoordelijkheidDe rijksoverheid stelt via wet- en regelgeving eisen aan de werkwijze
van indicatieorganen. De verantwoordelijkheid voor de financiering van de
indicatieorganen en voor de kwaliteit van de bedrijfsvoering is neergelegd
bij de gemeenten. Over de vraag of de huidige verantwoordelijkheidsverdeling
adequaat is georganiseerd om tot een doelmatige inzet van zorg en zorgmiddelen
te komen, heeft het College implementatie indicatiebeleid(commissie Buurmeijer)
onlangs advies uitgebracht op basis waarvan zo spoedig mogelijk een kabinetsstandpunt
zal worden geformuleerd. De operationalisering daarvan zal in 2004 ter hand
worden genomen. In het Zorgindicatiebesluit is het kader vastgelegd waarbinnen
de indicatieorganen hun taken uitvoeren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenDoor middel van beleidsregels kunnen onderdelen van het landelijk protocol
indicatiestelling en afspraken over het berichtenverkeer met zorgkantoren
algemeen verbindend worden verklaard. Dit is van belang voor de kwaliteit
van de indicatiestelling en het bewaken van de rechtsgelijkheid en de afstemming
tussen de functie indicatiestelling en de daarop aansluitende functies zorgbemiddeling
en wachtlijstbeheer van de zorgkantoren en zorglevering door zorgaanbieders.
Met landelijke projecten wordt de bevordering van de deskundigheid, uniformering
van werkprocessen, voortgaande automatisering en standaardisering van het
indicatieproces gefaciliteerd. Met het oog op de verbetering van de bedrijfsvoering
zijn een stimuleringsprogramma voor lokale loketten en projecten voor benchmarking,
certificering en wetenschappelijk onderzoek opgezet. Voortgangbewaking en
resultaatmeting vormen voor dergelijke projecten een vast onderdeel. Er wordt
naar gestreefd om per 1 januari 2004 het in het Zorgindicatiebesluit genoemde
Landelijk Centrum Indicatiestelling te starten. In deze landelijke uitvoeringsorganisatie worden activiteiten ter ondersteuning van het primaire proces van
de indicatiestelling gebundeld. Vormgeving van de bestuurlijke structuur moet
worden afgestemd op de standpuntbepaling op het advies over de bestuurlijke
inbedding van de indicatiestelling van het eerder genoemde College implementatie
indicatiestelling. De verdere automatisering van het indicatieproces moet
zijn afgestemd op de AWBZ-brede zorgregistratie. De invulling van het landelijk
protocol indicatiestelling moet aansluiten bij de werkwijze van zorgkantoren
en zorgaanbieders. Voor de financiering van de genoemde faciliteiten en het
stimuleringsprogramma worden begrotingsmiddelen ingezet.25.2.2 Met de zorgregistratie kunnen het indicatieorgaan,
de zorgaanbieder en het zorgkantoor (de ketenpartners) digitaal gegevens uitwisselen.
Dit berichtenverkeer ondersteunt het proces van zorgtoewijzing en wachtlijstbeheer,
dus de gehele keten van indicatiestelling tot zorgrealisatieBeleidseffectenDe zorgregistratie bevordert de doelmatigheid van de zorgtoewijzing in
de keten. Na realisatie van de 3e en laatste fase in 2004 wordt op cliëntniveau
geregistreerd wat de zorgvraag is, welke zorg geïndiceerd wordt en welke
zorg wanneer geleverd wordt. Deze registratie vindt plaats op het niveau van
de aanspraken (functies) en de omvang (klassen). Daarmee ontstaat er inzicht
in zowel de geïndiceerde als de geleverde zorg en daarmee ook in de totale
productiebehoefte. Een ander effect is de vermindering van de bureaucratie,
doordat de papieren communicatie vervangen wordt door digitaal berichtenverkeer.
Gegevens worden eenmalig vastgelegd en meervoudig gebruikt. Met de realisatie
van de AWBZ-brede zorgregistratie ontstaat een belangrijke informatiebron
en wordt de transparantie sterk verbeterd.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk ten aanzien van de zorgregistratie en
dragen zorg voor de invulling van de randvoorwaarden op het landelijk niveau.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenFinanciering met begrotingsmiddelen van de zorgkantoren voor de ontwikkeling
van software en de implementatie ervan.Wij dragen zorg voor de aanleverplicht van de indicatieorganen en de zorgaanbieders,
de ontwikkeling en vaststelling van integratiestandaarden voor het elektronisch
berichtenverkeer.In het kader van het project zorgregistratie wordt een handboek voor de
zorgregistratie samengesteld, dat een AWBZ breed begrippenkader en algemeen
geldende spelregels voor de zorgregistratie bevat.Wij houden de voortgang in het digitaal berichtenverkeer nauwlettend in
de gaten (peilstokmetingen). Waar nodig verlenen wij inhoudelijke ondersteuning
in de regio's. Instandhouding van het (bestuurlijk) draagvlak is voor de realisatie
van groot belang. Met het oog daarop wordt op landelijk en regionaal veel
geïnvesteerd in communicatie.25.2.3 De cliënt kan, met uitzondering van de functies
behandeling en verblijf, kiezen tussen een persoonsgebonden budget (PGB) of
zorg in natura (zin). Het PGB geeft cliënten de mogelijkheid zelf de
zorg in te kopen en te organiserenBeleidseffectenConform de doelstelling van de modernisering van de AWBZ nemen de keuzevrijheid
en keuzemogelijkheden van de cliënt toe. Door de sterke vereenvoudiging
van het PGB nieuwe stijl krijgen cliënten de vrijheid om binnen de geïndiceerde
functies zelf vorm te geven aan de uitvoering van zorg. Het PGB draagt bij
aan de dynamiek in de zorg. In het komende jaar zal blijken in hoeverre het
introduceren van het «PGB-nieuwe stijl» leidt tot toename van
het aantal budgethouders. Ook is denkbaar dat – mede als gevolg van
de modernisering – het flexibiliseren van de zorg in natura voor budgethouders
een reden is om over te stappen op deze vorm van zorgverlening.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk. Het College voor Zorgverzekeringen is
verantwoordelijk voor de uitvoering van de subsidieregeling. De zorgkantoren
kennen een persoonsgebonden budget toe op basis van de indicatie. De cliënt
verantwoordt de geleverde zorg aan het zorgkantoor. Het zorgkantoor controleert
de bestedingen en informeert de belastingdienst.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– Het PGB nieuwe stijl zal uitgebreid worden gemonitord. Onder andere
het aantal budgethouders, de hoogte van de budgetten, de kwaliteit van de
verantwoordingsformulieren, het functioneren van de facilitaire organisatie,
de werkbaarheid van de formulieren, et cetera. Indien de monitoring daartoe
aanleiding geeft, kan bijstelling van de regelgeving aan de orde zijn.– De Sociale Verzekeringsbank verzorgt als facilitaire organisatie –
op aanvraag en kosteloos- de administratie van budgethouders waarbij sprake
is van volledig werkgeverschap. Daarnaast geeft de facilitaire organisatie
aan alle budgethouders informatie over arbeidsovereenkomsten en verzekeringen.– De waardebepaling van het PGB nieuwe stijl zal nader worden bepaald
naar aanleiding van onderzoek naar normatieve kostprijzen en de invoering
van de functiegerichte bekostiging.– De kosten van de PGB-regeling en de uitvoeringskosten worden gefinancierd
uit de premiegelden.25.2.4 Functiegerichte bekostiging.De ontwikkeling en implementatie van een prestatiebekostigingssysteem
voor de zorg in natura in de AWBZ. Uitgangspunt is een AWBZ-brede systematiek
op basis van functies.BeleidseffectenMet de invoering – die meerdere jaren vergt – wordt in de
AWBZ een genormeerde bekostiging geïntroduceerd. In de eerste per 1 januari
2004 te zetten stap moet harmonisatie van de extramuraal te leveren zorg worden
bereikt, zodat in de bekostiging ook stapsgewijze de ontschotting wordt
geëffectueerd. De functiegerichte bekostiging moet naast bekostiging
van prestatie ook financiering naar zorgzwaarte mogelijk maken. Door de bekostiging
te koppelen aan het niveau van functies in plaats van producten wordt een
gedetailleerde bekostigingssystematiek met alle regelgeving, administratieve
lasten en onderhoud van dien voorkomen. Ook de verantwoording vindt op het
niveau van functies plaats. Functiegerichte bekostiging biedt de ruimte aan
cliënten, zorgaanbieders en verzekeraars hun eigen verantwoordelijkheid
voor de zorg op maat vorm te geven. Voor de invulling hiervan kunnen de partijen
de resultaten benutten van de DBC-systematiek, de vraaggestuurde bekostigingssystematiek
en de prestatiegerichte productfinanciering. Tevens kunnen met de overgang
van de bestaande naar de nieuwe systematiek ingeslopen ondoelmatigheden getraceerd
en vervolgens verwijderd worden.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen en vaststellen van een
bekostigingssysteem. De zorgkantoren hebben op basis van de door de verzekeraars
verleende concessie de verantwoordelijk voldoende zorg in te kopen met het
oog op een kwalitatief verantwoorde en doelmatige inzet van zorg.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenMet het oog op de ontwikkeling van de functiegerichte bekostiging loopt
een kostenonderzoek. In het in augustus 2003 aan de Tweede Kamer voorgelegde
plan van aanpak functiegerichte bekostiging wordt naast de per 1 januari 2004
te zetten eerste stap de implementatie van de functiegerichte bekostiging
in termen van activiteiten en tijdpad gepresenteerd. Parallel aan de ontwikkeling
van de systematiek wordt in regio's in modeltrajecten de werking van de systematiek
gesimuleerd.25.3. Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen23 17328 79120 58318 55518 60918 48518 485        Uitgaven37 28430 23520 58318 55518 60918 48518 485        Programma-uitgaven37 28430 23520 58318 55518 60918 48518 485        Vraaggestuurd systeem/zorg op maat (awbz)37 28430 23520 58318 55518 60918 48518 485        Ontvangsten2000000Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 20 583 18 555 18 609 18 485 18 4852. Waarvan apparaatsuitgaven 0 0 0 0 03. Dus programma-uitgaven 20 583 18 555 18 609 18 485 18 485Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht0%00%00%00%00%05. Bestuurlijk gebonden100%20 583100%18 555100%18 609100%18 485100%18 4856. Beleidsmatig gereserveerd0%00%00%00%00%07. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%20 583100%18 555100%18 609100%18 485100%18 485Met betrekking tot de onderhavige middelen geldt een bestuurlijk gebondenheid.
Het betreft middelen die beschikbaar zijn voor de uitvoering van de indicatiestelling
AWBZ. De wijze van beschikbaarstelling (via gemeenten of anderszins) is mede
afhankelijk van de uitkomsten van het adviestraject van de zogenaamde Commissie
Buurmeijer over de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de indicatiestelling,
de vorming van een landelijk centrum indicatiestelling en de taakverbreding
van de indicatieorganen met de sectoren gehandicapten zorg en geestelijke
gezondheidszorg.Premie-uitgavenHet financiële beslag van de persoonsgebonden budgetten is opgenomen
in de beleidsartikelen 24, 26 en 27. Na een zorgindicatie kan een client kiezen
voor een PGB of voor zorg in natura. Wordt er voor een PGB gekozen dan komt
dit in de plaats van zorg in natura, waarvan op de genoemde beleidsartikelen
ook het beslag is opgenomen.Vanaf 1 april 2003 worden PGB's nieuwe stijl toegekend. Voor de oude PGB's
is tegelijkertijd een overgangsregeling ingegaan op grond waarvan de oude
regelingen in de periode tot en met 2006 zullen worden beëindigd. In
de plaats van het beslag van de sectorale PGB's komt zo geleidelijk het beslag
van AWBZ-brede PGB's. In welke mate het beslag van de vernieuwde PGB's zal
groeien is op voorhand moeilijk in te schatten. Zou het groeitempo bijvoorbeeld
gelijkblijven op dat van de afgelopen twee jaar, dan zou het totale beslag
groeien van ruim € 400 miljoen in 2002 tot zo'n € 1150
miljoen in 2007.BELEIDSARTIKEL 26: GEHANDICAPTEN- EN HULPMIDDELENBELEID26.1 Algemene beleidsdoelstellingStelselmatig bevorderen dat mensen met een handicap
volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving.Wij streven ernaar dat mensen met beperkingen op doelmatige wijze volledig
mee kunnen doen in de maatschappij. Om dit einddoel op termijn te kunnen realiseren
streeft het kabinet ernaar om in deze kabinetsperiode de gescheiden leefsituatie
in wonen, onderwijs, werk en vrijetijdsbesteding zoveel mogelijk op te heffen
binnen de beschikbare budgettaire kaders. Hiervoor is het noodzakelijk dat
mensen met een beperking kunnen beschikken over voorzieningen die hun beperking
zoveel mogelijk compenseren. Daarnaast blijft het belangrijk dat de wachtlijsten
worden teruggedrongen. Onder het motto «Gewoon waar het kan, speciaal
waar het moet» moeten mensen met een beperking zo veel mogelijk gebruik
kunnen maken van reguliere (zorg)voorzieningen zoals huisartsenzorg of kinderopvang.
Soms zal er een aanpassing nodig zijn en soms is toch nog een specifieke voorziening
noodzakelijk. Vooral de hulpmiddelenzorg is voorwaardenscheppend voor volwaardig
maatschappelijk functioneren. Integratie en coördinatie van ondersteunende
voorzieningen rond de cliënt is daarbij het uitgangspunt.Mensen met een handicap moeten in staat worden gesteld om volwaardig deel
te nemen aan het maatschappelijk leven. Van belang is een fysiek en sociaal
toegankelijke samenleving: gebouwen, huizen, winkels, straten en vervoersvoorzieningen,
maar ook elektronische communicatiemiddelen, algemene gebruiksproducten en
dienstverlening en omgaan met elkaar. Het is erg belangrijk dat de beeldvorming
over mensen met een handicap realistisch is en vrij van vooroordelen. Dan
kunnen mensen met een handicap zich een plaats verwerven op school, op het
werk en in de buurt. De Wet gelijke behandeling op basis van handicap of chronische
ziekte regelt dat de rechten van mensen met een handicap op deze terreinen
worden versterkt. Er is een nota «Knelpunten gelijke behandeling»
(Actieplan Gelijke Behandeling in de Praktijk) in voorbereiding, waarin het
flankerend beleid uitgewerkt wordt.Inclusief beleid is in belangrijke mate richtinggevend voor het gehandicaptenbeleid.
Dit houdt in dat beleidsmakers op alle terreinen vanaf het begin van de beleidsontwikkeling
rekening houden met de mogelijke gevolgen van (overheids)beleid voor mensen
met beperkingen, hierbij zal steeds weer een kosten-batenafweging moeten worden
gemaakt. Als coördinator van het gehandicaptenbeleid monitoren wij of
dit gebeurt en waar nodig stimuleren we verbeteringen. Zo zal naast VWS een
groot aantal partijen verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de nota Knelpunten gelijke behandeling die momenteel in voorbereiding
is. Het betreft onder meer de ministeries van VenW, VROM, OCenW en SZW en
de gemeenten.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 26.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies3559931 9441 944Korting op projectsubsidies2 8735 3764 2646 025PremiemaatregelenHet kabinet heeft bij het aantreden voor de zorg een bezuiniging vastgesteld
van € 1 miljard aan pakketmaatregelen. Daarnaast zijn extra bezuinigingen
noodzakelijk, ondermeer ter facilitering van voorziene extra productie. Op
dit beleidsartikel worden in de sfeer van de premie-uitgaven de volgende specifieke
maatregelen genomen:Tabel 26.2: Premie-maatregelen
(bedragen x € 1 000 000)Maatregel2004200520062007Premiesubsidies; 10% korting op een aantal subsidies4,64,64,64,626.2 Operationele beleidsdoelstellingen26.2.1 Een zodanig aanbod van zorgvoorzieningen en dienstverlening
stimuleren dat gehandicapten hiermee hun handicap kunnen compenserenDeze doelstelling bestaat uit vier onderwerpen:– Productie.– Transparante hulpmiddelenzorg.– Deregulering hulpmiddelenvoorziening.– Sociaal pedagogische diensten nieuwe stijl.a. ProductieBeleidseffectenSinds de start van het Actieplan Zorgverzekerd in mei 2000 is aan ruim
31 000 mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking extra
zorg aangeboden. Naast deze extra zorg hebben 9 537 personen met een
handicap hun hulpvraag laten verduidelijken door een sociaal pedagogische
dienst. Deze zorg is vooral gerealiseerd in de vorm van semi-murale zorg en
extramurale zorgarrangementen. Onder andere als gevolg van de bouw van kleinschalige
woonvoorzieningen zijn de wachttijden voor ondersteuning bij wonen en dagbesteding
sinds 2000 gedaald.Als gevolg van de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld en de geplande
volumebouw, verwachten we dat de intramurale productie (met AWBZ-verblijf)
in de gehandicaptenzorg met 1,2% stijgt. Als gevolg van de extra middelen
die beschikbaar zijn gesteld, verwachten we dat de extramurale productie (zonder
AWBZ-verblijf) in de gehandicaptenzorg met 5,4% stijgt. Hierbij is uitgegaan
van de samenstelling van het wettelijk pakket in 2002. Daarbij is het mogelijk
dat een deel van de productiestijging niet gerealiseerd wordt in de vorm van
bovenvermelde extramurale producten, maar via PGB's (persoonsgebonden budget).De vraag naar zorg binnen de gehandicaptenzorg staat naast de demografische
ontwikkeling onder invloed van diverse andere factoren, zoals de zogeheten
latente vraag, technologische ontwikkelingen, sociaal-culturele ontwikkelingen
en organisatorische ontwikkelingen in de zorg. Hierdoor is vooraf een accurate
inschatting van de vraagontwikkeling niet goed mogelijk. Het is dan ook niet
goed in te schatten in hoeverre de productiestijging die door de extra beschikbare
middelen mogelijk is, daadwerkelijk kan leiden tot vermindering van de wachttijden.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk en borgen een kwalitatief hoogstaande
en goed toegankelijke voorziening, waar alle verzekerden in gelijke mate aanspraak
op kunnen maken (rechtszekerheid en rechtsgelijkheid). Daarnaast zijn we systeemverantwoordelijk
om de juiste prikkels te geven via de Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) en
de Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) aan de betrokken partijen (afzonderlijke
zorgaanbieders, lokale overheden, zorgkantoren). Wij faciliteren de uitvoerende
partijen in de regio (zorgkantoren en de zorgaanbieders) door het beschikbaar
stellen van middelen. We hebben op het gebied van de bouw een aanjaagfunctie.
Wij monitoren de voortgang van de wachtlijstproductie en spreken betrokkenen
zonodig aan op hun verantwoordelijkheden.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingIn de gehandicaptenzorg worden cliënten voor de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ) ge(her)indiceerd op basis van functionele aanspraken.
De zorg wordt in natura geleverd door toegelaten zorginstellingen of in de
vorm van persoonsgebonden budgetten (PGB) nieuwe stijl. Tevens wordt zorg
geboden via een aantal andere door het College voor zorgverzekeringen (CVZ)
uitgevoerde subsidieregelingen.Voor productie is vanaf 2003 structureel € 220 miljoen extra
beschikbaar. Voor 2004 is nog eens € 93 miljoen beschikbaar.In het kader van de wachtlijstaanpak wordt via de WZV en de TVWMD (Tijdelijke
verstrekkingen wet maatschappelijke dienstverlening) uitbreidingsbouw gerealiseerd.
De bouwprogramma's voor capaciteitsbouw worden gekenmerkt door veel kleinschalige
initiatieven. Instandhouding en uitbreiding van capaciteit vindt met name
extramuraal plaats.Om ontwikkelingen in de wachtlijsten te monitoren zal ook voor de gehandicaptensector
vanaf 2004 het AWBZ-brede ZorgregistratieSysteem (AZR) worden gebruikt. Het
specifiek voor de gehandicaptensector geldende ZorgRegistratieSysteem (ZRS)
wordt in 2004 afgebouwd, aangezien het met de komst van het AZR overbodig
wordt. In 2004 zal de CVZ-subsidieregeling voor het laatst verstrekt worden.WachtlijstaanpakIn 2004 zullen de wachtlijsten worden aangepakt volgens de carebrede aanpak.
Deze aanpak, waarover de Tweede Kamer al is geïnformeerd (TK 2002–2003,
28 600 XVI, nr. 43), houdt in dat regionale partijen een plan met toetsbare
resultaten opstellen om de wachtlijsten op te lossen. Dit proces wordt gefaciliteerd
door de zorgkantoorregio's te voorzien van een prognose (beeld van aanpak)
van de te verwachten vraag naar zorg voor de komende jaren. Eind 2004 dient
er voor alle regio's een beeld van aanpak gereed te zijn. Dit document vormt
een basis om met het zorgkantoor te gaan overleggen over de
regionale aanpak. Het streven is dat tien zorgkantoorregio's eind 2004 een
plan van aanpak hebben opgesteld voor (een deel van) de regio.Als er concrete knelpunten zijn met betrekking tot het realiseren van
aanbod via bouw, wordt het Operationeel Team Wachtlijsten ingezet om die knelpunten
op te lossen.b. Transparante hulpmiddelenzorgBeleidseffectenDe operationele beleidsdoelstelling vertaalt zich onder meer in de beschikbaarheid
van een adequate en transparante hulpmiddelenzorg. Het gevoerde beleid leidt
tot een effectieve hulpmiddelenvoorziening die de zorgbehoefte dekt en bovendien
betaalbaar is. Zorgverzekeraars, zorgaanbieders en cliënten beschikken
over instrumenten waarmee zij gezamenlijk vorm kunnen geven aan invulling,
kwaliteit en doelmatigheid van de hulpmiddelenvoorziening.Jaarlijks worden alle knelpunten in de uitvoeringspraktijk, zoals gerapporteerd
door het College voor zorgverzekeringen (CVZ) beoordeeld, behandeld en zo
mogelijk opgelost. De indicator daarbij is het aantal opgeloste versus het
aantal niet-opgeloste knelpunten.Het macrobudget voor hulpmiddelen blijft binnen de toegestane groei. De
indicator hierbij is hoe uitgaven, volume en prijs zich in verhouding tot
elkaar ontwikkelen.Alle zorgverzekeraars nemen in 2004 deel in klanttevredenheidsonderzoeken.
De indicator is het aantal deelnemende verzekeraars.Alle deelverstrekkingen (onderdelen van de extramurale hulpmiddelenvoorziening)
worden in 2006 geprotocolleerd uitgevoerd. De indicator is het aantal deelverstrekkingen
dat is geprotocolleerd of opgenomen in het Hulpmiddelenkompas (minimaal drie
in 2004).Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor een goed werkend, maar zelfregulerend systeem
van hulpmiddelenzorg waarin zo veel mogelijk ruimte is voor vraagsturing.
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de extramurale hulpmiddelenzorg
hebben we gedelegeerd aan de zorgverzekeraars. Zij delegeren op hun beurt
verantwoordelijkheden aan zorgaanbieders en cliënten.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenIn 2004 worden in het kader van het project «Naar een functiegerichte
verstrekking van hulpmiddelen» drie experimenten uitgevoerd met een
geprotocolleerde verstrekking bij zorgverzekeraars.Premiegerelateerde instrumentenWij streven ernaar het aantal knelpunten dat jaarlijks in de uitvoeringspraktijk
van de hulpmiddelenzorg wordt gesignaleerd, weg te werken. Daarover laten
wij ons adviseren door het CVZ via het Signaleringsrapport Hulpmiddelen. Een
deel van de knelpunten wordt opgelost door de regeling Hulpmiddelen 1996 te actualiseren. Andere knelpunten vormen aanleiding
om nader onderzoek te verrichten (programma voor beleidsonderzoek hulpmiddelen
van het CVZ) of liggen ter oplossing bij de verantwoordelijke zorgverzekeraars.Wij voorzien het macrokader voor hulpmiddelen van een realistische groeimarge.
Hierin is rekening gehouden met autonome groei en technologische vernieuwing.
De zorgverzekeraars hebben vervolgens de verantwoordelijkheid de uitvoeringskosten
binnen dit kader te houden. Over de uitgavenontwikkeling en de determinanten
daarvan adviseert het CVZ ons met de jaarlijkse Monitor Hulpmiddelen.Om de kwaliteit van de hulpmiddelenvoorziening te kunnen beoordelen, willen
wij dat in 2004 alle zorgverzekeraars deelnemen in klanttevredenheidsmetingen
waarvan de resultaten elke twee jaar worden opgenomen in de Monitor Hulpmiddelen
van het CVZ, te beginnen in 2004. In 2002 is een nulmeting verricht.Om de doelmatigheid en transparantie te bevorderen, werkt het CVZ in het
Hulpmiddelen Kompas aan richtlijnen om hulpmiddelen voor te schrijven en te
verstrekken.c. Deregulering hulpmiddelenvoorzieningBeleidseffectenDoor te dereguleren kan een flexibel aanbod aan hulpmiddelen ontstaan
met voldoende keuzemogelijkheden voor verzekerden. De aanspraak op hulpmiddelenzorg
is na 2006 op hoofdlijnen bepaald en functiegericht omschreven. De aanspraak
op hulpmiddelenzorg wordt geëffectueerd op basis van een uniforme indicatiestelling.Wij streven er naar de aanspraken uit de regeling Hulpmiddelen zijn in 2006 functiegericht te hebben omschreven. De
indicator hierbij is: in 2004 zijn drie experimenten in uitvoering om de functiegerichte
verstrekking te toetsen.Vanaf 2006 wordt geïndiceerd voor hulpmiddelenzorg met onafhankelijke
objectieve indicatiestelling. Het indicatieprotocol wordt in 2004 getoetst
in drie experimenten bij zorgverzekeraars.Onafhankelijke indicatiestelling garandeert rechtsgelijkheid voor verzekerden.
De indicator hierbij is dat het aantal verstrekkingengeschillen daalt bij
gebruik van deze methode. We streven ernaar die geschillen na invoering van
de uniforme indicatiestelling met 50% te reduceren in 2006.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor inhoud en kwaliteit van de centrale regelgeving
en voor de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid van verzekerden.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenDe huidige Regeling hulpmiddelen (regeling onder de Ziekenfondswet) bestaat
uit een lijst van soorten hulpmiddelen die voor vergoeding in aanmerking komen.
We willen in 2006 komen tot een regeling op basis van functiegerichte aanspraken,
vergelijkbaar met de gemoderniseerde AWBZ. Hiertoe wordt in de loop van 2004
een methode voor objectieve en onafhankelijke indicatiestelling voor hulpmiddelenzorg
in drie experimenten bij zorgverzekeraars getoetst. Deze methode van indicatiestellen
is nodig om de rechtsgelijkheid en rechtszekerheid van verzekerden te kunnen
garanderen in een situatie, in 2006, waarin de aanspraken op vergoeding van
hulpmiddelen functiegericht zijn omschreven. De experimenten maken deel uit
van het project «Naar een functiegerichte verstrekking
van hulpmiddelen». De resultaten daarvan moeten leiden tot een werkbaar
indicatieprotocol dat op de gehele extramurale hulpmiddelenzorg van toepassing
is.Premiegerelateerde instrumentenEen objectieve en onafhankelijke indicatiestelling voor hulpmiddelenzorg
is bedoeld om de rechtsgelijkheid van verzekerden te waarborgen. Een maat
voor rechtsgelijkheid is te vinden in het aantal verstrekkingengeschillen
over vergoeding van hulpmiddelen. Het CVZ rapporteert in de Monitor Hulpmiddelen
over de toe- of afname van het aantal geschillen.d. Sociaal Pedagogische Diensten nieuwe stijlBeleidseffectenDe SPD nieuwe stijl biedt individuele ondersteuning en advies zodat een
cliënt beter in staat is zijn eigen keuzes in de zorg te maken, te verwoorden
en te realiseren. Het effect van de SPD nieuwe stijl is dat de cliënt
de nodige ondersteuning en advies krijgt over zorg en andere levensterreinen.
Die ondersteuning en advies zijn niet geïndiceerd en onafhankelijk van
het zorgaanbod.Het streven is om ondersteuning en advies toegankelijk te maken voor alle
mensen met een handicap, die deze nodig hebben.De SPD nieuwe stijl is volop in ontwikkeling. Het jaar 2004 staat in het
teken van de aanpassing van de subsidieregeling SPD.
Daarnaast wordt een prestatiegerichte wijze van bekostiging gerealiseerd en
gaat een nieuwe taakverdeling tussen SPD en zorgaanbieders gelden, met de
bijbehorende cultuuromslag bij de SPD. In 2005 zal de SPD nieuwe stijl in
werking treden.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk, hebben een aanjaagfunctie en faciliteren
het werkveld. Wij borgen een kwalitatief hoogstaande en goed toegankelijke
voorziening, waar alle verzekerden in gelijke mate aanspraak op kunnen maken
(rechtszekerheid en rechtsgelijkheid).CVZ/zorgverzekeraars zijn ervoor verantwoordelijk dat de subsidieregeling
wordt uitgevoerd. De SPD's zelf zijn verantwoordelijk dat een cultuuromslag
wordt gerealiseerd.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSomma ontvangt een subsidie voor de implementatie van de SPD nieuwe stijl.
Het implementatietraject vindt plaats in 2004 en 2005 en omvat de volgende
zaken:– Een prestatiegerichte wijze van bekostigen ontwikkelen en invoeren.– Zorgtaken overdragen aan AWBZ-instellingen.– Advies- en informatietaken overnemen van de instellingen.– De beschikbaarheid van de SPD's uitbouwen voor alle mensen met
een handicap (van oudsher zijn SPD's gericht op cliënten met een verstandelijke
handicap).– Een cultuuromslag bewerkstelligen van zorgverlener naar professioneel
raadsman/-vrouw.Premiegerelateerde instrumentenDe aanpassing van de CVZ-subsidieregeling voor de bekostiging van SPD
nieuwe stijl gebeurt budgetneutraal.26.2.2 De rechtspositie van gehandicapten versterkenAls we de rechtspositie van mensen met een handicap willen versterken,
zijn daarvoor verschillende activiteiten nodig. We bespreken hierna achtereenvolgens:– Waarom het belangrijk is dat mensen met een handicap of chronisch
ziekte gelijk worden behandeld en op dezelfde manier kunnen participeren als
anderen.– Dat het internet ook toegankelijk moet zijn voor mensen met een
handicap.– Dat het zinvol is als gehandicaptenzorg en onderwijs nauw samenwerken
in onderwijs-zorgarrangementen voor kinderen met een handicap.– Dat de functies wonen, zorg en welzijn goed op elkaar moeten worden
afgestemd.– Dat het belangrijk is dat kinderdagcentra toegerust zijn om ook
plaats te bieden aan kinderen met een handicap.a. Gelijke behandeling en participatie van mensen met
een handicap of chronisch ziekteBeleidseffectenWe willen knelpunten opheffen die mensen met een handicap of chronische
ziekte ervaren in hun dagelijkse leven. Dit gebeurt door meer aandacht van
overheden voor het (lokale) gehandicaptenbeleid. Mensen met een handicap zullen
ook zelf hieraan kunnen bijdragen, omdat zij vanaf 1 december 2003 rechten
hebben om gelijke behandeling af te kunnen dwingen.Wij streven naar inclusief beleid, wat inhoudt dat overheden en overige
partijen in hun beleid rekening houden met mensen met een handicap en/of chronische
ziekte. Zo is het vanaf 1 december 2003 mogelijk in de sfeer van arbeid en
beroepsonderwijs juridische stappen te ondernemen tegen discriminatie met
een beroep op de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte (WGBH/CZ). Als het aantal behandelde klachten toeneemt, betekent dat
een grotere bekendheid met de wet. De indicator voor deze streefwaarde bestaat
voorlopig uit het aantal meldingen bij de Commissie Gelijke Behandeling. Uiteindelijk
gaat het erom dat de arbeidsparticipatie van mensen met een handicap of chronische
ziekte stijgt. Het ministerie van SZW heeft gegevens over het aantal arbeidsgehandicapten,
maar de rapportages van het Sociaal en Cultureel Planbureau bieden hiervoor
een nog betere indicatie. Het openbaar vervoer is reeds onder de WGBH/CZ gebracht,
het streven is om het stad/streekvervoer in 2010 en het spoorvervoer in 2030
toegankelijk te laten zijn voor gehandicapten. Daarnaast zal het kabinet een
voorstel doen over de wijze en de termijn waarop deze wet stapsgewijs uitgebreid
kan worden op het gebied van het overige onderwijs, goederen, diensten, wonen
en stedelijke ruimte. Dit zal voor elk maatschappelijk terrein worden onderbouwd
door middel van een onderzoek naar de beleidsmatige en financiële consequenties.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk. Wij hebben een stimulerende en coördinerende
rol bij de betrokkenheid van de andere departementen en overheden, maatschappelijke
organisaties en bedrijven als het gaat om fysieke en sociaal-maatschappelijke
toegankelijkheid. Andere organisaties zijn nadrukkelijk primair verantwoordelijk
om de streefwaarden te halen en ook om de indicatoren te monitoren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWij dragen bij aan de instandhouding van de Commissie Gelijke Behandeling
en aan een voorlichtingscampagne over de Wet Gelijke Behandeling. Daarnaast
zorgen wij voor een bestuurlijke coördinatiestructuur om het Actieplan
Knelpunten Gelijke Behandeling uit te voeren.b. Een toegankelijk internet voor mensen met een handicapBeleidseffectenAls internet toegankelijker wordt voor mensen met een handicap en als
zij er meer gebruik van gaan maken, dan vergroot dit hun gelijkwaardige deelname
aan het internetverkeer. Hiermee kunnen zij de mogelijkheden van internet
beter benutten en hun zelfstandigheid en maatschappelijke participatie vergroten.In 2006 voldoen de sites van overheden vrijwillig aan de toegankelijkheidsnormen.
De bekendheid bij het algemene publiek van het campagne programma «Drempels
weg» is eind 2004 met 30% gestegen ten opzichte van 2001.Aard van de verantwoordelijkheidWij hebben een stimulerende rol bij de betrokkenheid van de andere departementen
en overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven als het erom gaat
het internet toegankelijker te maken. Het Landelijk Bureau Toegankelijkheid
(LBT) coördineert het campagne programma «Drempels weg».
Website-aanbieders zijn zelf verantwoordelijk om hun website toegankelijk
te maken.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenHet programma «Drempels weg» wordt uit begrotingsmiddelen
gefinancierd.c. Samenwerking tussen gehandicaptenzorg en onderwijsBeleidseffectenBinnen het onderwijsbeleid en het VWS-beleid is uitgangspunt dat kinderen
en jongeren in de leeftijd van 5 tot 16 jaar leerplichtig zijn en om die reden
zo veel mogelijk moeten kunnen deelnemen aan reguliere voorzieningen. Onderwijs
volgen zou voor ieder kind, ongeacht de zorgvraag, mogelijk moeten zijn. Elk
kind kan, ongeacht niveau, het leerrecht afdwingen binnen de kaders die de
wet heeft gesteld. Dit leerrecht kan gerealiseerd worden onder voorwaarde
dat de zorg realiseerbaar is. Dit betekent samenwerking tussen onderwijs-
en zorginstellingen, waarbij onderwijs-zorgarrangementen kunnen worden opgesteld,
die moeten leiden tot één handelingsplan voor het kind.OCenW en VWS ondersteunen samen pilotsamenwerkingsprojecten voor kinderdagcentra
(KDC's) en cluster-lll-scholen voor kinderen tot 12 jaar en met een IQ tot
35. In 2004 streven wij naar een deelname van 600 kinderen aan deze samenwerkingsprojecten.Aard van de verantwoordelijkheidOp basis van de ervaringen met pilotprojecten wordt in 2004 besloten over
de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de ministeries van OC&W en VWS
voor de zorg tijdens de onderwijsuren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOm de deelname aan onderwijs en de samenwerking met zorginstellingen te
vergroten, worden er subsidies ingezet voor samenwerkingsprojecten tussen
kinderdagcentra en cluster-lll-scholen, waarbij kinderdagcentra (KDC's) gedurende
drie jaar een projectsubsidie van VWS krijgen. De cluster-lll-scholen ontvangen
van OCenW subsidie voor de samenwerking.d. Afstemmen wonen, zorg en welzijnBeleidseffectenBij het sociaal en fysiek toegankelijk maken van de samenleving hoort
ook een geïntensiveerd beleid op het gebied van extramuralisering van
zorg voor mensen met een handicap. Naast voldoende aanbod van zorg en kwaliteit
van de zorg is het voor de individuele cliënt en de betrokken organisaties
van belang dat afstemmingsproblemen op de grensvlakken wonen, zorg en welzijn,
opgelost worden. Het beleid is erop gericht om de knelpunten weg te laten
nemen dan wel te doen verminderen.Aan de hand van praktijkervaringen zijn knelpunten geïnventariseerd
die betrokken partijen tegenkomen bij extramuralisatie-projecten. We streven
ernaar het aantal knelpunten bij extramuralisatie terug te brengen. Het aantal
knelpunten bij extramuralisering is momenteel 18 vanuit de cliënt (bijvoorbeeld
verbeteren van de afstemming van WVG- en AWBZ-voorzieningen), 13 vanuit de
zorgorganisaties (bijvoorbeeld verbeterde afstemming tussen gehandicaptenvoorziening
en thuiszorgorganisatie) en 10 in de financieringsstructuur (bijvoorbeeld
betere afstemming van ADL-assistentie met de AWBZ-zorg), dus in totaal 41.
Het tempo waarin de knelpunten worden opgelost hangt samen met het tijdpad
van de modernisering AWBZ.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk voor de zorg en voor wonen dat aan zorg
is gekoppeld. Zodra mensen met een handicap zelfstandig wonen, is de minister
van VROM verantwoordelijk.Wij werken op dit punt samen met de minister van VROM. Daarnaast hebben
wij een stimulerende en coördinerende rol bij de betrokkenheid van de
andere departementen, overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenVia instrumenten als WZV (Wet ziekenhuisvoorzieningen) (beleidsregels
ex artikel 3), TVWMD (Tijdelijke verstrekkingenwet maatschappelijke dienstverlening),
WVG (Wet voorzieningen gehandicapten) en beleidsregels zoals extramurale dienstverlening
en extramurale producten kunnen wij onze eigen systeemverantwoordelijkheid
(AWBZ-deel en betere onderlinge afstemming) waarmaken.Het College voor Zorgverzekeringen is verzocht een care-brede subsidieregeling Diensten bij wonen met zorg (naamgeving voorheen: extramurale dienstverlening) te ontwerpen die extramuralisering stimuleert
en die naar verwachting per 1–1-2004 in werking zal treden (zie ook
TK 2002–2003, 26 631 en 28 600 XVI, nr 47).e. Kinderdagcentra toegankelijker maken voor kinderen
met een handicapBeleidseffectenIn de bestaande kinderdagcentra (KDC's) worden steeds meer kinderen opgevangen
met meervoudige complexe problematiek. Op dit moment bestaan er geen zorgmodellen
voor kinderen met ernstige meervoudige beperkingen. Daarom worden deze in
opdracht van ons ontwikkeld. Het uiteindelijke doel is de KDC's zodanig toe
te rusten dat zij ook meervoudig complex gehandicapte kinderen verantwoorde
zorg en opvang kunnen geven.In 2005 is het nieuwe zorgmodel beschikbaar. De resultaten dienen overdraagbaar
en toepasbaar te zijn naar andere voorzieningen voor kinderen met een meervoudige
complexe handicap. De uitkomsten van het onderzoek naar het nieuwe zorgmodel
zullen in samenhang worden bezien met de bouw van drie experimentele kinderdagcentra
(KDC's nieuwe stijl). De KDC's nieuwe stijl moeten in 2012 beschikbaar zijn
voor alle kinderen met meervoudig complexe handicaps.Onderzoeksresultaten over toepasbaarheid van de nieuwe zorgmodellen waarmee
de KDC's in staat worden gesteld goede zorg te verlenen aan kinderen met ernstige
meervoudige beperkingen.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk en financieren het opstellen van een
(in de praktijk overdraagbaar) zorg- en leerplan voor meervoudig complex gehandicapte
kinderen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenEr is een projectsubsidie beschikbaar voor twee jaar (2003–2005)
om een (in de praktijk overdraagbaar) zorg- en leerplan voor kinderen met
een meervoudige complexe handicap tot stand te brengen.26.2.3 Randvoorwaarden scheppen voor een samenhangende
zorg en ondersteuning in de lokale samenleving, zodat de gescheiden leefsituatie
van mensen met een handicap zo veel mogelijk kan worden opgeheven. Concreet
kan dit betekenen dat mensen met een handicap kleinschaliger gaan wonen buiten
het instellingsterreinBeleidseffectenAlle mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking die daarvoor
kiezen, moeten uiteindelijk kleinschaliger en buiten het instellingsterrein
kunnen wonen. De gescheiden leefsituatie voor de mensen die dat willen wordt
daarmee opgeheven.Streefwaarden/prestatie-indicatoren: eind 2004 wonen 1000 cliënten,
die dit als voorkeur hebben aangegeven, méér buiten het instellingsterrein
dan eind 2003. Eind 2004 wordt van de dagbesteding voor cliënten die
in de AWBZ verblijven 30% aangeboden buiten het instellingsterrein. In 2006 zijn kleinschaliger voorzieningen ontwikkeld die recht doen aan de
noden en wensen van cliënten die nu nog in vaak zeer grootschalige voorzieningen
wonen.Vanaf 2003 tot en met 2006 wordt aan minimaal 1000 cliënten per jaar
de mogelijkheid geboden om kleinschalig buiten het instellingsterrein te gaan
wonen. In 2006 wordt minstens 40% van de dagbesteding voor cliënten die
in de AWBZ verblijven buiten het instellingsterrein aangeboden.De goedgekeurde langetermijnzorgplannen/-huisvestingsplannen van instellingen
geven inzicht in het aandeel «kleinschalig wonen» en het aandeel
«dagbesteding» dat buiten het instellingsterrein wordt geleverd.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk; de directe verantwoordelijkheid om de
juiste en voldoende huisvesting op te zetten ligt bij de zorginstellingen.
Het gaat om huisvesting voor wonen en dagbesteding die door de AWBZ bekostigd
wordt.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenVia beleidstoetsingskaders, bouwprocedures en langetermijnafspraken met
instellingen en/of regio's worden de streefwaardes bereikt. Deze instrumenten
worden ingezet op basis van de WZV en de TVWMD.26.2.4 Kwaliteitstoetsing en -verbetering stimuleren vanuit
cliëntperspectiefAls we de kwaliteit van het gehandicapten- en hulpmiddelenbeleid willen
toetsen en verbeteren vanuit cliëntperspectief, zijn de volgende aspecten
daarbij van belang:– De cliënt kan objectieve en onafhankelijke informatie krijgen
over hulpmiddelen.– Er wordt een samenhangend kwaliteitsbeleid gevoerd in de caresector.a. Goede informatie over hulpmiddelenBeleidseffectenKwaliteitstoetsing en kwaliteitsverbetering uit patiëntenperspectief
betekenen voor de hulpmiddelenzorg dat de cliënt moet kunnen beschikken
over objectieve en onafhankelijke informatie over hulpmiddelen. Het gevoerde
hulpmiddelenbeleid leidt ertoe dat er onafhankelijke keuzeondersteunende informatie
beschikbaar is voor de hulpmiddelengebruiker.Voor alle deelverstrekkingen van de hulpmiddelenzorg is in 2006 informatie
beschikbaar, waarmee de cliënt ondersteund wordt in zijn keuze. De indicator
hierbij is: het percentage deelverstrekkingen binnen de extramurale hulpmiddelenvoorziening
dat voorzien is van keuzeondersteunende informatie. Wij streven ernaar in
2004 minstens twee van dergelijke projecten te financieren.Aard van de verantwoordelijkheidWij faciliteren de ontwikkeling van onafhankelijke informatie om de positie
van verzekerden te versterken. Dit is van belang voor zowel ouderen, gehandicapten
als chronisch zieken. Die versterkte positie maakt het vervolgens
mogelijk dat de verzekerde met meer informatie zelf een keuze kan maken en/of
dat de verzekerde sterker staat in overleg en discussie met andere partijen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWaar nodig subsidiëren we projecten om onafhankelijke keuzeondersteunende
informatie te ontwikkelen of deze toegankelijk te maken. In de loop van 2003
wordt in overleg met het Hulpmiddeleninformatiecentrum vastgesteld welke prioriteiten
daarbij gelden voor het jaar 2004.b. Een gezamenlijk kwaliteitsbeleid in de caresectorBeleidseffectenWe streven naar een gezamenlijk en onderbouwd kwaliteitsbeleid voor de
caresector, waardoor de verleende zorg in de care rekening houdt met de wensen
en behoeften van de cliënt, zodanig dat de cliënt is staat is zijn
leven zelf invulling te geven.In de tweede helft van 2003 wordt een quick scan gedaan naar de stand
van zaken van de kwaliteit van zorg in de care waaruit duidelijk moet worden
welke streefwaarden in het kwaliteitsbeleid kunnen worden gehanteerd.Aard van de verantwoordelijkheidDe verantwoordelijkheid van de overheid beperkt zich tot het gezondheidszorgsysteem
waarbinnen kwaliteit van zorg wordt geleverd. Zolang de inbreng van partijen
binnen het systeem niet gelijkwaardig is, heeft de overheid een verantwoordelijkheid
om deze in balans te brengen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumenten– Er is subsidie beschikbaar om de huidige stand van zaken van de
kwaliteit in de care te onderzoeken.Voor 2004 wordt gewerkt aan een care-breed plan van aanpak waarin de vraag
centraal staat hoe cliënten meer invloed kunnen krijgen op de kwaliteit
van geleverde zorg.26.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen38 30128 40621 56217 30617 25015 80815 808        Uitgaven33 76129 68022 25417 34717 59115 80815 808        Programma-uitgaven29 72826 51919 18614 45914 78613 00313 003        Stimuleren aanbod zorgvoorzieningen5 8859 6877 8866 3456 3125 5895 589Versterken van de rechtspositie14 9567 8335 9254 1854 1864 1844 184Opheffen gescheiden leefsituatie15336317917171717Kwaliteitstoetsing en -verbetering8 7348 6365 1963 9124 2713 2133 213        Apparaatsuitgaven4 0333 1613 0682 8882 8052 8052 805        Ontvangsten1 745182182182182182182Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 22 254 17 347 17 591 15 808 15 8082. Waarvan apparaatsuitgaven 3 068 2 888 2 805 2 805 2 8053. Dus programma-uitgaven 19 186 14 459 14 786 13 003 13 003Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht28%5 36625%3 63421%3 05123%3 05123%3 051 5. Bestuurlijk gebonden52%9 93369%9 93362%9 22571%9 22571%9 2256. Beleidsmatig gereserveerd20%3 8876%89217%2 5106%7276%7277. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%19 186100%14 459100%14 786100%13 003100%13 003Als juridisch verplicht is onder andere aan te merken de subsidie aan
de Stichting Perspectief voor kwaliteitsbeoordelingen van instellingen. Het
Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn krijgt daarnaast subsidie voor informatievoorziening.
Subsidies voor de SOHO-honden, de Wet gelijke behandeling, de KDC/ZMLK's en
de indicatiestelling ten behoeve van de TOG-regeling zijn bestuurlijk gebonden.Premie-uitgaven (bedragen
x € 1 000 000) 200320042005200620072008 Instellingen voor verstandelijk gehandicapten2 521,12 561,52 610,02 635,92 661,22 679,3Instellingen voor zintuiglijk gehandicapten114,0114,9115,7116,3117,0117,5Grote woonvormen58,858,958,959,359,459,5Semi-murale instellingen voor gehandicapten1 296,71 307,51 307,61 307,61 307,61 307,6Overige subsidies art. 39 WFV gehandicapten87,983,383,383,383,383,3Sociaal pedagogische diensten (SPD)133,8133,8133,8133,8133,8133,8Persoonsgebonden budgetten lichamelijk gehandicapten2,62,62,62,62,62,6Persoonsgebonden budgetten verstandelijk gehandicapten180,8180,8180,8180,8180,8180,8Hulpmiddelen940,51 008,51 086,91 170,01 260,71 260,7Groeiruimte gehandicaptenzorg139,3220,2291,5376,7449,0449,0Totaal5 475,55 672,05 871,16 066,36 255,46 274,1Procentuele mutatie 3,63,53,33,10,3In de bovenstaande tabel zijn de ramingen opgenomen voor de premie-uitgaven
voor de verschillende sectoren op het terrein van gehandicapten- en hulpmiddelenbeleid.In deze ramingen zijn de budgettaire consequenties van de besluitvorming
rond de Voorjaarsbrief Zorg 2003 en het Hoofdlijnenakkoord verwerkt. Onderaan
de tabel is de gereserveerde groeiruimte afzonderlijk weergegeven. Voor een
toelichting op de verdeling van deze middelen over de verschillende zorgsectoren
wordt verwezen naar de bijlage FBZ. Daarbij is een jaarlijkse groei van de
uitgaven voor hulpmiddelen van 9,5% verondersteld.Bij de interpretatie van de uitgavenontwikkeling dient bedacht te worden,
dat voor 2003 de loon- en prijsontwikkeling al verwerkt is, terwijl voor 2004
en latere jaren de loon- en prijsontwikkeling nog moet worden toegevoegd.26.4 VBTB-paragraafAlgemeenHet eindperspectief voor 2006 voor dit beleidsartikel moet worden bezien
in het licht van een voor de hand liggende verdergaande integratie van de
algemene en operationele doelstellingen van de AWBZ-sectoren. Hierbij zullen
de doelstellingen worden geherformuleerd, waarbij rekening wordt gehouden
met de ervaringen met VBTB in de afgelopen jaren.In toenemende mate willen wij beschikken over kwantitatieve informatie,
die een betrouwbaar beeld geeft van de maatschappelijke situatie. Wij willen
kwantitatieve streefwaarden (indicatoren) voor het beleid kunnen benoemen
en kunnen beschikken over betrouwbare informatie om te evalueren in hoeverre
wij met het beleid die streefwaarden hebben weten te bereiken en tegen welke
kosten. Daarbij willen we gebruikmaken van het Nederlands raamwerk van prestatie-indicatoren
voor de gezondheidszorg, de rapportages van het SCP (Sociaal en Cultureel
Planbureau), NIZW (Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn), RIVM/VTV (Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu/Volksgezondheid Toekomstverkenning) en de brancherapporten.Van twee onderzoeksbureau's hebben wij in 2003 eerste aanzetten ontvangen
om streefwaarden/indicatoren te ontwikkelen voor het gehandicapten- en hulpmiddelenbeleid.
Daarbij ging het bijvoorbeeld om streefwaarden/prestatie-indicatoren over
de mate van vraagsturing, keuzevrijheid en kwaliteit van zorg.
De modernisering van de AWBZ vraagt in dit opzicht extra aandacht, omdat er
nieuwe informatie en nieuwe informatiebronnen en -systemen ontstaan. In de
loop van 2004 denken wij de ontwikkeling van streefwaarden en prestatie-indicatoren
afgerond te hebben. In 2005 of 2006 zullen dergelijke streefwaarden/indicatoren
in de begroting en brancherapporten worden opgenomen.Specifiek– BenchmarkIn de AWBZ-sectoren wordt vanaf 1998 gewerkt aan de ontwikkeling van een
benchmarkingmodel dat voor de AWBZ-sectoren uit dezelfde onderdelen bestaat,
namelijk een doelmatigheidsmeting en een meting van de medewerkers- en cliënttevredenheid.
Bij de verdere invulling van dit model is aangesloten bij sectorspecifieke
kenmerken. De AWBZ-sectoren kennen een verschillende ontwikkelingssnelheid.
De modelontwikkeling in de gehandicaptensector bevindt zich in de laatste
fase die wordt afgesloten met een testbenchmark, waarvan in 2004 de resultaten
beschikbaar komen.Begin 2004 zal in overleg met Zorgverzekeraars Nederland en het CVZ worden
bekeken in hoeverre en op welke wijze de verantwoordingsinformatie van de
zorgverzekeraars over de hulpmiddelenvoorziening kan worden benut om hun prestaties
te meten en onderling te vergelijken. Een set indicatoren om onder andere
de mate van vraagsturing, keuzevrijheid en kwaliteit van hulpmiddelenzorg
weer te geven moet nog worden ontwikkeld. Er wordt naar gestreefd in 2006
over een dergelijke benchmark/spiegelinformatie te beschikken.– KwaliteitsbeleidIn de maanden juli en augustus 2003 werd een onderzoek uitgevoerd dat
leidt tot een overzicht van bestaande metingen en het beeld dat daaruit naar
voren komt. Voor uitgebreidere meting van kwaliteit in de care wordt in 2004
aangesloten bij het VWS-brede traject van ontwikkeling van het Nedrelandse
raamwerk van prestatie-indicatoren voor de gezondheidszorg. Tabel 26.3: Overzicht geplande
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoeringTevredenheidsonderzoek2004 Rapportage Gehandicaptenzorg2004Cliënttevredenheidsonderzoek2004–2005Benchmarkonderzoek2004–2005Kwaliteit van arbeid in de gehandicaptenzorg2003–2004BELEIDSARTIKEL 27: VERPLEGING, VERZORGING EN OUDEREN27.1 Algemene beleidsdoelstellingEen tijdige en adequate verpleging, verzorging en dienstverlening
kunnen bieden aan mensen die daaraan een objectief vastgestelde behoefte hebben
en samenhang aanbrengen in het ouderenbeleid.De zorgvraag in Nederland wordt voor een groot deel bepaald door demografische
ontwikkelingen, zoals het aantal ouderen in ons land. Het aantal 75-plussers
neemt de komende jaren met gemiddeld 15 000 mensen per jaar toe tot ruim
1,1 miljoen in 2010. Ongeveer een kwart daarvan is ouder dan 85 jaar. Naast
deze demografische ontwikkelingen bepalen ook geneeskundige, technologische,
sociaal-economische en culturele ontwikkelingen de aard en omvang van de zorgvraag
in de toekomst.De wachtlijstaanpak in de jaren 2000–2003 heeft ertoe geleid dat
het zorgaanbod fors is gegroeid. Door de toenemende vraag en de omvang van
de bestaande wachtlijst is het echter niet realistisch om te veronderstellen
dat alle wachtlijsten in 2004 volledig weggewerkt zullen zijn. Daarom zullen
onze inspanningen erop gericht zijn zo veel mogelijk evenwicht te brengen
in zorgvraag en zorgaanbod (zowel kwantitatief als kwalitatief).Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 27.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies486582582582Korting op projectsubsidies2 8535 3384 2335 982PremiemaatregelenHet kabinet heeft bij het aantreden voor de zorg een bezuiniging vastgesteld
van € 1 miljard aan pakketmaatregelen. Daarnaast zijn extra bezuinigingen
noodzakelijk, ondermeer ter facilitering van voorziene extra productie. Op
dit beleidsartikel worden in de sfeer van de premie-uitgaven de volgende specifieke
maatregelen genomen:Tabel 27.2: Premiemaatregelen
(bedragen x € 1 000 000)Maatregel2004200520062007Zorgvernieuwing70707070Opheffing resterende bestedingsafspraken thuiszorg100100100100 Eigen bijdragen AWBZ180180180180Met maatregelen om de doelmatigheid in de AWBZ te vergroten willen we
per saldo een netto-opbrengst genereren van € 350 miljoen. De maatregelen
zijn als volgt:– Verpleeghuizen en thuiszorginstellingen krijgen niet langer apart
geld voor zorgvernieuwing als daar geen directe productieafspraken voor worden
gemaakt.– Naast de middelen voor zorgvernieuwing (de lokale component) zullen
thuiszorginstellingen ook de resterende middelen die via bestedingsafspraken
werden verstrekt, niet langer ontvangen.– De eigen bijdragen voor intra- en extramurale AWBZ-zorg worden
verhoogd.27.2 Operationele doelstellingen27.2.1 Randvoorwaarden bieden voor een zodanig aanbod
van intramurale en extramurale zorgvoorzieningen en dienstverlening dat mensen
die daarvoor in aanmerking komen binnen redelijke termijnen geholpen kunnen
worden.BeleidseffectenIn de ouderenzorg is door de bouw van extra verpleeghuisplaatsen het aantal
opnamen gestegen. Het beleid van de ouderenzorg gericht op de extramuralisering
uit zich onder andere in het feit dat in de verzorgingshuizen het aantal bewoners
afneemt. Verder is het aantal verleende uren zorg thuis en het aantal PGB's
de afgelopen jaren sterk gestegen. Met andere woorden de groeiende zorgbehoefte
wordt met extramurale zorg opgevangen. Dit sluit aan bij de wens van mensen
om zo lang mogelijk thuis te wonen. Door het leveren van extra zorg is het
aantal wachtenden op verplegings-, verzorgings- of thuiszorg in 2002 met 15%
gedaald ten opzichte van 2001.Als gevolg van de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld en de geplande
volumebouw, verwachten we dat de productie in de ouderenzorg met 5,9% stijgt.
Hierbij is uitgegaan van de samenstelling van het wettelijk pakket in 2002.
Daarbij is het mogelijk dat een deel van de productiestijging niet gerealiseerd
wordt in de vorm van bovenvermelde producten, maar via PGB's (persoonsgebonden
budget).De vraag naar zorg binnen de ouderenzorg staat naast de demografische
ontwikkeling onder invloed van diverse andere factoren, zoals de zogeheten
latente vraag, technologische ontwikkelingen, sociaal-culturele ontwikkelingen
en organisatorische ontwikkelingen in de zorg. Hierdoor is vooraf een accurate
raming van de vraagontwikkeling niet goed mogelijk. Het is dan ook niet goed
in te schatten in hoeverre de productiestijging, die door de extra beschikbare
middelen mogelijk is, daadwerkelijk kan leiden tot vermindering van de wachttijden.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn systeemverantwoordelijk en borgen een kwalitatief hoogstaande
en goed toegankelijke voorziening, waar alle verzekerden in gelijke mate aanspraak
op kunnen maken (rechtszekerheid en rechtsgelijkheid). Daarnaast zijn we systeemverantwoordelijk
om de juiste prikkels te geven via de Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) en
de Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) aan de betrokken partijen (afzonderlijke
zorgaanbieders, lokale overheden, zorgkantoren). Wij faciliteren de uitvoerende
partijen in de regio (zorgkantoren en de zorgaanbieders) door het beschikbaar
stellen van middelen. We hebben op het gebied van de bouw een aanjaagfunctie.
Wij monitoren de voortgang van de wachtlijstproductie en spreken betrokkenen
zonodig aan op hun verantwoordelijkheden.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOp basis van ervaringsgegevens ramen we dat van het beschikbare bedrag
van € 6,681 miljoen ongeveer 25% via subsidies besteed zal worden
en het overige deel via opdrachten en onderzoek.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingIn de ouderenzorg worden cliënten voor de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ) ge(her)indiceerd op basis van functionele aanspraken.
De zorg wordt in natura geleverd door toegelaten zorginstellingen of in de
vorm persoonsgebonden budgetten (PGB) nieuwe stijl. Tevens wordt zorg geboden
via een aantal andere door het College voor zorgverzekeringen (CVZ) uitgevoerde
subsidieregelingen.Voor productie is vanaf 2003 structureel € 475 miljoen extra
beschikbaar. Voor 2004 is nog eens € 628 miljoen beschikbaar.In het kader van de wachtlijstaanpak wordt via de WZV (Wet ziekenhuisvoorzieningen)
uitbreidingsbouw gerealiseerd. De bouwprogramma's voor capaciteitsbouw worden
gekenmerkt door veel kleinschalige initiatieven voor verpleeghuiszorg. Verzorgingshuiscapaciteit
komt vrij voor de ombouw tot verpleeghuiscapaciteit, vaak in kleinschalige
setting. Instandhouding en uitbreiding van verzorgingshuiscapaciteit vindt
met name extramuraal plaats. Voor de uitgaven verwijzen we naar paragraaf
27.3.Om ontwikkelingen in de wachtlijsten te monitoren zal ook voor de ouderenzorg
vanaf 2004 de AWBZ-brede Zorgregistratie (AZR) worden gebruikt. Tot op heden
zijn de peilingen van wachtlijsten uitgevoerd door middel van periodieke onderzoeken
die werden uitgevoerd door een extern adviesbureau. Deze onderzoeken zijn
door de AZR niet meer nodig.WachtlijstaanpakIn 2004 zullen de wachtlijsten worden aangepakt volgens de carebrede aanpak.
Deze aanpak, waarover de Tweede Kamer al is geïnformeerd (TK 2002–2003,
28 600 XVI, nr. 43), houdt in dat regionale partijen een plan met toetsbare
resultaten opstellen om de wachtlijsten op te lossen. Dit proces wordt gefaciliteerd
door de zorgkantoorregio's te voorzien van een prognose (beeld van aanpak)
van de te verwachten vraag naar zorg. Eind 2004 dient er voor alle regio's
een beeld van aanpak gereed te zijn. Dit document vormt een basis om met het
zorgkantoor te gaan overleggen over de regionale aanpak. Het streven is dat
tien zorgkantoorregio's eind 2004 een plan van aanpak hebben opgesteld voor
(een deel van) de regio.Als er concrete knelpunten zijn met betrekking tot het realiseren van
aanbod via bouw, wordt het Operationeel Team Wachtlijsten ingezet om die knelpunten
op te lossen.27.2.2 Keuzemogelijkheden bevorderen voor wonen, zorg
en dienstverlening voor mensen op basis van hun indicatieBeleidseffecten1. Meer en gevarieerdere woon-zorg-dienstenarrangementen:De mondige burger wil keuzevrijheid en keuzemogelijkheden, ook in de zorg.
Hij wil vrijheid om te kiezen voor een persoonsgebonden budget (PGB) of voor
zorg in natura. En bij de keuze voor zorg in natura wil die burger ook kunnen
kiezen tussen verschillende aanbieders. Veel ouderen willen zo lang mogelijk
thuis blijven wonen. Het streven is daarom het extramurale aanbod te verruimen
(kwalitatief en kwantitatief) zodat burgers ook in staat zijn deze wens te
volgen. Daarvoor is een gevarieerd aanbod van extramurale zorg van belang,
een aanbod dat toegespitst is op de vraag van de klant. Voor zelfstandig wonende
ouderen met een zware zorgvraag is zorg op afroep essentieel. Daarvoor is
een adequate zorginfrastructuur noodzakelijk, bijvoorbeeld in de vorm van
een wijksteunpunt. Ook welzijn en diensten (die in verzorgings- en verpleeghuizen
deel uitmaken van het intramurale pakket) zijn vaak een voorwaarde om zelfstandig
te kunnen blijven wonen. Als het erom gaat langer zelfstandig wonen te bevorderen,
bieden technologische aanpassingen aan de woning, de zogenoemde domotica,
veel mogelijkheden. De ontwikkeling van deze domotica willen we graag stimuleren
door er onderzoek naar te laten doen. Nauwe samenwerking tussen de verantwoordelijke
partijen is op de terreinen wonen, zorg en welzijn een van de belangrijkste
uitdagingen. Tabel 27.3: Streefwaarden
en prestatie-indicatoren voor de realisatie van meer en gevarieerdere woon-zorg-dienstenarrangementen 2003200420052006 Aantal kleinschalige woonvormen (als indexcijfers van het huidige
aantal)100105110115 Aantal stand-alonewijksteunpunten (als indexcijfer van het jaar
2003)100105110115Bron: VWS, juni 20032. Bereiken dat cliënten ondersteund worden als ze hun keuze maken
en zorgen dat ze over voldoende informatie kunnen beschikken:De cliënt kan alleen een goede keuze maken voor zorg als hij goed
geïnformeerd is over de mogelijkheden die er zijn. Om dit te bereiken,
willen we dat er vergelijkende informatie beschikbaar is over aanbieders van
zorg, zowel via websites als op papier. Daarnaast willen we dat via gemeentelijke
loketten individueel advies en ondersteuning, bijvoorbeeld van ouderenadviseurs,
verkrijgbaar is bij keuzes van zorgarrangementen. Tabel 27.4: Streefwaarden
en prestatie-indicatoren voor gemeenten met oudenrenadviseurs 2003200420052006 Aantal gemeenten waar een ouderenadviseur aanwezig is (in percentage
van het totaal aantal50%60%70%75%Bron: VWS, juni 2003Aard van de verantwoordelijkheidDe verzekeraars/zorgkantoren en zorgaanbieders, de corporaties en de gemeenten
zijn ervoor verantwoordelijk dat een gevarieerd aanbod aan arrangementen van
wonen, zorg en diensten tot stand komt. Wij zijn systeemverantwoordelijk voor
de hiervoor beschreven beleidseffecten, evenals de minister van VROM dat is
rond het wonen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenVan het beschikbare bedrag van € 9,663 miljoen is € 7,8
miljoen bestemd voor een betaling aan VROM voor verplichtingen die al zijn
aangegaan in het kader van de woonzorgstimuleringsregeling. Op basis van ervaringgegevens
ramen we dat van het overige beschikbare bedrag ongeveer 80% via subsidies
besteed zal worden en het overige deel via opdrachten en onderzoek.SubsidiesVia subsidiering van stimuleringsprogramma's worden partijen ondersteund
om woon-zorg-dienstenarrangementen te ontwikkelen. Een voorbeeld van aanpak
is het IWZ/VEBO (Innovatieprogramma wonen en zorg/Vernieuwing en beleidsontwikkeling),
waarbij de aandacht erop is gericht modellen te ontwikkelen en kennis te verspreiden.
Samen met VROM zullen in 2004 communicatieactiviteiten worden uitgevoerd,
die bedoeld zijn om voldoende en gevarieerde arrangementen tot stand te brengen.
Door middel van onderzoek wordt meer inzicht verkregen in de noodzakelijke
randvoorwaarden. Een meerjarig onderzoek naar kleinschalige woonvormen zal
ons inzicht verschaffen over deze vorm van beschermd wonen. We stimuleren
en ondersteunen uitbreiding van deze woonvormen.In een convenant met de brancheorganisaties van zorgaanbieders, de cliëntenorganisaties
en de ouderenbonden zijn afspraken gemaakt over hoe cliënten geïnformeerd
worden over het aanbod aan zorg. Op deze manier kunnen cliënten de aanbieders
beter met elkaar vergelijken en een afgewogen keuze maken. We willen een programma
subsidiëren voor ondersteuning en begeleiding van vrijwillige ouderenadviseurs,
om te bevorderen dat er meer ouderenadviseurs komen.Wet- en regelgevingIn het licht van de komende vergrijzing van de samenleving en de behoefte
van mensen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen is het van belang
dat er een samenhangend stelsel van maatschappelijke diensten aanwezig is
voor mensen met beperkingen. Dit dienstverleningsstelsel moet samenwerkingsverbanden
tot stand brengen tussen zorg- en welzijnsvoorzieningen en de schotten wegnemen
tussen welzijn, zorg en wonen. De burger moet eerst zelf al
het mogelijke doen om zelfstandig te leven en zelfstandig te functioneren;
pas daarna ondersteunt de overheid hem daarbij. Het Rijk kan tezijnertijd
onderdelen van de Welzijnswet, de WVG en enkele regelingen intrekken. Bij
de totstandkoming van het dienstverleningsstelsel, waarover in november 2003
een nota verschijnt, is expliciet aandacht voor de verantwoordelijkheidsverdeling
voor zaken uit dit stelsel van de AWBZ.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingDe systeemverantwoordelijkheid van de minister van VWS uit zich als volgt:
we scheppen goede randvoorwaarden door wetgeving en financiering (WTG) en
faciliteren en stimuleren daarnaast samenwerkingsprocessen en innovatie. Door
functies en een nieuwe functiegerichte bekostigingssystematiek in te voeren,
bevorderen we dat nieuwe aanbieders toetreden tot de AWBZ-markt en dat bestaande
aanbieders ook zorg aanbieden aan andere AWBZ-sectoren.In de bouwregelgeving (WZV) zijn barrières opgeheven, waardoor
het beter mogelijk is om gespreide en kleinschaliger verpleeghuiscapaciteit
te realiseren. Zorginstellingen krijgen ruimere mogelijkheden om zorginfrastructuur
«in de wijk» en in samenhang met woningcomplexen te bouwen.SubsidiesHet CVZ werkt aan een subsidieregeling Diensten bij
wonen met zorg (naamgeving voorheen: extramurale dienstverlening).
De hiervoor beschikbare middelen zijn met € 19 miljoen verhoogd
tot € 50 miljoen. De subsidie is beoogd voor instellingen die hun
intramurale capaciteit extramuraliseren of voor initiatieven om de capaciteit
voor verblijfsgeïndiceerden uit te breiden in extramurale vormen van
wonen met zorg en diensten. Het gaat hier om initiatieven die erop gericht
zijn mensen met ernstige beperkingen, met zorg op afroep en een actief dienstenaanbod,
in staat te stellen zich zelfstandig te redden in de thuissituatie. Het uitgangspunt
hierbij is dat deze extramuralisering budgettair neutraal moet geschieden
en dat het geld dat beschikbaar zou zijn voor het realiseren van de verblijfsfunctie
met de benodigde zorg, nu beschikbaar komt voor extramurale zorg, zorginfrastructuur
en diensten.De uitvoeringskosten moeten in relatie zijn tot het programmabudget.27.2.3 Samenwerking tussen mantelzorgers en professionele
zorg verbeterenBeleidseffecten1. Door de oppas- of toezichtfunctie van verzorgen thuis verder uit te
bouwen, worden mantelzorgers in aanzienlijke mate ontlast. Oppas wordt zowel
door vrijwilligers als door professionals geleverd. De inzet van professionals
kan noodzakelijk zijn in verband met de continuïteit, de deskundigheid
en de complexiteit van de zorgvraag. De aanspraak op oppas valt onder de functie
«ondersteunende begeleiding». In 2004 wordt ernaar gestreefd de
bestaande wachtlijst voor intramurale respijtzorg (ontlasting van de mantelzorg
door b.v. tijdelijke intramurale opname) van 6 000 personen weg te werken.2. De onderlinge afstemming tussen professionele zorg en mantelzorg –
onder andere op de terreinen van bejegening en taakverdeling – verbeteren, zodat een en ander elkaar versterkt en goede afspraken
kunnen worden gemaakt over ieders inzet.3. Het aanbod en de vraag naar de producten van de instellingen die gesubsidieerd
worden op basis van de subsidieregeling Coördinatie vrijwillige thuiszorg
en mantelzorg (CVTM) transparanter maken:In 2004 wordt gewerkt aan een monitor voor de Steunpunten Mantelzorg en
de Coördinatiepunten Vrijwillige Thuiszorg. In deze monitor zullen vragen
aan de orde komen over de instelling zelf (financiering, personeel, aard van
de activiteiten), het aantal cliënten, het aantal deelnemers van georganiseerde
activiteiten, de omvang van een eventuele wachtlijst en wachttijden, de beschikbaarheid
en het eventuele tekort aan vrijwilligers, en specifieke doelgroepen.Aard van de verantwoordelijkheidOm de samenwerking tussen mantelzorgers en professionele zorg te verbeteren,
is naast onze inzet ook die van lokale actoren van belang. Wij zijn systeemverantwoordelijk.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOp basis van ervaringgegevens ramen we dat van het beschikbare bedrag
van € 4,566 miljoen ongeveer 95% via subsidies besteed zal worden
en het overige deel via opdrachten en onderzoek.SubsidiesIn 2004 zullen landelijke organisaties van mantelzorgers en het Expertisecentrum
Mantelzorg bij het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) worden
gesubsidieerd. De landelijke organisaties voor vrijwillige thuiszorg coördineren
de inzet vanuit de Steunpunten Mantelzorg en de inzet van vrijwillige thuiszorg.
De steunpunten zijn erop gericht emotionele steun aan mantelzorgers te bieden,
te bemiddelen en praktische informatie te geven.OnderzoekIn het kader van «mantelzorgers ontlasten» (beleidseffect
1) gaan we onderzoek verrichten naar de mogelijkheden van professionele oppas.
In 2004 zal een aantal pilots worden uitgevoerd. In 2005 zullen «best
practices» worden verspreid.OverlegIn het kader van een betere onderlinge afstemming tussen professionele
zorg en mantelzorg (beleidseffect 2) gaan we overleggen over de manier waarop
in de opleidingen van professionals aandacht kan worden besteed aan mantelzorgers
en aan de samenwerking met hen.We gaan overleggen met het College voor zorgverzekeringen (CVZ) om een
monitorsysteem voor de CVTM-regeling op te stellen.Premiegerelateerde instrumentenWet- en regelgevingOp basis van de WTG-beleidsregels voor de zorgfuncties kan respijtzorg
bekostigd worden.SubsidiesVia de subsidieregeling CVTM (uitgevoerd door het CVZ) wordt de coördinatiefunctie
vrijwillige thuiszorg gefinancierd en worden subsidiemogelijkheden geboden
om de mantelzorg te ondersteunen.27.2.4 Stimuleren dat de kwaliteit van zorg en dienstverlening
aansluit bij de behoeften van de cliënt en bij de professionele standaards
van deskundigheidBeleidseffectenOp het gebied van kwaliteit en kwaliteitsbevordering vindt een groot aantal
activiteiten en onderzoeken plaats. Hieronder benoemen we slechts een aantal
speerpunten.1. De rechtsbescherming van psychogeriatrische cliënten verbeteren.De regelgeving (Wet bijzondere Opneming Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ))
moet beter aansluiten op de praktijk. Wij zullen het wettelijk kader herzien
dat rechtsbescherming biedt bij de toepassing van vrijheidsbeperkingen voor
de psychogeriatrie (en de verstandelijk gehandicaptenzorg).2. De samenhang in de zorg voor dementerenden verbeteren.De Gezondheidsraad heeft aanbevolen om de samenhang in de zorg voor dementerenden
te verbeteren. Het te ontwikkelen Landelijk Zorgprogramma Dementie (LZD) zal
vanuit het cliëntenperspectief gaan beschrijven welke problemen het meest
voorkomen in diverse stadia van dementie, en welke interventies daarop zijn
toe te passen. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling een blauwdruk te ontwikkelen
voor zorg voor dementerenden.In 2003 en 2004 wordt gewerkt aan de ontwikkeling van het LZD. In 2004
zal het LZD worden vastgesteld en wordt het programma in enkele pilotregio's
ingevoerd. Het streven is om in 2005 te starten met de brede invoering van
het LZD.3. Het aantal netwerken palliatieve zorg uitbreiden.Het betreft vooral de financiering van de coördinator van een dergelijk
netwerk. Er wordt naar gestreefd om in 2004 in elke regio van de Wet ziekenhuisvoorzieningen
een of meer van deze netwerken palliatieve zorg te hebben gerealiseerd. De
monitor voor de netwerken palliatieve zorg die in 2003 is ontwikkeld, moet
in 2004 informatie verschaffen over het aantal netwerken, de organisatie daarvan,
de deelnemers van het netwerk, de aard van de activiteiten en de inrichting
van de consultatiefunctie.Aard van de verantwoordelijkheidOm deze doelstelling te realiseren zijn wij afhankelijk van de inspanningen
van de afzonderlijke zorgaanbieders. Kwaliteit van de bedrijfsvoering is primair
een zaak van de instellingen. Als systeemverantwoordelijke vervullen wij een
aanjaagfunctie en scheppen we zodanige voorwaarden dat instellingen hun verantwoordelijkheid
kunnen nemen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOm activiteiten op te starten worden subsidies verstrekt en onderzoeken
verricht. Een exacte verdeling van de inzet van begrotingsinstrumenten is
nog niet beschikbaar, maar op basis van ervaringgegevens wordt geraamd
dat van het beschikbare bedrag van € 1,649 miljoen ongeveer 80%
via subsidies besteed zal worden en het overige deel via opdrachten en onderzoek.Om de hiervoor genoemde beleidseffecten te sorteren zullen overleggen
moeten plaatsvinden.Premiegerelateerde instrumentenSubsidiesOnder deze noemer valt met name de financiering van de coördinator
van een netwerk palliatieve zorg via de subsidieregeling CVTM. Voor deze subsidieregeling
wordt een monitorsysteem opgezet (zie ook paragraaf 27.2.3).27.2.5 Doelmatigheid van zorg- en dienstverlening in de
sector Verpleging en Verzorging verbeterenBeleidseffectenOm de kosten van de gezondheidszorg te kunnen beteugelen, is het belangrijk
dat de sector doelmatig werkt. De wijze waarop instellingen invulling geven
aan doelmatigheid is hun eigen verantwoordelijkheid. We willen instellingen
wel faciliteren om inzicht te krijgen in de doelmatigheid van hun bedrijfsvoering,
en daarmee het startpunt bieden om deze daadwerkelijk te verbeteren. Daartoe
is het benchmark instrument ontwikkeld. Tevens wordt op beperkte schaal de
toepassing van dit instrument gefaciliteerd, waardoor de instellingen informatie
krijgen over hoe de eigen instelling functioneert in vergelijking tot het
functioneren van de sector.Daarnaast willen we de informatievoorziening binnen de sector Verpleging
en Verzorging en de verantwoording die daarover wordt afgelegd, verbeteren,
vereenvoudigen en uniformeren. Dit moet er ook toe leiden dat de administratieve
lasten omlaag gaan doordat de instellingen minder verantwoordingsdocumenten
hoeven bij te houden.Tot slot willen we het gebruik van ICT-toepassingen in de sector stimuleren.
ICT-toepassingen kunnen er zowel aan bijdragen dat beleids- en sturingsinformatie
wordt gegenereerd als dat de participatie van ouderen met een zorgvraag groter
wordt. Er zijn investeringen in ICT nodig om te bereiken dat de informatievoorziening
verbetert en de administratieve lasten verminderen.Aard van de verantwoordelijkheidOm deze doelstelling te realiseren zijn wij afhankelijk van de inspanningen
van de afzonderlijke zorgaanbieders. Kwaliteit van de bedrijfsvoering is primair
een zaak van de instellingen. Als systeemverantwoordelijke vervullen wij een
aanjaagfunctie en scheppen zodanige voorwaarden dat instellingen hun verantwoordelijkheid
kunnen nemen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOp basis van ervaringgegevens ramen we dat van het beschikbare bedrag
van € 3,092 miljoen ongeveer de helft via subsidies besteed zal
worden en het overige deel via opdrachten en onderzoek.SubsidiesIn 2004 wordt de benchmark bij instellingen in de sector V&V nog in
afgeslankte vorm gesubsidieerd. In 2005 zal de benchmark door instellingen in eigen beheer kunnen plaatsvinden en willen we een bedrijfsvoeringsysteem
hebben geïmplementeerd waar benchmarkgegevens uit de instellingsinformatie
kunnen worden gegenereerd. De opzet van dit bedrijfsvoeringsysteem zal in
2003 en 2004 worden uitgewerkt.Overleg/onderzoekIn 2004 willen we de instellingen in de sector V&V bij de verslaglegging
gebruik laten maken van een nieuw verantwoordingsdocument. Het doel van dit
nieuwe verantwoordingsdocument is dat met één document de verantwoording
vereenvoudigd en gebundeld kan plaatsvinden. Met één document
worden dus meer doelen gediend.In 2003 zal een meerjarenplan ICT worden opgesteld waarin wordt vastgesteld
welke velden een ICT-impuls nodig hebben. Daarnaast zullen we knelpunten in
de implementatie van succesvolle ICT-projecten vaststellen. Op basis van het
ICT-plan en de geïnventariseerde knelpunten zullen in 2004 kansrijke
ICT-impulsen worden geïmplementeerd.27.2.6 Maatschappelijke participatie van ouderen bevorderen
en het intersectorale ouderenbeleid coördineren en erover communicerenBeleidseffectenWe willen bevorderen dat mensen ook naarmate zij ouder worden actief blijven
deelnemen aan het economische, sociale, culturele en politieke leven.De vergrijzing van de samenleving en in samenhang daarmee de toename van
het aantal ouderen bieden kansen en uitdagingen voor burgers, bedrijven, maatschappelijke
organisaties en overheden. Door de demografische ontwikkelingen dreigt het
aantal mensen dat beschikbaar is voor de arbeidsmarkt af te nemen. Veel deskundigen
stellen daarnaast dat de vergrijzing de productiviteitsontwikkeling remt.
Steeds minder mensen verrichten vrijwilligerswerk en mantelzorg.Als we het welvaartsniveau handhaven, stelt dit eisen aan de omvang en
het scholingsniveau van de beroepsbevolking en dus onder andere aan de (collectieve)
uitgaven aan onderwijs. De aandacht zal meer uit moeten gaan naar bij- en
herscholing van ouderen. De vergrijzing heeft ook invloed op het niveau van
de collectieve inkomensoverdrachten tussen burgers in verschillende levensfasen.
Daardoor komt de solidariteit tussen generaties onder druk te staan. Het is
nu al een punt van discussie hoe de pensioenen en zorgverzekeringen betaalbaar
blijven. De solidariteit tussen generaties is dus een belangrijk aandachtspunt
voor het ouderenbeleid.Inspelen op de wijzigingen in de bevolkingssamenstelling betekent noodzakelijk
dat partijen elkaar weten te vinden zodat het totaal van hun gezamenlijk handelen
meer is dan de som der delen. De missie voor het ouderenbeleid ligt in het
verlengde van het onlangs geratificeerde Handvest van de grondrechten van
de EU (Nice, 2001) waarin wordt gesteld: «De EU erkent en eerbiedigt
het recht van ouderen om een waardig en zelfstandig leven te leiden en om
aan het maatschappelijk en cultureel leven deel te nemen.» In de Politieke
verklaring, het Actieplan en het Implementatieplan over vergrijzing die zijn
aangenomen op de VN-conferenties in Madrid en Berlijn wordt vooral ook de
economische dimensie van de participatie hieraan toegevoegd.Aard van de verantwoordelijkheidHet is een zaak van burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties
en overheden de participatie van ouderen te bevorderen. Wij leveren een bijdrage
door op de beleidsterreinen zorg, welzijn en sport beleidsinstrumenten
in te zetten die direct zijn gericht op (oudere) burgers. Daarnaast creëren
we de voorwaarden om het intersectorale ouderenbeleid goed af te stemmen en
transparant te houden. De in de Troonrede 2002 aangekondigde integrale visie
op de groeiende groep ouderen is ook in dit verband onverminderd van belang.
Medio 2004 komt het kabinet met een strategische verkenning voor het beleid
voor ouderen op korte termijn (tot 2010) met een doorkijk naar het beleid
tot 2030. De langetermijnvisie die in deze verkenning wordt verwoord, geeft
richting aan het kabinetsbrede ouderenbeleid en biedt een (complementair)
handelingskader voor de andere partijen. De inzet van partijen moet passen
binnen Europese en de internationale randvoorwaarden.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOp basis van ervaringgegevens ramen we dat van het beschikbare bedrag
van € 1,630 miljoen ongeveer 70% via subsidies besteed zal worden
en het overige deel via opdrachten en onderzoek.SubsidiesEr zijn afspraken met het fonds Patiënten Gehandicapten en Ouderen
(PGO) over de criteria voor subsidiering van de ouderenbonden. In 2004 zullen
deze criteria in overeenstemming worden gebracht met nieuwe subsidiebeleid
dat VWS gaat implementeren. De ouderenorganisaties bieden een kader om de
maatschappelijke participatie van ouderen te bevorderen. En deze organisaties
kunnen eraan bijdragen dat alle departementen, medeoverheden en uitvoerende
instanties die bij het ouderenbeleid zijn betrokken, hun aanbod beter weten
te richten op de mogelijkheden en behoeften van ouderen.De subsidiering van het fonds PGO verloopt met ingang van 2003 via begrotingsartikel
21 Preventie en gezondheidsbescherming. Op dit begrotingsartikel (27) wordt
nog een aantal projecten van ouderenorganisaties bekostigd.OverlegDe langetermijnvisie op het ouderenbeleid komt tot stand in dialoog met
burgers, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Thema's die in deze
visie zeker aan bod zullen komen zijn:– Hoe de bijdrage van ouderen aan de samenleving nu en in de toekomst
bevorderd kan worden.– Hoe de solidariteit tussen generaties versterkt kan worden.– Hoe vermijdbare zorgvragen voorkomen kunnen worden.– Hoe de positie van zorgafhankelijke ouderen beschermd kan worden.– Hoe burgers, marktsector, maatschappelijke organisaties en overheid
hun verantwoordelijkheid voor het ouderenbeleid kunnen nemen.– Hoe interbestuurlijke samenwerking in dienst kan staan van het
ouderenbeleid.We bevorderen informatie-uitwisseling en streven naar afstemming binnen
het ouderenbeleid. Dit doen we door periodiek overleg te ondersteunen tussen
departementen die bij het ouderenbeleid betrokken zijn. Daarnaast zetten we
een participatiemonitor in, waarmee (samenhang in) beleid en beleidseffecten
in kaart wordt gebracht en overleggen we met medeoverheden.OnderzoekVoor de hiervoor genoemde strategische verkenning van het kabinet zal
ook een lange termijnraming worden opgesteld van de behoefte aan zorg. Daarbij wordt een verband gelegd tussen chronische ziekten, beperkingen
en technologische ontwikkelingen in de zorg.Eind 2004 wordt met een enquête nagegaan of het gevoel van urgentie
eind 2004 over de vergrijzing is toegenomen. Het streven is dat het gevoel
van urgentie met 10% toeneemt ten opzichte van de nulmeting in december 2003.Publieksvoorlichting en -communicatieOm goed te kunnen anticiperen op de gevolgen van de gewijzigde bevolkingssamenstelling
in de komende decennia, is het vereist dat burgers hierover meer kennis hebben,
waardoor ze gaan beseffen hoe veelomvattend en dringend deze kwestie is. Anders
gezegd: er moet een gevoel van urgentie ontstaan over de vergrijzing van de
samenleving. Hiervoor worden voorlichtings- en communicatie-instrumenten ingezet.27.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen32 92536 71629 64918 93519 93220 76121 059        Uitgaven35 17430 43930 48519 84020 81221 05921 059        Programma-uitgaven32 06227 20827 28116 81317 86118 10818 108        Tijdigheid en toegankelijkheid4 0705 7676 6814 3185 3883 5853 585Passendheid en keuzevrijheid8 0556 7389 6631 8631 8623 9113 911Samenwerking mantel- en professionele zorg4 9225 2314 5664 5664 5664 5664 566Kwaliteit1 5612 9231 6491 6501 6291 6291 629Doelmatigheid9 1454 7033 0922 7572 7572 7572 757Coördinatie en communicatie ouderenbeleid4 3091 8461 6301 6591 6591 6601 660        Apparaatsuitgaven3 1123 2313 2043 0272 9512 9512 951        Ontvangsten3 2561000000Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 30 485 19 840 20 812 21 059 21 0592. Waarvan apparaatsuitgaven 3 204 3 027 2 951 2 951 2 9513. Dus programma-uitgaven 27 281 16 813 17 861 18 108 18 108Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht66%17 90055%9 20052%9 20050%9 10050%9 0005. Bestuurlijk gebonden23%6 35030%5 00028%5 00028%5 00028%5 0006. Beleidsmatig gereserveerd8%2 25012%2 00011%2 00011%2 00011%2 0007. Beleidsmatig nog niet ingevuld3%7814%6139%1 66112%2 10812%2 1088. Totaal100%27 281100%16 813100%17 861100%18 108100%18 108De juridische verplichte bedragen betreffen voornamelijk een aantal doorlopende
structurele verplichtingen en in 2004 ook een betaling aan VROM voor de uitgaven
van verplichtingen die al zijn aangegaan voor de woonzorgstimuleringsregeling.
De bedragen die zijn weergegeven onder bestuurlijk gebonden of beleidsmatig
gereserveerd betreffen hoofdzakelijk uitgaven voor flankerend
beleid vraagsturing.Premie-uitgaven (bedragen
x € 1 000 000) 200320042005200620072008Verpleeghuizen4 346,64 342,24 396,14 459,74 503,84 522,8Verzorgingshuizen3 436,33 480,63 524,63 568,63 612,63 619,6Thuiszorg2 410,32 227,42 232,52 232,52 232,42 232,4Persoonsgebonden budgetten249,2249,2249,2249,2249,2249,2Subsidieregelingen V&V-sector67,667,667,667,667,667,6Groeiruimte verpleging en verzorging526,71 226,81 683,32 275,82 704,92 704,9Totaal11 036,711 593,812 153,312 853,413 370,513 396,5Procentuele mutatie 5,14,85,84,00,2In de bovenstaande tabel zijn de ramingen opgenomen voor de premie-uitgaven
voor de verschillende sectoren op het terrein van verpleging, verzorging en
ouderen.In deze ramingen zijn de budgettaire consequenties van de besluitvorming
rond de Voorjaarsbrief Zorg 2003 en het Hoofdlijnenakkoord verwerkt. Onderaan
de tabel is de gereserveerde groeiruimte afzonderlijk weergegeven. Voor een
toelichting op de verdeling van deze middelen over de verschillende zorgsectoren
wordt verwezen naar de bijlage FBZ.Bij de interpretatie van de uitgavenontwikkeling dient bedacht te worden,
dat voor 2003 de loon- en prijsontwikkeling al verwerkt is, terwijl voor 2004
en latere jaren de loon- en prijsontwikkeling nog moet worden toegevoegd.27.4 VBTB-paragraafDe indicatiestelling (en wellicht ook – delen van – de bekostiging)
zullen in 2004 functiegericht zijn. Langzamerhand verdwijnt daarmee het onderscheid
in sectoren van de AWBZ, wat de presentatie naar de «ouderwetse sectoren»,
zoals verpleging en verzorging enigszins bemoeilijkt. De AWBZ-brede zorgregistratie
(AZR) zal op termijn inzicht geven in de actuele vraag en het aanbod binnen
de gehele AWBZ en daarmee ook in de verpleging en verzorging. De AZR zal naar
verwachting uitgroeien tot een regulier systeem van prestatiegegevens en zal
ook laten zien of er een evenwicht bereikt is tussen vraag en aanbod en binnen
welke termijnen degenen die daarvoor in aanmerking komen geholpen worden.
Zolang de AZR nog niet volledig operationeel is, zal inzicht worden verkregen
in de verhouding tussen vraag en aanbod door periodieke wachtlijstinventarisaties.Het eindperspectief voor 2006 voor dit beleidsartikel moet worden bezien
in het licht van een voor de hand liggende verdergaande integratie van de
algemene en operationele doelstellingen van de AWBZ-sectoren. Hierbij zullen
de doelstellingen worden geherformuleerd, waarbij rekening wordt gehouden
met de ervaringen met VBTB in de afgelopen jaren.De ontwikkeling van de AZR en de Woonzorgmonitor vormen belangrijke instrumenten
om de kwaliteit van de beleids- en verantwoordingsinformatie te verbeteren
en om in volgende begrotingen (en verantwoordingen) prestatiegegevens op te
leveren.Voor operationele doelstelling 3 «samenwerking tussen mantelzorgers
en professionele zorg verbeteren» is evaluatie in 2005 voorzien, gezien
de uitbreiding van de financiële mogelijkheden waartoe in 2001 is besloten.Om prestatiegegevens te krijgen over kwaliteit en doelmatigheid zal aansluiting
worden gezocht bij het VWS-brede traject om prestatie-indicatoren
te ontwikkelen voor de belangrijkste aandachtsgebieden (het Nederlandse raamwerk
van prestatie-indicatoren voor de gezondheidszorg). Daarbij gaat het om een
beperkt aantal van tussen de twintig en dertig.Om de coördinatiefunctie op het terrein van het ouderenbeleid nader
in te vullen zullen wij een participatiemonitor ontwikkelen. Deze monitor
zal eind 2004 gereed zijn. In 2003 is deze monitor (die in de begroting 2003
werd aangeduid als Beleidsmonitor ouderen) nog niet totstandgekomen. Met de
Participatiemonitor zal systematisch de inhoud van beleidsontwikkelingen van
departementen, lagere overheden en binnen het veld worden gevolgd. Deze informatie
wordt vastgelegd in een tweejaarlijks te verschijnen publicatie over het intersectorale
ouderenbeleid.Tabel 27.5: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoering Evaluatieonderzoek naar doelmatigheid en kwaliteit
in de sector verpleeg- en verzorgingshuizen (benchmark)2001–2004Evaluatie van de operationele doelstelling: samenwerking
tussen mantelzorgers en professionele zorg verbeteren2005BELEIDSARTIKEL 28: WET VOORZIENINGEN GEHANDICAPTEN28.1 Algemene beleidsdoelstellingHet zelfstandig functioneren van gehandicapten en ouderen
bevorderen door voorzieningen te bieden op het gebied van wonen en vervoer.Ouderen en gehandicapten in Nederland kunnen ondersteuning krijgen om
zo veel mogelijk zelfstandig te functioneren en maatschappelijk te participeren.
Om een maatschappelijk isolement te voorkomen en zelfstandigheid te bevorderen,
heeft de overheid onder meer de Wet voorzieningen gehandicapten (Wvg) ingesteld.
De Wvg is in 1994 in werking getreden en biedt voorzieningen op het gebied
van wonen, vervoer en rolstoelen. In 2002 is de verantwoordelijkheid van de
Wvg overgegaan van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
naar het ministerie van VWS.De gemeenten voeren de Wvg uit. Gemeenten worden door het Rijk in staat
gesteld hun zorgplicht uit te voeren. Naast de algemene uitkering uit het
Gemeentefonds worden vanuit de begroting van VWS nog enkele specifieke voorzieningen
gefinancierd. Dit zijn de dure woningaanpassingen en het sociaal vervoer van
bewoners van AWBZ-instellingen (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). Daarnaast
is er sinds 1998 het ketenmanagement voor bovenregionaal vervoer (TraXX).
TraXX organiseert voor gehandicapten bovenregionale reisketens per openbaar
vervoer (OV) of collectief vraagafhankelijk vervoer (CVV). Als de OV-keten
niet adequaat is, wordt voor individueel vervoer gezorgd.BeleidseffectenUit de derde evaluatie van de Wvg (2001) bleek dat 85% van de Wvg-cliënten
tevreden is met de uitvoering van de wet en de voorzieningen die ze hebben
verkregen. Hoewel we nastreven dat zo veel mogelijk Wvg-cliënten tevreden
zijn, beschouwen we een cliënttevredenheid van 85% als een positief resultaat.
Wij willen daarom dat de cliënttevredenheid minimaal 85% blijft, maar
streven ernaar dat dit percentage boven de 85% uitkomt. Met de Monitor Wvg-protocol,
die thans wordt uitgevoerd, wordt een indicatie van de cliënttevredenheid
verkregen.Aard van de verantwoordelijkheidHet grootste deel van de middelen voor de Wvg wordt verdeeld via het Gemeentefonds.
De uitvoering van de Wvg behoort tot het gemeentelijk domein. Het gemeentebestuur
moet voorzieningen treffen die doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht
zijn. Het Rijk stelt de gemeenten in staat hun zorgplicht uit te voeren. De
minister van VWS heeft een systeemverantwoordelijkheid voor het functioneren
van de Wvg. Instrumenten voor de verwezenlijking van doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenProtocolOm de tevredenheid van de cliënten te blijven waarborgen, richten
wij onze inspanningen op de invulling die gemeenten geven aan het begrip «verantwoorde
voorzieningen» in de Wvg. In maart 2002 heeft de minister van SZW met
de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en belangenorganisaties een protocol
ondertekend waarin het begrip «verantwoorde voorzieningen»
nader wordt ingevuld. De doelen van het protocol waren om een aantal knelpunten1 bij de uitvoering van de Wvg op te lossen en om de
verschillen tussen gemeenten te reduceren. De implementatie en werking van
het protocol worden gevolgd en geëvalueerd met de Monitor Wvg-protocol.
Deze monitor is een vervolg op de quick scan van april 2003 en bestaat uit
een onderzoek onder gemeenten en een onderzoek onder cliënten. De resultaten
van de Monitor Wvg-protocol komen naar verwachting in december 2003 beschikbaar.
Aan de hand van de bevindingen van de monitor wordt in 2004 besloten of er
een algemene maatregel van bestuur (AMvB) komt. Om het mogelijk te maken dat
nadere regels in de Wvg worden gesteld, is eind april 2002 een voorstel tot
wijziging van de Wvg ingediend bij de Tweede Kamer.Verder vindt in 2004 een aantal activiteiten plaats die ten laste komen
van de begroting van VWS:Ketenmanagement bovenregionaal vervoerHet contract met TraXX loopt per 1 april 2004 af. Een nieuwe aanbesteding
wordt voorbereid voor de periode vanaf 1 april 2004.Uit gegevens over de huidige contractuitvoering blijkt dat de regeling
toestaat dat in sommige gevallen excessief gebruik wordt gemaakt van taxivervoer.
Bij het nieuwe contract zal dit niet langer mogelijk zijn. Bij het nieuwe
concept voor bovenregionaal vervoer wordt uitgegaan van een tweesporenconcept.
Voor het eerste spoor zal VWS met het ministerie van Verkeer en Waterstaat
en de dienstverleners in het openbaar vervoer bezien op welke wijze de assistentieverlening
bij het openbaar vervoer kan worden verbeterd. Het tweede spoor voorziet in
een individuele voorziening voor die gehandicapten die gezien hun beperking(en)
niet of moeilijk met de trein reizen. De aanbesteding voor het nieuwe contract
heeft betrekking op de individuele voorziening in het tweede spoor.Voor het bovenregionaal vervoer is voor 2004 een bedrag begroot van € 26
miljoen. Dit bedrag is bedoeld voor de uitvoering van het nieuwe contract
voor het bovenregionaal vervoer inclusief de indicatiestelling.Specifieke uitkeringen– Besluit rijksvergoeding Wvg-woonvoorzieningen
(dure woningaanpassingen)Alle woningaanpassingen worden door gemeenten uitgevoerd. Op grond van
dit besluit geeft het Rijk gemeenten een vergoeding voor woningaanpassingen
duurder dan € 20 420. Gemeenten kunnen voor dure woningaanpassingen
een declaratie indienen bij het Rijk. VWS vergoedt de kosten voor woningaanpassing,
verminderd met een standaardbijdrage van € 9 963 en de eigen
bijdrage van de gehandicapte. Daarnaast ontvangt de gemeente per aanvraag € 454
van VWS als tegemoetkoming in de uitvoeringskosten voor de woningaanpassing.Voor de woningaanpassingen is in 2004 een bedrag begroot van € 14,6
miljoen.– Besluit bijdrage AWBZ-gemeenten (Bbag)Gemeenten met een intramurale AWBZ-instelling ontvangen op basis van dit
besluit via een bepaalde verdeelsleutel een bijdrage voor de kosten van het
sociaal vervoer voor bewoners van bepaalde AWBZ-instellingen. Deze bijdragen
worden lumpsum aan gemeenten verstrekt en worden jaarlijks geïndexeerd.
De kosten voor het sociaal vervoer worden in 2004 op € 22 miljoen
begroot. Subsidies en overige beleidsuitgavenVoor subsidies en overige beleidsuitgaven is in 2004 circa € 0,5
miljoen beschikbaar.28.2 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen51 52656 21563 25363 35363 35363 35363 353        Uitgaven60 82950 58863 48063 35363 35363 35363 353        Programma-uitgaven60 82950 24363 13563 00863 00863 00863 008        Maatschappelijke participatie ouderen en gehandicapten60 82950 24363 13563 00863 00863 00863 008waarvan specifieke uitkeringen60 82950 24363 13563 00863 00863 00863 008        Apparaatsuitgaven0345345345345345345        Ontvangsten632000000Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 63 480 63 353 63 353 63 353 63 3532. Waarvan apparaatsuitgaven 345 345 345 345 3453. Dus programma-uitgaven 63 135 63 008 63 008 63 008 63 008Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht72%45 66262%39 00062%39 00062%39 00062%39 000 5. Bestuurlijk gebonden0%00%00%00%00%06. Beleidsmatig gereserveerd27%16 96638%23 75838%23 75838%23 75838%23 758 7. Beleidsmatig nog niet ingevuld1%5070%2500%2500%2500%2508. Totaal100%63 135100%63 008100%63 008100%63 008100%63 008Het overgrote deel van de beschikbare middelen is juridisch verplicht
of beleidsmatig gereserveerd op grond van aangegane contracten of op basis
van de uitvoering van de specifieke regelingen Besluit
bijdrage AWBZ-gemeenten (Bbag) en het Besluit
rijksvergoeding Wvg-woonvoorzieningen (dure woningaanpassingen).28.3 VBTB-paragraafZoals is toegezegd in de begroting 2003 wordt met een monitor geëvalueerd
in hoeverre gemeenten het Wvg-protocol toepassen. Zoals eerder in dit artikel
is aangegeven, komen de resultaten hiervan naar verwachting in december 2003
beschikbaar. De cliënttevredenheid wordt gemeten bij de evaluatie van
de Wvg in 2006.In de voorgaande begroting was aangekondigd dat bij de begroting 2004
bezien zou worden of het beleid voor het collectieve deel van het bovenregionaal
vervoer en het beleid voor dure woningaanpassingen bij V&W en VROM ondergebracht
konden worden. In de Bouwstenennotitie die de minister van SZW op 19 juli
2002 aan de Tweede Kamer heeft verstuurd, worden drie varianten beschreven
waarvan deze overheveling onderdeel uitmaakt van één
van deze varianten. Het is de bedoeling om in het najaar van 2003 een kabinetsreactie
aan de Tweede Kamer te sturen waarbij de contouren van een dienstenstelsel
beschreven zullen worden. Voor het eindperspectief van dit beleidsartikel
is de discussie over een dienstenstelsel, waarbij de Wvg ook betrokken wordt,
ook relevant.In de voorbereiding van de begroting 2005 willen wij nagaan of het mogelijk
is om, in aanvulling op de huidige evaluatie-instrumenten, een indicator op
te nemen over het zelfstandig functioneren en maatschappelijk participeren
van ouderen en gehandicapten. Tabel 28.1: Overzicht voorgenomen
evaluaties OnderwerpGeplande uitvoering Evaluatie Wvg2006BELEIDSARTIKEL 29: ARBEIDSMARKTBELEID29.1 Algemene beleidsdoelstellingEen beheerste ontwikkeling van de arbeidskosten, een
innovatief functionerende arbeidsmarkt mede gericht op een optimale allocatie,
en de implementatie van het algemene arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid.Net als bij andere onderdelen van de collectieve sector gaat het kabinet
in de zorg- en welzijnssector uit van een gematigde loonontwikkeling in de
komende jaren. Dit levert een bijdrage aan een gematigde loonontwikkeling
in de economie in zijn geheel. Daarnaast wordt de ruimte voor incidentele
loonontwikkeling beperkt.Door het dalende ziekteverzuim nemen de kosten door ziekteverzuim in de
instellingen af. Deze kostenreductie zal in de instellingsbudgetten worden
doorvertaald middels een oplopende korting. De opbrengst hiervan is € 17
miljoen in 2004, oplopend tot € 70 miljoen in 2007.Eveneens is in het Hoofdlijnenakkoord ten laste van het arbeidsmarkt-
en informatiebeleid van VWS een taakstelling opgenomen van € 33
miljoen in 2004 en € 105 miljoen in 2005 en verdere jaren. De verantwoordelijkheid
voor het specifieke arbeidsmarktbeleid ligt bij sociale partners. De afgelopen
jaren heeft VWS dit beleid gefaciliteerd. Dit beleid is inmiddels geïmplementeerd
in de reguliere bedrijfsvoering en het arbeidsvoorwaardenbeleid. Mede gegeven
de budgettaire omstandigheden en het gegeven dat in vergelijking met de marktsector
de arbeidsmarkt van de zorg- en welzijnssector sterk is verbeterd, kan de
beleidsinzet van VWS op het terrein van specifiek arbeidsmarktbeleid worden
gereduceerd. Het specifieke arbeidsmarktbeleid dat VWS faciliteert wordt uitgevoerd
door de sectorfondsen. Daarom brengen wij deze taakstelling geheel ten laste
van het Sectorfonds Zorg, het Sectorfonds Welzijn, het Sociaal Fonds voor
de KennisSector (SoFoKleS), de Stichting Ontwikkeling Vakopleiding Ambulancehulpverlening
(SOVAM) en de Stichting Bedrijfsfonds Apotheken (SBA).Het langetermijnperspectief van de arbeidsmarkt vergt een sterkere aandacht
op innovatieve arbeidsbesparende initiatieven. Via onderzoek en in samenwerking
met het veld streven wij er naar deze meer te implementeren. Ten slotte willen
wij – in het kader van het algemene arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid
van het kabinet – ondersteunen dat per jaar 2 500 gesubsidieerde
banen regulier worden gemaakt.Het rapport De arbeidsmarkt in de collectieve sector.
Investeren in mensen en kwaliteit van de commissie-Van Rijn uit 2001
presenteerde twee oplossingsrichtingen voor de arbeidsmarktknelpunten in de
collectieve sector. Het betreft enerzijds maatregelen die op korte termijn
ingevoerd kunnen worden en relatief snel effect kunnen hebben en anderzijds
maatregelen gericht op de lange termijn die een ontwikkelingstraject vereisen.
De kortetermijnmaatregelen zijn breed opgepakt in de sector. De stimulerende
rol van de overheid op dit terrein kan dan ook worden verminderd.De maatregelen op lange termijn hebben een innovatief karakter en dragen
bij aan een vergroting van de productiviteit en de kwaliteit. Deze innovatieve
maatregelen dienen plaats te hebben op het terrein van management en sturing,
ICT en personeelsbeleid.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 29.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007 Korting op instellingssubsidies11111111 Korting op projectsubsidies7241 3541 0741 517Aard van de verantwoordelijkheidZoals aangegeven ligt het primaat van de arbeidsverhoudingen bij de sociale
partners. Het arbeidsmarktbeleid van VWS is erop gericht deze rol te stimuleren.
Wij zijn van mening dat het nu tijd is dat sociale partners deze verantwoordelijkheid
in toenemende mate zelf ter hand te nemen. Concreet houdt dat in dat in plaats
van een stimulerende rol met de nadruk op een adequate personeelsvoorziening,
wij de komende kabinetsperiode een stimulerende rol willen vervullen om de
arbeidsproductiviteit te verhogen.Algemeen beeld arbeidsmarktOm een algemeen beeld te schetsen van de arbeidsmarktsituatie in de zorg-
en welzijnsector vergelijken we in tabel 29.2 de belangrijkste kengetallen
van de zorg- en welzijnssector met die van de hele Nederlandse arbeidsmarkt. Tabel 29.2: Arbeidsmarkt
Zorg en Welzijn en de gehele arbeidsmarkt in Nederland (kengetallen) Zorg en Welzijn  1998199920002001*2002* Werkzame personen925 000948 000967 0001 0120001 063 000Fte's645 000660 500675 300703 000732 700Aantal banen1 000 0001 025 0001 046 0001 095 0001 146 000Ziekteverzuim (% excl. zwangerschap)7,3%7,8%7,8%7,5%7,0% Lopende WAO-uitkeringen90 11195 906103 266109 427113 738Instroomkans WAO1,9%1,8%1,8%1,9%1,7%Uitstroomkans WAO10,2%9,4%8,3%9,1%10,2%Vacatures (% banen van werknemers)1,3%1,6%1,9%2,2%1,8% Vacatures (moeilijk vervulbaar)0,5%0,7%0,9%1,1%0,6%Index CAO-lonen per uur (1990=100)**122,0126,9131,6138,8145,0 Nederland  1998199920002001*2002* Werkzame personen7 743 0007 946 0008 124 0008 274 0008 349 000Fte's6 166 0006 309 1006 423 0006 505 9006 521 000Aantal banen8 194 0008 400 0008 583 0008 745 0008 799 000Ziekteverzuim (% excl. zwangerschap)5,0%5,4%5,5%5,4%5,4% Lopende WAO-uitkeringen728 816744 117768 779792 116802 468Instroomkans WAO1,6%1,4%1,5%1,5%1,3%Uitstroomkans WAO10,0%10,2%9,0%9,3%9,3%Vacatures (% banen van werknemers)2,0%2,4%2,8%2,6%1,5% Vacatures (moeilijk vervulbaar)0,8%1,2%1,2%1,1%0,4%Index CAO-lonen per uur (1990=100)**123,9128,0132,2138,5143,7Bron: CBS, juli 2003* de jaren 2001 en 2002 zijn voorlopige cijfers** inclusief bijzondere beloningen29.2 Operationele beleidsdoelstellingen29.2.1 De (voor de komende jaren) verwachte personeelstekorten
in de VWS-sectoren terug te dringen tot het niveau van de gebruikelijke fricties
op de arbeidsmarktBeleidseffectenDe afgelopen jaren hebben wij het arbeidsmarktbeleid gefaciliteerd via
de sectorfondsen. Gezien de hiervoor geformuleerde visie op het arbeidsmarktbeleid,
hebben we het voornemen de subsidie aan de sectorfondsen af te bouwen. Vanuit
het oogpunt van zorgvuldigheid geven wij de sociale partners in 2004 de gelegenheid
te anticiperen op de gevolgen van deze heroriëntatie. In 2004 wordt het
beleid zoals dat is gevoerd van 2000 tot en met 2003 beperkt voortgezet. Het
gaat daarbij onder andere om het verder terugdringen van de WAO-instroom en
het ziekteverzuim, om het beleid dat is gevoerd om verloop van personeel tegen
te gaan en om beleid dat erop is gericht de instroom in de zorgopleidingen
te vergroten.De centrale beleidsdoelstelling op het terrein van de arbeidsmarkt is
personeelstekorten te voorkomen. In het Convenant Arbeidsmarkt Zorg (CAZ)
en het Convenant Arbeidsmarkt Welzijn en Jeugdhulpverlening (CAWJ) met werkgevers
en werknemers uit 1999 zijn de volgende doelstellingen concreet geformuleerd1:– In vier jaar halvering van het verschil in ziekteverzuim in de
zorgsector ten opzichte van het gehele bedrijfsleven.– In vier jaar halvering van het verschil in WAO-instroom in de
zorgsector ten opzichte van de landelijke instroom.– In vier jaar 20% meer instroom in opleidingen voor verplegend
en verzorgend personeel.– In vier jaar 20% verbetering in het personeelsverloop.Extrapolatie van deze doelstellingen tot en met 2004 betekent:– Het ziekteverzuim in de zorgsector met 5% verlagen.– De WAO-instroom in de zorgsector met 5% verlagen.– 5% meer instroom in opleidingen voor verplegend en verzorgend
personeel.– 5% minder uitstroom van personeel. Tabel 29.3: Realisatie en
doelstelling om personeelstekorten terug te dringen, uitgesplitst naar vier
prestatie-indicatorenPrestatie-indicatoren200220032004 RealisatieDoelstellingDoelstellingZiekteverzuim zorg en welzijn7,0%6,8%6,5%WAO-instroom zorg en welzijn1,7%1,7%1,6%Instroom opleidingen VenV-personeel22 42024 70025 900 Nettoverloop VenV-personeel4,3%3,8%3,6%Bron: VWS, juli 2003Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesEr wordt subsidie gegeven aan:– Sectorfondsen op basis van hun jaarlijkse werkplannen en jaarverslagen.Voor de sectoren die zijn aangesloten bij een van de hiervoor genoemde
arbeidsmarktconvenanten gelden de in convenantverband vastgestelde speerpunten
als kader om de werkplannen te beoordelen. Na afloop van het subsidiejaar
leggen de sectorfondsen verantwoording af over de bestedingen en de bereikte
resultaten in het afgelopen jaar. Op basis hiervan wordt definitief afgerekend.– Onderzoeksprogramma's bij de Organisatie voor Strategisch Arbeidsmarktonderzoek
(OSA).In het kader van de arbeidsmarktconvenanten worden onderzoeksprogramma's
uitgevoerd, die erop gericht zijn het arbeidsmarktbeleid te onderbouwen en
te ontwikkelen. We leveren een financiële bijdrage aan het onderzoeksprogramma
en zijn met de overige convenantpartijen betrokken bij de keuze van de onderzoeksonderwerpen
en bij de begeleiding van de onderzoeken.29.2.2 Het verhogen van de arbeidsproductiviteit in de
zorg en welzijnssectorBeleidseffectenOp dit moment werken ruim 1 000 000 mensen in de zorgen welzijnssector,
ruim 13% van alle werkzame personen in Nederland. De stijgende zorgvraag,
onder andere als gevolg van de vergrijzing, betekent dat in de toekomst het
beroep op de arbeidsmarkt alleen maar groter wordt. Om twee redenen is dat
problematisch. Ten eerste leidt het tot een verdergaande kostenstijging in
de zorg- en welzijnssector. Ten tweede valt ernstig te betwijfelen of er voldoende
arbeidskrachten beschikbaar zijn. De potentiële beroepsbevolking groeit
immers niet of nauwelijks en in dat geval kan een groeiende zorgsector alleen
maar ten koste gaan van de werkgelegenheid in de marktsector.Tabel 29.4: Arbeidsbehoefte
zorg en welzijn en de gehele Nederlandse economie 2003*2010**201520202025 Werkzame personen zorg en welzijn1 078 9451 260 6301 426 2871 613 7131 825 768Werkzame personen Nederland8 286 3838 411 4588 382 0598 352 7638 261 286Werkzame personen zorg en welzijn in %13%15%17%19%22% van totaal werkzame personen in Nederland     * 2003 is raming obv CEP 2003** Na 2003 is uitgegaan van een volumegroei van 2,5% per jaar in de zorg
en welzijnssector en evenredige toename van het personeel.Het aantal werkzame personen in Nederland is op basis van prognoses van
het CBS ten aanzien van de groep 15–65 jaar uit de bevolking. Tot 2010
zal deze groep toenemen met 0,25% per jaar. Vanaf 2010 tot 2020 zal deze groep
echter afnemen met 0,07% per jaar en verder afnemen met 0,22% per jaar tot
2025.Bron: CBS, december 2002; CPB, april 2003Een oplossing voor beide problemen is om te werken aan verhoging van de
arbeidsproductiviteit in de zorg- en welzijnssector. Verhoging van de productiviteit
vormt daarom voor de komende jaren de uitdaging voor het arbeidsmarktbeleid
van VWS. Innovaties in de zorgsector zijn er veelal op gericht de kwaliteit
van de dienstverlening te verbeteren. Meer dan in het verleden zullen innovaties
dan ook gericht moeten zijn op arbeidsbesparende werkprocessen en arbeidsbesparende
technische ontwikkelingen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOverlegOnze rol bij de verhoging van de arbeidsproductiviteit is hoofdzakelijk
agenderend en ondersteunend. In overleg met het veld willen wij vanaf 2005
arbeidsbesparende investeringen aanmoedigen en stimuleren, onder andere door
kansrijke initiatieven en projecten te faciliteren.Daarvoor willen wij met ingang van 2004 de volgende activiteiten ontplooien:– Stimuleren dat bij innovatietrajecten, gericht op de kwaliteit
van dienstverlening, ook het arbeidsbesparende effect meegewogen wordt.– Innovatietrajecten stimuleren die gericht zijn op arbeidsbesparende
effecten.– Zorginhoudelijk beleid en arbeidsmarktbeleid (onder andere op
het terrein van de wachtlijsten) verder integreren.– Stimuleren dat best practices sneller en vaker navolging vinden.Om dit beleid te concretiseren zullen in 2004 indicatoren worden geformuleerd.29.2.3 Het regulier maken van gesubsidieerde banenBeleidseffectenWij hebben in februari 2003 met sociale partners en gemeenten het Convenant
Gesubsidieerde Arbeid Zorgsector afgesloten om instellingen te stimuleren
gesubsidieerde banen om te zetten in reguliere arbeidsplaatsen. Tabel 29.5: Realisatie en
raming voor regulier maken van gesubsidieerde banenPrestatie-indicatoren2002 Realisatie2003 Raming2004 Raming2005 Raming2006 Raming2007 Raming2008 Raming Uitstroom naar reguliere arbeid in VWS-veld 3 5001 2502 5002 5002 5002 500– mbv tijdelijke stimuleringsregeling regulier maken I/D-banen
(SZW) met aanvulling VWSnvt3 500nvtnvtnvtnvtnvt– mbv stimuleringssubsidie doorstroom (VWS)nvtnvt1 2502 5002 5002 5002 500Bron: Administratie subsidieregelingen VWS en SZW, juli 2003De tijdelijke stimuleringsregeling Regulier maken I/D-banen van het ministerie van SZW voorziet in een premie als een (gesubsidieerde)
I/D-baan wordt omgezet in een (ongesubsidieerde) reguliere baan. De banen
moeten in 2003 omgezet worden. De SZW-subsidie wordt in twee tranches, in
2003 en 2004, verstrekt. Bij de tweede tranche in 2004 verstrekt VWS aanvullingen
voor banen die in 2003 worden omgezet in de sectoren zorg, welzijn en jeugdhulpverlening.
Er zijn middelen gereserveerd voor maximaal 3 500 aanvullingen in deze
sectoren.In het Convenant Gesubsidieerde Arbeid Zorgsector is overeengekomen dat
vanaf 2005 door alle betrokken partijen wordt gestreefd naar 2 500 doorstromingen
uit gesubsidieerde naar reguliere arbeid per jaar. Voor 2004 wordt geraamd
dat er maximaal 1 250 keer een beroep zal worden gedaan op de Stimuleringssubsidie
doorstroom.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn er voor verantwoordelijk een bijdrage te leveren aan het kabinetsbeleid
om gesubsidieerde banen regulier te maken en aan de uitvoering van het Convenant
Gesubsidieerde arbeid Zorgsector.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesWij stellen € 30 miljoen structureel per jaar beschikbaar. Deze
middelen worden aangewend voor:– Een aanvulling voor het VWS-veld op de stimuleringsregeling van
SZW, die faciliteert dat gesubsidieerde banen worden omgezet in reguliere
banen in 2003.– Een stimuleringssubsidie vanaf 2004 voor de doorstroom van gesubsidieerde
werknemers naar reguliere banen in het VWS-veld.29.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen203 279182 049150 78175 48072 32372 87172 871        Uitgaven222 452200 342160 41575 71472 32372 87172 871        Programma-uitgaven218 996196 030156 59473 16869 82970 37770 377        Terugdringen personeelstekorten218 996196 030126 59443 16839 82940 37740 377Regulier maken gesubsidieerde banen0030 00030 00030 00030 00030 000        Apparaatsuitgaven3 4564 3123 8212 5462 4942 4942 494        Ontvangsten7 154282828282828Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 160 415 75 714 72 323 72 871 72 8712. Waarvan apparaatsuitgaven 3 821 2 546 2 494 2 494 2 4943. Dus programma-uitgaven 156 594 73 168 69 829 70 377 70 377Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht98%153 3300%00%00%00%05. Bestuurlijk gebonden0%093%67 80692%64 00491%63 90491%63 9046. Beleidsmatig gereserveerd2%3 2647%5 3628%5 8259%6 4739%6 4737. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%156 594100%73 168100%69 829100%70 377100%70 377De beleidsmatige reserveringen betreffen de beleidsvoornemens voor de
verhoging van de arbeidsproductiviteit zoals in deze begroting is verwoord
in paragraaf 29.2.2.29.4 VBTB-paragraafDe monitoring van de arbeidsmarkt vindt jaarlijks plaats. Tot en met 2004
gebeurt dit door middel van het Integrerend rapport en de Rapportage Arbeidsmarkt
Zorg en Welzijn. Beide publicaties worden verzorgd door de Organisatie voor
Strategisch Arbeidsmarktonderzoek (OSA). Het Integrerend OSA-rapport 2002
en de Rapportage Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn 2002 zijn in het
najaar 2002 verstuurd naar de Tweede Kamer. De rapportages voor het jaar 2003
zullen in het najaar 2003 naar de Kamer worden verstuurd. In 2004 zal een
heroriëntatie plaatsvinden op de wijze en de toedeling van de monitoring
van de arbeidsmarkt.In 2003 vinden evaluatieonderzoeken plaats naar de effectiviteit van de
arbeidsmarktconvenanten (CAZ en CAWJ). Hierover zullen wij verantwoording
afleggen in het Jaarverslag 2003.Wat betreft het verhogen van de arbeidsproductiviteit in de zorgen welzijnssector
zullen we in 2004 in de Begroting 2005 indicatoren formuleren om de doelstelling
van dit beleidsvoornemen te kwantificeren.In 2006 wordt de doorstroming uit gesubsidieerde naar reguliere arbeid
van het Convenant Gesubsidieerde Arbeid Zorgsector geëvalueerd.BELEIDSARTIKEL 30: OPLEIDINGEN, INFORMATIE-, KWALITEITS-
EN PATIËNTENBELEID30.1 Algemene beleidsdoelstellingOptimale zorg met behulp van informatie-, communicatie-
en technologiebeleid, capaciteit van beroepsbeoefenaren, patiëntenbeleid
en ethiek.In de zorg horen de behoeften van zorggebruikers centraal te staan. Dat
staat in het Hoofdlijnenakkoord van het kabinet. Dit uitgangspunt is zowel
van betekenis bij de inrichting van het stelsel als bij het daadwerkelijk
verlenen van zorg. Het brengt een verandering met zich mee in de positionering
van de drie voornaamste spelers: zorgverzekeraars, zorgaanbieders en zorggebruikers.
Daarbij dient tevens de regeldruk en administratieve last substantieel te
worden verminderd.Het streven naar optimale zorg binnen de daarvoor geldende randvoorwaarden,
wordt in dit artikel voor een aantal sectoroverstijgende onderwerpen verder
uitgewerkt.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 30.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies2 8182 9553 2273 227Korting op projectsubsidies1 7723 3162 6303 71630.2 Operationele beleidsdoelstellingen30.2.1 Gebruik van zinvolle vernieuwingen in de zorg vanuit
de invalshoeken van ICT, kwaliteit en doelmatigheidOnder deze operationele doelstelling vallen drie onderwerpen, te weten
informatie- en communicatietechnologie (ICT), kwaliteit en doelmatigheid.Aard van de verantwoordelijkheidVoor al deze onderwerpen geldt dat het de verantwoordelijkheid van instellingen
en beroepsbeoefenaren is om effectieve, veilige, eigentijdse, doelmatige en
patiëntgerichte zorg te leveren (Kwaliteitswet zorginstellingen, Wet
op de beroepen in de individuele gezondheidszorg). Zij moeten daarover op
transparante wijze verantwoording af leggen. Zorgverzekeraars dienen als inkopers
van zorg – op basis van de verzekeringswetgeving – effectieve,
veilige, eigentijdse, doelmatige en patiëntgerichte zorg in te kopen
en erop toe te zien dat deze zorg ook wordt geleverd. Patiënten en cliënten
dienen een gewaarborgde inbreng op basis van de diverse patiëntenwetten
te hebben en daartoe van voldoende en goede informatie te worden voorzien.
Wij zijn er voor verantwoordelijk dat dit systeem functioneert
en wij dragen zorg voor de wet- en regelgeving die daarvoor nodig is.a. Informatie- en communicatietechnologieBeleidseffectenArtsen, apothekers, zorgverzekeraars, ziekenhuizen en andere zorginstellingen
werken op het gebied van ICT nog te weinig samen. Op dit vlak is nog veel
winst te behalen. Met behulp van ICT is het mogelijk om de kwaliteit in de
zorg te verbeteren, kosten te besparen en het werk voor mensen in de zorgsector
aantrekkelijker te maken. Het breed toepassen van ICT is van belang om het
zorgstelsel te verbeteren en de administratieve lasten te verminderen.In 2002 is het Nationaal ICT Instituut in de Zorg (NICTIZ) van start gegaan
om technische, organisatorische en bestuurlijke afspraken te maken over hoe
gestandaardiseerde informatie tussen zorginstellingen veilig kan worden uitgewisseld.
Het NICTIZ werkt eraan om in 2006 een landelijk dekkend elektronisch medicatiedossier
te realiseren. In 2004 moet een voorloper in enkele regio's in gebruik zijn
genomen. Wij werken ook aan randvoorwaarden voor veilige communicatie in de
zorg. Door middel van een uniek persoonsnummer kunnen, alleen door daartoe
geautoriseerde personen, in de zorg uitsluitend juiste gegevens worden gebruikt.
Wetgeving is in voorbereiding voor zowel de invoering van het Zorg Identificatie
Nummer (ZIN) als voor een veilige wijze van informatie-uitwisseling met alle
noodzakelijke waarborgen voor de privacy van de patiënt en de zorgverlener.
Naast een uniek nummer voor iedere Nederlander wordt ook een uniek nummer
ontwikkeld voor iedere zorgverlener die in Nederland werkt, het Unieke Zorgverleners
Identificatienummer (UZI). Het UZI- en ZIN-register moeten in 2004 gereed
zijn.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesHet NICTIZ wordt in de aanloopfase, die loopt tot en met 2006, gefinancierd.Wet- en regelgevingEen wetsvoorstel voor ZIN en beveiliging is in voorbereiding.VoorlichtingVoorlichting krijgt – afhankelijk van de vormgeving van wet- en
regelgeving – gestalte via voorlichtingsbijeenkomsten, publiciteitscampagnes
en voorlichtingsmateriaal.b. Kwaliteit van zorgBeleidseffectenDe Kwaliteitswet heeft er tot op heden onvoldoende toe geleid dat kwaliteit
door het veld actief en integraal wordt aangepakt. Deze conclusie is af te
leiden uit een evaluatie van deze wet eind 2001 en uit het rapport «Staat
van de gezondheidszorg» (29 november 2002) van de Inspectie voor de
Gezondheidszorg (IGZ). Door een vernieuwende, actieve en waar nodig repressieve
aanpak moet een omslag worden gemaakt in het kwaliteitsbeleid.
In de brief van 4 december 2002 (TK 2002–2003, 28 439, nr. 2) is
daarvoor een aanpak neergelegd. De zorg kan beter, de zorg moet beter. De
combinatie tussen herontwerp van zorgprocessen, ICT en de juiste inzet van
vaardigheden van professionals blijkt de sleutel te zijn tot een betere prestatie
van de zorgsector. Ondanks goede innovaties, moet helaas worden vastgesteld
dat die voorbeelden niet op grote schaal worden overgenomen en geïmplementeerd.
Om dat te bevorderen, zijn naast het inzetten op de noodzakelijke stelselherziening
met meer marktprikkels, minder bureaucratie en administratieve lasten, ook
kwaliteitsverbetering en het krachtig bevorderen van innovatie nodig.De sector moet kunnen aantonen dat zij jaarlijks in staat is kwalitatief
betere zorg te leveren dan het jaar daarvoor. Dit kan worden afgemeten aan
een groeiend percentage instellingen dat volgens een kwaliteitssysteem werkt
en extern gecertificeerd is, aan het aantal verbeterprojecten dat ze uitgevoerd
hebben, aan de effecten van die projecten (indicatoren) en aan een grotere
patiënttevredenheid.De hoofdlijnen van beleid worden nu voortgezet in het programma «kwaliteit,
innovatie en efficiency». Concrete speerpunten hieruit zijn: Elke instelling
moet concreet een substantiële vordering kunnen laten zien bij het implementeren
van een goed werkend en geborgd kwaliteitssysteem. Daarnaast bevorderen wij
dat elke sector in de zorg jaarlijks, te beginnen in 2004, minimaal twee op
patiëntniveau geformuleerde doelstellingen formuleert op thema's die
als knelpunt worden ervaren (bijvoorbeeld wachtlijsten voor afspraak polikliniek
of wachttijden OK) of waar het aantoonbare onveilige zorg betreft, bijvoorbeeld
postoperatieve wondinfecties of gebrek aan decubituspreventie. Om de informatievoorziening
te verbeteren, moet eind 2004 in iedere sector van de zorg een beperkte set
prestatie-indicatoren zijn ingevoerd, die goed zicht geeft op de kwaliteitsontwikkeling
in de desbetreffende sector.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesOm de kwaliteitsverbetering in de zorg te ondersteunen, worden in samenspraak
met het veld afspraken gemaakt met ontwikkel-, onderzoeks- en certificeringsinstituten
over prioriteiten voor 2004. De betrokken instellingen, het Kwaliteitsinstituut
voor de Gezondheidszorg CBO en de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling
in de Zorgsector (HKZ), ontvangen daarvoor subsidie.Wet- en regelgevingDe Kwaliteitswet zorginstellingen, de Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg (Wet BIG), de Wet bijzondere medische verrichtingen (WBMV)
en de verschillende patiëntenwetten hebben als doel een kwalitatief goede
en doelmatige zorgverlening te verwezenlijken. In 2004 zal onderzoek plaatsvinden
naar de haalbaarheid van een wettelijke verplichting tot certificering, evenals
naar de mogelijkheid het instrument van bestuurlijke boetes toe te laten passen
door de inspectie.OverlegOm ervoor te zorgen dat de omslag in het kwaliteitsbeleid wordt gerealiseerd,
is regelmatig en systematisch contact vereist met (organisaties van) zorgaanbieders,
verzekeraars en patiënten/cliënten. Daarvoor worden conferenties,
publicaties en bilaterale overleggen georganiseerd.c. Doelmatigheid van zorgBeleidseffectenBesluiten over het invoeren van nieuwe technologie willen we zo veel mogelijk
nemen op basis van kennis over de (kosten)effectiviteit van de technologie
waar het om gaat. Ook voor zorgaanbieders en verzekeraars is deze kennis relevant,
bijvoorbeeld voor aanschafbesluiten of contracteerbeleid. Als deze kennis
wordt toegepast, is het mogelijk meer en betere zorg te leveren zonder dat
de kosten exploderen. De Gezondheidsraad wordt in 2004 gevraagd om te adviseren
over vroegtijdige signalering (early warning) van nieuwe technologieën
die mogelijk impact hebben op de doelmatigheid van de behandeling of op de
macro-kosten.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidiesMet het programma Doelmatigheidsonderzoek van ZonMw wordt doelmatigheidsonderzoek
geïnitieerd en gecoördineerd. Nieuwe onderdelen van dit programma
zijn deelprogramma's die gericht zijn op innovaties en op implementatie van
vernieuwingen in de zorg. Een deel heeft goedkeuring om in 2003 te starten,
de rest van deze programma's gaat in 2004 van start. De uitkomsten van het
onderzoek zullen gebruikt worden bij verdere beleidsontwikkeling.Wet- en regelgevingMet de WBMV beschikt de overheid over een instrument waarmee ontwikkelingen
rond technologie en bijzondere medische verrichtingen kunnen worden gestuurd.
Uitgangspunt is zelfregulering: de WBMV wordt alleen toegepast als het noodzakelijk
is. Voor de diverse verrichtingen die nu onder de WBMV vallen, worden in 2004
de mogelijkheden voor deregulering onderzocht. Voor de interventies aan het
hart verwachten wij in 2004 een advies van de Gezondheidsraad en van het College
voor zorgverzekeringen (CVZ). De WBMV regelt zo veel mogelijk op hoofdlijnen.
Het is de bedoeling dat de partijen in het veld zelf via afstemming en taakverdeling
tot kwaliteitsborging en transparantie komen.30.2.2 Een moderne beroepenstructuur en een evenwichtige
capaciteit aan zorgverlenersBeleidseffecten– Meer zorgverleners en taakherschikkingOm de personeelstekorten in de zorg op te heffen, de wachttijden bij ziekten
met levensbedreigende risico's terug te dringen en om het beleid van vraaggestuurde
zorg gestalte te kunnen geven, willen we de capaciteit van medische opleidingen
verruimen. Naast artsen zijn daartoe ook andere beroepskrachten nodig, zoals
verpleegkundigen, verzorgenden, helpenden en zorgverleners in medisch ondersteunende
functies.Niet voor alle vervolgopleidingen zullen voldoende gegadigden zijn om
in te stromen. Alleen meer opleiden zal vooral bij (tand)artsen de nood op
korte termijn niet verlichten. Daarom zetten wij ons in voor taakherschikking
tussen de verschillende beroepsgroepen en maken we gebruik van nieuwe beroepen
zoals de «physician assistant».In juli 2003 ontvingen we van de Commissie Implementatie Opleidingscontinuüm
en Taakherschikking (commissie-LeGrand) een plan van aanpak
om medische opleidingen opnieuw op te zetten, aan te sturen en te financieren,
en om de taakherschikking in de zorg verder te implementeren. Een stuurgroep,
zoals de commissie adviseert in te stellen, kan behulpzaam zijn wanneer de
sturing en de verantwoordelijkheden geleidelijk worden overgedragen aan de
relevante veldpartijen.– Nieuwe bekostigingssystematiek van opleidingenDe huidige bekostigings- en financieringssystematiek voor opleidingen
in de zorgsectoren bevat onvoldoende prikkels voor zorginstellingen om op
te leiden. Een nieuwe transparante systematiek die dat wel stimuleert is geboden.
In de huidige instellingsbudgetten zitten opleidingsmiddelen, terwijl niet
alle instellingen navenant opleiden. De nieuwe systematiek moet dit «free
rider-gedrag» voorkomen. Ook het advies van de commissie-LeGrand wordt
hierbij betrokken.– Moderniseren van de opleidingen in de zorgDe medische opleidingen moeten worden gemoderniseerd om beter aan te sluiten
op de beroepsuitoefening. We willen volwaardig opgeleide algemene specialisten
krijgen, die eerder dan nu volledig inzetbaar zijn en die zich later (als
ze dat willen) verder kunnen specialiseren. Over de fasering van de vernieuwing
van het opleidingscontinuüm geeft de commissie-LeGrand aanbevelingen.
In het verlengde van eerdere projecten voor verpleegkundige vervolgopleidingen
doet de commissie ook suggesties voor het verpleegkundige opleidingscontinuüm.
De Algemene Vergadering Verpleegkundigen en Verzorgenden (AVVV) zal voor de
uitwerking in 2004 voorstellen doen.– Professionalisering van verplegende en verzorgende beroepenWij zien de verpleegkundigen en verzorgenden als kernberoepen in de zorg.
Wij willen dan ook hun beroepsuitoefening meer op wetenschappelijke leest
schoeien, hun kwaliteitsbeleid bevorderen en meer afstemming en samenhang
tussen de opleidingen en de beroepsuitoefening verkrijgen. Tevens willen we
het imago van hun beroep verbeteren om de aantrekkelijkheid daarvan te vergroten.Aard van de verantwoordelijkheidHet opleiden in de zorg is in eerste instantie de verantwoordelijkheid
van de partijen in het veld. Wij zijn systeemverantwoordelijk. De minister
van OCenW gaat over de basisopleidingen (uitgezonderd de opleiding tot verloskundige)
zoals die tot basisarts en over de initiële opleidingen voor middelbaar
en hoger beroepsonderwijs, variërend van verzorgenden en verpleegkundigen
tot paramedici. Wij zijn verantwoordelijk voor het systeem van vervolgopleidingen
zoals die tot huisarts of medisch specialist. Op grond van de Wet BIG zijn
wij verantwoordelijk voor de beroepsvereisten die worden gesteld aan de beroepsbeoefenaren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies– Opleiding verloskundeOp basis van eerdere ramingen is de opleidingscapaciteit voor het studiejaar
2003–2004 geraamd op 220 nieuwe eerstejaarsstudenten. Het Nederlands
Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (Nivel) zal in 2004 een nieuwe
raming opstellen. Tabel 30.2: Ontwikkeling
van de opleidingscapaciteit voor verloskundigenPrestatie-indicator2002–20032003–20042004–2008 RealisatieRamingRaming Eerstejaars verloskundige studenten240220220Bron: opleidingsinstellingen (2003)– HuisartsopleidingDe geplande uitbreiding van de opleidingscapaciteit loopt op tot 670 in
2004.Tabel 30.3: Ontwikkeling van
de opleidingscapaciteit voor huisartsenPrestatie-indicatoren2002200320042005200620072008 RealisatieRamingRamingRamingRamingRamingRamingEerstejaars haio's*466585670670670670670Bron: SBOH (2003)* haio = huisarts in opleiding– TaakherschikkingWij bekostigen de ontwikkeling van een landelijke standaard voor de opleiding
tot «physician assistant» (PA) bij de hogescholen van Utrecht
en Arnhem/Nijmegen en stimuleren de start van opleidingen voor nieuwe beroepen
in de zorg zoals die tot «physician assistant» (PA), «nurse
practitioner» (NP) en mondzorgkundige.De effecten van de inzet van PA's en NP's in de huisartsenpraktijk laten
wij evalueren. Ook ondersteunen wij veldinitiatieven tot taakherschikking
en multiprofessionele samenwerking in zogenoemde zorgclusters. Zo ondersteunen
wij het Landelijk Netwerk Oogzorg.Om de aanbevelingen uit het project Medisch Opleidingscontinuüm («De
arts van straks») uit te voeren, zijn experimenten en projecten gestart.
Ook ondersteunen wij de Algemene Vergadering voor Verpleegkundigen en Verzorgenden
(AVVV) als spreekbuis en aanspreekpunt voor de verpleegkundigen en verzorgenden
van Nederland.– ProfessionaliseringVoor de beoogde professionalisering van verplegende en verzorgende beroepen
ondersteunen wij in 2004 diverse daarop gerichte projecten van het Landelijk
Expertisecentrum voor Verpleging en Verzorging.– Medische tuchtcollegesWij subsidiëren de personele en materiële voorzieningen van
de Medische Tuchtcolleges. Ons voornemen is om het beheer van de medische
tuchtcolleges onder te brengen bij de rechtbanken, onder het centraal beheer
van de Raad voor de Rechtspraak.Wet- en regelgevingNaar aanleiding van de evaluatie van de Wet BIG zullen wij in 2004 voorstellen
doen voor aanpassing van deze wet. Bijdrage aan agentschap CIBGHet Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG) voert op dit
beleidsterrein drie taken uit. Ten eerste registreert het CIBG in het kader
van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG) alle beroepsbeoefenaren
in het BIG-register. Ten tweede behandelt het CIBG de aanvragen van houders
van buitenlandse diploma's om hun beroep in Nederland uit te mogen oefenen
(vakbekwaamheidverklaringen). En ten derde wijst het CIBG beroepsbeoefenaren
met een buitenlands diploma de weg binnen de wet en regelgeving (verwijspunt).Premiegerelateerde instrumenten– Agio's (= assistent-geneeskundigen in opleiding)De ramingen van het Capaciteitsorgaan, het orgaan dat jaarlijks de capaciteit
raamt voor de medische en tandheelkundige (vervolg) opleidingen, zullen binnen
de financiële mogelijkheden leidend zijn voor de omvang van de totale
opleidingscapaciteit. Om binnen de financiële mogelijkheden te blijven
streven wij ernaar met veldpartijen taakherschikking op het terrein van de
medisch specialistische zorg maximaal te bevorderen. Daartoe zullen wij het
Capaciteitsorgaan verzoeken meer onderbouwd te ramen. Ook zullen wij bevorderen
dat bij enkele specialismen de huidige opleidingscapaciteit wordt afgebouwd
waar dat volgens het Capaciteitsorgaan mogelijk is vanuit het perspectief
van evenwicht in vraag en aanbod in 2012. Tabel 30.4: Ontwikkeling
van de opleidingscapaciteit voor agio'sPrestatie-indicator200220032004200520062007AgioplaatsenRealisatieRamingRamingRamingRamingRamingJaarlijkse instroom1 1091 1571 1571 1571 1571 157Bron: Capaciteitsorgaan/MSRC (2003)30.2.3 Het bevorderen van ethisch verantwoord handelen
in de gezondheidszorg en bij medisch wetenschappelijk onderzoekBeleidseffectenDe activiteiten van de overheid op het gebied van ethische vragen in de
zorg bewegen zich op het raakvlak van medisch-technologische en maatschappelijke
ontwikkelingen. Het gaat hier om processen die voortdurend in beweging zijn,
en die ook deels moeilijk zijn te voorzien. Dit betekent een voortdurend spanningsveld
met de normen en waarden die al bestaan. Als een bepaald doel wordt nagestreefd,
bijvoorbeeld een nieuwe technologie, kunnen waarden niet altijd tegelijkertijd
of in dezelfde mate gediend worden. Zo moet de vrijheid van medisch-wetenschappelijk
onderzoek bijvoorbeeld beperkt worden als dat onderzoek de menselijke waardigheid
aantast. De nieuwe toepassing moet ook veilig zijn. Er moet daarom een afweging
plaatsvinden waarbij beoordeeld wordt welk gewicht in een concrete situatie
aan de verschillende in het geding zijnde waarden wordt toegekend. Soms is
zelfregulering daarvoor voldoende. Formele regelgeving is sterk geïndiceerd
wanneer fundamentele waarden met betrekking tot leven en dood bedreigd worden
of wanneer over de afweging van waarden geen consensus bestaat, als duidelijkheid
gewenst is en ontbreken van regelgeving tot ongewenste gevolgen
kan leiden. In die gevallen komt de rechtsorde in gevaar. De wet stelt dan
de norm om de waarden die in het geding zijn, te beschermen.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor het bevorderen van ethisch verantwoord
handelen in de gezondheidszorg en bij wetenschappelijk onderzoek. De agenda
«Ethiek en gezondheid» biedt een overzicht van lopend beleid en
actuele ethische onderwerpen waarvoor wij verantwoordelijk zijn. De agenda
wordt met de begroting uitgebracht.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenAgenda «Ethiek en gezondheid»De agenda «Ethiek en gezondheid» is dit jaar voor het eerst
mede gebaseerd op het signaleringsrapport van het Centrum voor Ethiek en Gezondheid
(CEG). Dit centrum is in mei 2003 officieel van start gegaan en wordt vormgegeven
door de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) en de Gezondheidsraad samen.
Belangrijkste overweging om het centrum op te richten is het belang om tijdig
op de hoogte te zijn van nieuwe ontwikkelingen met mogelijk discutabele (bij)effecten,
zodat er voldoende tijd en gelegenheid is om in overleg met betrokkenen politiek
adequaat te reageren. Het centrum heeft daarom als belangrijkste taak (internationale)
ontwikkelingen met medisch-ethische aspecten te signaleren en deze aan ons
te rapporteren. Subsidies– Wij zijn medefinancier van het NWO-programma «Ethiek, onderzoek
en bestuur». Binnen dit programma is een thema «Ethiek van zorg
en gezondheid» opgenomen.– Wij ondersteunen opzet en exploitatie van het ERFO-centrum voor
voorlichting, informatie en documentatie van erfelijke en/of aangeboren aandoeningen
voor de jaren 2004 en 2005. Na 2006 dient de financiering van het centrum
uit andere bronnen dan VWS te komen (zie ook de agenda «Ethiek en gezondheid»).– Er is subsidie voor de Geschillencommissie Ziekenhuizen om de
Wet klachtrecht cliënten zorgsector uit te voeren.– Ook de Stichting Donorgegevens ondersteunen wij door middel van
een subsidie.Wet- en regelgevingHet afgelopen decennium is veel medisch-ethische wetgeving tot stand gebracht.
Voor de toekomst is een zorgvuldige monitoring van deze wetgeving van belang.
De komende regeerperiode zullen de Embryowet en de Wet afbreking zwangerschap
(WAZ) worden geëvalueerd. De evaluatie van de WAZ zal in 2004 starten.Tevens participeren wij in internationale organen en zetten we de instrumenten
communicatie en voorlichting in om onze beleidsdoelstellingen te ondersteunen.30.2.4 Een sterke positie van de zorggebruikerDe doelstelling wordt bereikt door het verbeteren van de rechtspositie,
informatievoorziening en onderhandelingsmacht.a. RechtspositieBeleidseffectenPatiënten moeten hun recht op verantwoorde zorg in de praktijk kunnen
realiseren. Met een sterke rechtspositie moeten zowel de individuele als de
georganiseerde zorggebruikers kunnen afdwingen dat hun rechten worden gerespecteerd.
Het gaat dan vooral om een betere werking in de praktijk van de zogenoemde
patiëntenwetten: de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO),
de Wet klachtrecht cliënten zorginstellingen (WKCZ) en de Wet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen (WMCZ).We willen bereiken dat:– De zorgverleners op de hoogte zijn van de rechten van patiënten.– De zorggebruikers hun rechten kennen.– De zorgverleners de rechten van patiënten in de dagelijkse
zorgpraktijk respecteren.– Er een goede structuur is voor de opvang en behandeling van klachten.– De zorggebruikers die gebruik hebben gemaakt van hun rechten hierover
tevreden zijn.Evaluatieonderzoek van de patiëntenwetten zal op termijn moeten uitwijzen
of deze beleidseffecten zijn bereikt.Aard van de verantwoordelijkheidPartijen in het veld zijn verantwoordelijk voor een goede implementatie
van de patiëntenwetten. Het is onze verantwoordelijkheid om de partijen
in het veld hierop aan te spreken en de gewenste ontwikkeling in gang te zetten.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenOverleg en subsidiesSamen met de betrokken veldpartijen worden activiteiten ontwikkeld en
afspraken gemaakt die er speciaal op gericht zijn praktische knelpunten weg
te nemen en instrumenten te ontwikkelen om de werking in de praktijk van de
verschillende wetten te verbeteren. Activiteiten voor de implementatie van
de WGBO en de WKCZ worden in 2004 afgerond, activiteiten voor de implementatie
van de WMCZ worden in 2006 afgerond.b. Informatievoorziening voor patiënten/consumentenBeleidseffectenAls het nieuwe stelsel in 2006 in werking treedt, moeten zorggebruikers
de prestaties van zorgaanbieders en zorgverzekeraars kunnen vergelijken. Alleen
dan kunnen zij goede keuzes maken. Die informatie moet actueel, toegankelijk
en betrouwbaar zijn en beschikbaar zijn via diverse media: internet, telefoon
en fysieke loketten. Om dat te bereiken moeten er in 2004 al flinke stappen
worden gezet. Er moet worden besloten wie structureel gaat meten en vergelijken,
wie zorgt voor de publicatie van de gegevens en wie dit gaat bekostigen.Goed geïnformeerde zorggebruikers zijn beter in staat om te kiezen
tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. De voor zorggebruikers openbare
en toegankelijke vergelijkende informatie versterkt de positie
van de zorggebruikers en levert een bijdrage aan de totstandkoming van betere
marktwerking in de zorgsector.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn ervoor verantwoordelijk dat de informatie voor de zorggebruikers
beschikbaar komt. Wij spreken partijen (zorgaanbieders en zorgverzekeraars)
aan op hun verantwoordelijkheid om adequate informatie aan te leveren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenSubsidies/aanbestedingen– Voor de beoordeling van de prestaties van zorgverzekeraars en
zorgaanbieders worden in samenwerking met ZonMw prestatie-indicatoren ontwikkeld.
Het gaat hierbij concreet om:– Prestatie-indicatoren over zorgverzekeraars.– Prestatie-indicatoren over zorgaanbieders.– Het project Company Report Card leidt in 2004 tot vergelijkende
informatie over de dienstverlening van een aantal zorgverzekeraars. Het gaat
om informatie waarvan verzekerden in een vooronderzoek hebben aangegeven deze
van belang te vinden. Er wordt nader onderzoek gedaan naar het feitelijke
gebruik van de informatie.– Er wordt in projecten gewerkt aan het meten van het oordeel van
de patiënt over de zorg (die door de verzekeraar is ingekocht). Eind
2004 moet het meetinstrument gereed zijn en in de praktijk gevalideerd. Tevens
moet een beeld bestaan van de toepasbaarheid.– In samenwerking met het veld bezien wij de mogelijkheden om de
informatievoorziening te verbeteren (portalorganisatie). Idee is op een samenhangende
wijze vraaggerichte en vergelijkende informatie via internet, telefoon en
fysieke loketten te ontsluiten. Hiertoe worden o.a. bestaande subsidies voor
voorlichting via internet, telefoon en fysieke loketten gebundeld en geherstructureerd.
Een kwartiermaker bereidt in de eerste helft van 2004 een openbare aanbesteding
voor. Het streven is de portalorganisatie in 2004 te starten en 1 januari
2006 operationeel te laten zijn.ConvenantenIn 2004 worden met de betrokken partijen (zorgverzekeraars, zorgaanbieders,
kwaliteitstoetsingsorganisaties, zorggebruikerorganisaties) afspraken in een
convenant vastgelegd over:– De structurele meting van de kwaliteit van zorg vanuit patiëntenperspectief.– De structurele meting van de patiënttevredenheid.– Het structureel aanleveren door zorgaanbieders en zorgverzekeraars
van vraaggerichte informatie over het aanbod. De resultaten van het project
Company Report Card (vergelijkende informatie over de dienstverlening van
verzekeraars) worden gebruikt voor het informatieconvenant met zorgverzekeraars.
Aangesloten wordt bij bestaande initiatieven van benchmarks en prestatie-indicatoren
in de diverse sectoren.– De wijze waarop meetresultaten en de informatie over het aanbod
verwerkt worden in openbare vergelijkende informatie tussen zorgverzekeraars
en zorgaanbieders.c. OnderhandelingsmachtBeleidseffectenDe doelstelling van het beleid is dat zorggebruikers succesvol onderhandelen
met zorgverzekeraars en zorgaanbieders over (de kwaliteit van) hun aanbod.
Dit zullen ze doorgaans in georganiseerd verband doen. Dergelijke organisaties
moeten wel representatief zijn voor hun achterban, een transparante structuur
hebben, kunnen spreken met deskundigheid en (dus) gezag hebben.Wij willen bereiken dat:– Zorggebruikers invloed hebben op het beleid van verzekeraars.– Zorggebruikers (onder meer via hun verzekeraar) invloed hebben
op het beleid van zorgaanbieders.Dit moet bijdragen aan een gevarieerd aanbod, keuzemogelijkheden, voldoende
kwaliteit vanuit patiëntenperspectief en voldoende capaciteit.Het Fonds PGO monitort de ontwikkelingen bij patiënten-, gehandicapten-
en ouderenorganisaties. In de planning- en controlcyclus voor het Fonds PGO
sturen wij aan op informatie over hoe organisaties van patiënten, ouderen
en gehandicapten functioneren en wat het effect daarvan is. Dit moet informatie
opleveren over het bereiken van de gewenste beleidseffecten.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor het creëren van randvoorwaarden zodat
zorggebruikers succesvol kunnen onderhandelen met zorgverzekeraars en zorgaanbieders
over de (kwaliteit van) hun aanbod.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumentenWet- en regelgeving– Wij willen de ZBO-status van het Fonds PGO formaliseren. Volgens
planning is dat in 2004 gerealiseerd.– In 2004 willen we in samenspraak met het veld, een visie ontwikkelen
op de financiering van zorggebruikerorganisaties (waaronder de RPCP's en de
IKG's), mede in het licht van het rapport Ritme in de Regio (Advies voor de
inrichting van RPCP's) van 28 juni 2002. Hierbij bezien we de mogelijkheden
van bottom up-financiering, met als doel meer zeggenschap voor de leden.Bijdragen aan ZBO'sWij financieren de kosten van het Fonds PGO. Het Fonds PGO subsidieert
met dit geld patiënten-, gehandicapten- en ouderenorganisaties (exploitatie-
en projectsubsidies). Het Fonds PGO stuurt in de subsidievoorwaarden aan op
zorggebruikersorganisaties die goed zijn georganiseerd, representatief zijn
voor hun achterban, een transparante structuur hebben en die deskundig zijn.
We sturen het Fonds PGO aan in het kader van de planning- en controlcyclus.In 2004 beschikt het Fonds PGO over budget voor de Regionale Patiënten
en Consumenten Platforms (RPCP's) in het kader van de modernisering van de
curatieve zorg en modernisering van de zorg in de verpleging en verzorging.30.2.5 Minder regels en administratieve lastenBeleidseffectIn lijn met het kabinetsbrede beleid om de administratieve lasten voor
bedrijven en burgers in het algemeen te verminderen is de ambitie om in deze
kabinetsperiode een reductie van 25% ten opzichte van ultimo 2002 te komen.
De financiële taakstelling die is ingeboekt naar aanleiding van commissie
«Terugdringing administratieve lasten zorgsector» (commissie De
Beer) bedraagt thans €113 miljoen.Vermindering van regeldruk en administratieve last draagt bij aan doelmatiger,
transparanter functioneren van voorzieningen. Dit komt ten goede aan zowel
het personeel op deze terreinen als (meer indirect) aan de burgers.Aard van de verantwoordelijkheidAanpak van administratieve lasten die voortvloeien uit wet- en (rijks-)
regelgeving is onze verantwoordelijkheid. Het verminderen van overbodige bureaucratie
die niet van rijkswege wordt veroorzaakt is een opgave waarvoor instellingen
en instanties in de diverse beleidssectoren zelf verantwoordelijk zijn.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingBegrotingsgerelateerde instrumenten– Uitvoering van het plan «Minder regels, meer zorg»Voor de vijf belangrijkste wetten op het terrein van de zorg (Ziekenfondswet,
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, Wet Toezicht Zorginstellingen, Wet Tarieven
Gezondheidszorg en Wet Ziekenhuisvoorzieningen) is op basis van het rapport
van de gemengde Commissie terugdringing administratieve lasten zorgsector
(«Commissie De Beer») een uitvoeringsplan vastgesteld («Minder
regels, meer zorg») dat in de komende jaren verdere resultaten moet
gaan opleveren. Stroomlijning van jaarverslaglegging maakt deel uit van dit
pakket.– Versnelde aanpak overige wet- en regelgevingDe overige wetgeving op het VWS-terrein (circa 30 wetten en circa 120
ministeriële regelingen) wordt versneld doorgelicht zodat eind 2003 een
meer precies beeld bestaat van de daarmee gemoeide administratieve lasten.
Vervolgens zullen reductievoorstellen worden ontwikkeld en prioriteiten worden
bepaald m.b.t. de aanpak: wat het meest oplevert wordt bij voorrang aangepakt.– Aanpak nieuwe wet- en regelgevingNieuwe wet- en regelgeving wordt systematisch op administratieve lasten
getoetst zowel intern als extern (ACTAL-toets). In samenhang met bovenstaande
analyse zullen de speerpunten nader worden bepaald.– Aanpak informatievoorziening(a) Standaardisatie (inhoudelijke – zoals «minimale datasets»
op de onderscheiden zorgterreinen onder meer t.b.v. prestatievergelijking –
en technische standaarden), (b) unieke identificatie (van zorgvragers, zorgverleners
en zorgverzekeraars), (c) efficiënt gegevensbeheer en (d) regeling van
verantwoordelijkheden voor het vaststellen van standaarden, toegang tot gegevens
en toepassing van systemen, zijn voorwaarden om vermindering van administratieve
lasten te realiseren zonder verlies aan informatie enerzijds en verbetering
van de kwaliteit van informatie anderzijds. In het kader van
het informatie- en ICT-beleid zijn/worden op de vervulling van die voorwaarden
toegesneden instrumenten ontwikkeld.– InvesteringsplanOm de geraamde besparingen te kunnen behalen en noodzakelijke voorzieningen
te kunnen treffen zijn investeringen nodig. Daartoe wordt een (ICT-) investeringsplan
opgesteld. Hiervoor is € 42 miljoen gereserveerd.– Overleg, voorlichting en communicatieSamen met partijen in het zorgveld en mogelijk ook op ander terreinen
wordt verkend hoe «best practices» (betere werkorganisatie, meer
«rendement») sneller uitgewisseld en «geoogst» kunnen
worden.30.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen152 529195 130166 085167 527173 276184 776184 777        Uitgaven162 395184 346189 376190 882193 067184 776184 777        Programma-uitgaven157 847179 735184 972186 693188 980180 689180 690        Vernieuwingen in de zorg28 52418 54212 58810 93710 8545 0455 045Modernisering beroepenstructuur101 053124 572139 488144 045146 513146 506146 507 waarvan bijdragen aan agentschappen  1 2961 2961 2961 2961 296Ethisch verantwoord handelen2 9721 785985960960960960Sterke positie zorggebruiker25 10434 76431 83930 67930 58128 10628 106waarvan bijdragen aan ZBO's1 3411 7751 7751 7751 7751 7751 775Minder regels en administratieve lasten194727272727272        Apparaatsuitgaven4 5484 6114 4044 1894 0874 0874 087        Ontvangsten2 2103 2921 0831 0831 0831 0831 083Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 189 376 190 882 193 067 184 776 184 7772. Waarvan apparaatsuitgaven 4 404 4 189 4 087 4 087 4 0873. Dus programma-uitgaven 184 972 186 693 188 980 180 689 180 690Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht90%167 34090%167 31888%166 79890%163 00090%163 2505. Bestuurlijk gebonden8%13 8859%16 5749%16 8514%6 4463%6 1816. Beleidsmatig gereserveerd2%3 7472%2 8013%5 3316%11 2436%11 2597. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%184 972100%186 693100%188 980100%180 689100%180 690De uitgaven voor beroepen en opleidingen vormen het grootste gedeelte
van het juridisch verplichte budget. Daarnaast zijn er nog verplichtingen
ten aanzien van de medische tuchtcolleges en evaluaties van wetten. Ook de
uitgaven aan het Fonds PGO zijn onder de juridische verplichtingen geplaatst.
Onder de post bestuurlijk gebonden zijn de grootste posten NICTIZ, het agentschap
CIBG en de geschillencommissie ziekenhuizen. In de categorie
«beleidsmatig gereserveerd» zijn de voornaamste posten de opleiding
van vluchtelingenartsen, het ERFO-centrum en een aantal projecten verband
houdend met modernisering van de beroepenstructuur.30.4 VBTB-paragraafInformatie over de kwaliteit van functioneren, producten en prestaties
in de zorg is van belang voor alle betrokken partijen. Voor VWS zijn deze
gegevens van belang omdat ze kunnen worden benut in het kader van beleids-
en verantwoordingsinformatie.Het ontwikkelen en invullen van een Nederlands macro raamwerk van prestatie-indicatoren
voor de gezondheidszorg heeft voor VWS prioriteit. Het raamwerk van prestatie-indicatoren
gaat op systeemniveau het noodzakelijke integrale inzicht geven in de verwachte
en onverwachte prestaties van het gezondheidszorgsysteem. Het raamwerk bestaat
twee onderdelen: het Lalonde model waarin volksgezondheidsinformatie wordt
gegenereerd en de Balanced Scorecard waarin managementinformatie centraal
staat. Het Lalonde model geeft informatie over omgevingsfactoren, leefstijl,
genetische opmaak. De Balanced Scorecard bestaat uit 4 onderdelen. Een onderdeel
dat consumenteninformatie centraal stelt, een onderdeel dat in gaat op de
financiële ontwikkelingen, een onderdeel dat de bedrijfsvoering behandelt
en tenslotte een onderdeel over het innovatievermogen van de zorg. De confrontatie
van het Lalonde model en de Balanced Scorecard geeft inzicht in de prestaties
van de zorg als geheel.Het raamwerk is een belangrijk instrument ter ondersteuning van onze bestuurlijke
verantwoordelijkheid voor een samenhangend systeem van gezondheidszorg. Door
het raamwerk worden meer gebalanceerde mogelijkheden gecreëerd om de
zorg te monitoren en aan te sturen. Om naar een efficiënte invulling
van de gedefinieerde indicatoren toe te groeien, wordt daarbij zo veel mogelijk
gebruikgemaakt van de bestaande informatie. Een deel van die informatie is
verzameld en gestandaardiseerd in de brancherapporten over de VWS-beleidsterreinen.
Deze brancherapporten zijn in november 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.
Zij bieden een gestandaardiseerd basisoverzicht van de stand van zaken en
ontwikkelingen in de VWS-sectoren en geven daarmee inzicht in de prestaties
van de sectoren. In mei 2004 zal een volgende versie verschijnen van de brancherapporten
en worden de indicatoren gedigitaliseerd. De digitale informatieverzameling
wordt gestandaardiseerd en door datadeskundigen getoetst op kwaliteit en betrouwbaarheid.
Deze digitale informatieverzameling voor de brancherapporten ondersteunt een
transparante beleid- en budgetcyclus van VWS. Deze informatieverzameling wordt
in de komende jaren verder aangesloten op de ontwikkeling van het raamwerk
(de sectorspecifieke informatie wordt doorvertaald naar de overkoepelende
macro-informatie) en de minimale dataset gezondheidszorg die de indicatoren
vanuit het primaire proces moet gaan bevatten.Gegevens verzamelen, analyseren, toegankelijk en vergelijkbaar maken kan
nog veel meer dan nu worden ondersteund door ICT-middelen. Het Nationaal ICT
Instituut in de Zorg (NICTIZ) vervult een belangrijke rol als het erom gaat
een betere informatievoorziening met ICT tot stand te brengen, rondom en voor
de patiënt, met als doel de kwaliteit en doelmatigheid van de zorg verder
te verhogen. Daartoe wordt onder meer gewerkt aan een landelijk medicatiedossier
en het – verkrijgen van gegevens over – gebruik van ZIN en UZI,
het gebruik van de norm voor informatiebeveiliging, en het gebruik
van het EPD als kwaliteitsregistratie. In het verlengde van de Technologie
Diffusie Monitor zal worden nagegaan of er mogelijkheden zijn om het aanbod
aan innovatie te meten.In de volgende begroting zal meer informatie worden opgenomen over vergelijkende
informatie over zorgaanbieders en zorgverzekeraars die voor zorggebruikers
beschikbaar is, bijvoorbeeld het percentage zorgaanbieders per sector en het
percentage zorgverzekeraars waarover vergelijkende informatie beschikbaar
is.Tabel. 30.5: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoeringEvaluatie Embryowet2004 Evaluatie Wet Afbreking Zwangerschap2004 Evaluatie programmatische activiteiten, informatiebeleid en administratieve
lastenvermindering2007BELEIDSARTIKEL 31: ZORGVERZEKERINGEN31.1 Algemene beleidsdoelstellingIedere ingezetene van Nederland heeft een zorgverzekering
tegen een redelijke prijs, die zo wordt uitgevoerd dat de verzekerde de zorg
krijgt die nodig is en de kosten beheersbaar zijn.Nederland heeft een stelsel van sociale en particuliere zorgverzekeringen.
De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) is een sociale verzekering.
De AWBZ verzekert de kosten voor langdurige zorg, zoals de verpleging en verzorging
voor gehandicapten en ouderen voor iedere ingezetene van Nederland. Voor de
kortdurende curatieve zorg kennen we drie soorten verzekeringen: de ziekenfondsverzekering,
de publiekrechtelijke ziektekostenverzekeringen voor ambtenaren en de particuliere
ziektekostenverzekering. Ruim 60% van de bevolking is verzekerd op grond van
de Ziekenfondswet (ZFW), net als de AWBZ een sociale verzekering. In totaal
zijn ruim 10 miljoen mensen ziekenfondsverzekerd. Ongeveer 8% van de Nederlanders
is verzekerd op grond van een publiekrechtelijke ziektekostenregeling voor
ambtenaren en de resterende 32% is particulier verzekerd.De AWBZ en ZFW regelen wie verzekerd is, waar de verzekerde wettelijk
recht op heeft (wettelijke zorgaanspraken), welke premies moeten worden betaald,
hoe de financiering van de verzekeringen in elkaar zit en hoe de verzekeringen
moeten worden uitgevoerd.Over de particuliere zorgverzekeringen heeft de overheid niets te zeggen.
De particuliere verzekeraars bepalen zelf de hoogte van de premie en het vergoedingenpakket.
Particuliere verzekeraars kennen geen acceptatieplicht: ze hoeven niet iedereen
als verzekerde aan te nemen. Wel moeten particuliere verzekeraars wettelijk
bepaalde kwetsbare groepen een standaardpakketpolis tegen een maximumpremie
aanbieden, op basis van de Wet toegang ziektekostenverzekeringen (WTZ).Naast de verzekeringswetgeving reguleren twee wetten het aanbod van zorg.
De Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) regelt de bouw van en investeringen in
intramurale zorginstellingen met een vergunningenstelsel en de Wet tarieven
gezondheidszorg (WTG) heeft regels om de budgetten van zorginstellingen, de
prijzen van zorgproducten en de (norm)inkomens van vrije beroepsbeoefenaren
in de zorg vast te stellen.Het kabinetsbeleid richt zich op de overgang naar een systeem waarin niet
het aanbod aan zorg, maar de vraag van verzekerden en patiënten centraal
staat. De wetten voor de zorgverzekeringen, voor de tarieven en prijzen en
voor de planning en bouw van zorginstellingen worden daarom aangepast of vervangen.
Essentieel is dat tijdens deze verandering van aanbod- naar vraagsturing de
zorgverzekering goed uitgevoerd blijft. Dit vraagt een dubbele inspanning:
de bestaande wetten en regels onderhouden én nieuwe instrumenten ontwikkelen
en uitvoeren. Bij deze geleidelijke omvorming moet voortdurend worden gelet
op het beheersen van de totale – voor de verzekering benodigde –
uitgaven.PremiemaatregelenHet kabinet heeft bij het aantreden voor de zorg een bezuiniging vastgesteld
van € 1 miljard aan pakketmaatregelen. Daarnaast zijn extra bezuinigingen
noodzakelijk, ondermeer ter facilitering van voorziene extra productie. Op
dit beleidsartikel worden in de sfeer van de premie-uitgaven de volgende specifieke
maatregelen genomen:Tabel 31.1: Premiemaatregelen
(bedragen x € 1 000 000)Maatregel2004200520062007Premiesubsidies; 10% korting op een aantal subsidies0,3   Naast de korting op de premiesubsidies wordt het onderzoeksbudget van
het CVZ met 30% gekort. Deze taakstelling van € 4,7 miljoen is in
afwachting van een verdeelvoorstel van het CVZ geboekt op de aanvullende post
(op artikel 99). Waar in de begroting onderzoeken door het CVZ worden genoemd,
is uitvoering van die onderzoeken afhankelijk van de invulling van de betreffende
taakstelling.De algemene doelstelling op het gebied van zorgverzekeringen is uitgewerkt
in drie operationele doelstellingen. Deze doelstellingen hebben achtereenvolgens
betrekking op: de verzekering, de betaalbaarheid van de verzekering en de
uitvoering ervan. Per doelstelling wordt omschreven welke effecten we nastreven,
hoe we die meten en welke instrumenten we inzetten om deze doelstelling te
realiseren. Meestal gaat het om het opstellen van wetten en regels. Als instrumenten
niet uit de rijksbegroting maar uit premies betaald worden, is dit aangegeven.Aard van de verantwoordelijkheidVoor alle operationele doelstellingen geldt dat de overheid verantwoordelijk
is voor een goed functionerend zorgstelsel, dus voor het systeem. De zorgverzekeraars
moeten er – via de financiering en zorginkoop – voor zorgen dat
hun verzekerden doelmatig en klantgericht toegang hebben tot de zorg. De verantwoordelijkheid
voor een kwalitatief goede zorgverlening berust bij de zorginstellingen en
beroepsbeoefenaren die direct met de patiënt te maken hebben.31.2 Operationele beleidsdoelstellingen31.2.1 Er is een zorgverzekering voor iedere ingezetene
van Nederland die, gegeven het wettelijk pakket, tegemoet komt aan de vraag
van verzekerdenBeleidseffectenDe overheid moet de publieke belangen van de zorg veiligstellen, zodat
alle ingezetenen toegang hebben tot noodzakelijke zorg van goede kwaliteit,
ongeacht hun leeftijd, gezondheidstoestand of inkomenspositie. Hiervoor is
in de eerste plaats nodig dat iedereen zich kan verzekeren op een manier die
past bij deze uitgangspunten van het beleid. In de tweede plaats moet het
Nederlandse verzekeringsstelsel passen binnen de Europese regels.Het streven is dat per 1 januari 2006 alle ingezetenen van Nederland verzekerd
zijn voor de curatieve zorg met een standaard zorgverzekering. Deze standaard
zorgverzekering is nodig voor een houdbaar stelsel waarin een collectieve
verzekering van noodzakelijke zorg duurzaam kan worden gegarandeerd. Het onderscheid
tussen de ziekenfondsverzekering, de publiekrechtelijke verzekeringen en de
particuliere verzekering vervalt dan.Tot januari 2006 richten we ons ook op een goede uitvoering van de huidige ziekenfondsverzekering. We zien erop toe dat de particuliere
verzekeraars verplicht blijven een standaardpakketpolis aan te bieden, zodat
iedere Nederlander zich kan verzekeren tegen ziektekosten.Indicatoren voor de werking van de zorgverzekeringen in de praktijk komen
uit het overleg met patiënten- en consumentenorganisaties. Daarnaast
geeft de Monitor Verzekerden een indruk of het aantal onvrijwillig onverzekerden
toe- of afneemt.De beoogde nieuwe standaard zorgverzekering geeft zorgverzekeraars en
zorgaanbieders meer mogelijkheden om te concurreren en om flexibel op de vraag
van verzekerden en patiënten in te gaan. De centraal aanbodgestuurde
inrichting van de zorg wordt veranderd in een systeem van gereguleerde marktwerking
met ruimte om decentraal aan te bieden en in te kopen naar behoefte.De AWBZ heeft per 1 april 2003 de eerste stappen voor deze verandering
al gezet. De aanspraken in de AWBZ zijn voortaan gebaseerd op functies en
niet meer op producten. Zo heeft een verzekerde bijvoorbeeld recht op verpleging
of begeleiding. Het gaat nu om de vraag van de patiënt en niet meer zozeer
om het aanbod (voorheen had de verzekerde recht op verpleeghuiszorg of thuiszorg).
Het zorgkantoor, de zorginstelling én de verzekerde maken samen uit
of de aanspraak verpleging via de thuiszorg, verpleeghuis, verzorgingshuis
of via het Persoonsgebonden budget (PGB) wordt geleverd. De volgende stap
in 2004 is om de bekostiging hierop aan te passen. Daarmee willen we bereiken
dat de bekostiging prikkels geeft voor een goede zorginkoop en zorglevering.
Ook bij een gemoderniseerde AWBZ zal de houdbaarheid van de verzekering aandacht
vragen.Een randvoorwaarde voor zowel Ziekenfondswet als AWBZ is dat het Nederlandse
verzekeringsstelsel in overeenstemming is met het internationale recht. Goede
graadmeters hiervoor zijn de uitspraken van het Hof van Justitie in Luxemburg.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– Het wetsvoorstel voor de standaard zorgverzekering curatieve zorg
wordt per 30 juni 2004 aangeboden aan de Tweede Kamer. Er komt een apart wetsvoorstel
voor de invoeringswet en een voorstel voor een uitvoeringsregeling in 2005.
Zodra de nieuwe zorgverzekering van kracht wordt, worden de WTZ en de Wet
Medefinanciering Oververtegenwoordiging Oudere Ziekenfondsverzekerde (Wet
MOOZ) afgeschaft. De functie van de huidige bestuursorganen in de topstructuur
wordt opnieuw bezien. Deze omvangrijke wetgevingsoperatie staat niet op zichzelf;
er zullen ook veel werkzaamheden moeten worden verricht om daardoor noodzakelijk
geworden aanpassingen te bewerkstelligen van EU-verordeningen (Europese Unie),
internationale verdragen en internationale afrekeningsakkoorden.– Het verzekerde pakket wordt met ingang van 2004 beperkt, zoals
is afgesproken in het Hoofdlijnenakkoord. De wet- en regelgeving wordt hierop
aangepast.– Bij de stelselherziening wordt in beginsel alle op genezing gerichte
zorg van de AWBZ overgeheveld naar de standaardverzekering curatieve zorg.
In 2004 starten de voorbereidende werkzaamheden hiervoor en worden voorbereidingen
getroffen om de wet- en regelgeving aan te passen.– Het groot project Modernisering AWBZ wordt uitgevoerd: de «aanbodgestuurde»
instrumenten worden omgezet in vraagsturing. Verder worden functiegerichte
aanspraken geïmplementeerd en wordt de eerste stap gezet in de richting
van het invoeren van functiegerichte bekostiging (vanaf 1 januari 2004).– Internationaal: De standaard zorgverzekering zodanig ontwerpen
dat deze past binnen de uitgangspunten van de relevante Europese en internationale
regelgeving.De huidige wetgeving aanpassen aan het arrest Müller-Fauré/Van
Riet door te omschrijven onder welke voorwaarden (extramurale) zorg in het
buitenland vergoed wordt.De EU-regio's subsidiëren om belemmeringen in het kader van grensoverschrijdende
zorg weg te nemen. In 2004 worden bij projecten in de EU-regio's Rijn-Waal,
Maas-Rijn en Gronau informatie, medische kennis en medisch personeel uitgewisseld.31.2.2 De inzet van instrumenten leidt tot een redelijke
prijs van de zorgverzekeringPremiemiddelen moeten doelmatig besteed worden om de noodzakelijke zorg
ook in de toekomst voor iedereen toegankelijk te houden. Een beheerste kostenontwikkeling
is daarom een publiek belang.Deze operationele doelstelling komt in vier onderwerpen tot uitdrukking.
In de eerste plaats willen we zorgverzekeraars meer ruimte geven. De zorgverzekeraars
moeten daarbij financiële verantwoordelijkheden dragen. Dit bereiken
we met de risicodragende financiering van zorgverzekeraars. In de tweede plaats
zorgen eigen betalingen ervoor dat verzekerden rechtstreeks meebetalen aan
de kosten van de zorg. De prijs van de zorgverzekering bestaat uit de opbrengsten
aan premies en eigen betalingen. Om deze te beheersen, wordt in de derde en
vierde plaats gestuurd op de prijs van de zorgverlening en op de exploitatie
door verzekeraars en zorginstellingen.Er zijn vooral indirecte indicatoren voor het antwoord op de vraag of
er nog sprake is van een redelijke prijs van de zorgverzekering. Dit zijn
bijvoorbeeld voorstellen om – uit financiële overwegingen –
verstrekkingen uit het wettelijk pakket te halen en het aantal afgekeurde
CTG-beleidsregels (College Tarieven Gezondheidszorg). Ook de kostenontwikkeling
van de zorg in internationaal perspectief geeft een indruk van de doelbereiking.
Om de prijsontwikkeling van de zorgverzekering goed te kunnen beoordelen,
moet deze altijd samen bezien worden met het oordeel van de Inspectie voor
de Gezondheidszorg (IGZ) over de kwaliteit van de zorg en het oordeel van
het College toezicht zorgverzekeringen (CTZ) over inspanningen van verzekeraars
op het gebied van kosten en kwaliteit.a. Risicodragende financiering verzekeraarsBeleidseffectenMet de risicodragende financiering stimuleren we zorgverzekeraars om premiemiddelen
doelmatig te gebruiken. Objectieve verschillen in kosten tussen ziekenfondsen
als gevolg van verschillen in de kenmerken van hun verzekerden, worden in
de financiering van de ziekenfondsen zo veel mogelijk geneutraliseerd (risicoverevening).
Daardoor kunnen de ziekenfondsen concurreren op doelmatigheid. Dit financieringssysteem
is een van de belangrijkste instrumenten voor de overheid om de kosten van
de gezondheidszorg te beheersen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– Jaarlijkse verbeteringen in het financieringssysteem, waardoor
bestaande correctiemechanismen kunnen verdwijnen en de (beïnvloedbare)
risico's van verzekeraars toenemen. Ook moet de financiering worden aangepast
aan veranderingen in kosten van verzekeraars, bijvoorbeeld door tariefswijzigingen
bij zorgverleners of de introductie van nieuwe behandelmethoden. Hierbij gaat
het met name om het verdeelkenmerk «diagnose-kostengroepen» (DKG's),
dat per 1 januari 2004 ingevoerd zal worden. Bepaalde diagnoses (bijvoorbeeld
kanker of nierziekte) wijzen op chronisch dure verzekerden, waarmee verzekeraars
worden gecompenseerd door DKG's. In 2004 onderzoekt de werkgroep Ontwikkeling
Verdeelmodel de werking van de risicodragende financiering. In september 2004
brengt de werkgroep dan advies uit over de budgetten voor 2005.– Een belangrijk element bij de nieuwe standaard zorgverzekering
is een sluitend systeem van risicoverevening. Het huidige vereveningssysteem
voor de ziekenfondsen moet worden verbreed naar de particuliere verzekering.
In 2004 doen we onderzoek naar de kostenverschillen tussen verschillende verzekeringswijzen
(ziekenfonds of particulier). Vervolgens verwerken we de kostenverschillen
zo goed mogelijk in het financieringssysteem van de standaard zorgverzekering.b. Eigen risico Ziekenfondswet en eigen bijdragen AWBZBeleidseffectenHet beleid is gericht op een systeem van eigen betalingen waardoor verzekerden
meer eigen verantwoordelijkheid dragen en onnodig gebruik van zorg wordt beperkt.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– Invoeren AWBZ-brede eigen bijdrage voor extramurale zorg in 2005.– Invoeren eigen risico in de ziekenfondsverzekering in 2005. In
2004 wordt hiervoor een wetvoorstel aan de Tweede Kamer aangeboden.– Zorgen voor een wettelijke regeling die eigen betalingen voor
zorg als gevolg van arbeidsongevallen en beroepsziekten afdekt.c. Prijs zorgverleningBeleidseffectenWe streven ernaar dat, gefaseerd vanaf 1 januari 2004, zorgaanbieders
in de AWBZ en de curatieve zorg worden betaald op grond van geleverde prestaties.
In de AWBZ zijn omschreven functies daarvoor de basis, voor de ziekenhuizen
zijn dat de diagnose-behandelcombinaties (DBC's).Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– Eerste stap naar het invoeren van functiebekostiging in de AWBZ
voor extramurale zorg vanaf 1 januari 2004.– Tweede fase van de DBC's invoeren in de bekostiging van de curatieve
zorg in 2004; definitief besluit hierover in het najaar 2003. – De prijzen voor zorg sturen door goed- of afkeuring van beleidsregels
van het College Tarieven Gezondheidszorg (CTG) en aanwijzingen aan het CTG.– De aangepaste Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) invoeren per
medio 2004 gericht op: mogelijkheid tot experimenteren, overgaan op prestatiebekostiging
en terugdringen van administratieve lasten.– Het overeenkomstenstelsel herzien per 1 januari 2004. Hierdoor
zijn verzekeraars niet meer verplicht raamovereenkomsten te sluiten met organisaties
van zorgaanbieders. De nadruk komt meer te liggen op decentrale overeenkomsten
tussen verzekeraars en individuele aanbieders. Ook ontstaat in fasen de mogelijkheid
voor verzekeraars om niet langer contracten af te sluiten met alle toegelaten
zorginstellingen.d. Zorgaanbod/exploitatie instellingenBeleidseffectenDe kosten in de zorg werden lange tijd beheerst door plafonds te stellen
aan de budgetten van instellingen. Hiermee werd ook het aanbod van de zorg
gereguleerd (aan banden gelegd). Een negatief aspect hiervan was dat onvoldoende
rekening werd gehouden met de stijging van de zorgvraag, waardoor er wachtlijsten
ontstonden. Daarom willen we kostenbeheersing nu waar mogelijk realiseren
door (gereguleerde) concurrentie. De belangrijkste doelen hierbij zijn:– Een beheerste ontwikkeling van de uitgaven van de zorg verbonden
aan de exploitatie van zorginstellingen (in internationaal perspectief).– Opheffen van belemmeringen voor de toetreding van zorginstellingen
tot de (gereguleerde) markt.– Reguleren van zorginstellingen die functies vervullen waaraan
vanwege de fysieke bereikbaarheid van de zorg een bijzonder belang is verbonden.– De productiecapaciteit van instellingen wordt bepaald door bij
de zorgverlening betrokken partijen (instellingen, verzekeraars, consumenten).– Zorginstellingen zijn zo veel mogelijk zelf verantwoordelijk voor
huisvestingsbeslissingen en de daarmee gemoeide investeringen.– Zorginstellingen hebben een deugdelijke bestuursstructuur en een
transparante bedrijfsvoering.– De markt van zorgverlening wordt uiterlijk per 1 januari 2006
gereguleerd door een marktregulator voor de zorg.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– Het reeds bij het parlement ingediende voorstel voor de Wet Exploitatie
Zorginstellingen (WEZ) herzien. Door die herziening moet het mogelijk worden
om per 1 juli 2004 van aanbodsturing gefaseerd over te stappen naar vraaggerichte
sturing. Tegelijkertijd worden de Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) en de
Tijdelijke Verstrekkingenwet maatschappelijke dienstverlening (TVWMD) ingetrokken.
Ook vervallen op dat moment de bepalingen in de Ziekenfondswet en de AWBZ
over de toelating van instellingen.– Het nieuwe wetsvoorstel WEZ geeft straks een wettelijke basis
om eisen te stellen aan de bestuursstructuur en ordelijke bedrijfsvoering
van zorginstellingen. Hiermee worden de aanbevelingen van de commissie-Meurs
over goed besturen (good governance) van zorginstellingen wettelijk verankerd. – Per deelmarkt wordt bepaald of en in hoeverre de aanbodsturing
wordt losgelaten. Voor elke deelmarkt worden de onvolkomenheden vastgesteld
en wordt bekeken welke instrumenten nodig zijn om die weg te nemen. Het behartigen
van de publieke belangen van kwaliteit, doelmatigheid en toegankelijkheid
staat hierbij voorop.In 2003 zijn de eerste stappen gezet om een marktregulator in te stellen.
Deze zorgautoriteit moet onder andere instrumenten ontwikkelen en toepassen
die aanzetten tot efficiënt gedrag en de marktverhoudingen in de zorg
bevorderen. Daartoe wordt een passend instrumentarium ontwikkeld voor die
sectoren die (nog) niet aan de markt kunnen worden overgelaten. In 2004 start
de opbouw van de zorgautoriteit. Na wetswijziging zal het CTG in de nieuwe
zorgautoriteit opgaan. Het streven is om de zorgautoriteit op zijn beurt in
2008 op te laten gaan in een zorgkamer bij de NMa.31.2.3 De zorgverzekering wordt goed uitgevoerdToegelaten zorgverzekeraars voeren de zorgverzekeringen uit. Zij zorgen
ervoor dat de Ziekenfondswet en de AWBZ rechtmatig worden uitgevoerd. De Ziekenfondswet
wordt uitgevoerd door de ziekenfondsen en de AWBZ wordt uitgevoerd door regionale
zorgkantoren. Deze zorgverzekeraars moeten zich verantwoorden over het naleven
van de acceptatieplicht en het sluiten van overeenkomsten met aanbieders en
zorginstellingen. Ook moeten zij de verzekerden goed voorlichten. Wij streven
ernaar dat al deze aspecten goed worden uitgevoerd. Een belangrijke rol hierbij
hebben de zelfstandige bestuursorganen in de zorg, zoals het College voor
zorgverzekeringen en het College van toezicht op de zorgverzekeringen. Het
oordeel van dit laatste college over de uitvoering door de zorgverzekeraars
is de belangrijkste indicator voor het bereiken van deze doelstelling.a. Uitvoering ziekenfondswet en AWBZBeleidseffectenWe streven ernaar dat de zorgverzekeraars de Ziekenfondswet en de AWBZ
rechtmatig en doelmatig uitvoeren, met zo gering mogelijke administratieve
lasten. Jaarlijks brengt het CTZ hierover een oordeel uit.De speerpunten voor de uitvoering van de Ziekenfondswet in de komende
jaren zijn:– Ziekenfondsen worden op hun prestaties beoordeeld.– De administratieve lasten voor verzekeraars worden beperkt door
efficiënte informatie-uitwisseling en verantwoording.De speerpunten voor de uitvoering van de AWBZ in de komende jaren zijn:– In 2004 vindt de uitvoering plaats volgens de taakomschrijving
van zorgkantoren in het convenant Taken en beheerskosten zorgkantoren. Jaarlijks
beoordeelt het CVZ (College voor zorgverzekeringen) de uitvoering van het
convenant aan de hand van indicatoren in de verantwoordingsverslagen; bijvoorbeeld
de tijd die verstrijkt tussen aanvang zorg en vaststellen en inning van de
eigen bijdrage, aantallen klachten en duur afhandeling en de aantallen wachtenden
met en zonder overbruggingszorg.– Zorgkantoren beschikken over de vereiste zorgregistraties en (financiële)
bedrijfsadministraties.– De verantwoording over de AWBZ-uitvoering is in 2004 (over verslagjaar
2003) gemoderniseerd.– Zorgkantoren worden via een systeem van bedrijfsvergelijking (benchmarking)
geprikkeld om de AWBZ doelmatig uit te voeren. Het CVZ stelt
een algemene (geanonimiseerde) rapportage op waarin opvallende resultaten
worden belicht.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– In 2004 worden, samen met CVZ en CTZ, prestatie-indicatoren voor
ziekenfondsen opgesteld, zodat prestaties van ziekenfondsen in kaart kunnen
worden gebracht en beoordeeld. Het doel is ziekenfondsen daarmee op een daadkrachtige
manier te prikkelen om doelmatig met het premiegeld om te gaan.– In 2003 is de papieren berichtgeving van de werkgever naar het
ziekenfonds vervangen door elektronisch aanleveren door de Uitvoering Werknemersverzekeringen
(UWV). In 2004 en 2005 worden andere mogelijkheden hiervan (van dit zogeheten
RINIS-concept (RouteringsInstituut (Inter)Nationale Informatie Stromen)) onderzocht
en toegepast. De belasting door het berichtenverkeer wordt ook minder doordat
de belastingdienst voortaan de procentuele premie Ziekenfondswet int.– Basis voor de uitvoering van de AWBZ is het convenant over de
taken en beheerskosten van zorgkantoren dat VWS, CVZ en Zorgverzekeraars Nederland
(ZN) met elkaar hebben gesloten. Het convenant bevat afspraken over de opbouw
van zorgregistraties en bedrijfsadministraties. Dit is belangrijk omdat zorgkantoren
tot op het niveau van de verzekerde informatie over geïndiceerde en geleverde
zorg moeten kunnen uitwisselen met regionale indicatieorganen en zorgaanbieders.
De invoering van een AWBZ-breed zorgregistratiesysteem (AZR) maakt het mogelijk
elektronisch gegevens uit te wisselen. Tegelijkertijd worden de bedrijfsadministraties
en de verantwoording en verslaggeving van zorgkantoren hierop voorbereid.
Zorgkantoren kunnen zo in 2004 op vernieuwde wijze de uitvoering van hun taken
verantwoorden. Deze verslagen zijn voor het CTZ de basis om het functioneren
van de zorgkantoren te beoordelen. Uitgangspunt is de taakomschrijving uit
het convenant.– Het CVZ voert een bedrijfsvergelijking (benchmarkonderzoek) uit
bij zorgkantoren. Dit moet aanknopingspunten opleveren om de bedrijfsvoering
te verbeteren. Dit benchmarkonderzoek onder zorgkantoren vindt in 2004 plaats.b. FraudebestrijdingBeleidseffectenDe fraude in het verzekeringsstelsel wordt bestreden. Indicatoren hiervoor
zijn: de uitvoeringsverslagen van ziekenfondsen waarin zij hun misbruik en
oneigenlijk gebruik van regelingen en fraudebeleid verantwoorden, het oordeel
van het CTZ over de uitvoering door de ziekenfondsen, advisering door CVZ
over zorgpas- en declaratiefraude, en eventueel verder onderzoek op het gebied
van fraude.Instrumenten voor het verwezenlijken van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenHet nieuwe fraudebeleid kent drie actielijnen: meer controle, betere verantwoording
en toetsing vooraf van nieuwe maatregelen. Er komen betere controle en sancties
bij declaratiemisbruik door zorgverleners. Deze actielijnen zijn uitgewerkt
in het wetsvoorstel tot wijziging van de WTG, dat de Tweede Kamer in 2003
ontvangt en dat medio 2004 in werking moet treden. Verder investeren
we in controleerbare systemen (ICT, zorgpas, vermindering bureaucratie). De
tweede actielijn bevat maatregelen als het invoeren van een identificatieverplichting
in de ZFW en de AWBZ, maatregelen om fraude met declaraties van verzekerden
tegen te gaan, maatregelen in het elektronische berichtenverkeer om de administratieve
processen te ondersteunen en de invoering van het sofi-nummer in de WTZ. Het
streven is in oktober 2003 een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer in te dienen
dat deze tweede actielijn uitwerkt. Dit wetsvoorstel moet op 1 april 2004
ingaan. De derde actielijn is dat nieuwe maatregelen vóór invoering
getoetst worden op de mogelijkheden van toezicht en handhaving. Dit doen we
door CTG en CTZ vooraf om een uitvoeringstoets te vragen.c. Uitvoering eigen risico en eigen bijdragenBeleidseffectenWe streven naar een zorgvuldige uitvoering van de huidige eigenbijdrageregeling
in de AWBZ en het nieuwe eigen risico in de Ziekenfondswet. Een goede indicator
hiervoor zijn de resultaten van de kernmonitor die het CVZ halfjaarlijks uitbrengt
over de uitvoering van de eigenbijdrageregeling in de thuiszorg. De rapportages
van het Centraal Administratie Kantoor (CAK) zijn een belangrijke gegevensbron
voor deze monitor; het CAK voert deze regeling immers uit.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumenten– Aanbevelingen van het CVZ aan de uitvoerders voor een correcte
en klantgerichte uitvoering van de eigenbijdrageregeling thuiszorg.– Bijsturen in een vroeg stadium aan de hand van de resultaten van
de kernmonitor.d. Toezicht uitvoering verzekeringenBeleidseffectenHet streven is om in 2005 één totaaloordeel te geven over
de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Ziekenfondswet, de AWBZ en
de WTZ. Dit gebeurt op basis van de uitkomsten van het toezicht van het CTZ
en de verantwoordingen van de zelfstandige bestuursorganen in de zorg.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingPremiegerelateerde instrumentenHet toezicht is opgebouwd uit verschillende onderdelen. Het CTZ is de
toezichthouder op de ziekenfondsen en de zorgkantoren en brengt jaarlijks
een rapport uit over de uitvoering van de Ziekenfondswet en de AWBZ. De Stichting
uitvoering omslagregelingen (Suo) beoordeelt de uitvoering van de WTZ. Het
ministerie van VWS geeft zelf jaarlijks een oordeel over de manier waarop
de bestuursorganen in de topstructuur (CVZ, CTZ, CTG, College bouw ziekenhuisvoorzieningen
(CBZ), College sanering ziekenhuisvoorzieningen (CSZ) en de Suo) hun taken
uitvoeren. Ten slotte beoordeelt VWS ieder jaar de financiële verslagen
over het Fonds van de Ziekenfondsverzekering (Algemene Kas) en het Algemeen
Fonds Bijzondere Ziektekosten. In 2004 bezien we hoe deze deeloordelen tot
een totaaloordeel over de uitvoering kunnen leiden.De beheerskosten van de bestuursorganen in de topstructuur zijn gebudgetteerd.
Evenals voor VWS en gesubsidieerde instellingen geldt, zullen ook de uitgaven
van deze zbo's worden beperkt.31.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen1 4171 4401 4480000        Uitgaven1 3561 3201 4480000        Programma-uitgaven1 3561 3201 4480000        Stelselherziening1 3561 3201 4480000        Ontvangsten1000000Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 1 448 0 0 0 02. Waarvan apparaatsuitgaven 0 0 0 0 03. Dus programma-uitgaven 1 448 0 0 0 0Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht19%2770%00%00%00%05. Complementair noodzakelijk58%8400%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden0%00%00%00%00%07. Beleidsmatig gereserveerd17%2500%00%00%00%08. Beleidsmatig nog niet ingevuld6%810%00%00%00%09. Totaal100%1 4480%00%00%00%0De juridische verplichtingen betreffen voornamelijk subsidies aan Euregio
en uitgaven in verband met een wettelijke verplichte evaluatie ZBO's. Noodzakelijke
uitgaven ten behoeve van kostenbeheersing in de budgettering van verzekeraars
en ten behoeve van communicatie stelselherziening zijn opgenomen als complementair
noodzakelijk.Premie-uitgaven (bedragen
x € 1 000 000) 200320042005200620072008 Beheerskosten verzekeraars en uitvoeringsorganen1 130,21 131,21 131,21 131,21 131,21 131,2Beheerskosten ZBO's topstructuur zorgsector62,962,962,962,962,962,9 Diversen (premie)39,739,439,739,739,739,7Groeiruimte beheer zorgverzekeringen14,725,642,153,464,864,8Totaal1 247,51 259,11 275,91 287,21 298,61 298,6Procentuele mutatie 0,91,30,90,9 In de bovenstaande tabel zijn de ramingen opgenomen voor de premie-uitgaven
voor de verschillende sectoren.In deze ramingen zijn de budgettaire consequenties van de besluitvorming
rond de Voorjaarsbrief Zorg 2003 en het Hoofdlijnenakkoord verwerkt.
Onderaan de tabel is de gereserveerde groeiruimte afzonderlijk weergegeven.
Voor een toelichting op de verdeling van deze middelen over de verschillende
zorgsectoren wordt verwezen naar de bijlage FBZ.Bij de interpretatie van de uitgavenontwikkeling dient bedacht te worden,
dat voor 2003 de loon- en prijsontwikkeling al verwerkt is, terwijl voor 2004
en latere jaren de loon- en prijsontwikkeling nog moet worden toegevoegd.31.4 VBTB-paragraafDit is het eerste jaar dat het beleidsartikel Zorgverzekeringen in de
begroting is opgenomen. Bij het formuleren van de operationele doelstellingen
bleek het niet goed mogelijk om een expliciete tijdshorizon op te nemen. De
doelstellingen zijn er immers op gericht de zorgverzekeringen permanent te
bewaken op de aspecten: toegang en inhoud, betaalbaarheid en uitvoering. De
voornaamste indicatoren die nu zijn benoemd zijn de signalen uit overleg met
patiënten- en consumentenorganisaties, de verzekerdenmonitor, de uitspraken
van het Hof van Justitie, de kostenontwikkeling in internationaal perspectief
en het oordeel van het CTZ over de kwaliteit van de uitvoering. We achten
het mogelijk dat deze indicatoren ons binnen een paar jaar (eindperspectief
voor 2006) voldoende inzicht geven om reële streefwaarden voor de doelstellingen
te kunnen stellen. In 2004 willen we bezien of we de indicatoren kunnen uitbreiden
zodat een breder beeld van het beleidsartikel ontstaat.Tabel 31.2: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoeringEvaluatie model risicodragende financiering verzekeraars01/03/04–01/09/04 Zelf-evaluatie toezicht op de sociale ziektekostenverzekeringen01/07/04–01/01/05 Wettelijke evaluatie zbo's in de topstructuur zorgstelsel01/02/04–01/01/05Buiten VWS zijn er de reguliere toezichtonderzoeken van het CTZ. Ook andere
zbo's evalueren specifieke onderdelen van het beleidsartikel.BELEIDSARTIKEL 32: RIJKSBIJDRAGEN VOLKSGEZONDHEID32.1 Algemene doelstellingHet medebekostigen van sociale ziektekostenverzekeringen
uit de schatkist met als doel de premiedruk van deze verzekering binnen maatschappelijk
aanvaardbare grenzen te houden.De bijdragen van het Rijk, die op de begroting van VWS staan, verlagen
de premiedruk voor de ziekenfondsverzekering en de AWBZ. Deze rijksbijdragen
zijn een onderdeel van het sociaal-economisch beleid van het Rijk. Dit inkomensbeleid
valt primair onder de verantwoordelijkheid van de minister van SZW. Hij beschrijft
zijn doelstellingen voor de inkomenspolitiek in de Sociale Nota.De rijksbijdragen dienen mede ter financiering van het VWS-beleid op het
gebied van volksgezondheid en zorg. De doelstellingen van het VWS-beleid staan
in voorgaande hoofdstukken beschreven.Als de basisverzekering per 1 januari 2006 wordt ingevoerd is er geen
rijksbijdrage voor de ziekenfondsverzekering meer nodig. In deze basisverzekering
zijn kinderen geen premie verschuldigd. Daarom wordt gelijktijdig met de invoering
van de basisverzekering een rijksbijdrage ziektekosten kinderen ingevoerd.32.2 Operationele doelstellingen32.2.1 Gedeeltelijke dekking van de uitgaven van de ziekenfondsverzekeringBeleidseffecten en aard van de verantwoordelijkheidEen van de operationele doelstellingen van de rijksbijdragen volksgezondheid,
de gedeeltelijke dekking van de uitgaven van de ziekenfondsverzekering, wordt
gerealiseerd door een bedrag in de Algemene Kas van de ziekenfondsverzekering
te storten. De minister van VWS stelt de bijdrage vast en is derhalve verantwoordelijk.
Het kabinet heeft besloten de nominale rekenpremie te verhogen voor 2003 en
latere jaren.32.2.2 Gedeeltelijke dekking van de uitgaven van het Algemeen
Fonds Bijzondere ZiektekostenEen tweede operationele doelstelling van de rijksbijdragen volksgezondheid
is de gedeeltelijke dekking van de uitgaven krachtens de AWBZ. De normale
rijksbijdrage is reeds een aantal jaren op nihil gesteld. Wel is er sedert
1 januari 2001 de Bijdrage in de kosten van kortingen (BIKK), die op dit artikel
is ondergebracht. De BIKK compenseert de premiederving door de grondslagverkleining
voor de premieheffing van onder andere de AWBZ die optrad na de invoering
van het nieuwe belastingstelsel. De doelstelling wordt gerealiseerd door de
storting van de rijksbijdrage en de BIKK in het Algemeen Fonds Bijzondere
Ziektekosten. De minister van VWS stelt de bijdrage vast en is hiervoor verantwoordelijk.
De bijdrage is een onderdeel van het sociaal-economisch beleid van het kabinet.32.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen5 659 6446 859 6828 118 2878 376 6719 000 4489 361 7199 361 719        Uitgaven5 659 6446 859 6828 118 2878 376 6719 000 4489 361 7199 361 719        Programma-uitgaven5 659 6446 859 6828 118 2878 376 6719 000 4489 361 7199 361 719        Dekking uitgaven ziektenkostenverzekering3 290 7442 669 8822 760 7872 852 1142 852 3132 852 5142 852 514Dekking uitgaven AWBZ2 368 9004 189 8005 357 5005 524 5576 148 1356 509 2056 509 205Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 8 118 287 8 376 671 9 000 448 9 361 719 9 361 7192. Waarvan apparaatsuitgaven 0 0 0 0 0 3. Dus programma-uitgaven 8 118 287 8 376 671 9 000 448 9 361 719 9 361 719Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht100%8 118 28766%5 524 55768%6 148 13570%6 509 20570%6 509 2055. Bestuurlijk gebonden0%034%2 852 11432%2 852 31330%2 852 51430%2 852 5146. Beleidsmatig gereserveerd0%00%00%00%00%07. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%8 118 287100%8 376 671100%9 000 448100%9 361 719100%9 361 719De hoogte van de rijksbijdrage aan de ziekenfondsverzekering wordt jaarlijks
vastgesteld. Afhankelijk hiervan wordt de hoogte van de premie voor de ziekenfondsverzekering
bepaald. De uitgaven aan de rijksbijdrage 2004 worden na vaststelling voor
100% verplicht. Voor de jaren na 2004 bestaat formeel geen verplichting.De hoogte van de rijksbijdrage AWBZ, dat wil zeggen de bijdrage in de
kosten van kortingen, wordt bepaald in de Wet financiering volksverzekeringen.
Dit gebeurt op basis van formules die de bijdrage koppelen aan de hoogte van
de heffingskortingen en het aandeel dat neerslaat in de AWBZ. Hiermee zijn
de bedragen voor alle jaren voor 100% verplicht.BELEIDSARTIKEL 33: JEUGDBELEID33.1 Algemene beleidsdoelstellingDe positie van jeugdigen in de samenleving versterken,
hun kansen vergroten en uitval tegenaanWe willen bereiken dat kinderen en jongeren een sterke positie hebben,
houden of krijgen in de samenleving, dat hun kansen daarop zo groot mogelijk
zijn. Tevens willen we sociale achterstand of uitval tegengaan. Daarom werken
we zowel aan ontwikkelingskansen voor jeugdigen als aan het oplossen van hun
problemen. Zowel door opvoeding als door sociale controle van de directe omgeving
ontwikkelen jeugdigen zich tot verantwoordelijke burgers met normbesef en
respect voor anderen. In het waarden- en normendebat richt VWS zich daarom
op jeugdigen, maar ook op hun ouders en omgeving. De beleidsmaatregelen richten
zich hierbij op preventie van risicogedrag, opvoedingsondersteuning, jeugdgezondheidszorg,
respectvol en sportief gedrag en een gezonde en actieve leefstijl. Ouders
blijven als eerste verantwoordelijk voor de opvoeding van kinderen. De overheid
moet echter voorwaarden scheppen zodat ouders hun verantwoordelijkheid kunnen
invullen. We richten ons daarom onverminderd op het ondersteunen van gezinnen.
Overheden, veldpartijen, landelijke organisaties, sociale partners en belangenorganisaties
richten zich op (delen van) het jeugdbeleid. Versnippering, verkokering en
fragmentarisering van beleid zijn niet in het belang van jeugdigen. Ons beleid
moet deze ontwikkelingen tegengaan door op bestuurlijk niveau de juiste voorwaarden
te scheppen. Daarom brengen we samenhang aan in het jeugdbeleid van overheden
en realiseren we een goed op elkaar aansluitend stelsel van pluriforme voorzieningen
dat aansluit bij de wenselijke voorzieningen van de jeugd. Daarnaast ontwikkelen
we jeugdbeleid dat jongeren aanspreekt. Het jeugdbeleid wint aan effectiviteit
als de meest betrokken departementen – OCenW, Justitie, SZW, BZK en
VWS – hun beleid voor jeugd op elkaar afstemmen, over de eigen grenzen
heen kijken en waar mogelijk gezamenlijk optrekken. Een belangrijk instrument
hierbij is het gemeenschappelijk kader voor het jeugdbeleid: de landelijke
jeugdagenda.Intensivering voor preventie en JeugdzorgHet kabinet heeft bij het aantreden in het Hoofdlijnenakkoord besloten
om preventie en jeugdzorg te versterken. Hiervoor is in totaal in 2004 € 30
miljoen beschikbaar, oplopend tot € 100 miljoen in 2007. Een deel
van dit bedrag wordt ingezet op dit artikel. In de eerste plaats wordt in
2004 € 2,4 miljoen (oplopend tot € 8 miljoen in 2007)
beschikbaar gesteld om de stijgende vraag naar (zwaardere) jeugdzorg te doorbreken.
Het vergroten van het aanbod van opvoedondersteuning en intensieve gezinsbegeleiding
alsmede de implementatie van de functie gezinscoach zijn daarbij de primaire
speerpunten. In de tweede plaats introduceert de nieuwe Wet op de jeugdzorg
een aanspraak op jeugdzorg. Gelet op het bestaande tekort aan capaciteit en
demografische groei moet daarvoor de capaciteit aan ambulante zorg, pleegzorg,
dagbehandeling, residentiële jeugdzorg en de aanpak kindermishandeling
vergroot worden. Hiervoor is aanvullend op de VWS-begroting in 2004 €
12 miljoen (oplopend tot € 40 miljoen in 2007) beschikbaar gesteld. Voor
het realiseren van de prioriteiten gericht op de civiele keten en de jeugdstrafrechtketen
is in 2004 een bedrag van € 8 miljoen aan de Justitie-begroting
toegevoegd, welk bedrag oploopt naar € 29 miljoen in 2007. Een deel
van deze middelen heeft betrekking op de Wet op de jeugdzorg. Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 33.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies3 4006 0825 6565 656Korting op projectsubsidies3 3876 3375 0267 10233.2 Operationele beleidsdoelstellingen33.2.1 Het ontwikkelen en waarborgen van een adequaat
stelsel van jeugdzorgBeleidseffectenJeugdigen met ernstige opvoed- en opgroeiproblemen moeten zo vroeg mogelijk,
zo dichtbij mogelijk en zo licht mogelijk van de juiste hulp voorzien worden.
Om dit te realiseren, is de afgelopen jaren gewerkt aan een nieuwe Wet op
de jeugdzorg. Deze wet vervangt de Wet op de jeugdhulpverlening en wordt naar
verwachting op 1 januari 2004 van kracht. De wet wordt vijf jaar na inwerkingtreding
geëvalueerd. De wet kent vier pijlers:(1) De voorzieningen versterken die aan de jeugdzorg vooraf gaan (zie
33.2.4).(2) Eén centrale, voor iedereen herkenbare toegang tot de jeugdzorg
maken: het bureau jeugdzorg.(3) Een passend en samenhangend zorgaanbod realiseren.(4) De positie van de cliënt versterken.Met pijler (1) versterken we de voorzieningen die aan de jeugdzorg voorafgaan.
Hiermee beogen we de instroom in de jeugdzorg te beperken tot die jeugdigen
die ernstige gedragsproblemen hebben. Zie 33.2.4 voor een verdere uitzetting
van het lokale jeugdbeleid.Pijler (2) wil één centrale herkenbare toegang tot de jeugdzorg
realiseren: het bureau jeugdzorg. Hier wordt al jaren aan gewerkt, de nieuwe
wet geeft hieraan de wettelijke basis.De ontwikkeling van de vraag naar jeugdzorg hangt af van een groot aantal
factoren, zoals demografische ontwikkelingen, integratie van jeugdigen in
de samenleving, gezinssituatie, school en de beschikbare capaciteit en kwaliteit
bij de lokale voorzieningen. Het aantal aanmeldingen (zie tabel 33.2) bij
het bureau jeugdzorg en het aantal meldingen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling
geven een indicatie van de toestroom naar de jeugdzorg. De werkwijze van het
bureau jeugdzorg (BJZ) en het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK)
garandeert dat bij iedere (aan)melding direct de ernst van de problematiek
ingeschat wordt. Hierdoor kan bij crisis meteen ingegrepen worden. Tabel 33.2: Aantal aanmeldingen
bij het bureau jeugdzorg en meldingen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling 2002200320042005200620072008 RealisatieRamingRamingRamingRamingRamingRamingAanmeldingen BJZ49 83751 0005200053 00054 00055 00055 000Meldingen AMK7 2128 3009 50010 00010 00010 00010 000Bron: Rapportage taskforce wachtlijsten jeugdzorg september 2002In 2002 zijn de bureaus jeugdzorg begonnen het aantal aanmeldingen uniform
te registreren. Daarom is geen vergelijking mogelijk met 2001. De rapportages
van de taskforcewachtlijsten jeugdzorg laten grote
onderlinge verschillen zien in positionering en taakinvulling van de bureaus
jeugdzorg. Het bureau jeugdzorg is een tweedelijns voorziening. De komende
jaren ligt het accent op het uniformeren van de werkprocessen en het verhogen
van de kwaliteit van de indicatiestelling.De meldingen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling zijn in het
afgelopen jaar met 19,5% toegenomen. Deze stijging wordt met name veroorzaakt
door de steeds grotere bekendheid van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling.
Ook recente incidenten zoals in Roermond zorgen ervoor dat signalen van kindermishandeling
sneller gemeld worden. In het najaar van 2003 worden regionale campagnes gestart
om de bekendheid van het AMK verder te vergroten. De verwachting is daarom
dat het aantal meldingen nog toeneemt en daarna stabiliseert.Pijler (3) wil een passend en samenhangend zorgaanbod realiseren.De Wet op de jeugdzorg gaat uit van een vraaggestuurd aanbod. Het bureau
jeugdzorg indiceert waar de cliënt aanspraak op heeft. De provincies
zijn verantwoordelijk voor een zodanige planning van het provinciaal gefinancierde
aanbod dat dit aansluit op de vraag. Hiertoe voert de provincie overleg met
het bureau jeugdzorg om inzicht te krijgen in de vraag. De zorgaanbieder levert
de gevraagde zorg voor de cliënt. Zorgaanbieders mogen geen cliënten
weigeren. In de Wet op de jeugdzorg is daarom een acceptatieplicht opgenomen.De implementatie van de Wet op de jeugdzorg wordt op een aantal essentiële
onderdelen in 2004 afgerond, met name: werkprocessen bureaus jeugdzorg en
nieuwe financieringssystematiek. Ook wordt eraan gewerkt de gemeentelijke
verantwoordelijkheden en de jeugdzorg beter op elkaar te laten aansluiten.
Dit moet er de komende jaren toe leiden dat vraag en aanbod in de jeugdzorg
beter op elkaar aansluiten.Met pijler (4) wordt de positie van de cliënt versterkt.In de nieuwe Wet op de jeugdzorg staat de cliënt centraal. Om die
reden is het recht op jeugdzorg ingevoerd en is geregeld dat de cliënt
moet instemmen met het indicatiebesluit en het hulpverleningsplan. Om de positie
van de cliënt verder te versterken is in de wet opgenomen dat provincies
hun provinciaal beleidskader en hun uitvoeringsprogramma voor advies voorleggen
aan een provinciale cliëntvertegenwoordiging. Het Rijk dient het landelijk
beleidskader en de voortgangsrapportages jeugdzorg voor advies voor te leggen
aan een landelijke cliëntvertegenwoordiging. Aard van de verantwoordelijkheidUitgangspunt is dat ouders in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn
voor het opvoeden en verzorgen van hun kinderen. Als ouders hier niet (volledig)
toe in staat blijken, kunnen zij in eerste instantie een beroep doen op hun
sociale netwerk en lokale voorzieningen. Lokale voorzieningen zijn onder meer
school, het consultatiebureau en algemeen maatschappelijk werk. Zijn de problemen
met de opvoeding zo ernstig dat de lokale voorzieningen geen toereikende hulp
kunnen bieden, dan kunnen jeugdigen en hun ouders/verzorgers een beroep doen
op de jeugdzorg.VWS en Justitie zijn er gezamenlijk voor verantwoordelijk een goed werkend
stelsel van jeugdzorg te ontwikkelen en te waarborgen. Vanuit VWS worden binnen
het bureau jeugdzorg de vrijwillige toegang en de taken AMK gefinancierd.
Justitie financiert de (gezins)voogdij en de jeugdreclassering. Daarnaast
financiert VWS de geïndiceerde jeugdzorg, behalve als iemand in een Justitiële
Jeugdinrichting geplaatst moet worden. In dat geval financiert Justitie weer.
De geïndiceerde jeugdzorg die uit de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten)
gefinancierd wordt, valt onder beleidsartikel 24 (Geestelijke gezondheidszorg,
verslavingszorg en maatschappelijke opvang). Het deel van de jeugdzorg dat
onder de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie valt, staat in
de desbetreffende begroting. Een totaaloverzicht is te vinden in het Landelijk
Beleidskader Jeugdzorg, dat separaat wordt aangeboden.De provincies en de grootstedelijke regio's zijn ervoor verantwoordelijk
een regionaal aanbod aan jeugdzorg te plannen en te financieren. Daarmee moeten
zij zorgen voor voldoende aanbod voor alle jeugdigen die hiervoor geïndiceerd
zijn. Provincies ontvangen hiervoor van het Rijk een doeluitkering. Daarnaast
worden de bureaus jeugdzorg zelf via een aparte doeluitkering aan de provincies/grootstedelijke
regio's gefinancierd.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies en opdrachtenWe zetten subsidies en opdrachten in om de volgende vier doelen te realiseren:– Het instandhouden van steunfuncties voor de jeugdhulpverlening
voor bijvoorbeeld zorgvernieuwing, deskundigheidsbevordering en informatievoorziening
(subsidies aan bijvoorbeeld het NIZW (Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn)
en de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen).– Het uitvoeren van onderzoek en experimenten gericht op zorgvernieuwing.
Hiervoor financieren we diverse projecten.– Het uitvoeren van projecten gericht op het invoeren van de Wet
op de jeugdzorg op het terrein van onder andere het bureau jeugdzorg, kwaliteitszorg,
zorgprogrammering, beleidsinformatie en de aansluiting tussen jeugdzorg en
onderwijs.– Het realiseren van een landelijk aanbod aan jeugdhulpverlening.
Met de invoering van de Wet op de jeugdzorg wordt op termijn de financiering
en aansturing van de landelijke instellingen gedecentraliseerd naar provincies
en grootstedelijke regio's.Wet- en regelgevingVanaf 2004 is de nieuwe Wet op de jeugdzorg van kracht. Met algemene maatregelen
van bestuur (AMvB) en ministeriële regelingen wordt deze wet
nader ingevuld. De belangrijkste AMvB's stellen nadere regels rond het indicatiebesluit,
de zorgaanspraken en de financiering.Specifieke uitkeringenWe verstrekken een doeluitkering aan provincies om het zorgaanbod te kunnen
financieren en een doeluitkering voor het financieren van de bureaus jeugdzorg.
Voor de financiering van de jeugdzorg is 2004 een overgangsjaar. Vanaf 2005
komt er een nieuwe financieringssystematiek waarbij op basis van prijs x productie
wordt gefinancierd. Aandachtspunt is de budgettaire beheersbaarheid van het
stelsel. Waar nodig zullen na overleg met de provincies maatregelen worden
genomen om de beheersbaarheid te waarborgen. In 2004 is de huidige financieringssystematiek
nog van kracht.HandhavingDe Inspectie Jeugdzorg (artikel 37) let op de kwaliteit van de hulpverlening.
De nieuwe Wet op de jeugdzorg heeft voor de inspectie de volgende consequenties:– De naam van de inspectie verandert van Inspectie Jeugdhulpverlening
en Jeugdbescherming in Inspectie Jeugdzorg.– Het terrein voor het toezicht verandert door:• De eigen verantwoordelijkheid voor kwaliteit van bureaus jeugdzorg
en zorgaanbieders.• Het versterken van de positie van de cliënt.• Toezicht op Raad voor de Kinderbescherming.• Toezicht op nieuwe taken van het bureau jeugdzorg (ondersteuning
lokaal beleid en jeugdreclassering).– De instrumenten van de inspectie wijzigen, onder meer doordat
de inspectie de bevoegdheid krijgt om een schriftelijk bevel te geven.– Het aansturen van de inspectie wijzigt: elke provincie kan de
inspectie een aanwijzing geven.33.2.2 Het toereikend voorzien in financiering van opvang
in internaten voor kinderen van binnenschippers en kermisexploitanten, voorzover
deze vorm van opvang in verband met de aard van het beroep voor hun minderjarige
schoolgaande kinderen nodig isBeleidseffectenDe Leerplichtwet verbiedt dat kinderen steeds van andere scholen gebruik
(moeten) maken. De meeste binnenschippers, kermisexploitanten en circusartiesten
beschikken niet over een vaste woon- of verblijfplaats, daarom moet er voor
opvang gezorgd worden voor hun schoolgaande kinderen. Deze kinderen verblijven
in een internaat of bij een pleeggezin.Daarom financieren we de opvang in internaten of pleeggezinnen voor het
huisvesten, verzorgen en opvoeden van deze leerplichtige kinderen.Sinds 1 januari 2001 is de gewijzigde subsidieregeling Welzijnsbeleid in werking. Op grond van de gewijzigde regeling verstrekken
we per feitelijk geplaatst kind een subsidiebedrag (normbedrag) aan één
centrale stichting: de Centrale Stichting van Internaten voor Schippers- en
Kermisjeugd (CENSIS). Hiermee sluit de totale subsidie aan op het (dalend)
aantal kinderen dat deze vorm van opvang nodig heeft. CENSIS verricht jaarlijks
een onderzoek bij de internaten naar de werkelijk gemaakte kosten van de internaten.
Op grond van dit onderzoek wordt gekeken naar de hoogte van de normbedragen
in de subsidie. Tabel 33.3 geeft de geraamde ontwikkeling van het aantal te plaatsten
kinderen weer.Tabel 33.3: Aantal kinderen
dat gebruik maakt van huisvesting (peildatum 15 september 2002) 2002200320042005200620072008 RealisatieRamingRamingRamingRamingRamingRamingAantal kinderen1 3111 2961 2811 2521 2171 1881 188Bron: CENSIS, ingediende subsidieaanvraag 2003De ouders/verzorgers van de kinderen in internaten of pleeggezinnen betalen
een eigen bijdrage. Deze is sinds 1 januari 2001 inkomensafhankelijk en wordt
jaarlijks geïndexeerd.Aard van de verantwoordelijkheidCENSIS is verantwoordelijk voor de huisvesting, verzorging en opvoeding
van kinderen van binnenvaartschippers, kermisexploitanten en circusartiesten
in internaten of pleeggezinnen. De ontwikkelingen in de sector vereisen een
samenhangende aanpak door één instelling, om ouders, kinderen
en personeel zo veel mogelijk continuïteit te bieden. CENSIS geeft met
periodieke rapportages inzicht in het kwaliteitsbeleid en de kwaliteitsontwikkeling
van de huisvesting, verzorging en opvoeding van kinderen.Wij zijn verantwoordelijk voor de subsidiëring van de stichting CENSIS
op basis van het feitelijk aantal gehuisveste kinderen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies– Subsidie per feitelijk geplaatst kind aan Stichting CENSIS. De
subsidiëring wordt herzien en overeenkomstig het herziene subsidiebeleid
van VWS ingericht.33.2.3 Het bevorderen van participatie en toegankelijkheidBeleidseffectenGrotere maatschappelijke betrokkenheid en actief burgerschap zorgen voor
optimale ontwikkeling van jeugdigen. Dit willen wij stimuleren door jeugdigen
invloed te geven op zaken die hen aangaan. Daarnaast moet op lokaal niveau
beter samengewerkt worden tussen sport-, onderwijs-, buurt- en jeugdvoorzieningen:
wij stimuleren dat gemeenten nieuwe aansprekende activiteiten aanbieden. Tevens
besteden we uit preventief oogpunt extra aandacht aan kwetsbare jeugdigen.
Het is echter niet eenvoudig om de effectiviteit van deelname aan dergelijke
activiteiten te meten. Hiervoor worden participatie-indicatoren gemaakt die
in maart 2004 klaar zullen zijn.Aard van de verantwoordelijkheidKaders voor het beleid zijn de Welzijnswet, het VN-verdrag (Verenigde
Naties) inzake de Rechten van het Kind en het EU-witboek (Europese Unie) Jeugd.
Wij zijn ervoor verantwoordelijk een infrastructuur te faciliteren en te ontwikkelen
die participatie bevordert en het maatschappelijk draagvlak voor jeugdparticipatie
vergroot.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies en opdrachten– De Nationale Jeugdraad (NJR) krijgt subsidie om als spreekbuis
voor de jeugd richting de overheid te fungeren. Begin 2003 is een nulmeting
verricht en in 2004 evalueren we de werking en resultaten van de NJR. Belangrijke
factoren daarbij zijn hoeveel jongeren de NJR bereikt en de effecten van de
producten en activiteiten van de NJR. De subsidiëring wordt herzien en
overeenkomstig het herziene subsidiebeleid van VWS ingericht.– Met de subsidieregeling Landelijke jeugdorganisaties is tot en
met 2003 een landelijke infrastructuur rond participatie ondersteund. Met
ingang van 2004 wordt deze subsidiëring herzien.– Het NIZW-International Centre heeft sinds 2000 als Nationaal Agentschap
de eerste twee jaar het EU-programma Jeugd uitgevoerd. Het functioneren en
de resultaten van het Nationaal Agentschap voor het EU-Jeugdprogramma zijn
in 2002 geëvalueerd. Daarop is besloten dat het NIZW-International Centre
het EU-Jeugdprogramma tot het einde van de programmaperiode (2006) zal uitvoeren.
In het kader van het EU-voorzitterschap worden in 2004 twee conferenties georganiseerd.– We versterken de basisinfrastructuur voor jeugdigen door middel
van een stimuleringsregeling.33.2.4 Het ondersteunen van lokaal sociaal beleidBeleidseffectenDe basisinfrastructuur van het lokale jeugdbeleid versterken is voor ons
de belangrijkste doelstelling voor het lokaal (preventief) jeugdbeleid. Hierdoor
worden de ontwikkelingskansen van jeugdigen vergroot en worden problemen en
overlast teruggedrongen. Jeugdigen en ouders moeten in hun eigen omgeving
informatie, opvoedingshulp en -ondersteuning kunnen krijgen. Dit voorkomt
dat het nodig is een beroep te doen op zwaardere en duurdere voorzieningen
zoals de jeugdzorg.Aard van de verantwoordelijkheidUitgangspunt is dat gemeenten verantwoordelijk zijn het lokale jeugdbeleid
en provincies grotendeels verantwoordelijk zijn voor de jeugdzorg en dat wij
de verantwoordelijkheid hebben voor het systeem. Onder andere gaan we in overleg
met de gemeenten en provincies om af te spreken welke taken – voorafgaand
aan de jeugdzorg – bij het lokale jeugdbeleid horen. Hiervoor is sinds
31 oktober 2002 in het kader van de Wet op de jeugdzorg de werkgroep «verduidelijking
gemeentelijke taken» ingesteld.Verduidelijking gemeentelijke taken is een prioriteit op de jeugdagenda
die in het najaar van 2003 verschijnt. Deze agenda geeft het perspectief voor
de komende kabinetsperiode.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies en opdrachten– We versterken de basisinfrastructuur voor jeugdigen door middel
van een stimuleringsregeling.– Samen met OCenW faciliteren we op landelijk niveau de verdere
ontwikkeling van brede scholen. Kern van het bredeschoolconcept is samenwerking
tussen onderwijs en welzijnsinstellingen in de wijk.– We subsidiëren de ontwikkeling en toepassing van methoden
op het gebied van opvoedondersteuning, jeugdwerk en wijkgebonden strategieën.
Voor de periode 2003–2005 worden twee nieuwe CtC-pilots (Community's
that Care) gestart in Leeuwarden en Den Haag om deze aanpak te toetsen op
effectiviteit.– Samen met het ministerie van OCenW willen we taalen ontwikkelingsachterstanden
van kinderen terugdringen. Daarom subsidiëren we in het kader van het
onderwijsachterstandenbeleid onder andere initiatieven om in gemeenten ouders
en kinderen deel te laten nemen aan VVE-programma's (voor- en vroegschoolse
educatie).Wet- en regelgevingWe gaan verduidelijken wat de gemeenten moeten doen aan preventief jeugdbeleid.
De invoering van de Wet op de jeugdzorg per 2004 zorgt voor een nieuwe situatie
waarin van gemeenten en provincies wordt verwacht dat ze de jeugdketen sluitend
maken op lokaal en regionaal niveau. De Tweede Kamer heeft het kabinet in
een motie gevraagd in het najaar van 2003 met een voorstel voor lokaal jeugdbeleid
te komen. Hierin moet staan wat een goed en sluitend gemeentelijk voorzieningenniveau
is en hoe we dit zonodig wettelijk kunnen waarborgen.Met VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) en IPO (Interprovinciaal
Overleg) is inmiddels overeenstemming bereikt over de functies die gemeenten
gaan vervullen voorafgaand aan de jeugdzorg. Het gaat hier om de volgende
functies:– Informatie.– Pedagogische hulp (advisering en lichte hulpverlening).– Signalering.Om deze functies toegankelijk te maken en te coördineren moeten daarnaast
beschikbaar zijn:– Toegang tot het gemeentelijke hulpaanbod, beoordelen, toeleiding.– Coördinatie van zorg op lokaal niveau.De komende periode moeten bovengenoemde functies lokaal ingevuld worden:
ze moeten er ook echt zijn voor ouders en kinderen die dat nodig hebben. In
het najaar van 2003 presenteren we daarom een aantal voorstellen voor hoe
deze functies eventueel wettelijk gewaarborgd kunnen worden.33.2.5 Het stimuleren van onderzoek, monitoring en informatievoorzieningBeleidseffectenGoede kennis- en informatievoorziening is een voorwaarde voor een samenhangend
interbestuurlijk en intersectoraal jeugdbeleid van overheden. We willen weten
hoe het met de problemen van de jeugd gaat en wat de effecten van het gevoerde
jeugdbeleid zijn om te kunnen zien of het beleid moet worden aangepast. Hiervoor
worden een Jeugdmonitor en effectrapportages voor jeugdbeleid opgesteld.Aard van de verantwoordelijkheidWij moeten ervoor zorgen dat uitvoerende instanties deze rapportages kunnen
maken in het kader van samenhangend interbestuurlijk en intersectoraal jeugdbeleid.
Met name het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek), het SCP (Sociaal en
Cultureel Planbureau), het International Centre en het Centrum Jeugd van het
NIZW werken hieraan.De primaire verantwoordelijkheid voor het Nederlands Instituut voor Classificatie
van Audiovisuele Media (NICAM) is overgedragen aan de minister van OCenW.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies/opdrachten– In 2003 starten de Jeugdmonitor en de effectrapportages jeugdbeleid.– Financiering van rapportages en ondersteuning van activiteiten
in het kader van het VN-verdrag voor de rechten van het kind.– Met ingang van 1 januari 2004 verminderen de departementen van
OCenW, Justitie en VWS de financiering van activiteiten van het NICAM met
50%, in 2005 met nog eens 25% en vanaf 2006 moet de sector de financiering
zelf dragen.33.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen902 810852 796832 392833 339853 903860 450859 950        Uitgaven806 149830 838836 797837 404853 570860 450859 950        Programma-uitgaven802 576828 139834 460835 381851 579858 459857 959        Adequaat stelsel van jeugdzorg756 730778 249789 912793 769806 936813 894813 794waarvan bijdragen aan agentschappen 98115115115115115waarvan specifieke uitkeringen718 648737 701750 089757 784769 622777 522777 522Internaten voor kinderen binnenschippers24 72526 72323 55322 75622 25521 75421 354Participatie en toegankelijkheid9 89510 9768 2936 4876 9126 9126 912Lokaal sociaal beleid8 4908 8679 6519 60512 71213 23413 234Onderzoek en informatievoorziening2 7363 3243 0512 7642 7642 6652 665        Apparaatsuitgaven3 5732 6992 3372 0231 9911 9911 991        Ontvangsten11 8478 6077 5767 5307 5307 5307 530Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 836 797 837 404 853 570 860 450 859 9502. Waarvan apparaatsuitgaven 2 337 2 023 1 991 1 991 1 9913. Dus programma-uitgaven 834 460 835 381 851 579 858 459 857 959Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht1%9 6520%2 9790%1 0000%00%05. Bestuurlijk gebonden97%810 23997%813 92496%821 53797%828 93797%828 4376. Beleidsmatig gereserveerd2%14 5632%18 4593%28 6763%29 4773%29 4727. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%60%190%3660%450%508. Totaal100%834 460100%835 381100%851 579100%858 459100%857 959De post «bestuurlijk gebonden» bestaat voor het overgrote
deel uit de middelen voor de doeluitkering jeugdhulpverlening (ruim € 750
miljoen). Daarnaast vallen ook de landelijke instellingen jeugdhulpverlening
(ruim € 25 miljoen) en de middelen voor CENSIS (circa € 20
miljoen) onder deze post. De post «beleidsmatige reserveringen»
bestaat voor het grootste deel uit reservering in het kader van de welzijnsnota
die nog niet juridisch of bestuurlijk gebonden zijn.33.4 VBTB-paragraafDe invoering van de nieuwe Wet op de jeugdzorg gaat gepaard met de nodige
aandacht voor het invoeren van een informatiestelsel. Een goed informatiestelsel
is essentieel om tijdig de juiste maatregelen te kunnen nemen. De afgelopen
twee jaar is daarbij gebruik gemaakt van de resultaten van de taskforce wachtlijsten jeugdzorg. Met ingang van 2004 moeten de bureaus
jeugdzorg deze gegevens leveren. Vanaf 2004 wordt een minimale dataset van
basisgegevens aangeleverd. Deze set wordt de jaren daarop verder gecomplementeerd.
Er komt onder meer aanvullende informatie over de indicaties en de productiegegevens
over zorgaanbod, uitgesplitst naar zorgvorm.In 2004 bekijken we hoe de effectiviteit van de geleverde zorg de komende
jaren in beeld kan worden gebracht. Ook wordt getracht de cliënttevredenheid
vanaf de begroting 2006 voor het eerst in beeld te brengen.Op termijn geven bovenstaande kwantitatieve en kwalitatieve gegevens en
de beschikbare financiële middelen een goed beeld over hoe vraag en aanbod
in het stelsel van jeugdzorg op elkaar aansluiten.De jeugdagenda en het Landelijk Beleidskader Welzijn geven richting aan
het te voeren preventieve en lokale jeugdbeleid in de komende jaren. De huidige
doelstellingen in de paragrafen 33.2.3 t/m 33.2.5 worden in dit verband kritisch
bezien en waarschijnlijk herzien.Tabel 33.4: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoering Wet op de jeugdzorgVijf jaar na inwerkingtreding (planning 2008) Werkelijke gemaakte kosten instandhouding internatenJaarlijks Verantwoording meerjarenprogramma jeugdonderzoek2005 Stichting Nationale Jeugdraad2004 EU-programma Jeugd2006BELEIDSARTIKEL 34: SOCIAAL BELEID34.1 Algemene beleidsdoelstellingSociaal beleid heeft tot doel versterking van de leefsituatie
in Nederland.Wij dragen stelselverantwoordelijkheid voor voorzieningen op lokaal niveau
waar burgers zelf actief in kunnen participeren en waar zij een beroep op
kunnen doen als hun zelfredzaamheid tekort schiet met als doel een versterking
van de leefsituatie in Nederland.Onze bijdrage aan deze doelstelling kent twee aspecten. Enerzijds bevorderen
we dat het welzijnswerk een bijdrage levert aan het doel van sociaal beleid,
anderzijds bevorderen we dat in rijkskaders voldoende aandacht is voor de
sociale component en dat instellingen en gemeenten bij de intersectorale uitvoering
van beleid geen onnodige belemmeringen ervaren.Begin november 2003 zullen wij de Tweede Kamer het Landelijk Beleidskader
Welzijn 2004–2008 toezenden. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan artikel
8, eerste lid van de Welzijnswet 1994: «Onze minister legt eenmaal per
vier jaar aan beide kamers der Staten-Generaal een welzijnsnota over».
Het Landelijk Beleidskader Welzijn zal betrekking hebben op de welzijnsonderdelen
van zes beleidsartikelen: Jeugdbeleid, Gehandicaptenzorg en hulpmiddelenbeleid,
Geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en maatschappelijke opvang, Verpleging,
verzorging en ouderen, Sportbeleid en het onderhavige beleidsartikel.Dit beleidsartikel is al gestoeld op de hoofdlijnen van het aangekondigde
Landelijk Beleidskader Welzijn.Tabel 34.1: Landelijk Beleidskader
Welzijn per beleidsterrein (exclusief annex en doeluitkeringen)ArtikelBeleidsterreinBedrag x € 1 000 24Geestelijke gezondheidszorg,
verslavingszorg en maatschappelijke opvang15 620 26Gehandicaptenzorg en
hulpmiddelenbeleid2 078 27Verpleging, verzorging
en ouderen15 68133Jeugdbeleid18 595 34Sociaal Beleid60 58335Sportbeleid31 756 Totaal144 313Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 34.2 Subsidietaakstelling (bedragen
in € x 1000)Subsidietaakstelling2004200520062007Korting op instellingssubsidies4 1167 0667 7147 714Korting op projectsubsidies3 2836 1424 8716 88434.2 Operationele beleidsdoelstellingenRealisatie van de doelstellingen van het sociaal beleid moet leiden tot
toenemende maatschappelijke betrokkenheid van burgers. De samenleving is alleen
vitaal als iedereen kan, mag en wil meedoen: met werk, met vrijwilligersactiviteiten,
in het verenigingsleven, op school en in de buurt. Het gaat erom dat mensen
eerst zelf verantwoordelijkheid nemen, en pas daarna naar anderen kijken of
iets van de overheid verwachten. Gegevens over toe- en afname zijn beschikbaar
bij het Centraal Bureau voor de Statistiek, in periodieke evaluatierapportages
van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), in afzonderlijke doelgroepen-
of themarapportages en in inhoudelijke jaarverslagen van gesubsidieerde instellingen.Aard van de verantwoordelijkheidHet betreft hier een systeemverantwoordelijkheid. In de Welzijnswet 1994
zijn de verantwoordelijkheden voor het welzijnsbeleid aan de verschillende
overheidslagen toebedeeld. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het uitvoerend
werk, de provincies voor het steunfunctiewerk en het Rijk voor de landelijke
functie.De landelijke functie omvat:– Het volgen, signaleren en analyseren van ontwikkelingen in de
samenleving.– Het stimuleren van nieuw beleid, nieuwe voorzieningen en activiteiten.– Het zorg dragen voor innovatieve projecten met een landelijke
betekenis.– Het zorg dragen voor internationale uitwisseling van informatie.– Het zorg dragen voor een landelijke infrastructuur waaronder landelijke
organisaties.Centraal staat het bevorderen van vernieuwing, de kwaliteitsverbetering
van het lokale aanbod en het stimuleren dat gemeenten vernieuwingen (laten)
implementeren. Hiermee bevorderen we dat burgers, verenigingen, vrijwilligerswerk,
welzijnsinstellingen en overheden steeds adequaat reageren op veranderende
maatschappelijke vragen.De doelstellingen die gekozen zijn houden verband met onze systeemverantwoordelijkheid
en met onze positie als een van de actoren om het systeem ook effectief te
laten zijn.De doelstellingen zijn:– Het versterken van de rol van de welzijnssector. Hierbij is het
middel kennis en stimuleren van professionalisering en kwaliteit.– Het versterken van de zelfredzaamheid van burgers op lokaal niveau.
Hiertoe zal een dienstverleningsstelsel worden ontwikkeld en geïmplementeerd.– Het verbeteren van de leefbaarheid in wijken en buurten in (grote)
steden en dorpen. Hiertoe zullen ketenanalyses worden uitgevoerd, zal ondersteuning
worden geboden door expert- en implementatieteams en zullen zonodig geldstromen
worden gebundeld. Wij doen dit enerzijds vanuit onze eigen verantwoordelijkheid:
het programma sociale pijler stad en platteland (i.s.m. gemeenten
en provincies), anderzijds vanuit de aan ons toegekende verantwoordelijkheid
in het kader van het Grotestedenbeleid: de coördinatie van de sociale
pijler.De realisatie van de operationele doelstellingen in dit beleidsartikel
is mede afhankelijk van de inzet van anderen: maatschappelijke organisaties,
gemeenten, provincies, lokale, provinciale en landelijke welzijnsinstellingen.34.2.1 Het vergroten van maatschappelijke participatie
van burgers in buurt en vereniging door vrijwilligerswerkBeleidseffectenZoals het Kabinet in het Hoofdlijnenakkoord heeft gemeld wordt de kracht
van een samenleving bepaald door de mate waarin burgers en bevolkingsgroepen
bereid en in staat zijn mee te doen, onder andere aan vrijwilligersactiviteiten,
in het verenigingsleven en in de buurt.Het vrijwilligerswerk is het voertuig bij uitstek om verantwoordelijkheid
te nemen en niet alles van een ander of van de overheid te verwachten. Effecten
zijn onder andere een meer leefbare buurt, meer recreatiemogelijkheden door
middel van sport, uitgebreidere dienstverlening in ziekenhuizen en verzorgingshuizen.
Door het verrichten van vrijwilligerswerk versterkt de betrokken persoon ook
zijn eigen zelfredzaamheid: het gaat om het vergroten van het eigen netwerk/informele
contacten, het voorkomen van vereenzaming/verveling en het leren organiseren
en uitvoeren. Volgens de laatste meting van het SCP (Trends in de tijd, 2001)
is 31% van de bevolking van 12 jaar en ouder gemiddeld 4,7 uur per week actief
als vrijwilliger (ongeveer 4 miljoen personen). Met dit beleidsonderdeel wordt
beoogd het vrijwilligerswerk in Nederland kwalitatief en kwantitatief op peil
te houden.In het Internationaal jaar van vrijwilligers 2001 is een stevige impuls
gegeven aan het bevorderen van vrijwilligerswerk door de instelling van de
Commissie voor lokaal vrijwilligersbeleid en de Tijdelijke stimuleringsregeling
vrijwilligerswerk (TSV). De impuls loopt door tot 2005. In maart 2003 zijn
de resultaten van de eerste meting gepubliceerd (Research voor Beleid). Daarin
wordt geconcludeerd dat het duidelijk is dat sinds het Internationaal Jaar
van de Vrijwilliger en de instelling van de TSV het vrijwilligerswerkbeleid
meer op de lokale politieke agenda staat. Er wordt door gemeenten en provincies
meer geld en personele inzet vrijgemaakt en er zijn plannen voor instrumenten
die het vrijwilligerswerk kunnen bevorderen. Vrijwilligersorganisaties lijken
deze toegenomen belangstelling te merken: meer dan een derde geeft aan dat
de ondersteuning in 2002 is verbeterd. Aangezien gemeenten in 2003 en 2004
hun plannen tot volle realisatie zullen brengen gaan wij er van uit dat de
vrijwilligersorganisaties een nog positiever oordeel zullen hebben. In 2004
zullen effecten hiervan zichtbaar zijn. Mede op grond daarvan zullen wij een
geactualiseerde visie op het vrijwilligersbeleid en onze rol hierin presenteren.In 2003 is in het kader van het vrijwilligersbeleid een onderzoek gestart
naar de mogelijkheden voor de invoering van een sociaal jaar voor jongeren
van 16–27 jaar. In een periode van maximaal een jaar kunnen jongeren
zich op vrijwillige basis oriënteren op het werken bij maatschappelijke
organisaties. Doel is dat deelnemers ook in hun verdere leven gemotiveerd
zijn om werk dan wel vrijwilligerswerk te blijven verrichten. Op basis van
de uitkomsten van dit verkennend onderzoek (te verschijnen begin
2004) wordt bezien of een nadere uitwerking van varianten door middel van
vervolgonderzoek nodig is, dan wel in 2004 enkele experimenten uitgevoerd
kunnen worden om ervaringsgegevens te verkrijgen voor de keuze van een specifiek
model.Op genoemde terreinen wordt op interdepartementaal niveau met name samengewerkt
met de ministeries van SZW, OCenW en Justitie.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies– Instellingssubsidie aan Samenwerkende Organisaties voor Maatschappelijk
Activeringswerk (SOM) voor het toerusten van vrijwilligers die zich inzetten
voor kwetsbaren.– Instellingssubsidies (minus 20% eigen bijdrage) aan de VTA groep
(zes internaten voor vorming, training en advies) voor de scholing van maximaal
32 340 (aspirant-)vrijwilligers, die actief zijn/gaan worden op het VWS-terrein.– Projectsubsidies: onder andere voor de uitvoering van de activiteiten
van het plan van aanpak van de commissie Lokaal Vrijwilligersbeleid, de ontwikkeling
van een instrument voor certificering van vrijwilligerswerk, de uitvoering
van het onderzoeksprogramma op het gebied van vrijwilligerswerk, de realisering
van een sociaal jaar voor personen van 16–27 jaar en van maatschappelijke
stages in het voortgezet onderwijs.– Subsidie op basis van de TSV aan gemeenten en provincies voor
een meerjarig project vrijwilligerswerk. Dit project loopt van 2001 tot en
met 2004. De deelname van 393 gemeenten en 10 provincies is in die periode
gegarandeerd. Het doel van de regeling is te bevorderen dat gemeenten en provincies
een structureel en systematisch vrijwilligerswerkbeleid ontwikkelen en uitvoeren
dat gericht is op vernieuwing en rekening houdt met veranderingen in de samenleving.
Gemeenten en provincies die deelnemen aan het meerjarig project dragen zelf
50% van de kosten bij. In totaal worden in de deelnemende gemeenten en provincies
876 projecten op titel van de regeling uitgevoerd gericht op deskundigheidsbevordering,
werven en binden van vrijwilligers en/of organisatorische en administratieve
bijstand aan vrijwilligers(organisaties). Bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten
is door ons een project mogelijk gemaakt ter ondersteuning van gemeenten en
provincies bij het formuleren, uitvoeren en registreren van hun vrijwilligersbeleid
in het kader van de TSV. In 2004 wordt de TSV geëvalueerd. Ook de jaarlijkse
metingen in opdracht van de Commissie Vrijwilligersbeleid over de ontwikkeling
van het vrijwilligerswerkbeleid van de gemeenten en provincies, levert informatie
op. Die informatie zal tevens als basis dienen voor het rijksbeleid vanaf
2005.Tabel 34.3: Onderbouwing Vorming
Training en Advies  2002 realisatie2003 raming2004 raming Aantal cursisten32 34032 34032 340 Subsidie per geslaagde deelnemer (in euro's)333333300 Begrotingsbedrag (in € miljoen)10,810,89,7Bron: VTA-groep34.2.2 Het beschikken over toegankelijke kennis voor het
uitvoerend werk voor de beleidsevaluatie en -ontwikkeling van de sector maatschappelijke
zorgBeleidseffectenOnze verantwoordelijkheid impliceert dat het stelsel van voorzieningen
op lokaal niveau in stand blijft en dat de daar werkzame professionals en
vrijwilligers aan burgers adequate mogelijkheden weten te bieden tot participatie
en ondersteuning naar zelfredzaamheid. Opdat het uitvoerend werk en wij steeds
goed weten te reageren op nieuwe maatschappelijke vragen en ontwikkelingen
is een beperkt aantal kennisinstituten actief voor toegepast beleidsonderzoek,
internationale uitwisseling, kennisopbouw, kennisverspreiding, signaleren
van nieuwe vraagstukken, inhoudelijke ondersteuning, innovatie en ontwikkeling
(methoden).In het rapport over de evaluatie van de Welzijnswet wordt opgemerkt dat
het aanbod van de instellingen te weinig vraaggestuurd is en er meer behoefte
is aan beschreven methodieken met bewezen resultaten. De aansturing vanuit
VWS behoeft verbetering.De landelijke infrastructuur kan een belangrijke adviserende, ontwikkelende
en ondersteunende rol spelen in het uitoefenen van de verantwoordelijkheid
voor het welzijnsstelsel. Om deze positie te kunnen waarmaken zijn wijzigingen
noodzakelijk. Per 2005 zal er sprake zijn van een duidelijke afbakening van
taken en inhoud tussen de instellingen van de landelijke infrastructuur waarmee
de huidige overlap en versnippering wordt voorkomen. Er zal gezocht worden
naar een sturingsvorm die het mogelijk maakt dat de verschillende instellingen
gerichter de uitvoering gaan ondersteunen, vraaggerichter bezig zijn en meer
samenwerken. Herprioritering binnen deze doelstelling is daarbij niet uitgesloten.
Voor de wijze van inrichting zal worden aangesloten bij de VWS-brede voorstellen
over sturing en inrichting van de kennisinstituten (basissubsidie eventueel
aangevuld met opdrachten). Inhoudelijk zal het accent de komende jaren liggen
op het versterken van de rol van de welzijnssector in het kader van extramuralisering
en vermaatschappelijking van de zorg.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies– Instellingssubsidie aan het Nederlands Instituut voor Zorg en
Welzijn (NIZW), Landelijk Centrum Opbouwwerk (LCO), Verwey-Jonker Instituut,
CIVIQ (voorheen NOV en SVM) en de Nederlandse Gezinsraad. De instellingssubsidie
is tevens bestemd voor het leveren van een bijdrage aan een of meer van de
overige doelstellingen in dit beleidsartikel (en bij NIZW ook aan andere beleidsartikelen).– Projectsubsidie voor de verspreiding en benutting van kennis door
het kennisnetwerk Sociaal Beleid (X-S2), voor (evaluatie-)onderzoek en voor
internationale uitwisseling.34.2.3 Het bevorderen van professionaliteit en kwaliteit
van welzijnsvoorzieningenBeleidseffectenWij hebben de stelselverantwoordelijkheid voor de welzijnssector. Dit
is het stelsel van lokale welzijnsvoorzieningen dat de leefsituatie van burgers
in Nederland moet versterken. Mensen kunnen een beroep doen op de welzijnssector
als hun zelfredzaamheid tekort schiet, maar ze kunnen er ook zelf actief in
participeren.De welzijnsvoorzieningen dienen niet alleen effectief en doelmatig te
werken, maar moeten juist aan de burgers duidelijk maken welke diensten ze
leveren en hoe deze aansluiten bij de vragen van burgers. Om dit te bereiken
werken wij aan een ontwikkelagenda waarin de volgende thema's centraal staan:1. De sturingsrelatie tussen opdrachtgevers en instellingen.2. Het kennismanagement (kengetallen en expertise).3. De relatie met burgers als klanten van het welzijnswerk (methodiek
en klantgerichtheid).4. De toerusting van de instellingen (management en personeel).Deels zijn wij reeds gestart met activiteiten om de professionalisering
van de sector op deze thema's te verwezenlijken, deels zullen ze nog worden
uitgewerkt in het Landelijk Beleidskader met een 4-jarige ontwikkelagenda
welzijnssector. Na afloop zal de sector hier zelf een vervolg aan moeten geven.Wij ondersteunen het project Welzijn Informatie Lokaal en Landelijk (WILL)
dat loopt van 2003 tot en met 2006. Dit project is gericht op de eerste drie
thema's. Hierin werken gemeenten en de door hen gesubsidieerde instellingen
in koppels samen om vorm en inhoud van de lokale subsidiecontracten en productierapportages
zodanig te standaardiseren dat benchmarking op bovenlokaal niveau mogelijk
is. Benchmarking levert de beste praktijk modellen op voor:– Prestatie-indicatoren.– Procesindicatoren.– De beleids-, contract- en financiële cycli van gemeente en
instelling.– Klanttevredenheidsonderzoek.– Onmisbaar, flexibel en additioneel werk.De instellingen committeren zich om de «best practice» in
hun eigen organisatie in te voeren.In 2003 is gestart met 17 lokale koppels in het sociaal-cultureel werk
en het peuterspeelzaalwerk. In 2004 wordt het aantal koppels uitgebreid tot
75 en wordt het project verbreed met het algemeen maatschappelijk werk, ouderenwerk,
crisisopvang en sociaal raadsliedenwerk. Aan het eind van het project dienen
alle gemeenten en de welzijnssector te beschikken over een stelsel van transparante
en vergelijkbare productomschrijvingen, methodes en procedures.Wij zijn voornemens om de relatieve achterstand in kwaliteitsbeleid van
het sociaal-cultureel werk en ouderenwerk in te halen. Doel is om methoden
voor kwaliteitsverbetering zoals interne audits en certificering, die in andere
deelsectoren reeds gangbaar zijn, ook in deze sectoren in te voeren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies– Instellingssubsidie NIZW onder andere voor het WILL-project respectievelijk
de actualisering van de beroepenstructuur.– Projectsubsidie onder andere voor de provinciale pilots kwaliteit
en het kwaliteitsbeleid van het sociaal cultureel werk en ouderenwerk.34.2.4 Het versterken van de zelfredzaamheid van burgers
op lokaal niveau.BeleidseffectenDe ondersteuning van het lokale sociale beleid kent twee aspecten; enerzijds
door de uitvoering op het lokale terrein te vergemakkelijken door belemmeringen
in regelgeving weg te nemen, en anderzijds door een actief stimuleringsprogramma
voor een speciaal gebied: het platteland.DienstverleningsstelselIn het licht van de komende vergrijzing van de samenleving en de behoefte
van mensen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen is het van belang
dat er een samenhangend stelsel van maatschappelijke diensten aanwezig is
voor mensen met beperkingen. Dit dienstverleningsstelsel moet samenwerkingsverbanden
tot stand brengen tussen zorg- en welzijnsvoorzieningen en de schotten wegnemen
tussen welzijn, zorg en wonen. De burger moet eerst zelf al het mogelijke
doen om zelfstandig te leven en zelfstandig te functioneren; pas daarna ondersteunt
de overheid hem daarbij. Het Rijk kan tezijnertijd onderdelen van de Welzijnswet,
de WVG en enkele regelingen intrekken. Bij de totstandkoming van het dienstverleningsstelsel,
waarover in november 2003 een nota verschijnt, is expliciet aandacht voor
de verantwoordelijkheidsverdeling voor zaken uit dit stelsel en de AWBZ.In 2004 wordt het project «Welzijn versterkt Zorg» uitgevoerd,
dat voorbereid is door de partijen van «Welzijn versterkt». De
bedoeling van dit omvangrijke project is welzijnsinstellingen te ondersteunen
in de samenwerking met partners in de woon- en zorgsector. Het wordt opgenomen
in het werkprogramma NIZW 2004. Dit project beoogt tevens de eenheid van taal
en de kwaliteit in de welzijnssector te verbeteren.Sociale pijler plattelandWaar via het Grotestedenbeleid veel aandacht is voor de problematiek in
de grote steden is het van belang het platteland met haar eigenstandige sociale
problematiek niet te vergeten. Hier gaat het om de vraag hoe burgers zelfstandig
kunnen blijven leven en participeren in een context waarin voorzieningen niet
bij de hand zijn, steeds minder worden (denk aan openbaar vervoer, postkantoor
etc).De minister van LNV is coördinerend bewindspersoon voor het plattelandsbeleid.
De coördinatie van de sociale pijler daarbinnen wordt door ons uitgevoerd.
In deze coördinatierol zullen wij ons richten op uitvoering van de aanbevelingen
van het rapport «Bewogen barrières» van het NIZW en meer
in het bijzonder op de bevordering van burgerbetrokkenheid en de bevordering
van multifunctioneel gebruik van sociale voorzieningen ten plattelande. De
concretisering van onze activiteiten in 2004 en volgende jaren wordt opgenomen
in het Landelijke Beleidskader Welzijn 2004–2008. Het zal daarbij gaan
om het implementeren van een sociale structuurschets voor dorpen in het landelijk
gebied, het formuleren van een eigentijds antwoord op de verschraling van
voorzieningen en vereenzaming van met name ouderen. Hierbij zullen ook de
mogelijkheden van ICT aan de orde komen. De provincies zullen in dit traject
een grote rol spelen.Het traject provinciale steun bij lokaal sociaal beleid gaat in 2004 het
laatste jaar in. Op grond van de ervaringen moeten conclusies worden getrokken
over de rol van en afstemming tussen provinciale en landelijke instellingen
bij de lokale implementatie van succes gebleken methodieken en werkwijzen.
Daarnaast moet blijken in hoeverre de pilots een bijdrage hebben geleverd
aan de ontkokering op lokaal niveau.Het project «Monitor lokaal sociaal beleid» is nu in een pilotfase
beland. Een achttal gemeenten verzamelen met behulp van een gestandaardiseerde
vragenlijst gegevens op wijkniveau over de leefsituatie van burgers. Een proefrapportage
zal medio 2004 beschikbaar zijn.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies– Instellingssubsidies aan landelijke instellingen zoals het NIZW
en LCO. Dit betreft onder andere het centrum Sociaal Beleid van het NIZW,
voor landelijke ontwikkelingen op het terrein van opbouwwerk en voor integratie
van allochtonen in wijken en buurten (financieel bij 34.2.1).– Projectsubsidies aan VNG en IPO voor de ondersteuning van gemeenten,
respectievelijk provincies bij het vormgeven van lokaal sociaal beleid.– Projectsubsidies pilots provinciale steun bij lokaal sociaal beleid.Verlenen van opdrachten voor het verkrijgen van aansluiting van welzijn
met het nieuwe zorgstelsel.34.2.5 Verbeteren leefbaarheid in wijken van grote steden.BeleidseffectenTer uitvoering van het Actieplan sociale pijler Grotestedenbeleid 2002–2009
(Kamerstukken II, 2002–2003 21 062, nr. 107) zullen wij in 2004
de nodige voorbereidingen treffen voor het beleidskader 2005–2009.De doelstelling is de leefbaarheid in wijken en buurten van grote steden
te verhogen.Hiertoe wordt een mix van faciliteiten aangeboden vanuit verschillende
departementen. Grote steden kiezen hieruit op basis van hun eigen situatie
en vertalen dit in een eigen Meerjarig Ontwikkelingsplan met de in 2009 te
behalen resultaten per gekozen thema.De faciliteiten zijn gerubriceerd rond 4 thema's: gezond en wel, meedoen,
leefbaarheid en preventie en reïntegratie.Deze vier lijnen zijn tevens de uiteindelijke doelstellingen. Om de leefbaarheid
te verhogen is het nodig dat:– Iedereen de kans krijgt voor ontwikkeling van persoonlijke redzaamheid
en ontplooiing van eigen talenten (gezond en wel).– Iedereen mee doet in de zorg en verantwoordelijkheid voor de kwaliteit
van de samenleving (meedoen).– Buurten en wijken een veilig, gezond en sociaal leefklimaat bieden
en geen bron van achterstelling (leefbaarheid) vormen.– Mensen die de aansluiting met de samenleving hebben verloren worden
opgevangen en verzorgd, zoveel mogelijk worden gereïntegreerd, en niet
aan zichzelf en de straat worden overgelaten (preventie en reïntegratie).Om de resultaten te meten zijn per doelstelling 1 of meer indicatoren
bepaald waarop het effect op output wordt gemeten. In 2004 wordt op deze indicatoren
een nul-meting gehouden. De meting wordt vervolgens periodiek herhaald.Wij hebben in dit traject een dubbele rol: enerzijds de coördinator
van de sociale pijler (het gehele traject) en anderzijds als deelnemer, een
van de departementen die programma's verzorgt en activiteiten onderneemt.Als coördinator zijn wij regisseur over dit onderdeel van het Grotestedenbeleid
en voeren wij als zodanig het overleg met de steden. Aan de orde zijn o.a.
nut en noodzaak van het bundelen van financieringsstromen, het vergemakkelijken
van regelgeving, het uitvoeren van ketenanalyses, het organiseren van nul-
en resultaatmetingen.Met betrekking tot de eigen rol zullen wij onze eigen trajecten zoals
operatie «Jong» inbrengen. Daarnaast is er een speciaal programma
ontwikkeld: «de sociale impuls 50 wijken aanpak» met als doel
een sociale impuls te geven bij versnelde herstructurering. Het programma
wordt samen met VROM uitgevoerd.Concreet worden lokale partners ondersteund bij de uitvoering van het
programma door het aanbieden van kennis, impulsteams voor het beantwoorden
van acute vragen en het wegnemen van belemmerende wet- en regelgeving. Deze
kennis en impulsteams worden ontwikkeld en aangeboden vanuit de landelijke
infrastructuur welzijn.Elke twee jaar wordt de stand van zaken gemeten.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies, onderzoek, overleg– Onderzoek naar bundeling van financiële geldstromen.– Projectsubsidies onder andere voor het inhuren van impulsteams
voor gemeenten; voor het ontwikkelen en organiseren van nul- en resultaatmetingen
en voor ketenanalyses.– Overleg met G30-gemeenten en departementen met een aandeel in
de sociale pijler.34.2.6 Afbouw/overdracht van takenDit betreft geen operationele doelstelling. Hier wordt het budget geraamd
en verantwoord dat nodig is voor de overdracht en afbouw van subsidies. Dit
als gevolg van de herprioritering binnen het beleidsterrein Welzijn, de doorlichting
van de instellingssubsidies en de realisering van de projectsubsidietaakstelling
van VWS. Het betreft een aantal lopende projecten en instellingssubsidies
die als posterioriteit worden beschouwd. Hier worden geen nieuwe verplichtingen
op aangegaan. De opgenomen raming betreft uitfinanciering van de in het verleden
aangegane verplichtingen.34.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen83 37865 20452 76559 33158 38757 65057 667        Uitgaven65 97173 60565 14159 33959 82657 80657 806        Programma-uitgaven62 26470 07162 12657 16257 97555 95555 955        Maatschappelijke participatie24 56726 74423 04219 45819 10618 60518 605waarvan specifieke uitkeringen7 8118 3737 4337 4337 4337 4337 433Toegankelijke kennis29 14830 69315 84412 73312 60812 43412 434Professionaliteit en kwaliteit1 2121 6801 7772 1631 9331 2141 164Zelfredzaamheid van burgers6 1805 4152 500855675805200Leefbaarheid in wijken van grote steden1144 1024 9488 45811 07910 32310 978Afbouw/overdracht van taken1 0441 43714 01513 49512 57412 57412 574        Apparaatsuitgaven3 7073 5343 0152 1771 8511 8511 851        Ontvangsten2 56262600000Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 65 141 59 339 59 826 57 806 57 8062. Waarvan apparaatsuitgaven 3 015 2 177 1 851 1 851 1 8513. Dus programma-uitgaven 62 126 57 162 57 975 55 955 55 955Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht78%48 4293%1 4971%7701%3900%2345. Bestuurlijk gebonden9%5 35261%34 97059%34 15058%32 50658%32 5066. Beleidsmatig gereserveerd13%8 34536%20 69540%23 05541%23 05941%23 2157. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%62 126100%57 162100%57 975100%55 955100%55 955De juridisch verplichte uitgaven hebben in 2004 betrekking op de programma's
«Maatschappelijke participatie» (€ 19,2 miljoen), «Toegankelijke
kennis» (€ 14,7 miljoen) en «Posterioriteit» (€ 12,3
miljoen). Dit betreft de instellingssubsidies en onder maatschappelijke participatie
tevens de specifieke uitkering «Tijdelijke stimuleringsuitkering vrijwilligerswerk»
(€ 7,4 miljoen). Tevens is in 2004 een aantal projecten voor het
programma «Het versterken van burgers» (€ 1,8 miljoen)
en voor het programma «Professionaliteit en kwaliteit» (€ 0,5
miljoen) juridisch verplicht. Vanaf 2005 zijn de instellingssubsidies voor
de diverse programma's opgenomen onder de bestuurlijk gebonden uitgaven. De
beleidsmatige reserveringen hebben betrekking op de uitvoering van het in
november uit te brengen Landelijk beleidskader Welzijn 2004–2008.34.4 VBTB-paragraafHet brancherapport «Welzijn en sport 1998–2001» dat
wij op 15 november 2002 aan de Tweede Kamer hebben aangeboden, bevat gegevens
en kengetallen over de welzijnssector (zoals het aantal formatieplaatsen,
het aantal voorzieningen, etc.). Daarmee is een breed beeld geschetst van
de situatie en ontwikkeling in de verschillende sectoren. In de nieuwe editie,
die in 2004 uitkomt, zal dit beeld geactualiseerd en waar nodig gecompleteerd worden. Tevens wordt bezien of de informatie in het brancherapport
uitgebreid kan worden met zogeheten prestatie-indicatoren. Het gaat dan om
gegevens over de welzijns- of leefsituatie van burgers.In 2004 wordt de toepassing van de Tijdelijke stimuleringsregeling vrijwilligerswerk
geëvalueerd.Om de resultaten van het beleidskader grote steden 2005–2009, onderdeel
sociale pijler, te meten wordt in 2004 een nulmeting gehouden in de jaren
daarna gevolgd door periodieke resultaatmetingen. Ook de effecten van de sociale
impuls «50-wijken aanpak» zullen regelmatig worden gemeten.In 2004 zal er een Landelijk Beleidskader Welzijn worden uitgebracht met
de hoofdlijnen van het welzijnsbeleid van het Rijk voor de komende vier jaar.
De inzet is om het Beleidskader op VBTB-leest te schoeien. Daartoe zullen
doelen en instrumenten zo veel mogelijk concreet worden geformuleerd en zal
er een monitoring- en evaluatiesystematiek worden ontwikkeld. Dit zal uiteraard
zijn weerslag krijgen in de Begroting 2005 en volgende jaren.Tabel 34.4: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoering Evaluatie Tijdelijke Stimuleringsregeling Vrijwilligerswerk2004BELEIDSARTIKEL 35: SPORTBELEID35.1 Algemene beleidsdoelstellingMet inachtneming van de intrinsieke waarde van de sport,
de maatschappelijke waarde ervan optimaal benutten en negatieve aspecten tegengaanIn het Hoofdlijnenakkoord wordt benadrukt dat door sport het beroep op
de zorg kan worden teruggedrongen en de volksgezondheid kan worden bevorderd.
Sport heeft een grote maatschappelijke betekenis en geeft een positieve impuls
voor jongeren. Daarnaast heeft sport, door het fijnvertakte netwerk van sportverenigingen
en vrijwilligerswerk een sterke samenbindende functie.Het overheidsbeleid is erop gericht dat waar nodig te ondersteunen. Dat
geldt in het bijzonder ook voor gehandicaptensport.Sport heeft een (ver)bindende kracht die de sociale cohesie kan bevorderen
op het lokale niveau: met vrijwilligersactiviteiten, in het verenigingsleven,
op school en in de buurt. In de sport staat de burger centraal. Sport is van
belang voor de overdracht van waarden en normen. Ook de inzet van de Nederlandse
topsporter levert hieraan een belangrijke bijdrage. Sport vervult een preventieve
rol voor de gezondheid van de burger. De verbindende kracht van de sport komt
ook tot uitdrukking in de samenwerking op rijksniveau zowel binnen het eigen
departement met andere beleidsterreinen (jeugdbeleid, preventie, sociaal en
ouderenbeleid) als met andere ministeries (BZK, OCenW, BUZA, Justitie).Op basis van het Hoofdlijnenakkoord zijn er speerpunten geformuleerd op
vier beleidsterreinen. Met het beleid op deze speerpunten wil VWS een positieve
bijdrage leveren aan de maatschappelijk gewenste ontwikkelingen uit het regeerakkoord.
De speerpunten zijn: Sportgezondheid, Breedtesport, Kader en Topsport.De uitwerking van deze speerpunten is onder de operationele doelstellingen
terug te vinden (1 tot en met 3 in paragraaf 35.2.1, speerpunt 4 in paragraaf
35.2.2)Behalve dat de speerpunten worden uitgewerkt, zullen er in 2004 ook inspanningen
worden gedaan op het internationale vlak. Het jaar 2004 is door de Europese
Commissie uitgeroepen tot het Jaar van Opvoeding door Sport.Doelstellingen van het jaar van Opvoeding door Sport 2004 zijn:– Samenwerking bevorderen tussen onderwijsinstellingen en sportorganisaties
om de educatieve aspecten van sport te ontwikkelen.– Sport gebruiken als instrument om jongeren die kennis en vaardigheden
mee te geven die ze nodig hebben om hun fysieke, mentale en sociale capaciteiten
verder te kunnen ontwikkelen. Uitwisselingen van «good practices»
over de manier waarop sport in het onderwijsbestel een bijdrage aan de sociale
integratie van kansarme groepen kan leveren.– Door middel van meer sport op school een beter evenwicht tot stand
brengen tussen verstandelijke activiteiten en lichaamsbeweging tijdens de
gehele schoolloopbaan.– Vrijwilligerswerk bevorderen.– Uitwisseling van leerlingen en studenten.– Aandacht besteden aan de onderwijsproblemen van jonge sporters
en jongeren die aan wedstrijdsport doen.Het Europees Jaar van Opvoeding door Sport is gericht op overheidsinstanties
die onderwijs of sport in hun portefeuille hebben én op onderwijsinstellingen
en sportorganisaties (internationale, Europese of nationale sportbonden, olympische
comités, nationale sportfederaties en andere sportorganisaties).Het Jaar van Opvoeding door Sport én het EU-voorzitterschap vallen
in de tweede helft van 2004 samen en dat biedt een uitgelezen kans om de samenwerking
tussen onderwijs en sport en de maatschappelijke betekenis van sport nationaal
én internationaal op de agenda te zetten, niet alleen in 2004 maar
ook in de periode daarna. Wij zullen hiervoor samen met het ministerie van
OCenW een programma opstellen. Het voornemen is om het thema Buurt, Onderwijs
en Sport (BOS) als speerpunt in te zetten. Dit betekent het ondersteunen van
activiteiten gericht op het versterken en het toenemen van de samenwerkingsverbanden
tussen Buurt, Onderwijs en Sport. Doel is de kwaliteit van de sportvereniging,
alsmede de sociale cohesie in de buurt/wijk te vergroten en de kwaliteit en
kwantiteit van het bewegingsaanbod voor jongeren te bevorderen.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 35.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007 Korting op instellingssubsidies6 9419 0117 0447 044Korting op projectsubsidies5 2749 8687 82611 059Aard van de verantwoordelijkheidOnze verantwoordelijkheid richt zich erop kwaliteitsverbeteringen te ondersteunen
in de sportbeoefening en de fysieke en organisatorische sportinfrastructuur.
Om dit te bereiken, stellen we subsidies en kennis beschikbaar aan (bijzondere)
landelijke sportorganisaties, provincies of gemeenten. Hoewel de haalbaarheid
van plannen een van de toetselementen is om een subsidie te verkrijgen, is
het de verantwoordelijkheid van de subsidieontvanger en hangt het af van de
personen en de factoren die bij de uitvoering van het plan betrokken zijn
of de gesubsidieerde plannen daadwerkelijk worden gerealiseerd. Kenmerkend
voor de financiële ondersteuning is dan ook dat de subsidie in de meeste
gevallen slechts een (beperkt) deel van de projectkosten dekt.35.2 Operationele beleidsdoelstellingen35.2.1 Een verantwoorde sportbeoefening door een breed
publiek stimuleren, in een kwalitatief hoogwaardige (fysieke en organisatorische)
sportinfrastructuur, mede om sociale cohesie, integratie, tolerantie en volksgezondheid
te stimuleren BeleidseffectenZowel in de nota «Wat sport beweegt» als in de beleidsbrief
«Breedtesport» (TK 1998–1999, 26 632, nr. 1) is uiteengezet
welke waarden (breedte)sportbeoefening voor het individu en de maatschappij
heeft. De centrale boodschap in beide stukken is dat sport een belangrijk
onderdeel is van de sociale infrastructuur. Sport is niet alleen «leuk»,
het draagt ook bij aan het algemeen lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden
van mensen en biedt veelal een ontmoetingsplaats in wijken en buurten.SportgezondheidMet een Bewegingsmonitor wordt onder andere gemeten hoeveel uren Nederlanders
sporten en hoeveel blessures zich voordoen. Uit deze monitor blijkt dat in
2002 45% van het Nederlandse publiek voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond
Bewegen (NGB)1, maar dat 14% van de bevolking
geen enkele dag van de week aan de norm voldoet. Jaarlijks doen zich ongeveer
twee miljoen sportblessures voor, de kans op een blessure voor een sporter
is 13%, voor topsporters zelfs 60%. Als speerpunt is geformuleerd: gezonde
lichaamsbeweging stimuleren en inactiviteit tegengaan via alle relevante «beweegbronnen»
(sport, recreatie, werk, transport en thuis). Daarbij gaat speciale aandacht
uit naar mensen met een chronische ziekte.Het uiteindelijke streven is om in het percentage Nederlanders dat aan
de NGB voldoet te verhogen tot minstens 48% (50%) in 2007 (2010) en het percentage
inactieven terug te brengen tot 10% of minder. Voor de blessurepreventie is
de doelstelling om jaarlijks het blessurerisico te verlagen naar 10% in 2010.BreedtesportIn 2002 is de eerste evaluatie van de breedtesportimpuls uitgevoerd. Uit
deze evaluatie blijkt dat veel projecten zich afspelen op het terrein van
sportbuurtwerk, verenigingsondersteuning en op het terrein van school en sport.
Veel projecten hebben als doel mensen kennis te laten maken met de sportclub
in de buurt en de sportdeelname te bevorderen. Een van de manieren om de maatschappelijke
meerwaarde van sport beter te benutten, is de samenwerking te intensiveren
op lokaal niveau, tussen buurt, onderwijs en sport. We stellen ons daarom
ten doel om de bestaande breedtesportimpuls om te vormen naar een breedtesportbeleid
dat zich vooral richt op de grote steden en de vijftig geselecteerde wijken.
Hierbij zal de kern van het beleid erop gericht zijn op lokaal niveau de relatie
buurt-sport-onderwijs te versterken. Omdat de sportvereniging daarin een cruciale
rol dient te vervullen is de versterking van de sportvereniging een belangrijke
voorwaarde.Speerpunt is verder de deelname bevorderen van mensen met een handicap
in alle takken van sport door organisatorische integratie bij reguliere sportbonden.KaderUit de Rapportage Sport, die het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)
in 2003 heeft uitgebracht, blijkt het volgende. In 2001 waren er 29 600 sportverenigingen, waarvan 86% grotendeels draait op vrijwillig kader.
In sportverenigingen en sportorganisaties met een ander karakter waren in
2000 naar schatting 1,1 miljoen Nederlanders tussen 12 en 79 jaar (8.2%) als
vrijwilliger actief. Over de afgelopen tien jaar blijkt er niet alleen een
toename te zijn van het aantal sportorganisaties dat gebruikmaakt van vrijwilligers,
maar ook een toename van het aantal vrijwilligers dat bij sportorganisaties
actief is en een toename van het aantal arbeidsuren van deze vrijwilligers.
Deze trend wordt ook gesignaleerd in de Verenigingsmonitor en in de evaluatie
van het meerjarenprogramma «Tijd voor vrijwilligersbeleid» van
NOC*NSF, dat in 2002 is afgerond. Ondanks deze groeiende inzet van vrijwilligers
blijkt uit deze onderzoeken dat het door verenigingen gepercipieerde vrijwilligerstekort
in die periode onveranderd is gebleven. De helft van de verenigingen kampt
met een tekort aan vrijwilligers en 80% van de verenigingen maakt zich grote
zorgen over het kader. Dit kan een bedreiging voor de sportvereniging worden.Uit de eerdergenoemde evaluatie van de breedtesportimpuls blijkt dat 25%
van de gemeenten de impuls gebruikt om sportverenigingen te ondersteunen bij
het verbeteren van hun kaderbeleid en de interne organisatie. In 2004 wordt
er verder aan gewerkt deze ondersteuningsstructuur waarin gemeenten, provincies
en sportbonden een rol hebben, uit te bouwen. Daarnaast is de inzet in 2004
de kwaliteit van het beschikbare kader te bevorderen. Begeleiding, deskundigheidsbevordering
en professionele ondersteuning zijn daarin belangrijke ingrediënten,
maar het is ook zeer gewenst dat nieuwe instrumenten worden ontwikkeld om
de effectiviteit en efficiency van de inzet van het (nieuwe) kader te verbeteren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAlgemeen– Het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) heeft een
functie als expertisecentrum en ondersteunt sportbonden en gemeenten als ze
hun sportbeleid uitwerken. De activiteiten van het NISB zijn onderverdeeld
in zeven programmalijnen. We noemen hier de vier belangrijkste (financieel
gezien): 1) participatie en kwaliteit; 2) kwalitatief sportaanbod en breedtesportimpuls;
3) sportinfrastructuur Nederland; 4) expertisepunten. Op basis van de activiteiten
die binnen deze programmalijnen worden ondernomen, wordt subsidie toegewezen
en wordt afgerekend. Het doel van deze subsidie is sportparticipatie in brede
zin te bevorderen.SubsidiesOp het gebied van sportgezondheid is er subsidie om:– Sportmedisch beleid te ontwikkelen en uit te voeren door sportorganisaties
en om projecten te ondersteunen die gericht zijn op bewegingsbevordering,
blessurepreventie, alcoholmatiging en tabaksontmoediging (dit zijn middelen
behorend bij programmalijn 4 van de Welzijnsnota). Het vierjarige (2000–2003)
project «sociale hygiëne» is een voorbeeld van een project
waarmee invulling is gegeven aan het alcoholmatigingsbeleid bij sportverenigingen.– De inzet van de Breedtesportimpuls mede te richten op lokale projecten
die uitzicht bieden op blijvend meer (sportief) bewegen.– Meer aandacht te geven aan sporten met grotere ongevalrisico's
en aan de preventie van ernstige letsels.– De sportbonden meer aan te spreken op het veiliger maken van de
beoefening van hun tak van sport.– De multimediale ondersteuning en promotie in het kader van leefstijlcampagnes
en afstemming via het «Platform bewegen».– Bestaande maatregelen beter te benutten en effectiever te maken
als beschermingsmiddelen en voorlichting.Op het gebied van de breedtesport is er subsidie om:– Gemeentelijke initiatieven financieel te ondersteunen op basis
van de stimuleringsregeling Breedtesport. Het doel hiervan is dat gemeenten
het sportbeleid een prominentere plaats geven op de gemeentelijke beleidsagenda.
Na vijf tranches (de regeling is in 1999 gestart) hebben 265 gemeenten (van
de in totaal 496) een aanvraag ingediend. Deze gemeenten vertegenwoordigen
circa twee derde van de Nederlandse bevolking.– Het Jaar van de Opvoeding door Sport 2004 uit te werken, wat een
impuls zal geven aan projecten op het gebied van buurt, onderwijs en sport.– De fair-playprogramma's van landelijke sportbonden te stimuleren
en ondersteunen, onder meer door lespakketten «Sportiviteit en respect»
te verschaffen.– De sociaal-preventieve projecten te ondersteunen die erop gericht
zijn het voetbalvandalisme terug te dringen. Daartoe is al een meerjarenafspraak
gemaakt met de KNVB. Een landelijk informatiepunt supportersbeleid zal worden
ingericht en ondersteund.– Initiatieven te ondersteunen die gericht zijn op de integratie
van gehandicaptensport.Voor het kader in de sport is er subsidie om:– Het kader te versterken en strategisch belangrijke doelgroepen
vrijwilligers te werven, namelijk jeugd, vrouwen en allochtonen.– De professionalisering van het sporttechnisch kader en het verenigingsmanagement
te verbreden ter ondersteuning van de vele vrijwilligers in de sport.– Sportopleidingen te moderniseren en de sportopleidingen in te
bedden in een samenhangend opleidingsstelsel, waarbij nieuwe vormen van leren
worden gestimuleerd en de opleiding op maat en «aan huis» wordt
gebracht.35.2.2 De beoefening van topsport in Nederland onder professionele
en maatschappelijk verantwoorde omstandigheden bevorderenIn 2002 is de subsidieregeling Welzijnsbeleid gewijzigd op het punt van
de ondersteuning van topsportevenementen en -accommodaties. De regeling ondersteunt
organisaties als ze in Nederland grote sportevenementen organiseren en ondersteunt
ook de aanpassing van bestaande of de realisatie van nieuwe topsportaccommodaties.
In 2003 zijn al ruim zeventig aanvragen behandeld voor uiteenlopende initiatieven.Met het uitvoeren van de regeling is tevens de doelstelling geformuleerd
om de opgedane kennis op het gebied van evenementen en topsportaccommodaties
te bundelen en voor het publiek beschikbaar te stellen.In augustus 2004 zullen de Olympische Spelen plaatsvinden. De voorbereiding
hiervan door sportbonden en NOC*NSF verloopt binnen het programma «Performance
2004», waaraan ook wij financieel bijdragen. We hopen dat de successen
van Sydney worden geëvenaard.BeleidseffectenMede door de sterk toegenomen maatschappelijke betekenis van topsport –
onder meer onder invloed van de overweldigende media-aandacht voor sport –
richten wij ons in het sportbeleid ook op de topsport. Topsport is een belangrijke
economische factor en van belang voor de Holland Promotie. Topsport heeft
ook belangrijke waarden voor de samenleving die minder snel opvallen. Topsporters
inspireren andere, vooral jonge, mensen om ook aan sport te gaan doen. Topsporters
beïnvloeden de beeldvorming van mensen en leveren daardoor een bijdrage
aan integratie en socialisatie van minderheidsgroepen. Het zijn deze maatschappelijke
waarden die mede ten grondslag liggen aan het topsportbeleid.Ons doel is het positieve van topsport te bevorderen en de negatieve bijverschijnselen
zoals doping, vandalisme en onsportief gedrag tegen te gaan. Wij streven naar
een goed topsportklimaat waarbinnen niet alleen goede prestaties en (gouden)
medailles gehaald kunnen worden, maar vooral ook naar een klimaat waarbinnen
topsporters uit verschillende disciplines zich op een verantwoorde manier
met hun sport kunnen bezighouden.Topsport is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de georganiseerde
sport. Wij hebben hierbij een ondersteunende en stimulerende taak.Elke vier jaar wordt de ontwikkeling van het topsportklimaat in Nederland
op onderdelen gemeten en vergeleken met andere Europese landen. Het eerstvolgende
rapport verschijnt nog in 2003.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling– Activiteiten van landelijke sportorganisaties ondersteunen die
gericht zijn op de herkenning en ontwikkeling van talenten.– Een hoogwaardige begeleidingsstructuur ondersteunen, vooral op
sporttechnisch en sportmedisch gebied.– De topsportinfrastructuur versterken, in het bijzonder waar het
gaat om training- en wedstrijdaccommodaties en de organisatie van evenementen.– Het tegengaan van doping door de ondersteuning van bonden en specifieke
organisaties, internationale afspraken en de nationale afstemming via het
antidopingplatform Dopingcontroles.Jaarlijks wordt door NOC*NSF op advies van NeCeDo vastgesteld hoeveel
controles er in totaal en per tak van sport moeten plaatsvinden, zowel «in»
als «out of competition». De medewerking aan het aantal controles
per sportorganisatie hanteren wij als subsidievoorwaarde evenals de toepasselijkheid
van een actueel dopingreglement en een actief voorlichtingsbeleid richting
sporters en begeleiders. Als een sportorganisatie hieraan niet voldoet, wordt
een korting aangebracht op de subsidie voor het algemeen functioneren. Ten
behoeve van een goede afstemming van de activiteiten van de bij het antidopingbeleid
betrokken organisaties is in april 2003 het Nederlands Antidoping Platform
ingesteld. Tabel 35.2: Aantal controles
dat DoCoNed in de afgelopen jaren heeft uitgevoerd en het aantal «positieve»
gevallen, dat hieruit naar voren is gekomen JaarAantal controlesAantal «positieve» gevallen 20001 7572220012 32145 20022 75545Bron: Jaarverslag DoCoNed, 2002.SubsidiekortingKorting op de subsidie voor het algemeen functioneren van sportbonden
(zie 35.2.1) wordt toegepast als er geen adequaat dopingbeleid wordt gevoerd.
Toepassing van dit instrument heeft slechts in een enkel geval plaats.StipendiumregelingDe Stipendiumregeling is een regeling voor A-topsporters met een inkomen
dat lager is dan het minimumloon. Uitvoering van de regeling ligt bij het
Fonds voor de Topsporter dat hiervoor een bedrag van circa € 9 miljoen
heeft ontvangen in 2000. Tabel 35.3: Aantal A-topsporters
dat gebruikmaakt van de StipendiumregelingPeildatumA-topsportersWaarvan stipendium genieten: Feb. 2001353150 Mei 2002477241 Juni 2003452245Bron: Fonds voor de TopsporterVerlaagd belastingtariefEr is een verlaagd BTW-tarief ingesteld voor de toegang tot onder andere
sportwedstrijden en -accommodaties. In plaats van het normale BTW-tarief van
19% geldt voor de levering van deze goederen of diensten het verlaagde tarief
van 6%. Het doel is om de toegankelijkheid van cultuur, en sport (beoefening)
te bevorderen.35.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen76 20970 94351 19150 08257 03157 85060 308        Uitgaven69 83381 82867 30160 98965 13061 67961 679        Programma-uitgaven67 07678 97464 61658 45962 89259 65659 656        Breedtesport53 32654 62846 57841 22244 63943 02043 021waarvan specifieke uitkeringen5 33310 9908 8726 7587 0025 9985 998Topsport13 75024 34618 03817 23718 25316 63616 635        Apparaatsuitgaven2 7572 8542 6852 5302 2382 0232 023        Ontvangsten8 131*313131313131* Voor een toelichting, zie VWS-jaarverslag 2002.Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 67 301 60 989 65 130 61 679 61 6792. Waarvan apparaatsuitgaven 2 685 2 530 2 238 2 023 2 0233. Dus programma-uitgaven 64 616 58 459 62 892 59 656 59 656Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht49%31 55921%12 42914%8 5209%5 1114%2 1695. Bestuurlijk gebonden0%022%12 67415%9 64916%9 64916%9 6496. Beleidsmatig gereserveerd51%33 05757%33 35671%44 72375%44 89680%47 8387. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%64 616100%58 459100%62 892100%59 656100%59 656Het sportbeleid is beschreven in verschillende beleidsnota's (zie hiervoor),
waarin de beleidsvoornemens en de budgetten worden beschreven die voor sport
worden aangewend. Een deel hiervan is al juridisch verplicht. Daarnaast wordt
aan verschillende sportorganisaties een zogenoemde instellingssubsidie verstrekt.
Voor het jaar 2004 is dit een juridische verplichting, voor de volgende jaren
zijn deze uitgaven bestuurlijk gebonden. Dit betekent dat een verlaging van
dit budget ruimschoots tevoren dient te worden gemeld aan deze organisaties
en een wijziging van beleid impliceert. Het bedrag bij «beleidsmatige
gereserveerd» betreft een raming van uitgaven voor beleidsthema's die
zijn voorgenomen in de verschillende beleidsnota's.35.4 VBTB-paragraafHet VBTB-denken heeft eraan bijgedragen dat er meer aandacht is om beleidsdoelstellingen
te concretiseren en evaluatieve momenten in te bouwen. Dit is zichtbaar in
de begroting maar gebeurt ook, minder zichtbaar, bij de uitvoering van het
sportbeleid. Daarbij moet echter niet uit het oog worden verloren waar de
verantwoordelijkheden en (on)mogelijkheden liggen. In 2003 is er verder aan
gewerkt de evaluatieprogrammering concreet te maken, waarbij de volgende aspecten
verder zijn uitgediept:– De probleemstelling.– De planning/mogelijke bundeling van evaluaties.– De interne/externe uitvoerbaarheid.Dit heeft geleid tot een aantal voorstellen om de programmering aan te
passen. De consequenties hiervan zijn nog niet verwerkt in de evaluatieprogrammering,
omdat door de taakstelling ook op dit punt prioriteiten gesteld moeten worden
en ook het programma moet worden getemporiseerd.Tabel 35.3 Overzicht voorgenomen evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoeringde ontwikkeling van het topsportklimaat in Nederland2004het evenementen- en accommodatiebeleid2004BELEIDSARTIKEL 36: VERZETSDEELNEMERS, VERVOLGDEN EN BURGEROORLOGSGETROFFENEN36.1 Algemene beleidsdoelstellingHet bieden van (im)materiële ondersteuning aan
personen die in het bijzonder zijn getroffen door de gebeurtenissen tijdens
de Tweede Wereldoorlog en de Bersiap-periode in Nederlands-Indië alsmede
het verschaffen van genoegdoening aan leden van onderscheiden gemeenschappen
vervolgingsslachtoffers. Daarnaast de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog
instandhouden om daaruit lering te trekken en het versterken van de internationale
samenwerking op dit terreinEen groot deel van de doelgroep is in de loop van de afgelopen decennia
erkend op grond van een van de wetten voor oorlogsgetroffenen. Nog altijd
ontvangt de Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) nieuwe aanvragen voor een pensioen
of uitkering. Na een aanvankelijke opleving in de periode 1999–2002,
is in 2003 een daling ingezet die zich naar verwachting zal voortzetten.Naast het bieden van (im)materiële ondersteuning beoogt de algemene
beleidsdoelstelling ook de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog in stand
te houden. De nationale manifestaties op 4 mei (herdenking gevallenen) en
5 mei (viering bevrijding) moeten een waarschuwing zijn voor hedendaagse uitingen
van racisme, discriminatie en intolerantie. Tegen de achtergrond van de gebeurtenissen
tijdens WOII kan vooral de jeugd bewust worden gemaakt van het gevaar van
politiek extremisme van uiteenlopende aard dat in hun omgeving aanwezig is.Ruim vijftig jaar na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog zijn
roof en rechtsherstel van financiële tegoeden en goederen wereldwijd
centraal komen te staan in verschillende onderzoeken en internationale regeringsconferenties.
In Nederland heeft de regering op 21 maart 2000 haar standpunt uitgebracht
over de eindrapporten van verschillende commissies die door haar zijn ingesteld.
Om finaal recht te doen aan de kritiek op de bejegening van de vervolgingsslachtoffers
in het naoorlogs rechtsherstel en de gevolgen die dit heeft gehad voor hun
verdere bestaan, heeft de regering aan de onderscheiden gemeenschappen bedragen
beschikbaar gesteld voor eenmalige individuele uitkeringen en projectuitkeringen
ter versterking van de infrastructuur van die gemeenschappen. Wij zijn belast
met de uitvoering van het regeringsstandpunt (met uitzondering van de verdeling
van de gelden van de joodse gemeenschap, dat primair een taak van het ministerie
van Financiën is).De regering heeft lering getrokken uit de historische analyse van de verschillende
onderzoekscommissies. Het boek over dit verleden mag nooit gesloten worden;
regering en samenleving moeten zich daarvan bewust blijven en daar ook voor
de toekomst conclusies aan verbinden. Ons streven is daarom de kwaliteit van
de uitvoering van het regeringsstandpunt te garanderen.Subsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling
voor dit artikel opgenomen.Tabel 36.1 Subsidietaakstelling (bedragen
x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007 Korting op instellingssubsidies875875875875 Korting op projectsubsidies1 2002 2441 7802 515Taakstelling PURIn het Hoofdlijnenakkoord is voor de PUR een (volume- en efficiency) taakstelling
opgenomen. Deze taakstelling is naar aanleiding van de rijksbrede problematiek
verhoogd. In tabel 36.2 is de taakstelling voor de PUR weergegeven.Tabel 36.2 Taakstelling PUR (bedragen
x € 1 000) 2004200520062007Hoofdlijnenakkoord 137137137 Aanvullende taakstelling233328561948 2334656981 08536.2 Operationele beleidsdoelstellingen36.2.1 Een kwalitatief goede en doelmatige uitvoering
van het (wettelijk) stelsel van pensioenen, uitkeringen en bijzondere voorzieningen
en van de hulp- en dienstverlening aan de WOII-getroffenenBeleidseffectenDe maatschappelijke effecten die het wettelijk stelsel van materiële
en immateriële voorzieningen genereert, liggen in de sfeer van «ereschuld»
en «bijzondere solidariteit» met de getroffenen van WOII en de
Bersiap-periode. Het (wettelijk) stelsel van voorzieningen voor oorlogsgetroffenen
bevindt zich in de eindfase. Dit stelt specifieke eisen aan het beleid. Centraal
staat het waarborgen van continuïteit en kwaliteit in de bedrijfsvoering
van de uitvoeringsorganisaties (PUR en begeleidende instellingen), ondanks
een gestaag dalende werklast.De bekostigingswijze van de PUR is een belangrijke waarborg voor continuïteit
en doelmatigheid (outputfinanciering). Dit bekostigingsmodel wordt elke drie
jaar geëvalueerd.Iedere vier jaar dient de Tweede Kamer op grond van artikel 21 van de
Wet PUR geïnformeerd te worden over de doelmatigheid en doeltreffendheid
van de PUR. Hieraan hebben wij in 2001 voor het eerst voldaan (TK 2001–2002,
20 454, nr. 56).Verder verstrekken wij structureel subsidies aan een aantal gespecialiseerde
instellingen voor hulp- en dienstverlening aan oorlogsgetroffenen. De subsidiesystematiek
voor de immateriële hulpverlening zal in 2004 worden geëvalueerd.
Voor 2005 is de evaluatie voorzien van de Tijdelijke Vergoedingsregeling Psychotherapie
Naoorlogse Generatie (TVP).Tabel 36.3 geeft een overzicht van de belangrijkste kengetallen van de
wetten en regelingen. De daling van het gemiddelde aantal pensioenen en uitkeringen
zet zich bij alle wetten voort met uitzondering van de Wubo, waar
nog enige jaren sprake zal zijn van een stijging van het aantal toeslagen
op grond van artikel 19 van de Wubo (Toeslag verbetering levensomstandigheden).
Het Wubo-bestand van 13 106 uitkeringen bestond in 2002 voor een aantal
van 2 942 uit periodieke uitkeringen en voor 10 164 uit toeslagen
op grond van artikel 19 van de Wubo. Deze toeslagen zijn niet afhankelijk
van het inkomen van de betrokkene. In de tabel maken we een onderscheid tussen
het aantal pensioen- of uitkeringsgerechtigden en het gemiddelde aantal betaalbare
pensioenen of uitkeringen. Het aantal pensioen- of uitkeringsgerechtigden
omvat ook de nihilisten (gerechtigden waarvan het pensioen niet betaalbaar
wordt gesteld omdat hun overige inkomsten te hoog zijn) en is geschoond van
dubbeltellingen (gerechtigden die zowel een periodieke uitkering ontvangen
als een toeslag op grond van artikel 19 van de Wubo of artikel 21b van de
Wuv).De totale programma-uitgaven vertonen een dalende trend. De uitgaven voor
de bijzondere (medische en sociaal-medische) voorzieningen blijven hoog, vooral
bij de Wubo. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat het beroep op de bijzondere
voorzieningen toeneemt, vooral de tegemoetkomingen voor deelname maatschappelijk
verkeer en huishoudelijke hulp. Naast de voortschrijdende vergrijzing van
de doelgroep vormen ook de wijzigingen van de oorlogswetten naar aanleiding
van het advies van het adviescollege-Van Galen met ingang van 2001 hiervoor
een verklaring.De uitgaven voor de Tijdelijke Vergoedingsregeling Psychotherapie Naoorlogse
Generatie (TVP) zullen naar verwachting in 2003 nog een stijging vertonen
als uitvloeisel van de verbreding van de doelgroep in 2001.Tabel 36.3: Kerngegevens wetten en regelingen
voor oorlogsgetroffenen* (bedragen x € 1 miljoen) 2002200320042005200620072008 RealisatieRamingRamingRamingRamingRamingRamingWuv       Eerste aanvragen1 4161 6231 6071 5891 5701 5501 531Toewijzingspercentage25%19%18%18%17%17%16%Aantal uitkeringsgerechtigden25 26423 88922 75021 54520 33019 15318 021Gemiddeld aantal betaalbare uitkeringen (incl. uitkeringen art.
21b)21 42120 48719 44318 34917 25016 18615 180Uitgaven Wuv totaal(€)211,1195,8185,3174,1162,6151,5141,7Waarvan uitgaven bijzondere voorzieningen (€)32,833,733,633,132,231,330,4Wubo       Eerste aanvragen2 1422 1532 0591 9671 8741 7821 692Toewijzingspercentage29%26%27%27%27%27%27%Aantal uitkeringsgerechtigden11 15711 70111 86511 92911 91611 84611 726Gemiddeld aantal betaalbare uitkeringen (incl. toeslag art. 19)13 10613 58913 81113 91213 91913 85513 733Uitgaven Wubo totaal (€)60,660,161,361,461,060,459,6Waarvan uitgaven bijzondere voorzieningen (€)16,817,519,019,920,320,520,6Wbp       Eerste aanvragen82929087848178Toewijzingspercentage22%20%20%20%20%20%20%Aantal pensioengerechtigden6 0445 6635 2684 8764 4874 1013 716Gemiddeld aantal betaalbare pensioenen5 5565 2204 8564 4954 1363 7803 425Uitgaven Wbp totaal(€)102,191,584,978,371,765,258,6Wbp-z       Eerste aanvragen4333333Toewijzingspercentage40%33%33%33%33%33%33%Aantal pensioengerechtigden501452397340281221161Gemiddeld aantal betaalbare pensioenen496446392335277218159Uitgaven Wbp-z totaal (€)9,48,17,16,15,04,02,9Wiv       Eerste aanvragen3111111Toewijzingspercentage33%20%20%20%20%20%20%Aantal pensioengerechtigden282270255240225210195Gemiddeld aantal betaalbare pensioenen228219206194182170157Uitgaven Wiv totaal (€)3,02,72,52,42,22,11,9TVP       Aantal declaraties1 74920042 0272 0502 0502 0502 050Uitgaven TVP totaal (€)0,91,11,11,11,11,11,1AOR       Eerste aanvragen307300270240190150120Toewijzingspercentage34%39%40%40%40%40%40%Omvang bestand per ultimo698766829877912924915 Uitgaven AOR totaal (€)3,33,43,63,63,63,53,4Bron: PUR, VWS (AOR), december 2002* Toelichting:Wuv: Wet uitkeringen vervolgingslachtoffers 1940–1945Wubo: Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–1945Wbp: Wet buitengewoon pensioen 1940–1945 (verzet)Wbp-z: Wet buitengewoon pensioen zeelieden-oorlogsslachtoffersWiv: Wet buitengewoon pensioen Indisch verzetTVP: Tijdelijke Vergoedingsregeling Psychotherapie Naoorlogse GeneratieAOR: Algemene oorlogsongevallenregeling Indonesië (Uitvoeringsorgaan:
SAIP)Aard van de verantwoordelijkheidHet beleid gericht op de getroffenen van de Tweede Wereldoorlog en de
Bersiap-periode is vooral voorwaardenscheppend van aard. Onze verantwoordelijkheid
op dit terrein valt dan ook primair te kenschetsen als systeemverantwoordelijkheid.
De vijf pensioen- en uitkeringswetten voor oorlogsgetroffenen worden in opdracht
van ons uitgevoerd door het zelfstandig bestuursorgaan de PUR. Wij hebben
formeel geen directe invloed op het toepassingsbeleid van de PUR. Met andere
woorden: wij beslissen niet of een aanvrager wel of niet tot de wetten wordt
toegelaten. Daarnaast is er een aantal (gesubsidieerde) categorale instellingen
en instellingen van algemeen maatschappelijk werk die de doelgroep immateriële
hulp- en dienstverlening bieden.Onze systeemverantwoordelijkheid laat onverlet dat wij ons in hoge mate
verantwoordelijk voelen voor de feitelijke resultaten die het systeem genereert.
Dit heeft te maken met de unieke maatschappelijke betekenis van de begrippen
«ereschuld» en «bijzondere solidariteit» als leidende
principes bij de zorg voor oorlogsgetroffenen, in samenhang met de steeds
grotere kwetsbaarheid van de doelgroep. Wij geven onze verantwoordelijkheid
vooral inhoud door toezicht te houden op de PUR en door de kwaliteit van de
gesubsidieerde uitvoeringsorganisaties te monitoren.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidiesWij verstrekken subsidies aan een aantal instellingen voor immateriële
dienstverlening (maatschappelijk werk en sociale dienstverlening) aan oorlogsgetroffenen.
Hier noemen we in het bijzonder de drie categorale «begeleidende instellingen»
(Stichting 1940–1945/SBO (Stichting Burger-Oorlogsgetroffenen), Stichting
Pelita en Stichting Joods Maatschappelijk Werk) en de stichting
Informatie- en Coördinatie-Orgaan Dienstverlening Oorlogsgetroffenen
(ICODO). Daarnaast zijn er zes instellingen van algemeen maatschappelijk werk
met een afdeling gespecialiseerd in maatschappelijk werk voor oorlogsgetroffenen
die subsidie van ons ontvangen.Wet- en regelgevingDe doelgroep vraagt regelmatig om aanpassing van (de uitvoering van) het
wettelijk stelsel. Achtergrond is mede de sterke vergrijzing van de doelgroep
(mate van cliëntgerichtheid) en de steeds grotere tijdsafstand tot de
gebeurtenissen tijdens WOII, waardoor het steeds lastiger wordt de oorlogsomstandigheden
te verifiëren. Wijzigingen van wet- en regelgeving hebben in beginsel
alleen betrekking op «onderhoud», bijvoorbeeld indexeringen en
doorwerking van wijzigingen in aanpalende regelgeving. Daarnaast brengt de
PUR regelmatig wijzigingen aan in de uitvoering om de cliëntgerichtheid
op peil te houden.Monitoring bedrijfsvoering uitvoeringsorganisatiesWij bewaken de continuïteit van de bedrijfsvoering van de uitvoeringsorganisaties.
Een goede informatie-uitwisseling met de decentrale uitvoeringsorganisaties
is daarbij essentieel. Zo worden tijdig knelpunten gesignaleerd of voorzien
en kan daarop worden ingespeeld. De continuïteit en doelmatigheid in
de bedrijfsvoering wordt verder gestimuleerd door de bestaande systemen van
bekostiging op basis van objectieve werklastindicatoren voor de belangrijkste
uitvoeringsorganisaties. Deze bekostigingssystemen worden periodiek geactualiseerd.
Met de uitvoeringsorganisaties zijn afspraken gemaakt over hoe het onvermijdelijke
afbouwproces wordt gefaciliteerd.Toezicht op de PUROnze eindverantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid, effectiviteit en
doelmatigheid van de uitkomsten van het wettelijk stelsel vereist een adequaat
toezichtinstrumentarium en een goed ontwikkeld toezichtbeleid. De rechtmatigheid
van de PUR wordt in belangrijke mate gewaarborgd door goede controle door
de externe accountant van de PUR. Richtlijnen voor die controle verstrekken
wij in het zogenoemde controleprotocol. Het geactualiseerde protocol is met
ingang van 2003 van kracht geworden. Goede informatievoorziening is cruciaal
om goed toezicht te kunnen houden. Daarom zijn de afspraken met de PUR hierover
in 2002 geactualiseerd en is in 2003 voorzien in de bouw van een elektronisch
monitoringsysteem op basis van kengetallen. Hierdoor zullen vooral ook de
doelmatigheid en effectiviteit op een goede wijze gevolgd kunnen worden.Tabel 36.4 toont dat de trend in het aantal eerste aanvragen en vervolgaanvragen
bij Wuv en Wubo dat binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld, de laatste
jaren nagenoeg constant of stijgend is. Dat wil zeggen dat verreweg de meeste
van de aanvragen binnen de wettelijke termijn kunnen worden afgehandeld. De
verkorting van de behandeltermijnen blijft een punt van aandacht waarbij snelheid
en zorgvuldigheid goed tegen elkaar dienen te worden afgewogen. Als de termijnen
worden overschreden, wordt dat bijna altijd veroorzaakt door vertragingen
bij (externe) gegevensleveranciers. Tabel 36.4: Gerealiseerde
behandeltermijnen wetsuitvoering PURPeriode van ontvangstBinnen (verlengde) wettelijke termijn (in %) WuvWuboWetten bp (Wbp/Wbp-z/Wiv) Eerste aanvragen   20007066972001686996Vervolgaanvragen   200070699920017577100 2002 (voorlopig)817897Bezwaarschriften   20008377942001837891Bron: PUR; juni 2003Uit tabel 36.5 blijkt dat de apparaatskosten van de PUR en het totaal
van de pensioenen en uitkeringen geleidelijk dalen. De apparaatskosten in
procenten van de totale pensioenen en uitkeringen laten een lichte stijging
zien. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de toenemende afbouwkosten van
de PUR. Daarnaast bevat de begroting van de PUR kostenposten met een semi-vast
karakter, zoals bestuurskosten en accountantskosten, die niet in dezelfde
mate afnemen als het totaal van de pensioenen en uitkeringen.Tabel 36.5: Apparaatkosten
PUR in % van de pensioenen en uitkeringen (bedragen x € 1 miljoen) 2002 Realisatie2003 Begroting2004 Begroting2005 Raming2006 Raming2007 Raming2008 Raming 1 Wuv13 18511 39910 61810 0239 4418 9798 5382 Wubo10 2869 7309 4869 2789 0458 8958 7213 Wbp2 3262 10720061 8931 7801 6911 6014 Subtotaal25 79723 23622 11021 19420 26619 56518 8605 Kosten derden4 8294 7034 5684 4264 2874 1824 0826 Projecten/afbouw*9351 2201 5661 6201 7061 7251 8177 Overige kosten1 1281 1041 0921 0821 0701 0651 0608 Totaal Apparaatkosten32 68930 26329 33628 32227 32926 53725 8199 Pensioenen/uitkeringen386 200358 200341 100322 300302 500283 200264 70010 (8) in % van (9)8,46%8,45%8,60%8,79%9,03%9,37%9,75%11 (4) in % van (9) 6,68%6,49%6,48 %6,58%6,70%6,91%7,13%* Afbouwkosten van de PUR (kosten sociaal plan, etc.) Bron: PUR, juni
200336.2.2 Herinneringsplekken onderhouden, manifestaties
doen plaatsvinden en voorlichting bieden aan jongerenBeleidseffectenHoewel WOII en de Bersiap-tijd in Nederlands-Indië al lange tijd
achter ons liggen, vindt het merendeel van de Nederlandse bevolking dat de
Nationale Herdenking van de Gevallenen op 4 mei en de viering van de bevrijding
op 5 mei en op 15 augustus moeten worden voortgezet. Onderzoek van het Nationaal
Comité 4 en 5 mei (Nationaal vrijheidsonderzoek 2003) onder de Nederlandse
bevolking bevestigt dit: 78 c.q. 71% van de ondervraagden vindt het (heel)
belangrijk dat de oorlogsslachtoffers worden herdacht op 4 mei
en dat de bevrijding wordt gevierd op 5 mei. Dit geldt voor alle geledingen
van de samenleving. Het allergrootste belang hechten de ouderen aan deze dagen.
Het belang neemt wat af naarmate de ondervraagden jonger zijn.Bij genoemde manifestaties staat het respect voor de slachtoffers van
toen centraal. Ze zijn echter ook bedoeld als waarschuwing tegen actuele vormen
van racisme, discriminatie en intolerantie. Vooral de jeugd moet gewezen worden
op de gevaren van vormen van (politiek) extremisme. Een respectvolle houding
tegenover de slachtoffers van WOII en de Bersiap-tijd in Nederlands-Indië
bevorderen en politiek bewustzijn ontwikkelen bij jongeren over de gevaren
van (politiek) extremisme, zijn echter complexe vraagstukken, waarbij talloze
individuele en maatschappelijke factoren een rol spelen. In 2003 zal worden
onderzocht hoe de effectiviteit kan worden gemeten van jeugdvoorlichting in
relatie tot het heden. Uit een evaluatie van jeugdvoorlichtingsprojecten over
de periode 1998–2001 kwam naar voren dat er onvoldoende aanbod is van
voorlichting aan bepaalde categorieën (laaggeschoolde) jongeren. Via
een website van het ministerie zal de subsidieregeling jeugdvoorlichting nadrukkelijker
onder de aandacht worden gebracht van producenten die te maken hebben met
deze categorieën. In 2006 vindt de volgende evaluatie van het projectenbeleid
jeugdvoorlichting WOII–heden plaats.Voor 2004 staat een evaluatie van de vier nationale herinneringscentra
gepland en voor 2005 een evaluatie van het Nationaal Comité 4 en 5
mei.Aard van de verantwoordelijkheidOp het gebied van «herdenken en vieren» stellen wij door subsidies
te verlenen verschillende organisaties in staat om een jaarlijkse herdenking
en viering te organiseren of een herinneringscentrum in stand te houden. Op
die manier zijn wij systeemverantwoordelijk.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidies– Nationale manifestaties: naast een subsidie aan het Nationaal
Comité 4 en 5 mei, worden in het kader van het beleid «herdenken
en vieren» subsidies verstrekt aan de Stichting 15 augustus 1945 en
aan het Nationaal Comité herdenking capitulatie 1945 Wageningen.– Projectenbeleid Jeugdvoorlichting WOII-heden: een externe adviescommissie
«Jeugdvoorlichting WOII-heden» adviseert over te subsidiëren
projecten. Het beleid richt zich erop het bereik en de effectiviteit van de
voorlichting te vergroten. Daarbij wordt speciale aandacht besteed aan de
diverse categorieën jongeren en aan een multiculturele samenleving.– Herinneringscentra: in het kader van het brede voorlichtingsbeleid
over de gebeurtenissen tijdens WOII worden instellingssubsidies verstrekt
aan het Nationaal Monument Kamp Westerbork, het Nationaal Monument Kamp Vught,
het Nationaal Monument Kamp Amersfoort en aan het Indisch Herinneringscentrum
in Den Haag.36.2.3 Activiteiten uitvoeren of coördineren die
voortvloeien uit kabinetsbesluiten over het thema «Tegoeden Tweede Wereldoorlog»,
en voorwaarden scheppen van internationale samenwerking voor educatie over,
herinnering aan en onderzoek naar de holocaustBeleidseffectenHet onderwerp «Tegoeden Tweede Wereldoorlog» staat al geruime
tijd in de belangstelling. Uit de publieke en politieke aandacht hiervoor
vloeit een aantal activiteiten voort die sinds 1 mei 1998 door ons worden
uitgevoerd of gecoördineerd en die gericht zijn op het rechtsherstel
na de Tweede Wereldoorlog. Te denken valt aan het verder versterken van de
infrastructuur en mede daardoor van de eigen identiteit van de verscheidene
gemeenschappen en het doen van onderzoek om de nog bestaande leemtes in de
geschiedschrijving op te vullen. Belangrijk zijn ook de internationale activiteiten
in het kader van herdenken, vieren en leren als uitvloeisel van de wereldwijde
aandacht voor de materiële aspecten van roof en recuperatie. Nederland
draagt daarbij haar eigen diepgewortelde historie rondom de aspecten herdenken,
vieren en leren uit.Aard van de verantwoordelijkheidDe uitvoering van de kabinetsbesluiten rondom het naoorlogs rechtsherstel
en het versterken van de infrastructuur van de Sinti- en Roma-gemeenschap
en de Indische gemeenschap is grotendeels opgedragen aan de Stichting Rechtsherstel
Sinti en Roma en aan de Stichting Het Gebaar voor de Indische gemeenschap.
Wij zijn verantwoordelijk voor het toezicht en de financiering van deze stichtingen.Verder geven wij invulling aan deze doelstelling door subsidiëring
en onderzoek. Hiervoor zijn wij systeemverantwoordelijk.Naast de noodzaak om de holocaust blijvend te herdenken en te onderzoeken,
is ook educatie van groot belang. Nederland draagt door deelname aan een internationale
Taskforce bij aan internationale samenwerking en overdracht van expertise
op dit terrein. Wij zijn verantwoordelijk voor de Nederlandse bijdrage aan
de activiteiten van de Taskforce.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingSubsidiesOok in 2004 subsidiëren wij het centrum voor Holocaust en Genocide
Studies en de daaraan verbonden leerstoel. In 2007 zal een onafhankelijke
commissie een tussentijdse evaluatie uitvoeren om te bezien of het wenselijk
is dat het centrum en de leerstoel worden gecontinueerd.OnderzoekEr wordt onderzoek verricht naar:– De sociale en economische gevolgen van de Japanse bezetting en
de daarop volgende Bersiap- en revolutietijd, met daarin verweven het naoorlogs
rechtsherstel.– De positie van homoseksuelen voorafgaand, tijdens en kort na de
Tweede Wereldoorlog.HandhavingWij houden toezicht op de Stichting Rechtsherstel Sinti en Roma en de
Stichting Het Gebaar. Het toezichtinstrumentarium is vastgelegd in de statuten
en uitkeringsreglementen van de stichtingen.Het gaat hierbij om projecten, die naar hun aard eindig zijn. De stichtingen
geven uitvoering aan de kabinetsbesluiten om individuele uitkeringen ter beschikking
te stellen en collectieve doelen te realiseren aan c.q. ten behoeve van de
Indische gemeenschap en de Sinti- en Roma-gemeenschap. Zodra dit is afgerond
zal de financieringsrelatie tussen het rijk en de genoemde stichtingen worden
beëindigd.Projecten in internationaal verbandOok in 2004 nemen wij deel aan de Taskforce for International Cooperation
on Holocaust Education, Remembrance and Research (ITF-Holocaust).36.3. Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen472 700421 551395 708373 605353 809332 458328 840        Uitgaven473 039423 859397 360375 239353 948332 458328 840        Programma-uitgaven471 576422 389396 167374 126352 895331 399327 776        Wetten en regelingen oorlogsgetroffenen432 159407 880387 240366 171345 712324 265320 642waarvan bijdragen aan ZBO's34 08334 98732 74930 60829 99528 61228 617Herdenken en vieren gebeurtenissen WOII5 2775 9234 6374 6384 6384 6384 638Activiteiten thema «Tegoeden WOII»34 1408 5864 2903 3172 5452 4962 496waarvan bijdragen aan ZBO's11 4575 5113 4581 8571 1518940        Apparaatsuitgaven1 4621 4701 1931 1131 0531 0591 064        Ontvangsten1 1862 92800000Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 397 360 375 239 353 948 332 458 328 8402. Waarvan apparaatsuitgaven 1 193 1 113 1 053 1 059 1 0643. Dus programma-uitgaven 396 167 374 126 352 895 331 399 327 776Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht97%385 13397%362 99896%340 03197%320 11097%316 6325. Bestuurlijk gebonden3%11 0343%11 1284%12 8643%11 2893%11 1446. Beleidsmatig gereserveerd0%00%00%00%00%07. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%396 167100%374 126100%352 895100%331 399100%327 776Door het karakter van de pensioen- en uitkeringswetten en omdat het recht
op een uitkering of pensioen in deze wetten is vastgelegd, hebben de uitgaven
hieraan een (juridisch) verplicht karakter. Dit geldt ook voor de apparaatskosten
van de PUR en de gelden verbonden aan de operationele doelstelling van paragraaf
36.2.3. De bestuurlijk gebonden uitgaven zijn de structurele
subsidies die zijn opgenomen onder de operationele doelstellingen 36.2.1 en
36.2.2, bijvoorbeeld subsidies aan begeleidende instellingen en herinneringscentra.36.4 VBTB-paragraafHet cijfermateriaal in de tabellen 36.2 en 36.4 is uitgebreid en verbeterd
ten opzichte van 2003. Zo wordt in tabel 36.2 in het vervolg een onderscheid
gemaakt in het aantal uitkerings- en pensioengerechtigden en het gemiddelde
aantal betaalbare uitkeringen c.q. pensioenen. Ook worden de bedragen die
gemoeid zijn met de bijzondere voorzieningen bij de Wubo en de Wuv apart weergegeven.
Verder zijn de cijfers met betrekking tot de AOR-regeling meer realistisch
geraamd met name op het punt van de toewijzingspercentages en de eerste aanvragen.In tabel 36.4 geven de apparaatskosten van de PUR door de andere structuur
beter inzicht en zijn deze meer in overeenstemming met de informatie die de
PUR levert in haar publicatie «Kort bestek».Voor gegevens over het belang van 4 en 5 mei kan de komende jaren gebruik
gemaakt worden van het Nationaal vrijheidsonderzoek dat in opdracht van het
Nationaal Comité 4 en 5 mei jaarlijks wordt gehouden.Het onderzoek naar een verbetering van de effectmeting van de projecten
jeugdvoorlichting zal naar verwachting in 2003 worden gestart.Met de door ons gesubsidieerde instellingen die zich bezighouden met het
maatschappelijk werk zijn in 2002 afspraken over de informatievoorziening
gemaakt die in 2003 en volgende jaren vruchten moeten afwerpen. Op het terrein
van de sociale dienstverlening streven we naar soortgelijke afspraken in 2003.De tabel hierna geeft een overzicht van de voorgenomen evaluaties op het
beleidsterrein van verzetsdeelnemers, vervolgden en burger-oorlogsgetroffenen.
Het is een samenvatting van evaluatieonderwerpen en de geplande uitvoeringstermijn
daarvan. Tabel 36.6: Overzicht voorgenomen
evaluatiesOnderwerpGeplande uitvoering Evaluatie herinneringscentra2004 Evaluatie subsidiesystematiek immateriële hulpverlening2004 Evaluatie kostprijsmodel PUR2004 Evaluatie Nationaal Comité 4 en 5 mei2005 Evaluatie Tijdelijke Vergoedingsregeling Psychotherapie2005 Evaluatie doeltreffendheid/doelmatigheid PUR2005 Evaluatie protocol afbouw PUR2005 Evaluatie van het projectenbeleid jeugdvoorlichting  WOII – heden2006Evaluatie leerstoel Holocaust en Genocide Studies2007BELEIDSARTIKEL 37 – INSPECTIES37.a Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)37.a.1 Algemene beleidsdoelstellingToezien op de gezondheidszorg en de staat van de volksgezondheidDe Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft als doel door middel van toezicht
de burger een grote mate van zekerheid te bieden op kwalitatief verantwoorde
en veilige zorg, waarbij de rechten van de patiënt worden gerespecteerd.
Daarnaast heeft de IGZ als doel de volksgezondheid te bevorderen. Aan deze
taken wordt door verschillende wetten inhoud en richting gegeven.De verantwoordelijkheidsverdeling tussen de minister en de IGZ is geregeld
in de Gezondheidswet. De IGZ heeft een eigen verantwoordelijkheid als het
gaat om de inhoud en wijze van het toezicht, maar valt wel onder de ministeriële
verantwoordelijkheid. Dit geldt voor alle operationele doelstellingen.Het meerjarenplan (MJP) van de IGZ vormt de schakel tussen de algemene
beleidsdoelstelling en het jaarwerkplan, waarin de activiteiten zijn vastgelegd
die de inspectie jaarlijks uitvoert. De uitgangspunten van het MJP 2003–2006
zijn: risicobeperking als leidend beginsel, modernisering
van het toezichtinstrumentarium, samenwerking met anderen en resultaatgerichte en toetsbare inzet.In dit MJP worden de taken van de IGZ die voortvloeien uit weten regelgeving
vertaald in vier hoofddomeinen: toezicht op volksgezondheid, toezicht op patiëntenrechten,
toezicht op kwaliteit en veiligheid van zorg en toezicht op productie en distributie
van genees- en hulpmiddelen. Deze domeinen zijn uitgewerkt naar aard en intensiteit
van toezicht. De prioritering van de toezichtactiviteiten is gebaseerd op
een risico-inschatting (de kans op ernstige gezondheidsschade).De huidige planperiode staat in het teken van de implementatie van het
rapport van de commissie-Abeln en het «VBTB-proof» maken van de
IGZ. Twee aspecten zijn daarbij van bijzonder belang:– Het ontwikkelen van een expliciet, datadriven risicomodel als
basis voor de inzet van de inspectiecapaciteit. Met ondersteuning van het
RIVM ontwikkelt de IGZ een gevalideerd risicomodel. Dit model leidt tot een
eerste ordening van risico's op basis van de ervaringskennis van inspecteurs.
In de periode tot 2005 wordt het risicomodel verder ontwikkeld, waarbij data
worden geanalyseerd, modellen en vragenlijsten worden ontwikkeld en getest.– Het invoeren van het «gefaseerde toezicht» als modernisering
van het algemeen toezicht. Hierbij wordt het steekproefsgewijze algemeen toezicht
omgebouwd naar een systeem waarbij instellingen worden benaderd met een vragenlijst.
De antwoorden van de instellingen op deze vragenlijst worden beoordeeld en
slecht scorende, mogelijk risicovolle organisaties worden vervolgens «on
the spot» nader onderzocht.In 2003 zijn in bepaalde sectoren zorginstellingen benaderd met een «proefvragenlijst».
Nadat deze werkwijze is geëvalueerd, zal in 2004 daadwerkelijk gestart
worden met dit gefaseerde toezicht.37.a.2 Operationele beleidsdoelstellingen37.a.2.1 Toezicht en opsporing op het gebied van gezondheidszorg
en volksgezondheidBeleidseffectenHet uitoefenen van toezicht gebeurt in een aantal stappen: het verzamelen
van informatie, oordeelsvorming in de vorm van toetsing aan gestelde eisen,
rapportage en daarna het eventueel interveniëren op basis van het gevormde
oordeel.Effectief toezicht en opsporing op het gebied van gezondheidszorg en volksgezondheid
zijn alleen mogelijk als de toezichthouder over voldoende kennis van het inspectieterrein
beschikt. Daarvoor maakt de IGZ gebruik van diverse bronnen. Allereerst wordt
kennis verkregen uit het feitelijk uitoefenen van de toezichtactiviteiten
zelf: dit levert informatie en inzicht in de gezondheidszorg en volksgezondheid.
Een andere belangrijke bron vormt de informatie van burgers, beroepsbeoefenaren
en anderen die gevaarlijke en ongewenste situaties melden. De informatie uit
deze meldingen wordt geanalyseerd op onder andere trendmatige ontwikkelingen.
Met ingang van 2004 worden deze meldingen vastgelegd met behulp van een daartoe
ontwikkeld systeem. Een laatste belangrijke bron vormen de reguliere contacten
van de IGZ met organisaties uit het zorgveld, andere inspectiediensten, beleidsdirecties
van VWS en onderzoeksinstellingen. IGZ maakt gebruik van onderzoek bij het
RIVM. Het betreft drie onderzoeksprogramma's: Onderzoek en Verkenningen van
volksgezondheid en zorg, Infectieziekten en Geneesmiddelen en Medische technologie.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAlgemeen toezichtEen algemeen toezichtbezoek is objectgericht (instelling, beroepsbeoefenaar,
etc.) en kent een planning op middellange termijn. Daarbij wordt ieder jaar
een deel van de te inspecteren objecten bezocht. Het eerdergenoemde «gefaseerd
toezicht» verandert deze werkwijze van objectgericht in risicogericht.
Dat wil zeggen dat de mate van risico bepalend wordt voor een toezichtbezoek.
Daarnaast zal een percentage van de overige objecten ter controle worden bezocht.Thematisch toezichtAls uit signalen of algemeen toezicht naar voren komt dat zich op een
specifiek terrein bijzondere risico's voordoen, dan is thematisch toezicht
de meest geëigende toezichtvorm. Hierbij is doorgaans sprake van een
steekproefsgewijze aanpak om over een bepaald aspect (thema) een oordeel te
vormen.InterventietoezichtTot interventietoezicht wordt besloten als de kwaliteit van zorg ernstig
in het geding lijkt. Interventietoezicht moet altijd kort nadat hierover signalen
zijn ontvangen uitgevoerd worden.De toezichtactiviteiten worden nader gespecificeerd door middel van een
geautomatiseerd systeem van productieregistratie. Deze productieregistratie
levert managementinformatie om de uitvoering van het jaarwerkplan te bewaken
en (de planning van) het primaire proces te sturen. De huidige methodiek van
de productieregistratie wordt in 2004 geëvalueerd.In tabel 37.a.1 is de totale IGZ-productie weergegeven op basis van toezichtactiviteiten.Tabel 37.a.1: Productie IGZ Realisatie 2002Raming 2003Raming 2004 Algemeen toezicht:   Algemeen toezicht en quick scans2 3332 2002 200Interventietoezicht:   Rapportages over meldingen en calamiteiten26 72229 00029 000Rapportages (w.o. Thematisch toezicht)237070Langlopende activiteiten 1414Totaal29 07831 28431 284Bron: realisatie 2002: IGZ-productieregistratieDe raming van de productie is gebaseerd op de realisatie van voorgaande
jaren, de beschikbare mankracht en het gemiddelde tijdsbeslag per activiteit.Samenhangende thematisch gerichte inspectieactiviteiten worden zo veel
mogelijk ondergebracht binnen het raamwerk van één inspectieprogramma.
Dit leidt ertoe dat capaciteit en specifieke kennis effectiever kunnen worden
ingezet. Deze thematische rapportages nemen veel tijd in beslag en zullen
in aantal toenemen.De (iets) lagere raming voor algemene toezichtbezoeken in 2003 en 2004
wordt veroorzaakt doordat deze bezoeken, als ze plaatsvinden in het kader
van een thematisch onderzoek, niet langer worden meegeteld bij het algemeen
toezicht, maar nu deel uitmaken van de thematische rapportages.De rapportages over meldingen en calamiteiten omvatten de afhandeling
van meldingen en calamiteiten in het algemeen, de afhandeling van BOPZ-meldingen
(bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen), de meldingen van bijwerkingen
van geneesmiddelen en de meldingen van klinisch onderzoek naar medische hulpmiddelen.
De overige rapportages omvatten thematische rapporten en geaggregeerde rapportages
uit algemeen toezicht en uit crisis- of interventietoezicht.Langlopende activiteiten zijn met ingang van 2003 apart zichtbaar gemaakt.
Het betreft onder andere de registratie en de handhaving van de infectieziekten
en de coördinatie van het Rijksvaccinatieprogramma.37.a.2.2 Het adviseren en informeren van de minister en
anderen (op verzoek of uit eigen beweging), alsmede het verstrekken van vergunningenBeleidseffectenAdviseren is van oudsher een kerntaak van de inspectie. De toezichtactiviteiten
leveren informatie op over de kwaliteit van de geleverde zorg, de samenhang
binnen de zorg (ketenbenadering) en de wijze waarop de kwaliteit wordt bewaakt.
Wet- en regelgeving of veldstandaarden vormen het toetsingskader.Bij advisering aan de minister en anderen gaat het om standpunten en oordelen
over de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg en over de veiligheid van producten.
Dit levert input voor beleid van het departement en daarmee een wezenlijke
bijdrage aan de beleidscyclus van VWS. Daarnaast is het werk van de IGZ erop
gericht het gezondheidszorgveld in den brede te informeren.
Ook adviseert de IGZ belanghebbende «derden» als gemeenten, provincies
en (landelijke) organisaties die mede beleid ontwikkelen op het terrein van
de volksgezondheid. Behalve adviezen verstrekt de IGZ ook vergunningen, certificaten
en im- en exportverklaringen voor genees- en hulpmiddelen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling– Het uitbrengen van adviezen (aan de minister, beroepsgroepen,
burgers en naar aanleiding van BOPZ-activiteiten) en IGZ-circulaires (bijv.
over SARS).– Het verstrekken van verklaringen en certificaten (zoals exportcertificaten
voor genees- en hulpmiddelen, import- en exportverklaringen op basis van de
Opiumwet, vergunningen Kernenergiewet, toestemming voor invoer van ongeregistreerde
geneesmiddelen, inschrijvingen BIG-register, etc.).Het aantal verklaringen en adviezen kan sterk variëren en is dus
moeilijk te voorspellen. De ramingen 2003–2004 zijn gebaseerd op het
aantal aanvragen uit eerdere jaren. De IGZ verwacht met ingang van 2003 een
structurele afname van de afgifte van verklaringen en certificaten, omdat
uit prioriteitsoogpunt apothekersassistenten niet langer in het BIG-register
worden ingeschreven.Tabel 37.a.2: Productie IGZ
(verklaringen, certificaten en adviezen)  Realisatie 2002Raming 2003Raming 2004 Verklaringen en certificaten16 7209 0009 000 Overige toezichtactiviteiten386340340 Adviezen en richtlijnen6 6718 2008 200Totaal23 77717 54017 540Bron: realisatie 2002: IGZ-productieregistratie37.a.2.3 Inzicht verkrijgen en verschaffen in de staat
van de volksgezondheid en de determinanten daarvanBeleidseffectenJaarlijks publiceert de IGZ een samenvattende rapportage over een inspectiebreed
thema: de zogenoemde Staat van de Gezondheidszorg (SGZ). In deze rapportage
wordt de nadruk gelegd op een dreigende minimum of onvoldoende kwaliteit van
zorg op basis van de resultaten van eigen inspectieactiviteiten. De kwaliteit
van de zorg speelt op alle te onderscheiden zorgterreinen. De inzichten uit
de IGZ-onderzoeken zijn daarom mede bepalend voor eventuele beleidsaanpassingen.
In 2003 verschijnt een thematische rapportage over ketenzorg bij chronisch
zieken en in 2004 wordt een rapportage gepubliceerd over toepassing van medische
en farmaceutische technologie. Naast de SGZ publiceert de IGZ in toenemende
mate samenvattende rapportages over minder brede onderwerpen, de zogenoemde
kortschriften. Mede vanuit de aanbevelingen van de commissie-Abeln over de
IGZ als «public service» is een afdeling Voorlichting en Communicatie
opgericht en een website voor het publiek opengesteld (www.IGZ.nl).Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstelling– Publicatie van de Staat van de Gezondheidszorg.– Het uitbrengen van IGZ-rapporten, -circulaires en -bulletins.– Landelijke voorlichtingsacties.– Het onderhouden van een website.37.a.3 VBTB-paragraafDe IGZ heeft ervoor gekozen om met behulp van het INK-managementmodel
(Instituut Nederlandse Kwaliteit) een meer resultaatgerichte toezichthouder
te worden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de uitkomsten van een onderzoek
dat het ministerie van Financiën in mei 2003 naar de resultaatgerichtheid
van IGZ heeft uitgevoerd. Deze uitkomsten zullen in de komende periode geïmplementeerd
worden. Daarnaast zal een in 2003 opgesteld Ondernemingsplan geïmplementeerd
worden waarin de condities voor resultaatgericht toezicht zijn uitgeschreven.
In de periode 2004–2006 zal het meer moeten gaan om effecten en daadwerkelijke
resultaten van IGZ-activiteiten (outcome), dan om inputbegroting en resultaten
gemeten in output.De IGZ legt vast op welke risicoterreinen en met de inzet van welke middelen
zij resultaten wil realiseren. Daartoe zijn vier hoofddomeinen onderscheiden
die weer zijn onderverdeeld in vijftien subdomeinen. Binnen deze subdomeinen
zijn concrete resultaatgebieden benoemd. Deze resultaatgebieden zijn gebaseerd
op een vaststelling van de belangrijkste risico's (het zogenoemde risicoprofiel)
en het, volgens de IGZ gewenste, niveau van kwaliteit en veiligheid per 2006.De inspectie maakt in dit proces keuzes en moet prioriteiten stellen.
Leidraad daarbij is de mate van risico: voor de burger, de patiënt of
de cliënt. Per gewenst resultaat wordt in kaart gebracht welke reële
interventiemogelijkheden er zijn en per interventiemogelijkheid wordt zichtbaar
gemaakt welk beslag dat legt op de beschikbare capaciteit. In het werkplan
van de IGZ zullen deze resultaten verder worden uitgewerkt. Tabel 37.a.3: Evaluatieprogrammering
2004–2006Algemene doelstellingOnderzoekGeplande uitvoering Evaluatie van het toezichtarrangementEvaluatie toezichtarrangement2004 Het toetsen en zonodig verbeteren van de methodiek
van de IGZ-productieregistratieDe
huidige methodiek van de productieregistratie wordt in 2004 geëvalueerd.
Dit houdt in het toetsen van de validiteit en de consistentie van de verzamelde
gegevens en het zonodig verbeteren van de gehanteerde methodiek.200437.b Inspectie Jeugdzorg37.b.1 Algemene beleidsdoelstellingToezien op de kwaliteit van de jeugdzorg om de effectiviteit
van de jeugdzorg te vergrotenDe Inspectie Jeugdzorg houdt toezicht op de kwaliteit van de jeugdzorg:
de jeugdhulpverlening en jeugdbescherming, de justitiële jeugdinrichtingen,
de vergunninghouders interlandelijke adoptie en de opvang van alleenstaande
minderjarige asielzoekers (AMA's). Hiermee draagt de inspectie bij aan het
bevorderen en beschermen van het fundamentele recht van het kind en de jeugdige
op een gezonde en evenwichtige ontwikkeling zoals aangegeven in het VN-verdrag
(Verenigde Naties) van de Rechten van het Kind. Met toezicht wordt hier bedoeld:
«informatie verzamelen over de vraag of een handeling of zaak voldoet
aan de daaraan gestelde eisen, daarna een oordeel daarover en vervolgens naar
aanleiding daarvan eventueel interveniëren» (kaderstellende kabinetsvisie
op toezicht). Doel van het toezicht van de Inspectie Jeugdzorg is een beter
beleid van overheid en betere uitvoering door instellingen mogelijk te maken,
en als gevolg daarvan de effectiviteit van de zorg te vergroten. De inspectie
levert gegevens op landelijk niveau aan bewindslieden van VWS en Justitie
over de werking van het stelsel en systeem van de jeugdzorg, de risico's daarbinnen
en de effecten van het beleid.Om de kwaliteit van het toezicht te verbeteren en meer toezicht uit te
voeren heeft de inspectie de beschikking gekregen over extra middelen uit
het Hoofdlijnenakkoord.Per 1 januari 2004 treedt namelijk de Wet op de jeugdzorg in werking.
Deze wet heeft aanzienlijke consequenties voor het werk van de inspectie.
In deze wet zijn de verantwoordelijkheden en bevoegdheden (die ook voor toezicht
grote consequenties hebben) namelijk opnieuw verdeeld, waarbij de inspectie
de mogelijkheid krijgt een «bevel» te geven en de toezichttaken
worden uitgebreid. Bovendien wordt de naam van de inspectie gewijzigd van
Inspectie jeugdhulpverlening en jeugdbescherming in Inspectie Jeugdzorg. Tezamen
met de kritiek van de Algemene Rekenkamer op het functioneren van de inspectie
en de opdracht om te gaan werken conform de uitgangspunten van de kabinetsvisie
op toezicht, hebben deze ontwikkelingen geleid tot een organisatieveranderingstraject.
Kernbegrippen bij het vormgeven van de nieuwe organisatie zijn effectiviteit,
resultaatgerichtheid en transparantie.37.b.2 Operationele beleidsdoelstellingen37.b.2.1 De kwaliteit van de jeugdzorg bevorderen door
onderzoek naar kwaliteit en toezicht op het naleven van de geldende wettenBeleidseffectenDe inspectie levert informatie over de reguliere zorg en de aanpak van
incidenten en calamiteiten, en maakt afspraken met overheden en instellingen
over borging en verbetering van het kwaliteitsbeleid en concrete verbetermaatregelen
en over de wijze waarop zal worden toegezien op de realisatie van die afspraken.
De overheden, de risico's voor de jeugdigen en de signalen die de inspectie
opvangt bepalen welke toezichtactiviteiten prioriteit krijgen. Per 1 januari
2004 treedt de Wet op de jeugdzorg in werking. De provincies en grootstedelijke
regio's krijgen hierdoor een sterkere rol toebedeeld, het terrein
van toezicht wordt op enkele punten uitgebreid, en de inspectie krijgt de
mogelijkheid een bevel te geven. Daarnaast kan de inspectie interveniëren
via aanbevelingen, subsidiegever(s) informeren en verbeterafspraken bevorderen.
Of deze activiteiten daadwerkelijk tot verbetering leiden kan worden bepaald
door hertoetsen (een vorm van evaluatieonderzoek), waarover ook afspraken
worden gemaakt.De inspectie beoogt het volgende:– In 100% van de rapporten worden aanbevelingen ter verbetering
gedaan.– Bij 25% van de onderzochte instellingen zijn concrete en meetbare
afspraken gemaakt over kwaliteitsverbetering. Dit percentage loopt op tot
75% in 2006. In geval van calamiteiten worden met 100% van de instellingen
verbeterafspraken gemaakt.– Met iedere instelling waarmee verbeterafspraken zijn gemaakt wordt
een afspraak voor een «hertoets» (op de werking van de verbeteringen)
gemaakt.– In 100% van de aangetroffen urgente situaties geeft de inspectie
een bevel.In 2003 is de inspectie begonnen de aanbevelingen systematischer in haar
toezichtrapporten op te nemen. Dat geldt ook voor afspraken over verbetermaatregelen
met instellingen en overheden. Dit jaar zal de inspectie ook een nulmeting
uitvoeren op deze drie punten. Op basis hiervan zal in de volgende begroting
een kwantitatieve raming van prestatie-indicatoren en streefwaarden worden
toegevoegd.Aard van de verantwoordelijkheidDe instellingen zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van zorg en de
borging daarvan in kwaliteitssystemen. De inspectie is ervoor verantwoordelijk
te onderzoeken in welke mate de instelling voldoet aan de normen die voortvloeien
uit wet- en regelgeving, overheidsbeleid, het kwaliteitsbeleid van de sector
en de eigen kwaliteitsnormen. De inspectie informeert instellingen daarover
en gaat na hoe de instelling afwijkingen van die normen kan repareren. Op
basis van deze informatie kunnen de minister van Justitie en wij onze systeemverantwoordelijkheid
voor de jeugdzorg invullen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingIn het jaarwerkprogramma 2004 zal worden aangegeven welke concrete onderzoeken
de inspectie zal uitvoeren. Het betreft onderzoeken in de volgende categorieën:– Algemeen (gepland) toezicht op de naleving van wet- en regelgeving.
De prioritering van de toezichtvoornemens vindt plaats in het jaarwerkplan
2004 en is gebaseerd op risicoanalyses en beleidsmatige wensen van de diverse
overheden. Het toezicht leidt tot onderzoeksrapporten op instellings-, provinciaal
en landelijk niveau. Naar verwachting zal de inspectie rapporteren over drie
algemene landelijke thema's. Daarnaast is er ruimte voor vijftien onderzoeken
op verzoek van de provincies.– Onderzoek naar aanleiding van incidenten en calamiteiten (niet
gepland toezicht). Deze vorm van toezicht is onder te verdelen in toezicht
als reactie op meldingen en toezicht naar aanleiding van incidenten. Meldingen
kunnen worden afgehandeld door contact met instellingen (leidend tot verbeterafspraken)
of anderszins (doorverwijzing melder of geen verdere actie). Voor niet gepland
toezicht is 15% van de capaciteit ingeruimd; het feitelijke
aantal onderzoeken is afhankelijk van de mate waarin zich calamiteiten en
dergelijke voordoen. De raming is gebaseerd op een extrapolatie van ervaringsgegevens
uit het verleden.Tabel 37.b.1: Output- of prestatiegegevens
per instrument RealisatieRamingRamingRamingRamingRamingRaming 2002200320042005200620072008Landelijke onderzoeken0433333Provinciale onderzoeken22151515151515Instellingsrapporten voor landelijke en provinciale onderzoeken52ntb*ntb*Ntb*ntb*ntb*ntb*Onderzoek n.a.v. meldingen/incidenten15151515151515Anders afgehandelde meldingen/incidenten9495100100100100100Bron: jaarverslag IJHVJB 2002 en jaarwerkplan IJHVJB 2003 (CIPI 3)NB: De cijfers 2005 e.v. zijn indicatief* ntb= nader te bepalen37.b.2.2 De bewindslieden van VWS en Justitie, gedeputeerden
van provincies en grootstedelijke regio's adviseren en informeren over de
kwaliteit van het stelsel, op verzoek of uit eigen bewegingBeleidseffectenToezicht heeft een belangrijke functie in de beleidscyclus. Op grond van
toezichtbevindingen voorziet de inspectie het beleid van adequate informatie
(in de vorm van standpunten en verbetervoorstellen) op basis waarvan beleidsaanpassingen
mogelijk zijn en meer concrete beleidsdoelstellingen kunnen worden geformuleerd.Daarnaast geeft de inspectie advies over de toetsbaarheid en uitvoerbaarheid
van de beleidsvoorstellen voor wet- en regelgeving. Daarbij ligt de prioriteit
bij voorstellen ter uitwerking van de Wet op de jeugdzorg. Deze adviezen zijn
bedoeld voor de ministers van VWS en Justitie, en voor de bestuurders van
provincies en grootstedelijke gebieden. Het gewenste effect van de adviezen
is het stelsel van jeugdzorg optimaal te laten functioneren.Aard van de verantwoordelijkheidDe minister van Justitie en wij, alsmede de bestuurders van de grootstedelijke
regio's en provincies, zijn verantwoordelijk voor beleid en financiering;
de inspectie is verantwoordelijk voor het gevraagd en zo nodig ongevraagd
informeren en adviseren van de overheden over de werking van het systeem,
de risico's en de beleidseffecten.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingGevraagde en ongevraagde beleidsadviezen (aantal afhankelijk van de vraag),
uitgesplitst naar rijk en provincies. Tabel 37.b.2: Output- of
prestatiegegevens per instrument RealisatieRamingRamingRamingRamingRamingRaming 2002200320042005200620072008gevraagde beleidsadviezen5Niet te
ramen     Ongevraagde beleidsadviezen55810101010Bron: jaarverslag IJHVJB 2002.37.c.3 VBTB-paragraafDe inspectie moet toetsen of haar aanbevelingen en verbetervoorstellen
ook uitgevoerd worden en volgt daarom actief of overheden die beleidsadviezen
en aanbevelingen overnemen. In het jaarverslag rapporteert de inspectie hierover.
Apart vervolgonderzoek is nodig om te bepalen of deze (overgenomen) aanbevelingen
de kwaliteit van de zorg daadwerkelijk verbeteren. Bij de totstandkoming van
het meerjarenplan (MJP) en het jaarwerkprogramma (JWP) van de inspectie wordt
bekeken of dergelijk onderzoek prioriteit verdient. Verbetervoorstellen aan
instellingen worden aan het eind van het onderzoekstraject bijna altijd «hertoetst»
op de resultaten van de verbeteringen. De planning van deze hertoetsen is
eveneens opgenomen in het MJP/WJP van de inspectie. In de VBTB-paragraaf van
volgend jaar zal inzicht gegeven worden in de opgenomen vervolgonderzoeken
en hertoetsen.Prioritering in het MJP/JWP vindt in eerste instantie plaats op basis
van een intern werkmodel risicoanalyse. Daarnaast is er overleg met beide
departementen, het IPO (Interprovinciaal Overleg) en de provincies/grootstedelijke
regio's over hun wensen en prioriteitstelling ten aanzien van toezichtonderzoeken.
Dit leidt tot een meerjarenplan 2004–2007 en een jaarwerkprogramma 2004
dat eind 2003 zal worden vastgesteld.Overigens wordt de gehele planning-en-controlcyclus van de betrokkenen
bij de uitvoering van de Wet op de jeugdzorg (VWS, Justitie, IPO/provincies
en Inspectie Jeugdzorg) opnieuw ingericht zodat alle binnen één
cyclus functioneren.Het is op dit moment niet mogelijk een financiële vertaling te maken
van de hiervoor genoemde outputgegevens. Om dit te kunnen doen dient inzicht
te bestaan in de uren die inspecteurs/medewerkers hieraan besteden. Er wordt
gewerkt aan een nieuw urenregistratiesysteem, waarmee deze gegevens wel boven
tafel kunnen komen.37.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen40 94232 74740 62940 42840 02640 14640 146        Uitgaven41 44633 00840 76640 42840 02640 14640 146        Apparaatsuitgaven41 44633 00840 76640 42840 02640 14640 146        Inspectie Gezondheidszorg38 96730 74738 21037 79437 31937 34037 340Waarvan bijdragen aan agentschappen  8 1818 1088 0328 0598 059Inspectie Jeugdhulpverlening2 4792 2612 5562 6342 7072 8062 806        Ontvangsten2 195470470470470470470BegrotingsflexibiliteitDe in dit beleidsartikel verantwoorde budgetten betreffen uitsluitend
apparaatsuitgaven. Hiervoor worden de kasbudgetten voor 100% als verplicht
beschouwd. Daarmee is de budgetflexibiliteit gelijk aan nul.BELEIDSARTIKEL 38: TEGEMOETKOMING BUITENGEWONE UITGAVEN38.1 Algemene beleidsdoelstellingBelastingplichtigen die effectief geen of slechts gedeeltelijk
voordeel hebben van de aftrek van buitengewone uitgaven een alternatieve tegemoetkoming
bieden.Op dit beleidsartikel worden de uitgaven geraamd en verantwoord die voortvloeien
uit de Tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven, die thans wordt voorbereid.
Het voornemen is de regeling in 2004 in werking te laten treden. Deze regeling
is gericht op belastingplichtigen die door de combinatie van de hoogte van
hun inkomen en de omvang van hun aftrekposten en heffingskortingen niet de
volledige aftrek van buitengewone uitgaven kunnen effectueren. De tegemoetkoming
zorgt ervoor dat de «heffingswaarde» van de gehele aftrek voor
buitengewone uitgaven dan alsnog kan worden geëffectueerd. Hiermee wordt
mede invulling gegeven aan de toezegging in het Hoofdlijnenakkoord dat het
kabinet rekening zal houden met de gevolgen van de ombuigingsmaatregelen in
de zorg voor gehandicapten en chronisch zieken.Beleidseffecten en aard van de verantwoordelijkheidHet beoogde effect van deze regeling is dat een tegemoetkoming wordt ingevoerd
voor alle belastingplichtigen die geen of slechts gedeeltelijk voordeel hebben
van de aftrek van buitengewone uitgaven, omdat zij onvoldoende belasting en
premie volksverzekeringen betalen om deze aftrek te gelde te maken. De minister
van VWS en de staatssecretaris van Financiën zullen de regeling ondertekenen.Instrument voor de verwezenlijking van deze doelstellingDe Tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven wordt voorbereid om in
2004 in werking te treden. Deze regeling zal door de Belastingdienst worden
uitgevoerd.38.2 Budgettaire gevolgen van beleid BegrotingsuitgavenBedragen x € 10002002200320042005200620072008Verplichtingen0089 00093 00098 000104 000104 000Uitgaven0089 00093 00098 000104 000104 000Programma-uitgaven0085 00089 00094 000100 000100 000Apparaatsuitgaven004 0004 0004 0004 0004 000Ontvangsten0000000Begrotingsflexibiliteit Bedragen x €1000 2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 89 000 93 000 98 000 104 000 104 0002. Waarvan apparaatsuitgaven 4 000 4 000 4 000 4 000 4 0003. Dus programma-uitgaven 85 000 89 000 94 000 100 000 100 000Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht0%00%00%00%00%05. Bestuurlijk gebonden0%00%00%00%00%06. Beleidsmatig gereserveerd100%85 000100%89 000100%94 000100%100 000100%100 000 7. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%08. Totaal100%85 000100%89 000100%94 000100%100 000100%100 000Het voornemen is de regeling tegemoetkoming buitengewone uitgaven in 2004
in werking te laten treden. De middelen zijn hiertoe beleidsmatig gereserveerd.38.3 VBTB-paragraafDe Tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven zal uiterlijk in 2009
worden geëvalueerd.NIET-BELEIDSARTIKEL 98: ALGEMEEN98.1 AlgemeenIn dit niet-beleidsartikel worden de uitgaven beschreven die niet specifiek
aan een van de beleidsdoelstellingen uit de voorgaande beleidsartikelen zijn
toe te rekenen. Het gaat hierbij om ministeriebrede programma- en apparaatsuitgaven.98.2 Operationele beleidsdoelstellingen98.2.1 Het bevorderen van Internationale samenwerking
op beleidsterreinen van VWSSubsidietaakstelling begrotingVoor een inhoudelijke toelichting op de subsidietaakstelling verwijzen
we u naar de brief over het nieuwe subsidiebeleid van VWS die tegelijkertijd
met de Begroting 2004 naar het parlement is verzonden. In onderstaande tabel
is de hoogte van de in de beleidsagenda genoemde subsidietaakstelling voor
dit artikel opgenomen. Tabel 98.1 Subsidietaakstelling
(bedragen x € 1 000)Subsidietaakstelling2004200520062007 Korting op instellingssubsidies0000 Korting op projectsubsidies331619491694BeleidseffectenNagenoeg alle beleidsterreinen van VWS hebben een internationale dimensie,
die verschillende vormen kan aannemen. Voor veel beleidsterreinen is het voor
ons van belang een rol te spelen in de totstandkoming van internationale afspraken
en regels. Vooral het beïnvloeden van Europese regelgeving vergt veel
inzet. Op andere terreinen is er vooral behoefte om van elkaar te leren. Het
gaat hierbij natuurlijk om tweerichtingsverkeer. Enerzijds zijn we bereid
om opgedane kennis en ervaring te delen met het buitenland en anderzijds kunnen
we leren van het buitenland en de inzichten die dat oplevert gebruiken om
het VWS-beleid te realiseren.De internationale activiteiten van VWS in 2004 zijn:– Voldoen aan verplichtingen op VWS-terreinen die voortkomen uit
internationale verdragen, besluiten en andere wetgeving waaraan Nederland
zich heeft verbonden. Voor 2004 zijn dit onder andere verdragsverplichtingen
in de Verenigde Naties (VN) en de Raad van Europa, alsook de uitgebreide werkzaamheden
voor de uitvoering van EU-verordeningen over markttoelating, traceerbaarheid
en etikettering van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders.
Deze verordeningen zullen naar verwachting eind 2003 in werking treden.– Wet- en regelgeving en afspraken in internationale verbanden beïnvloeden,
met speciale aandacht voor de Europese Unie (EU), de Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO) en de Raad van Europa. In 2004 gaat het in de EU onder meer om de inbreng
op de dossiers geneesmiddelen, veiligheid en kwaliteit van weefsels en cellen,
en het Jeugdprogramma. Ook zullen we actief deelnemen aan de
discussie over zorg en Europa. In de WHO speelt onder andere de implementatie
van het tabaksprotocol.– De kwaliteit van het beleid op VWS-terreinen verhogen door kennisuitwisseling
en benchmarking in multilateraal en bilateraal verband. In 2004 leveren we
bijvoorbeeld een bijdrage aan het «horizontal health program»
van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). In
dit programma worden indicatoren ontwikkeld om onderdelen van zorgstelsels
internationaal te vergelijken. Ook zal met enkele prioriteitslanden bilateraal
worden samengewerkt op thema's als kwaliteit in de zorg, veiligheid en risicobeheersing,
gezondheidsdeterminanten, biotechnologie en maatschappelijke participatie.– Internationale doelstellingen van breder kabinetsbeleid invullen,
met name op het gebied van de EU-uitbreiding en het voortzetten of intensiveren
van bilaterale samenwerking met landen buiten Europa, met name de samenwerking
met Suriname. In 2004 zal worden bezien waar voortgaande betrokkenheid van
VWS nodig is (postaccessiesteun en steun voor Bulgarije, Roemenië, Turkije
en nieuwe kandidaat-lidstaten).Naast deze activiteiten vervult Nederland in 2004 de voorzitterschappen
van de EU (tweede helft van 2004) en de Raad van Europa (doorlopend in de
1e helft van 2004). Deze voorzitterschappen vormen een belangrijk middel om
internationaal invloed uit te oefenen. Tijdens het voorzitterschap van de
EU levert Nederland de voorzitter voor alle bijeenkomsten die in het kader
van de EU plaatsvinden. Daarnaast biedt het EU-voorzitterschap de mogelijkheid
een half jaar lang mede richting te geven aan de agenda van de EU (agendering)
om zo de Nederlandse belangen naar voren te brengen. Hiertoe organiseren we
een informele Gezondheidsraad over het thema markt en gezondheid. Verder staan
inhoudelijke conferenties op de agenda over onder andere prioritaire geneesmiddelen,
samenhang jeugdbeleid, preventie, beroepsbeoefenaren over de grens en anti-discriminatie.Aard van de verantwoordelijkheidWij zijn verantwoordelijk voor het tot stand komen van internationale
samenwerking op de beleidsterreinen van VWS, alsmede voor de inbreng en het
nakomen van verplichtingen en afspraken in de internationale organisaties
die aan die beleidsterreinen zijn gerelateerd. Ons beleid sluit aan bij het
bredere kader van het buitenlands beleid en van het beleid op het gebied van
ontwikkelingssamenwerking. De uitvoering van de internationale doelstellingen
en activiteiten vindt plaats in afstemming met relevante andere ministeries.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingInternationaal overlegInternationaal overleg vindt plaats doordat ambtenaren vanuit VWS deelnemen
aan reguliere bijeenkomsten in de EU, WHO, Raad van Europa, de OESO en andere
voor ons relevante VN commissies, waaronder de Codex Alimentarius Commissie
en de Narcotic Drugs Commissie. In 2004 zullen de ambtenaren meer dan anders
deelnemen aan bijeenkomsten van de EU in verband met het voorzitterschap van
de EU.Bilateraal overlegBilateraal overleg vindt vooral plaats met landen waarmee wij intensief
betrekkingen onderhouden. In 2004 zijn dat onder meer de buurlanden, de belangrijkste
nieuwe lidstaten van de EU en enkele landen buiten Europa (waaronder Suriname).
Bilateraal overleg is er vooral op gericht kennis uit te wisselen en de positiebepaling
in de internationale organisaties voor te bereiden of door te spreken.Nationaal overlegNationaal overleg met maatschappelijke organisaties over internationale
samenwerking vindt plaats in het Landelijk Overlegforum Internationaal Beleid
(LOIB). Doel van het LOIB is tweeledig:– De onderlinge samenwerking van de organisaties in het veld op
internationaal terrein bevorderen.– De inbreng van het veld bij de voorbereiding van de Nederlandse
standpuntbepaling in het internationaal overleg tot stand brengen.In 2004 zullen organisaties in het veld zo veel mogelijk bij het voorzitterschap
van de EU worden betrokken.AttachésWij hebben vier attachés op voor ons zeer relevante posten. Het
betreft twee posten in Brussel (EU), Washington (bilaterale samenwerking VS
en Canada, kennisuitwisseling) en Parijs (OESO, UNESCO, bilaterale samenwerking).
Daarnaast is op de permanente vertegenwoordiging van Nederland te Genève
(WHO, UNAIDS) voor een periode van vier jaar een VWS-ambtenaar op een reguliere
BZ-ambassadepost geplaatst. Ten slotte zijn drie VWS-medewerkers gedetacheerd
bij de WHO en de Europese Commissie. Ook in 2004 zullen VWS-medewerkers worden
gedetacheerd.SubsidiesWij verstrekken subsidies ten behoeve van:– Ondersteuning van activiteiten, projecten en organisaties in het
kader van de internationale samenwerking, zoals het International Centre van
het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn, dat voor ons een landelijke
ondersteunende functie op internationaal gebied vervult.– Uitwerking van samenwerkingsovereenkomsten met pre-accessielanden.– Ondersteuning van het SENTER/Bureau EG-liaison in verband met
de Nederlandse betrokkenheid bij de uitvoering van het Zesde EU-Kaderprogramma
voor Wetenschap en Technologie.InformatievoorzieningDe informatievoorziening zorgt onder andere dat iedereen tijdig informatie
heeft over nieuwe internationale wet- en regelgeving op VWS-terreinen. In
2004 wordt doorgegaan met het beschikbaar stellen van informatie over onze
internationale activiteiten, onder andere door publicatie van een tijdschrift
(Intermezzo, tweemaandelijks). Door middel van een reeks anderstalige publicaties
over het beleid en de regelgeving van VWS wordt informatie geboden aan onze
ambassades en zusterministeries in het buitenland en aan buitenlandse ambassades
in Nederland. Ten slotte worden in binnen- en buitenland lezingen en voordrachten
gehouden met het oog op kennisuitwisseling.In 2004 zullen enkele prestatie-indicatoren worden ontwikkeld om de resultaten
van internationale samenwerking beter te kunnen meten. In de begroting 2005
zullen deze indicatoren waar mogelijk worden verwerkt. Een volledige kwantificering
van beleidseffecten bij internationale samenwerking is overigens
niet haalbaar. Zo kunnen de effecten van internationaal overleg moeilijk gemeten
worden en is de kwaliteitsverbetering van het nationale beleid lastig toe
te schrijven aan ideeën die in het buitenland zijn opgedaan.98.2.2 Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP): het geven
van een samenhangende beschrijving van de (toekomstige) situatie op sociaal
en cultureel terreinHet SCP is een wetenschappelijk rijksinstituut dat zelfstandig onderzoek
doet en op basis hiervan gevraagd en ongevraagd adviezen uitbrengt. Het SCP
staat ten dienste van het hele overheidsbeleid, maar valt formeel onder de
verantwoordelijkheid van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS). De taken van het SCP zijn:– De huidige en toekomstige sociale en culturele ontwikkelingen
in Nederland beschrijven en analyseren en hierover periodiek rapporteren aan
het kabinet, de Tweede Kamer, de departementen en het publiek.– Sociale en culturele problemen analyseren, oorzaken en gevolgen
opsporen en op basis hiervan bijdragen aan verantwoorde beleidskeuzen.– Beleidsprocessen en -resultaten beschrijven en analyseren en evalueren
aan de hand van algemene beleidsprincipes en specifieke beleidsdoelstellingen.Eén keer in de twee jaar legt het SCP zijn activiteiten vast in
een werkprogramma. Dit programma komt tot stand volgens een procedure die
in de instellingsbeschikking is vastgelegd. De procedure voor het werkprogramma
2004–2005 is inmiddels gestart. In december 2003 zal het begeleidingscollege
advies uitbrengen over het conceptwerkprogramma. Dit college bestaat uit enkele
onafhankelijke leden en vertegenwoordigers uit wetenschappelijke kringen (Koninklijke
Nederlandse Akademie van Wetenschappen), politiek (wetenschappelijke bureaus
van de politieke partijen) en bestuur (departementen, Vereniging van Nederlandse
Gemeenten en Interprovinciaal Overleg). Vervolgens brengt de Commissie Zorg,
Welzijn en Onderwijs (CZWO) advies uit en stelt de minister van VWS het werkprogramma
definitief vast, nadat hij zijn collega-ministers heeft geraadpleegd.Een substantieel deel van zijn capaciteit besteedt het SCP aan periodieke
rapportages over de maatschappelijke ontwikkelingen en de leefsituatie van
de Nederlandse bevolking. In september 2004 verschijnt het Sociaal en Cultureel
Rapport (SCR) 2004. Deze keer zal het SCR een toekomstverkenning bevatten
voor de verschillende domeinen in het sociaal en culturele veld. Ook zijn
rapportages over enkele bevolkingscategorieën voorzien, zoals een rapportage Jeugd en rapportage Gehandicapten.
Daarnaast verricht het SCP onderzoeken op een aantal beleidsterreinen, zoals
arbeid, inkomen en sociale zekerheid, onderwijs, zorg, welzijn, mobiliteit,
wonen en veiligheid. Bezien wordt of en in hoeverre het kabinet behoefte heeft
aan informatie over de (sociale) effecten van in het regeerakkoord opgenomen
stelselwijzigingen. Verder staan er diverse algemene en intersectorale onderwerpen
op de onderzoeksagenda, zoals veranderingen in waarden, normen en leefstijlen
(individualisering en solidariteit), maatschappelijke participatie (sociaal
kapitaal), levensloopvraagstukken, tijdsbesteding, het gebruik van (nieuwe)
media en de doelmatigheid in de quartaire sector. Ook zijn er enkele internationale
projecten waaraan het SCP een bijdrage levert, overwegend in EU-verband.
Ten slotte maakt het SCP, deels samen met het Centraal Planbureau, ramingen
voor de quartaire dienstverlening.In hoeverre deze voornemens geconcretiseerd zullen worden, is afhankelijk
van het eerdergenoemde overleg over het werkprogramma in het laatste kwartaal
van 2003 en van de wijze waarop de taakstellingen volgens het Strategische
Akkoord en het Regeerakkoord van het kabinet-Balkenende II worden ingevuld.
Bovendien komen er gedurende de looptijd van het werkprogramma waarschijnlijk
belangrijke ad-hocverzoeken van departementen die in het programma moeten
worden ingepast. Dit gebeurt zowel door herprioritering binnen het vastgestelde
werkprogramma als door additionele financiering.De activiteiten van het SCP kunnen in een aantal rubrieken worden ondergebracht
(zie tabel 98.2):– Het publiceren van onderzoeksrapporten en adviezen in de publicatiereeksen
van het SCP.– Het uitvoeren van surveys en het ontwikkelen van (ramings)modellen.– Het schrijven van wetenschappelijke en algemene artikelen in vaktijdschriften
en algemene media en het verzorgen van presentaties.– Het verrichten van commissiewerkzaamheden, waaronder het voeren
van het secretariaat van de Commissie Zorg, Welzijn en Onderwijs.Tabel 98.2: Prestatiegegevens
2004 (uren wetenschappelijk onderzoek)kosten (x € 1 000)a. Rapporten en adviezen (25 rapporten)56 537 uur5 413 b. Surveys en modellen4 928 uur472c. Prestaties/artikelen5 407 uur518d. Commissiewerkzaamheden1 574 uur151Totaal68 447 uur6 55398.2.3 Strategisch onderzoek RIVM en NVIHet agentschap RIVM verricht – naast projectmatige onderzoek voor
de primaire opdrachtgevers VWS, VROM en LNV – ook zgn. strategisch onderzoek.
Dit onderzoek is gericht op de noodzakelijke expertise-ontwikkeling ten behoeve
van de continuïteit van het instituut. Het is bedoeld om de toekomstige
taken voor de opdrachtgevers adequaat te kunnen uitvoeren, zowel op de middellange
als op de lange termijn. De planning van het strategisch onderzoek richt zich
derhalve enerzijds op actuele kennislacunes en anderzijds op nieuwe ontwikkelingen
op de werkterreinen van het instituut. Dit impliceert dat er vanuit het strategisch
onderzoek een continue doorstroom hoort plaats te vinden van projectresultaten
en projecten in de richting van de activiteiten voor de opdrachtgevende departementen.
Het strategisch onderzoek is ook bedoeld om de positie van het RIVM in het
wetenschappelijk veld te behouden en te versterken.Net als het RIVM verricht ook het tijdelijk agentschap NVI – naast
onderzoek voor de primaire opdrachtgever i.c. VWS – zgn. strategisch onderzoek. Het strategisch onderzoek is gericht op het verwerven
van wetenschappelijke kennis en expertise noodzakelijk voor de uitvoering
van de kerntaken en daarmee voor de continuïteit van het NVI op de langere
termijn.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingDe Wet op het RIVM vormt de wettelijke basis voor het strategisch onderzoek.
Deze wet bepaalt dat de directeur-generaal RIVM jaarlijks een programma opstelt
van onderzoek dat hij noodzakelijk acht voor het verwerven van inzichten die
nodig zijn om de taken van het instituut adequaat te kunnen uitvoeren. Dit
programma is openbaar. Deze bepaling vormt een uitdrukking van de professionele
zelfstandigheid van het RIVM. Tegen deze achtergrond van de betekenis van
het strategisch onderzoek voor de toekomstige kennis-positie van het RIVM
is het budget voor het strategisch onderzoek belegd bij de secretaris-generaal
van VWS als «eigenaar» van het agentschap RIVM.Het strategisch onderzoek NVI betreft onderzoek dat:– Niet direct gekoppeld kan worden aan een specifiek product (vaccin,
onderzoeksopdracht).– Onder meer gericht is op de ontwikkeling van onderzoekmethoden,
vaccinatieproblematiek, verbreding vaccinkennis e.d..– Relevant is voor de toekomstige taakvervulling.De projecten binnen het strategisch-onderzoekprogramma zijn niet als zelfstandige,
externe producten te beschouwen, maar als interne projecten met het oog op
de continuïteit op de langere termijn, die dus ook van binnen het NVI
dienen te worden aangestuurd. Tegen deze achtergrond is het budget voor het
strateisch onderzoek niet ondergebracht bij de opdrachtgever, maar bij de
secretaris-generaal van VWS als «eigenaar» van het tijdelijk agentschap
NVI.98.2.4 Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO):
adviseren over hoofdlijnen van beleid op het gebied van maatschappelijke participatie
en stabiliteitDe RMO heeft tot taak de regering en de beide Kamers der Staten-Generaal
te adviseren over de hoofdlijnen van beleid op het gebied van de gevolgen
van maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de participatie
van burgers in en de stabiliteit van de samenleving (Wet op de RMO, art. 2).
De RMO adviseert op verzoek van het kabinet, dat periodiek een werkprogramma
vaststelt. Daarnaast kan het kabinet de RMO tussentijds om advies vragen,
kan een van de Kamers der Staten Generaal een verzoek om advies doen en kan
de RMO op eigen initiatief een advies uitbrengen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAdviserenIn 2004 zal de RMO naar verwachting ten minste advies uitbrengen over
de thema's sociale veiligheid en Europees sociaal beleid. Het kabinet zal
in het najaar van 2003 het werkprogramma 2004–2005 vaststellen waarin
de definitieve adviesthema's zijn opgenomen.Het definitieve werkprogramma RMO 2004 zal met het oog op de behandeling
van de VWS-begroting tijdig aan de Tweede Kamer worden aangeboden.Jaarlijks brengt de RMO conform de Kaderwet Adviescolleges een jaarverslag
uit waarin gerealiseerde activiteiten en producten uitgebreid aan de orde
komen.98.2.5 Raad voor Volksgezondheid en Zorg (RVZ): adviseren
over volksgezondheid en zorg om een beleidsvisie te ontwikkelen en strategische
beleidskeuzen te faciliterenDe RVZ verzorgt adviezen op verzoek van het kabinet, dat jaarlijks een
adviesprogramma vaststelt. Daarnaast kan zowel de Eerste als de Tweede Kamer
een verzoek om advies doen en kan de RVZ ook op eigen initiatief een advies
uitbrengen.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAdvies op verzoek van het kabinetOp verzoek van het kabinet brengt de RVZ in 2003/2004 adviezen uit over
de volgende onderwerpen.– Gemeente: welke nieuwe zorgtaken moeten gemeenten in de toekomst
uitvoeren?– Acute zorg: beschrijving van de keten van acute zorg, de criteria
voor kwaliteit en toegankelijkheid en de verdeling van rollen en verantwoordelijkheden
in de keten.– Kwaliteit en informatie: welke informatie heeft de rijksoverheid
nodig om zijn verantwoordelijkheid op het gebied van volksgezondheid en zorg
waar te kunnen maken? Relatie tussen kennisbehoefte en overheid-zorgsector.– Overconsumptie (inclusief uitgavenmanagement): welke factoren
zijn van invloed op de diagnostiek en indicatiestelling enerzijds en de zorgconsumptie
anderzijds? Specifiek in Europees perspectief.– Weerstand tegen verandering (inclusief innovatie): noodzakelijke
veranderingen en zorginnovatie verlopen in de gezondheidszorg relatief traag.
Welke oorzaken heeft dit en hoe zijn deze te beïnvloeden?– Rol van de verzekeraar in het zorgstelsel: het aanbod op de vraag
afstemmen door middel van de «driehoek» waarin de verzekeraar
een zorginkooprol speelt of door middel van een rechtstreekse ruilverhouding
tussen consument en producent?– Knip in de geestelijke gezondheidzorg (GGZ): briefadvies. Wat
zijn de gevolgen van de overheveling van de AWBZ-zorg naar de standaardverzekering
voor de GGZ? Dit advies heeft betrekking op de relatie tussen cure en care
in het licht van het Regeerakkoord.Signalementen aan kabinet op eigen initiatief10 tot 20% van de adviescapaciteit van de RVZ is gereserveerd voor signalementen
op eigen initiatief. Als dat binnen de huidige capaciteit ingepast kan worden
zal de RVZ in 2004 ten minste één signalement uitbrengen.98.2.6 Gezondheidsraad (GR): het adviseren over de stand
van de wetenschap ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheidDe Gezondheidsraad heeft tot taak «Onze Ministers
en de beide kamers der Staten-Generaal voor te lichten over de stand van de
wetenschap ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid» (Art. 22 Gezondheidswet). De raad brengt gevraagd en ongevraagd
adviezen uit.Achter deze formulering schuilt een zeer breed spectrum van aandachtsgebieden:– Public health.– Health Technology Assessment.– Individuele gezondheidszorg.– Omgevingsfactoren en gezondheid.– Arbeid en gezondheid.– Voeding en voedsel.– Ethische en gezondheidsrechtelijke aspecten.– Ecotoxicologie.Specifieke taken zijn geregeld in de Wet op de orgaandonatie (WOD) en
de Wet bevolkingsonderzoek (WBO).SignaleringEen bijzondere taak van de raad is signalering van nieuwe ontwikkelingen
in de wetenschap of de (medische) praktijk, die naar verwachting belangrijke
consequenties kunnen hebben voor het regeringsbeleid (bijvoorbeeld zeer hoge
kosten, een sterke toename van het beslag op schaarse zorgcapaciteit, of juist
mogelijkheden tot rationalisering van zorg.De raad geeft geen rechtstreekse beleidsadviezen, maar levert op recent
wetenschappelijk inzicht bouwstenen voor evidence-based beleid.De adviezen worden opgesteld door ad hoc commissies
van nationale en soms internationale topdeskundigen, die daarvoor per vergadering
een vacatiegeld ontvangen. Commissies worden ondersteund door het Secretariaat,
met een omvang van 54 fte. Ongeveer 25 fte bestaat uit wetenschappelijke stafleden
met een gedegen wetenschappelijke achtergrond, die als secretaris van de adviescommissie
fungeren.WerkprogrammaHet Werkprogramma 2004 wordt in september 2003 vastgesteld door de minister
van VWS. De raad verwacht in 2004 ongeveer 40 adviezen en signalementen uit
te brengen, onder meer op het gebied van public health (o.a. ten behoeve van het vaccinatiebeleid, de bloedvoorziening,
infectieziekten), over primary care, voeding,
milieufactoren en gezondheid, arbeidsgeneeskundige onderwerpen, diverse onderwerpen
op het terrein van Health Technology Assessment (HTA), elektromagnetische
straling, medisch-ethische onderwerpen (waaronder het jaarrapport ten behoeve
van de ethische agenda (Zie hieronder).Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG)Een recente taak is het signaleren van thema's voor de Ethische Agenda.
Daartoe is het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) opgericht, een samenwerkingsverband
van de Gezondheidsraad en de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg. De Gezondheidsraad
heeft daartoe 1 fte senior wetenschappelijk medewerker en 0,5 fte administratieve
ondersteuning ingezet. Het CEG is op 16 mei 2003 opgericht. Bij die gelegenheid
werd het eerste Signaleringsrapport uitgebracht. In het voorjaar van 2004
zal het volgens rapport worden gepubliceerd. De inmiddels opgezette website
(www.ceg.nl) zal verder worden ontwikkeld, in het bijzonder met betrekking
tot de publieke functie die het CEG (ook) heeft.Centrale Commissie Mensgebonden OnderzoekDe Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) is een bij wet (Wet medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen; WMO)
ingestelde commissie. Zij is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) en haar
budget is thans ondergebracht bij de Gezondheidsraad. Krachtens de WMO is
de Secretaris van de Gezondheidsraad hoofd van het bureau van de CCMO. De
wettelijke taken van de CCMO zijn onlangs uitbreid (o.a. Embryowet) en zullen begin 2004 nog verder uitgebreid worden door
de invoering van de EU-richtlijn Goede Klinische Praktijken.98.2.7 Raad voor Gezondheidsonderzoek (RGO): adviseren
over onderzoek naar zorgthema's en volksgezondheidsaspectenDe RGO is een van de vijf sectorraden die tot taak heeft de ministers
van VWS, OCenW en EZ te adviseren over prioriteiten in het gezondheidsonderzoek,
de daarbij behorende kennisinfrastructuur en de technologieontwikkeling in
de gezondheidssector. De RGO brengt adviezen uit op verzoek van de betrokken
ministers, die daartoe jaarlijks het werkprogramma van de raad vaststellen.
Daarnaast kan de RGO uit eigen beweging voorstellen doen op basis van het
door de ministers vastgestelde beleid.Instrumenten voor de verwezenlijking van deze doelstellingAdviezen verwacht in 2004– OuderenzorgDe RGO is met ons in gesprek over de precieze inhoud van dit advies, dat
zich zal uitstrekken over het gehele terrein van de ouderenzorg. Afhankelijk
van de uiteindelijke vraagstelling zal de RGO dit advies waarschijnlijk in
2004 uitbrengen.– Kennisketen geneesmiddelenDit advies richt zich op de keten tussen geneesmiddelenregistratie en
geneesmiddelengebruik (de «post-registratiefase»). In dit advies
zal de raad ingaan op de uitwisseling van kennis tussen organisaties en de
verwerking van onderzoeksresultaten in protocollen en richtlijnen. Ook de
rol van patiëntpreferenties bij het voorschrijven is een aandachtspunt
in het advies. De raad streeft ernaar dit advies vóór het eind
van 2004 uit te brengen.– PatiëntveiligheidDe raad zal informatie en advies verstrekken over de aard en omvang van
het onderzoek naar adverse events en de determinanten hiervan. In dit advies
zullen tekorten in het onderzoek, registratiesystemen en de onderzoeksinfrastructuur
aan de orde komen, evenals de wijze waarop het benodigde onderzoek kan worden
gestimuleerd en georganiseerd. De RGO verwacht dit advies in 2004 uit te kunnen
brengen.– Verstandelijk gehandicaptenEen breed advies over dit onderwerp is in voorbereiding. Hierin wordt
aandacht besteed aan zowel het biomedisch onderzoek als het zorgonderzoek.
De RGO verwacht dit advies in 2004 uit te kunnen brengen.– Gentechnologie (in samenwerking met de STT)Als lid van de Commissie Overleg Sectorraden (COS) is de RGO betrokken
bij een verkennende studie naar gentechnologie, die uitgevoerd wordt in samenwerking
met de Stichting Toekomstbeeld der Techniek (STT).– Jaarbericht Genomics (in samenwerking met de Gezondheidsraad)RGO en Gezondheidsraad zijn voornemens gezamenlijk een jaarbericht uit
te brengen over genomics. Er wordt naar gestreefd het eerste jaarbericht in
2004 uit te brengen.Naast bovengenoemde activiteiten brengt de RGO een eigen jaarverslag uit
waarin gerealiseerde activiteiten en producten worden toegelicht.98.2.8 Personeel en materieelDit onderdeel betreft geen operationele doelstelling, maar heeft betrekking
op de personele en materiele uitgaven van stafdiensten, facilitaire diensten,
zoals opgenomen in de tabel «Begrotingsuitgaven».98.3 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen361 419266 891146 317143 336139 871139 647139 647        Uitgaven368 061267 262146 729143 445139 949139 647139 647        Programma-uitgaven3 4331 3085 0021 5461 6801 4771 477        Internationale samenwerking3 4331 3085 0021 5461 6801 4771 477        Apparaatsuitgaven364 628265 954141 727141 899138 269138 170138 170        Sociaal en Cultureel Planbureau8 4636 9796 6916 6216 5486 5486 548Strategisch onderzoek RIVM en NVI240 750144 52123 47322 80922 14921 97721 977waarvan bijdragen aan agentschappen  23 47322 80922 14921 97721 977Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling1 3741 3131 3391 2941 2791 2791 279Raad voor de Volksgezondheid en Zorg3 5063 1543 0732 9302 8942 8922 892Gezondheidsraad5 7365 7055 4064 7594 6924 6534 653waarvan bijdragen aan ZBO's6749891 0091 0101 0101 0101 010Raad voor Gezondheidsonderzoek571598610590585585585Personeel en materieel kernministerie104 228103 684101 135102 896100 122100 236100 236        Ontvangsten86 01969 12011 5212 7562 7562 7562 756Begrotingsflexibiliteit (bedragen x € 1 000)  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven 146 729 143 445 139 949 139 647 139 6472. Waarvan apparaatsuitgaven 141 727 141 899 138 269 138 170 138 1703. Dus programma-uitgaven 5 002 1 546 1 680 1 477 1 477Waarvan op 1 januari 2004          4. Juridisch verplicht6%2905%785%780%00%05. Bestuurlijk gebonden5%24516%24515%24517%24517%2456. Beleidsmatig gereserveerd87%4 35677%1 18677%1 29978%1 15078%1 1507. Beleidsmatig nog niet ingevuld2%1112%373%586%826%828. Totaal100%5 002100%1 546100%1 680100%1 477100%1 477Onder juridisch verplicht is opgenomen een meerjarenafspraak voor ondersteuning
van het 6e Kaderprogramma van de EU door EG-Liaison, terwijl de
instellingssubsidie aan het NIZW/IC kan worden beschouwd als een bestuurlijk
gebonden uitgave. Het grootste deel van het budget van Internationale
Samenwerking is beleidsbudget en wordt jaarlijks besteedt aan bilateraal beleid,
vertalingen, informatiebeleid, representatie, voorzitterschappen en projectsubsidies.
Deze budgetten worden vaak pas door het jaar heen concreet toegekend met vaak
kleinere bedragen.NIET-BELEIDSARTIKEL 99: NOMINAAL EN ONVOORZIEN99.1 AlgemeenDit laatste artikel is een technisch, administratief artikel. Op dit artikel
worden zowel begrotingsuitgaven als premie-uitgaven geraamd.Op het begrotingsdeel van dit artikel worden middelen voor de loon- en
prijsbijstelling geraamd, voordat ze worden overgeheveld naar de desbetreffende
beleidsartikelen. Daarnaast kunnen hier (nog) niet aan de beleidsartikelen
toebedeelde taakstellingen (of extra middelen) tijdelijk geplaatst worden.Op het premiedeel van dit artikel zijn verschillende bedragen opgenomen
die (nog) niet aan de afzonderlijke beleidsartikelen zijn toegedeeld. In hoofdzaak
betreft dit de onverdeelde ruimte voor nominale bijstellingen voor 2004 en
latere jaren, alsmede enkele nog niet toebedeelde taakstellingen (o.a. taakstelling
lastenverlichting en aanpak ziekteverzuim), voor bouw beschikbare bedragen
en de extrapolatie van de groeiruimte voor het jaar 2008.Omdat het een administratief artikel betreft, kan het artikel een negatief
saldo hebben; bijvoorbeeld wanneer taakstellingen nog niet toegedeeld zijn.99.2 Budgettaire gevolgen van beleid Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen0– 14 732– 3 721– 9 692– 8 851– 12 572– 12 576        Uitgaven0– 14 732– 3 721– 9 692– 8 851– 12 572– 12 576        Programma-uitgaven0– 14 732– 3 721– 9 692– 8 851– 12 572– 12 576        Ontvangsten01 20000000In afwachting van een nadere concrete invulling, staan op het begrotingsdeel
van dit artikel de volgende taakstellingen geboekt:1. Hoofdlijnenakkoord:– Een taakstelling vermindering inhuur van externen.– Een efficiency taakstelling.– Een volume taakstelling uitvoerende diensten.– Het aandeel van het ministerie van VWS in de ww-maatregelen collectieve
sector.– Een taakstelling niet-belastingontvangsten.2. Taakstellingen, die noodzakelijk zijn om knelpunten elders binnen de
begroting op te lossen.Het streven is om bovenstaande taakstellingen, zorgvuldig en gericht,
in te vullen. De Tweede Kamer wordt daarover uiterlijk bij 1e suppletore
wet 2004 nader geïnformeerd. Premie-uitgaven (bedragen x € 1 000 000) 200320042005200620072008 Aanvullende post188,5887,21 520,12 211,83 222,05 723,7Op het premiedeel van dit artikel staan de volgende taakstellingen geboekt:– Loonmatiging collectieve sector.– Beperking incidentele loonontwikkeling collectieve sector.– Vermindering ziekteverzuim.– Invoering eigen risico ZFW.AGENTSCHAPSPARAGRAAFOnder onze verantwoordelijkheid ressorteren vier agentschappen: het Agentschap
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (ACBG), het agentschap Centraal
Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG), het agentschap Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het tijdelijk agentschap Nederlands
Vaccin Instituut (NVI). In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven op
de begroting van baten en lasten van deze diensten.1. AGENTSCHAP COLLEGE TER BEOORDELING VAN GENEESMIDDELEN
(ACBG)1.1 MissieHet College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) levert een actieve
bijdrage aan een goed en veilig gebruik van geneesmiddelen in Nederland. Het
CBG levert deze bijdrage onder andere door geneesmiddelen te beoordelen voordat
deze op de markt worden toegelaten. Daarna houdt het college bovendien de
patiëntenbijsluiter en de productinformatie actueel aan de hand van voortschrijdende
kennis van en ervaring met deze geneesmiddelen.Het CBG beschikt over unieke kennis op het gebied van de ontwikkeling
en de bewaking van geneesmiddelen. Omdat deze kennis ook op andere terreinen
binnen de Nederlandse gezondheidszorg benut kan worden, streeft het CBG ernaar
om die kennis breder in te zetten. Daarvoor worden de beoordelingsrapporten
op de CBG-website (www.cbg-meb.nl) geplaatst. Inmiddels zijn ook de wetenschappelijke
bijsluiters van alle geneesmiddelen hierop beschikbaar.Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is een zelfstandig bestuursorgaan,
dat wordt ondersteund door het Agentschap CBG (ACBG). Het ACBG is de uitvoeringsorganisatie
van het college. De taken van het college zijn neergelegd in artikel 29, lid
1 van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening. Deze taken bestaan uit het beoordelen,
registreren en bewaken van geneesmiddelen. Het college beoordeelt geneesmiddelen
op louter wetenschappelijke gronden, zonder rekening te houden met politieke
en economische gronden. Bij de beoordeling staan de veiligheid, de kwaliteit
en de werkzaamheid van het geneesmiddel – en de mogelijke schadelijkheid –
voor de gezondheid van de geneesmiddelengebruiker centraal. Op grond van de
bij de geneesmiddelenbewaking verkregen kennis kan het College besluiten om
wijzigingen aan te brengen in de voorwaarden waaronder een geneesmiddel in
de handel mag zijn, danwel de registratie door te halen of te schorsen.1.2 DoelstellingenDe missie van het CBG is actief een bijdrage te leveren aan een goed en
veilig gebruik van geneesmiddelen in Nederland. Om deze missie te realiseren,
zijn vijf doelstellingen geformuleerd:1. Geneesmiddelen op kritische wijze beoordelen.2. Nauw betrokken zijn bij de Europese procedures. Tegenwoordig worden
nieuwe geneesmiddelen mede via Europese procedures tot de Nederlandse markt
toegelaten. Betrokkenheid bij de Europese registraties en de technische beleidsontwikkeling
is dan ook van groot belang.3. Geneesmiddelen op de markt monitoren en zo nodig maatregelen nemen. 4. Het beoordelingsproces transparant maken.5. Het beoordelingsproces optimaliseren.1.3 TakenOm deze doelstellingen te verwezenlijken, voert het Agentschap CBG de
volgende taken uit:1a. Het voorbereiden en uitvoeren van besluiten tot toelating en registratie,
de weigering van toelating en de doorhaling van de registratie van geneesmiddelen,
en het aanpassen van registratievoorwaarden aan de stand van de wetenschap.
Ook stelt het ACBG de afleverstatus van geneesmiddelen van (uitsluitend recept
of niet) en worden «oude» registratiedossiers geactualiseerd.1b. Het opstellen van beoordelingsrapporten over de ingediende aanvragen
tot registratie of wijziging van de registratievoorwaarden. Een groot deel
van de werkzaamheden wordt binnen het ACBG uitgevoerd, een deel wordt uitbesteed
aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en ziekenhuizen.
De communicatie met het bedrijfsleven, de beroepsgroepen en andere registratieautoriteiten
vindt primair plaats vanuit het ACBG. De formele besluitvorming is en blijft
uitsluitend een bevoegdheid van het college.2. Het verrichten van beoordelingswerkzaamheden voor het Europees bureau
voor de geneesmiddelenbeoordeling (EMEA).3. De coördinatie van de geneesmiddelenbewaking (Post Marketing Surveillance)
en het screenen van meldingen over de noodzaak van interventie door het college
of door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Hierbij gaat het erom
meldingen te verzamelen die afkomstig zijn van het landelijk meldingssysteem,
meldingen van de registratiehouders en meldingen van de individuele beroepsbeoefenaren.
Daarnaast gaat het erom gegevens te verzamelen over meldingen uit andere lidstaten
en meldingen die bij de IGZ bekend zijn geworden.4. Het opzetten en instandhouden van een systeem voor de registratie van
homeopathische geneesmiddelen, die worden beoordeeld in het kader van de zogenoemde
«vereenvoudigde procedure». Dit betekent dat de beoordeling gericht
is op de kwaliteit en de veiligheid van deze geneesmiddelen.Samengevat zijn de vier hoofdtaken van het agentschap dus:1. Beoordelen van nationale aanvragen.2. Beoordelen van Europese aanvragen.3. Geneesmiddelenbewaking.4. Beoordelen van homeopathische aanvragen.1.4 Begroting van baten en lastenIn onderstaande tabel (tabel 1) staan de baten en lasten vermeld die aan
de hoofdtaken van het CBG zijn toegerekend. Bij de baten zijn hiertoe de tarieven
direct toegerekend aan de producten. De tarieven zijn gebaseerd op het Besluit
registratie geneesmiddelen (BRG) en het Besluit vergoedingen wet op de geneesmiddelenvoorziening.
De opbrengsten zijn in de begroting 2004 ongeveer 20% hoger dan begroot in
2003. Dit wordt enerzijds veroorzaakt doordat het RIVM haar tarieven met ingang
van 2004 met circa 30% verhoogt. Deze tariefsverhoging is het gevolg van de
overgang van het RIVM en de Rijksgebouwendienst naar de status van agentschap,
waardoor het RIVM nu zelf de huisvestingslasten moet dragen die voorheen door
het moederdepartement werden gedragen. Anderzijds is de subsidie aan de Landelijke
Registratie en Evaluatie van Bijwerkingen (Lareb) verhoogd en is de bijdrage
aan de IGZ in verband met onderzoeken weer in de begroting opgenomen.De lasten zijn doorberekend op basis van een formatie van 125 fte's. De
fte's van de afdelingen Geneesmiddelenbewaking en de afdeling Homeopathie
worden direct toegerekend aan de respectievelijke producten. De overige afdelingen
zijn verhoudingsgewijs toegerekend aan de producten nationale beoordelingen
en Europese beoordelingen. De overige kosten, zoals de salariskosten van met
name de afdeling bedrijfsvoering, de huisvestingskosten, bureaukosten en afschrijvingen,
zijn naar rato van het aantal fte's over de vier producten verdeeld. Tabel 1: De begroting van baten en lasten
voor het jaar 2004 van het Agentschap CBG (bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008BATEN       Nationale beoordelingen11 87711 46813 64414 05414 47514 91015 357Europese beoordelingen2 5052 2092 6682 7232 7792 8372 897Geneesmiddelenbewaking0000000Homeopathische beoordelingen14475939698101104Overig188792828282828Totaal baten14 71413 83116 43316 90117 38017 87618 386        LASTEN       Nationale beoordelingen6 7536 5607 9198 1378 3628 5948 831Europese beoordelingen4 0763 9605 2795 4255 5745 7295 888Geneesmiddelenbewaking2 7122 4052 4782 5492 6222 6982 776Homeopathische beoordelingen844826756776796817838Overig0000000Totaal lasten14 38513 75116 43216 88717 35417 83818 333        Saldo van baten en lasten32980114263853In tabel 2 is de begroting gesplitst naar kostensoorten. Tabel 2: Begroting van baten en lasten
voor het jaar 2004 van het Agentschap CBG (bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008BATEN       Opbrengst moederdepartement0000000 Opbrengst overige departementen0000000 Opbrengst derden14 58013 75216 40516 87317 35217 84818 358Rentebaten134792828282828Buitengewone baten0000000Exploitatiebijdrage0000000 Totaal baten14 71413 83116 43316 90117 38017 87618 386        LASTEN       Apparaatskosten       * personele kosten10 3139 91312 00412 36112 72913 10813 499* materiële kosten3 5363 1773 7403 8343 9284 0284 128ZBO College313343370374379384388Rentelasten0000000Afschrijvingskosten0000000* materieel52686868686868* immaterieel171250250250250250250Dotaties voorzieningen0000000Buitengewone lasten0000000 Totaal lasten14 38513 75116 43216 88717 35417 83818 333        Saldo van baten en lasten32980114263853BatenOpbrengst derdenVoor het op de markt brengen van een geneesmiddel moet jaarlijks een vergoeding
worden betaald. Zo dient er in Nederland betaald te worden voor allopathisch
(begrote opbrengst € 10,20 miljoen) en homeopathisch (€ 0,02
miljoen) geregistreerde geneesmiddelen. Daarnaast ontvangt het ACBG vergoedingen
van de EMEA voor Europees geregistreerde geneesmiddelen die het ACBG voor
EMEA heeft beoordeeld (ad € 0,18 miljoen).Verder ontvangt het ACBG een vergoeding voor de beoordeling van nationale
aanvragen (allopathisch € 3,45 miljoen; homeopathisch € 0,07
miljoen). Omdat er voor beoordelingen verschillende tarieven gelden en er
bovendien rekening moet worden gehouden met de matching van baten en lasten,
is het niet mogelijk een strikte prijs x aantal (PxQ)-benadering
toe te passen. Naast de beoordeling van Europese aanvragen ontvangt het ACBG
van de EMEA ook vergoedingen voor beoordelingen (€ 2,49 miljoen).LastenApparaatskosten– Personele kostenAls gevolg van de toegenomen hoeveelheid werk is uitgegaan van 125,7 fte
(gemiddeld € 51 500) werkzaam bij het ACBG. Naast salariskosten
gaat het om de kosten van scholing, reiskosten, wachtgelden, uitzendkrachten
en overige personeelskosten. In totaal gaat het om een bedrag van € 7,0
miljoen. In het kader van de registratie van humane geneesmiddelen verricht
het RIVM beoordelingswerkzaamheden op chemisch-farmaceutisch en farmacologisch-toxicologisch
gebied. De tarieven van het RIVM stijgen met ingang van 2004 met 30%. Als
gevolg hiervan nemen de lasten met circa 20% toe. Daarnaast heeft het ACBG
bij diverse ziekenhuizen specialisten, die specifieke kennis hebben op bepaalde
terreinen. De kosten hiervan bedragen op dit moment € 5 miljoen.– Materiële kostenDe materiële kosten bedragen € 1,81 miljoen. Hierin zijn
begrepen de kosten van huisvesting ad € 771 000, automatisering € 342 000,
telefoon- en portikosten € 152 000 en bureaukosten € 542 000.
In de post huisvesting is de huurverplichting begrepen ad € 671 000.
Het college kan in het kader van de registratiewerkzaamheden onderzoeken laten
verrichten; hiervoor is € 91 000 begroot. Een bijdrage van € 120 000
heeft betrekking op de departementale uitgaven van het ACBG, zoals bijvoorbeeld
de salarisadministratie. De stichting Lareb is namens het ACBG belast met
het opzetten van een nationaal systeem voor het verzamelen van spontane meldingen
van (vermoede) bijwerkingen van geneesmiddelen die in Nederland in de handel
zijn. De totale kosten daarvan bedragen € 1,50 miljoen. Voor de
IGZ is een bijdrage begroot van € 0,23 miljoen.ZBO CollegeDe kosten van het ZBO College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (salarissen
en vergaderkosten) bedragen € 370 000.AfschrijvingskostenDe afschrijvingskosten bedragen € 318 000. De afschrijvingskosten
bedragen voor meubilair en kantoorapparatuur € 68 000 en hard-
en software € 250 000. De afschrijvingstermijnen bedragen voor
software 3 jaar, automatiseringsapparatuur 3 jaar, kantoorapparatuur 7 jaar
en meubilair 5–10 jaar.1.5 DoelmatigheidsindicatorenHierna zijn per hoofdtaak de prestatie-indicatoren/doelmatigheidsindicatoren
aangegeven en voorzover mogelijk de bijbehorende kengetallen.In onderhavige begroting zijn slechts enkele doelmatigheidsindicatoren
opgenomen. In het Plan van aanpak agentschapseisen heeft het ACBG activiteiten
opgenomen om te komen tot een verdere definiëring van relevante doelmatigheidsindicatoren.
Deze activiteiten zullen uiterlijk 2004 zijn afgerond. In de begroting 2005
zullen de resultaten hiervan zichtbaar zijn.Het ACBG is grotendeels afhankelijk van de door de industrie ingediende
aanvragen. Zij is niet in staat deze te beinvloeden. Het is vooralsnog niet
mogelijk de vraag adequaat te voorspellen. Bovendien is het ACBG in een aantal
gevallen afhankelijk van andere organisaties. In de komende jaren zullen deze
prestatie indicatoren verder worden verfijnd.Hoofdtaak 1 Beoordelen van nationale aanvragenDe baten bestaan uit de tarieven voor nieuwe aanvragen en wijzigingen
en de jaarvergoedingen voor het op de markt kunnen brengen van een geneesmiddel,
in dit geval het geregistreerd staan in Nederland. Het totaal aantal fte's
dat met de werkzaamheden is gemoeid (zowel direct als indirect) is circa 63.In het kader van de registratie van humane geneesmiddelen verricht het
RIVM voor circa 12 fte's beoordelingswerkzaamheden op chemisch-farmaceutisch
en farmacologisch-toxicologisch gebied. Tabel 3: Prestatiegegevens
«Beoordelen van nationale aanvragen»Indicator:WerkelijkBegrootBegroot 200220032004 e.v.j. Aantal aanvragen471450450 Aantal wijzigingen320450400 Aantal wetenschappelijke adviezen445050 Kostprijzen (€)2 9913 6443 519 Wettelijke termijnen72%90%90% Totaal ingeschreven geneesmiddelen 31–1210 64510 00011 000Bron: ACBG, 2003.Hoofdtaak 2 Beoordelen van Europese aanvragenEuropese aanvragen worden via twee procedures beoordeeld: centraal en
decentraal.Bij de centrale procedure wordt een product in één keer
op Europees niveau geregistreerd. De beoordelingsaanvraag wordt bij de EMEA
in Londen ingediend, waarna deze een (co)rapporteur (deskundigen uit de lidstaten) aanwijst die het beoordelingsrapport opstelt. De (co)rapporteurschappen
worden bij toerbeurt verdeeld, waarbij rekening wordt gehouden met de voorkeuren
van fabrikanten en het feit dat niet alle lidstaten in staat zijn als (co)rapporteur
op te treden, of dat willen.Bij de decentrale procedure, oftewel de wederzijdse erkenningsprocedure
(Mutual Recognition Procedure: MRP), wordt een product in verschillende lidstaten
op nationaal niveau geregistreerd. Voor de aanvraag wordt gebruikgemaakt van
een al verkregen handelsvergunning in een van de lidstaten (Reference Member
State: RMS) en worden de overige lidstaten (Concerned Member State: CMS) verzocht
deze handelsvergunning te erkennen. Omdat de RMS de beoordelingsrapporten
beschikbaar stelt aan de overige lidstaten, hoeven de overige lidstaten het
geneesmiddel in principe niet meer geheel te beoordelen, waardoor snelle(re)
besluitvorming mogelijk is.De baten bestaan voornamelijk uit de tarieven voor de beoordeling van
nieuwe aanvragen en wijzigingen. Van de centrale en de decentrale procedures,
scientific advices, maar ook uit de jaarvergoedingen voor de bij het EMEA
geregistreerde producten waarvoor Nederland rapporteur was. Het totaal aantal
fte's dat met de werkzaamheden is gemoeid (zowel direct als indirect) is circa
42. Het RIVM verricht voor circa 10 fte's beoordelingswerkzaamheden op chemisch-farmaceutisch
en farmacologisch-toxicologisch gebied. Tabel 4: Prestatiegegevens
«Beoordelen van Europese aanvragen» WerkelijkBegrootBegrootIndicator:200220032004 e.v.j. Aantal beoordelingen rapporteurschappen172020 Aantal wetenschappelijke adviezen EMEA181515 Kostprijzen (€)5 1016 0926 599 Wettelijke termijnen100%100%100% Aantal aanvragen RMS523535 Aantal aanvragen CMS88100100    Aandeel binnen Europa:   – Rapporteurschappen18%20%20%– Wetenschappelijke adviezen EMEA21%20%20%Bron: ACBG, 2003.Hoofdtaak 3 GeneesmiddelenbewakingEr zijn geen directe tarieven voor geneesmiddelenbewaking. De lasten worden
gefinancierd uit de opbrengsten van de jaarvergoedingen (zie hoofdtaak 1).
Het totaal aantal fte's dat met de werkzaamheden is gemoeid (zowel direct
als indirect) is circa 10. De subsidie aan de Lareb is direct toegerekend
aan de lasten. Lareb verzamelt, registreert en analyseert gegevens over bijwerkingen
van in Nederland verkrijgbare geregistreerde geneesmiddelen. Lareb zet hiervoor
circa 15 fte's in. Tabel 5: Prestatiegegevens
«Geneesmiddelenbewaking»Indicator:WerkelijkBegrootBegroot 200220032004 e.v.j. Aantal spontane meldingen bijwerkingen Lareb2 6603 0003 000Aantal ingeleverde rapporten322375375    Afgeronde beoordelingen:   1. Aantal periodieke veiligheidsrapporten (PSUR)1242001502. Aantal wijzigingen 1B-teksten (Type II)1425253. Overige121515    Totaal150240190Bron: ACBG, 2003.Hoofdtaak 4 Beoordelen van homeopathische aanvragenSinds 1996 is het CBG belast met de beoordeling van homeopathische middelen.
Het CBG beoordeelt de aanvragen tot registratie voornamelijk op de criteria
farmaceutische kwaliteit en veiligheid.Het totaal aantal fte's dat met de werkzaamheden is gemoeid (zowel direct
als indirect) is circa 10. Tabel 6: Prestatiegegevens
«Beoordelen van homeopathische aanvragen»Indicator:WerkelijkBegrootBegroot 200220032004 e.v.j. Aantal aanvragen877500500 Aantal beoordelingen736400500 Kostprijzen (€)1 1641 0461 375 Aantal inschrijvingen1 190400400     Totaal aantal ingeschreven geneesmiddelen 31-123 1453 2034 000Bron: ACBG, 2003. Tabel 7: Kasstroomoverzicht 2004 van
het Agentschap CBG (bedragen x € 1000) 20022003200420052006200720081. Rekening courant RIC 1 januari (incl. deposito)3 0654 9705 2555 4615 6805 9116 154        2. Totaal operationele kasstroom2 180398319332344356371        3a. -/- Totaal investeringen– 275– 113– 113– 113– 113– 113– 1133b. +/+ Totaal boekwaarde desinvesteringen       3. Totaal investeringskasstroom– 275– 113– 113– 113– 113– 113– 113        4a. -/- Eenmalige uitkering aan moederdepartement       4b. +/+ Eenmalige storting door moederdepartement       4c. -/- Aflossingen op leningen       4d. +/+ Beroep op leenfaciliteit       4. Totaal financieringskasstroom0000000        5. Rekening courant RIC 31 december (incl. deposito) (=1+2+3+4)4 9705 2555 4615 6805 9116 1546 412 Tabel 8: Overzicht vermogensontwikkeling
van het Agentschap CBG (bedragen x € 1 000) 20022003200420052006200720081. Eigen vermogen per 1 januari1 7242 0532 1332 1342 1482 1742 2122. Saldo van baten en lasten329801142638533a. Uitkering aan moederdepartement–––––––3b. Bijdrage moederdepartement––––––– 3c. Overige mutaties–––––––3. Totaal directe mutaties in het eigen vermogen0000000        4. Eigen vermogen per 31 december(= 1+2+3)2 0532 1332 1342 1482 1742 2122 265Het agentschap streeft naar een klein positief saldo van baten en lasten
als buffer om fluctuaties in de resultaten op te vangen. Er wordt niet aan
structurele vermogensopbouw gedaan. Het huidige excessief eigen vermogen zal
op korte termijn worden afgebouwd.2. AGENTSCHAP CENTRAAL INFORMATIEPUNT BEROEPEN GEZONDHEIDSZORG
(CIBG)2.1 MissieHet Agentschap Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG)
is een uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS), die op basis van wetgeving of vastgesteld beleid namens de
minister besluiten neemt, gegevens registreert en informatie hierover verstrekt.
Het CIBG is geen volledig geïntegreerde organisatie, maar heeft een structuur
met zo zelfstandig mogelijke units. Taken in de randvoorwaardelijke sfeer,
zoals innovatie, planning & control en kwaliteitszorg, worden uit efficiency
centraal aangestuurd.2.2 DoelstellingenHet CIBG stelt zich in het algemeen tot doel een bijdrage te leveren aan
de kwaliteit van de zorg in Nederland door:– De kwaliteit van de beheerde en verstrekte gegevens in overeenstemming
te brengen of te houden met de daaraan gestelde eisen.– Als overkoepelende organisatie synergie te behalen in de uitvoering
van wet- en regelgeving van VWS.– De beschikbare informatie te optimaliseren. Het CIBG onderhoudt
hiertoe een groot en divers relatienetwerk. Dit netwerk bestaat uit contacten
met het kerndepartement, relaties met de afnemers van de producten (klanten)
en ketenpartners. Dit relatienetwerk levert veel informatie op. Daarnaast
zijn de diverse databases met professionele bewerking een waardevolle informatiebron.
Deze informatie heeft potentie, niet alleen voor het CIBG zelf, maar ook voor
de beleidsvorming en beleidsverantwoording van de betrokken beleidsdirecties.2.3 Taken2.3.1 Taken voor beleidsartikel Opleidingen, informatie-
kwaliteits- en patiëntenbeleidBIG-registerEen beperkt aantal beroepsgroepen in de gezondheidszorg verricht risicovolle
handelingen. Het gaat om meer dan 320 000 artsen, tandartsen, apothekers,
verpleegkundigen, gezondheidszorgpsychologen, fysiotherapeuten, verloskundigen
en psychotherapeuten. Voor deze beroepsgroepen is het BIG-register (voor beroepen
in de individuele gezondheidszorg) opgericht. Zorgverleners die staan ingeschreven
bij dit register geven hiermee een kwaliteitswaarborg af zodat de patiënt
weet welke deskundigheid hij mag verwachten. Het BIG-register is een actueel
register dat informatie verstrekt over de registratie en uit het register
aan beroepsbeoefenaren, organisaties en burgers. De producten van het BIG-register
zijn: beschikkingen, mutaties, verklaringen van inschrijving, verzoeken om
adressen en overzichten, voorlichtingsbrieven, de BIG-informatielijn en (elektronische)
informatieverstrekking.Vakbekwaamheidsverklaringen Buitenslands Gediplomeerden
VolksgezondheidDe Nederlandse overheid stelt hoge eisen aan de kwaliteit van de gezondheidszorg
en de mensen die in deze sector werken. De unit Vakbekwaamheidsverklaringen
beoordeelt een in het buitenland behaald diploma eventueel in combinatie met
relevante beroepservaring, en doet een uitspraak over de gelijkwaardigheid
aan het Nederlandse equivalent. De producten zijn: vakbekwaamheidverklaring,
beoordeling supervisie, afhandeling bijzondere verzoeken.Verwijspunt Buitenslands Gediplomeerden VolksgezondheidWie in de Nederlandse gezondheidszorg wil werken en in het bezit is van
een buitenlands diploma, krijgt te maken met diverse ministeries. Zo hebben
deze buitenslands gediplomeerden mogelijk een verblijfs- en werkvergunning
nodig. Andere regels hebben vooral betrekking op de beroepsuitoefening. Het
Verwijspunt wijst hen en organisaties in binnen- en buitenland de weg binnen
de Nederlandse regelgeving. De producten zijn: informatieverschaffing, verwijsfunctie
naar juiste instanties, netwerkfunctie, signaalfunctie ten aanzien van beleid.Project UZI-register (Unieke Zorgverleners Identificatie)Op basis van een intentieverklaring tussen ons en de stichting Nationaal
ICT Instituut in de Zorg (NICTIZ), voert het CIBG werkzaamheden uit in het
kader van het UZI-register (conform een goedgekeurd plan van aanpak). Het
UZI-register heeft als doel om zorgverleners en zorginstellingen bij elektronische
communicatie uniek te identificeren. Daartoe koppelt het register de fysieke
identiteit op unieke wijze aan de digitale identiteit en legt deze vast in
een certificaat. Het project loopt sinds augustus 2002 en wordt voorlopig
tot december 2004 voortgezet. Wij financieren het UZI-register.2.3.2 Taken voor beleidsartikel Geneesmiddelen en medische
technologieDonorregisterHet Donorregister registreert en muteert wilsbeschikkingen van burgers
met betrekking tot orgaan- en weefseldonatie. Hierdoor worden artsen in staat
gesteld na te gaan wat de wilsverklaring van een bepaald persoon is. Daartoe
worden jaarlijks alle achttienjarigen aangeschreven. In 2002 konden 4,6 mln
ingezetenen in Nederland zich als donor laten registreren. De producten zijn:
beschikking registratiebevestiging, beschikking mutatie, BIG-passen voor raadpleging,
registratiebevestigingen, elektronische en schriftelijke informatie uit het
register, informatieverstrekking via helpdesk, folders en overzichten.FarmatecBij Farmacie en Geneeskundige Technologie (Farmatec) gaat het om kwaliteit,
beschikbaarheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen, hulpmiddelen en bloedproducten.
In deze unit worden onder andere de vergoedingslimieten en maximumprijzen
voor geneesmiddelen opgesteld en vergunningen voor het fabriceren en afleveren
van geneesmiddelen verleend. De producten zijn: wijziging regeling Maximumprijs geneesmiddelen, wijziging regeling Farmaceutische hulp 1996, drogistenvergunningen, vergunningen
en ontheffingen, beschikking jaarvergoeding voor farmaceutische vergunningen,
voor opiumverloven en opiumontheffingen, beschikking op administratief beroep,
benoemingsbesluit van de commissie voor de gebiedsaanwijzing (Cogeba)/regeling
en betaling vacatievergoeding, rapporten, overzichten en analyses.2.3.3 Taken voor het beleidsartikel JeugdbeleidJeugdzorgregistratieDe Jeugdzorgregistratie draagt bij aan een goede afstemming van beleid
op de behoeften in de jeugdhulpverlening. Deze afstemming wordt bereikt doordat
de Jeugdzorgregistratie jaarlijkse rapportages uitbrengt vanuit het registratiesysteem
dat zij beheert en doordat de Jeugdzorgregistratie overleg tussen de diverse
externe partijen ondersteunt. In verband met de invoering van de de wet op
de Jeugdzorg zullen activiteiten van het Sectoraal Registratiepunt Jeugdhulpverlening
(SRJ) in de loop van 2004 komen te vervallen.2.3.4 Taken voor derdenFacilitaire registersHet Kwaliteitsregister Paramedici is een particulier initiatief van diëtisten,
ergotherapeuten, logopedisten, mondhygiënisten, oefentherapeuten Cesar
en Mensendieck, orthoptisten, podotherapeuten, en radiotherapeutisch en radiodiagnostisch
laboranten. Zij hebben zich verenigd in de Stichting Kwaliteitsregister Paramedici.
De registratieactiviteiten worden uitgevoerd in de unit Facilitaire registers,
op basis van een overeenkomst tussen het ministerie van VWS en de Stichting
Kwaliteitsregister Paramedici. De minister van Economische Zaken en wij hebben
hiervoor toestemming gegeven met inachtneming van de regeling Marktwerking en deregulering. Aan opname in het private register
kunnen geen wettelijke rechten en plichten worden ontleend.2.3.5 Nieuwe takenBureau Medicinale CannabisDe principeafspraak is gemaakt dat het in 2003 op te richten Bureau Medicinale
Cannabis (BMC) zal worden ondergebracht bij het CIBG. Omdat de financiële
consequenties bij het verschijnen van deze begroting nog niet bekend zijn,
is besloten in de onderliggende begroting nog geen gegevens met betrekking
tot BMC op te nemen en de budgettaire gevolgen van de overdracht in de eerste
suppletore wet 2004 mee te nemen. De omvang van de baten-en-lastenbegroting
van BMC wordt voorlopig geraamd op € 3,3 miljoen, welke geheel betaald
zal worden uit verkoop van cannabis (inkomsten derden).2.4 DoelmatigheidsindicatorenIn het resultaatgerichte besturingsmodel van het CIBG wordt gebruik gemaakt
van het INK-model. Doelmatiger werken bestaat uit twee elementen: kostprijs-
en kwaliteitsontwikkeling. Bij een gelijkblijvend productenpakket zal het
CIBG de komende jaren jaarlijks minder middelen vragen. De beoogde doelmatigheidswinst
bedraagt 2% per jaar exclusief prijs- en inflatiecorrectie. Tot en met 2006
wordt deze doelmatigheidswinst echter sterk beïnvloed door meerjarige
taakstelling die aan het CIBG is opgelegd.Naast deze doelmatigheidswinst zijn er streefwaarden geformuleerd voor
de kwalitatieve prestatie-indicatoren. De dienstverlening van het CIBG wordt
hiermee per jaar op een hoger kwaliteitsniveau gebracht. Op zowel de kostprijsontwikkeling
als de kwaliteitsontwikkeling wordt dus doelmatigheidswinst bereikt. Voor
de met het kerndepartement afgesproken prestatie-indicatoren zijn nulmetingen
verricht. De nulmetingen vormen het uitgangspunt om de doelmatigheidswinst
aan af te kunnen meten. Per jaar geeft het CIBG aan wat de doelmatigheidswinst
zal zijn.De kwalitatieve verbeteringen zullen worden behaald op het terrein van
afhandeling van de vraag van burgers, instellingen en organisaties naar de
producten van het CIBG en de daarmee samenhangende klanttevredenheid. Hierbij
moet gedacht worden aan:– Een geleidelijke reductie van doorlooptijden.– Het terugbrengen van overschrijdingen (en handhaven) van wettelijke
afhandelingstermijnen.– Optimaliseren van de bereik- en beschikbaarheid.– Minimaliseren van het aantal klachten.– Zo veel mogelijk voorkomen van beroeps- en bezwaarprocedures.– Initiëren en stimuleren van het gebruik van (nieuwe) ICT-ontwikkelingen
bij het primaire proces, waaronder digitaliseren van informatiestromen en
het toepassen van e-government.– Bevorderen van synergie tussen de CIBG-onderdelen en in de relatie
klant/product/opdrachtnemer/opdrachtgever. Tabel 1: Kwantitatieve prestatie-indicatorenUnitProduct20032004BIG-registerAantal beschikkingen betreffende basisberoep10 00010 000  Aantal malen
dat informatie is verstrekt via de BIG-informatielijn25 00025 000VakbekwaamheidsverklaringenAantal afgegeven beschikkingen Vakbekwaamheid590590 FarmatecAantal herijkingen maximumprijzen geneesmiddelen22  Aantal wijzigingen
regeling Farmaceutische hulp1212 Aantal verleende
vergunningen en ontheffingen1 2001 200 DonorregisterAantal behandelde wilsbeschikkingen104 400104 400  Aantal malen
dat informatie is verstrekt via de helpdesk in het kader van de raadpleging7 7007 700 VerwijspuntAantal malen dat informatie is verstrekt2 0002 000Bron: CIBG, 2003 Tabel 2: Kwalitatieve prestatie-indicatorenProductenDoelNorm(Nulmeting) 1-1-2003Streefwaarde 2004 Doorlooptijd voor afhandelingDoorlooptijd voor afhandeling    Beschikking basisberoep BIG-registerBehandeling binnen wettelijke termijn van 8 wekenGeen overschrijding van de termijn1,2% overschrijdingGeen overschrijding van de termijnVakbekwaamheidsverklaringBehandeling binnen wettelijke termijn 18 weken via de directe
weg 36 weken via de commissieGeen
overschrijding van de termijnThans
geen meetmogelijkheid (realisatie 2003)Geen overschrijding van de termijnen Wilsbeschikkingen DonorregisterBehandeling binnen wettelijke termijn van 6 wekenGeen overschrijding van de termijnThans geen meetmogelijkheid (realisatie 2003)Geen overschrijding van de termijn Informatieverschaffing VerwijspuntCorrecte en snelle behandelingGemiddeld minder dan 5 werkdagenGemiddeld 4 werkdagenGemiddeld 4
werkdagenUitvoering geneesmiddelenvergoedingssysteemBehandeling aanvraag wijziging farmaceutische
hulp binnen de normtijd van 90 dagen100% is binnen 90 dagen afgehandeld93% is binnen 90 dagen afgehandeld100% is binnen 90 dagen afgehandeld     Aantal klachten en/of beroep-
en bezwaarschriften    Beschikking basisberoep BIG-registerTevreden klanten< 1‰ van de productie0< 1‰ van de productieInformatieverstrekking BIG-informatielijnTevreden klanten< 10 klachten per jaar0< 10 klachten per jaarVakbekwaamheidsverklaringTevreden klanten<
5% van de productie3% bezwaar en
beroep (ongegrond) en 1% klachten< 5% van de productie Registreren wilsbeschikkingen donorTevreden klanten< 1‰ van de productie6
(0,06‰)< 1‰ van
de productie Informatieverstrekking via de helpdesk DonorTevreden klanten<1‰ van de productie0<1‰ van de productie Informatieverschaffing VerwijspuntTevreden klanten< 1% van de productie0< 1% van de productie Percentage gelukte oproeppogingen    Informatieverstrekking BIG-informatielijnSnelle en juiste beantwoording95%95%95% Informatieverstrekking via de helpdesk DonorSnelle en juiste beantwoording95%99%99%      Aantal fouten en toelichtingen    Herijking geneesmiddelenprijzenGeslaagde herijkingmax. 10 (0,5%) aanpassingen0,6%0,5%Vergoedingen, vergunningen en verlovenDuidelijke beschikking< 5%< 5%< 5%     Kostprijzen    Efficiënte bedrijfsvoeringTrendmatige verlaging reële uitvoeringskosten2% reductie (excl. inflatiecorrectie op het totale
budgetnvt2%Bron: CIBG, 2003.2.5 Begroting van baten en lasten Tabel 3: Begroting van baten en lasten
voor het jaar 2004 van het agentschap Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg
(bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008BATEN       Opbrengst moederdepartement VWS 4 3444 3753 0212 9542 9542 954Opbrengst tweeden 5050    Opbrengst derden 4 9464 8764 8094 8834 8834 883Rentebaten 000000 Buitengewone baten 000000Exploitatiebijdrage       Totaal baten 9 3409 3017 8307 8377 8377 837        LASTEN       Apparaatskosten 9 0468 7927 4777 3457 2867 286– personele kosten 3 7903 7903 6353 6353 6353 635– materiële kosten 5 0214 7673 3423 2103 1513 151– huisvesting Den Haag 235235500500500500Rentelasten 306060606060Afschrijvingskosten 261399286398389382– materieel 261399286228219212– immaterieel    170170170 Dotaties voorzieningen 000000 Buitengewone lasten 000000 Totaal lasten 9 3379 2517 8237 8037 7357 728        Saldo van baten en lasten 350734102109De meerjarenbegroting geeft een overzicht van de baten en lasten van het
CIBG op het prijspeil van het jaar 2003. Op basis van de geraamde aantallen
producten (o.a. registraties, informatieverstrekking, verloven en vergunningen)
en het tarief dat voor de producten is vastgesteld, worden deze bij het moederdepartement
in rekening gebracht. Het deel van de kosten dat wordt gedekt via een tarief
door derden is in mindering gebracht op de bijdrage moederdepartement.BatenHet CIBG is belast met de uitvoering van wettelijke taken waarbij geen
concurrentie aanwezig is. Nieuwe taken kunnen worden uitgevoerd op basis van
vastgestelde intakecriteria.Opbrengst moederdepartement VWSDe baten worden grotendeels gevormd door de opdrachten voor het BIG-register,
Vakbekwaamheidsverklaringen en Verwijspunt, Farmatec en Donorregister. Daarnaast
verricht het CIBG activiteiten in het kader van het project Unieke Zorgverleners
Identificatie (UZI). Tabel 4: Overzicht opbrengst
moederdepartement (bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008BIG-register 857877906887887887Verwijspunt 332345348340340340Vakbekwaamheidverklaringen 922980940920920920Subtotaal IBE 2 1112 2022 1942 1472 1472 147Farmatec 745699827807807807Subtotaal GMT 745699827807807807Jeugdzorg 2112060001Project UZI-register 1 2771 268    Totaal 4 3444 3753 0212 9542 9542 954Opbrengst tweedenDe baten worden gevormd door de bijdrage van het ministerie van Justitie
e.a. in de kosten van de unit Jeugdzorgregistratie (voor het Sectoraal Registratiepunt
Jeugdhulpverlening). Deze activiteit wordt in de loop van 2004 beëindigd.
Omdat de definitieve einddatum nog niet bekend is, is voor 2004 nog uitgegaan
van het volledige jaarbedrag.Tabel 5: Overzicht opbrengst
tweeden (bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008Jeugdzorg 50500000Opbrengst derdenHet CIBG krijgt ook opbrengsten (baten) van burgers en bedrijven voor
het verrichten van verschillende (wettelijke) registratieactiviteiten en verleende
vergunningen en ontheffingen tegen door het departement vastgestelde tarieven:– Afkomstig van de door beroepsbeoefenaren te betalen registratieheffing
(€ 59) bij inschrijving in het BIG-register (€ 525 000).– Afkomstig van verleende vergunningen en verloven (Farmatec) (€ 1 033 000).– Afkomstig van de Stichting Kwaliteitsregister Paramedici (t/m
2005) voor de verwerking van inschrijvingen à € 27 in het
register inschrijvingen (€ 27 000). Tabel 6: Overzicht opbrengst
derden (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008BIG-register 525525525525525525Farmatec 1 0331 0331 0331 0331 0331 033Kwaliteitsregister 272727000Donorregister 3 3613 2913 2243 3253 3253 325Totaal 4 9464 8764 8094 8834 8834 883Buitengewone batenEr worden geen buitengewone baten verwacht.RentebatenEr worden geen rentebaten verwacht.LastenBij de lasten is al een efficiencydoelstelling ingehouden van 2% per jaar.
Deze doelstelling kan bereikt worden door kostenbesparingen, door schaalvoordelen
te benutten en door gebruik te maken van synergie bij de toepassing van nieuwe
ontwikkelingen op het gebied van ICT in het primaire proces.Personele kostenHet CIBG heeft een vrij stabiele opdrachtenportefeuille die eigenlijk
alleen beïnvloed wordt door toe- of afname van opdrachten van de opdrachtgevers
(VWS). De omvang van afzonderlijke producten is verder afhankelijk van beleids-
en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit resulteert in een vrijwel constante
formatiegrootte. In geval van piekbelasting en extra opdrachten worden derden
ingehuurd. Tabel 7: Loonkosten per fte
(bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008Salarissen 3 4453 4453 3153 3153 3153 315Overige personeelskosten 345345320320320320Totaal 3 7903 7903 6353 6353 6353 635Aantal fte 75,6775,6774,6774,1774,1774,17Gemiddelde prijs per fte 50,150,148,749,049,049,0Materiële kostenDe materiële kosten bestaan uit algemene materiële kosten en
huisvestingskosten. De algemene materiële kosten bestaan onder andere
uit: inhuur van derden (geen uitzendkrachten), exploitatie automatisering,
drukwerk en voorlichting, porto- en telefoonkosten, vacatiegelden, abonnementen,
reiskosten en kantoorbehoeften.Het CIBG is gehuisvest in huurpanden op twee
locaties: het Donorregister in Kerkrade en alle overige onderdelen in de Muzentoren
te Den Haag. Voor de locatie Kerkrade is recent een nieuw huurcontract afgesloten
door tussenkomst van de Rijksgebouwendienst (RGD). De locatie Den Haag maakt
deel uit van een huurcontract van het ministerie van VWS met de RGD. Tot 1
januari 2005 bedraagt het aandeel van het CIBG in de huurkosten € 235 000
per jaar. Daarna draagt het CIBG de totale huurkosten (€ 0,5 miljoen,
prijspeil 2003).RentelastenDe rentelasten bestaan uit de verschuldigde rente op de initiële
en investeringsleningen bij het ministerie van Financiën.AfschrijvingskostenIn het jaar van investeren wordt met ingang van de maand van ingebruikname
afgeschreven. De specificatie van de verwachte afschrijvingen en investeringen
en daarmee van het verloop van de boekwaarde in het jaar 2003 is weergegeven
in onderstaande tabel (tabel 8).De immateriële afschrijving vanaf 2006 heeft betrekking op de activering
van opgeleverde maatwerksoftware. Tabel 8: Verloopoverzicht
vaste activa vanaf 1 januari 2004 (bedragen x € 1000) Afschrijvingstermijn
(jaren)Boekwaarde 1-1-2004(des) investeringAfschrijvingen 2004Boekwaarde 31-12-2004Inventaris103425052340Automatisering31671 7003371 530Overige528 1018Totaal 5371 7503991 888Dotaties voorzieningenIn het kader van het risicobeleid is overeengekomen dat de maatschappelijke
en politieke risico's voor rekening komen van de eigenaar respectievelijk
de opdrachtgever. De normale exploitatierisico's komen voor rekening van het
agentschap (de opdrachtnemer) en worden ten laste gebracht van de exploitatiereserve
(agentschapsvermogen). Er is daarom geen dotatie aan voorzieningen.Buitengewone lastenEr worden geen buitengewone lasten verwacht. Tabel 9: Kasstroomoverzicht 2004 van
het agentschap Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (bedragen
x € 1000) 20022003200420052006200720081 Rekening-courant RIC 1 januari (incl. deposito) 00507– 43– 932 Totaal operationele kasstroom 2624492933893893243a Totaal investeringen -/- – 700– 1 300– 50– 550– 50– 503b Totaal boekwaarde desinvesteringen 0000003 Totaal investeringskasstroom – 700– 1 300– 50– 550– 50– 504a Eenmalige uitkering aan moederdepartement -/- – 799     4b Eenmalige storting door moederdepartement       4c Aflossing op leningen -/- – 262– 399– 286– 389– 389– 3814d Beroep op leenfaciliteit 1 4991 300 500  4 Totaal financieringskasstroom 438901– 286111– 389– 3815 Rekening-courant RIC 31 december (= 1+2+3+4) 0507– 43– 93– 200Toelichting op het kasstroomoverzichtOperationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het saldo van baten en lasten plus
afschrijvingen, zoals opgenomen in de begroting van baten en lasten.InvesteringenVanwege technologische ontwikkelingen in de ICT worden vanaf 2004 de besturingsystemen
binnen de netwerkomgeving van VWS gewijzigd. Daarnaast ondersteunen leveranciers
de huidige versies van de in gebruik zijnde databasemanagementsystemen binnenkort
niet meer. Het CIBG is daarom genoodzaakt tot nieuwbouw van enkele bedrijfskritische
toepassingen, zoals REGBIG (registratie Wet BIG) en Geneur (Geneesmiddelenprijzen).
Dit vraagt forse investeringen in 2003 en 2004. Het CIBG doet
hiervoor een beroep op de leenfaciliteit van het ministerie van Financiën.
Deze immateriële activa worden eerst gewaardeerd bij oplevering in 2004.
De investeringen bestaan verder uit de reguliere vervanging van materiële
activa.Tabel 10: Investeringen (bedragen
x € 1000) 2002200320042005200620072008Vervanging inventaris 505050505050Vervanging hardware 2000050000Incidenteel automatisering 4501 2500000Totaal 7001 300505505050FinancieringsbehoefteHet reguliere investeringsprogramma wordt gedekt uit de operationele kasstroom,
waarin de afschrijvingen zijn opgenomen. De overname van de activa en de incidentele
investeringen in 2003 en 2004 wordt gefinancierd door een beroep op de leenfaciliteit.
Deze lening wordt afgelost uit de reservering opgebouwd uit de afschrijvingen
op de desbetreffende activa.De opbrengst van de initiële lening ter overname van de activa (€ 0,799
miljoen) wordt uitgekeerd aan het moederdepartement. Tabel 11: Overzicht vermogensontwikkeling
van het agentschap Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (bedragen
x € 1000) 20022003200420052006200720081 Eigen vermogen per 1 januari 03536094195 2 Saldo van baten en lasten 3507341011083a Uitkering aan moederdepartement       3b Storting door moederdepartement        3c Overige mutaties       3 Totaal directe mutaties in het eigen vermogen       4 Eigen vermogen per 31 december (= 1+2+3) 35360941953033. AGENTSCHAP RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU
(RIVM)3.1 MissieHet Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in Bilthoven
is een beleidsondersteunend onderzoeksinstituut op het gebied van volksgezondheid
en milieu. Het fungeert als kenniscentrum voor de overheid en heeft een planfunctie
op het gebied van milieu en natuur.Na een proefjaar in 2003 krijgt het RIVM met ingang van 2004 de status
van agentschap binnen het ministerie van VWS.Het RIVM is een kennisinstituut. Het biedt
bouwstenen voor beleid, ondersteunt het toezicht en voert wettelijke taken
uit op het brede terrein van volksgezondheid, milieu en natuur. Kennis en
inzet van de medewerkers vormen het werkkapitaal van het RIVM.Het RIVM heeft een publieke taak. Het werkt
aan politiek en maatschappelijk relevante onderwerpen in opdracht en ten behoeve
van overheden, in het bijzonder de ministeries van VWS, VROM en LNV. Het RIVM
is onafhankelijk en bepaalt zelf werkwijze en publicatie van zijn onderzoek.Het RIVM waakt en bewaakt. Als kenniscentrum
houdt het de vinger aan de pols op het gebied van volksgezondheid, milieu,
natuur en voedselveiligheid. Dit betreft de monitoring van actuele situaties,
maar ook het maken van risico-analyses en het ontwikkelen van methodieken
en modellen voor normstellend beleid.Het RIVM beschermt. Het adviseert over vormgeving
en verzorgt de bewaking van het Rijksvaccinatieprogramma door toetsing en
evaluatie van werkzaamheid en veiligheid van de vaccins. Ter voorkoming van
en bij de begeleiding van gezondheids- of milieucalamiteiten geeft het ondersteuning
en reikt het kennis aan.Het RIVM verkent de toekomst. Het signaleert
ontwikkelingen en stelt scenario's op. Dit gebeurt zowel periodiek als incidenteel
of thematisch. Op het gebied van milieu en natuur is het RIVM het nationaal
planbureau.Het RIVM bundelt kennis en krachten. Het genereert
zelf kennis, past kennis toe en integreert wereldwijd beschikbare kennis tot
informatie voor beleidsmakers. De samenwerking tussen verschillende disciplines
en met nationale en internationale kennisverzamelaars is een vanzelfsprekendheid.
Dat varieert van lokale onderzoekers, via universiteiten tot onderzoeksafdelingen
en planbureaus van bijvoorbeeld de Verenigde Naties of de Wereldvoedselorganisatie.Het RIVM hecht aan kwaliteit. Het werkt op
basis van een duidelijke opdracht, levert volgens afspraak en doet dit kostenbewust.
Wetenschappelijk toezicht, certificering, reviews en nationale en internationale
audits zorgen voor borging van de kwaliteit. Daarom hecht het ook aan autonomie
op het gebied van werkwijze en publicatie van zijn onderzoek.3.2 DoelstellingenHet RIVM heeft negen doelstellingen.Profilering als rijksbreed onderzoeksinstituutHet RIVM profileert zich als rijksbreed instituut op het gebied van volksgezondheid
en milieu, door actief in te spelen op de behoeften van de departementen.
Naast VWS en VROM zullen ook in toenemende mate LNV, EZ, SZW, V&W, BZK,
BZ, Defensie en mogelijk ook andere departementen opdrachtgevers zijn. Het
RIVM ondersteunt de departementen met geïntegreerde analyses en verkenningen
bij beleidsvraagstukken. Daarbij maakt het RIVM gebruik van de binnen het
RIVM aanwezige expertise, het beschikbare instrumentarium (modellen, informatiesystemen,
data) en van de positionering in wetenschappelijke netwerken.Versterking samenwerkingDe politieke besluitvorming over volksgezondheid, milieu en natuur hangt
steeds meer samen met sociaal-culturele, economische en ruimtelijke aspecten.
Daarom zal de samenwerking met het Centraal Planbureau (CPB), het Sociaal
en Cultureel Planbureau (SCP) en het Ruimtelijk Planbureau (RPB) versterkt
worden. Ook de samenwerking met kennisinstituten zoals het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS), het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), TNO,
het Wageningen Universiteit en Researchcentrum (WUR), RIKILT – Instituut
voor Voedselveiligheid, het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg
(Nivel), het Nederlands Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie
(NIGZ) en GGD Nederland wordt waar mogelijk verder versterkt. Doel hiervan
is wetenschappelijke consensus te bevorderen, gegevens uit te wisselen en
elkaars instrumentarium te benutten. Met universiteiten wordt gericht gewerkt
aan het genereren van kennis om de beleidsondersteuning te verbeteren.Versterking rol van «risico-organisatie»Als «risico-organisatie» geeft het RIVM invulling aan de maatschappelijke
behoefte om de veiligheid op het terrein van de volksgezondheid en het milieu
te vergroten. Het inzetbare instrumentarium daarvoor wordt uitgebreid, en
de positionering van het instituut in de landelijke netwerken versterkt. Beide
activiteiten zullen mede gericht worden op de rol van het RIVM bij nucleaire,
biologische en chemische terrorismebestrijding. Daarnaast worden hieraan gekoppelde
nieuwe onderzoeksterreinen uitgebreid, zoals genomics.Versterking internationaal netwerkGegeven de tendens om beleid op het gebied van gezondheid en milieu steeds
meer op internationaal niveau vorm te geven, is het gewenst de bestaande internationale
activiteiten en netwerken te versterken. Deze activiteiten worden vaak via
internationale verbanden gefinancierd. Een specifiek aandachtspunt hierbij
is kostendekkendheid te realiseren.Voeding en consumentenveiligheidDe uitbouw van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) leidt ertoe dat het
taakveld Voeding en Gezondheid wordt versterkt. Binnen het RIVM zal integrale
risicoschatting een centrale plaats innemen. Naast de relatie tussen potentieel
schadelijke micro-organismen en stoffen in voeding en de effecten op de gezondheid
daarvan, wordt speciale aandacht besteed aan stoffen en micro-organismen die
de gezondheid kunnen bevorderen.Versterking infectieziektebestrijdingHet onderzoek binnen het taakveld Infectieziektebestrijding krijgt een
nieuwe dimensie als gevolg van de hernieuwde positionering van de Landelijke
Coördinatiestructuur Infectieziektebestrijding (LCI). De samenwerkingsverbanden
met GGD Nederland worden geïntensiveerd en het RIVM zal een sterkere
ondersteunende rol hebben voor VWS bij landelijke outbreaks. Daarnaast worden,
mede als gevolg van de dreiging van terroristische acties, de onderzoeksfaciliteiten
op het terrein van de infectieziekten uitgebreid.Uitbreiding verkenningen en informatievoorziening Public
HealthHet jaarlijkse Brancherapport Volksgezondheid (onderdeel preventie) zal
een steeds betere onderbouwing moeten opleveren voor de VWS-begroting, het
Jaarbeeld Zorg en het verslag over de begroting. Daarnaast zal het RIVM, als
uitwerking van het Nationaal Contract Openbare Gezondheidszorg, een belangrijke
rol gaan spelen bij het verkrijgen van regionale gezondheidsinformatie om
de vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV) en gemeentelijke
volksgezondheidsnota's te onderbouwen. Hierbij wordt een risicomodel gehanteerd
dat de IGZ kan helpen om te bepalen waar en in welke vorm toezicht moet worden
gehouden.Uitbouw calamiteitenfunctieEr wordt een steeds groter beroep gedaan op de ondersteuning van het RIVM
bij milieu-incidenten, calamiteiten en rampen. Dit heeft onder andere geleid
tot de instelling van een Centrum voor Externe Veiligheid en Vuurwerk (CEV)
en een Centrum voor Gezondheidsonderzoek bij Rampen (CGOR). Hierbij worden
datasystemen ingericht waarin risicovolle activiteiten en (milieu)gevaarlijke
stoffen zijn geregistreerd. Inmiddels is mede ter ondersteuning van rampenbestrijding
het Stoffen Expertise Centrum ingesteld.Versterking van de kennis over duurzame ontwikkeling binnen
het Milieu- en NatuurplanbureauDe politieke besluitvorming over milieu en natuur wordt meer in samenhang
gebracht met sociaal-culturele en economische aspecten. Daarnaast wordt de
wetenschap steeds meer in de politieke arena getrokken. Omgaan met onzekerheden
en verschillende wereldbeelden en de interactie met maatschappelijke groeperingen
worden steeds belangrijker. Het Milieu- en Natuurplanbureau zal daarom de
komende jaren investeren in meer kennis op deze terreinen. De groei op dit
terrein wordt gerealiseerd door een verminderde inzet van capaciteit gericht
op niet-integrale beleidsonderwerpen.3.3 Taken3.3.1 AlgemeenIn de Wet op het RIVM (wet van 21 oktober 1996) zijn de taken van het
RIVM als volgt geformuleerd:– Onderzoek verrichten om de beleidsontwikkelingen en de uitoefening
van toezicht op de volksgezondheid en het milieu te ondersteunen.– Periodiek rapporteren over de toestand en de toekomstige ontwikkeling
van de volksgezondheid, het milieu en de natuur.– Andere door de ministers op te dragen onderzoeken.– Onderzoek in opdracht van derden dat aansluit op het onder de
eerste drie punten bedoelde onderzoek en dat nuttig is uit oogpunt van algemeen
belang.Bij het uitvoeren van deze taken is het RIVM professioneel autonoom. Voor
de andere werkzaamheden geldt dat daarbij de expliciet bij wet opgedragen
taken niet in het gedrang mogen komen. De kosten van zodanig onderzoek of
zodanige werkzaamheden brengt het RIVM in rekening bij degene die de opdracht
voor het onderzoek of de werkzaamheden heeft gegeven. Het RIVM verricht geen
werk voor derden op commerciële basis, omdat dit afbreuk zou kunnen doen
aan de vereiste onafhankelijkheid. Bovendien zou dit tot belangenvermenging
kunnen leiden.In welke mate de structurele activiteiten van het RIVM resultaatgericht
zijn, kan worden bepaald door de taken van het RIVM nader te omschrijven.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen structurele activiteiten met een
autonoom karakter (bijv. wettelijk vastgelegde taken) en activiteiten met
een niet-autonoom karakter (permanente en incidentele opdrachten). De taakbeschrijvingen
resulteren in een overeenkomst (opdrachtgeverconvenant) tussen RIVM en de
opdrachtgevers.Hieronder is per opdrachtgever weergegeven wat de specifieke kenmerken
zijn van de taken van het RIVM. Ook wordt ingegaan op het strategisch onderzoek
van het RIVM, waarvan de directeur-generaal RIVM opdrachtgever is.3.3.2 RIVM-taken voor VWSHet RIVM ondersteunt VWS bij beleid en toezicht op het terrein van de
volksgezondheid door kennisgeneratie, -toepassing en -integratie op kernpunten
van de beleidscyclus. Daarnaast zet VWS het RIVM in voor onderwerpen die vragen
om beleids- en toezichtnabijheid, onafhankelijkheid van belanghebbenden en
beschikbaarheid/inzetbaarheid.Er worden vijf taakvelden onderscheiden:– Verkenningen en informatievoorziening.– Risicobeoordeling infectieziekten.– Risicobeoordeling geneesmiddelen en medische technologie.– Risicobeoordeling voeding en gezondheid.– Beoordeling chemische, fysische en (micro)biologische risico's.Het RIVM levert hiermee een bijdrage aan de realisatie van doelstellingen,
die zijn opgenomen op de artikelen 21 en 37 van de VWS-begroting.3.3.3 RIVM-taken voor VROMHet RIVM voert voor VROM de volgende taken uit:– De milieuplanbureaufunctie; wettelijke taak met een autonome invulling.– Ondersteuning van beleid en uitvoering regelgeving; met doorlopende
en eenmalige opdrachten.– Ondersteuning van de VROM-Inspectie.In de taakbeschrijvingen is het onderscheid tussen de milieuplanbureautaak
en de ondersteuning van beleid en uitvoering regelgeving, zoals afgesproken
in een overleg tussen de ministers van VWS en VROM, nader uitgewerkt.Voor de invulling van de milieuplanbureaufunctie voert het RIVM zelf monitoringactiviteiten
uit, waarbij het RIVM zelf de onderwerpen en de methodiek bepaalt.Het RIVM levert hiermee een bijdrage aan de realisatie van doelstellingen,
die zijn opgenomen op de artikelen 1 en 13 van de VROM-begroting.3.3.4 RIVM-taken voor LNVHet RIVM voert voor LNV de natuurplanbureaufunctie uit. Dit is een wettelijke
taak met autonome invulling van het RIVM. Deze taak wordt met name zichtbaar
in de jaarlijkse Natuurbalans, de vierjaarlijkse Natuurverkenning en de bijdrage
aan de beantwoording van ad-hocvragen met een grote beleidsimportantie. Onderdeel
van deze wettelijke taak is het verwerven van basisinformatie (monitoring),
waaronder de gegevens uit de meetnetten van LNV (bijv. Netwerk Ecologische
Monitoring).3.3.5 RIVM-taken voor de VWAOm ervoor te zorgen dat het takenpakket op het terrein van de voeding,
in het bijzonder de consumptie van voedingsmiddelen en de effecten daarvan
op de gezondheid, bij het RIVM in evenwicht is, worden naast de reeds voor
VWS uitgevoerde taak «risicobeoordeling voeding en gezondheid»
voor de VWA de volgende taken uitgevoerd:– Voedings- en toxicologisch onderzoek in relatie tot genetische
gevoeligheid (nutri- en toxicogenomics).– Epidemiologisch onderzoek naar voeding en gezondheid.– Integrale risicoanalyse van de gezondheidseffecten van voedingsmiddelen.– Het structureel uitvoeren van de Nationale Voedselconsumptiepeiling.Het RIVM levert hiermee een bijdrage aan de realisatie van doelstellingen
van de VWA, zoals die tot uitdrukking komen in de agentschapsparagraaf van
de LNV-begroting.3.3.6 Strategisch onderzoek RIVMHet strategisch onderzoek van het RIVM is gericht op de continuïteit
van het instituut op de langere termijn. Het is bedoeld om te voorzien in
de benodigde expertise en kwaliteit om ook in de toekomst de taken voor de
opdrachtgevers te kunnen uitvoeren. De directeur-generaal (DG) van het RIVM
heeft, na uitgebreid overleg met de commissie van toezicht, besloten het strategisch
karakter van het strategisch onderzoek te versterken en daarin meer samenhang
te brengen door te kiezen voor een beperkt aantal speerpunten. De speerpunten
zijn zodanig gekozen dat deze aansluiten bij de verwachte ontwikkelingen op
de lange termijn voor de werkvelden van het instituut. Op deze wijze wordt
geanticipeerd op toekomstige vragen van de opdrachtgevers. De commissie van
toezicht adviseert de DG van het RIVM over de inhoudelijke kwaliteit van het
strategisch onderzoek.Beleidsmatig worden de met het strategisch onderzoek gemoeide middelen
geraamd op niet-beleidsartikel 98 van de VWS-begroting.3.4 DoelmatigheidsindicatorenDe doelmatigheidsontwikkeling van het RIVM is gericht op efficiency en
effectiviteit. Indicatoren voor de efficiency zijn de mensuurtarieven en de
prijs van standaardproducten die aan opdrachtgevers in rekening worden gebracht.
De mensuurtarieven worden jaarlijks vastgesteld door de secretaris-generaal
(SG) van VWS. De hoogte van het tarief wordt bepaald door onder meer de ontwikkeling
van de loonkosten, de overhead en het aantal te declareren uren per medewerker.
Het aandeel overhead in het RIVM-tarief is daarbij een maat voor de doelmatigheid
van de ondersteunende diensten en het door de sectoren gewenste ondersteuningsniveau.
Voor projecten met unieke producten (dit betreft het merendeel van de output van de onderzoeksorganisatie) wordt de kostprijs bepaald door
de combinatie van uren x tarief plus projectgebonden kosten. Voor de levering
van standaardproducten wordt een kostprijs per product gehanteerd. Indicator
voor de efficiency hierbij is de kostprijsontwikkeling van deze standaardproducten.Naast de meer bedrijfsvoeringgerichte indicatoren is de kwaliteitsontwikkeling
voor het RIVM een belangrijke indicator die inzicht biedt in de kwaliteit
van geleverde prestatie. Indicatoren hierbij zijn het (periodieke) oordeel
van de opdrachtgever over de uitvoering en tijdigheid van een project, de
kwaliteit van wetenschappelijke publicaties volgens de normering die voor
toetsing van het strategisch onderzoek op verzoek van de commissie van toezicht
is ontwikkeld. Verder vinden met zekere regelmaat (wetenschappelijke) audits
plaats. Verder kan de SG van VWS als eigenaar gebruikmaken van benchmarking
van de kostprijs om de doelmatigheid van het RIVM te bepalen en een bedrijfsvoeringsonderzoek
instellen om de kwaliteit van de organisatie te bepalen.De resultaten van een nulmeting van de doelmatigheidsindicatoren per 1
januari 2004 worden in de eerste suppletore wet 2004 zichtbaar gemaakt.3.5 Begroting van baten en lasten Tabel 1: Begroting van baten en lasten
voor het jaar 2004 van het agentschap RIVM (bedragen x € 1 000) 2002200320042005200620072008BATEN       Opbrengst moederdepartement       – VWS-eigenaar  23 50022 80022 1002200022000– VWS-opdrachtgevers  33 80033 30032 70032 80032 800Opbrengst overige departementen       – VROM  53 50053 70053 80053 80053 800– LNV  1 8001 8001 8001 8001 800Opbrengst derden  30 99230 99931 03931 00031 000Rentebaten  200200200200200 Vrijval voorzieningen  2 408901361  Buitengewone baten       Exploitatiebijdrage       Totaal baten  146 200143 700142 000141 600141 600        LASTEN       Apparaatskosten       – personele kosten  74 20072 90071 90071 80071 800– materiële kosten  65 14263 99963 18963 08562 925Rentelasten  400400400400400Afschrijvingskosten       – materieel  4 7584 8014 8114 6154 775– immaterieel  700600700700700Dotaties voorzieningen  1 0001 0001 0001 0001 000Buitengewone lasten       Totaal lasten  146 200143 700142 000141 600141 600        Saldo van baten en lasten  00000De begrotingscijfers zijn in dit stadium nog onder voorbehoud van de definitieve
«boedelscheiding» tussen het RIVM en het Nederlands Vaccin Instituut
(NVI), de resultaten van een evaluatie van de programmering voor het proefjaar,
eventuele consequenties van de verwerking van de taakstellingen
uit het Hoofdlijnenakkoord (alle najaar 2003) en de besluitvorming over het
beginvermogen van het agentschap RIVM per 1 januari 2004 (voorjaar 2004).BatenOpbrengst moederdepartement: VWS-eigenaarDe geraamde baten van VWS-eigenaar zijn overeenkomstig het bedrag dat
wordt begroot in niet-beleidsartikel 98 van de begroting van VWS en zijn grotendeels
bestemd voor het strategisch onderzoek. Daarnaast is een bedrag van € 4,0
miljoen geparkeerd voor het huisvestingsbudget. Opbrengst moederdepartement: VWS-opdrachtgeversDe geraamde baten van VWS-opdrachtgevers betreffen inkomsten die het RIVM
verwacht te verwerven door opdrachtverlening door beleidsdirecties VWS, IGZ
en VWA. De hoogte van de inkomsten is afhankelijk van overeenstemming tussen
opdrachtgevers en RIVM over aard en omvang van de te verrichten activiteiten
en, daarmee samenhangend, de in rekening te brengen kosten. De budgetten die
de VWS-opdrachtgevers hiervoor ter beschikking hebben, zijn geraamd in artikel
21 en artikel 37.Opbrengst overige departementen: VROMDe geraamde baten van VROM zijn bedoeld om door de VROM-opdrachtgevers
opgedragen werkzaamheden uit te voeren op het taakveld milieu. Deze baten
zijn grotendeels terug te vinden in de artikelen 1 en 13 van de VROM-begroting.
Daarnaast houdt het RIVM rekening met opbrengsten ad € 9,5 miljoen
voor aanvullende door VROM-opdrachtgevers op te dragen werkzaamheden voor
o.m. het Centrum voor Risico en Straling en het Centrum voor Externe Veiligheid.Opbrengst overige departementen: LNVDe geraamde baten van LNV zijn bedoeld om de door LNV opgedragen natuurplanbureaufunctie
uit te voeren. De daarmee gemoeide kosten worden jaarlijks bij LNV gedeclareerd.Opbrengst derdenDe baten van derden zijn bedoeld om de werkzaamheden uit te voeren voor
derden (waaronder de Europese Commissie, de WHO en provincies).RentebatenDe rentebaten zijn inkomsten wegens positief saldo op de rekening-courant
met de Rijkshoofdboekhouding.Vrijval voorzieningenDe vermelde bedragen zijn bedoeld om de tekorten te dekken op nog doorlopende
externe projecten, die zijn ontstaan door de tariefwijziging wegens de overgang
naar het baten-lastenstelsel.LastenPersonele kostenDe personeelskosten zijn onder meer opgebouwd uit salariskosten en overige
personeelskosten. Tabel 2: Personele kosten
(bedragen x € 1 000)  Raming 2004Salarissen68 850Overige personeelskosten5 350Totaal74 200Aantal fte's o.b.v. verwachte gemiddelde bezetting1 400 Gemiddelde kosten per fte (in €)53 000In de personeelskosten is een bedrag van € 3 520 000
begrepen voor inhuur, opleidingen en personeelsadvertenties. Materiële kostenHet bedrag voor de materiële lasten ad € 65,1 miljoen kan
als volgt worden onderverdeeld:– Laboratoriumkosten €  5,1 miljoen – Directe onderzoekskosten € 14,9 miljoen – Overige materiële kosten € 21,3 miljoen – Huurkosten huisvesting € 23,8 miljoenRentelastenDe rentelasten worden veroorzaakt door het aantrekken van vreemd vermogen
via de leenfaciliteit om vaste activa aan te kunnen schaffen. Deze lasten
zijn berekend op basis van de laatst bekende rentepercentages (3,35%).AfschrijvingskostenDe afschrijvingen zijn bepaald op basis van de in tabel 3 vermelde afschrijvingstermijnen.Tabel 3: Afschrijvingen (bedragen
x € 1 000) Afschrijvingstermijn
in jaren2004Materieel:  Gebouwinstallaties en infrastructuur5700 Laboratoriumapparatuur52 358Vervoermiddelen4300 IT + audiovisuele apparatuur31 350 Facilitaire apparatuur350Immaterieel:  Software en licenties3700 Totaal5 458Dotaties voorzieningenDe dotatie voorzieningen is bedoeld voor wachtgeldkosten. Tabel 4: Kasstroomoverzicht 2004 van
het agentschap RIVM (bedragen x € 1 000) 20022003200420052006200720081 Rekening-courant RIC 1 januari  0185451603552 Totaal operationele kasstroom  4 5504 5005 1505 3155 4753a Totaal investeringen -/-  5 4755 4755 4755 4755 4753b Totaal boekwaarde desinvesteringen  000003 Totaal investeringskasstroom  – 5 475– 5 475– 5 475– 5 475– 5 4754a Eenmalige uitkering aan moederdepartement -/-  8 7650000 4b Eenmalige storting door moederdepartement  000004c Aflossing op leningen -/-  4 3654 6405 0355 1205 4004d Beroep op leenfaciliteit  14 2405 4755 4755 4755 4754 Totaal financieringskasstroom  1 110835440355755 Rekening-courant RIC 31 december (= 1+2+3+4)  18545160355430Toelichting op het kasstroomoverzichtOperationele kasstroomDe operationele kasstroom bestaat uit het saldo van de afschrijvingen
en de mutatie op het debiteurensaldo enerzijds en de vrijval van de voorzieningen
anderzijds.InvesteringskasstroomDe totale investeringskasstroom is het totaal van de investeringen.FinancieringskasstroomDe totale financieringskasstroom is het saldo van de posten eenmalige
uitkeringen aan het moederdepartement, eenmalige storting door moederdepartement,
aflossingen op leningen en het beroep op de leenfaciliteit.De eenmalige uitkering aan het moederdepartement betreft de betaling van
de verschuldigde boekwaarde van de vaste activa.De aflossingen op de leningen zijn gebaseerd op de werkelijke afschrijvingskosten
van de op 31 december 2002 aanwezige activa plus de gemiddelde afschrijvingskosten
van de in 2003 aangeschafte activa. Het aflossingsschema van de lening is
gerelateerd aan de afschrijvingstermijn en daarmee samenhangende afschrijvingskosten. Tabel 5: Aflossingsschema
(bedragen x € 1 000) 20042005200620072008 4c Aflossing op leningen -/-4 3654 6405 0355 1205 400Waarvan uit hoofde van overdracht vermogensbestanddelen3 6802 5801 605650250Waarvan uit hoofde van nieuwe investeringen6852 0603 4304 4705 150In het beroep op de leenfaciliteit 2004 is de initiële lening opgenomen. Tabel 6: Overzicht vermogensontwikkeling
van het agentschap RIVM (bedragen x € 1 000) 20022003200420052006200720081 Eigen vermogen per 1 januari  7 3107 3107 3107 3107 3102 Saldo van baten en lasten  00000 3a Uitkering aan moederdepartement  000003b Storting door moederdepartement  000003c Overige mutaties  000003 Totaal directe mutaties in het eigen vermogen  00000 4 Eigen vermogen per 31 december (= 1+2+3)  7 3107 3107 3107 3107 310Het eigen vermogen ontstaat bij overdracht om niet van een deel van het
netto werkkapitaal.3.6 Indicatieve openingsbalansWaarderingsgrondslagenDe activa en passiva zijn opgenomen tegen de nominale waarde inclusief
omzetbelasting, tenzij anders vermeld.Tabel 7: Indicatieve openingsbalans van het agentschap
RIVM per 1 januari 2004 (bedragen x € 1 000)ACTIVA Immateriële activa940Materiële activa10 420 Voorraden80 Onderhanden werk2 935 Debiteuren39 340 Overige vorderingen375Overlopende activa395 Liquide middelen5 Totaal activa54 490   PASSIVA Eigen vermogen * exploitatiereserve7 310 * verplichte reserves0 * onverdeeld resultaat0 Leningen bij het ministerie van Financiën8 765 Voorziening wachtgeld2 595 Voorziening externe projecten3 670Crediteuren1 825 Overige schulden800 Overlopende passiva28 350 Schuld aan moederdepartement VWS1 175Totaal passiva54 490ActivaImmateriële activa en materiële activaDe materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen historische aanschafwaarde,
verminderd met afschrijvingen. De volgende (lineaire) afschrijvingstermijnen
zijn gehanteerd:– Software en licenties 3 jaar– Gebouwinstallaties en infrastructuur 5 jaar– Laboratoriumapparatuur 5 jaar– Vervoermiddelen 4 jaar– IT + audiovisuele apparatuur 3 jaar– Facilitaire apparatuur 3 jaar Tabel 8: Verloop/mutatieoverzicht activa
van het agentschap RIVM t/m 2003 (bedragen x € 1000)  Software en licentiesGeb. install. Infrastruc-tuurLab. ApparatuurVervoer-middelenIT+audiovisuele apparatuurFacilitaire apparatuurTotaalVerkrijgingsprijs/aanschafwaarde3 2604 29025 5201 5505 58091041 110Afschrijvingen tot en met 20022 2902 50519 8709403 53086530 000Boekwaarde 1 januari 20039701 7855 6506102 0504511 110Mutaties in boekjaar 2003       bij: verkrijgingsprijs investeringen desinvestering
afschrijvingen7007002 5452501 230505 475af: afschrijvingen desinvestering verkrijgingsprijs7208102 0502301 370405 220Totaal mutaties– 20– 11049520– 14010255Verkrijgingsprijs3 9604 99028 0651 8006 81096046 585Afschrijvingen tot en met 20033 0203 31521 9201 1704 90090035 225Boekwaarde per 31 december 20039401 6756 1456301 9106011 360Door afrondingen kunnen er kleine verschillen ontstaan.VoorradenDe voorraden zijn gewaardeerd tegen gemiddelde inkoopprijs. De voorraden
bestaan uit magazijnartikelen voornamelijk voor klein technisch materiaal.Onderhanden werkHet onderhanden werk heeft betrekking op de kosten en opbrengsten van
de zogenoemde externe en incidentele projecten. Deze projecten worden financieel
afgerekend op de levensduur van het project. Het saldo onderhanden werk bestaat
uit € 62 015 000 kosten en € 59 080 000
opbrengsten.DebiteurenHet debiteurensaldo is de nominale waarde van de openstaande vorderingen.
In het debiteurensaldo is een post opgenomen van € 24 925 000
voor de voorschotfactuur over het eerste kwartaal van 2004, die 25% van de
programmabudgetten bedraagt.Overlopende passivaOnder deze post worden aan afnemers geleverde goederen en diensten opgenomen
die nog niet gefactureerd zijn en voorschotten aan leveranciers van goederen
en diensten die nog niet ontvangen zijn.Liquide middelenOnder de liquide middelen is de rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding
opgenomen. Het saldo op de indicatieve openingsbalans betreft alleen kasgeld.PassivaEigen vermogenHet eigen vermogen ontstaat bij overdracht van het netto werkkapitaal.
Het eigen vermogen is vooralsnog gesteld op 5% van de totale baten 2004. Het
eigen vermogen is, uit oogpunt van risicoafdekking, van belang voor de continuïteit
van het bedrijfsproces van de RIVM-organisatie.Leningen bij het ministerie van FinanciënVoor de overdracht van de vermogensbestanddelen moet een lening worden
afgesloten bij het ministerie van Financiën. De overdracht van de vermogensbestanddelen
betreft het saldo van de vaste activa (€ 11 360 000) en
de langlopende voorzieningen (€ 2 595 000). Voorzieningen wachtgeldDe voorziening wachtgeld is bestemd voor de verwachte meerjarige wachtgeldverplichtingen.Voorziening externe projectenDe voorziening externe projecten is bedoeld om de tekorten op de doorlopende
externe projecten, die zijn ontstaan door de tariefwijziging wegens de overgang
naar het baten-lastenstelsel, te dekken. Deze voorziening is in 2006 volledig
vrijgevallen.CrediteurenHet crediteurensaldo betreft de nominale waarde van de openstaande geregistreerde
en geboekte facturen.Overige schuldenOnder overige schulden zijn de posten medecontractanten € 630 000
en BTW € 170 000 opgenomen.Overlopende passivaDeze post betreft facturen die voornamelijk betrekking hebben op de periode
november-december van verplichtingen die in 2003 zijn aangegaan. Deze facturen,
bestaande uit onder andere kosten voor ingehuurd en gedetacheerd personeel,
zullen in 2004 betaald worden. Daarnaast is een bedrag van € 2 580 000
opgenomen voor nog te betalen vakantiegeld.De post voorgefactureerd betreft de factuur voor de voorschotten van de
primaire opdrachtgevers à € 24 925 000.Schuld aan moederdepartement VWSDeze post omvat het over te dragen deel van het netto werkkapitaal. De
voorzieningen zijn daarbij als kortlopende passiva meegenomen.Niet uit de balans blijkende verplichtingenVoor 2004 bedraagt de verwachte huurverplichting € 23 794 000.4. Tijdelijk agentschap Nederlands Vaccin Instituut (NVI)4.1 MissieSinds 1 januari 2003 ressorteert het Nederlands Vaccin Instituut (NVI)
als tijdelijk agentschap onder onze verantwoordelijkheid. Op 1 februari 2002
heeft het kabinet besloten dat de mogelijkheid om vaccins te ontwikkelen en
te produceren gehandhaafd moest worden onder overheidsverantwoordelijkheid.
Deze mogelijkheid was aanwezig bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu (RIVM) en de private Stichting tot bevordering van de Volksgezondheid
en Milieuhygiëne (SVM). Daarnaast werd besloten dat de vaccinproductietaken
van de SVM en de vaccinontwikkelingstaken van het RIVM (sector Vaccins) dienden
te worden samengevoegd in een nieuwe organisatie: het NVI.Per 1 januari 2003 is de sector Vaccins van het RIVM overgegaan naar het
NVI. In de loop van 2003 zullen ook de SVM-medewerkers overgaan naar het NVI.
Nadat de Toetsingscommissie Verzelfstandigingen de nieuwe agentschappen heeft
getoetst en het kabinet en de Tweede Kamer de oprichting van het NVI hebben
goedgekeurd, kan het NVI vanaf 1 januari 2005 formeel een agentschap zijn.Het NVI heeft als missie: de Nederlandse bevolking
beschermen tegen infectieziekten door vaccins te leveren voor vaccinatie onder
normale en bijzondere omstandigheden.Bij het NVI zijn momenteel circa 210 werknemers aangesteld die zich bezig
houden met de volgende taken:– Kwaliteitscontrole, registratie en productbegeleiding van de vaccins
voor het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), reizigersvaccins en calamiteitenvaccins
en -toedieningsbescheiden.– Onderzoek naar en ontwikkeling van vaccins inclusief fase 1 t/m
4 klinisch veldonderzoek.– Ondersteuning van VWS waarbij het tijdig en planmatig ontwikkelen
van het vaccinpakket voor de door het NVI te leveren vaccins centraal staat.– Beschikbaar hebben van dieren voor dierproeven binnen NVI/RIVM
inclusief werkzaamheden die eraan bijdragen het proefdiergebruik te verminderen
en het welzijn van proefdieren binnen de rijksoverheid te verbeteren.– Activiteiten op het terrein van ontwikkelingssamenwerking.Bij de SVM zijn momenteel circa 210 werknemers werkzaam. Deze werknemers
houden zich onder andere bezig met:– De productie van de vaccins voor het NVI.– Activiteiten die voortvloeien uit benutting van de restcapaciteit,
die deel uitmaakt van de minimumcapaciteit.– Dienstverlening aan het RIVM op het terrein van mediabereiding,
sterilisatie en afvalverwerking.4.2 DoelstellingenHet NVI wil zich in de komende vijf à tien jaar binnen de vaccintaakketen
verder ontwikkelen als een maatschappelijk betrokken onderzoeks- en productieorganisatie
met een heldere, open bedrijfscultuur. Het onderzoeks- en productiepakket
moet aan de volgende eisen voldoen: het moet een kwaliteitskeurmerk hebben,
aansluiten bij de wensen van de Nederlandse samenleving en andere actoren
uit de keten, rekening houden met de ontwikkelingen op het terrein
van epidemiologie en vaccinatie en passen binnen de mogelijkheden van de wet.
Het NVI hecht aan relevante samenwerkingsverbanden met derden. Het NVI heeft
een dienstverlenende attitude en maakt met zijn opdrachtgever afspraken over
levertijden. Bovendien wil het NVI een gerenommeerd kennisinstituut zijn op
het terrein van vaccins met internationale contacten in de publieke en private
sector en met internationale toonaangevende organisaties als de WHO.Uitbouwen van het RVP naar de NVVHet NVI zal behalve vaccins leveren voor het RVP ook een Nationale Vaccin
Voorziening (NVV) uitbouwen door griepvaccins en kritische reizigersvaccins
te leveren en door vaccinvoorziening bij calamiteiten. De calamiteitenfunctie
dient versterkt te worden. Daarbij zijn de volgende twee punten van belang:
Europese samenwerking (conform het advies van de Gezondheidsraad) en publiek-private
samenwerking.Versterking internationaal netwerkHet NVI streeft ernaar de samenwerking in de publieke sector te versterken,
om de beschikbaarheid van vaccins in de toekomst zo goed mogelijk te kunnen
blijven garanderen. Ook streeft het NVI ernaar de samenwerking met vaccinproducenten
te intensiveren, omdat vaccinontwikkeling te kostenintensief is voor Nederland.
Zo is het NVI in staat een vaccinontwikkelingstraject van A tot Z alleen uit
te voeren. De kerntaak op het terrein van Research and Development (R&D)
vereist intensivering en betere structurering van de samenwerking met internationale
onderzoeksinstituten en universiteiten.4.3 TakenHet NVI heeft drie kerntaken:– Levering van vaccins voor de Nationale Vaccin Voorziening (NVV):
zorgdragen voor tijdige beschikbaarheid van kwalitatief goede, betaalbare
vaccins voor de Nederlandse samenleving onder normale en bijzondere omstandigheden.
Het gaat om activiteiten gericht op het leveren van vaccins, productie of
aankoop.– Onderzoek en ontwikkeling op het terrein van vaccins voor de NVV:
uitvoeren van onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten op het terrein van vaccins
voor de huidige en toekomstige NVV. Het betreft onderzoek in opdracht en in
eigen beheer. Dit laatste onderzoek is gebundeld in het Strategisch Vaccinonderzoeksprogramma
(SVOP).– Het voorhanden hebben van actuele kennis over vaccins en vaccinatie
voor de professionele ondersteuning van VWS: aandragen van aanwezige kennis
of gerichte onderzoeken doen om het beleid te ondersteunen.Naast deze drie kerntaken voert het NVI ook een aantal daaraan gerelateerde
activiteiten uit. Deze activiteiten liggen in het verlengde van de drie kerntaken
en hebben een lagere prioriteit. Het betreft:– Beschikbaar hebben van dieren voor dierproeven binnen NVI/RIVM:
aan deze taak is een inspanningsverplichting gekoppeld om het proefdiergebruik
in het algemeen te verminderen en het welzijn van proefdieren binnen de rijksoverheid
te verbeteren.– Dienstverlening aan het RIVM op het terrein van mediabereiding,
sterilisatie en afvalverwerking.– Activiteiten op het terrein van ontwikkelingssamenwerking.– Activiteiten die voortvloeien uit benutting van de restcapaciteit
die deel uitmaakt van de minimumcapaciteit.Aan de kerntaken gerelateerde activiteiten moeten voortkomen uit de restcapaciteit
en de doelmatige benutting daarvan. Wat de onderwerpen betreft moeten deze
activiteiten in het verlengde van de kerntaken liggen en wat de prioriteitenstelling
betreft zijn deze activiteiten ondergeschikt aan de uitvoering van de kerntaken.4.4 DoelmatigheidsindicatorenEen van de instellingsvoorwaarden voor een agentschap is om met minder
middelen dezelfde prestatie te leveren met een constante kwaliteit. Dit geldt
ook voor het NVI. Het is de bedoeling om naast de kostprijs per product een
aantal andere kwaliteits- en /of prestatie-indicatoren te definiëren.
Bij het ontwikkelen van het interne besturingsmodel en het definiëren
van de managementrapportages zullen de belangrijkste criteria benoemd worden
waarop het management deze doelmatigheidsdoelstelling gaat monitoren. Hierover
zal van tevoren gerapporteerd worden, zodat dit achteraf geverifieerd kan
worden. In het proefjaar zullen de eerste resultaten van de ontwikkelde criteria
beschikbaar komen.4.5 Begroting van baten en lasten Tabel 1: Begroting van baten en lasten
voor het jaar 2004 van het tijdelijk agentschap Nederlands Vaccin Instituut
(bedragen x € 1000) 2002200320042005200620072008BATEN       Opbrengst moederdepartement VWS 17 43827 68927 68927 68927 68927 689Opbrengst overige departementen       Opbrengst derden 38 65463 88665 65868 25669 07569 138Rentebaten       Buitengewone baten 5 550     Exploitatiebijdrage       Totaal baten 61 64291 57593 34795 94596 76496 827        LASTEN       Apparaatskosten       – personele kosten 9 63422 03222 05722 05722 05722 057– materiële kosten 51 01556 04356 33057 31057 31057 310– huurkosten  6 6777 1037 1037 1037 103Rentelasten  1 8411 9632 2832 5232 516Afschrijvingskosten       – materieel 6944 9835 8947 1927 7727 841– immaterieel       Dotaties voorzieningen 299     Buitengewone lasten       Totaal lasten 61 64291 57593 34795 94596 76496 827        Saldo van baten en lasten 000000De begroting voor het jaar 2003 betreft de begroting van het NVI zoals
opgenomen in de eerste suppletore wet 2003, dus exclusief SVM. De begroting
voor het jaar 2004 geeft een overzicht van de baten en lasten van het tijdelijk
agentschap NVI op het prijspeil van het jaar 2003. Bovenstaande begroting
is tot stand gekomen op basis van een geconsolideerde begroting 2003 van SVM
en NVI. Deze begroting is doorgezet naar 2004 – 2008, waarbij rekening
is gehouden met een mutatie in de investeringen en de bijbehorende
onderhoudskosten. Omdat er geen sprake is van een ideaalcomplex, vinden de
eerstkomende jaren investeringen plaats zonder dat er afschrijvingen vrijvallen.
Dit heeft tot gevolg dat de afschrijvingskosten stijgen. Deze kostenstijging
moet worden gecompenseerd door een toename van de opbrengst derden.Er is geen rekening gehouden met mutaties op projecten of het eindigen
van bestaande en het starten van nieuwe projecten. Incidentele projecten 2002/2003
met de bijbehorende baten en lasten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting.De begrotingscijfers zijn in dit stadium nog onder voorbehoud van de definitieve
«boedelscheiding» tussen RIVM en NVI, eventuele consequenties
van de verwerking van de taakstellingen uit het Hoofdlijnenakkoord, herverdeling
van budgetten in het kader van de agentschapsvorming, de vaststelling van
de waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen, alsmede besluitvorming over
de uitgangspunten voor de liquidatie van SVM, fiscale aspecten en risicobeheersing.BatenOpbrengst moederdepartement VWSDe opbrengst van het moederdepartement wordt geraamd op artikel 21 van
de VWS begroting. Voor een toelichting wordt verwezen naar paragraaf 21.2.2.
In 2004 beloopt de opbrengst van het moederdepartement naar verwachting circa € 27,7
miljoen. Dit bedrag verschilt van het bedrag in de hierboven genoemde toelichting,
doordat de boedelscheiding tussen het RIVM en het NVI nog tot definitieve
besluitvorming moet leiden. Dit bedrag is bovendien inclusief € 3,0
miljoen aan rente en BTW-compensatie. Er is rekening gehouden met volume-
en efficiencykortingen van 2003, die meerjarig zijn doorgetrokken.Opbrengst derdenOnder de opbrengst derden is € 38,6 miljoen opgenomen als inkomsten
AWBZ. Dat zijn de vergoedingen die de provinciale entadministraties aan het
NVI betalen voor de vaccins.De post opbrengst derden omvat in 2004 verder € 7,6 miljoen
aan export, € 4,7 miljoen aan eigen producten, € 6,1 miljoen
aan aangekochte producten, € 6,6 miljoen aan projecten NVI en € 0,13
miljoen aan omzet van de afdelingen Sterilisatie en Mediabereiding.LastenPersonele kostenDe personele kosten bestaan voor € 20,830 miljoen uit loonkosten.
Daarnaast is € 0,788 miljoen opgenomen voor inhuur, € 0,220
miljoen voor dienstreizen en € 0,194 miljoen voor opleidingen. Tabel 2: Personele kosten
(bedragen x € 1000)  Raming 2004Loonkosten20 830 Overige personeelskosten1 202Totaal22 032 Aantal fte's o.b.v. verwachte gemiddelde bezetting421 Gemiddelde kosten per fte (in €)52 333Materiële kostenHet bedrag voor de materiële lasten ad € 56,0 miljoen kan
als volgt worden onderverdeeld:Tabel 3: Materiële kosten
(bedragen x € 1000) Onderhoudskosten5 111Productiekosten12 875 Energiekosten3 510 Algemene kosten2 632 Advies/verkoopkosten/royalty's2 676Uitbestedingen8 713 BTW11 200 Kosten inhuur RIVM2 564 Aangekocht product16 762Totaal56 0431Doordat de BTW op de publieke taken wel betaald gaat worden,
maar niet meer afgetrokken kan worden in de agentschapsituatie, ontstaat er
een autonome kostenstijging van € 1,2 miljoen. Deze BTW-last is
in de kostprijzen verwerkt.HuurkostenDe huur van de gebouwen wordt geraamd op € 6,7 miljoen. In deze
raming is voor 2004 de helft van de jaarhuur ad € 0,852 mln voor
een zgn. pilot plant meegenomen.RentelastenDe rentelasten worden geraamd op € 1,8 miljoen. Deze worden
grotendeels veroorzaakt door een conversielening van het eigen vermogen van
SVM, indien dit moet worden terug gebracht tot 5% van het eigen vermogen.
Over de noodzaak en wenselijkheid in relatie tot het risicobeleid is op dit
moment nog niet besloten.AfschrijvingskostenDe afschrijvingskosten zijn opgenomen in tabel 4. Omdat er geen sprake
is van een ideaalcomplex stijgen de afschrijvingskosten. Vanaf 2006 vallen
de afschrijvingen over de activa van voor 1999 vrij. In 2006 zijn de afschrijvingskosten
ad € 1,4 miljoen meegenomen over een investering van € 14,0
miljoen voor een verbouwing. In 2007 zijn de afschrijvingskosten ad € 1,0
miljoen meegenomen over een investering van € 10,0 miljoen in het
gebouw van de sterilisatie-afdeling. In 2004 wordt € 1,9 geïnvesteerd
in de pilot plant. Dit leidt in 2004 tot € 0,1 miljoen aan afschrijvingskosten
en in 2005 en verder tot € 0,23 miljoen aan afschrijvingskosten.De verschillende activa zijn uitgesplitst over de diverse afschrijvingstermijnen.Tabel 4: Afschrijvingen (bedragen
x € 1000)  200320042005200620072008 Afschrijvingstermijn (jaren)      Inventaris31945458441 1501 4501 500Inventaris55009531 2731 4311 6501 490Inventaris en verbouwingen10 1 1371 3171 4971 6771 857Gebouwen20 370370370370370 Activa voor 19997 1 8651 8651 11900Verbouwing G710 001 4001 4001 400Verbouwing sterilisatieafdeling10 0001 0001 000Nieuwbouw pilot plant10 113225225225225Totaal 6944 9835 8947 1927 7727 842 Tabel 5: Kasstroomoverzicht 2004 van
het tijdelijk agentschap Nederlands Vaccin Instituut (bedragen x € 1000)  20032004 1 Rekening-courant RIC 1 januari (incl. deposito)0822 2 Totaal operationele kasstroom9934 982 3a Totaal investeringen -/-– 754– 6 410 3b Totaal boekwaarde desinvesteringen00 3 Totaal investeringskasstroom– 754– 6 4104a Eenmalige uitkering aan moederdepartement -/-00 4b Eenmalige storting door moederdepartement00 4c Aflossing op leningen -/-– 171– 5 113 4d Beroep op leenfaciliteit7546 000 4 Totaal financieringskasstroom583887 5 Rekening-courant RIC 31 december (=1+2+3+4)822281In bovenstaande tabel (tabel 5) is geen rekening gehouden met het liquidatiesaldo
van de SVM.De aflossing betreft een aflossing op een voorgenomen conversielening
bij het ministerie van Financiën en een lening die SVM met het RIVM heeft.
Er is nog geen formeel beroep gedaan op de leenfaciliteit. De aanvraag daartoe
wordt op het eerstmogelijke moment bij het ministerie van Financiën ingediend. Tabel 6: Overzicht vermogensontwikkeling
van het tijdelijk agentschap Nederlands Vaccin Instituut (bedragen x € 1000) 20032004 1 Eigen vermogen per 1 januari1 6381 638 2 Saldo van baten en lasten00 3a Uitkering aan moederdepartement  3b Storting door moederdepartement  3c Overige mutaties  3 Totaal directe mutaties in het eigen vermogen004 Eigen vermogen per 31 december (=1+2+3)1 6381 638In bovenstaande tabel (tabel 6) is geen rekening gehouden met het eigen
vermogen van de SVM. Bovendien wordt nog voorbij gegaan aan een conversielening
voor de afkoop van vaste activa door het NVI.Hangende de besluitvorming over de beleidsuitgangspunten met betrekking
tot het liquideren van SVM, wordt afgezien van presentatie van meerjarige
overzichten van kasstromen en vermogensontwikkeling. Het gaat om indicatieve
cijfers.BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFInleidingDe bedrijfsvoering van het ministerie van VWS is gericht op het optimaal
ondersteunen van de beleidsprocessen teneinde de in de begroting geformuleerde
beleidsdoelstellingen te realiseren. Onder bedrijfsvoering wordt hierbij verstaan:
de sturing en beheersing van de primaire en de ondersteunende processen. Sturing
omvat de aspecten planningcyclus, organisatie en communicatie. Beheersing
omvat de aspecten financieel beheer, materieel beheer, personeel beheer en
VBTB.In deze bedrijfsvoeringparagraaf zijn uitsluitend die bedrijfsvoeringonderwerpen
opgenomen waarvoor in 2004 specifieke aspecten aan de orde zijn. Over deze
onderwerpen zal in het jaarverslag 2004 verantwoording worden afgelegd.1. Sturinga. PlanningcyclusIntegratie begroting en zorgnotaDit jaar is de Zorgnota 2004 geïntegreerd in de begroting. Deze integratie
heeft gevolgen voor de inrichting van de interne sturingscyclus. In 2004 wordt
in het kader van de visie op de bedrijfsvoering de interne sturings- en beheersingscyclus
afgestemd op de integrale begroting.Budgettair Kader Zorg (BKZ)Het BKZ omvat met ingang van de Zorgnota 2003 niet langer de zorggerelateerde
begrotingsuitgaven van het ministerie van VWS. Op een tweetal terreinen worden
voorstellen ontwikkeld om te komen tot een verdere uitzuivering van het BKZ.
Het gaat daarbij om de financiering van de ZBO's in de topstructuur van de
zorg (CVZ, CTG, CBZ, CTZ) en de doorlichting van de premiesubsidies. Deze
uitzuivering zal zijn neerslag hebben in de begroting 2005.b. OrganisatieInterne en externe verzelfstandigingenMet ingang van 1 januari 2004 zal het Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu worden omgevormd tot een agentschap.Per 1 januari 2004 start het Nederlands Vaccin Instituut met een proefjaar
ter voorbereiding op de overgang naar een definitief agentschap per 1 januari
2005.Het Agentschap CBG doorloopt in 2004 de instellingsprocedure voor agentschappen.TaakstellingenDe aan het departement opgelegde taakstellingen van de kabinetten Balkenende
I en II zullen in 2004 worden gerealiseerd. Het betreft hier taakstellingen
met betrekking tot efficiency, volume en beperking inhuur externen. Gericht
wordt – waar mogelijk – gekeken naar het niet meer, minder of
anders invullen van taken. Om de kosten van inhuur van externen verder terug
te dringen, wordt momenteel een bureau gevormd onder verantwoordelijkheid
van de directeur Financieel Economische Zaken dat vroegtijdig voorgenomen
inhuur toetst.2. Beheersinga. Financieel beheerSubsidiebeheerHet subsidiebeheer heeft in 2003 bijzondere aandacht gekregen. De aanpak
bestond uit drie activiteiten, die doorlopen in 2004. Het betreft de volgende
activiteiten:– Implementeren bij de beleidsdirecties van bekostigingsmethoden
die beter aansluiten bij de regelgeving en de bestuurlijk visie.– Verbeterpunten subsidies en meetgegevens uit het subsidieproces
structureel onderdeel maken van het periodiek overleg tussen FEZ en beleidsdirecties.– Doorlichten van departementsbrede processen op risico's en genomen
beheersmaatregelen en indien nodig invoeren van verbetervoorstellen voor het
subsidieproces.Bovenstaande activiteiten dragen bij aan de verdere verbetering van het
subsidiebeheer.VerplichtingenbeheerHet departementaal verplichtingenbeheer zal in 2004 verder worden verbeterd.
De aandacht zal voornamelijk gericht zijn op de verbetering van de aspecten
personele en materiële verplichtingen en het proces van opdrachtverlening.b. Materieel beheerHet materieel beheer zal in 2004 in lijn worden gebracht met het Uitvoeringsbesluit
Materieel beheer.c. VBTBIn het kader van het VBTB-traject is de afgelopen jaren veel aandacht
geweest voor het ontwikkelen van de algemene en operationele doelstellingen
van het beleid en de daarmee samenhangende prestatie-indicatoren en beleidsevaluaties.
In 2004 wordt het VBTB-gehalte verder vergroot door de ontwikkeling van een
Balanced Scorecard waardoor op termijn ook een samenvattend beeld van de prestaties
van de zorgsector als geheel gegeven kan worden. Naar verwachting zullen de
eerste resultaten daarvan in de begroting 2005 opgenomen worden.FINANCIEEL BEELD ZORG1. InleidingOp verschillende beleidsartikelen is sprake van premiegefinancierde uitgaven.
Voor deze uitgaven geldt een ander uitgavenplafond dan voor de begrotingsuitgaven,
namelijk het Budgettair Kader Zorg. Daarom is het van belang deze premie-uitgaven
in samenhang en in totaliteit te bezien.Paragraaf 2 geeft inzicht in het totaal van alle in de VWS-begroting opgenomen
premie-uitgaven en de financiële gevolgen van het Hoofdlijnenakkoord,
zowel de verdeling van de extra beschikbaar gestelde middelen als de aan VWS
opgelegde taakstellingen. Paragraaf 3 toont de financiering van de uitgaven
en in paragraaf 4 wordt de ontwikkeling van de premies (AWBZ en ZFW) gepresenteerd
en toegelicht.Ten slotte plaatst paragraaf 5 de zorguitgaven in internationaal perspectief
en licht ze toe hoe de zorguitgaven in Nederland zich verhouden tot de zorguitgaven
in andere OESO-landen.2. Financiële kerncijfers2.1 UitgavenbegrippenHet kabinet heeft in het Hoofdlijnenakkoord afspraken vastgelegd over
de budgettaire ruimte die in de komende vier jaar beschikbaar is voor de financiering
van zorguitgaven. Deze afspraken hebben geleid tot het vaststellen van een
reëel uitgavenplafond voor de komende kabinetsperiode, het nieuwe Budgettair
Kader Zorg (BKZ).Voor de zorguitgaven worden verschillende uitgavenbegrippen gehanteerd.
De zogenoemde bruto BKZ-uitgaven zijn de totale uitgaven die worden gefinancierd
via opbrengsten uit premieheffing (AWBZ, ZFW en particuliere verzekeringen),
rijksbijdragen en eigen betalingen van patiënten.De zorguitgaven die aan het bovengenoemde budgettaire kader getoetst worden
zijn echter de netto BKZ-uitgaven, dat wil zeggen de bruto BKZ-uitgaven verminderd
met het gedeelte dat niet gefinancierd wordt uit collectieve lasten of particuliere
premies maar door eigen betalingen van patiënten.Figuur 1 geeft de relatie tussen deze twee uitgavenbegrippen en de bijbehorende
bedragen voor het jaar 2004.Figuur 1 – De relatie tussen bruto en netto BKZ-uitgavenBron: VWS, 2003.2.2 Ontwikkeling netto BKZ-uitgaven in de jaren 2003 tot
en met 2007Tabel 1 toont de ontwikkeling van de netto BKZ-uitgaven in de jaren 2003
tot en met 2007. Het startpunt van deze tabel is de Zorgnota 2003 waarin het
Strategisch Akkoord van het kabinet Balkenende I is verwerkt. Bij de Voorjaarsbrief
2003 is gebleken dat in het uitvoeringsjaar 2003 de netto BKZ-uitgaven hoger
komen te liggen dan bij de Zorgnota 2003 werd verwacht. Het
saldo van deze hogere uitgaven en de uitgavenbeperkingen als gevolg van compenserende
maatregelen die bij Voorjaarsbrief zijn getroffen is, inclusief de doorwerking
in de jaren 2004–2007, vermeld bij Voorjaarsbrief Zorg 2003.Evenals bij het Strategisch Akkoord (Balkenende I) is het uitgangspunt
van de uitgavenontwikkeling in de komende jaren een op CPB-ramingen gebaseerde
volumegroei van 2½%. Omdat deze groei van 2½% moest worden berekend
over het inmiddels hogere uitgavenniveau van 2002 en 2003, moest het bedrag
van de uitgavengroei enigszins worden aangepast. Daarnaast was de macro-economische
raming van de ontwikkeling van lonen en prijzen inmiddels veranderd. Het saldo
van deze twee mutaties is in de tabel terug te vinden in de regel «Actualisatie
raming CPB».Tabel 1 – Ontwikkeling netto BKZ-uitgaven20032004200520062007(bedragen in € miljoen)     Stand Zorgnota 200339 258,841 329,143 644,146 367,348 753,1Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 20031 228,3979,0897,7903,5903,5 Stand Voorjaarsbrief Zorg 200340 487,142 308,144 541,847 270,849 656,6      Actualisatie raming CPB – 11,3– 201,5– 266,7200,3      Mutaties ten gevolge van Hoofdlijnenakkoord     Intensivering zorg 250,0500,0750,01 000,0Pakketverkleining – 1 000,0– 1 000,0– 1 000,0– 1 000,0Invoering eigen risico  – 1 100,0– 1 100,0– 1 100,0Taakstelling loonontwikkeling collectieve sector – 250,0– 500,0– 750,0– 1 000,0Taakstelling Incidentele loonontwikkeling collectieve sector – 48,0– 98,0– 152,0– 208,0 Aanpak ziekteverzuim – 17,4– 34,8– 52,2– 69,6Uitstel bezuiniging in verband met uitstel stelselwijziging  50,050,0       Mutaties na Hoofdlijnenakkoord     Actualisatie productieontwikkeling300,0300,0300,0300,0300,0Niet te realiseren bezuiniging geneesmiddelen73,0181,0118,0118,0118,0Eigen bijdrage geneesmiddelen: receptregelvergoeding – 210,0– 210,0– 210,0– 210,0Overige aanvullende eigen bijdragen – 180,0– 180,0– 180,0– 180,0Additionele korting incidentele loonontwikkeling – 60,0– 120,0– 120,0– 120,0Overige maatregelen – 180,5– 180,3– 180,3– 180,3Noodzakelijke compensatie 60,070,070,070,0Noodzakelijke intensiveringen 102,6110,0110,0110,0 Mutaties financieringsachterstanden– 191,3– 103,9   Overig 30,8– 27,7– 27,7– 27,7      Technisch     Overboekingen naar VWS-begroting0,2– 7,9– 21,1– 24,1– 24,0Overig3,13,43,50,94,8      Macro-economische loon- en prijsbijstelling (MEV) 53,0233,8137,7– 23,2 Stand begroting (zorg) 200440 672,141 219,942 253,744 744,447 316,9Bron: VWS, 2003.Op basis van de uitgavenrealisaties in de afgelopen jaren kan verwacht
worden dat bij ongewijzigd beleid de uitgavengroei hoger zal uitkomen dan
de 2½% waarmee het CPB heeft gerekend. Deze conclusie is vermeld in
het rapport Financiële Bouwstenen Zorg (VWS0300119 d.d. 4 februari
2003). In het Hoofdlijnenakkoord is daarom een intensivering zorg opgenomen
die oploopt tot € 1 miljard in 2007.De totale uitgavenontwikkeling is tegelijkertijd beperkt door nieuwe maatregelen
pakketverkleining en eigen risico. Eveneens worden de zorguitgaven beperkt
door de vergoeding voor loonontwikkeling in tarieven en budgetten in de zorgsector
te beperken ten opzichte van de loonontwikkeling in de marktsector. Ook is
de ruimte voor incidentele loonontwikkeling beperkt. Beide laatste beperkingen
zijn conform de afspraken in het Hoofdlijnenakkoord die voor de gehele collectieve
sector gelden.Na het Hoofdlijnenakkoord bleek dat opnieuw hogere uitgaven te verwachten
zijn. Nieuwe gegevens over de realisatie in 2002 geven aan dat het uitgavenniveau
vanaf 2002 met structureel € 44 miljoen naar boven moet worden bijgesteld.
Daar komt bij dat wij verwachten dat de productie in 2003 sterker stijgt dan
tot dusver werd aangenomen (€ 256 miljoen). Deze verwachting is
onder andere gebaseerd op de productieafspraken die voor het jaar 2003 zijn
overeengekomen. Op grond van bovenstaande dient de uitgavenraming met € 300
miljoen verhoogd te worden.Ook leidt de uiteindelijke vormgeving van de prijsmaatregel geneesmiddelen
tot meeruitgaven. De oorspronkelijke geneesmiddelentaakstelling van € 613
miljoen vanaf 2004 wordt voor € 432 miljoen in 2004 en voor € 495
miljoen vanaf 2005 gerealiseerd. Het verschil kan gezien worden als een besparingsverlies,
dat evenwel wordt gecompenseerd door de nieuwe maatregel om verzekerden met
ingang van 2004 een eigen bijdrage van € 1,50 per receptregel te
laten betalen. Deze maatregel brengt naar verwachting € 210 miljoen
op. Andere compenserende maatregelen zijn in de vorm van aanvullende pakketmaatregelen,
aanvullende eigen bijdragen en overige maatregelen. Door deze maatregelen
wordt bovendien ruimte gecreëerd voor compensatiemaatregelen en enkele
intensiveringen. Voor een deel zullen de maatregelen en intensiveringen niet
met premiemiddelen worden bekostigd, maar direct vanuit de VWS-begroting.
Het betreffende bedrag is onder Overboekingen in de tabel opgenomen.Op basis van recente inzichten met betrekking tot het geneesmiddelengebruik
is de raming van de uitgaven voor geneesmiddelen neerwaarts bijgesteld met € 30
miljoen. Deze bijstelling maakt onderdeel uit van de post Overig.Tabel 2 geeft een overzicht van de pakketmaatregelen die worden voorgesteld.
Zie voor een nadere toelichting op deze pakketmaatregelen de toelichting bij
de desbetreffende beleidsartikelen en de verdiepingsbijlage.Tabel 2 – Pakketmaatregelen2004200520062007(bedragen in € miljoen)         niet meer vergoed worden:    Fysio- en oefentherapie– 375– 425– 425– 425Psychotherapie boven 30 behandelingen– 74– 79– 79– 79IVF-behandeling en bijbehorende medicatie– 30– 30– 30– 30 Tandarts vanaf 18 jaar– 200– 200– 200– 200Zelfzorggeneesmiddelen eerste jaar– 60– 60– 60– 60 Anticonceptie vanaf 21 jaar– 70– 70– 70– 70 Zittend ziekenvervoer– 135– 135– 135– 135     Totale opbrengst pakketmaatregelen– 944– 999– 999– 999Bron: VWS, 2003.Verdeling extra intensiveringsmiddelenTabel 3 geeft een overzicht van de (samenstelling van de) beschikbare
groeiruimte voor de zorguitgaven in de jaren 2003 tot en met 2007. Uitgangspunt
vormen de extra middelen voor uitgavengroei die door het kabinet Balkenende
I beschikbaar zijn gesteld. Het CPB heeft met nieuwe informatie over de uitgavenontwikkeling
in 2002 en 2003 een herberekening van de verwachte uitgavengroei bij ongewijzigd
beleid gemaakt. Daar bovenop is in het Hoofdlijnenakkoord een intensivering
opgenomen die oploopt tot € 1 miljard in 2007. Ook heeft een actualisatie
van de bouwramingen plaatsgevonden. Tabel 3 – Beschikbare
groeiruimte in de jaren 2003 tot en met 2007 (bedragen in € miljoen)20032004200520062007Groeiruimte conform Zorgnota 20031 037,92 081,03 305,14 770,76 003,0      Herberekening groeiruimte voor Hoofdlijnenakkoord2,0279,8256,6163,2326,3Intensivering Hoofdlijnenakkoord 250,0500,0750,01 000,0Technische aanpassing bouwramingen127,990,937,716,9– 207,6Overig73,3101,9107,7108,2107,7       Te verdelen groeiruimte over de sectoren1 241,12 803,64 207,15 809,07 229,4Bron: VWS, 2003.De beschikbare bedragen zijn op basis van de volgende uitgangspunten over
de verschillende sectoren verdeeld. In de eerste plaats zijn aan alle sectoren
de middelen toegedeeld die nodig zijn om de effecten van de demografische
ontwikkeling te kunnen opvangen. Deze verdeling is gebaseerd op door het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu1 (RIVM) vastgestelde
percentages. Vervolgens zijn middelen voor de uitgavengroei genees- en hulpmiddelen
toebedeeld. Evenals in voorgaande jaren gaan wij ervan uit dat de basisgroei
voor genees- en hulpmiddelen, dat wil zeggen de groei die zou resulteren zonder
nieuw beleid, de komende jaren respectievelijk 11,0% en 9,5% zal zijn (inclusief
loon- en prijsbijstellingen en inclusief demografische ontwikkeling).Het restant van de te verdelen groeiruimte is verdeeld over de wachtlijstsectoren.
Daarbij is het gedeelte van de autonome groei van 2½% voor de gehele
zorg dat nog niet is verdeeld, pro rato verdeeld over de wachtlijstsectoren.
Het bedrag dat daarboven nog beschikbaar is, is verdeeld op basis van de berekeningen
die ten grondslag hebben gelegen aan het rapport Financiële Bouwstenen
Zorg.Tabel 4 geeft de aldus tot stand gekomen verdeling over de sectoren. Deze
bedragen zijn ook terug te vinden in de premietabellen in de verdiepingsbijlage.
In de toelichting op de beleidsartikelen zijn tabellen met betrekking tot
de budgettaire gevolgen van het beleid opgenomen. De daarin vermelde bedragen
voor de groeiruimte kunnen afwijken van de volgens tabel 4 toegedeelde groeiruimte
omdat op die beleidsartikelen mogelijk nog een restant van nog andere niet-verdeelde
middelen kan staan. Tabel 4 – Verdeling
groeiruimte over de verschillende sectoren (bedragen in € miljoen)20032004200520062007Sector     Preventie en gezondheidsbescherming0,81,62,43,24,0 Curatieve zorg340,2678,4999,61 324,91 643,8Geneesmiddelen297,3697,51 094,31 520,11 959,9Geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en matschappelijke
opvang40,299,3154,5228,1285,3Gehandicaptenzorg (exclusief hulpmiddelen)79,1159,4230,5315,7388,1Hulpmiddelen59,3128,5208,1292,4383,2Verpleging, verzorging en ouderen409,51 013,31 475,62 071,22 500,3Zorgverzekeringen en diversen14,725,642,153,464,8Totaal1 241,12 803,64 207,15 809,07 229,4Bron: VWS, 2003.2.3 BouwAlgemeenDe Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV) reguleert de planning en bouw in
de intramurale gezondheidszorg. Deze wet regelt zowel uitbreidingsbouw (ook
volumebouw genoemd) als instandhoudingsbouw (ook wel nominaal bouw genoemd).
De wet kent vergunningenprocedures voor uitbreidings- en instandhoudingsbouw
en een meldingsprocedure voor (minder omvangrijke) instandhoudingsbouw. Het
belangrijkste uitvoeringsorgaan van het beleid is het College bouw ziekenhuisvoorzieningen
(CBZ).UitbreidingsbouwDe vergunningsplichtige uitbreidingsbouwDe uitbreidingsbouw maakt deel uit van de totale groeiruimte van een sector
en vindt plaats om extra productie te kunnen realiseren.In tabel 5 zijn de exploitatiegevolgen van het actuele bouwprogramma voor
de uitbreidingsbouw weergegeven ten opzichte van het jaar 2002. Tabel 5 Raming exploitatielasten
ten gevolge van vergunningsplichtige uitbreidingsbouw (cumulatief), prijspeil
31 december 2002(bedragen in € miljoen)20032004200520062007Sector     Ziekenhuizen113,719,818,827,827,2Verpleeghuizen229,056,661,164,464,4Geestelijke gezondheidszorg26,340,771,496,383,8Gehandicaptenzorg37,719,624,924,925,4Totaal76,7136,7176,2213,4200,81 Excl. academische ziekenhuizen2 Excl. verzorgingshuizen3 Incl. gezinsvervangende tehuizen en dagverblijven.Bron: VWS, 2003.InstandhoudingsbouwDe instandhoudingsbouw bestaat uit twee groepen: WZV-vergunningenbouw
en meldingen. Binnen de meldingen maken we onderscheid tussen jaarlijkse instandhoudingsinvesteringen
(onderhoud) en incidentele instandhoudingsinvesteringen (renovatie). Voor
de jaarlijkse instandhoudingsinvesteringen ontvangen de instellingen elk jaar
een vast bedrag in het budget.Voor de incidentele instandhoudingsinvesteringen bouwen de instellingen
trekkingsrechten op. Op het moment dat een instelling instandhoudingsinvesteringen
daadwerkelijk realiseert, wordt het investeringsbedrag van de trekkingsrechten
afgeboekt en worden de bijbehorende exploitatielasten aan het budget van de
instelling toegevoegd. Voor de exploitatielasten van de WZV-vergunningenbouw
geldt een financieel macrokader. Wij stellen eens in de twee jaar het bouwprogramma
vast (bestuurlijke actualisatie). Daarbij wordt per project een raming gemaakt
van de exploitatielasten. Ook wordt rekening gehouden met de trekkingsrechten
die bij een instelling aanwezig zijn en die bij het vergunningsplichtige project
dienen te worden ingebracht. Het totaal van de exploitatielasten van het bouwprogramma
moet passen binnen het financiële macrokader.De vergunningsplichtige instandhoudingsbouwDe exploitatiegevolgen van het actuele bouwprogramma voor instandhoudingsbouw
ten opzichte van het jaar 2002 zijn weergegeven in tabel 6. Bij deze raming
zijn de door de instelling in te brengen trekkingsrechten al op de exploitatielasten
in mindering gebracht. Tabel 6 : Raming exploitatielasten
ten gevolge van vergunningsplichtige instandhoudingsbouw (cumulatief), prijspeil
31 december 2002(bedragen in € miljoen)20032004200520062007Sector     Ziekenhuizen120,773,7138,0186,2232,6Verpleeghuizen229,769,1105,7166,8204,0Geestelijke gezondheidszorg– 6,05,632,776,492,8Gehandicaptenzorg330,955,874,281,495,0totaal75,3204,2350,6510,8624,41 Excl. academische ziekenhuizen2 Excl. verzorgingshuizen3 Incl. gezinsvervangende tehuizen en dagverblijvenBron: VWS, 2003.Meldingsregeling: Incidentele instandhoudingsinvesteringen
(niet-vergunningsplichtig)De overheid oefent geen invloed uit op de exploitatielasten volgens de
meldingsregeling, aangezien de instelling zelf beslissen over het moment van
verzilveren van hun trekkingsrechten.Wel maken wij jaarlijks een raming van de exploitatiegevolgen van de benutting
van de trekkingsrechten. Deze raming is in tabel 7 opgenomen.Daarbij is als ramingsveronderstelling gehanteerd dat de huidige groei
van de investeringen voor meldingsbouw zal doorzetten tot het niveau van maximale
benutting is bereikt. Tabel 7: Raming exploitatiegevolgen
benutting trekkingsrechten (cumulatief), prijspeil 31 december 2002 (bedragen in € miljoen)20032004200520062007 Geraamde benutting trekkingsrechten205325454575703Bron: VWS, 2003.2.4 BKZ-uitgaven per sectorNa de verdeling van de beschikbare groeiruimte (zie paragraaf 2.2), de
actualisatie van de bouwramingen (zie paragraaf 2.3) en de verwerkte maatregelen
zijn de kaders voor de verschillende sectoren opnieuw vastgesteld. Tabel 8
geeft een overzicht van de (bruto) BKZ-uitgaven per sector, zoals ook gepresenteerd
in de toelichting op de beleidsartikelen. De verhouding tussen de verschillende
sectoren wordt duidelijk in figuur 2. Tabel 8 – Verdeling
van de BKZ-uitgaven per sector (bedragen in € miljard) Sector2004 Preventie en gezondheidsbescherming0,2 Curatieve zorg16,7Geneesmiddelen en medische technologie4,3 Geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en maatschappelijke
opvang3,5Gehandicapten- en hulpmiddelenbeleid5,7Verpleging, verzorging en ouderen11,6Zorgverzekeringen1,3 Aanvullende post0,9 Totaal bruto BKZ-uitgaven44,1Bron: VWS, 2003.Figuur 2 – Procentuele verdeling bruto BKZ-uitgaven
2004 naar sectorBron: VWS, 20033. FinancieringDe financiering van de bruto BKZ-uitgaven laat zich in een viertal categorieën
onderverdelen. Tabel 9 geeft deze verdeling voor het jaar 2004 in cijfers
weer.Figuur 3 laat de verhouding tussen de verschillende financieringsbronnen
zien. Tabel 9 – Financiering
bruto BKZ-uitgavenFinancieringsbron(bedragen in € mld)AWBZ18,7 ZFW16,0 Particuliere verzekering6,6 Eigen betalingen2,9Totaal44,1Bron: VWS, 2003. Figuur 3 – Financiering zorguitgaven in percentagesBron: VWS, 2003.4. Exploitatie zorgfondsen en premie-ontwikkeling Tabel 10 – Exploitatie
en premiestelling AWBZ (bedragen x € 1 mln)  20032004 ALGEMEEN FONDS  Uitgaven19 767,720 788,3– Zorgaanspraken en subsidies19 602,620 618,3– Beheerskosten165,1170,0   Inkomsten20 607,723 785,3 – Procentuele premie14 817,916 510,7 – Eigen bijdragen1 815,52 077,8– Rijksbijdrage6,16,2– BIKK4 189,85 357,5 – Overige baten– 221,6– 166,9   Exploitatiesaldo840,02 997,1    Vermogen Algemeen Fonds– 2 838,6158,5 Vermogensnorm451,0541,7Vermogenssaldo– 3 289,6– 383,2   Premieplichtig inkomen (mln)216 924,8222 773,6 Procentuele premie (%)*12,3013,25 Lastendekkende proc. premie (%)11,9111,90 Premie geadviseerd door CVZ (%)11,5613,66* In 2003 betreft dit de gemiddelde premie.Bron: VWS, 2003.De uitgaven in het kader van de AWBZ worden gefinancierd uit het Algemeen
Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ). Deze uitgaven worden gedekt door premie-inkomsten,
eigen bijdragen en de «BIKK». Een positief of negatief saldo beïnvloed
de hoogte van het vermogen van het AFBZ, dat wordt aangehouden
in Rijks schatkist. Het exploitatiesaldo van het AFBZ telt mee in het EMU-saldo
en vermogenssaldi beïnvloeden de hoogte van de overheidsschuld.Onder uitgaven worden in tabel 10 verstaan de zorgaanspraken, de AWBZ-subsidies
en de beheerskosten die worden gefinancierd uit het AFBZ. Het betreft de posten
AWBZ en het deel eigen betalingen AWBZ uit de regel «Eigen betalingen»
in tabel 9.Op 1 juli 2003 is bij hoge uitzondering besloten om de AWBZ-premie per
1 juli te verhogen van 12,05% tot 12,55%. Door tegenvallers bij de AWBZ-uitgaven
en tegenvallers bij de premie-inkomsten liep het overschot in het AFBZ, dat
mede de hoogte van het EMU-saldo bepaalt, fors terug.In het Hoofdlijnenakkoord is besloten de AWBZ-premie in 2004 nogmaals
fors te verhogen tot 13,25%. Hierdoor overtreffen de inkomsten van het AFBZ
in 2004 de uitgaven zodanig dat het grootste deel van het tot en met 2003
opgebouwde vermogenstekort in het AFBZ weggewerkt kan worden.Sinds 2001 bestaat de Bijdrage in de Kosten van Kortingen (BIKK). Via
deze bijdrage uit de rijksbegroting worden de volksverzekeringsfondsen gecompenseerd
voor een premiederving die resulteerde uit de herziening van het belastingstelsel.
De BIKK volgt de ontwikkeling van de heffingskortingen en de AWBZ-premie in
samenhang met de overige belasting- en premietarieven van het tarief 1e schijf. Door de hogere AWBZ-premie stijgt ook de BIKK.De lastendekkende premie, dat wil zeggen de premie waarbij alle uitgaven
worden gedekt gegeven de overige inkomsten, komt voor 2004 uit op 11,91%.
Het kabinet heeft weloverwogen besloten de premie hoger vast te stellen om
het negatieve vermogenssaldo weg te werken. Het CVZ heeft in zijn premieadvies
een premie geadviseerd van 13,66%. Het college adviseerde ook een bovenlastendekkende
premie om het vermogenstekort weg te werken. Het verschil tussen het advies
van het CVZ en de in deze begroting opgenomen premie is het gevolg van bijstellingen
van de uitgavenramingen in en na het Hoofdlijnenakkoord en de neerwaartse
ramingbijstelling van het premieplichtig inkomen door het CPB sinds de vaststelling
van het advies van het CVZ en de inpassing van het AFBZ in het totale budgettaire
lasten- en koopkrachtbeeld. Tabel 11 Exploitatie en premiestelling
ZFW (bedragen x € 1 mln) 20032004 ALGEMENE KAS  Uitgaven13 500,414 019,1– Uitkering voor verstrekkingen12 896,513 506,6 – Uitkering voor beheerskosten466,9472,6 – Nacalculatie verstrekkingen100,00,0 – Nacalculatie verstrekkingen– 2,00,0 – Overige uitgaven39,039,9   Inkomsten13 737,713 426,6 – Procentuele premie10 983,410 494,9– MOOZ390,6441,3– Rijksbijdrage2 669,42 799,7– Overige baten– 306,2– 309,4   Exploitatiesaldo237,2– 592,6Vermogen Algemeen Fonds16,1– 576,4Vermogensnorm– 1 493,4– 1 338,4Vermogenssaldo1 509,5762,0    INDIVIDUELE FONDSEN  Uitgaven16 147,315 916,8– Verstrekkingen15 680,415 444,1– Beheerskosten466,9472,6   Inkomsten16 322,416 828,5 – Nominale rekenpremie2 095,51 992,5– Nominale opslagpremie808,0899,3– Uitkering voor verstrekkingen (incl. nacalculatie)12 994,513 506,6 – Uitkering voor beheerskosten466,9472,6 – Overige baten– 42,5– 42,5   Exploitatiesaldo175,1911,8   Premieplichtig inkomen (mln)130 526,9131 759,1 Procentuele premie (%)8,458,00 Lastendekkende proc. premie (%)8,268,45 Premie geadviseerd door CVZ (%)7,659,21Bron: VWS, 2003.De ZFW wordt uitgevoerd door 25 individuele ziekenfondsen en de Algemene
Kas. Het overgrote deel van de uitgaven in het kader van de ZFW vindt plaats
door de individuele ziekenfondsen. Een beperkt bedrag wordt betaald door de
Algemene Kas. Dit betreft de post «Overige uitgaven». Alle andere
uitgaven van de Algemene Kas zijn bijdragen aan de individuele ziekenfondsen
ter (gedeeltelijke) dekking van verstrekkingen en beheerskosten.De uitgaven van de Algemene Kas worden gedekt door inkomsten uit procentuele
premies, rijksbijdragen en de MOOZ (de bijdrage van particulier verzekerden
aan de ziekenfondsen in verband met de oververtegenwoordiging van ouderen
in het ziekenfonds). Een positief of negatief saldo beïnvloedt de hoogte
van het vermogen van de Algemene Kas, dat wordt aangehouden in Rijks schatkist.
Het exploitatiesaldo van de Algemene Kas telt mee in het EMU-saldo en vermogenssaldi
beïnvloeden de hoogte van de overheidsschuld.De uitgaven van de individuele fondsen worden gedekt door de bijdrage
uit de Algemene Kas en nominale premies. Een positief of negatief saldo beïnvloedt
de hoogte van de reservepositie van een ziekenfonds. Deze reservepositie mag
een fonds vrij kiezen, maar dient wettelijk tussen een maximum en een minimum
te blijven.De eerste vier uitgavenposten van de Algemene Kas zijn bijdragen aan individuele
ziekenfondsen in het kader van de verzekeraarsbudgettering. De uitkering voor
verstrekkingen stijgt fors. Dit hangt grotendeels samen met de thans hoger
geraamde uitgaven. Een deel (circa € 100 miljoen) is het gevolg
van het overheidsbesluit om de nominale rekenpremie te verlagen. Bij een lagere
rekenpremie wordt een groter deel van de uitgaven van verzekeraars gedekt
uit de Algemene Kas en hoeven zij een kleiner deel uit nominale premies te
dekken. De overige uitgaven zijn uitgaven van de Algemene Kas zelf. Dit betreft
de kosten van het College van Zorgverzekeringen en subsidies.Bij de inkomsten van de Algemene Kas laten de premie-inkomsten een daling
zien omdat besloten is de werknemerspremie in 2004 0,45% te laten dalen (van
1,70% naar 1,25%) ter compensatie van de beperking van het ziekenfondspakket.Per saldo wordt voor 2004 een exploitatiesaldo van – € 592,6
miljoen geraamd. Daarmee wordt een deel van het vermogensoverschot weggewerkt.Volgens de huidige raming worden de uitgaven van de individuele fondsen
in 2003 ongeveer gedekt door de bijdragen uit de Algemene Kas plus de nominale
premies. Die nominale premies zijn in 2003 duidelijk hoger door de ziekenfondsen
vastgesteld dan aangenomen in de Zorgnota 2003. Voor 2004 wordt de bijdrage
uit de Algemene Kas duidelijk verhoogd. Desondanks wordt aangenomen dat de
opslagpremies licht zullen stijgen. Hierdoor ontstaat een positief exploitatiesaldo
bij de individuele ziekenfondsen. De ziekenfondsen laten de nominale premie
naar huidige aanname stijgen omdat zij het overschot nodig hebben om hun reserves
aan te vullen na het financieel slecht verlopen jaar 2002 en omdat zij een
buffer zullen willen aanhouden onder meer omdat ze verwachten dat bepaalde
maatregelen geen doorgang zullen vinden. Aangenomen wordt dat de totale nominale
premie constant blijft.Het CVZ heeft geadviseerd de ZFW-premie vast te stellen op 9,21%. Bij
deze premie voorzag het CVZ een lastendekkende premie. Het verschil tussen
het advies van het CVZ en de in deze begroting opgenomen premie is het gevolg
van bijstellingen van de uitgavenramingen in en na het Hoofdlijnenakkoord
en de neerwaartse ramingsbijstelling van het premieplichtig inkomen door het
CPB sinds de vaststelling van het advies van het CVZ en de inpassing van de
Algemene Kas in het totale budgettaire lasten- en koopkrachtbeeld.De bovenbeschreven ontwikkelingen leiden tot het volgende beeld van de
premies in 2003 en 2004. Tabel 12 Premieoverzicht  20032004AWBZ  Procentuele premie (in %)112,3013,25ZFW  Procentuele premie 65- werknemer (in %)1,701,25 Procentuele premie 65- werkgever (in %)6,756,75 Procentuele premie 65- totaal8,458,00 Procentuele premie 65+ AOW8,458,00 Procentuele premie 65+ aanvullend pensioen6,456,00 Nominale rekenpremie2257,37246,40 Nominale opslagpremie (gemiddeld)398,38109,35Nominale premie totaal (gemiddeld)3355,75355,75 Nominale premie totaal 18-0,000,00WTZ4  Standaardpolis 65-1 416,481 465,12 Standaardpakketpolis 65-1 770,721 831,40 Standaardpolis 65+1 770,721 831,40 Standaardpakketpolis 65+1 770,721 831,40 Studenten standaardpakketpolis 20-217,80 Studenten standaardpakketpolis 20+9,48 Studenten SPP kinderen4,74 Omslagbijdragen3  MOOZ 20-48,0053,44 MOOZ 20–6496,00106,88MOOZ 65+76,8085,50 WTZ 20-160,32192,66 WTZ 20–64320,64385,31 WTZ 65+0,000,001 In 2003 is de premie 12,05% in het eerste halfjaar en 12,55%
in het tweede halfjaar.2 Jaarbedragen in Euro.3 Jaarbedragen in Euro; voor 2004 betreft het een raming.4 Jaarbedragen in Euro, kale premie; voor 2004 betreft het
een raming.Bron: VWS, 2003.De ontwikkelingen in de AWBZ- en ZFW-premies zijn hierboven al toegelicht.De premie voor de Standaard(pakket)polis ondergaat in 2004 naar verwachting
een stijging van circa 3%. Deze premie volgt de uitgavenontwikkeling bij particuliere
verzekeringen. Het verzekerd pakket van de Standaard(pakket)polis zal in lijn
met het ziekenfondspakket beperkt worden.De MOOZ-omslagbijdrage zal naar verwachting in 2004 hoger moeten worden
vastgesteld dan in 2003. Deze stijging hangt samen met de kostenontwikkeling
bij oudere ziekenfondsverzekerden.De WTZ-omslagbijdrage zal naar verwachting in 2004 moeten worden vastgesteld
op een flink hoger niveau dan in 2003. De stijging hangt vooral samen met
het stijgende omslagtekort (het verschil tussen de kosten van verzekerden
met een (S)S(P)P-polis en de premie die zij betalen). Met name de kosten van
oudere particulier verzekerden die een S(S)P-polis hebben, zijn in 2002 en
de eerste helft van 2003 fors gestegen. Daarnaast stijgt de omslagbijdrage
vanwege de noodzaak om een voorziening op te bouwen om de overloopschade (schade
die in beeld komt na afloop van het jaar) bij beëindiging van de WTZ
te kunnen dekken. Deze voorziening moet op orde zijn per ultimo 2005, omdat
in 2006 naar huidige aanname geen WTZ-omslagbijdrage meer zal worden ontvangen,
maar er nog wel overloopschade zal zijn.5. Internationale benchmarking5.1 InleidingVeel zorgsystemen in de Westerse landen kennen momenteel vergelijkbare
vraagstukken: wachttijden en snel toenemende kosten, onder andere door vergrijzing
en door een sterke ontwikkeling in de medische technologie. Daarnaast lijken
in veel landen ook de verwachtingen die de burgers van de zorg hebben, sterk
toegenomen. Dit laatste is mogelijk mede veroorzaakt door de wetenschappelijke
doorbraken, die de laatste decennia vanuit het medisch onderzoek gemeld zijn,
bijvoorbeeld gentherapie en nieuwe geneesmiddelen. Door vergelijken van relevante
aspecten van nationale zorgsystemen (benchmarking) kunnen mogelijk oplossingsrichtingen
voor de problemen worden gevonden.De vergelijking van de zorg tussen landen begint in paragraaf 5.2.1 met
een vergelijking van de zorguitgaven en enkele verklaringen van de verschillen.
Paragraaf 5.2.2 gaat vervolgens in op de verschillen in kwaliteit,
waaronder de wachttijden, waarna in paragraaf 5.2.3 de zorgstelsels worden
vergeleken. In paragraaf 5.3 komen de verschillende typen van uitgavenbeheersing
die internationaal worden gehanteerd aan bod. Dit betreft de regulering van
prijzen, capaciteit en volume (paragraaf 5.3.1), budgetplafonds (paragraaf
5.3.2) en verschuivingen naar eigen verantwoordelijkheid (paragraaf 5.3.3).
Tot slot worden in paragraaf 5.4 enige conclusies geformuleerd. 5.2 Gezondheidszorg in OESO-landen5.2.1 Gezondheidszorguitgaven in OESO-landenDe gezondheidszorg in de industrielanden wordt steeds duurder. In juni
2003 heeft de OESO de cijfers gepresenteerd over 2001. In onderstaande grafiek
zijn de uitgaven voor zorg van diverse landen opgenomen als percentage van
het Bruto Binnenlands Product (BBP). De uitgaven aan gezondheidszorg nemen
in vrijwel alle OESO-landen toe. Gemiddeld gaven de 30 landen in 2001 8,5%
van het BBP uit aan zorg, tegen 8,1% het jaar ervoor en 7,3% in 1990. Nederland
kende in 2001 een zorgquote van 8,9% BBP, maar laat de laatste jaren wel een
sterke stijging zien. Volgens de meest recente CPB-raming stijgt de zorgquote
van 8,9% in 2001 naar 9,5% in 2002 en 9,75% in 2003.Figuur 4 – Internationale vergelijking aandeel zorg
in bruto binnenlands productBron: OECD Health Data 2003In de grafiek is te zien dat de zorgquote van 2000 op 2001 in vrijwel
alle landen sterk stijgt. Verantwoordelijk hiervoor zijn onder andere de hogere
uitgaven voor geneesmiddelen en voor medische technologie. De uitgaven voor
geneesmiddelen stegen in Nederland in de periode 1990–2001
met 48 procent in reële termen. Met deze kostenstijging neemt Nederland
binnen de groep van bovengenoemde landen een middenpositie in, terwijl in
absolute termen de uitgaven aan geneesmiddelen relatief laag zijn. Opvallend
is dat in Nederland de care-uitgaven relatief snel toenemen. Daar komt de
uitgavenversnelling die zich voordoet in 2002 nog bovenop. Dat jaar is in
de grafiek nog niet meegenomen.Verschillen tussen landen in zorgconsumptie kunnen samenhangen met diverse
factoren. Zo komen ziekten niet in alle landen in dezelfde mate voor. Dat
is mede het gevolg van verschillen in risicofactoren, zoals klimaat of cultureel
bepaalde verschillen in leefstijl. Daarbij komen verschillen tussen landen
in de aard en omvang van geleverde zorg aan bijvoorbeeld verstandelijk gehandicapten,
psychiatrische patiënten en ouderen. De verzorgingshuizen zoals we die
in Nederland kennen bestaan bijvoorbeeld niet in het buitenland. Andersom
kent de gezondheidszorg in Nederland niet de kuuroorden, die in andere landen
(met name in Duitsland) een onderdeel van de zorg zijn. Daarnaast zijn er
ook definitieverschillen tussen landen. Bepaalde vormen van gehandicaptenzorg
vallen in sommige landen wel en soms niet onder de definitie van gezondheidszorg.Van groot belang zijn de verschillen in de demografische opbouw van de
bevolking. Bij landen met relatief veel ouderen zullen (bij gelijke overige
factoren) naar verwachting de zorguitgaven relatief hoog zijn, omdat de gemiddelde
zorgkosten voor 65-plussers ongeveer drie tot vier keer zo hoog zijn als voor
de jongere bevolking. Onderstaande grafiek geeft inzicht in de uitgaven in
verhouding tot de vergrijzing. Zo hebben Engeland, België, Spanje, Zweden
en Italië relatief lage uitgaven en een hoge vergrijzing. Nederland besteedt
een groter deel van zijn BBP aan zorg, maar heeft een lagere mate van vergrijzing.
In nog sterkere mate geldt dit voor landen als de Verenigde Staten, Canada
en Australië. In Zwitserland, Duitsland en Frankrijk zijn de zorguitgaven
hoger, maar ook de mate van vergrijzing is hoger.Figuur 5 -Gezondheidszorguitgaven gerelateerd aan de mate
van vergrijzingBron: OECD Health Data 2003Nederland behoort (nog) tot de minst vergrijsde landen binnen de Europese
Unie. De Nederlandse bevolking bestaat uit 14% 65-plussers, terwijl bijvoorbeeld
Zweden zo'n 18% ouderen heeft (Volksgezondheid Toekomst Verkenningen 2003).
Op basis hiervan zou verwacht kunnen worden dat het Nederlandse zorgsysteem,
als alle andere condities gelijk zouden zijn, zo'n 7% tot 8% goedkoper zou
zijn dan het Zweedse. Het Zweedse systeem is echter niet duurder dan het Nederlandse.
Omdat er sterke verschillen bestaan tussen nationale zorgsystemen maar ook
ten aanzien van het gebruik en de prijzen van geneesmiddelen, zijn zorgkostenverschillen
tussen landen echter nooit eenduidig aan verschillen in vergrijzing dan wel
aan verschillen in kosteneffectiviteit toe te wijzen.De vergrijzing neemt in Nederland nog verder toe en dat leidt tot een
verdere druk op de gemiddelde zorgkosten per hoofd van de bevolking. Demografische
projecties geven daarbij aan, dat de vergrijzing en groei van de bevolking
in Nederland de komende 20 jaar sterker zal zijn dan in veel andere Europese
landen (Achterberg & Helder, 1997), waardoor de totale kosten van de Nederlandse
zorg waarschijnlijk ook sneller zullen moeten stijgen dan die in andere landen.
Het effect van de vergrijzing zal niet voor alle zorgsectoren in gelijke mate
een rol spelen.Uit de hoge zorguitgaven in Nederland, gegeven de mate van vergrijzing
in vergelijking met de ons omringende landen, zou de indruk kunnen ontstaan
dat het Nederlandse verzekeringspakket ten opzichte van de andere landen op
veel punten uitgebreider is. Dit zou er op kunnen duiden dat in andere landen
de eigen verantwoordelijkheid van de burger veel meer wordt benadrukt dan
in Nederland. In het bijzonder zou onderzocht moeten worden
of aanspraken van de cure- en caresector in Nederland overeenstemmen met die
van de andere landen binnen Europa. Door de grote differentiatie van zorgstelsels
binnen Europa (zie paragraaf 5.2.3) vergt een eenduidige pakketvergelijking
nader onderzoek. De informatie is beperkt en geeft weinig zicht op de omvang
van de aanspraken.In een recente samenvatting van internationaal vergelijkende rapportenonder
ander van WHO en OESO- over het Nederlandse zorgsysteem (Kramers et al., 2001)
wordt een aantal globale conclusies getrokken. Het aantal consultaties van
artsen lijkt bij het gemiddelde over de OESO-landen te liggen. Nederland kent
een zeer uitgebreide formele caresector – verzorgings- en verpleeghuizen –,
waarbij de woonlasten ook op de zorgkosten drukken en er een culturele voorkeur
lijkt te bestaan voor formele in plaats van informele zorg. Nederlanders gebruiken
relatief weinig antibiotica, met als gunstig effect dat antibioticaresistentie
in Nederland nog relatief weinig voorkomt. Nederlandse artsen en burgers lijken
niet altijd onmiddellijk voor de meest invasieve ingrepen te kiezen, zodat
er in Nederland bijvoorbeeld nog relatief weinig keizersneden plaatsvinden.
In Nederland heeft de huisarts altijd een poortwachtersrol gehad, die overmatige
zorgconsumptie in het verleden mogelijk heeft kunnen beperken.5.2.2 KwaliteitIn de vorige paragraaf is gebleken dat het vergelijken van uitgavenniveaus
niet alles zegt. Ook na correctie voor de mate van vergrijzing zijn er diverse
factoren die de verschillen gedeeltelijk kunnen verklaren. Die factoren zijn
echter niet makkelijk te kwantificeren. Zo blijft onduidelijk of verschillen
voortkomen door verschillen in kwaliteit, pakket aanspraken of doelmatigheid.Om een internationale vergelijking van de kwaliteit van zorg mogelijk
te maken werkt de OESO momenteel, in het kader van een studie naar de prestaties
van zorgsystemen, aan de ontwikkeling van een (beperkte) lijst indicatoren.
Het gaat dan bijvoorbeeld om de 5-jaarsoverlevingskans bij bepaalde vormen
van kanker, om het vóórkomen van nierfalen bij diabetici, om
de vaccinatiegraad van kinderen of om de 30-dagenoverlevingskans na een beroerte.
De gegevens uit dit project zijn evenwel nog niet beschikbaar.Vaak wordt bij het meten van kwaliteit gekeken naar levensverwachting
en kindersterfte. Deze indicatoren worden reeds lang gemeten. Toch is dat
maar een zeer beperkte weergave van de prestaties van een zorgsysteem. Immers,
hygiëne, verkeersveiligheid, educatie, goede woonvoorzieningen en voldoende
inkomen zijn meer bepalend voor de levensverwachting dan de kwaliteit van
de gezondheidszorg. Volgens de eerder vermelde samenvatting van internationaal
vergelijkende rapporten scoort Nederland momenteel slechter dan vroeger op
de gezondheidsindicatoren levensverwachting en perinatale sterfte. Wel geven
Nederlanders in enquêtes relatief vaak aan tevreden te zijn met hun
zorgsysteem in vergelijking met andere burgers van de Europese Unie.Een kwaliteitsaspect van de gezondheidszorg in een land is het bestaan
van wachttijden. In de loop van 2003 komt een OESO-studie uit over dit thema.
Uit voorlopige conclusies blijkt dat de wachttijden voor zorg in nagenoeg
alle OESO-landen als problematisch worden ervaren (uitzonderingen zijn Duitsland,
België, Frankrijk en de Verenigde Staten) en nopen tot
politieke en beleidsmatige activiteiten. Wel zijn daarin majeure verschillen
te onderscheiden. In Denemarken worden bijvoorbeeld diverse centraal aangestuurde
activiteiten ontplooid om de wachttijden te verminderen. In Nederland is de
impressie ontstaan dat wachttijden worden gezien als indicator van de mate
waarin een zorgsysteem «werkt». Het OESO-onderzoek tracht de wachttijden
van de verschillende landen in beeld te brengen en vervolgens verklarende
factoren aan te wijzen voor deze wachttijden. Niet alle deelnemende landen
(zie onderstaande tabel) hebben wachttijden gerapporteerd. De reden daarvoor
is dat de informatievoorziening in deze landen van onvoldoende gehalte is,
of dat de wijze waarop wachttijden worden gemeten onvergelijkbaar is met de
data uit andere landen. Deze achterblijvende informatie is primair terug te
voeren op de afwezigheid van centrale regie (bijvoorbeeld door een grote particuliere
sector, verregaande regionale verschillen, decentrale bevoegdheden).Uit onderstaande tabel 13 blijkt dat de wachttijden in Nederland gemiddeld
gezien het kortst zijn van de landen die wachttijden rapporteren. Sinds 2000
zijn de wachttijden in Nederland nog verder gedaald. Uit een inventarisatie
onder de OESO-landen blijkt dat Nederland voorop loopt bij de aanpak van wachttijden.
Dit betreft de aanpak van de wachttijden die is ingezet met het actieplan
Zorg Verzekerd, maar ook de informatievoorziening over de wachttijden. Een
belangrijke oorzaak van het voorlopen kan gevonden worden in de rechtszaken
die zich in Nederland hebben afgespeeld tijdens het kabinet Kok II (gehandicaptenzorg
en thuiszorg), waardoor het recht op zorg is afgedwongen. Tabel 13 – Wachttijden
in het jaar 2000 in dagen in landen die wachttijden rapporteren HeupoperatieKnieoperatieStaaroperatieSpatader-operatieBaar-moeder-verwijderingProstaatbehandelingGalblaas-operatieLiesbreuk-operatieBypassoperatieDotterbehandelingAustralië1632011792165469838744 Denemarken150166195211818889111  Engeland2442812062271595215615021380Finland206274233280100811591254230Noorwegen13316063114264751031094653Nederland968511110761607175 18Zweden  199       Bron: OESO voorlopige cijfers5.2.3 ZorgstelselsDe wijze waarop de toegang tot de gezondheidszorg in organisatorische
en financiële zin is geregeld, verschilt per lidstaat. Grofweg zijn de
stelsels in te delen in twee groepen. Aan de ene kant zijn er de systemen
van nationale gezondheidszorg. Typerend voor dit systeem is dat de zorg uit
de belastingen gefinancierd wordt De zorgaanbieders zijn in dienst van de
overheid en de capaciteit wordt centraal gepland. Aan de andere kant staan
de systemen van (sociale) ziektekostenverzekering. Daarbij zijn de zorgaanbieders
in principe zelfstandig en brengen de patiënten voor geleverde zorg een
tarief in rekening. De patiënten krijgen de kosten van zorg geheel of
gedeeltelijk terug van de verzekering. Tabel 14 geeft van een aantal OESO-landen
aan hoe de financiering in het zorgsysteem plaatsvindt en of de aanbieders
publieke of private partijen zijn. De indeling geeft inzicht in de hoofdlijnen
van de inrichting van de zorgstelsels. In meer detail is er
veel meer over de inrichting te zeggen. Zo kennen Nederland, Duitsland en
Oostenrijk een sociale ziektekostenverzekering die is ingericht als een naturaverzekering:
de verzekerde heeft recht op zorg als zodanig. Tabel 14 – Zorgsysteem
in diverse OESO-landen  Zorgaanbieders  publiekMix
publiek en privaatprivaat Sociale verzekering België Frankrijk Mix sociale verzekering en private verzekering  Duitsland OostenrijkNederlandPrivate verzekering   Zwitserland Verenigde StatenMix sociale verzekering en belastingmiddelenItalië  BelastingmiddelenVerenigd Koninkrijk Ierland Denemarken Zweden Noorwegen Finland Portugal
 SpanjeAustraliëCanada5.3 UitgavenbeheersingUit paragraaf 5.2.1 blijkt dat de kosten van de gezondheidszorg de afgelopen
jaren fors zijn gestegen. Deze uitgavenstijging leidt tot een toenemende druk
op publieke middelen en daarmee tot bezorgdheid. Veel OESO-landen hebben geprobeerd
de uitgavengroei af te remmen. Daarbij zijn veelal drie typen kostenbeheersingsmechanismen
ingezet.5.3.1 Regulering van prijzen, capaciteit en volumeDe meeste landen hebben gekozen voor het op de een of andere manier reguleren
van prijzen en capaciteit in de zorg. In landen met een systeem van nationale
gezondheidszorg kunnen de loonkosten van de werknemers direct in bedwang gehouden
worden. In andere landen worden prijzen (tarieven) voor medische diensten
door de overheid vastgesteld of moeten ze tenminste goedgekeurd worden.Ook hebben diverse landen maatregelen genomen om instroom in opleidingen
te reguleren (numerus fixus) en om de (bedden)capaciteit in de ziekenhuissector
te beheersen.Op zichzelf kunnen deze maatregelen effectief zijn, maar tegelijkertijd
kunne ze leiden tot strategisch gedrag van aanbieders. Om te compenseren voor
efficiencykortingen gaat men meer produceren of vindt substitutie plaats naar
duurdere vormen van zorg of naar sectoren zonder prijsregulering.5.3.2 Algemene of specifieke budgetplafondsEen veelgebruikt middel voor kostenbeheersing is gebruik maken van budgetplafonds.
Begin jaren tachtig was dit middel vooral gericht op de ziekenhuissector,
maar in de loop van de tijd zijn ook voor andere sectoren plafonds ingesteld.In volledig publieke systemen zoals Denemarken, Ierland en Nieuw Zeeland
is dit middel het meest effectief geweest. Een ongewenst neveneffect is het
ontbreken van prikkels voor aanbieders om de productiviteit te verhogen of
efficiënter te gaan werken. Het blijkt dat inefficiënte aanbieders
bevoordeeld en efficiënte aanbieders juist gestraft worden. Om die reden
combineren veel OESO-landen inmiddels budgetplafonds met maatregelen die rekening
houden met de gerealiseerde productie of relatieve efficiëntie.5.3.3 Verschuivingen naar eigen verantwoordelijkheidNaast maatregelen om de doelmatigheid te verhogen zijn er andere oplossingen
denkbaar om de zorguitgaven te beheersen en het beslag op de collectieve middelen
niet verder te laten oplopen. Gedacht kan worden aan verhoging van de eigen
betalingen. Ook op dit punt een internationale vergelijking.De financiering van een gezondheidsstelsel in een land kan plaatsvinden
vanuit verschillende bronnen, zoals belastingen, sociale zekerheidsbijdragen,
particuliere verzekeringen en eigen betalingen. Voor Nederland geldt dat het
grootste gedeelte van de zorg wordt gefinancierd via sociale zekerheidspremies
en particuliere verzekeringspremies. Eigen betalingen zijn in Nederland aanwezig
in de Algemene Wet Bijzondere Ziekten (AWBZ), op vrijwillige basis bij particuliere
verzekeringen en enkele verplichte eigen betalingen in de Ziekenfondswet (kraamzorg,
hulpmiddelen en ziekenvervoer). De belangrijkste reden van de keuze voor eigen
betalingen binnen de gezondheidszorg is dat dit de financiële verantwoordelijkheid
van de individuele burger vergroot en de financiële verantwoordelijkheid
van de overheid verkleint. Dit is ook noodzakelijk voor een vraaggestuurde
zorg.Uit OESO-cijfers blijkt dat Nederland in internationaal perspectief een
laag aandeel eigen betalingen heeft (zie tabel 15).Tabel 15 – Internationale
vergelijking eigen betalingen in de zorg Aandeel eigen betalingen uitgedrukt
in aandeel van de totale uitgaven gezondheidszorg (jaar 2001) LandAandeel eigen betalingenLandAandeel
eigen betalingenNederland9%Verenigd
Koninkrijk16%*Frankrijk10%Denemarken16%Duitsland11%België18%*Zweden14%*Italië20% Verenigde Staten15%Spanje24%Bron: OECD Health Data 2003, behalve* Schneider 1997 met niveau 1994 (geen OESO-cijfers beschikbaar).In Duitsland is recentelijk voorgesteld om € 23 miljard te besparen
door versobering van de verplichte zorgverzekering. Het Duitse voorstel voorziet
in een stapsgewijze introductie van eigen bijdragen en verwijdering van verschillende
voorzieningen uit het pakket. Kronen en bruggen verdwijnen uit het pakket,
patiënten betalen € 10 bij elk bezoek aan een arts en voor
elke dag die ze in een ziekenhuisbed doorbrengen. Ook komt tien procent van
de kosten van geneesmiddelen voor eigen rekening.5.4 ConclusieDe gezondheidszorg is internationaal moeilijk te vergelijken. De resultaten
van een brede internationale prestatiemeting op het terrein van zorgstelsels
zijn op dit moment nog niet voorhanden. Op basis van voorlopige gegevens op
onderdelen kunnen wel enige indicaties worden afgeleid over het functioneren
van ons zorgstelsel. De uitgaven lijken in Nederland hoger dan in de ons omringende
landen, ook als rekening gehouden wordt met verschillen in de mate van vergrijzing.VERDIEPINGSBIJLAGELEESWIJZERDe verdiepingsbijlage bestaat uit:– Een cijfermatig overzicht per artikel (begroting en/of premie).– Een was-wordt tabel begroting.– Overzichtsconstructies.– Een overzicht van bijdragen aan ZBO's en RWT's.Per artikel worden de standen (begroting en/of premie) en de belangrijkste
mutaties (begroting en/of premie) toegelicht.Bij de begrotingsuitgaven betreffen de toelichtingen mutaties vanaf 2003
ten opzichte van de eerste suppletore wet. Kasmutaties worden toegelicht indien
ze in enig jaar meer dan € 500 000 bedragen. Verplichtingenmutaties
worden niet toegelicht voor zover het gaat om mutaties met een technisch karakter.
Dit is bij de meeste verplichtingenmutaties het geval. Technische mutaties
zijn onder andere de bij de kasmutaties behorende verplichtingenmutaties (kas
= verplichtingen) en het aanpassen van de verplichtingenraming als gevolg
van het aangaan van meerjarige projectsubsidies. Bij deze mutaties wordt de
verplichtingenraming in het uitvoeringsjaar verhoogd en in de daaropvolgende
jaren met hetzelfde bedrag verlaagd. In alle gevallen hebben de mutaties geen
gevolgen voor de kasraming. De posten nieuwe nominale wijzigingen op de beleidsartikelen
betreffen de toedeling van voornamelijk loonbijstelling vanuit niet-beleidsartikel
99.Bij de premie-uitgaven geven de premietabellen voor de betreffende artikelen
een overzicht van de premie-uitgaven en de financiering van die uitgaven.Deze tabellen zijn verdeeld in drie blokken:– De opbouw van de uitgavenstand sinds de Zorgnota 2003 (A).– De financiering (B).– De aansluiting tussen het financieringsniveau en het netto-BKZ
(C).De gegevens die in de verschillende blokken zijn vermeld, hebben betrekking
op de uitgaven en financiering van het eerste en tweede compartiment.A. De uitgaven in dit blok omvatten niet alleen mutaties die het resultaat
zijn van politieke prioriteitenstelling (zowel intensiveringen als maatregelen)
of autonome ramingsbijstellingen (bijv. loon- en prijsbijstellingen), herschikkingen
en technische mutaties, maar ook mutaties die voortkomen uit de afrekening
van de uitgaven tot en met het jaar 2002.B. Het financieringsblok geeft aan op welke wijze de uitgaven gefinancierd
worden in het desbetreffende jaar. De financiering kan op diverse manieren
plaatsvinden, namelijk via:– De AWBZ.– De ZFW.– De particuliere verzekeraars.– Eigen betalingen van particulieren.– Eigen betalingen AWBZ.In verschillende tabellen is sprake van een «mutatie financieringsachterstand».
Deze mutatie is te verklaren uit het verschijnsel dat de uitgaven en de financiering
niet gelijk behoeven te zijn. Bij een financiering die lager
is dan de uitgaven, is sprake van een financieringsachterstand. Is de financiering
hoger dan de uitgaven, dan is sprake van een financieringsvoorsprong. Een
financieringsachterstand kan ontstaan in gebudgetteerde sectoren, onder andere
als het vastgestelde budget (de uitgaven) niet geheel gedekt is door declaraties
(financiering). Bij een financieringsvoorsprong is het tegenovergestelde het
geval. De achterstand of voorsprong kan in volgende jaren worden ingelopen
door aanpassing van de tarieven.C. Voor de zorg is een budgettair uitgavenplafond vastgesteld, het Budgettair
Kader Zorg. De uitgaven die aan dit kader worden getoetst, zijn de netto BKZ-uitgaven,
dat wil zeggen de bruto BKZ-uitgaven verminderd met de BKZ-ontvangsten (eigen
betalingen van patiënten).Na deze onderdelen volgt een inhoudelijke toelichting op de (belangrijkste)
nieuwe mutaties sinds de Voorjaarsbrief Zorg 2003.Voor de begrotingsuitgaven en -ontvangsten is een «was-wordt tabel»
opgenomen. Deze tabel geeft de aansluiting tussen de ontwerpbegroting 2003
en de ontwerpbegroting 2004 op artikel- en op doelstellingenniveau. Dit is
noodzakelijk, omdat de structuur van de artikelen is gewijzigd.In de bijlage «overzichtsconstructies» worden de ramingen
vermeld die in deze begroting zijn opgenomen en deel uitmaken van een overzichtsconstructie.In de verdiepingsbijlage is ten slotte het overzicht «bijdragen
aan ZBO's en RWT's» opgenomen. Hierin zijn zowel de zelfstandige bestuursorganen
(ZBO's) en rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) die een bijdrage
ontvangen vanuit de begroting vermeld, als die welke via de premie worden
gefinancierd.BELEIDSARTIKEL 21: PREVENTIE EN GEZONDHEIDSBESCHERMINGBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000) U16212002200320042005200620072008 Stand ontwerpbegroting 2003 196 219193 303182000182 613203 341 Mutatie 1e suppletore wet 190 503165 975163 722163 458166 746 Nieuwe mutaties 734 029– 155 705– 158 834– 156 240– 156 167 Nieuwe nominale wijzigingen 8 1144 7784 4365 0015 069         Stand ontwerpbegroting 2004224 4371 128 865208 351191 324194 832218 989397 674 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16212002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 234 415215 186204 131203 387203 341 Mutatie 1e suppletore wet 181 935171 879168 936166 766166 766 Nieuwe mutaties 5 05528 41026 86826 47022 990 Nieuwe nominale wijzigingen 5 6765 3245 0605 0695 069         Stand ontwerpbegroting 2004230 079427 081420 799404 995401 692398 166398 164 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16212002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 21 49622 29622 29622 29622 296 Mutatie 1e suppletore wet 106     Nieuwe mutaties 4– 13 541– 13 541– 13 541– 13 541         Stand ontwerpbegroting 200428 00921 6068 7558 7558 7558 7558 755Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties:Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 1 845– 2 328– 3 295– 3 295– 3 295       Korting op projectsubsidies. – 4 186– 7 832– 6 212– 8 777– 8 777       Overheveling vanuit de premiemiddelen naar begrotingsmiddelen
voor de uitvoering van een nieuwe nota preventiebeleid en de herziening van
de curatieve soa-bestrijding. 5 00010 00010 00010 00010 000Overboeking naar het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
voor de commissie «Het werkend Perspectief». Deze middelen worden
ingezet voor het terugdringen van het ziekteverzuim en de WAO-instroom als
gevolg van psychische klachten en voor een betere kans op de arbeidsmarkt
voor arbeidsgehandicapten.– 1 450     Overheveling van beleidsartikel 22 voor de financiering van de
Nederlandse Kenniscentra Arbeidsrelevante Aandoeningen (NKAA) en het landelijk
dekkend netwerk van regionale samenwerkingsverbanden op het gebied van arbeidsrelevante
aandoeningen (Medwerk).2 0901 890           Overheveling van beleidsartikel 24. De gelden zijn bestemd voor
de commissie «het werkend perspectief (CWP)» en de «commissie
psychiatrische arbeidsongeschiktheid (CPA)».1 7001 4001 3001 000         Overheveling van beleidsartikel 37 in verband met de agentschapsvorming
van het RIVM waardoor het budget komt te berusten bij de opdrachtgevers van
het RIVM. Het gaat hier om het VWA-deel. 7 5577 3967 3967 3517 351       Overheveling van niet-beleidsartikel 98 in verband met de agentschapsvorming
van het RIVM waardoor het budget komt te berusten bij de opdrachtgevers van
het RIVM. Het gaat hier om het deel van het volksgezondheidbeleid. 18 10817 83717 33717 39717 397       Overheveling naar niet-beleidsartikel 98.– 693            Extra uitgaven voor anti-virale middelen met betrekking tot de
vogelpest. Ook zijn uitgaven gedaan voor een gezondheidsonderzoek onder pluimveehouders
en andere betrokkenen. Daarnaast was er geld voor voorlichting nodig.1 900            Nederland heeft pokkenvaccins aangemaakt om voorbereid te zijn
op een aanslag met het pokkenvirus. Er was nog niet voorzien in de aanschaf
van pleisters om de wond na de vaccinatie af te dekken.1 4006060606060        Hogere uitgaven voor het opslaan van pokkenvaccins op een beveiligde
specifiek gekoelde locatie.1 500500500500500500Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)             Uitgavenniveau stand Zorgnota 2003352,2352,2352,3352,3352,3352,3Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 2003– 151,4– 151,4– 151,4– 151,4– 151,4– 151,4Nieuwe mutaties2,42,83,64,45,25,2Nieuwe nominale wijzigingen7,27,27,27,27,27,2Uitgavenniveau stand begroting 2004210,4210,8211,7212,5213,3213,3       B. Financiering (x mln)      AWBZ213,2210,8211,7212,5213,3213,3Mutatie financieringsachterstand– 2,8            C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven213,2210,8211,7212,5213,3213,3BKZ-ontvangsten      Netto BKZ-uitgaven213,2210,8211,7212,5213,3213,3Toelichting belangrijkste mutaties Voorjaarsbrief
Zorg      Overheveling naar de VWS-begroting van de middelen voor de Regeling
Specifieke uitkering Jeugdgezondheidszorg.– 160,5– 160,5– 160,5– 160,5– 160,5– 160,5       Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      In de Voorjaarsbrief Zorg is reeds een structurele tegenvaller
gemeld van € 9,1 miljoen, voornamelijk als gevolg van extra uitgaven
voor dieetadvisering. Op grond van nieuwe cijfers van het CTG blijkt sprake
te zijn van een extra structurele tegenvaller van € 1,6 miljoen.
Deze tegenvaller heeft voor € 0,8 miljoen betrekking op het rijksvaccinatieprogramma
en voor € 0,8 miljoen betrekking op ouderkindzorg/dieetadvisering.1,61,61,61,61,61,6       In het Hoofdlijnenakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld
voor de zorg. Deze zijn over de verschillende zorgsectoren verdeeld (zie bijlage
FBZ, paragraaf 2.2). De hier vermelde reeks is de op grond van de gehanteerde
verdeling opnieuw vastgestelde groeiruimte voor deze sector.0,81,62,43,24,04,0       Korting op premiesubsidies. – 0,4– 0,4– 0,4– 0,4– 0,4       Toelichting nieuwe nominale wijzigingen      De vergoeding voor de loon- en prijsontwikkeling wordt voor alle
zorgsectoren in eerste instantie gereserveerd op de aanvullende post. Daar
staat de raming voor de jaren 2004 tot en met 2008. De tranche 2003 wordt
nu toegedeeld aan de sectoren (onder gelijktijdige verlaging van de aanvullende
post). Voor dit beleidsartikel resulteert dit in een structurele bijstelling
van € 12,3 miljoen. Daarnaast is gebleken dat de realisatie 2002
voor de loon- en prijsbijstelling meevalt met € 2,3 miljoen. Dit
betekent dat de gehanteerde loonsom bij de verdeling van de middelen in de
Zorgnota 2003 voor deze sector te hoog is geweest.10,010,010,010,010,010,0        In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 was een ombuigingsbijdrage van
de zorgsectoren (€ 250 miljoen) aan de algemene budgettaire problematiek
opgenomen. Deze was in eerste instantie op de Aanvullende Post (het niet-beleidsartikel
99 Nominaal en onvoorzien) geparkeerd, maar wordt nu aan de verschillende
zorgsectoren toegedeeld. Voor dit beleidsartikel betekent dit een structurele
bijdrage van € 2,8 miljoen.– 2,8– 2,8– 2,8– 2,8– 2,8– 2,8BELEIDSARTIKEL 22: CURATIEVE ZORGBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16222002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 55 39760 96359 13656 03660 943 Mutatie 1e suppletore wet – 9 203– 1 605– 2 163– 2 198– 2 198 Nieuwe mutaties 9 282– 4 362– 4 542– 12 464– 14 210 Nieuwe nominale wijzigingen 2 7231 5011 5581 6541 052         Stand ontwerpbegroting 2004107 79758 19956 49753 98943 02845 58746 330 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16222002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 55 53355 65556 10756 03060 943 Mutatie 1e suppletore wet 4 9892 377– 2 163– 2 198– 2 198 Nieuwe mutaties 7 692– 5 952– 4 542– 12 464– 14 210 Nieuwe nominale wijzigingen 1 6021 6401 6521 6491 795         Stand ontwerpbegroting 200497 77869 81653 72051 05443 01746 33046 330 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16222002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 0981 0981 0981 0981 098 Nieuwe mutaties 716             Stand ontwerpbegroting 20046 2861 8141 0981 0981 0981 0981 098Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000)  200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies.  – 2 854– 7 301– 16 194– 16 194– 16 194        Korting op projectsubsidies.  – 2 719– 5 087– 4 035– 5 701– 5 701        Overheveling vanuit de premiemiddelen naar begrotingsmiddelen
in verband met exploitatiekosten van het onderhoudsorgaan DBC's.  3 0005 0005 0005 0005 000        Overheveling van beleidsartikel 30 in verband met elektronisch
voorschrijven (EVS-SCEN). 2 5002 5002 5002 5002 5002 500        Overheveling van niet-beleidsartikel 98 in het kader van de besluitvorming
rondom de P&M-taakstelling VWS uit hoofde van het regeerakkoord. 758674536536536536         Overheveling naar beleidsartikel 21. – 2 090– 1 890            Overheveling naar beleidsartikel 24.  – 4 500            Uitgaven ten behoeve van andere bekostiging ziekenhuizen. DBC's
moeten zorgen voor meer transparantie en betere aansluiting bij geleverde
prestaties. Het DBC-project loopt al enkele jaren. In 2003 waren er geen middelen
beschikbaar. Totale kosten bedragen € 9,3 miljoen. 4 800             Deze mutatie dient ter dekking van verschillende kleinere verplichtingen
die in 2003 tot besteding komen. 900             Deze desaldering betreft het vervallen van een vordering. 597             Toelichting ontvangsten mutaties       Zie de toelichting aan de uitgavenzijde. 597     Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)             Uitgavenniveau stand Zorgnota 200315 767,815 860,815 999,816 095,916 202,516 202,5Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 2003278,1232,4232,4232,5232,5232,5 Nieuwe mutaties586,7154,5426,1751,41 070,31 070,3Nieuwe nominale wijzigingen462,7459,7459,7459,7459,7459,7Nieuwe bouwmutaties– 30,1– 21,9– 70,9– 77,9– 105,0– 65,9Uitgavenniveau stand begroting 200417 065,216 685,517 047,117 461,517 859,917 899,0       B. Financiering (x mln)      AWBZ244,9273,8263,8277,0289,9290,3ZFW11 708,811 454,511 697,111 983,012 257,712 285,4Particuliere verzekering4 587,74 500,34 600,34 715,64 826,44 837,4Eigen betalingen particulier571,3481,3481,3481,3481,3481,3Eigen betalingen ongesplitst22,34,64,64,64,64,6 Mutatie financieringsachterstand– 69,8– 29,0           C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven17 135,016 714,517 047,117 461,517 859,917 8 99,0BKZ-ontvangsten593,6485,9485,9485,9485,9485,9Netto BKZ-uitgaven16 541,416 228,616 561,216 975,617 374,017 4 13,1Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      Deze mutatie betreft de structurele doorwerking van de herziene
afrekening 2002 van de ziekenhuizen en de overige instellingen (tegenvaller
van € 172,0 miljoen) en de herziene afrekening van de vrije beroepers
die een meevaller van € 10,7 miljoen te zien geeft. De extra uitgaven
bij de ziekenhuizen komen voort uit een hogere productie dan geraamd en een
grotere toename van het aantal specialisten en agio's dan geraamd. Ook deed
zich een forse stijging van de productie voor bij de overige instellingen
(met name de huisartsenlabs en de centra voor erfelijkheidsonderzoek).161,3161,3161,3161,3161,3161,3       Met het overhevelen van de tandheelkundige zorg aan volwassenen
naar het derde compartiment verdwijnt het periodiek preventief consult en
het incidenteel consult uit de ziekenfondsverzekering. Bij deze pakketmaatregel
wordt een uitzondering gemaakt voor de bijzondere tandheelkunde, die onderdeel
blijft uitmaken van de verstrekking. De bijzondere tandheelkunde richt zich
op de behandeling van patiënten met ontwikkel- en groeistoornissen van
het kaakstelsel. Daarnaast worden in de centra voor bijzondere tandheelkunde
patiënten behandeld met lichamelijke en verstandelijke handicaps die
niet binnen een reguliere praktijk kunnen worden behandeld en mensen met een
extreme angst voor de tandarts. De maatregel heeft zowel gevolgen voor de
geraamde BKZ-uitgaven (€ 290 miljoen) als voor de geraamde eigen
betalingen (€ 90 miljoen). In netto-BKZ-termen wordt een structurele
opbrengst van circa € 200 miljoen gerealiseerd. – 290,0– 290,0– 290,0– 290,0– 290,0       Met het overhevelen van de fysiotherapie en de oefentherapie naar
het derde compartiment komen ook de eerste negen zittingen voor eigen rekening.
De behandeling van chronische aandoeningen en de behandeling van kinderen
tot achttien jaar blijven echter onderdeel uitmaken van de ziekenfondsverzekering.
Met deze maatregel wordt een structurele opbrengst van circa € 425
miljoen gerealiseerd. Voor een adequaat overgangsregime is € 50
miljoen gereserveerd. – 375,0– 425,0– 425,0– 425,0– 425,0       De verstrekking ziekenvervoer wordt uit het ziekenfondspakket
gehaald. Onder ziekenvervoer wordt verstaan het vervoer per auto (dat wil
zeggen eigen auto of taxi) of een openbaar middel van vervoer. Ondanks de
inspanningen om de omvang van de verstrekking aan te passen (meerjarenafspraken
1998) zijn de kosten voor het overig ziekenvervoer in de ziekenfondsverzekering
fors opgelopen. De maatregel heeft zowel gevolgen voor de verwachte BKZ-uitgaven
(€ 152,5 miljoen) als voor de verwachte opbrengst van eigen betalingen
(€ 17,7 miljoen). Derhalve wordt in netto-BKZ-termen een structurele
opbrengst van € 134,8 miljoen gerealiseerd. Voor flankerend beleid
is in 2004 € 60 miljoen en vanaf 2005 € 70 miljoen gereserveerd.
In overleg met de zorgverzekeraars zal dit beleid verder uitgewerkt worden. – 152,5– 152,5– 152,5– 152,5– 152,5       Deze mutatie is uitvloeisel van het niet langer vergoeden van
de eerste behandeling van fertiliteits- en kunstmatige voortplantingstechnieken. – 5,0– 5,0– 5,0– 5,0– 5,0       In het Hoofdlijnenakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld
voor de zorg. Deze zijn over de verschillende zorgsectoren verdeeld (zie bijlage
FBZ, paragraaf 2.2). De hier vermelde reeks is de op grond van de gehanteerde
verdeling opnieuw vastgestelde groeiruimte voor deze sector.340,2678,4999,61 324,91 643,81 643,8       Op basis van, onder andere, informatie van het CTG over de productieafspraken
in 2003 blijkt dat boven de beschikbare groeiruimte 2003 extra middelen benodigd
zijn.77,177,177,177,177,177,1        Voor de aanpak van knelpunten in de acute zorg is € 50
miljoen beschikbaar gesteld voor ambulancezorg en zorg die geleverd wordt
door kleine ziekenhuizen. 50,050,050,050,050,0       Korting op premiesubsidies. – 0,5– 0,5– 0,5– 0,5– 0,5       Toelichting nieuwe nominale wijzigingen      De vergoeding voor de loon- en prijsontwikkeling wordt voor alle
zorgsectoren in eerste instantie gereserveerd op de aanvullende post. Daar
staat de raming voor de jaren 2004 tot en met 2008. De tranche 2003 wordt
nu toegedeeld aan de sectoren (onder gelijktijdige verlaging van de aanvullende
post). Voor deze sector resulteert dit in een structurele bijstelling van € 570,5
miljoen. Daarnaast is gebleken dat de realisatie 2002 voor de loon- en prijsbijstelling
tegenvalt met € 3,2 miljoen. Dit betekent dat de gehanteerde loonsom
bij de verdeling van de middelen in de Zorgnota 2003 voor deze sector te laag
is geweest.577,9573,7573,7573,7573,7573,7        In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 was een ombuigingsbijdrage van
de zorgsectoren (€ 250 miljoen) aan de algemene budgettaire problematiek
opgenomen. Deze was in eerste instantie op de Aanvullende Post (het niet-beleidsartikel
99 Nominaal en onvoorzien) geparkeerd, maar wordt nu aan de verschillende
zorgsectoren toegedeeld. Voor dit beleidsartikel betekent dit een structurele
bijdrage van € 114,0 miljoen.– 115,2– 114,0– 114,0– 114,0– 114,0– 114,0       Toelichting nieuwe bouwmutaties      Deze reeks is het saldo van diverse ontwikkelingen in de bouwramingen.
In de eerste plaats zijn de ramingen voor de exploitatiegevolgen van WZV-vergunningsplichtige
instandhoudingsbouw en uitbreidingsbouw aangepast op basis van een actualisatie
van het bouwprogramma. Daarbij is nu ook rekening gehouden met de zogenoemde
«trekkingsrechten» die instellingen hebben opgebouwd en die bij
een vergunningsplichtig project dienen te worden ingebracht (zie voor een
nadere toelichting de bijlage FBZ, paragraaf 2.3 Bouw). Voorts is de raming
van de benutting van die trekkingsrechten aangepast op basis van actuele informatie
van het College bouw ziekenhuisvoorzieningen.– 30,1– 21,9– 70,9– 77,9– 105,0–  105,0BELEIDSARTIKEL 23: GENEESMIDDELEN EN MEDISCHE TECHNOLOGIEBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000) U16232002200320042005200620072008 Stand ontwerpbegroting 2003 48 96955 46455 11157 50157 491 Mutatie 1e suppletore wet – 29 980– 36 186– 36 431– 36 448– 36 678 Nieuwe mutaties 1 176– 1 408– 2 550– 2 507– 3 223 Nieuwe nominale wijzigingen 1 5011 5771 5671 6281 635         Stand ontwerpbegroting 200413 87921 66619 44717 69720 17419 22520 814 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16232002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 49 76056 00655 11157 51057 491 Mutatie 1e suppletore wet – 29 383– 35 002– 35 087– 35 132– 35 089 Nieuwe mutaties 1 018– 1 361– 2 499– 2 447– 3 223 Nieuwe nominale wijzigingen 1 4041 5921 5671 6351 635         Stand ontwerpbegroting 200414 28522 79921 23519 09221 56620 81420 814 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16232002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 0331 0331 0331 0331 033 Mutatie 1e suppletore wet – 1 033– 1 033– 1 033– 1 033– 1 033 Nieuwe mutaties 390             Stand ontwerpbegroting 20041 48539000000Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000)         200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies.  – 787– 693– 1 314– 1 314– 1 314        Korting op projectsubsidies.  – 1 266– 2 368– 1 878– 2 654– 2 654Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)             Uitgavenniveau stand Zorgnota 20033 881,64 257,24 703,35 196,65 196,65 196,6Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 2003392,3– 27,7– 27,7– 27,7– 27,7– 27,7Nieuwe mutaties67,8– 16,7– 129,0– 196,5243,3243,3Nieuw nominale mutaties111,8111,8111,8111,8111,8111,8Uitgavenniveau stand begroting 20044 453,54 324,64 658,45 084,25 524,05 524,0       B. Financiering (x mln)      AWBZ13,313,313,313,313,313,3ZFW3 228,82 979,33 226,43 543,93 870,73 870,7Particuliere verzekering1 115,41 029,91 116,61 224,91 337,91 337,9Eigen betalingen96,092,192,192,192,192,1Eigen betalingen ongesplitst 210,0210,0210,0210,0210,0       C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven4 453,54 324,64 658,45 084,25 524,05 524,0BKZ-ontvangsten96,0302,1302,1302,1302,1302,1Netto BKZ-uitgaven4 357,54 022,54 356,34 782,15 221,95 221,9Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      Op grond van groeicijfers uit het verleden is de verwachte jaarlijkse
groei van de uitgaven voor geneesmiddelen vastgesteld op 11,0%. De verwachte
uitgavenontwikkeling is opnieuw berekend, waarbij rekening is gehouden met
de realisatie 2002 en de in de basisramingen ingeboekte taakstellingen. Bovendien
is nu ook het groeicijfer 2007 berekend. Dit leidt tot de hier vermelde reeks
mutaties.– 5,2– 8,8– 58,1– 125,6314,2314,2       Op het geneesmiddelenkader staan vanaf 2003 taakstellingen van € 613
miljoen. Per 1 mei 2003 zou een maatregel getroffen worden om bovenmatige
kortingen en bonussen af te romen en daarmee (een deel van) de taakstelling
te realiseren. Als gevolg van de uitspraak van de President van het College
van Beroep voor het Bedrijfsleven kan de maatregel in september in werking
treden. Thans moet rekening worden gehouden met een structureel besparingsverlies
van € 118,0 miljoen. Dit verlies wordt gecompenseerd door maatregelen.73,0181,0118,0118,0118,0118,0       Anticonceptiva (pil, spiraaltje, morning after-pil
etc.) worden uitgesloten van vergoeding, omdat het gebruik hiervan geen medisch
noodzakelijke behandeling is. Het is ook in lijn met het niet vergoeden van
condooms. Om te voorkomen dat deze maatregel leidt tot verminderd gebruik
van de anticonceptiepil bij de jeugd en jong volwassenen, met als mogelijk
gevolg een verhoging van het aantal ongewenste jeugdzwangerschappen en abortussen,
is besloten de aanspraak voor vrouwen onder de 21 in stand te houden. De
maatregel heeft zowel gevolgen voor de geraamde BKZ-uitgaven (€ 71,8
miljoen) als voor de geraamde eigen betalingen (€ 1,8 miljoen).
In netto BKZ-termen wordt een structurele opbrengst van € 70 miljoen
gerealiseerd. – 71,8– 71,8– 71,8– 71,871,8       Geneesmiddelen ten behoeve van de eerste behandeling van fertiliteits-
en kunstmatige voortplantingstechnieken worden uitgesloten van vergoeding.
De maatregel heeft zowel gevolgen voor de geraamde BKZ-uitgaven (€ 25,6
miljoen) als voor de geraamde eigen betalingen (€ 0,6 miljoen).
In netto BKZ-termen wordt een structurele opbrengst van € 25 miljoen
gerealiseerd. – 25,6– 25,6– 25,6– 25,6– 25,6       Tevens is besloten zelfzorggeneesmiddelen (buiten WTG) niet meer
te vergoeden indien deze korter dan één jaar worden gebruikt.
Ook deze maatregel heeft zowel gevolgen voor de geraamde BKZ-uitgaven (€ 61,5
miljoen) als voor de geraamde eigen betalingen (€ 1,5 miljoen).
In netto BKZ-termen wordt een structurele opbrengst van € 60 miljoen
gerealiseerd. – 61,5– 61,5– 61,5– 61,5– 61,5       Per 1 januari 2004 wordt er een eigen bijdrage ingevoerd van € 1,50
voor de verstrekking van een geneesmiddel. Dit betekent dat de verzekerde
voor ieder afgeleverd geneesmiddel een vast bedrag van € 1,50 moet
betalen. De invoering van deze eigen bijdrage levert naar verwachting € 210
miljoen aan extra ontvangsten op. 0,00,00,00,00,0        Op basis van de meest recente inzichten (onder andere gegevens
van SFK en CVZ) is de raming van de uitgaven voor geneesmiddelen met € 30
miljoen neerwaarts bijgesteld. – 30,0– 30,0– 30,0– 30,0– 30,0       Nieuwe nominale wijzigingen      De vergoeding voor de loon- en prijsontwikkeling wordt voor alle
zorgsectoren in eerste instantie gereserveerd op de aanvullende post. Daar
staat de raming voor de jaren 2004 tot en met 2008. De tranche 2003 wordt
nu toegedeeld aan de sectoren (onder gelijktijdige verlaging van de aanvullende
post). Voor deze sector resulteert dit in een structurele bijstelling van € 115,4
miljoen.115,4115,4115,4115,4115,4115,4       In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 was een ombuigingsbijdrage van
de zorgsectoren (€ 250 miljoen) aan de algemene budgettaire problematiek
opgenomen. Deze was in eerste instantie op de Aanvullende Post (het niet-beleidsartikel
99 Nominaal en onvoorzien) geparkeerd, maar wordt nu aan de verschillende
zorgsectoren toegedeeld. Voor dit beleidsartikel betekent dit een structurele
bijdrage van € 3,6 miljoen.– 3,6– 3,6– 3,6– 3,6– 3,6– 3,6BELEIDSARTIKEL 24: GEESTELIJKE GEZONDHEIDS-, VERSLAVINGSZORG
EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANGBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16242002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 278 535283 318285 262285 205285 629 Mutatie 1e suppletore wet 1 2271 721– 297– 328– 718 Nieuwe mutaties – 9 710– 723– 8 896– 2 794– 1 716 Nieuwe nominale wijzigingen 16 9698 5858 6199 4848 628         Stand ontwerpbegroting 2004324 200287 021292 901284 688291 567291 823291 924 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16242002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 299 270286 049285 485285 643285 629 Mutatie 1e suppletore wet 6 7454 9713 516383– 617 Nieuwe mutaties – 5 484– 5 337– 17 016– 16 014– 18 529 Nieuwe nominale wijzigingen 9 0908 6418 6238 6298 628         Stand ontwerpbegroting 2004298 053309 434299 237288 921292 054291 924291 924 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16242002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 5881 5881 5881 5881 588 Mutatie 1e suppletore wet 259– 227– 227– 227– 227 Nieuwe mutaties 135             Stand ontwerpbegroting 20043 2311 9821 3611 3611 3611 3611 361Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 2 512– 4 925– 6 417– 6 417– 6 417       Korting op projectsubsidies. – 5 736– 10 732– 8 512– 12 027– 12 027       Overheveling van beleidsartikel 22 in verband met activiteiten
in het kader van DBC's bij de GGZ. 4 500           Het kabinet heeft bij het aantreden in het hoofdlijnenakkoord
besloten om de jeugdzorg, waaronder ook de preventie, te versterken. De verdeling
van deze middelen is toegelicht in de beleidsagenda. 5 1008 50013 60017 00017 000       Overheveling naar beleidsartikel 21.– 1 700– 1 400– 1 300– 1 000         Overheveling naar beleidsartikel 25.– 4 000     Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)             Uitgavenniveau stand Zorgnota 20033 251,93 310,53 372,73 413,83 444,33 444,3Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 200378,978,980,283,083,083,0 Nieuwe mutaties34,326,360,4113,1182,1182,1 Nieuwe nominale wijzigingen102,9102,9102,9102,9102,9102,9Nieuwe bouwmutaties– 27,8– 51,1– 50,0– 22,7– 40,8– 29,7Uitgavenniveau stand begroting 20043 440,23 467,53 566,23 690,13 771,53 782,6       B. Financiering (x mln)      AWBZ3 362,53 361,83 460,83 584,73 666,13 677,2Eigen betalingen AWBZ109,6105,7105,4105,4105,4105,4Mutatie financieringsachterstand– 31,9            C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven3 472,13 467,53 566,23 690,13 771,53 782,6BKZ-ontvangsten109,6105,7105,4105,4105,4105,4Netto BKZ-uitgaven3 362,53 361,83 460,83 584,73 666,13 677,2Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      Uit geactualiseerde realisatiecijfers over het jaar 2002 volgt
een tegenvaller van € 3,9 miljoen. De tegenvaller is structureel
van aard en komt bovenop de bij Voorjaarsbrief 2003 structureel toegevoegde
middelen (€ 83 miljoen) om de productiecijfers 2002 structureel
te kunnen blijven financieren. Uit de nieuwe realisatiecijfers 2002 blijkt
dat dit bedrag te laag is geweest.3,93,93,93,93,93,9        In het Hoofdlijnenakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld
voor de zorg. Deze zijn over de verschillende zorgsectoren verdeeld (zie bijlage
FBZ, paragraaf 2.2). De hier vermelde reeks is de op grond van de gehanteerde
verdeling opnieuw vastgestelde groeiruimte voor deze sector.40,299,3154,5228,1285,3285,3        Op basis van, onder andere, informatie van het CTG over de productieafspraken
in 2003 blijkt dat boven de beschikbare groeiruimte 2003 extra middelen benodigd
zijn.30,330,330,330,330,330,3       Verzekerden die in aanmerking komen voor psychotherapie hebben
op dit moment recht op 90 behandelingen als zij bij een vrijgevestigde psychiater
of psychotherapeut in behandeling zijn en op een onbeperkt aantal behandelingen
als zij bij een Riagg of psychiatrische polikliniek in behandeling zijn. In
het kader van de pakketmaatregelen wordt het aantal behandelingen (ongeacht
de soort aanbieder) beperkt tot 30. Voor de lopende behandelingen psychotherapie
is voor 2004 voorzien in een overgangsmaatregel. Vanaf 1 januari 2004
bestaat bij lopende therapieën nog aanspraak op maximaal 30 zittingen,
tenzij eerder het huidige maximum van 90 zittingen wordt bereikt. De maatregel
heeft zowel gevolgen voor de geraamde BKZ-uitgaven (€ 83,2 miljoen)
als voor de geraamde eigen betalingen (€ 4,2 miljoen). In netto-BKZ-termen
levert de maatregel in 2004 een besparing op van € 74 miljoen (in
verband met de overgangsmaatregel) en vanaf 2005 een structurele besparing
van € 79 miljoen). – 77,9– 83,2– 83,2– 83,2– 83,2       Toelichting nieuwe nominale wijzigingen      De vergoeding voor de loon- en prijsontwikkeling wordt voor alle
zorgsectoren in eerste instantie gereserveerd op de aanvullende post. Daar
staat de raming voor de jaren 2004 tot en met 2008. De tranche 2003 wordt
nu toegedeeld aan de sectoren (onder gelijktijdige verlaging van de aanvullende
post). Voor deze sector resulteert dit in een structurele bijstelling van € 112,1
miljoen. Daarnaast is gebleken dat de realisatie 2002 voor de loon- en prijsbijstelling
tegenvalt met € 13,9 miljoen. Dit betekent dat de gehanteerde loonsom
bij de verdeling van de middelen in de Zorgnota 2003 voor deze sector te laag
is geweest.126,0126,0126,0126,0126,0126,0       In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 was een ombuigingsbijdrage van
de zorgsectoren (€ 250 miljoen) aan de algemene budgettaire problematiek
opgenomen. Deze was in eerste instantie op de Aanvullende Post (het niet-beleidsartikel
99 Nominaal en onvoorzien) geparkeerd, maar wordt nu aan de verschillende
zorgsectoren toegedeeld. Voor dit beleidsartikel betekent dit een structurele
bijdrage van € 23,1 miljoen.       – 23,1– 23,1– 23,1– 23,1– 23,1– 23,1       Toelichting nieuwe bouwmutaties      Deze mutatie is het saldo van diverse ontwikkelingen in de bouwramingen.
In de eerste plaats zijn de ramingen voor de exploitatiegevolgen van WZV-vergunningsplichtige
instandhoudingsbouw en uitbreidingsbouw aangepast op basis van een actualisatie
van het bouwprogramma. Daarbij is nu ook rekening gehouden met de zogenoemde
«trekkingsrechten» die instellingen hebben opgebouwd en die bij
een vergunningsplichtig project dienen te worden ingebracht (zie voor een
nadere toelichting de bijlage FBZ, paragraaf 2.3 Bouw). Voorts is de raming
van de benutting van die trekkingsrechten aangepast op basis van actuele informatie
van het College bouw ziekenhuisvoorzieningen.– 27,8– 51,1– 50,0– 22,7– 40,8– 29,7BELEIDSARTIKEL 25: MODERNISERING AWBZBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16252002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 26 70821 48719 62619 60719 600 Mutatie 1e suppletore wet – 1 876– 432– 432– 432– 432 Nieuwe mutaties 3 117– 1 176– 1 343– 1 269– 1 386 Nieuwe nominale wijzigingen 842704704703703         Stand ontwerpbegroting 200423 17328 79120 58318 55518 60918 48518 485 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16252002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 26 70821 48719 62619 60719 600 Mutatie 1e suppletore wet – 432– 432– 432– 432– 432 Nieuwe mutaties 3 117– 1 176– 1 343– 1 269– 1 386 Nieuwe nominale wijzigingen 842704704703703         Stand ontwerpbegroting 200437 28430 23520 58318 55518 60918 48518 485 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16252002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003               Stand ontwerpbegroting 20042000000Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 984– 984– 984– 984– 984       Overheveling van beleidsartikel 24. De middelen zijn bestemd voor
de indicatiestelling van langdurig zorgafhankelijken binnen de Geestelijke
Gezondheidszorg. Via opleidingstrajecten, nieuwe formulieren, protocollen
en samenwerking met lokale loketten wordt bijgedragen aan de AWBZ-brede indicatiestelling.
De middelen gaan naar de regionale indicatieorganen, het landelijk centrum
gehandicaptenzorg en de commissies voor langdurig zorgafhankelijken.4 000            Overheveling naar niet-beleidsartikel 98.– 883     BELEIDSARTIKEL 26: GEHANDICAPTEN- EN HULPMIDDELENBELEIDBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16262002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 29 97129 64527 93727 81327 982 Mutatie 1e suppletore wet – 4 250– 6 374– 5 906– 5 812– 5 812 Nieuwe mutaties 745– 2 774– 5 728– 5 606– 7 367 Nieuwe nominale wijzigingen 1 9401 0651 0038551 005         Stand ontwerpbegroting 200438 30128 40621 56217 30617 25015 80815 808 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16262002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 31 10029 81927 97728 00227 982 Mutatie 1e suppletore wet – 3 270– 5 861– 5 906– 5 812– 5 812 Nieuwe mutaties 745– 2 774– 5 728– 5 606– 7 367 Nieuwe nominale wijzigingen 1 1051 0701 0041 0071 005         Stand ontwerpbegroting 200433 76129 68022 25417 34717 59115 80815 808 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16262002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 295295295295295 Mutatie 1e suppletore wet – 113– 113– 113– 113– 113         Stand ontwerpbegroting 20041 745182182182182182182Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 355– 993– 1 944– 1 944– 1 944       Korting op projectsubsidies. – 2 873– 5 376– 4 264– 6 025– 6 025       Overheveling van beleidsartikel 30 van het budget voor Chronisch
Zieken.681681681681681681Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)      Uitgavenniveau stand Zorgnota 20035 046,25 158,85 307,55 419,95 471,05 471,0Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 2003238,7241,3241,2241,2241,2241,2 Nieuwe mutaties99,0181,0262,5355,5518,5518,5Nieuwe nominale wijzigingen140,4140,4140,4140,4140,4140,4Nieuwe bouwmutaties– 48,8– 49,4– 80,5– 90,7– 115,7– 97,0Uitgavenniveau stand begroting 20045 475,55 672,05 871,16 066,36 255,46 274,1       B. Financiering (x mln)      AWBZ4 125,14 386,24 507,04 619,14 717,64 736,3ZFW736,4789,0849,0912,9982,7982,7Particuliere verzekering204,0219,5238,1257,1278,0278,0Eigen betalingen AWBZ277,5277,3277,2277,2277,1277,1Mutatie financieringsachterstand132,4            C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven5 343,15 672,05 871,26 066,36 255,46 274,1BKZ-ontvangsten277,5277,3277,2277,2277,1277,1Netto BKZ-uitgaven5 065,65 394,75 594,05 789,15 978,35 997,0Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      Uit geactualiseerde realisatiecijfers over het jaar 2002 volgt
een meevaller van € 54,1 miljoen. Volgens deze gegevens zijn in
de gehandicaptenzorg niet alle gemaakte productieafspraken gerealiseerd. De
meevaller is structureel van aard, maar moet mede in het licht worden gezien
van de bij Voorjaarsbrief 2003 structureel toegevoegde middelen (€ 225
miljoen) om de productiecijfers 2002 structureel te kunnen blijven financieren.
Uit de nieuwe realisatiecijfers 2002 blijkt dat dit bedrag te hoog is geweest.– 54,1– 54,1– 54,1– 54,1– 54,1– 54,1       Op grond van groeicijfers uit het verleden is de verwachte jaarlijkse
groei van de uitgaven voor hulpmiddelen vastgesteld op 9,5%. De uitgavenontwikkeling
in de komende jaren is opnieuw berekend, waarbij rekening is gehouden met
de realisatie 2002. Bovendien is nu ook het groeicijfer 2007 berekend. Dit
leidt tot de hier vermelde reeks mutaties.13,819,529,737,5128,2128,2        In het Hoofdlijnenakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld
voor de zorg. Deze zijn over de verschillende zorgsectoren verdeeld (zie bijlage
FBZ, paragraaf 2.2). De hier vermelde reeks is de op grond van de gehanteerde
verdeling opnieuw vastgestelde groeiruimte voor deze sector.79,1159,4230,5315,7388,1388,1        Op basis van, onder andere, informatie van het CTG over de productieafspraken
in 2003 blijkt dat boven de beschikbare groeiruimte 2003 extra middelen benodigd
zijn.53,253,253,253,253,253,2        Korting op premiesubsidies. – 4,6– 4,6– 4,6– 4,6– 4,6Toelichting nieuwe nominale wijzigingen      De vergoeding voor de loon- en prijsontwikkeling wordt voor alle
zorgsectoren in eerste instantie gereserveerd op de aanvullende post. Daar
staat de raming voor de jaren 2004 tot en met 2008. De tranche 2003 wordt
nu toegedeeld aan de sectoren (onder gelijktijdige verlaging van de aanvullende
post). Voor deze sector resulteert dit in een structurele bijstelling van € 166,4
miljoen. Daarnaast is gebleken dat de realisatie 2002 voor de loon- en prijsbijstelling
tegenvalt met € 4,0 miljoen. Dit betekent dat de gehanteerde loonsom
bij de verdeling van de middelen in de Zorgnota 2003 voor deze sector te laag
is geweest.170,4170,4170,4170,4170,4170,4       In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 was een ombuigingsbijdrage van
de zorgsectoren (€ 250 miljoen) aan de algemene budgettaire problematiek
opgenomen. Deze was in eerste instantie op de Aanvullende Post (het niet-beleidsartikel
99 Nominaal en onvoorzien) geparkeerd, maar wordt nu aan de verschillende
zorgsectoren toegedeeld. Voor dit beleidsartikel betekent dit een structurele
bijdrage van € 30,0 miljoen.– 30,0– 30,0– 30,0– 30,0– 30,0– 30,0       Toelichting nieuwe bouwmutaties      Deze reeks is het saldo van diverse ontwikkelingen in de bouwramingen.
In de eerste plaats zijn de ramingen voor de exploitatiegevolgen van WZV-vergunningsplichtige
instandhoudingsbouw en uitbreidingsbouw aangepast op basis van een actualisatie
van het bouwprogramma. Daarbij is nu ook rekening gehouden met de zogenoemde
«trekkingsrechten» die instellingen hebben opgebouwd en die bij
een vergunningsplichtig project dienen te worden ingebracht (zie voor een
nadere toelichting de bijlage FBZ, paragraaf 2.3 Bouw). Voorts is de raming
van de benutting van die trekkingsrechten aangepast op basis van actuele informatie
van het College bouw ziekenhuisvoorzieningen.– 48,8– 49,4– 80,5– 90,7– 115,7– 97,0BELEIDSARTIKEL 27: VERPLEGING, VERZORGING EN OUDERENBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16272002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 31 98036 07028 16627 98628 008 Mutatie 1e suppletore wet 3 778– 3 815– 3 943– 3 772– 1 268 Nieuwe mutaties – 2– 3 556– 5 968– 4 908– 6 657 Nieuwe nominale wijzigingen 960960680626678         Stand ontwerpbegroting 200432 92536 71629 64918 93519 93220 76121 059 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16272002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 32 10036 02628 10928 05328 008 Mutatie 1e suppletore wet – 2 443– 2 940– 2 981– 3 012– 970 Nieuwe mutaties – 2– 3 556– 5 968– 4 908– 6 657 Nieuwe nominale wijzigingen 784965680679678         Stand ontwerpbegroting 200435 17430 43930 48519 84020 81221 05921 059 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16272002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 227227227227227 Mutatie 1e suppletore wet – 227– 227– 227– 227– 227 Nieuwe mutaties 10             Stand ontwerpbegroting 20043 2561000000Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 486– 582– 582– 582– 582       Korting op projectsubsidies. – 2 853– 5 338– 4 233– 5 982– 5 982Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)             Uitgavenniveau stand Zorgnota 20039 797,29 924,610 043,110 088,910 126,210 126,2Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 2003488,7488,7488,7488,7488,7488,7 Nieuwe mutaties421,7847,81 304,31 896,82 325,92 325,9Nieuwe nominale wijzigingen285,4285,4285,4285,4285,4285,4Nieuwe bouwmutaties43,747,331,893,6144,3170,3Uitgavenniveau stand begroting 200411 036,711 593,812 153,312 853,413 370,513 396,5       B. Financiering (x mln)      AWBZ9 707,79 953,710 553,211 253,311 770,311 796,3Eigen betalingen AWBZ1 420,21 600,11 600,11 600,11 600,21 600,2Mutatie financieringsachterstand– 91,240,0           C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven11 127,911 553,812 153,312 853,413 370,513 396,5BKZ-ontvangsten1 420,21 600,11 600,11 600,11 600,21 600,2Netto BKZ-uitgaven9 707,79 953,710 553,211 253,311 770,311 796,3Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      Uit geactualiseerde realisatiecijfers over het jaar 2002 volgt
een meevaller van € 105,0 miljoen. Volgens deze gegevens zijn in
de sectoren verpleeghuizen en verzorgingshuizen niet alle gemaakte productieafspraken
gerealiseerd. De meevaller is structureel van aard, maar moet mede in het
licht worden gezien van de bij Voorjaarsbrief 2003 structureel toegevoegde
middelen (€ 480 miljoen) om de productiecijfers 2002 structureel
te kunnen blijven financieren. Uit de nieuwe realisatiecijfers 2002 blijkt
dat dit bedrag te hoog is geweest.– 105,0– 105,0– 105,0– 105,0– 105,0– 105,0       Besloten is om de resterende middelen – naast de zorgvernieuwingsgelden –
van de bestedingsafspraken aan thuiszorginstellingen niet langer beschikbaar
te stellen. De hierbij behorende mutatie is € 100 miljoen. – 100,0– 100,0– 100,0– 100,0– 100,0       Besloten is om zorgvernieuwingsgelden voor verpleeghuizen en thuiszorginstellingen
niet langer beschikbaar te stellen. Het gaat hierbij om middelen waar geen
directe productieafspraken voor werden gemaakt. – 70,0– 70,0– 70,0– 70,0– 70,0       Besloten is om de eigen bijdragen thuiszorg te verhogen. Dit levert
naar verwachting € 180 miljoen extra ontvangsten op. 0,00,00,00,00,0        In het Hoofdlijnenakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld
voor de zorg. Deze zijn over de verschillende zorgsectoren verdeeld (zie bijlage
FBZ, paragraaf 2.2). De hier vermelde reeks is geen
mutatie op de in de Zorgnota 2003 vermelde groeiruimte, maar de op grond van
de gehanteerde verdeling opnieuw vastgestelde groeiruimte voor deze sector.409,51 013,31 475,62 071,22 500,32 500,3       Op basis van, onder andere, informatie van het CTG over de productieafspraken
in 2003 blijkt dat boven de beschikbare groeiruimte 2003 extra middelen benodigd
zijn.96,096,096,096,096,096,0Toelichting nieuwe nominale wijzigingen      De vergoeding voor de loon- en prijsontwikkeling wordt voor alle
zorgsectoren in eerste instantie gereserveerd op de aanvullende post. Daar
staat de raming voor de jaren 2004 tot en met 2008. De tranche 2003 wordt
nu toegedeeld aan de sectoren (onder gelijktijdige verlaging van de aanvullende
post). Voor deze sector resulteert dit in een structurele bijstelling van € 338,7
miljoen. Daarnaast is gebleken dat de realisatie 2002 voor de loon- en prijsbijstelling
tegenvalt met € 17,5 miljoen. Dit betekent dat de gehanteerde loonsom
bij de verdeling van de middelen in de Zorgnota 2003 voor deze sector te laag
is geweest. 356,2356,2356,2356,2356,2356,2       In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 was een ombuigingsbijdrage van
de zorgsectoren (€ 250 miljoen) aan de algemene budgettaire problematiek
opgenomen. Deze was in eerste instantie op de Aanvullende Post (het niet-beleidsartikel
99 Nominaal en onvoorzien) geparkeerd, maar wordt nu aan de verschillende
zorgsectoren toegedeeld. Voor dit beleidsartikel betekent dit een structurele
bijdrage van € 70,8 miljoen.– 70,8– 70,8– 70,8– 70,8– 70,870,8       Toelichting nieuwe bouwmutaties      Deze reeks is het saldo van diverse ontwikkelingen in de bouwramingen.
In de eerste plaats zijn de ramingen voor de exploitatiegevolgen van WZV-vergunningsplichtige
instandhoudingsbouw en uitbreidingsbouw aangepast op basis van een actualisatie
van het bouwprogramma. Daarbij is nu ook rekening gehouden met de zogenoemde
«trekkingsrechten» die instellingen hebben opgebouwd en die bij
een vergunningsplichtig project dienen te worden ingebracht (zie voor een
nadere toelichting de bijlage FBZ, paragraaf 2.3 Bouw). Voorts is de raming
van de benutting van die trekkingsrechten aangepast op basis van actuele informatie
van het College bouw ziekenhuisvoorzieningen.33,637,221,783,5134,2160,2BELEIDSARTIKEL 28: WET VOORZIENING GEHANDICAPTENBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16282002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 55 43862 65862 75862 75862 758 Mutatie 1e suppletore wet 777595595595595         Stand ontwerpbegroting 200451 52656 21563 25363 35363 35363 35363 353 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16282002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 49 81162 88562 75862 75862 758 Mutatie 1e suppletore wet 777595595595595         Stand ontwerpbegroting 200460 82950 58863 48063 35363 35363 35363 353 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16282002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003               Stand ontwerpbegroting 2004632000000BELEIDSARTIKEL 29: ARBEIDSMARKTBELEIDBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16292002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 178 163178 352176 903177 555177 547 Mutatie 1e suppletore wet – 9 31756– 776– 4 904– 3 904 Nieuwe mutaties 685– 33 352– 106 294– 106 038– 106 481 Nieuwe nominale wijzigingen 12 5185 7255 6475 7105 709         Stand ontwerpbegroting 2004203 279182 049150 78175 48072 32372 87172 871 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16292002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 202 415187 689177 089177 555177 547 Mutatie 1e suppletore wet – 9 24356– 776– 4 904– 3 904 Nieuwe mutaties 685– 33 352– 106 294– 106 038– 106 481 Nieuwe nominale wijzigingen 6 4856 0225 6955 7105 709         Stand ontwerpbegroting 2004222 452200 342160 41575 71472 32372 87172 871 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16292002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 2828282828         Stand ontwerpbegroting 20047 154282828282828Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 11– 11– 11– 11– 11       Korting op projectsubsidies. – 724– 1 354– 1 074– 1 517– 1 517       In het Hoofdlijnenakkoord is een taakstelling opgenomen ten laste
van het arbeidsmarkt- en informatiebeleid van VWS. – 33 000– 105 000– 105 000– 105 000– 105 000       Project ter oprichting van een Zorgkamer binnen de Nma. In het
Hoofdlijnenakkoord is aangegeven dat de normalisering van marktverhoudingen
in diverse deelmarkten in de zorg zal worden bevorderd, met de Nma als toezichthouder.
Hierbij draagt het kabinet zorg voor afstemming van de activiteiten van de
Nma en die van het CTG.590590    BELEIDSARTIKEL 30: OPLEIDINGEN, INFORMATIE-, KWALITEITS-
EN PATIËNTENBELEIDBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000) U16302002200320042005200620072008 Stand ontwerpbegroting 2003 156 102158 983155 559157 362167 758 Mutatie 1e suppletore wet 31 3458 0847 9878 58010 486 Nieuwe mutaties – 3 789– 6 585– 1 5211 790704 Nieuwe nominale wijzigingen 11 4725 6035 5025 5445 828         Stand ontwerpbegroting 2004152 529195 130166 085167 527173 276184 776184 777 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16302002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 164 428177 052173 702172 770167 758 Mutatie 1e suppletore wet 18 12112 78212 68512 52810 486 Nieuwe mutaties – 3 789– 6 585– 1 5211 790704 Nieuwe nominale wijzigingen 5 5866 1276 0165 9795 828         Stand ontwerpbegroting 2004162 395184 346189 376190 882193 067184 776184 777 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16302002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 0831 0831 0831 0831 083 Nieuwe mutaties 2 209             Stand ontwerpbegroting 20042 2103 2921 0831 0831 0831 0831 083Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 2 818– 2 955– 3 227– 3 227– 3 227       Korting op projectsubsidies. – 1 772– 3 316– 2 630– 3 716– 3 716       Overheveling vanuit de premiemiddelen naar begrotingsmiddelen
in verband met middelen Hoofdlijnenakkoord die abusievelijk in de Voorjaarsbrief
Zorg als verhoging premiemiddelen waren opgenomen. Het gaat om een technische
correctie op basis van eerdere besluitvorming over uitbreiding van de opleidingscapaciteit.  6 0009 0009 0009 000       Overheveling van beleidsartikel 37 ten behoeve van de agentschapvorming
van het CIBG (Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg). De middelen
worden teruggeboekt naar de opdrachtverleners. Via een opdracht worden de
middelen vervolgens opnieuw ingezet ten behoeve van uitvoering door het agentschap. 2 6802 6802 6802 6802 680       Overheveling naar beleidsartikel 22.– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500       Overheveling naar beleidsartikel 26.– 681– 681– 681– 681– 681– 681       Toelichting ontvangsten mutaties      Er zijn meer ontvangsten uit afrekening van subsidies dan geraamd.2000     BELEIDSARTIKEL 31: ZORGVERZEKERINGENBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16312002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 5781 586    Mutatie 1e suppletore wet – 138– 138– 138– 138– 138 Nieuwe mutaties   138138138         Stand ontwerpbegroting 20041 4171 4401 4480000 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16312002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 5781 586    Mutatie 1e suppletore wet – 258– 138– 138– 138– 138 Nieuwe mutaties   138138138         Stand ontwerpbegroting 20041 3561 3201 4480000 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16312002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003               Stand ontwerpbegroting 20041000000Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)             Uitgavenniveau stand Zorgnota 20031203,61 204,61 204,61 204,61 204,61 204,6Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 20039,09,09,09,09,09,0 Nieuwe mutaties– 8,32,319,130,441,841,8 Nieuwe nominale wijzigingen43,243,243,243,243,243,2Uitgavenniveau stand begroting 20041 247,51 259,11 275,91 287,21 298,61 298,6       B. Financiering (x mln)      AWBZ174,0176,2178,7180,3181,8181,8ZFW496,9501,4508,2512,8517,5517,5Particuliere verzekering545,8550,7558,2563,3568,5568,5Eigen betalingen AWBZ27,227,227,227,227,227,2Eigen betalingen particulier3,63,63,63,63,63,6       C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven1 247,51 259,11 275,91 287,21 298,61 298,6BKZ-ontvangsten30,830,830,830,830,830,8Netto BKZ-uitgaven1 216,71 228,31 245,11 256,41 267,81 267,8Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      In het Hoofdlijnenakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld
voor de zorg. Deze zijn over de verschillende zorgsectoren verdeeld (zie bijlage
FBZ, paragraaf 2.2). De hier vermelde reeks is de op grond van de gehanteerde
verdeling opnieuw vastgestelde groeiruimte voor deze sector.14,725,642,153,464,864,8        De taakstelling administratieve lastenvermindering (commissie
De Beer) staat voorlopig geparkeerd op het niet-beleidsartikel 99 («Nominaal
en onvoorzien»). Deze mutatie is het gevolg van de overboeking van de
tranche 2003 naar dit beleidsartikel.– 23,0– 23,0– 23,0– 23,0– 23,0– 23,0       Korting op premiesubsidies. – 0,3           Toelichting nieuwe nominale wijzigingen      De vergoeding voor de loon- en prijsontwikkeling wordt voor alle
zorgsectoren in eerste instantie gereserveerd op de aanvullende post. Daar
staat de raming voor de jaren 2004 tot en met 2008. De tranche 2003 wordt
nu toegedeeld aan de sectoren (onder gelijktijdige verlaging van de aanvullende
post). Voor deze sector resulteert dit in een structurele bijstelling van € 43,9
miljoen.43,943,943,943,943,943,9        In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 was een ombuigingsbijdrage van
de zorgsectoren (€ 250 miljoen) aan de algemene budgettaire problematiek
opgenomen. Deze was in eerste instantie op de Aanvullende Post (het niet-beleidsartikel
99 Nominaal en onvoorzien) geparkeerd, maar wordt nu aan de verschillende
zorgsectoren toegedeeld. Voor dit beleidsartikel betekent dit een structurele
bijdrage van € 0,7 miljoen.– 0,7– 0,7– 0,7– 0,7– 0,7– 0,7BELEIDSARTIKEL 32: RIJKSBIJDRAGEN VOLKSGEZONDHEIDBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16322002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 6 706 4047 037 0046 367 2046 724 4037 106 003 Mutatie 1e suppletore wet – 45 100– 45 100– 45 100– 45 100– 45 100 Nieuwe mutaties 125 7821 053 7872 018 1362 284 7152 264 386 Nieuwe nominale wijzigingen 72 59672 59636 43136 43036 430         Stand ontwerpbegroting 20045 659 6446 859 6828 118 2878 376 6719 000 4489 361 7199 361 719 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16322002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 6 706 4047 037 0046 367 2046 724 4037 106 003 Mutatie 1e suppletore wet – 45 100– 45 100– 45 100– 45 100– 45 100 Nieuwe mutaties 125 7821 053 7872 018 1362 284 7152 264 386 Nieuwe nominale wijzigingen 72 59672 59636 43136 43036 430         Stand ontwerpbegroting 20045 659 6446 859 6828 118 2878 376 6719 000 4489 361 7199 361 719 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16322002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003               Stand ontwerpbegroting 20040000000Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008 De hoogte van de bijdrage in de kosten van kortingen (BIKK) wordt
bepaald op grond van een in de wet vastgelegde formule. De BIKK is daarin
afhankelijk van de mate waarin heffingskortingen leiden tot reductie van de
premieontvangsten bij het Algemene Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ). Deze
reductie is afhankelijk van de hoogte van de overige belasting- en premietarieven
van het tarief 1e schijf. Met name de stijgingen van de AWBZ-premie
in 2003 en 2004 leiden tot een verhoging van de raming van de hoogte van de
BIKK.101 900939 000493 857760 235739 705739 705       In de begroting 2003 was vanaf 2005 de rijksbijdrage ZFW afgeschaft
en vervangen door de rijksbijdrage ter dekking van de ziektekosten van kinderen.
In de begroting 2004 is er voor gekozen om de rijksbijdrage ZFW in alle jaren
in stand te houden. Hierdoor kunnen alle wijzigingen die het gevolg zijn van
de invoering van de zorgverzekeringswet in 2006 in een geheel worden verwerkt.
Naar huidige verwachting zal dan vanaf 2006 de rijksbijdrage ZFW worden vervangen
door de rijksbijdrage in verband de ziektekosten van kinderen.23 882114 7871 524 2791 524 4801 524 6811 524 681BELEIDSARTIKEL 33: JEUGDBELEIDBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16332002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 799 917800 189797 714800 741811 034 Mutatie 1e suppletore wet – 2 611– 2 762– 3 315– 2 544– 13 905 Nieuwe mutaties 4 3709 07513 13229 74937 173 Nieuwe nominale wijzigingen 51 12025 89025 80825 95726 148         Stand ontwerpbegroting 2004902 810852 796832 392833 339853 903860 450859 950 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16332002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 805 215803 504800 437800 556811 034 Mutatie 1e suppletore wet – 1 906– 2 277– 2 552– 2 544– 13 905 Nieuwe mutaties 1 5809 66313 71229 74937 173 Nieuwe nominale wijzigingen 25 94925 90725 80725 80926 148         Stand ontwerpbegroting 2004806 149830 838836 797837 404853 570860 450859 950 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16332002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 8 2118 0307 9847 9847 984 Mutatie 1e suppletore wet 395– 454– 454– 454– 454 Nieuwe mutaties 1             Stand ontwerpbegroting 200411 8478 6077 5767 5307 5307 5307 530Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 3 400– 6 082– 5 656– 5 656– 5 656       Korting op projectsubsidies. – 3 387– 6 337– 5 026– 7 102– 7 102       Het kabinet heeft bij het aantreden in het Hoofdlijnenakkoord
besloten om de jeugdzorg, waaronder ook de preventie, te versterken. De verdeling
van deze middelen is toegelicht in de beleidsagenda. 14 10023 60037 90047 40047 400       Toedeling prijsbijstelling.1 6221 6221 6221 6221 6221 622BELEIDSARTIKEL 34: SOCIAAL BELEIDBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16342002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 69 16870 01372 71372 54873 474 Mutatie 1e suppletore wet – 11 449– 11 951– 3 675– 3 935– 3 766 Nieuwe mutaties 3 750– 7 361– 11 854– 12 275– 14 369 Nieuwe nominale wijzigingen 3 7352 0642 1472 0492 161         Stand ontwerpbegroting 200483 37865 20452 76559 33158 38757 65057 667 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16342002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 73 02973 03273 29773 48273 474 Mutatie 1e suppletore wet – 2 198– 2 946– 3 290– 3 616– 3 616 Nieuwe mutaties 635– 7 095– 12 825– 12 200– 14 213 Nieuwe nominale wijzigingen 2 1392 1502 1572 1602 161         Stand ontwerpbegroting 200465 97173 60565 14159 33959 82657 80657 806 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16342002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 3 8513 8513 8513 8513 851 Mutatie 1e suppletore wet – 767– 1 221– 1 221– 1 221– 1 221 Nieuwe mutaties – 2 458– 2 630– 2 630– 2 630– 2 630         Stand ontwerpbegroting 20042 56262600000Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 4 116– 7 066– 7 714– 7 714– 7 714       Korting op projectsubsidies. – 3 283– 6 142– 4 871– 6 884– 6 884       Toelichting ontvangsten mutaties:             Correctie op ontvangstentaakstelling.– 2 630– 2 630– 2 630– 2 630– 2 630– 2 630BELEIDSARTIKEL 35: SPORTBELEIDBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16352002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 60 71463 43768 55071 39975 611 Mutatie 1e suppletore wet – 1 94551253735814 Nieuwe mutaties 9 050– 14 235– 20 583– 16 364– 19 506 Nieuwe nominale wijzigingen 3 1241 4771 5781 6381 731         Stand ontwerpbegroting 200476 20970 94351 19150 08257 03157 85060 308 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16352002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 76 76077 55577 73277 85777 854 Mutatie 1e suppletore wet 3 304341276249249 Nieuwe mutaties 15– 12 381– 18 806– 14 761– 18 209 Nieuwe nominale wijzigingen 1 7491 7861 7871 7851 785         Stand ontwerpbegroting 200469 83381 82867 30160 98965 13061 67961 679 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16352002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 144144144144144 Mutatie 1e suppletore wet – 113– 113– 113– 113– 113         Stand ontwerpbegroting 20048 131313131313131Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 6 941– 9 011– 7 044– 7 044– 7 044       Korting op projectsubsidies. – 5 274– 9 868– 7 826– 11 059– 11 059BELEIDSARTIKEL 36: VERZETSDEELNEMERS, VERVOLGDEN EN BURGEROORLOGSGETROFFENENBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16362002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 386 853370 714353 630337 430321 454 Mutatie 1e suppletore wet 27 06423 33921 53915 53911 300 Nieuwe mutaties 4 635229– 2 845– 502– 1 616 Nieuwe nominale wijzigingen 2 9991 4261 2811 3421 320         Stand ontwerpbegroting 2004472 700421 551395 708373 605353 809332 458328 840 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16362002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 389 252371 177354 034337 565321 454 Mutatie 1e suppletore wet 28 46124 51322 66315 53911 300 Nieuwe mutaties 4 635229– 2 845– 502– 1 616 Nieuwe nominale wijzigingen 1 5111 4411 3871 3461 320         Stand ontwerpbegroting 2004473 039423 859397 360375 239353 948332 458328 840 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16362002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Nieuwe mutaties 2 928             Stand ontwerpbegroting 20041 1862 92800000Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op instellingssubsidies. – 875– 875– 875– 875– 875       Korting op projectsubsidies. – 1 200– 2 244– 1 780– 2 515– 2 515       Deze middelen zijn nodig om uitvoering te kunnen geven aan de
kabinetsbesluiten om middelen ter beschikking te stellen aan de Indische gemeenschap
en de Sinti en Roma gemeenschap. Daarnaast bekostigen we onder meer een monument
voor reizigers en geschiedschrijving over homoseksuelen.1 3112 2942 4982 3472 3472 347       In het Hoofdlijnenakkoord is voor de PUR een (volume- en efficiency)taakstelling
opgenomen. Deze taakstelling is naar aanleiding van de rijksbrede problematiek
thans verhoogd. – 233– 465– 698– 1 085– 1 085       Het project «Tegoeden Tweede Wereldoorlog» is verlengd.
Deze kosten worden gemaakt ten behoeve van de personele bezetting van het
project. 510520530538543       Een deel van de ontvangsten (van het eerste deel) van de verkoop
van het pand van het Indisch herinneringscentrum wordt gebruikt voor de renovatie
van kamp Amersfoort.1 100            Terugdraaien van de intertemporele compensatie die heeft plaatsgevonden
bij de 1e suppletore wet.2 260 – 2 260          Toelichting ontvangsten mutaties:             De ontvangsten van onder meer de Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)
en die uit de verkoop van het pand van het Indisch Herinneringscentrum worden
ingezet ter dekking van de meeruitgaven op dit beleidsartikel.1 828            Zie de toelichting aan de uitgavenzijde.1 100     BELEIDSARTIKEL 37: INSPECTIESBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16372002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 35 91435 40135 46035 41035 392 Mutatie 1e suppletore wet – 4 028– 1 222– 1 150– 1 884– 1 872 Nieuwe mutaties 135 5085 5355 5595 686 Nieuwe nominale wijzigingen 848942943941940         Stand ontwerpbegroting 200440 94232 74740 62940 42840 02640 14640 146 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16372002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 36 03735 44735 46035 41035 392 Mutatie 1e suppletore wet – 3 890– 1 131– 1 510– 1 884– 1 872 Nieuwe mutaties 135 5085 5355 5595 686 Nieuwe nominale wijzigingen 848942943941940         Stand ontwerpbegroting 200441 44633 00840 76640 42840 02640 14640 146 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16372002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 995995995995995 Mutatie 1e suppletore wet – 525– 525– 525– 525– 525         Stand ontwerpbegroting 20042 195470470470470470470Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Overheveling naar het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij in verband met de overdracht van het beheer van de VWA (centrale
eenheid).– 14 925– 9 175– 9 175– 9 175– 9 175– 9 175       Overheveling van niet-beleidsartikel 98 in verband met de agentschapsvorming
van het RIVM waardoor het budget komt te berusten bij de opdrachtgevers van
het RIVM. Het gaat hier om het IGZ- en KvW-deel. Het KvW-aandeel is vervolgens
overgeheveld naar beleidsartikel 21. 15 73815 50415 35815 41015 410       Het kabinet heeft bij het aantreden in het Hoofdlijnenakkoord
besloten om de jeugdzorg, waaronder ook de preventie, te versterken. De verdeling
van deze middelen is toegelicht in de beleidsagenda. Deze middelen worden
ingezet ten behoeve van versterking van het toezicht door de inspectie jeugdzorg
in het kader van de invoering van de Wet op de Jeugdzorg. 300400500600600       Overheveling naar beleidsartikel 21. – 7 557– 7 396– 7 396– 7 351– 7 351       Overheveling naar beleidsartikel 30. – 2 680– 2 680– 2 680– 2 680– 2 680BELEIDSARTIKEL 38: TEGEMOETKOMING BUITENGEWONE UITGAVENBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16382002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003  0000 Nieuwe mutaties  89 00093 00098 000104 000         Stand ontwerpbegroting 2004  89 00093 00098 000104 000104 000 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16382002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003  0000 Nieuwe mutaties  89 00093 00098 000104 000         Stand ontwerpbegroting 2004  89 00093 00098 000104 000104 000 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16382002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Nieuwe mutaties               Stand ontwerpbegroting 2004  00000Toelichting:Voor de toelichting wordt verwezen naar de tekst van beleidsartikel 38.NIET-BELEIDSARTIKEL 98: ALGEMEENBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16982002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 266 914268 334264 681264 429264 352 Mutatie 1e suppletore wet – 6 583– 14 965– 15 389– 15 433– 15 410 Nieuwe mutaties 3 861– 110 039– 108 816– 112 136– 112 305 Nieuwe nominale wijzigingen 2 6992 9872 8603 0113 010         Stand ontwerpbegroting 2004361 419266 891146 317143 336139 871139 647139 647 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16982002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 267 243268 559264 681264 429264 352 Mutatie 1e suppletore wet – 6 534– 14 785– 15 280– 15 355– 15 410 Nieuwe mutaties 3 857– 110 035– 108 816– 112 136– 112 305 Nieuwe nominale wijzigingen 2 6962 9902 8603 0113 010         Stand ontwerpbegroting 2004368 061267 262146 729143 445139 949139 647139 647 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16982002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 61 46561 03561 04661 04661 046 Mutatie 1e suppletore wet 6 860     Nieuwe mutaties 795– 49 514– 58 290– 58 290– 58 290         Stand ontwerpbegroting 200486 01969 12011 5212 7562 7562 7562 756Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008Korting op projectsubsidies. – 331– 619– 491– 694– 694       Overheveling naar het ministerie van VROM in verband met de agentschapsvorming
van het RIVM waardoor het budget komt te berusten bij de opdrachtgevers van
het RIVM. Het gaat hier om het VROM-deel. – 47 872– 47 992– 47 860– 47 893– 47 893       Overheveling van beleidsartikel 21 voor een bijdrage aan het Infectieziekten
Surveillance Informatie Systeem (ISIS). Doel is het verkrijgen van inzicht
in het voorkomen van een groot aantal ziekten en het instandhouden van een
goede achterwacht waarmee op de actualiteit kan worden ingespeeld.693            Overheveling van beleidsartikel 25 ten behoeve van modernisering
AWBZ.883            Overheveling van diverse beleidsartikelen in verband met programmakosten
voor het EU-voorzitterschap van Nederland in de tweede helft van 2004. 3 864           Overheveling naar beleidsartikel 21. – 18 108– 17 837– 17 337– 17 397– 17 397       Overheveling naar beleidsartikel 22.– 758– 674– 536– 536– 536– 536       Overheveling naar beleidsartikel 37. – 15 738– 15 504– 15 358– 15 410– 15 410       Verlaging van het RIVM-uitgavenbudget, omdat de daarmee corresponderende
ontvangsten vanaf 2004 (als het RIVM agentschap wordt) op de agentschapsbegroting
RIVM worden geraamd. – 30 969– 30 969– 30 969– 30 969– 30 969       Deze mutatie betreft een huurverhoging van het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu.650650650650650650        Correctie op oude taakstellingen ten behoeve van de tegemoetkoming
in de ziektekosten.  2 4002 4002 4002 400       Het inzetten van ruimte voor algehele P&M-problematiek.– 2 039– 2 003– 429– 5 001– 5 001– 5 001NIET-BELEIDSARTIKEL 99: NOMINAAL EN ONVOORZIENBegrotingOpbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerpbegroting (x 1000)U16992002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 – 40 034– 39 083– 40 185– 46 674– 46 271 Mutatie 1e suppletore wet 163 124172 481141 613149 542150 060 Nieuwe mutaties 2 2402 778– 8 747– 9 177– 13 517 Nieuwe nominale wijzigingen – 140 062– 139 897– 102 373– 102 542– 102 844         Stand ontwerpbegroting 2004 – 14 732– 3 721– 9 692– 8 851– 12 572– 12 576 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)U16992002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 – 40 034– 39 083– 40 185– 46 674– 46 271 Mutatie 1e suppletore wet 163 124172 481141 613149 542150 060 Nieuwe mutaties 2 2402 778– 8 747– 9 177– 13 517 Nieuwe nominale wijzigingen – 140 062– 139 897– 102 373– 102 542– 102 844         Stand ontwerpbegroting 2004 – 14 732– 3 721– 9 692– 8 851– 12 572– 12 576 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting
(x 1000)M16992002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Mutatie 1e suppletore wet 1 200             Stand ontwerpbegroting 2004 1 20000000Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties: Bedragen (x 1000) 200320042005200620072008 Op dit artikel zijn de volgende taakstellingen uit het Hoofdlijnenakkoord
geparkeerd:      a. taakstelling inhuur externen – 6 609– 8 741– 8 741– 8 741– 8 741b. additionele efficiencytaakstelling – 1 768– 3 536– 5 304– 8 840– 8 840 c. volumetaakstelling uitvoerende diensten – 693– 1 386– 2 079– 2 771– 2 771d. doorwerking WW-maatregelen  – 25– 50– 100– 100       Aanvullende taakstellingen die nodig zijn om knelpunten binnen
de begroting op te lossen.– 8 927– 4 177– 7 158– 2 427– 2 399– 2 404       Overheveling naar beleidsartikel 33.– 1 622– 1 622– 1 622– 1 622– 1 622– 1 622       Nog toe te delen budget ter dekking van de algehele problematiek. 5 2725 9012 2982 2352 235       Toevoeging door het ministerie van Financiën van een aanvulling
op de jaarlijkse budgetten voor loonbijstelling.16 58916 47911 84811 85311 89073 512       De prijsbijstelling is deels ingezet ter dekking van algehele
problematiek.– 3 800– 3 800– 3 800– 3 800– 3 800– 3 800       Toedeling van voornamelijk loonbijstellingen aan de diverse beleidsartikelen.– 140 062– 139 897– 102 373– 102 542– 102 844– 102 844Premie 200320042005200620072008A. Opbouw uitgaven vanaf Zorgnota
2003 (x mln)             Uitgavenniveau stand Zorgnota 20032450,64 070,95 580,37 613,59 880,29 880,2Mutaties Voorjaarsbrief Zorg 2003– 284,9– 245,1– 234,6– 231,6– 231,6– 231,6Nieuwe mutaties– 692,8– 1 210,6– 1 891,3– 2 807,3– 4 100,6– 2 820,0Nieuwe nominale mutaties– 1 284,4– 1 728,0– 1 934,3– 2 362,8– 2 326,0– 1 104,9Uitgavenniveau stand begroting 2004188,5887,21 520,12 211,83 222,05 723,7       B. Financiering (x mln)      AWBZ111,5334,6613,9856,61 256,52 372,3ZFW15,4232,4– 727,9–471,3– 107,2807,6Particuliere verzekering80,6252,4385,3505,4675,91 102,1Eigen betaling AWBZ– 19,067,8148,8221,1296,8320,8Eigen betaling ZFW  1 100,01 100,01 100,01 100,0       C. Aansluiting op Budgettair kader Zorg (x
mln)      Bruto BKZ-uitgaven188,5887,21 520,12 211,83 222,05 723,7BKZ-ontvangsten– 19,067,81 248,81 321,11 396,81 441,7Netto BKZ-uitgaven207,5819,4271,3890,71 825,24 282,0Toelichting belangrijkste nieuwe mutaties      Het uitgangspunt van het Hoofdlijnenakkoord is een geactualiseerde
raming van het Centraal Planbureau voor de zorg. Deze actualisatie leidt tot
een aanpassing van de beschikbare volumeruimte. 277,8254,6161,2324,3324,3Voor extra productie in de zorg boven de ramingen van het CPB
is in het Hoofdlijnenakkoord een bedrag oplopend tot € 1 miljard
gereserveerd. 250,0500,0750,01 000,01 000,0       In het Hoofdlijnenakkoord is een taakstelling beperking ziekteverzuim
opgenomen. Deze zal nog aan de beleidsartikelen worden toegedeeld. – 17,4– 34,8– 52,2– 69,6– 69,6       Er is € 42 miljoen uitgetrokken voor ICT om de taakstelling
die voortkomt uit het advies van de commissie de Beer te kunnen realiseren.
Momenteel is nog niet bekend op welke beleidsartikelen dit bedrag terecht
zal komen. 42,042,042,042,042,0        Het later invoeren van het nieuwe zorgstelsel resulteert in een
besparingsverlies in de jaren 2005 en 2006.  50,050,0         De verstrekking ziekenvervoer wordt uit het ziekenfondspakket
gehaald (zie beleidsartikel 22). Voor flankerend beleid is in 2004 € 60
miljoen en vanaf 2005 € 70 miljoen gereserveerd en voorlopig op
dit niet-beleidsartikel geparkeerd. In overleg met de zorgverzekeraars zal
dit beleid verder uitgewerkt worden. 60,070,070,070,070,0       In het Hoofdlijnenakkoord is besloten tot een invoering eigen
risico vanaf 2005. Deze taakstelling moet vanaf 2005 € 1,1 miljard
opbrengen. Over de precieze invulling van deze maatregel dient nog nader te
worden besloten.  0,00,00,00,0       Vanaf de begroting 2004 zijn de beschikbare bedragen voor volumegroei
op de beleidsartikelen gepresenteerd. Voor genees- en hulpmiddelen was dit
al zo. De bedragen geven de omvang van het totaal van deze overboekingen.– 893,1– 1 988,4– 2 876,3– 3 908,4– 5 328,8– 5 328,8       Toelichting belangrijkste nominale mutaties             In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken de loonontwikkeling in
de collectieve sector te beperken. Deze beperking wordt met de reguliere ruimte
voor loon- en prijsontwikkeling te zijner tijd aan de beleidsartikelen toegedeeld. – 250,0– 500,0– 750,0– 1 000,0– 1 000,0       In het Hoofdlijnenakkoord is de ruimte voor incidentele loonontwikkeling
beperkt. Ook deze wordt met de reguliere ruimte voor loon- en prijsontwikkeling
te zijner tijd aan de beleidsartikelen toegedeeld. – 48,0– 98,0– 152,0– 208,0– 208,0       Na het Hoofdlijnenakkoord heeft het kabinet besloten de ruimte
voor incidentele loonontwikkeling verder te beperken – 60,0– 120,0– 120,0– 120,0– 120,0       De tranche 2003 van de loon- en prijsontwikkeling is aan de beleidsartikelen
toegedeeld.– 1 408,9– 1 408,9– 1 408,9– 1 408,9– 1 408,9– 1 408,9       In de Voorjaarsbrief Zorg 2003 is een ombuigingsbijdrage van de
zorgsectoren aan de algemene problematiek opgenomen. Deze was in eerste instantie
op dit niet-beleidsartikel geplaatst en wordt nu aan de beleidsartikelen toegedeeld.250,0250,0250,0250,0250,0250,0De raming van de benodigde loon- en prijsbijstelling in de jaren
vanaf 2004 wordt aangepast op basis van de actualisatie van het Centraal Planbureau
van de zorgraming voorafgaand aan het Hoofdlijnenakkoord en op basis van de
Macro-Economische Verkenningen (MEV). – 96,1– 82,3– 150,2– 7,21 306,2Was/wordt tabelDeze was/wordt-tabel verklaart de structuur van de begroting 2004 op artikel-
en op doelstellingenniveau vanuit de structuur van de begroting 2003. Als
een artikel (doelstelling) in de kolom voor 2003 vaker voorkomt, betekent
dit dat het artikel (de doelstelling) is opgesplitst naar meerdere artikelen
(doelstellingen) van de begroting 2004. Omgekeerd betekent het vaker voorkomen
van een artikel (doelstelling) in de kolom voor 2004 dat het artikel (de doelstelling)
is ontstaan uit (delen van) meerdere artikelen (doelstellingen) van de begroting
2003. Artikel 2003Artikel 2004Doelstelling 2003Doelstelling 2004 01 – Gezondheidsbevordering-
en bescherming21 – Preventie en gezondheidsbeschermingGedragsgerichte gezondheidsbevorderingGedragsgerichte gezondheidsbevordering Hoogwaardige jeugdgezondheidszorg (0 tot 19 jaar)Toegankelijkheid en kwaliteit OGZ Kwaliteit lokaal gezondheidbeleid en ggd'sCoördinatie/nazorg bij crises en rampenKwaliteit lokaal gezondheidbeleid en ggd'sToegankelijkheid en kwaliteit OGZProjecten, experimenten en onderzoekProgrammering onderzoek/ontwikkeling Projecten, experimenten en onderzoekVoorkoming/opsporing (niet)infectieziektenVoorkoming/opsporing van (niet)infectieziektenVoorkoming/opsporing (niet)infectieziekten Consumenten- en productveiligheidConsumenten- en productveiligheid 01 – Gezondheidsbevordering-
en bescherming30 – Opleidingen, informatie-, kwaliteits- en patiënten- en consumentenbeleidPositie patient en patientenbewegingSterke positie zorggebruiker  02 – Curatieve zorg21 – Preventie en
gezondheidsbeschermingSpoedeisende medische hulpCoördinatie/nazorg bij crises en rampen Spoedeisende medische hulpVoorkoming/opsporing (niet)infectieziekten  02 – Curatieve zorg22 – Curatieve zorgSpoedeisende medische hulpSpoedeisende medische hulpverlening Kwaliteit, doelmatigheid curatief somatische zorgEffectieve en efficiënte zorgverleningKwaliteit, doelmatigheid curatief somatische zorgTweedelijns zorg Onderzoek en deskundigheid in de zorgEffectieve en efficiënte zorgverleningArbeidsgerelateerde aandoeningenEffectieve en efficiënte zorgverlening Ethisch verantwoord handelenTweedelijns zorg  02 – Curatieve zorg23 – Geneesmiddelen
en medische technologieKwaliteit en toegankelijkheid geneesmiddelenGeneesmiddelenKwaliteit/veiligheid gebruik lichaamsmaterialenMedische technologie en transplantaten Niet van toepassingGeneesmiddelen Niet van toepassingMedische technologie en transplantaten   02 – Curatieve zorg30 – Opleidingen,
informatie-, kwaliteits- en patiënten- en consumentenbeleidOnderzoek en deskundigheid in de zorgModernisering beroepenstructuur Ethisch verantwoord handelenEthisch verantwoord handelen Onderzoek en deskundigheid in de zorgVernieuwingen in de zorgKwaliteit, doelmatigheid curatief somatische zorgVernieuwingen in de zorg Functioneren medisch tuchtrechtModernisering beroepenstructuur Opleiden beroepsbeoefenarenModernisering beroepenstructuurWas/wordt tabel Artikel 2003Artikel
2004Doelstelling 2003Doelstelling 2004 03 – Geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg
en maatschappelijke opvang24 – Geestelijke gezondheids-, verslavingszorg en maatschappelijke opvangInzicht maatschappelijke problematiek irt beleidMaatschappelijke en vrouwenopvang Vergroten aanbod Algemeen maatschappelijk werkGeestelijke gezondheidszorgDoeluitkeringen mo, vo en vzMaatschappelijke
en vrouwenopvangToegankelijkheid gezondheidszorg voor illegalenSpecifieke doelgroepen en samenleving Landelijke instellingen mo en voSpecifieke
doelgroepen en samenlevingLandelijke instanties doelgroepenSpecifieke doelgroepen en samenleving Hulpverlening nav gebruik verslavende stoffenDrugsgebruik Bevorderen geestelijke gezondheidszorgSpecifieke doelgroepen en samenleving Bevorderen geestelijke gezondheidszorgGeestelijke gezondheidszorgHulpverlening nav gebruik verslavende stoffenSpecifieke doelgroepen en samenleving Hulpverlening nav gebruik verslavende stoffenVerslavingszorg   04 – Gehandicaptenzorg26 – Gehandicapten- en hulpmiddelenbeleidGescheiden leefsituatie opheffenOpheffen
gescheiden leefsituatie Individuele en collectieve zeggenschap voorzieningenKwaliteitstoetsing en -verbetering Fysiek en sociaal toegankelijke samenlevingVersterken van de rechtspositie Beschikken over beperking-compenserende voorzienStimuleren aanbod zorgvoorzieningen  05 – Verzorging, verpleging en ouderen27 – Verpleging,
verzorging en ouderenInformele zorg en preventieSamenwerking
mantel- en professionele zorgKwaliteit en doelmatigheidDoelmatigheidKwaliteit en doelmatigheidKwaliteitPassendheid en keuzevrijheidPassendheid
en keuzevrijheidTijdigheid en toegankelijkheidTijdigheid
en toegankelijkheid Communicatie en coördinatie ouderenbeleidCoördinatie en communicatie ouderenbeleid  06 – Arbeidsmarktbeleid29 – ArbeidsmarktbeleidStructurele aanpak arbeidsmarktknelpuntenTerugdringen personeelstekortenStructurele aanpak arbeidsmarktknelpuntenRegulier maken gesubsidieerde banen   07 – Jeugdbeleid33 – JeugdbeleidBevorderen van participatie en toegankelijkheidParticipatie en toegankelijkheid Ondersteunen van lokaal sociaal beleidLokaal sociaal beleid Onderzoek, monitoring en informatievoorzieningOnderzoek en informatievoorziening Ontwikkelen en waarborgen adequaat stelsel JeugdzorgAdequaat stelsel van jeugdzorg Instandhouding internaten kinderen binnenschippersInternaten voor kinderen binnenschippersWas/wordt tabel Artikel 2003Artikel
2004Doelstelling 2003Doelstelling 2004 08 – Sociaal beleid34 – Sociaal beleidHet voorkomen van sociale uitsluitingPosterioriteit Voorkomen achterstandsposities nieuwkomersPosterioriteit Voorkomen achterstandsposities nieuwkomersAchterstandsposities Scholen van aspirant vrijwilligersVrijwilligerwerk Scholen van aspirant vrijwilligersMaatschappelijke participatieProfessionaliteit en kwaliteit welzijnsvoorzieningenToegankelijke kennis Professionaliteit en kwaliteit welzijnsvoorzieningenProfessionaliteit en kwaliteit Onderzoek, monitoring en informatievoorzieningToegankelijke kennis Onderzoek, monitoring en informatievoorzieningPosterioriteit Het voorkomen van sociale uitsluitingSociale uitsluiting Het ondersteunen van lokaal sociaal beleidZelfredzaamheid van burgers Het ondersteunen van lokaal sociaal beleidToegankelijke kennis Het ondersteunen van lokaal sociaal beleidLokaal sociaal beleid Bevorderen van participatie en toegankelijkheidPosterioriteit Bevorderen van participatie en toegankelijkheidParticipatie en toegankelijkheid Bevorderen van participatie en toegankelijkheidMaatschappelijke participatie Onderzoek, monitoring en informatievoorzieningOnderzoek en informatievoorziening  09 – Sportbeleid35 – SportbeleidBevorderen beoefening van topsport in NederlandTopsport Verantwoorde sportbeoefening bij een breed publiekBreedtesport   10 – Verzetsdeelnemers, vervolgden en36 – Verzetsdeelnemers,
vervolgden enburgeroorlogsgetroffenenBurgeroorlogsgetroffe nenBevordering herdenken en vieren gebeurtenissen WOIIHerdenken en vieren gebeurtenissen WOIIUitvoering/coördinatie activiteiten Tegoeden WOIIActiviteiten thema «Tegoeden WOII» Uitvoering v wetten en regelingen oorlogsgetroffenenWetten en regelingen oorlogsgetroffenen  11 – Inspecties21 – Preventie en gezondheidsbeschermingVoedsel en Waren AutoriteitConsumenten-
en productveiligheid 11 – Inspecties37 – InspectiesInspectie GezondheidszorgInspectie
Gezondheidszorg Inspectie JeugdhulpverleningInspectie
JeugdhulpverleningInspectie Keuringsdienst van WarenInspectie Keuringsdienst van Waren   12 – Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu21 –
Preventie en gezondheidsbeschermingNiet van toepassingVoorkoming/opsporing
(niet)infectieziekten12 – Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu98 –
AlgemeenNiet van toepassingNiet van toepassingWas/wordt tabel Artikel 2003Artikel 2004Doelstelling 2003Doelstelling 2004 13 – Rijksbijdragen32 – Rijksbijdragen volksgezondheidGedeeltelijke dekking uitgaven ziektenkostenverzekeringDekking uitgaven ziektenkostenverzekeringGedeeltelijke dekking uitgaven AWBZDekking uitgaven AWBZ   14 – Algemeen25 – Modernisering AWBZVraaggestuurd systeem/zorg op maat (awbz)Vraaggestuurd systeem/zorg op maat (awbz) 14 – Algemeen30 – Opleidingen, informatie-, kwaliteits-
en patiënten- en consumentenbeleidBevorderen informatiebeleid in de zorgMinder regels en administratieve lasten 14 – Algemeen31 – ZorgverzekeringenStelselherzieningStelselherziening 14 – Algemeen98 – AlgemeenRaad voor gezondheidsonderzoekRaad
voor Gezondheidsonderzoek Sociaal en cultureel planbureauSociaal
en Cultureel Planbureau Raad voor de volksgezondheid en de zorgRaad voor de Volksgezondheid en ZorgRaad voor de maatschappelijke ontwikkelingRaad voor Maatschappelijke Ontwikkeling Niet van toepassingStrategisch onderzoek
NVI Bevorderen internationale samenwerkingInternationale samenwerkingGezondheidsraadGezondheidsraad   15 – Nominaal en onvoorzien99 – Nominaal en onvoorzienLoonbijstellingLoonbijstellingOnvoorzienOnvoorzien PrijsbijstellingPrijsbijstelling  16 – Maatschappelijke participatie van
ouderen en gehandicapten28 – Wet Voorzieningen GehandicaptenMaatschappelijke participatie ouderen en gehandicaptenMaatschappelijke participatie ouderen en gehandicapten   Nieuw in 200438 – Tegemoetkoming buitengewone uitgaven Tegemoetkoming buitengewone uitgavenOverzichtsconstructiesIn deze paragraaf vermelden wij de ramingen die in deze begroting zijn
opgenomen en deel uitmaken van een overzichtsconstructie, te weten HGIS, GSB,
Integratie en Milieu.Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)De budgetten ad € 655 000,- per jaar voor deze overzichtsconstructie
worden verantwoord op niet-beleidsartikel 98, bij de operationele doelstelling
personeel kernministerie. Het gaat hier om de personele lasten van de VWS-attachés
op diplomatieke posten te Washington, Parijs en Brussel.Tabel 1: HGIS-ramingen (bedragen
x € 1000) Artikel Onderwerp200220032004200520062007200898 Diplomatieke posten655655655655655655655Grotestedenbeleid (GSB)Een overzicht van de geldstromen voor het grotestedenbeleid staat in het
Extra Comptabele Overzicht Grotestedenbeleid dat de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) met zijn begroting naar de Kamer stuurt.
In de BZK-begroting staat meer inhoudelijke informatie over het grotestedenbeleid.In het onderstaande overzicht staan de budgetten van VWS die binnen het
GSB-kader vallen. De VWS-begroting kent geen specifieke GSB-artikelen. Wel
zijn er vijf VWS-geldstromen die voor een deel van hun budget binnen het GSB-kader
vallen. De toelichting op het budget van het GSB-deel is te vinden in de in
tabel 2 genoemde artikelen. Tabel 2: GSB-ramingen (bedragen
x € 1000) Artikel Onderwerp200220032004200520062007200824 Stimuleringsregeling algemeen maatschappelijk werk3 6503 6500000024 Experimenten heroïneverstrekking5 4865 4950000024 Maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en verslavingszorg171 696171 521171 521171 521171 521171 52
1171 52133 Tieneropvang1 0336750000035 Breedtesport3 9682 9751 9451 35019300Integratiebeleid etnische minderhedenDeze overzichtsconstructie is opgenomen in de begroting van het ministerie
van Justitie. Tabel 3: Integratiebeleid
etnische minderheden (bedragen x € 1000)Artikel20032004200520062007200827 Verpleging en verzorging ouderen727727000033 Jeugdbeleid1 000538629   34 Sociaal Beleid7 2666 2536 2536 2536 2536 253MilieuDeze overzichtsconstructie is opgenomen in de begroting van het ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM). Tabel 4: Overzichtsconstructie
milieu (bedragen x € 1000)Artikel20032004200520062007200821 Gezondheidsbeleid5241 6141 0641 0141 0141 01435 SportPmPmPmPmPmPmOverzicht bijdragen aan ZBO's en RWT'sBedragen x € 1000Art.Naam20032004 Uit begrotingsmiddelen  21ZON 6 87030Patiëntenfonds 1 775 36PUR 32 00736Comm Oorlogsgetroffenen 400 36ZBO's TTW 3 458 98CCMO 1 010      Uit premiemiddelen  31Ziekenfondsen468 880 31Uitvoeringsorganen AWBZ105 510 31CAK25 370 31CVZ31 950 31CTZ7 170 31CTG10 200 31CBZ12 900 31CSZ2 710 31SUO2 640 De begrotingen van de ZBO's voor 2004 worden op 1 oktober 2003 ingediend.
Om deze reden kunnen de bedragen voor 2004 nog niet opgenomen worden in deze
begroting.MOTIES   AANGENOMEN MOTIESKAMERSTUKSTAND VAN ZAKENXenotransplantatie: Motie-Van der Vlies
over alternatieven voor xenotransplantatie; het helder in kaart brengen van
mogelijkheden en de Tweede Kamer informeren 26 335 nr. 12 (was nr. 6) Hangt samen met afhandeling Gezondheidsraad adviezen «nieuwe
wegen naar orgaandonatie» (uit 2003) en «stamcellen voor weefselherstel»
(uit 2002). De standpunten op beide adviezen zullen voor het einde van 2003
naar de Tweede Kamer worden gezonden.    Begroting 2001: Motie-Ravestein c.s. over de vervoerskosten
voor jeugdige rolstoelsporters 27 400
XVI nr. 46Zie brief aan Tweede Kamer
d.d. 4 juli 2003 over vervoerskosten.   Begroting 2001: Motie-Atsma c.s. over schoolfruit 27 400 XVI, nr. 50 Begin 2003 is in 7 steden gestart met verstrekking
van schoolfruit op scholen. Dit is een proefperiode die loopt tot half 2005.
Daarna zal bekeken worden of de verstrekking van schoolfruit landelijk ingevoerd
wordt.    Tabakswet: Motie-Oudkerk/Kant over vergoeding van
bewezen effectieve ondersteuningsvorming bij stoppen met roken 26 472, nr. 19 Afhankelijk van de uitkomst van de pilot Stoppen Met Roken zal
de Tweede Kamer uiterlijk 1 december 2003 worden geïnformeerd over de
uitvoering van deze motie. De uitkomst van de pilot wordt verwacht in de maand
september 2003.    Tabakswet: Motie-Werner over extra middelen voor
ondersteuning stoppogingen en preventie 26 472, nr. 59e UITGEVOERD Zie
brief aan Tweede Kamer d.d. 13/01/2003 over Wetsvoorstel 28 410 wijziging
Tabakswet.    Begroting 2002: Motie-Buijs over een nota chronisch
zieken 2002–2006 28 000
XVI, nr. 41 In de stand van zaken
notitie over een nota chronische ziekten 2002–2006 d.d. 20 december
2002 is aangegeven dat de uitvoering van de nota zal worden geïntegreerd
in het Actieplan Preventiebeleid. Deze nota wordt in november 2003 aan de
Tweede Kamer gezonden.    Begroting 2002: Motie-Arib over een integrale reactie
op het rapport van het PMB; het verbeteren van de positie van allochtone ouderen
met name op het gebied van zorg en welzijn 28 000 XVI, nr. 50 UITGEVOERD
Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 26 mei 2003 over Kabinetsreactie op BMP rapport
Teruggaan én Blijven.    Begroting 2002: Motie-Rouvoet over wijziging van
artikel 1 van de Grondwet door opneming van de grond «handicap en chronische
ziekte» 28 000 XVI, nr.
63 Tijdens de behandeling van de
Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte in de Eerste
Kamer op 1 april jl. is toegezegd dat BZK in zomer 2003 Tweede Kamer zal informeren
over uitbreiding.    Begroting 2002: Motie-Oudkerk over het inzicht verschaffen
over hoogte kortingen/bonussen en aanpassing akkoord met KNMP t.b.v. zorg
en dure geneesmiddelen in ziekenhuizen28 000 XVI, nr. 93 UITGEVOERD
Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 17 december 2002 over Maatregel kortingen
en bonussen apotheekhoudenden.    Patiënten/consumentenbeleid: Motie-Spoelman/Weekers
over een medische ombudsman 27 807,
nr. 4UITGEVOERD Zie brief aan Tweede
Kamer d.d. 14 februari 2003 over Medische Ombudsman.    Patiënten/consumentenbeleid: Motie-Weekers c.s.
over een no-fault-systeem 27 807,
nr. 8UITGEVOERD Zie brief aan Tweede
Kamer d.d. 16 december 2002 over Toezending rapport onderzoek Zon/Mw No-fault
compensatiesysteem.   Patiënten/consumentenbeleid: Motie-Rouvoet c.s.
over concrete, toetsbare beleidsdoelstellingen 27 807, nr. 10UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 17 april 2003 over Voortgang uitvoering
«Met zorg kiezen».    Patiënten/consumentenbeleid: Motie-Van der Vlies
c.s. over integrale beleidsvoering 27 807, nr. 11 UITGEVOERD Zie
brief aan Tweede Kamer d.d. 17 april 2003 over Voortgang uitvoering «Met
zorg kiezen».    Patiënten/consumentenbeleid: Motie-Van der Vlies
over een periodieke rapportage over voortgang met «Zorg kiezen» 27 807, nr. 12 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 17 april
2003 over Voortgang uitvoering «Met zorg kiezen».   Huisartsen/Medisch specialisten: Motie-Buijs over
de secundaire arbeidsvoorwaarden van huisartsen-in-opleiding 28 008, nr. 36Naar verwachting worden de CAO onderhandelingen voor huisartsen, in opleiding,
in september afgerond, waarna de Tweede Kamer hierover kan worden geïnformeerd.   Huisartsen/Medisch specialisten: Motie-Buijs over
herijking norminkomens vrijeberoepsbeoefenaren28 008, nr. 38 Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 17 december 2002 over inkomensherijking vrije
beroepers.   Huisartsen/Medisch specialisten: Motie-Arib over
adviezen commissie Tabaksblat 28 008,
nr. 42Zie brief aan Tweede Kamer
d.d. 31 maart 2003 «Zorg in de buurt» Versterking huisartsenzorg
(28 600 XVI, nr. 115). De Kamer zal voorafgaand aan de VWS-begrotingsbehandeling
2004 een integrale beleidsvisie ontvangen.    Alcoholnota: Motie-Hermann over duidelijke vermelding
alcoholpercentage en leeftijdsgrens op verpakking en intensivering leeftijdscontrole
bij verkoop 27 565, nr. 5 Naar verwachting zal in de tweede helft van
2003 een Raadswerkgroep van de EC een nieuw Commissievoorstel bespreken ter
aanscherping van de Europese etiketteringregels. Voor wat betreft de intensivering
leeftijdscontrole kan gemeld worden dat de KvW sinds begin 2002 is versterkt
met 55 fte ten behoeve van toezicht Drank- en Horecawet. Dit deel van de motie
is dus UITGEVOERD.   Alcoholnota: Motie Oudkerk over een verbod alcoholmarketing
gericht op jongeren 27 565,
nr. 7In het najaar 2003 wordt met
de alcoholbranche overlegd om te komen tot nieuwe, concrete, eenvoudig te
interpreteren, niet vrijblijvende afspraken over alcoholmarketing gericht
op jongeren. Lukt dat niet, dan zal een Reclamebesluit worden voorgedragen.    Alcoholnota: Motie Oudkerk over een verbod op happy-hours 27 565, nr. 8 De motie wordt betrokken bij de voorbereiding van
het Wetsvoorstel Drank- en Horecawet ten behoeven van een betere handhaving.
Dit wetsvoorstel wordt medio 2004 aan de Ministerraad aangeboden en zal eind
2004 (na het advies van de Raad van State) aan de TK aangeboden worden.   Alcoholnota: Motie Buijs over het ontwikkelen van
beleid op gebied preventie en voorlichting, gericht op terugdringing alcoholmisbruik
onder jongeren 27 565, nr. 9 Er is een beleidsbrief in voorbereiding
waarin aan de hand van de doelstellingen uit de «Declaration on Young
People and Alcohol» (WHO, 2001) wordt nagegaan welke inspanningen Nederland
op dit punt kan leveren. De maatschappelijke consultatie vindt 16 oktober
2003 plaats.    Alcoholnota : Motie Buijs over de uitwerking van
een plan voor het instellen van een preventieconsulent door GGD in basisonderwijs 27 565, nr. 10 De motie wordt betrokken bij het Actieplan Preventiebeleid.
Deze nota wordt in november 2003 aan de Tweede Kamer gezonden.    Alcoholnota: Motie Kant over het ter beschikking
stellen van € 204 201 voor onderzoek naar excessief alcoholgebruik 27 565, nr. 12 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 29 november
2003 over de motie Kant.   Alcoholnota: Motie Van der Vlies over een wettelijk
verbod stuntaanbiedingen en dumpprijzen m.b.t. alcohol27 565, nr. 16 De motie wordt betrokken bij de voorbereiding van het wetsvoorstel Drank-
en Horecawet ten behoeve van een betere handhaving. Dit wetsvoorstel wordt
medio 2004 aan de MR aangeboden en zal eind 2004 (na advies RvS) aan de Tweede
Kamer aangeboden worden.    Biotechnologie: Motie Feenstra over de integrale
monitoring inzake de NVa; biotechnologie & toepassing van genetica in
de gezondheidszorg 27 428 27 543,
nr. 13 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede
Kamer d.d. 3 maart 2003 over Motie Feenstra.    Biotechnologie: Motie Ross-Van Dorp over informatiemateriaal
over geneesmiddelverstrekking en biotechnologie via het internet; biotechnologie
& toepassing van genetica in de gezondheidszorg 27 428 27 543, nr. 19 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 6 juni 2003 over AO motie Ross-van
Dorp biotechnologie Geneesmiddelen en internet.   Biotechnologie: Motie Dittrich over de werkzaamheden
van adviesorganen; biotechnologie & toepassing van genetica in de gezondheidszorg 27 428 27 543, nr. 21 UITGEVOERD Zie brief aan de TK van
VROM d.d. 23 december 2002 (27 428/27 543, nr. 36).    Motie-Kant over het versnellen van de tweede evaluatie
op de Wet orgaandonatie en afronden voor 1 juli 200328 140, nr 6 UITGEVOERD
Zie brief aan de TK d.d. 27 juni 2003 over orgaandonatie.    Motie-Arib over het versnellen van de tweede evaluatie
op de Wet orgaandonatie en afronden voor 1 juli 2003. Tevens het zenden van
een overzicht waarin voor- en nadelen van het overgaan naar een geen-bezwaarsysteem
zijn opgenomen en te rapporteren over de voortgang en het effect van flankerend
beleid.28 140, nr 7 UITGEVOERD Zie brief aan de TK d.d. 27 juni
2003 over orgaandonatie.    Motie Ross-van Dorp over een onderzoek naar de wijze
waarop het herleidbaar opslaan van navelstrengbloed gerealiseerd kan worden 27 844, nr 12 Het rapport van de Gezondheidsraad zal in het najaar
gereed zijn. Vervolgens zal de Kamer worden geïnformeerd.    Motie-Rijpstra / Middel over het doen van onderzoek
naar de wenselijkheid op nationaal niveau tot sportwetgeving te komen 27 841, nr. 7H Prof H. van Staveren (UvA) zal een verkennende notitie over de
noodzaak en wenselijkheid van sportwetgeving schrijven. Naar aanleiding van
deze notitie zal de Tweede Kamer in september worden geïnformeerd.   Motie-Ravestein over gehandicaptensport op de televisie 27 841, nr. 8H In het 3e kwartaal zal er een overleg plaatsvinden
met NOS over gebrek aan aandacht voor sport door gehandicapten op tv en het
onderwerp jeugdsportjournaal. Na dit overleg zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd.    Wet Bopz: Motie-Buijs over het binnen 2 maanden opstellen
van een plan van aanpak versnelde uitbreiding capaciteit gewenste hulpverlening
verkommerden, verloederden, zorgmijdenden 27 289, nr. 34UITGEVOERD Zie
brief aan Tweede Kamer d.d. 19 november 2002 over maatschappelijke opvang.    Vraag aan bod: Motie-Arib/Oudkerk over financiële
garanties ouderen en chronisch zieken bij introductie nieuw stelsel 27 855, nr. 11 In het hoofdlijnenakkoord is vastgelegd dat er per 1 januari
2006 bij de invoering van de basisverzekering een zorgtoeslag wordt ingevoerd.   Wijziging Wet BIG: Motie-Rouvoet over deskundigen
met een sociale of sociaal-agogische opleiding 27 669, nr. 9UITGEVOERD
Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 10 maart 2003 over Motie 27 669 nr. 9
en nr. 10.    Wijziging Wet BIG: Motie-Hermann over kennelijk ontbreken
van deskundigheid 27 669, nr.
10UITGEVOERD Zie brief aan Tweede
Kamer d.d. 10 maart 2003 over Motie 27 669 nr. 9 en nr. 10.    Wijziging Wet BIG: Motie-Weekers over optreden tegen
schadelijke kwakzalvers 27 669,
nr. 12 (was 8) Motie wordt meegenomen
in het standpunt op de evaluatie van de Wet BIG (verschijnt in oktober 2003).    Gehandicaptenbeleid: Motie-Passtoors over wetsvoorstel
toegankelijkheid en bereikbaarheid 24 170, nr. 68H Wordt meegenomen
in het Actieplan «Gelijke behandeling in de praktijk». Het actieplan
wordt naar verwachting in december naar de TK gezonden.    Wet gelijke behandeling o.g.v. handicap/chronische
ziekte:      Motie-Bussemaker c.s. over gemeenschappelijke bepalingen 28 169, nr. 15 Wordt meegenomen in het Actieplan «Gelijke
behandeling in de praktijk». Het actieplan wordt naar verwachting in
december naar de TK gezonden.    Wet gelijke behandeling o.g.v. handicap/chronische
ziekte:     Motie-Bussemaker c.s. over een anti-discriminatierichtlijn
op Europees niveau 28 169, nr.
17 Wordt meegenomen in het Actieplan
«Gelijke behandeling in de praktijk». Het actieplan wordt naar
verwachting in december naar de TK gezonden.    Wet gelijke behandeling o.g.v. handicap/chronische
ziekte:     Motie-Van der Vlies c.s. over een basisniveau van
voorzieningen in het onderwijs 28 169,
nr. 18H Wordt meegenomen in het Actieplan
«Gelijke behandeling in de praktijk». Het actieplan wordt naar
verwachting in december naar de TK gezonden.    Wet gelijke behandeling o.g.v. handicap/chronische
ziekte:     Motie-Tonkens c.s. over een structurele financieringsbron
voor onderwijsinstellingen 28 169,
nr. 22H Wordt meegenomen in het Actieplan
«Gelijke behandeling in de praktijk». Het actieplan wordt naar
verwachting in december naar de TK gezonden.    Wet gelijke behandeling o.g.v. handicap/chronische
ziekte:     Gewijzigde motie-Bussemaker/Van der Ham over generiek
noodzakelijk veronderstelde aanpassingen en een actieplan 28 169, nr 27 Wordt meegenomen in het Actieplan «Gelijke behandeling in de praktijk».
Het actieplan wordt naar verwachting in december naar de TK gezonden.    Wet gelijke behandeling o.g.v. handicap/chronische
ziekte:      Motie-Van Leeuwen over het leveren van een uiterste
krachtsinspanning om de moties m.b.t. de WGBH/CZ tijdig uit te voeren en instellen
Task Force ter versterking maatschappelijk draagvlak 28 169, nr. 48 e Wordt meegenomen in het Actieplan «Gelijke behandeling in de praktijk».
Het actieplan wordt naar verwachting in december naar de TK gezonden.   Begroting 2003:      Motie-Rijpstra/Verbeet over de verstrekking van sporthulpmiddelen 28 600 XVI, nr. 35 Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 4 juli 2003
over Motie-Rijpstra/Verbeet.   Begroting 2003: Motie-Rijpstra/Atsma
over taken en verantwoordelijkheden van de sportkoepels 28 600 XVI, nr. 36De Tweede Kamer zal in september worden geïnformeerd.   Begroting 2003:      Motie-Atsma c.s. over fiscale belemmeringen voor
sportbeoefening 28 600 XVI,
nr. 37 Zie brief staatssecretaris
Financiën d.d. 27 augustus 2003.   Begroting 2003: Motie-Atsma c.s. over
genetische doping28 600 XVI,
nr. 38 Een project over genetische
doping, georganiseerd door NeCeDo, is gestart. Na de zomer zal een tussenrapportage
aan de Kamer worden gezonden.    Begroting 2003: Motie-Arib c.s. over
de financiering van cliëntenraden28 600 XVI, nr 52 Het wachten
is op het onderzoek van KPMG naar de kosten van cliëntenraden. Dit onderzoek
is naar verwachting gereed in september 2003. Het standpunt volgt dan naar
verwachting in november.    Begroting 2003: Motie-Buijs c.s. om
ZonMW preventieprogramma's te laten realiseren 28 600 XVI, nr 57 De motie had betrekking op de wens tot een snelle vervolgopdracht voor het
preventieprogramma van ZonMW, dit deel van de motie is uitgevoerd. Het andere
deel had betrekking op het terugbrengen van het jaarlijkse uitgavenplafond
voor ZON-programmering van € 28,6 mln naar het oude niveau van € 40
mln. Dit is gezien de huidige budgettaire krapte niet mogelijk. De reeds lopende
programmering wordt wel gefaciliteerd.    Begroting 2003: Motie-Buijs c.s. over
opzetten kanalisatieregeling contactlenzen zodat professionele begeleiding
bij verstrekking gegarandeerd is 28 600 XVI, nr 58 Zie brief
aan Tweede Kamer d.d. 7 juli 2003 over vrije verkoop contactlenzen.    Begroting 2003: Motie-Buijs c.s. over
voorlichting, plan van aanpak opsporing diabetes en medicatiebegeleiding 28 600 XVI, nr 59 De uitvoering van de motie zal worden geïntegreerd
in de Actieplan Preventiebeleid. Dit Actieplan wordt in november 2003 aan
de Tweede Kamer gezonden.    Begroting 2003: Motie-Vietsch c.s.
over het feit cliënten en patiënten via benoemingen in de raad van
toezicht van een instelling invloed hebben op het beleid 28 600 XVI, nr 60 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 11 augustus 2003 over implementatieplan
WMCZ.    Begroting 2003: Motie-Tonkens c.s.
over de erkenning van gebarentaal 28 600 XVI, nr 62 Internationale
vergelijking moet informatie opleveren die betrokken departementen nodig hebben
om erkenning gebarentaal mogelijk te kunnen maken. De Kamer zal hierover voor
1 januari 2004 worden geïnformeerd.    Begroting 2003: Motie-Tonkens/Van Geen
over een overgangsregeling voor de registratie van antroposofische geneesmiddelen 28 600 XVI, nr. 67 UITGEVOERD Zie brief aan TK d.d. 4/4/2003
over antroposofische geneesmiddelen (28 600 XVI, nr. 121).    Begroting 2003: Motie-Wilders c.s.
over zo snel mogelijk concrete en kwantitatieve doelstellingen te formuleren
voor wachttijdreductie28 600
XVI, nr. 68 Bij de begrotingsbehandeling
VWS zal hierop worden teruggekomen.    Begroting 2003: Motie-Jense c.s. over
de mobiele medische teams 28 600
XVI, nr. 79UITGEVOERD Zie brief aan
TK d.d. 2/4/2003 over voortgang MMT's (28 600 XVI, nr. 118).    Kleine ziekenhuizen Motie-Buijs c.s.
over de ziekenhuisfuncties op de locatie Emmeloord 28 600 XVI, nr. 139 Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 3 juli 2003 over IJsselmeerziekenhuizen.    Kleine ziekenhuizen Motie-Rouvout c.s.
over volledige afschaffing van de zgn fusiebonus 28 600 XVI, nr. 140 In september 2003 zal de Tweede Kamer over uitvoering van deze motie worden
geïnformeerd.    Motie-Kant over de kwijtschelding van eigen bijdragen 26 631, nr. 30 Op 16/6/2003 Tweede Kamer geïnformeerd, Z/VU-2 372 518,
dat nadere gegevens nodig zijn over de omvang voordat hier een beslissing
over genomen kan worden.    Kleine ziekenhuizen: Motie-Kant c.s.
over de goedkeuring van fusies en/of concentraties27 295, nr. 41 Motie wordt meegenomen in een brief aan de Kamer inzake beoordelingskader
kleine ziekenhuizen. Deze zal naar verwachting in september 2003 aan de TK
worden gezonden.    Kleine ziekenhuizen: Motie-Buijs c.s.
over de onafhankelijke voorzitter in overleg met IJsselmeerziekenhuizen 27 295, nr. 46 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 25/4/2003 over bereikbare
ziekenhuiszorg (27 295, nr. 50).    Kleine ziekenhuizen: Motie-Van Geen/Jukema
over de doelstelling goede kwaliteit zorg IJsselmeerziekenhuizen 27 295, nr. 47 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 25/4/2003 over bereikbare
ziekenhuiszorg (27 295, nr. 50).    Kleine ziekenhuizen: Motie-Jukema c.s.
over de basisfuncties in Emmeloord 27 295, nr. 44 UITGEVOERD Zie
brief aan Tweede Kamer d.d. 25/4/2003 over bereikbare ziekenhuiszorg (27 295,
nr. 50).    Motie-Duyvendak c.s. over een ruimhartiger opstelling
bij het verstrekken van griepvaccin en/of antivirale middelen 28 807, nr. 39 UITGEVOERD Zie brief aan Tweede Kamer d.d. 6/5/2003 over motie
Duyvendak (28 807, nr. 45).   Drugsbeleid: Motie-Van der Ham c.s.
over een realistisch internationaal drugbeleid 24 077, nr. 117H En marge van de CND heeft de Staatssecretaris van VWS verschillende gesprekken
gevoerd met gelijkgezinde landen over de wenselijkheid en mogelijkheden om
internationaal een meer realistisch drugsbeleid te bewerkstelligen en nauwer
samen te werken. Ondermeer is met Nieuw-Zeeland, Canada, Zwitserland, Verenigd
Koninkrijk, België, Brazilië, Australië en Duitsland afgesproken
initiatieven voor de volgende CND zoveel waar mogelijk in goed overleg vooraf
met elkaar af te stemmen. Zie brief aan TK d.d. 4 juli 2003.    Motie-Van der Staaij over het bevorderen dat belemmeringen
die voor prostituees in de praktijk bestaan om met prostitutie te breken,
worden weggenomen, o.m. door het stimuleren dan wel facilteren van zgn. uitstapprogramma's 28 600 VI, nr 66De Tweede Kamer zal binnenkort worden geïnformeerd
over de uitvoering van de motie.    Wet op de jeugdzorg: Motie-Cörüz
over zorgaanbieders in een andere provincie28 168, nr. 40 Wordt opgenomen
in landelijk beleidskader. Deze wordt in najaar 2003 aan de Tweede Kamer aangeboden.    Wet op de jeugdzorg: Motie-Cörüz/Kalsbeek
over lokale voorzieningen 28 168,
nr. 41 Tweede Kamer ontvangt in december
2003 hierover een voorstel. Ook worden de resultaten aangeboden van een onderzoek
naar de gemeentelijke uitvoering.    Wet op de jeugdzorg: Motie-Cörüz
over één financieringsbron voor de jeugdzorg 28 168, nr. 42 Het onderzoek hiernaar wordt in het najaar 2003 gestart.    Wet op de jeugdzorg: Motie-Örgü
over de verantwoordelijkheid van provincies 28 168, nr. 45 Wordt opgenomen
in landelijk beleidskader. Deze wordt in najaar 2003 aan de Tweede Kamer aangeboden.   Wet op de jeugdzorg: Motie-Kalsbeek
over een gezinscoach voor multi-problem gezinnen 28 168, nr. 46 Tweede Kamer ontvangt in oktober een brief waarbij ook de inzichten van de
pilots in Limburg worden betrokken.    Wet op de jeugdzorg: Motie-Kalsbeek/
Cörüz over een tijdelijke extra investering in jeugdzorg in Flevoland28 168, nr. 48 Hierover loopt reeds overleg in Flevoland. De Tweede
Kamer wordt hierover bij de begrotingsbehandeling geïnformeerd.    Motie-Vietsch c.s. over gedwongen verhuizingen26 631, nr. 51 De Tweede Kamer zal in najaar 2003 worden geïnformeerd over
de uitvoering van de motie.TOEZEGGINGEN   WAT IS TOEGEZEGD?VINDPLAATSSTAND VAN ZAKENEen integrale en resultaatgerichte jeugdagenda. Kennismakings- en planningsoverleg
d.d. 26 september 2002 De Kamer zal in oktober de jeugdagenda ontvangen.    Het advies van de cie. Tieneropvang en standpunt
op het advies Actualisatie Planningsbrief
5 november 2002 De Kamer zal in oktober
het standpunt ontvangen.    Bouwstenennotitie Wvg en nu verder Actualisatie Planningsbrief 5 november 2002 De Kamer ontvangt in maart 2004 een hoofdlijnennotitie
over het dienstverleningsstelsel.    Kabinetsstandpunt inzake positie en financiering
van de eerstelijns psychologische zorg Actualisatie Planningsbrief 5 november 2002 Bezien wordt op welke wijze de positie en financiering van eerstelijns psychologische
zorg kan worden betrokken in de aan de Kamer toegezegde beleidsvisie geïntegreerde
eerstelijn (deze beleidsvisie is toegezegd tijdens het AO huisartsenzorg op
18 juni 2003).    Uitwerking m.b.t. drugs inclusief analyse soft-drugsbeleid
met nieuwe normstelling.Actualisatie
Planningsbrief 5 november 2002 De
Kamer zal in oktober de beleidsbrief over cannabis ontvangen.   Interdepartementaal Beleidsonderzoek naar de maatschappelijke
opvang. APB 2002 De Kamer ontvangt in oktober 2003 het standpunt op het IBO maatschappelijke
opvang.    Beleidsstandpunt n.a.v. rapportage Commissie Invoeringsaspecten
Behandelingen Heroïneverslaving (CIBH).Antwoorden begroting 2003 (28 600 XVI, nr 12) Rapportage is 16 juni aan de Kamer aangeboden; kabinetsstandpunt
wordt in oktober naar de Kamer gestuurd.    De Kamer informeren over de conclusies van de commissie
Buurmeijer inzake de aansturing van de regionale indicatieorganen (RIO's). AO Groot project Modernisering AWBZ
d.d. 4 december 2002 In september
ontvangt de TK een presentatie van de conclusies van de Cie. Buurmeijer inzake
aansturing Regionale Indicatieorganen (RIO's).   Landelijk beleidskader welzijn (Welzijnsnota)Actualisatie Planningsbrief 5 november 2002 Verschijnt in november 2003. In de
begroting 2004 wordt het Landelijk beleidskader welzijn aangekondigd.    Structurele subsidierelaties met landelijke instellingen Invulling taakstellingen VWS-begroting
2003 (28 600 XVI, nr. 23) d.d 23 november 2002 De Kamer zal hierover op Prinsjesdag worden geïnformeerd.    Plan opstellen voor monitoring zelfregulering reclametoezicht
geneesmiddelenInterpellatie Kant
over reclametoezicht genees- middelen door de Inspectie voor de Volksgezondheid
d.d. 25 september 2002Monitoringplan
is aangekondigd met de brief aan de Kamer van 16 april 2003 (goedkeuring werkplan
en MJP). In zal het plan naar de Kamer worden gezonden.    Beleidsstandpunt inzake het beoordelingskader kleine
ziekenhuizen. Brief Breder beoordelingskader
kleine ziekenhuizen CZ-2 359 550 d.d. 10 maart 2003 In september 2003 zal de Kamer geïnformeerd
worden over het beleidsstandpunt inzake het beoordelingskader kleine ziekenhuizen.    De Kamer informeren over de bevindingen van het CVZ
inzake het evaluatieonderzoek m.b.t. het tandheelkundig pakket Brief Evaluatie reductie tandheelkundig pakket CZ-2 177 415
d.d. 11 mei 2001 Definitieve oplevering
van eindrapportage CvZ wordt verwacht in november 2003.    De Kamer zal een standpunt ontvangen over de financiële
randvoorwaarden waaronder kleine ziekenhuizen bereikbaar moeten zijn AO J.H. Jansen Ziekenhuis Emmeloord d.d.
22 mei 2003 Deze toezegging wordt
meegenomen in de toezegging inzake het beoordelingskader kleine ziekenhuizen.
In september 2003 zal de Kamer hierover worden geïnformeerd.    Zodra het eindrapport van de IGZ gereed is –
naar verwachting begin 2004 – zal de Kamer geïnformeerd worden
over de resultaten van een thematisch onderzoek naar de kwaliteit, toegankelijkheid
en continuïteit van de huisartsenzorg bij de centrale huisartsenposten.Antwoorden op kamervragen van Arib
over de bereikbaarheid van huisartsenzorg d.d. 3 februari 2003 Naar verwachting is het onderzoek van de IGZ begin
2004 afgerond, zal de Kamer geïnformeerd worden.    Verwerken van de conclusies «ruimte voor resultaat»
in de begrotingsstukken voor het jaar 2004.Prestatiegerichte bekostiging «Ruimte voor Resultaat» (28 600
XVI, nr 17) d.d. 15 november 2002 In september 2003 worden gegevens van het Ctg verwacht. In oktober 2003 wordt
de Kamer hierover geïnformeerd.    De Kamer informeren over de stand van zaken rondom
de financieringssystematiek voor opleidingen.Antwoorden op kamervragen van Tonkens over het «rugzakje» voor
stagiaires in de zorg d.d. 19 mei 2003 In november 2003 zal de Kamer hierover geïnformeerd worden.    Standpunt op advies landsadvocaat inzake keuze voor
een zorgverzekering op privaatrechtelijke grondslag Antwoorden op kamervragen van Kant, Van Heteren en Tonkens over
rapporten van de landsadvocaat en van de RVZ d.d. 16 december 2002 Aanbieding van de Wet op de Zorgverzekering
aan de Tweede Kamer is voorzien juni 2004.   Indienen Wetsontwerp Zorgverzekeringswet Antwoorden Zorgnota (28 605, nr 2) d.d
15 november 2002 Aanbieding van de
Wet op de Zorgverzekering aan de Tweede Kamer is voorzien juni 2004.   Brief over bouwbeleid (inclusief WEZ)Kennismakings-Planningsoverleg d.d. 26 september
2002Tijdens het AO 3 april 2003 over
de modernisering AWBZ gaf de staats-secretaris aan ernaar te streven dat de
brief over het bouwbeleid na zomerreces naar de Tweede Kamer gestuurd kan
worden. Planning: oktober.    De Kamer informatie sturen over het vervolg op de
aanbeveling van de commissie Meurs om de positie van de raden van toezicht
wettelijk te verankeren. AO Kleine
ziekenhuizen d.d. 3 oktober 2002 De aanbevelingen van de commissie Meurs inzake de positie van de raden van
toezicht van zorginstellingen worden geregeld via het wetsvoorstel exploitatie
zorginstellingen. Deze wet is op 29 maart 2001 bij de TK ingediend (27 659).    De Kamer ontvangt in oktober 2003 een wetsvoorstel
met betrekking tot: – de mogelijkheid om gegevens te verifiëren
en te controleren (voor vaststelling recht op verzekering); – wettelijke
basis aan elektronische gegevensuitwisseling bij ziekenfondsen; – sofi-nummer
een rol in de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen 1998; –
wettelijke verplichting om zich als verzekerde te identificeren; – ziekenfondsen
krijgen de mogelijkheid om als sanctie bij declaratiefraude een bestuurlijke
boete op te leggen. Brief Voortgang
uitvoering «Met zorg kiezen» (27 807, nr. 20) d.d. 17 april
2003 Interdepartementale voorbereiding
is in volle gang. Voorstel aangeboden aan Actal. Aanbieding van het wetsvoorstel
aan de Kamer is voorzien in oktober 2003.    Verzoek om 2 jaar na inwerkingtreding een evaluatie
van het Wetsvoorstel Wijziging van de Wtz 1998 in verband met het vervallen
van het woonplaatsvereiste 2 jaar na inwerkingtreding Brief Wijziging van de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen
1998 DBO-2 244 520 d.d. 17 december 2001 Op 19 september 2002 is een brief aan de SUO verzonden waarin
gevraagd is om de resultaten van de evaluatie voor 1 juli 2004 te doen toekomen.
Hierna wordt de Kamer geïnformeerd.    De Kamer krijgt bericht als het beraad van het kabinet
over de uniformering van het fraudebegrip tot uniformering leidt. Brief Kamervragen zorgfraude DBO-CB-U-2 381 575
d.d. 16 mei 2003 VWS en Justitie
zullen op korte termijn overleggen. Vervolgens zal de Kamer hierover worden
geïnformeerd.   Het CVZ onderzoekt of er bij de door het buitenland
gedeclareerde kosten onregelmatigheden zijn aangetroffen. Indien dat onderzoek
tot resultaten leidt worden deze in een later stadium aan de Kamer worden
toegezonden. Brief Kamervragen zorgfraude
(28 828, nr. 3) d.d. 18 april 2003 Het CVZ is verzocht te onderzoeken welke bedragen er omgaan in de zgn. tariferingprocedure.
Informatie hierover vergt onderzoek van de door de onderscheiden ziekenfondsen
aan CVZ meegedeelde cijfers.    Informatie aan TK op welke criteria de rapportcijfers
voor de verzekeraars worden gebaseerd AO Kleine ziekenhuizen d.d. 3 oktober 2002 De eerste set indicatoren is beschikbaar. Aan de hand hiervan vindt in het
najaar overleg met zorgverzekeraars plaats.    Een definitieve keuze maken in de financiering van
de IKG's als de resultaten van het onderzoek van het Patiëntenfonds naar
de financiering van de IKG's is afgerondNota-overleg Patiënten/ Consumentenbeleid «Met zorg kiezen»
(27 807, nr 1) d.d. 18 maart 2002 De IKG's (Informatie- en Klachtbureaus Gezondheidszorg) zijn ondergebracht
bij de RPCP's (Regionale Patiënten/Consumenten Platforms). De RPCP's
ontvangen exploitatiesubsidie van de provincies. In de afgelopen periode heeft
het Fonds PGO in totaal € 1 033 380,00 subsidie verstrekt
voor vier pilotprojecten van IKG's. Doel daarvan was te komen tot bouwstenen
voor verdergaande professionalisering van de IKG's. De subsidie van het Fonds
PGO eindigt per 1 juli 2003. In de voortgangsbrief inzake de nota «Met
zorg kiezen» is aangekondigd dat de minister een standpunt zal innemen
over de inrichting en financiering van de RPCP's. Hierbij zal ook aandacht
zijn voor de financiering van de IKG's.    Zodra nadere informatie beschikbaar komt over de
mobiliteit van patiënten in de EU zal de Kamer worden geïnformeerd AO EU Raad voor Werkgelegenheid,
Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken d.d. 22 mei 2003«High level process of reflection on
patient mobility in the EU» is in volle gang. In het najaar van 2003
is dit informele proces afgerond. Naar verwachting zullen er aanbevelingen
worden gedaan.   Standpunt Evaluatie Wet BIG Zie planningsbrief DBO-2321803 d.d. 7 oktober 2002 Komt tegelijkertijd met standpunt op RVZ advies
«Taakherschikking in de Zorg» en het MOC rapport «de arts
voor straks», (brief IBE/BO-2 369 301, d.d. 9 april 2003).
Het standpunt wordt in oktober aan de Kamer aangeboden.    Uitwerking geven aan taakherschikking tussen de beroepen
in de zorg teneinde uitbreiding capaciteit zorgverleners te bereiken Zie brief Antwoorden begroting 2002 DBO-2234198
d.d. 16 november 2001 Het standpunt
VWS op RVZ advies van januari 2003 wordt in oktober aan de Kamer aangeboden.
Het standpunt op het RVZ advies «Taakherschikking in de Zorg»
geeft de toegezegde uitwerking.    Wetsvoorstel inzake gebruik van lichaamsmateriaal
(zeggenschap) Zie Planningsbrief
d.d. 30 november 2000 Het wetsvoorstel
wordt in 6 maart 2004 aangeboden aan Ministerraad.    Evaluatie Wet foetaal weefsel Plenaire behandeling wetsvoorstel Foetaal weefsel d.d. 6 november
2001 Start als evaluatie-programma
in 2004. Het feitelijk onderzoek start in september 2005.    Standpunt op advies van de GR inzake prenatale screening
aan de Kamer zenden Zie brief Advies
Gezondheidsraad Prenatale screening d.d 9 mei 2001 Standpunt zal in november 2003 aan TK worden gezonden.    Gezamenlijk standpunt van OCW en VWS op rapport Medisch
Opleidings Continuüm. Zie brief
Implementatieplan MDW-traject medische beroepen (24 036, nr. 262) d.d.
27 juni 2002In oktober 2003 zal de
Kamer het standpunt ontvangen.    Het octrooieren van genen: VWS, EZ en OCenW zullen
een brede studie laten doen naar mogelijke gevolgen van verleende octrooien
voor de gezondheidszorg. Nota-overleg
Biotechnologie d.d. 30 januari 2002 In oktober 2003 zal de TK de studie humane genoctrooien (rapport Van de Bunt)
vergezeld van een standpunt ontvangen.    Tweede evaluatie Wet op de orgaandonatie.Zie brief Wet op de orgaandonatie (28 140,
nr. 3) d.d. 21 februari 2002 Tussenrapportage
op 27 juni 2003 aan Kamer gezonden. Eindrapportage wordt in voorjaar 2004
aangeboden aan Minister VWS. Vervolgens zal in juli 2004 standpunt aan Kamer
worden gezonden.   Standpunt op advies Gezondheidsraad «Nieuwe
wegen naar orgaandonatie» Zie brief d.d. 4 juli 2003 Aanbieding GR-advies Standpunt zal in november 2003 aan TK worden aangeboden.   Uitkomsten van studie naar het langere termijn beleid
geneesmiddelen per 1 juli 2003 naar de Kamer zenden. AO Geneesmiddelen 27
maart 2003  Op dit moment vindt overleg met betrokken partijen plaats om
tot lange termijn beleid te komen.    Strategienota infectieziekten VAO Sars d.d. 23 april 2003 De nota zal in december 2003 aan de Kamer gezonden worden.    Advies Kennisinfrastructuur Infectieziekten van de
RGO aan de Kamer zenden. VAO Sars
d.d. 23 april 2003 Het standpunt
zal worden meegenomen in de Strategienota Infectieziekten. De nota zal in
december 2003 aan de Kamer gezonden worden.    Actieplan Preventiebeleid Begroting VWS 2001 d.d. 29 november 2000Het Actieplan zal in november 2003 naar de Kamer worden gezonden.   Implementatieprogramma SEGV inclusief de daarvoor
benodigde investeringen. Zie brief
Toezending kamervragen VC VWS inzake eindrapport programmacommissie SEGV-II
DBO-2255392 d.d. 29 maart 2002Deze
toezegging wordt meegenomen in de Actieplan Preventiebeleid. Het Actieplan
zal in november 2003 naar de Kamer worden gezonden.    Het advies Raad van State op AMvB tabaksautomaten
naar de Kamer sturen. AO AMvB tabaksautomaten
d.d. 12 februari 2002 Advies Raad
van State en nader rapport zullen in het najaar 2003 naar de Kamer worden
gezonden.    Standpunt op het advies van de Gezondheidsraad inzake
«Wet bevolkingsonderzoek: screening van pasgeborenen op taaislijmziekte». Zie brief Advies Gezondheidsraad
over Wet Bevolkingsonderzoek DBO-2292921 d.d. 21 juni 2002 Met de Gezondheidsraad is afgesproken, dat het verwachte
advies van de GR (over de wenselijkheid screening pasgeborenen) te verbreden
naar een advies over de gehele neonatale screening (inclusief taaislijmziekte).
Advisering door de Gezondheidsraad is gepland voor eind 2004.AfkortingenlijstACBGAgentschap College
ter Beoordeling van Geneesmiddelen ACTALAdviescollege toetsing
administratieve lasten AFBZAlgemeen fonds Bijzondere
Ziektekosten AgioAssistenten-geneeskundige
in opleiding AMAAlleenstaande Minderjarige
AsielzoekerAMKAdvies- en Meldpunt
Kindermishandeling AMvBAlgemene Maatregel
van Bestuur ANWavond-, nacht- en
weekenddienstenAOAmbtelijk overleg AORAlgemene Oorlogsongevallenregeling
Indonesië APVAlgemene productveiligheidsrichtlijn AVVVAlgemene Vergadering
Verpleegkundigen en Verzorgenden AWBZAlgemene Wet Bijzondere
Ziektekosten AZRAWBZ-brede Zorgregistratie BbagBesluit bijdrage
AWBZ-gemeentenBBPBruto Binnenlands
Product BIGWet op de beroepen
in de individuele gezondheidszorg BIKKBijdrage in de kosten
van kortingen BJZBureau JeugdzorgBKZBudgettair Kader Zorg BMCBureau Medicinale
Cannabis BMRbof, mazelen en Rode
HondBNPBruto Nationaal Product BOBbiotechnologie als
open beleidsproces BOPZWet Bijzondere opnemingen
psychiatrische ziekenhuizen BOSBuurt, Onderwijs en
SportBRGBesluit Registratie
GeneesmiddelenBSEBoviene Spongiforme
Encéphalopathie BTWBruto Toegevoegd Waarde BUZABuitenlandse ZakenBZKBinnenlandse Zaken
en KoninkrijksrelatiesCAKCentraal AdministratieKantoor
bijzondere ziektekostenCAOcollectieve arbeidsovereenkomst CARMACampylobacter Risk
Management and Assessment CAWCentraal Administratiekantoor
Welzijnswerk CAWJConvenant arbeidsmarkt
welzijn en jeugdhulpverlening CAZConvenant arbeidsmarktbeleid
zorg CBGCollege ter Beoordeling
van GeneesmiddelenCBG-MEBCollege ter Beoordeling
van Geneesmiddelen – Medicines Evaluation Board CBOKwaliteitsinstituut
voor de Gezondheidszorg CBSCentraal Bureau voor
de StatistiekCBZCollege bouw ziekenhuisvoorzieningen CCMOCentrale Commissie
Mensgebonden Onderzoek CEGCentrum voor Ethiek
en Gezondheid CENSISCentrale Stichting
van Internaten voor Schippers- en Kermisjeugd CEVCentrum voor Externe
Veiligheid en Vuurwerk CGORCentrum voor Gezondheidsonderzoek
bij Rampen CIBGCentraal Informatiepunt
Beroepen Gezondheidszorg CIBHCommissie Invoeringsaspecten
Behandeling Heroïneverslaving CIDCCentraal Instituut
voor Dierziekte Controle CIPICode Indeling PrestatieIndicatorCIVIQCivil society Instituut
Vrijwillige Inzet QualityCMSConcerned Member State CNDCommission on Narcotic
Drugs COGEBACommissies voor
de gebiedsaanwijzingCOPDChronic Obstructive
Pulmonary Disease COSCommissie Overleg
Sectorraden CPACommissie Psychiatrische
Arbeidsongeschiktheid CPBCentraal PlanbureauCSZCuratieve Somatische
Zorg CtCCommunity that Care CTGCollege Tarieven GezondheidszorgCTZCollege toezicht zorgverzekeringenC&VStichting Consument
en VeiligheidCVTMCoördinatie
Vrijwillige Thuiszorg en Mantelzorg CVVCollectief Vraagafhankelijk
VervoerCVZCollege voor zorgverzekeringenCWPCommissie het werkend
perspectief CZWOCommissie Zorg, Welzijn
en OnderwijsDBCdiagnose-behandelcombinatie DHWDrank- en Horecawet DKGdiagnosekostengroep DKTPDifterie Kinkhoest
Tetanus Polio DoconedDoping Controle
NederlandDTPDifterie Tetanus Polio ECNEnergieonderzoek Centrum
Nederland EHLASSEuropean Home and
Leisure Accident Surveillance System EMEAEuropean Medicines
Evaluation AgencyEMPURElektronisch Monitoringsysteem
PUR EPDelektronisch patiëntendossier EUEuropese Unie EVS-SCENElektronisch
Voorschrijfsysteem/Steun en Consultatie bij Euthanasie in NederlandEZEconomische Zaken FBZFinancieel Beeld ZorgFteFulltime Equivalent FTOFarmaco Therapie OverlegGGDGemeentelijke Gezondheidsdienst GGOgenetisch gemodificeerd
organisme GGZgeestelijke gezondheidszorg GGZNGGZ NederlandGHORGeneeskundige Hulpverlening
bij Ongevallen en RampenGMTGeneesmiddelen en
Medische TechnologieGSBGrotestedenbeleid GVSGeneesmiddelen Vergoedingensysteem HAHoofdlijnenakkoord HBOHoger Beroepsonderwijs HibHaemophilus Influenza
type bHGISHomogene Groep Internationale
SamenwerkingHIVHumaan Immunodeficiëntie
Virus HKZHarmonisatie Kwaliteitsbeoordeling
in de Zorgsector HTAHealth Technology
Assessment IBOInterdepartementaal
BeleidsonderzoekICECIInternational Classification
of External Causes of Injuries ICODOInformatie- en Coördinatieorgaan
Dienstverlening Oorlogsgetroffenen ICTInformatie- en CommunicatietechnologieI/DInstroom/doorstroom IGZInspectie voor de
Gezondheidszorg IKCIntegrale KankercentraIKGInformatie- en klachtenbureau
GezondheidszorgIMTAInstitute for Medical
Technology AssessmentINKInstituut Nederlandse
KwaliteitIPOInterprovinciaal OverlegISISInfectieziekten Surveillance
Informatie SysteemITFInternational Task
Force IVFIn-vitrofertilisatieIWZInnovatieprogramma
Wonen en ZorgIWZ/VEBOInnovatieprogramma
Wonen en Zorg/Vernieuwing en Beleidsontwikkeling JGZJeugdgezondheidszorgJONGJeugdbeleid Overheid
Nu GezamenlijkJWPJaarwerkprogramma KAGKeuringsraad Aanprijzing
Gezondheidsproducten KDCKinderdagcentrum KIDKunstmatige Inseminatie
Donor KNCVKoninklijke Nederlandse
Centrale Vereniging tot bestrijding der tuberculose KNMPKoninklijke Nederlandse
Maatschappij ter bevordering der PharmacieKNOVKoninklijke Nederlandse
Organisatie VerloskundigenKNVBKoninklijke Nederlandse
Voetbal BondKvWKeuringsdienst van
Waren LarebStichting Landelijke
Registratie en Evaluatie Bijwerkingen LBTLandelijk bureau toegankelijkheid LCILandelijk Centrum
Indicatiestelling LCILandelijke Coördinatiestructuur
Infectieziektebestrijding LCMRLandelijke Centrale
Middelen Registratie LCOLandelijk Centrum
OpbouwwerkLCVVLandelijk Centrum
Verpleging & VerzorgingLISLetsel Informatie
Systeem LNVLandbouw, Natuurbeheer
en Voedselveiligheid LOIBLandelijke Overlegplatform
Internationaal Beleid LSRLandelijk Steunpunt
cliëntenRaden LVTLandelijke Vereniging
voor de Thuiszorg LVTCLandelijke Vereniging
TraumacentraLZDLandelijk Zorgprogramma
Dementie MDWMarktwerking, Deregulering
en WetgevingskwaliteitMEVMacro-economische
verkenning MJPMeerjarenplanMMTMobiel Medisch Team MOMaatschappelijke OpvangMOOZMedefinanciering
Oververtegenwoordiging Oudere Ziekenfondsverzekerden MRMinisterraad MRSAMeticilline Resistente
Staphylococcus Aureus MSRCMedisch Specialisten
Registratie Commissie NeCoDoNederlands Centrum
voor Dopingvraagstukken NGBNorm Gezond BewegenNICAMNederlands Instituut
voor Classificatie van Audiovisuele Media NICTIZNationaal ICT Instituut
in de Zorg NICUNeonatale intensive
care units NIGZNederlands Instituut
voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie NISBNederlands Instituut
voor Sport en Bewegen NIVMNederlands instituut
voor verantwoord medicijngebruik (voorheen Stichting DGV) NIVELNederlands instituut
voor onderzoek van de gezondheidszorg NIZWNederlands Instituut
voor Zorg en Welzijn NIZW/ICNederlands Instituut
voor Zorg en Welzijn/International Centre NJRNationale JeugdraadNKINederlands Kanker
Instituut NMaNederlandse Mededingingsautoriteit NMGNationale Monitor
Geestelijke gezondheid NOC*NSFNederlands Olympisch
Comité*Nederlandse Sport Federatie NOVNederlandse Organisatie
Vrijwilligerswerk NPNurse PractitionerNPHFNederlandse Public
Health Federatie NPINederlands Paramedisch
Instituut NSPOHNetherlands School
of Public & Occupational Health NTSNederlandse Transplantatie
StichtingNVaNederlandse Voedselautoriteit NVABNederlandse Vereniging
voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde NVINederlands Vaccin
Instituut NVLFNederlandse Vereniging
voor Logopedie en Foniatrie NVOMNederlandse Vereniging
van Oefentherapeuten-Mensendieck NVVNationale Vaccin VoorzieningNWONederlandse Organisatie
voor Wetenschappelijk OnderzoekNWO/MWNederlandse Organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoek/Medische Wetenschappen OBiNOngevallen en Bewegen
in Nederland OCenWOnderwijs, Cultuur
en WetenschappenOECDEconomic Co-operation
and DevelopmentOESOOrganisatie voor
Economische Samenwerking en OntwikkelingOGGZopenbare geestelijke
gezondheidszorgOGZopenbare gezondheidszorg O&OOpvoedingsondersteuning
& Ontwikkelingsstimulering OSAOrganisatie voor Strategische
Arbeidsmarktonderzoek PAPhysician AssistantPAAZPsychiotrische Afdelingen
Algemene ZiekenhuizenPGBpersoonsgebonden budget PGOfonds Patiënten
Gehandicapten en OuderenPICEPediatrische intensive-care-evaluatiePICUPediatrische intensive-care-unitsPIPProject Indicatoren
PreventiePSURPeriodic Safety Update
Report PURPensioen- en Uitkeringsraad PVBpersoonsvolgend budget RAVRegionale ambulancevoorzieningen REGBIGRegistratie Wet
BIGRGCRegionale GGZ CentraRGDRijksgebouwendienst RGORaad voor GezondheidsonderzoekRIBWRegionale Instelling
voor Beschermende WoonvormenRICRijksInformatiecentrumRIKILTRijksKwaliteitsinstituut
voor land- en tuinbouwproducten RINISRouteringsInstituut
(Inter)Nationale Informatie Stromen RIORegionaal IndicatieorgaanRIVMRijksinstituut voor
Volksgezondheid en MilieuRIVM/VTVRijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu/Volksgezondheid Toekomstverkenning RMORaad voor de Maatschappelijke
Ontwikkeling RMSReference Member StateRP/CPRegionale Patiënten/Consumenten
PlatformsRPBRuimtelijk Planbureau RSURegeling specifieke
uitkering RVPRijksvaccinatieprogrammaRvSRaad van State RVVRijksdienst voor de
Keuring van Vee en Vlees RVZRaad voor de Volksgezondheid
en ZorgRWTRechtspersonen met
een wettelijke taakSARSSevere Acute Respiratory
SyndromeSBAStichting Bedrijfsfonds
Apotheken SBOStichting Burger-Oorlogsgetroffenen SBOHStichting Beroepsopleiding
tot Huisarts SCPSociaal en Cultureel
Planbureau SCRSociaal en Cultureel
Rapportsegvsociaal-economische
gezondheidsverschillenSEHspoedeisende hulp SFKStichting Farmaceutische
Kengetallen SGSecetaris-Generaal SGZStaat van de Gezondheidszorg SIRStevenshof Institute
of pharmacy practice Research soaseksueel overdraagbare
aandoeningenSoFoKlesSociaal Fonds
voor de kennissectorSOHOStichting Sociale
Honden voor Gehandicapten Nederland SOMSamenwerkende Organisaties
voor Maatschappelijk Activeringswerk SOVAMStichting Ontwikkeling
Vakopleiding Ambulancehulpverlening SPDSociaal Pedagogische
Dienst SRJSectoraal Registratiepunt
Jeugdhulpverlening StivoroStichting Volksgezondheid
en RokenStOEHStichting Opsporing
Erfelijke HypercholesterolemieSTTStichting Toekomstbeeld
der Techniek SUOStichting uitvoering
omslagregelingen SVMStichting Vrijwilligersmanagement SVMStichting tot bevordering
van de Volksgezondheid en Milieuhygiëne SVOPStrategisch Vaccinonderzoekprogramma SWABStichting Werkgroep
Antibioticabeleid SZWSociale Zaken en WerkgelegenheidTHCTetrahydrocannabinol TNOToegepast Natuurwetenschappelijk
Onderzoek TRIPStichting Transfusie
Reacties in Patiënten TSVTijdelijke Stimuleringsregeling
Vrijwilligerswerk TTPTrusted Third Party TVPTijdelijke Vergoedingsregeling
PsychotherapieTVWMDTijdelijke verstrekkingswet
maatschappelijke dienstverlening UNAIDSUnited Nations
Programme on HIV/AIDSUNESCOUnited Nations
Educationel, Scientific and Cultural Organization UvAUniversiteit van AmsterdamUWVUitvoeringsinstituut
WerknemersverzekeringenUZIUnieke Zorgverlener
IdentificatienummerV&VVerpleging en
Verzorging VBCVereniging Bewegingsleer
Cesar VBTBVan Beleidsbegroting
naar Beleidsverantwoording VCVaste Commissie VEBOVernieuwing en Beleidsontwikkeling VGNVereniging Gehandicaptenzorg
Nederland VNVerenigde NatiesVNGVereniging van Nederlandse
Gemeenten VOVrouwenopvangVROMVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerVTVVolksgezondheid Toekomst
Verkenningen VVEVoor- en Vroegschoolse
Educatie V&WMinisterie van
Verkeer en WaterstaatVWAVoedsel en Waren Autoriteit VWSVolksgezondheid, Welzijn
en Sport VZVerslavingszorg WAOWet op de Arbeidsongeschiktheid WAZWet afbreking zwangerschapWbpWet Buitengewoon Pensioen
1940–1945 Wbp-zWet Buitengewoon
Pensioen zeelieden-oorlogsslachtoffers WBMVWet bijzondere medische
verrichtingen WBOWet op het Bevolkingsonderzoek WCPVWet collectieve preventie
volksgezondheid WEZWet Exploitatie ZorginstellingenWGBH/CZWet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte WGBOWet op de geneeskundige
behandelingsovereenkomst WHOWereldgezondheidsorganisatieWHO/FAOWorld Health Organization/Food
and Agriculture Organization WILLWelzijnsinformatie
Lokaal en Landelijk WIPWerkgroep Infectie
PreventieWivWet buitengewoon pensioen
Indisch Verzet WKCZWet klachtrecht cliënten
zorgsector WMCZWet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen WMOWet medisch-wetenschappelijk
onderzoek met mensen WODWet op de orgaandonatieWTGWet tarieven gezondheidszorg WTZWet op de toegang
tot ziektekostenverzekeringen WuboWet Uitkeringen Burger-Oorlogsslachtoffers
1940–1945 WURWageningen University
and Research Centre WuvWet Uitkeringen Vervolgingsslachtoffers
1940–1945 WvgWet voorzieningen
gehandicaptenWWWerkeloosheidswet WZVWet ziekenhuisvoorzieningenX-S2Kennisnetwerk Sociaal
Beleid ZBCZelfstandige BehandelcentraZBOzelfstandig bestuursorgaan ZFWZiekenfondswetZINZorg Identificatie
Nummer ZINZorg in naturaZNZorgverzekeraars NederlandZon/MwZorgOnderzoek Nederland
en Medische WetenschappenZRSZorgregistratiesysteemTREFWOORDENREGISTERAlcohol 32, 40, 41, 42, 95, 96, 102, 203, 354, 355Arbeidsmarkt 1, 6, 23, 24, 36, 37, 45, 134, 143, 144, 145, 146, 147, 148,
149, 150, 306, 327, 348, 364, 367AWBZ 1, 5, 6, 15, 16, 18, 19, 20, 23, 29, 33, 44, 47, 61, 65, 66, 68,
91, 92, 93, 94, 96, 100, 102, 104, 106, 107, 109, 111, 112, 114, 115, 118,
119, 120, 123, 124, 126, 127, 130, 137, 139, 140, 141, 166, 168, 170, 171,
172, 173, 174, 177, 178, 182, 237, 277, 283, 290, 291, 292, 294, 295, 302,
304, 307, 310, 314, 317, 319, 321, 324, 330, 343, 345, 350, 352, 360, 361,
364Benchmark 18, 45, 57, 69, 71, 72, 81, 88, 105, 124, 133, 134, 138, 160,
172, 173, 194, 232, 267, 295Betaalbaarheid 4, 11, 13, 19, 60, 61, 72, 74, 167, 176, 253Bij Farmacie en Geneeskundige Technologie (Farmatec) gaat het om kwaliteit
253Biotechnologie 24, 38, 75, 82, 85, 86, 88, 232, 355, 363, 364Bioterrorisme 27BKZ 34, 281, 283, 284, 289, 290, 304, 305, 307, 310, 311, 314, 315, 317,
318, 321, 324, 330, 345, 364Bloedvoorziening 82, 85, 89, 238Brancherapport 56, 69, 102, 123, 124, 164, 198, 199, 264Breedtesport 200, 202, 203, 204, 207, 349, 351Care 13, 22, 64, 65, 68, 69, 91, 95, 112, 118, 120, 121, 124, 127, 186,
237, 238, 297, 299, 365, 366, 367Consumenten 4, 49, 50, 52, 53, 55, 60, 159, 161, 164, 168, 171, 176, 263,
347, 349, 350, 353, 354, 362, 368Cure 69, 237, 299DBC 18, 37, 66, 67, 69, 71, 72, 79, 92, 94, 108, 309, 310, 317, 365Ethiek 26, 151, 158, 238, 364Gehandicapten 1, 13, 18, 23, 28, 29, 32, 99, 109, 110, 111, 112, 116,
117, 118, 120, 123, 124, 132, 135, 139, 140, 141, 142, 161, 166, 189, 200,
204, 229, 234, 239, 287, 288, 289, 297, 300, 306, 319, 321, 348, 350, 355,
356, 368, 369Gelijke behandeling 29, 30, 110, 116, 117, 122, 353, 356, 369Geneesmiddelen 1, 3, 8, 16, 20, 34, 35, 53, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80,
81, 82, 83, 87, 88, 89, 220, 221, 222, 231, 232, 239, 244, 245, 246, 247,
248, 249, 250, 253, 255, 256, 265, 284, 285, 287, 289, 295, 297, 298, 303,
314, 315, 347, 355, 357, 360, 363, 364, 365GGZ 18, 60, 91, 92, 93, 94, 95, 97, 98, 100, 101, 102, 103, 237, 317,
365, 367Handhaving 40, 41, 51, 53, 96, 174, 183, 221, 354, 355Huisartsen 18, 22, 37, 44, 59, 60, 61, 69, 71, 72, 79, 110, 156, 311,
354, 360, 361ICT 14, 18, 24, 25, 61, 133, 134, 144, 151, 152, 153, 163, 164, 174, 195,
253, 255, 259, 260, 346, 365, 366Indicatiestelling 20, 92, 105, 106, 109, 114, 115, 122, 137, 140, 181,
237, 319, 366Infectieziekten 27, 28, 38, 41, 42, 43, 44, 48, 53, 55, 58, 100, 220,
221, 238, 264, 265, 274, 343, 347, 349, 363, 366Informatiebeleid 37, 143, 165, 241, 327, 350Innovaties 24, 32, 86, 147, 153, 154Inspectie 1, 6, 8, 9, 25, 30, 46, 83, 152, 153, 169, 183, 219, 220, 221,
222, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 245, 265, 340, 349, 360, 366Integratie 4, 5, 6, 50, 93, 98, 102, 106, 110, 123, 137, 180, 196, 200,
202, 204, 205, 265, 281, 351, 352Interculturalisatie 98Jeugdagenda 31, 179, 185, 188, 360Jeugdgezondheidszorg 31, 45, 46, 47, 55, 307, 347, 366Jeugdzorg 30, 31, 32, 36, 37, 180, 181, 182, 183, 185, 186, 187, 188,
224, 225, 226, 227, 254, 258, 317, 334, 340, 348, 358, 359, 364Kwaliteit 1, 4, 9, 13, 14, 15, 18, 19, 20, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 38,
40, 44, 45, 46, 47, 49, 52, 53, 55, 60, 61, 65, 66, 68, 69, 70, 71, 72, 73,
74, 75, 76, 77, 78, 80, 81, 82, 84, 85, 86, 88, 93, 94, 96, 97, 98, 100, 105,
107, 113, 114, 118, 120, 121, 122, 124, 132, 133, 136, 137, 138, 140, 143,
147, 151, 152, 153, 154, 155, 160, 161, 162, 164, 165, 167, 169, 172, 176,
180, 181, 182, 183, 184, 190, 193, 194, 195, 196, 198, 201, 203, 209, 210,
212, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 225, 226, 227, 231, 232, 234, 237, 244,
245, 250, 252, 254, 258, 262, 266, 267, 274, 276, 296, 299, 347, 348, 349,
350, 358, 361, 364, 365, 366, 368Leefstijl 11, 28, 31, 39, 40, 41, 42, 43, 45, 164, 204, 234, 297Letsel Informatie Systeem 57, 366Lokaal 28, 29, 45, 46, 47, 99, 183, 184, 185, 186, 187, 189, 190, 191,
192, 193, 194, 195, 196, 202, 347, 348, 349, 369Maatschappelijk werk 60, 102, 182, 194, 212, 213, 218, 348, 351Maatschappelijke opvang 1, 14, 30, 90, 97, 98, 101, 102, 103, 182, 189,
289, 348, 355, 360Mantelzorg 30, 32, 130, 131, 132, 134, 137, 138, 365Medisch specialisten 61, 72, 79, 354Mobiele Medische Teams 69, 357Modernisering 1, 19, 72, 104, 107, 118, 124, 161, 163, 164, 168, 219,
343, 347, 350, 360, 361Opleiding 1, 14, 24, 46, 47, 67, 68, 131, 143, 145, 146, 151, 154, 155,
156, 157, 163, 164, 204, 269, 277, 301, 319, 329, 347, 350, 354, 355, 361,
363, 364, 368Orgaandonatie 82, 83, 84, 88, 89, 238, 353, 355, 363, 369Overbruggingszorg 172Overgewicht 27, 38, 39, 40, 41, 42, 46Palliatieve zorg 64Participatie 116, 117, 133, 134, 135, 138, 141, 184, 185, 187, 191, 193,
198, 203, 232, 234, 236, 348, 349, 350Persoonsgebonden 6, 23, 94, 104, 107, 109, 111, 112, 123, 126, 127, 128,
137, 168, 367Premiemiddelen 9, 35, 36, 37, 76, 169, 285, 306, 309, 329, 352Premie 4, 5, 7, 8, 9, 11, 13, 20, 33, 36, 39, 44, 56, 60, 61, 65, 67,
68, 70, 72, 76, 77, 79, 80, 81, 85, 87, 90, 92, 93, 96, 100, 101, 102, 105,
107, 108, 109, 111, 112, 113, 115, 118, 120, 123, 125, 126, 127, 130, 131,
133, 137, 148, 157, 166, 167, 168, 169, 170, 171, 173, 174, 175, 177, 178,
229, 243, 281, 283, 286, 291, 292, 293, 294, 295, 302, 304, 305, 307, 308,
310, 312, 314, 321, 324, 330, 331, 333, 345Preventie 1, 9, 27, 29, 30, 31, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45,
46, 49, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 84, 90, 91, 98, 100, 102, 135, 153, 184,
185, 186, 188, 196, 200, 202, 203, 204, 232, 263, 264, 287, 289, 306, 311,
317, 334, 340, 347, 348, 349, 353, 354, 357, 363, 367, 369Productveiligheid 49, 51, 52, 53, 55, 347, 349, 364Regionaal 96, 99, 106, 139, 140, 141, 182, 186, 368Risicogroepen 41, 44SARS 27, 42, 48, 222, 368Technologie 1, 11, 61, 74, 82, 83, 87, 151, 152, 154, 157, 165, 220, 222,
233, 239, 265, 289, 295, 297, 347, 365Thuiszorg 23, 47, 60, 64, 118, 126, 131, 132, 137, 168, 174, 300, 324,
365, 366Toegankelijkheid 4, 11, 13, 20, 45, 55, 60, 69, 76, 77, 82, 92, 97, 116,
117, 136, 172, 184, 187, 206, 221, 237, 347, 348, 349, 356, 361, 366Topsport 28, 200, 202, 204, 205, 206, 207, 349Transplantaten 74, 82, 87, 347Tweede Wereldoorlog 209, 212, 216, 338Vaccinatie 41, 42, 43, 44, 45, 48, 58, 221, 236, 238, 262, 274, 275, 299,
307, 308Veiligheid 20, 25, 29, 49, 52, 57, 70, 77, 82, 83, 84, 85, 86, 96, 219,
221, 223, 231, 232, 234, 236, 239, 244, 245, 250, 262, 263, 264, 268, 299,
347, 365Vergrijzing 11, 12, 13, 14, 35, 51, 74, 134, 136, 147, 211, 213, 295,
297, 298, 299, 303Verslavingszorg 1, 90, 91, 94, 95, 96, 98, 101, 102, 103, 182, 189, 287,
289, 348, 351, 369Verzekeringsstelsel 167, 168, 173Verzorging 1, 23, 64, 66, 125, 126, 127, 128, 133, 137, 138, 156, 161,
166, 168, 184, 189, 191, 287, 288, 289, 297, 299, 324, 348, 352, 366, 369Voedselveiligheid 47, 49, 51, 262, 366Vraagsturing 20, 104, 113, 123, 124, 166, 168Vrijwilligerswerk 32, 134, 190, 191, 192, 199, 200, 367, 368Waarborgen 28, 48, 74, 75, 82, 84, 96, 100, 104, 115, 139, 152, 180, 182,
183, 186, 210, 348Wachttijden 11, 21, 22, 23, 62, 63, 64, 83, 93, 94, 111, 112, 126, 131,
140, 153, 154, 295, 296, 299, 300Welzijnsnota 9, 10, 29, 187, 189, 203, 360Ziekteverzuim 24, 34, 143, 145, 146, 284, 306, 346Zorgaanbieder 4, 5, 13, 19, 43, 45, 59, 60, 62, 63, 64, 66, 67, 68, 69,
72, 76, 92, 105, 106, 108, 112, 113, 115, 127, 129, 132, 133, 151, 153, 154,
159, 160, 161, 165, 168, 170, 171, 173, 181, 183, 300, 301, 358Zorgverzekeraars 4, 5, 20, 43, 45, 60, 63, 66, 67, 68, 69, 76, 77, 79,
86, 88, 113, 114, 115, 124, 151, 152, 159, 160, 161, 162, 165, 167, 168, 169,
172, 173, 362, 370Zorgverzekeringen 1, 6, 61, 65, 68, 78, 94, 107, 112, 113, 118, 127, 131,
134, 154, 166, 167, 168, 169, 172, 175, 176, 287, 289, 294, 350, 365XNoot1Dit zijn de verwachte extra (volume)uitgaven voor de zorg. Hierbij is
geen rekening gehouden met loon- en prijsbijstelling, noch met het effect
van de voorgenomen bezuinigingen uit figuur 5. Deze effecten zijn wel verwerkt
in tabel 3.XNoot1De volgende knelpunten worden gesignaleerd: het aanbod van voorzieningen
is onvoldoende toegesneden op de vraag, de kwaliteit van voorzieningen is
onvoldoende, de uitvoeringsorganisatie is niet optimaal en de wachttijden
zijn soms lang.XNoot1Ook in het CAWJ zijn subdoelstellingen opgenomen. Hier concentreren wij
ons echter op de CAZ-doelstellingen, omdat deze door het kwantitatieve karakter
goed meetbaar zijn en de zorgsector bovendien in omvang een stuk groter is.XNoot1Deze norm houdt in dat kinderen minimaal een uur en volwassenen minimaal
een half uur per dag matig intensief bewegen op minimaal vijf dagen van de
week.XNoot1Polder J. J.; Takken J.; Meerding W. J.;
Kommer G. J.; Stokx L. J. (2002), «Kosten van Ziekten
in Nederland – De zorgeuro ontrafeld» RIVM Rapport 270751005. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-XVI-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl