Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 i.v.m. regulering bestaand gebruik en enkele andere zaken; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31038, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-05-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

31038 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Wijziging van de Natuurbeschermingswet 19982.1 InleidingNatura 2000Natuurbeschermingswet 19982.2 Regulering bestaand gebruikAlgemeenBeheerplanPassende maatregelen en aanschrijvingsbevoegdheidBevoegd gezagDefinitie bestaand gebruik2.3 Het toetsen van plannen2.4 Verbeterde aansluiting op de Habitatrichtlijn3. Lasten en andere effecten van het wetsvoorstel3.1 Lasten voor burgers, bedrijven en overheid3.1.1. Regulering bestaand gebruik3.1.2 Het toetsen van plannen3.1.3 Verbeterde aansluiting op de Habitatrichtlijn3.2 Overige effecten van het wetsvoorstel4. Interbestuurlijk overlegArtikelsgewijze toelichtingArtikel IOnderdeel BOnderdeel COnderdeel DOnderdeel EOnderdelen I, J en KOnderdeel NOnderdeel POnderdeel QOnderdeel ROnderdeel TOnderdelen V, W, X, Y, Z, AA, BB, CC, EE, FF, GG en HHOnderdeel SSOnderdeel TT en UUOnderdelen VV en WWArtikel IIArtikelen IV, V en VIArtikel VIIArtikel VIIIArtikel IXArtikel XOndertekeningLichaamTransponeringstabel 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31038Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 038Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met de regulering
van bestaand gebruik en enkele andere zakennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingMet dit wetsvoorstel wordt de Natuurbeschermingswet 1998 (artikel I) gewijzigd.
De Natuurbeschermingswet 1998 stelt regels inzake de bescherming van natuur
en landschap. Deze wet strekt mede ter implementatie van de Vogelrichtlijn1 en  de Habitatrichtlijn.2Dit wetsvoorstel beoogt de aansluiting op de Europese richtlijnen te verbeteren.
Tevens wordt er voorzien in een speciale regeling voor bestaand gebruik in
de Natuurbeschermingswet 1998. De regering heeft gezien dat er maatschappelijk
veel onrust bestaat over de gevolgen van de Vogel- en Habitatrichtlijnen en
de Natuurbeschermingswet 1998 voor bestaand gebruik. Er is de regering veel
aan gelegen om een werkwijze te ontwikkelen die niet verder gaat dan strikt
noodzakelijk om te voldoen aan de Europeesrechtelijke verplichtingen.De wijzigingen in de Natuurbeschermingswet 1998 komen aan de orde in hoofdstuk
2 van deze memorie. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de lasten die onderhavig
wetsvoorstel meebrengt voor burgers, bedrijfsleven en overheid.Ook vinden
er enkele andere wijzigingen van technische aard plaats in de Natuurbeschermingswet
1998, de Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer, de Wet Inrichting Landelijk
Gebied en de Reconstructiewet concentratiegebieden en worden er enkele wetten
ingetrokken. Deze wijzigingen worden toegelicht in de artikelsgewijze toelichting.
Een transponeringstabel is opgenomen als bijlage.2. Wijziging van de Natuurbeschermingswet 19982.1 InleidingNatura 2000De Europese Unie heeft zich tot doel gesteld de achteruitgang in biodiversiteit
in 2010 te stoppen. Hiervoor wordt een netwerk van natuurgebieden van Europees
belang gevormd: het Natura 2000-netwerk.Artikel 6 van de Habitatrichtlijn schrijft voor hoe die Natura 2000-gebieden
moeten worden beschermd. De lidstaten moeten de nodige instandhoudingsmaatregelen
treffen: de maatregelen die nodig zijn voor het behoud of herstel
van de habitats en soorten in een gunstige staat van instandhouding, bijvoorbeeld
door beheerplannen te maken en uit te voeren (artikel 6, eerste lid). Daarnaast
moeten lidstaten passende maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat er geen
achteruitgang van natuurwaarden plaatsvindt (artikel 6, tweede lid). Voor
plannen en projecten die significante gevolgen kunnen hebben mag alleen toestemming
worden gegeven indien aan bepaalde (procedurele en inhoudelijke) voorwaarden
is voldaan (artikel 6, derde en vierde lid).Natuurbeschermingswet 1998Op grond van artikel 10a van de Natuurbeschermingswet 1998 wijst de minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit als onderdeel van dat coherente Europese
ecologische Natura 2000-netwerk gebieden aan voor de instandhouding van bepaalde
dier- en plantensoorten en bepaalde habitattypen ter uitvoering van artikel
4 van de Vogelrichtlijn en artikel 4 van de Habitatrichtlijn: de Natura 2000-gebieden.
Voor deze gebieden worden op grond van de artikelen 19a en 19b beheerplannen
vastgesteld. Het is ingevolge artikel 19d verboden om zonder vergunning, of
in strijd met aan die vergunning verbonden voorschriften of beperkingen, projecten
of andere handelingen te realiseren onderscheidenlijk te verrichten die negatieve
gevolgen kunnen hebben voor de Natura 2000-gebieden. De artikelen 19f tot
en met 19h regelen de grond waarop en de voorwaarden waaronder vergunning
verleend kan worden ten aanzien van activiteiten met mogelijk significante
gevolgen voor een Natura 2000-gebied.Bij de toepassing van de Natuurbeschermingswet 1998 bleek dat er een uitleg
mogelijk is die niet geheel strookt met de bedoeling van de wetgever. Dit
geldt met name voor de rol en functie van het beheerplan in relatie tot de
vergunningplicht voor de regulering van bestaand gebruik. In het traject om
te komen tot beheerplannen voor de gebieden is een zorgvuldige afweging nodig.
Maar het zal voor complexe, multifunctionele gebieden niet doenlijk zijn om
in korte tijd beheerplannen vast te stellen. In de aan vaststelling voorafgaande
periode is het onmogelijk om voor al het bestaand gebruik de mogelijke effecten
op de natuurdoelen te beoordelen. De algemene termen waarin de vergunningplicht
nu is geformuleerd lijken de ruimte te bieden om de vergunningplicht niet
enkel te gebruiken als vangnet, wanneer blijkt dat het niet mogelijk is om
een verslechtering of significante verstoring van de natuurwaarden te voorkomen
als het bestaand gebruik ongewijzigd voortgezet wordt, maar in beginsel voor
alle denkbaar bestaand gebruik. Onderhavig wetsvoorstel strekt ertoe om op
dit punt beleid en wetstekst optimaal op elkaar te laten aansluiten, zonder
dat hierbij evenwel strijdigheid ontstaat met de Habitatrichtlijn. Daarnaast
strekken enkele wijzigingen van meer ondergeschikte aard ertoe de bepalingen
nog beter te laten aansluiten bij het kader van de Habitatrichtlijn en bij
de wensen met betrekking tot het stroomlijnen van plantoetsen zoals die ondermeer
vorm hebben gekregen in het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet ruimtelijke ordening.
Tot slot wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om enkele technische verbeteringen
aan te brengen.2.2 Regulering bestaand gebruikAlgemeenHet doel van de Natuurbeschermingswet 1998 is het beschermen van waardevolle
natuurgebieden in Nederland en op deze wijze een bijdrage te leveren aan het
behoud of herstel van de Europese biodiversiteit. De natuur heeft een waarde
die moeilijk in geld is uit te drukken, en bijna iedereen zal van mening zijn
dat Nederland natuur nodig heeft. Het natuurbelang lijkt niet altijd te stroken
met andere belangen, in het bijzonder economische belangen. Voor de bescherming
van de natuur moeten economische sectoren soms offers brengen,
hoewel onderzoek uitwijst dat natuur op zichzelf in algemene zin ook positief
bijdraagt aan de economie van een land. Het is uiteraard in ieder geval van
belang dat er een juiste balans wordt gevonden. Signalen uit de maatschappij
geven aan dat in de huidige Natuurbeschermingswet 1998 dit evenwicht nog niet
op alle punten gevonden is. Dit geldt met name voor de verplichtingen die
op personen rusten die reeds lang in of in de buurt van een Natura 2000-gebied
actief zijn.In Nederland werd er tot het Kokkelvisserij-arrest1 vanuit gegaan dat bestaand gebruik in principe voortgezet kon worden
zonder vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. Er werd niet
gedacht dat bepaalde vormen van bestaand gebruik gezien konden worden als
projecten die significante gevolgen kunnen hebben en dat daarom slechts toestemming
verleend kan worden voor die vormen van bestaand gebruik als op grond van
een passende beoordeling de zekerheid is verkregen dat de activiteit de natuurlijke
kenmerken van het gebied niet aantastte.2 De vergunningplicht
was – naast als toetsingsinstrument voor nieuwe activiteiten –
bedoeld als vangnet voor die gevallen waarin bleek dat het gebruik schadelijk
was en niet op andere wijze voldaan kon worden aan de verplichting van artikel
6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn om maatregelen te nemen om te voorkomen
dat een verslechtering van de kwaliteit van de natuurlijke habitats of de
habitats van soorten of storende factoren op soorten optreden, voor zover
die factoren een significant effect kunnen hebben.Het Kokkelvisserij-arrest maakt echter duidelijk dat ook een activiteit,
zoals kokkelvisserij, die al jarenlang in het gebied plaatsvindt en periodiek
wordt vergund een project in de zin van de Habitatrichtlijn is. Dit is van
belang omdat voor projecten met mogelijk significante gevolgen op grond van
artikel 6, derde lid, van de Habitatrichtlijn een passende beoordeling moet
worden gemaakt. Het Hof heeft in hetzelfde arrest geoordeeld dat er een kans
op significante effecten is wanneer niet op grond van objectieve gegevens
valt uit te sluiten dat de activiteit de instandhoudingsdoelstellingen in
gevaar brengt. Met dit arrest is duidelijk geworden dat ook de nationaal-wettelijke
invulling van de in artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn opgenomen
verplichting om passende maatregelen te nemen via, onder andere, een vergunningplicht
een bredere reikwijdte heeft dan de wetgever voor ogen had. Met artikel 19d
van de Natuurbeschermingswet 1998 is er een verplichting komen te rusten op
de persoon die bestaand gebruik uitoefent om aan te tonen dat het betreffende
gebruik niet leidt tot een verslechtering of verstoring, terwijl de oorspronkelijke
gedachte was dat de in dat artikel opgenomen vergunningplicht voor bestaand
gebruik primair als vangnet zou kunnen worden ingezet. Deze verplichting is
te zwaar in de huidige omstandigheden.Om te komen tot een zorgvuldige en samenhangende afweging van bestaand
gebruik is het nodig te beschikken over instandhoudingsdoelstellingen en een
beheerplan voor het gebied, waarin het gebruik plaatsvindt. Het voorbereidingsproces
voor het vaststellen van het beheerplan voor het gebied is het aangewezen
traject om bestaand gebruik volgens de Natuurbeschermingswet 1998 te toetsen.
De wet geeft immers aan dat de resultaten met het oog op het behoud of herstel
van natuurwaarden in het beheerplan beschreven moeten worden mede in samenhang
met het bestaand gebruik en dat een beheerplan wordt voorbereid overeenkomstig
de openbare voorbereidingsprocedure waarbij alle belanghebbenden kunnen inspreken. BeheerplanHet beheerplan is de kern van het instrumentarium als het gaat om de regulering
van bestaand gebruik.In het voorbereidingsproces voor het vaststellen van het beheerplan kan
worden beoordeeld of – en onder welke voorwaarden en beperkingen –
bestaand gebruik een plaats kan krijgen in het beheerplan en daarmee niet
onder de vergunningplicht valt, dan wel vergunningplichtig is. Het doel van
Natura 2000 is om de beschermde soorten en habitats in een gunstige staat
van instandhouding te houden of te brengen. De voor het beheerplan verantwoordelijke
instanties – veelal de provincies en soms het Rijk – hebben de
opgave om in nauwe samenspraak met bestuurlijke partners en andere belanghebbenden
maatregelen te treffen om dit te bereiken. Deze maatregelen kunnen actief
zijn, bijvoorbeeld herinrichting van gebieden of het treffen van andere fysieke
maatregelen, maar kunnen ook bestaan uit regulering van bestaand gebruik,
bijvoorbeeld zonering van recreatie om verstoring te beperken. Wanneer op
basis van objectieve gegevens aannemelijk kan worden gemaakt, dat met het
in het beheerplan beschreven maatregelenpakket de doelen kunnen worden gehaald,
of – voor zover het gaat om bestaand gebruik dat is aan te merken als
project met mogelijk significante gevolgen – op grond van een passende
beoordeling de zekerheid wordt verkregen dat de natuurlijke kenmerken van
het gebied niet worden aangetast, kan het bestaand gebruik, al of niet onder
voorwaarden, in het beheerplan worden opgenomen en is dit – ingevolge
artikel 19d, tweede lid, van de Nb-wet 1998 – nadien niet meer vergunningplichtig.
Het gebruik brengt dan immers niet de instandhoudingsdoelstellingen in gevaar.
Gebruik dat niet past in het beheerplan, omdat het niet mogelijk is met algemene
regels aan te geven onder welke voorwaarden voortzetting niet aan het bereiken
van de instandhoudingsdoelstellingen in de weg staat, wordt buiten het beheerplan
gehouden en kan alleen via een afzonderlijke vergunningenprocedure alsnog
onder voorwaarden worden toegestaan. Daarbij is het van belang te beseffen,
dat de doelen niet noodzakelijkerwijs in één beheerplancyclus
(6 jaar) gerealiseerd hoeven te worden, maar dat wel direct passende maatregelen
genomen moeten worden om een negatieve trend om te buigen. Als voorbeeld kan
worden gedacht aan de regeneratie van hoogveen. Het is onmogelijk om hoogveen
binnen 6 jaar te regenereren, omdat dit proces vele jaren kost. Niettemin
is het van belang om middels passende maatregelen de watercondities in het
gebied op orde te brengen om het regeneratieproces te bevorderen. Een ander
voorbeeld is het behoud van het habitattype eikenhaagbeukenbos. Ook voor dit
habitattype dienen de watercondities gunstig te zijn en zo nodig passende
maatregelen te worden getroffen om de goede condities te scheppen. Het is
uiteraard mogelijk om ook voor het aflopen van de termijn waarvoor het beheerplan
is vastgesteld het beheerplan te wijzigen. Dit kan bijvoorbeeld wenselijk
zijn wanneer blijkt dat andere maatregelen effectiever zijn. In dat geval
zal overleg dienen plaats te vinden met eigenaren, gebruikers en andere belanghebbenden
en zal de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de
Algemene wet bestuursrecht gevolgd moeten worden.Gelet op het bovenstaande wordt de rol van het beheerplan bij het reguleren
van bestaand gebruik steviger wettelijk verankerd. Aan het eerste lid van
artikel 19a wordt expliciet toegevoegd dat het beheerplan kan beschrijven
welke handelingen en ontwikkelingen in het gebied en daarbuiten het bereiken
van de instandhoudingsdoelstellingen niet in gevaar brengen. Hier is niet
gekozen voor de term «bestaand gebruik» om de mogelijkheid open
te laten dat ook voorzienbare toekomstige activiteiten in het beheerplan worden
gereguleerd en dat rekening gehouden wordt met autonome ontwikkelingen. Bovendien
wordt in het derde lid «bestaand gebruik in het gebied» vervangen
door: bestaand gebruik in het gebied en, voor zover relevant voor
het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen, daarbuiten. Deze wijziging
wordt ingegeven door de wens om de zogenoemde externe werking ook op dit punt
te laten meewegen. Wanneer de beoogde resultaten met het oog op het behoud
of herstel van de natuurlijke habitats en populaties van wilde dier- en plantensoorten
enkel worden beschreven in samenhang met de bestaande activiteiten binnen
het gebied, dan wordt miskend dat activiteiten buiten het gebied soms ook
een grote invloed hebben op het gebied. Gedacht kan worden aan grondwaterwinning
die buiten het gebied plaatsvindt maar wel de waterstand in het gebied beïnvloedt.
Het zou echter te ver gaan om alle bestaande activiteiten buiten het gebied
mee te moeten nemen. Veel van die activiteiten hebben uiteraard geen effecten
op het gebied. Derhalve wordt het lid beperkt tot bestaande activiteiten voor
zover relevant voor het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen. De
formulering «het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen niet
in gevaar brengen» is ontleend aan het Kokkelvisserij-arrest (artikel
I, onderdeel T).De instandhoudingsdoelstellingen voor elk van de Natura 2000-gebieden
zijn nog niet vastgesteld. Bovendien laat het feit dat de richtlijnen geen
termijn stellen waarbinnen de habitats en soorten in een gunstige staat van
instandhouding moeten zijn hersteld toe dat de instandhoudingsdoelstellingen
worden uitgewerkt in omvang, ruimte en tijd in de beheerplannen. Het zou onredelijk
zijn om gebruikers te verplichten om per direct de gegevens te overleggen
waaruit blijkt dat de activiteit de instandhoudingsdoelstellingen niet in
gevaar brengt, nu pas in het kader van het opstellen van het beheerplan beoordeeld
zal worden op welke termijn een eventuele herstelopgave in de instandhoudingsdoelstelling
kan en moet worden volbracht en welke maatregelen noodzakelijk zijn voor het
behalen van de instandhoudingsdoelstellingen. Bij de vergunningaanvraag zouden
dergelijke gegevens overlegd moeten worden. Daarom wordt voorgesteld om in
artikel 19d, derde lid (nieuw) de vergunningplicht voor bestaand gebruik op
te heffen in de periode tot het beheerplan onherroepelijk is (artikel I, onderdeel
W). Hierop wordt een uitzondering gemaakt voor bestaand gebruik dat kan worden
aangemerkt als een project dat significante gevolgen kan hebben. Het is Europeesrechtelijk
niet toegestaan om dergelijke projecten niet te onderwerpen aan een passende
beoordeling. «Project» is in de Habitatrichtlijn niet gedefinieerd,
maar het Europese Hof van Justitie heeft in het bovengenoemde Kokkelvisserij-arrest
wel verduidelijkt dat onder dit begrip in ieder geval projecten als bedoeld
in de m.e.r.-richtlijn1 vallen: de uitvoering
van bouwwerken of de totstandkoming van andere installaties of werken, en
andere ingrepen in het natuurlijk milieu of landschap, inclusief ingrepen
voor de ontginning van bodemschatten. In dit arrest heeft het Hof ook aangegeven
dat een project significante gevolgen kan hebben wanneer niet op basis van
objectieve gegevens kan worden uitgesloten dat het project de instandhoudingsdoelstellingen
in gevaar kan brengen.Overwogen is of de functie van het beheerplan ook versterkt moet worden
op het punt van de doorwerking in andere plannen of bij vergunningverlening
door voor te schrijven dat onherroepelijke beheerplannen bij het vaststellen
van andere plannen en bij vergunningverlening op grond van de Natuurbeschermingswet
1998 in acht moeten worden genomen. Hierdoor is afwijken van het beheerplan
niet langer mogelijk. Hiervan is evenwel nadrukkelijk afgezien, om de volgende
twee redenen. In de eerste plaats is het op grond van artikel 6, vierde lid,
van de Habitatrichtlijn toegestaan om plannen en projecten uit te voeren die
de natuurlijke kenmerken van het gebied kunnen aantasten als sprake is van
dwingende redenen van groot openbaar belang onder de voorwaarde dat er geen
alternatieven zijn en dat compenserende maatregelen worden genomen (de zgn.
ADC-criteria). Wanneer het beheerplan in acht genomen moet worden
en een bepaald plan of project niet zou passen bij het beheerplan, zou deze
mogelijkheid komen te vervallen. Daarnaast doet het afzien van deze doorwerking
ook meer recht aan het feit dat de artikelen 19d en 19j van de Natuurbeschermingswet
1998 mede bedoeld zijn ter implementatie van artikel 6, tweede lid, van de
Habitatrichtlijn. Dit artikel verplicht de lidstaten om passende maatregelen
te nemen om te voorkomen dat er verslechtering van habitats of een significante
verstoring van soorten optreedt. Dat de maatregelen passend moeten zijn, betekent
dat rekening wordt gehouden met de vereisten op economisch, sociaal en cultureel
gebied en met de regionale en lokale bijzonderheden, aldus ook de Europese
Commissie in haar Leidraad. Dit impliceert dat het bestuursorgaan in staat
wordt gesteld een brede belangenafweging te maken met betrekking tot handelingen
en projecten en plannen die geen significante gevolgen kunnen hebben. Bij
deze belangenafweging wegen andere belangen wellicht zwaarder dan de natuurbelangen
die bij het vaststellen van het beheerplan uiteraard de doorslag hebben gegeven.
Voor de volledigheid merk ik hierbij op dat het wat projecten en plannen betreft
gaat om projecten en plannen die wellicht de kwaliteit van habitats verslechteren.
Voor plannen en projecten die een significant verstorend effect kunnen hebben,
moet per definitie een passende beoordeling worden gemaakt en mogen bij twijfel
over het uitblijven van een aantasting alleen worden vastgesteld indien voldaan
is aan de ADC-criteria (zie de artikelen 19g, eerste, tweede en derde lid,
19h, eerste lid en artikel 19j, derde lid (nieuw) van de Natuurbeschermingswet
1998).Passende maatregelen en aanschrijvingsbevoegdheidOok de overheid kan pas op het moment dat de instandhoudingsdoelstellingen
en de beheerplannen er zijn de uiteindelijke beoordeling maken of een bestaande
activiteit de instandhoudingsdoelstellingen in gevaar brengt. Nederland heeft
echter ingevolge artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn de verplichting
om ook voor het vaststellen van de instandhoudingsdoelstellingen al op te
treden indien nodig. Achteruitgang van de natuurwaarden waarvoor een gebied
is aangewezen is niet toegestaan. Aan de verplichting van artikel 6, eerste
en tweede lid, van de Habitatrichtlijn om instandhoudingsmaatregelen en passende
maatregelen te nemen wordt met verschillende instrumenten invulling gegeven.Om te beginnen is er het instrumentarium van de landelijk geldende milieuwetgeving,
zoals de Wet milieubeheer, de Wet ammoniak en veehouderij, de Wet bodembescherming,
de Wet verontreiniging oppervlaktewater, de Meststoffenwet en de Bestrijdingsmiddelenwet
in het kader waarvan het bevoegde gezag vaak mede iets kan doen aan bescherming
van de natuur. Provincies kunnen op basis van de Wet milieubeheer bij provinciale
milieuverordening verdergaande bescherming bieden, bijvoorbeeld voor grondwaterbeschermingsgebieden.
Verder wordt aan de provincies in het kader van het gebiedsgerichte beleid
voor de periode van 2007 tot en met 2013 ruim 3,2 miljard euro aan middelen
ter beschikking gesteld in de vorm van het zogenoemde Investeringsbudget landelijk
gebied. Deze middelen worden overeenkomstig het voor die periode vastgestelde
rijksmeerjarenprogramma behorende bij de Agenda Vitaal Platteland1 en overeenkomstig de nadere afspraken die daarover met
individuele provincies zijn gemaakt in de bestuursovereenkomsten op grond
van Wet inrichting landelijk gebied (hierna: WILG) mede ingezet ten behoeve
van de Natura 2000-gebieden. Ook de module «effectgerichte maatregelen»
van de Regeling LNV subsidies kan daarvoor worden ingezet. Daarnaast beschikt
de overheid over het planologische instrumentarium van de Wet op de Ruimtelijke
Ordening, in de toekomst de nieuwe Wet ruimtelijke ordening, en over het landinrichtingsinstrumentarium
van de WILG, om nader richting te geven aan de invulling van de functies in
een gebied. Tot slot kunnen afspraken met andere overheden worden
gemaakt, bijvoorbeeld met de waterschappen over het waterbeheer, en met eigenaren
en gebruikers van gronden over het gebruik van die gronden. Niet zelden is
de overheid ook zelf eigenaar van gronden en kan zij in die hoedanigheid passende
maatregelen nemen. Artikel 21 van de Natuurbeschermingswet 1998 biedt in aanvulling
daarop de mogelijkheid om als overheid specifieke maatregelen te treffen die
eigenaren en grondgebruikers moeten gedogen. Al met al beschikt de overheid
aldus over een veelheid van meer en minder generieke instrumenten om voorwaarden
te scheppen voor realisatie van de instandhoudingsdoelen van de Natura 2000-gebieden.
Hoe de inzet van die instrumenten kan bijdragen aan de realisatie van de instandhoudingsdoelen
van een concreet Natura 2000-gebied met inachtneming van de specifieke kenmerken
van dat gebied, en welke maatregelen aanvullend moeten worden getroffen kan –
zoals in het voorgaande is aangegeven – het best worden beoordeeld in
het kader van de opstelling van de beheerplannen.Veel verschillende bestuursorganen hebben dus de bevoegdheid om maatregelen
te nemen die voorkomen dat er een verslechtering of verstoring optreedt. Na
het vaststellen van het beheerplan is duidelijk welke bijdrage van welk orgaan
wordt verwacht. Om te voorkomen dat geen enkel bestuursorgaan daadwerkelijk
maatregelen neemt in de periode tot de beheerplannen er zijn, omdat elk orgaan
verwacht dat een ander orgaan dat wel zal doen, maakt het voorgestelde artikel
19c, eerste lid, uiteindelijk de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat passende maatregelen worden genomen
ten aanzien van bestaand gebruik in de periode totdat de beheerplannen onherroepelijk
zijn geworden. Dit zou kunnen door in overleg te treden met andere bestuursorganen
om hun bevoegdheden in te zetten om passende maatregelen te nemen.Ook geeft artikel 19c, tweede tot en met vierde lid, de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit een nieuwe bevoegdheid om aan deze verantwoordelijkheid
invulling te kunnen geven. Het voorzorgbeginsel dat ten grondslag ligt aan
artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn eist dat als alle genoemde
instrumenten niet voorkomen dat door een bepaalde individuele activiteit een
verslechtering van de kwaliteit van habitats of significante verstoring van
de soorten plaatsvindt, de overheid de mogelijkheid moet hebben om die activiteit
nadere beperkingen op te leggen en in voorkomend geval zelfs te beëindigen.
Deze eis geldt óók voor bestaande activiteiten in de interimperiode
tot de vaststelling van de beheerplannen. Daartoe geeft het thans voorgestelde
artikel 19c, tweede tot en met vierde lid, de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit de bevoegdheid om in de interimperiode tot de beheerplannen
onherroepelijk zijn geworden een persoon te verplichten om binnen een door
de minister te stellen termijn een of meer van de volgende acties te ondernemen:1. informatie te verstrekken,2. de nodige preventieve of herstelmaatregelen te treffen of3. het gebruik te staken of te beperken.De verplichting wordt gelegd op degene die bestaand gebruik uitoefent,
waardoor de kwaliteit van habitats verslechtert of waardoor er storende factoren
optreden die een significant effect hebben op de soorten waarvoor het gebied
is aangewezen, of een verslechtering of storende factor dreigt op te treden.
De termijn kan heel kort zijn, bijvoorbeeld één dag. Indien
nodig kan de minister voorschrijven dat onmiddellijk maatregelen worden genomen.
Deze maatregelen kunnen bestaan uit aanpassingen van de handeling(en). Deze
bevoegdheid is beperkt tot die gevallen waarin dat noodzakelijk is om te voldoen
aan artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn, dus om te voorkomen dat
verslechtering of significante verstoring optreedt. Het is ingevolge artikel
19c, vierde lid, verboden om te handelen in strijd met de verplichtingen
die de minister heeft opgelegd (artikel I, onderdeel V). Overtreding van dit
verbod wordt strafbaar gesteld in de Wet op de economische delicten (artikel
V, onderdeel C). De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is bevoegd
tot het toepassen van bestuursdwang ter zake van deze verplichtingen en instructies
(artikel I, onderdeel SS). Er kan worden gedacht aan een aanpassing van het
peilbeheer. In een gebied of in bepaalde percelen van een gebied kan het noodzakelijk
zijn om het peil te verhogen om onomkeerbare ecologische schade te voorkomen.
Andere voorbeelden zijn het verminderen van de ontwatering buiten een Natura
2000-gebied of het beëindigen van de bemesting in intrekgebieden van
bron- en kwelgebieden binnen en buiten een Natura 2000-gebied.Het voorgestelde derde lid van artikel 19c geeft uitdrukking aan het feit
dat het in het algemeen wenselijk is dat betrokkene en andere belanghebbenden
de mogelijkheid krijgen hun zienswijze in te dienen met betrekking tot een
voorgenomen aanschrijving om een zorgvuldig en evenwichtig besluit te kunnen
nemen dat zo min mogelijk bezwarend is. Hiertoe is ook de verplichting om
informatie te verstrekken opgenomen in het eerste lid. Met een doelvoorschrift
zal niet voor elke aangeschrevene duidelijk zijn welke maatregel hij moet
nemen. Om te kunnen voorschrijven hoe het gebruik precies moet worden aangepast
om te voorkomen dat (verdere) verslechtering of significante verstoring optreedt,
kan de minister informatie nodig hebben over bedrijfsvoering of gebruikte
middelen. De informatieverplichting ziet op feiten. De kwalificatie of hier
sprake is van een verslechtering of significante verstoring zal gegeven worden
door het bevoegd gezag. In bepaalde gevallen zal het echter noodzakelijk zijn
om onmiddellijk op te treden en spoedmaatregelen voor te schrijven. In die
gevallen wordt ingevolge het derde lid niet vooraf om een zienswijze gevraagd.
Belanghebbenden kunnen uiteraard wel bezwaar maken tegen de aanschrijving.Artikel 19c, tweede tot en met vierde lid, is ontleend aan het voorstel
van wet tot wijziging van de Wet milieubeheer in verband met de implementatie
van richtlijn nr. 2004/35/EG (milieuaansprakelijkheid) dat momenteel aanhangig
is bij de Tweede Kamer.1 Die richtlijn beoogt
door een exploitant wiens activiteiten milieuschade of een onmiddellijke dreiging
daarvan veroorzaken, financieel aansprakelijk te stellen en hiermee nader
invulling te geven aan het beginsel «de vervuiler betaalt», exploitanten
aan te sporen de kans op milieuschade zo klein mogelijk te houden. De richtlijn
geeft aan welke bevoegdheden nationale instanties in dit kader moeten hebben
om milieuschade zoveel mogelijk te voorkomen. Nu het preventie- en voorzorgsbeginsel
aan de Vogel- en Habitatrichtlijnen en de Natuurbeschermingswet 1998 ten grondslag
liggen, ligt het in de rede de constructie uit bovengenoemd wetsvoorstel ook
hier toe te passen.De instrumenten die het voorgestelde artikel 19c en het bestaande artikel
21 van de Natuurbeschermingswet 1998 verschaffen kunnen ingrijpen in particuliere
eigendom en rechten en moeten daarom met de nodige terughoudendheid worden
toegepast. Wanneer een beroep gedaan moet worden op een van deze artikelen
om te waarborgen dat de Habitatrichtlijn wordt nageleefd, zal bij de instrumentkeuze
gekeken moeten worden naar welke maatregel het meest doelmatig en doeltreffend
is om verslechtering of significante verstoring te voorkomen. Wanneer de (dreigende)
achteruitgang van een gebied duidelijk is toe te schrijven aan (een) bepaalde
handeling(en) van één gebruiker of die binnen de invloedssfeer
van één bestuursorgaan valt onderscheidenlijk vallen, ligt het
voor de hand díe handeling(en) te doen staken of aanpassen. Hierbij
kan gedacht worden aan de aanschrijving van een waterschap om het waterpeil
te verhogen of verlagen. Wanneer daarentegen een samenspel van invloeden
leidt tot een verslechtering of verstoring, is het eerder aangewezen om –
indien mogelijk – een maatregel in het gebied te treffen die de gevolgen
van de negatieve invloeden wegneemt. Hierbij moet opgemerkt worden dat artikel
21 beperkt is in zijn toepassingsbereik: er kunnen alleen maatregelen binnen
Natura 2000-gebieden worden genomen en niet daarbuiten.Artikel 19c is in principe bedoeld voor de periode totdat de beheerplannen
onherroepelijk zijn. Op grond van de beheerplannen zullen immers – voor
zover noodzakelijk in aanvulling op andere bestaande wettelijke instrumenten –
al maatregelen genomen worden om de instandhoudingsdoelstellingen te behalen
en verslechtering en verstoring te voorkomen. Bovendien herleeft de vergunningplicht
op grond van artikel 19d voor bestaand gebruik dat de kwaliteit van habitats
kan verslechteren of een significant verstorend effect kan hebben en dat niet
in het beheerplan kon worden gereguleerd op het moment dat het beheerplan
onherroepelijk is. Dan is het mogelijk om door het verbinden van voorwaarden
en beperkingen aan de vergunning te zorgen dat geen verslechtering of verstoring
optreedt of, indien noodzakelijk, dat de natuur zich herstelt. Er zal worden
geëvalueerd of de regeling van bestaand gebruik in artikel 19c ook na
het vaststellen van de beheerplannen behouden dient te blijven en het wenselijk
is de beperking in de tijd op te heffen.Bij de inzet van de aanschrijvingsbevoegdheid van artikel 19c zal prioriteit
worden gegeven aan gebieden waarin ingrijpen ecologisch gezien urgent is,
om te voorkomen dat een onomkeerbare achteruitgang plaatsvindt. Dit laat onverlet
dat artikel 19c ook in andere situaties tot ingrijpen kan leiden als dit noodzakelijk
is om te voorkomen dat de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats
van soorten in een Natura 2000-gebied verslechtert of dat er storende factoren
optreden die gelet op de instandhoudingsdoelstellingen een significant effect
kunnen hebben op de soorten waarvoor het gebied is aangewezen. In overleg
met het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de rijkspartners die verantwoordelijk
zijn voor het opstellen van beheerplannen zal onderzocht worden voor welke
gebieden en welk bestaand gebruik dit geldt. Tijdens het proces van het opstellen
van de beheerplannen worden de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de
habitats van de soorten, evenals significant storende factoren in de betreffende
Natura 2000-gebieden in kaart gebracht. Dat proces kan het bevoegd gezag de
informatie geven om ook tijdens de interimperiode, voorafgaand aan het vaststellen
van de beheerplannen, zonodig verslechtering en significante verstoring tegen
te gaan. Met dit gebruik van de bevoegdheid op grond van artikel 19c wordt
invulling gegeven aan de ruimte die artikel 2, derde lid, van de Habitatrichtlijn
biedt om bij het nemen van maatregelen rekening te houden met de vereisten
op economisch, sociaal en cultureel gebied, en met de regionale en lokale
bijzonderheden én om te voldoen aan artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn.
Herhaald zij nogmaals dat artikel 19c niet het enige instrument is om een
(dreigende) achteruitgang van de natuurwaarden van een gebied tegen te gaan
of te voorkomen. Steeds zal worden nagegaan welke maatregel of samenstel van
maatregelen passend is.Bevoegd gezagBij de voorbereiding van dit wetsvoorstel is nagegaan bij welk orgaan
de aanschrijvingsbevoegdheid zou moeten liggen. Er zijn drie opties beoordeeld:1. de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit;2. bij het gezag dat bevoegd zou zijn voor de vergunningverlening ware
de vergunningplicht niet opgeheven: gedeputeerde staten of – in de in
het Besluit vergunningen Natuurbeschermingswet 1998 genoemde uitzonderingssituaties –
de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit;3. bij het gezag dat het beheerplan vaststelt: gedeputeerde staten, de
minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, de minister van Defensie
of de minister van Verkeer en Waterstaat.Op zichzelf zou de keuze voor de tweede optie het beste aansluiten bij
het systeem van de Natuurbeschermingswet 1998. Dit zou als voordeel hebben
de eenduidigheid in de uitvoering van de wet: voor een en dezelfde soort activiteit
zou hetzelfde orgaan bevoegd zijn, of het nu zou gaan om bestaand gebruik
of om nieuwe projecten of handelingen. Bij afweging van alle vooren nadelen
is evenwel gekozen voor de eerste optie. In de praktijk wordt ongeveer 78%
van de totale oppervlakte van de Natura 2000-gebieden beheerd door het Rijk.
De bevoegdheid om het beheerplan vast te stellen op grond van artikel 19b
en passende maatregelen te nemen op grond van artikel 21 ligt in dergelijke
gevallen bij het Rijk. Nu de aanschrijvingsbevoegdheid ingezet zal worden
in situaties dat voor bestaand gebruik tijdelijk geen vergunningplicht geldt
en omdat naar verwachting er in weinig gevallen gebruik van gemaakt zal hoeven
worden, is het voor een uniforme toepassing wenselijk dat er één
bestuursorgaan op Rijksniveau is dat over alle gevallen oordeelt: de minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Bovendien kan het nodig zijn dat
de aanpassingen plaatsvinden in het handelen of nalaten van een andere minister.
De toekenning van de bevoegdheid aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
waarborgt een goede afstemming op ministerieel niveau.Definitie bestaand gebruikBestaand gebruik is in artikel 1, onderdeel n, opnieuw gedefinieerd (artikel
I, onderdeel B). Er is voor gekozen om de peildatum te leggen bij het moment
van inwerkingtreding van de wet tot wijziging van de Natuurbeschermingswet
1998 in verband met Europeesrechtelijke verplichtingen (Stb. 2005, 195), 1 oktober
2005. Vanaf dat moment wist de initiatiefnemer dat hij een vergunning nodig
had om te beginnen met potentieel schadelijke handelingen en projecten, althans
had hij dat moeten weten. Wanneer wordt verwezen naar het moment van aanwijzing
van een gebied als beschermd natuurmonument of Natura 2000-gebied, zoals in
de huidige wet, rijst de vraag welke van deze momenten doorslaggevend is op
het moment dat een gebied eerst was aangewezen als beschermd natuurmonument
voordat aanwijzing als Natura 2000-gebied volgde. De formulering «en
sedertdien niet of niet in betekenende mate is gewijzigd» in plaats
van «en sedertdien onafgebroken heeft plaatsgevonden» geeft uitdrukking
aan het feit dat het ook kan gaan om een activiteit die niet het hele jaar
door plaatsvindt maar bijvoorbeeld elk voor- en najaar of éénmaal
in de vier jaar. Een wijziging in het gebruik van onbetekenende aard maakt
niet dat de handeling niet langer kan worden aangemerkt als bestaand gebruik.
Of een wijziging betekenend of onbetekenend is moet worden bepaald in relatie
tot de instandhoudingsdoelstellingen. Zo blijft het verbouwen van aardappels
in plaats van uien bestaand gebruik. De verkeerstoename op een weg zonder
dat de inrichting van de weg wijzigt of er sprake is van een verbreding of
andere wijziging (autonome ontwikkeling) is niet aan te merken als een handeling
en evenmin als «project», en valt dus buiten de reikwijdte van
de artikelen 19c en 19d van de Natuurbeschermingswet 1998.Op dit moment bestaat er – met uitzondering van gebieden in de exclusieve
economische zone op de Noordzee – geen voornemen om meer of andere gebieden
aan te wijzen op grond van artikel 10a dan die waarvan de voorbereidingsprocedure
al in gang gezet is dan wel die op de communautaire lijst staan. Het is echter
mogelijk dat in de toekomst op basis van wetenschappelijk onderzoek blijkt
dat andere gebieden geschikter zijn geworden voor de instandhouding
van habitats en soorten en dan zullen die gebieden moeten worden aangewezen.
Met betrekking tot die gebieden wordt de peildatum voor het bestaand gebruik
gelegd op het moment van aanwijzing, voor zover het gaat om Vogelrichtlijngebieden,
of op het moment van aanmelding van het gebied bij de Europese Commissie als
het een Habitatrichtlijngebied betreft. Wanneer een gebied zowel kwalificeert
onder de Vogelrichtlijn als onder de Habitatrichtlijn is het waarschijnlijk
dat het moment van aanwijzing als Vogelrichtlijngebied en het moment van aanmelding
als Habitatrichtlijngebied verschilt. In dat geval is het eerste moment waarop
duidelijk is dat het gebied bescherming behoeft (aanmelding of aanwijzing)
doorslaggevend.Bij verschillende discussies over de uitvoering van de Natuurbeschermingswet
1998 is door maatschappelijke organisaties naar voren gebracht dat bestaand
gebruik gerelateerd moet worden aan de aanwijzing als beschermd natuurmonument.
Het is echter een misvatting te denken dat de keuze voor een referentiemoment
om te bepalen wanneer sprake is van bestaand gebruik van belang is voor de
vraag of de Habitatrichtlijn goed wordt nageleefd. Plannen en projecten die
significante gevolgen kunnen hebben moeten passend beoordeeld worden voordat
toestemming kan worden verleend. In relatie tot overige activiteiten geldt
dat passende maatregelen genomen moeten worden om te voorkomen dat er, gelet
op de instandhoudingsdoelstellingen, een verslechtering van de kwaliteit van
habitats of een significante verstoring optreedt. Er is geen enkele reden
om de peildatum voor bestaand gebruik bij de aanwijzing van het gebied als
vogel- of habitatrichtlijngebied te leggen of bij het moment waarop de Vogelrichtlijn
of de Habitatrichtlijn omgezet had moeten zijn. Al vond een activiteit plaats
voordat de Vogelrichtlijn in werking was getreden, als deze aangemerkt moet
worden als project dat significante gevolgen kan hebben dan is vergunningverlening
door middel van een passende beoordeling verplicht. Het bekende voorbeeld
van een activiteit die al jarenlang plaatsvond en toch moest worden aangemerkt
als project is de Kokkelvisserij in de Waddenzee.De enige uitzondering hierop is wanneer de vergunning voor het project
is aangevraagd vóórdat de Habitatrichtlijn omgezet had moeten
zijn in nationaal recht.1 Omgekeerd geldt ook
dat een project dat geen significante gevolgen kan hebben nooit passend beoordeeld
hoeft te worden, ook al is dat project aangevangen na 1 oktober 2005.
De bouw van een schuurtje naast een huis in een Natura 2000-gebied moet worden
aangemerkt als een project. Het is echter onwaarschijnlijk dat er significante
gevolgen verbonden zijn aan de bouw van dat schuurtje. De peildatum is relevant
voor de vraag hoe in Nederland op grond van de Natuurbeschermingswet 1998
vorm gegeven wordt aan de Europeesrechtelijke verplichting om passende maatregelen
te nemen om te voorkomen dat handelingen een verslechtering of verstoring
veroorzaken: via het beheerplan op grond van de artikelen 19a en 19b (hoewel
in de omzettingstabel bij het wetsvoorstel deze artikelen niet genoemd zijn
als omzetting van artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn kunnen in
het beheerplan ook passende maatregelen opgenomen worden), de aanschrijving
van artikel 19c, de vergunningplicht van artikel 19d, door de toegang tot
het gebied te beperken op grond van artikel 20 of door het nemen van de noodzakelijke
maatregelen in het gebied als bedoeld in artikel 21. Alleen bestaand gebruik
valt onder de aanschrijvingsbevoegdheid. Handelingen die na 1 oktober
2005 aangevangen zijn vallen onder de vergunningplicht. Het beheerplan is
behalve op beheermaatregelen ook primair gericht op bestaand gebruik. De overige
instrumenten kunnen zowel voor bestaand gebruik als voor nieuwe handelingen
ingezet worden. Zowel voor het antwoord op de vraag of een project significante
gevolgen kan hebben als voor het antwoord op de vraag of passende
maatregelen genomen moeten worden zijn de instandhoudingsdoelstellingen het
referentiekader.2.3 Het toetsen van plannenDe nieuwe Wet ruimtelijke ordening, die naar verwachting in 2008 in werking
zal treden, gaat uit van een andere relatie tussen overheden. Het systeem
van de nieuwe wet gaat uit van een actieve, op ontwikkeling gerichte overheid
die waar nodig haar verantwoordelijkheid ten volle kan waarmaken. Borging
van provinciale en nationale belangen geschiedt zoveel mogelijk vooraf. De
provinciale goedkeuring van bestemmingsplannen komt te vervallen. Het nieuwe
stelsel leidt tot meer helderheid voor de gemeente met betrekking tot de vraag
binnen welke beleidskaders eigen afwegingen kunnen worden gemaakt bij de opstelling
van bestemmingsplannen. Ook wordt door de afschaffing van de provinciale goedkeuring
een versnelling in de bestemmingsplanprocedure bereikt.Het goedkeuringsvereiste in artikel 19j van de Natuurbeschermingwet 1998
sluit niet aan bij dit nieuwe stelsel. Voorts leidt het ertoe dat de beoogde
versnelling in de bestemmingsplanprocedure weer ongedaan wordt gemaakt.Daarom wordt in het onderhavige wetsvoorstel voorgesteld om het goedkeuringsvereiste
voor plannen die de kwaliteit van natuurlijke habitats en de habitats van
soorten kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op soorten
waarvoor een Natura 2000-gebied is aangewezen ingevolge artikel 19j van de
Natuurbeschermingswet 1998 af te schaffen.Op grond van de Habitatrichtlijn is het niet verplicht dat plannen na
vaststelling nog onderworpen worden aan de goedkeuring door een ander bestuursorgaan.
Zolang het bestuursorgaan dat het plan vaststelt de zogenoemde habitattoets
heeft uitgevoerd, is voldaan aan de vereisten van artikel 6, derde en vierde
lid, van de Habitatrichtlijn. Dit vereiste blijft in het nieuwe artikel 19j
bestaan. De habitattoets houdt in dat gekeken wordt of het plan significante
gevolgen kan hebben (voortoets) en zo ja, of uit de passende beoordeling met
zekerheid kan worden vastgesteld dat (de uitvoering van) het plan de natuurlijke
kenmerken van het gebied niet aantast. Indien die zekerheid niet wordt verkregen,
kan het plan alleen worden vastgesteld wegens dwingende redenen van groot
openbaar belang, bij ontstentenis van alternatieven. Dan zullen compenserende
maatregelen moeten worden genomen.Onderscheid tussen bestemmingsplannen en andere plannen is niet wenselijk.
Differentiatie in de ten aanzien van verschillende soorten plannen uit te
voeren habitattoetsen zou de helderheid van het wettelijk systeem niet ten
goede komen. Bovendien geldt ook voor andere plannen dan bestemmingsplannen
dat schrapping van het aparte goedkeuringsvereiste bijdraagt aan versnelling
van de planprocedures en aan integrale besluitvorming. Daarom komt ook voor
andere plannen het goedkeuringsvereiste te vervallen. Van belang in dit verband
is nog wel om op te merken dat de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
door middel van de aanwijzingsbevoegdheid van artikel 45a van de Natuurbeschermingswet
1998 kan ingrijpen in planprocedures indien dat in het algemeen belang geboden
is.Men zou kunnen betwijfelen of het bestuursorgaan dat het plan vaststelt
over voldoende deskundigheid beschikt om te beoordelen wat de gevolgen van
het plan voor een Natura 2000-gebied zijn. Dit geldt met name voor besturen
van kleine gemeenten en waterschappen. Ik ben van mening dat nu passende beoordelingen
zo goed als altijd worden uitgevoerd door gespecialiseerde bureaus
en een bestuursorgaan zijn grondgebied goed kent, op dit punt geen problemen
zijn te verwachten. Tevens moge hier worden verwezen naar de op de LNV-website
(www.minlnv.nl) beschikbaar gestelde handreikingen bij de Natuurbeschermingswet
1998.Op grond van artikel 7.2a van de Wet milieubeheer is het verplicht om
voor plannen waarvoor een passende beoordeling moet wordt gemaakt ook een
milieueffectrapportage te maken. Veel informatie kan zowel gebruikt worden
voor de passende beoordeling als voor het milieueffect rapport. Om dubbel
werk te voorkomen is in het vierde lid van dit artikel opgenomen dat de passende
beoordeling onderdeel uitmaakt van de milieueffectrapportage. De passende
beoordeling dient wel als een duidelijk als zodanig herkenbaar deel van de
rapportage te zijn opgenomen, opdat voor een ieder duidelijk is dat er een
passende beoordeling gemaakt is. Het ligt voor de hand om in het besluit nadrukkelijk
aandacht te besteden aan de uitkomsten van de passende beoordeling en hoe
deze doorwerken in het besluit. Zo zal bijvoorbeeld, wanneer op grond van
de passende beoordeling niet de zekerheid is verkregen dat de natuurlijke
kenmerken van het gebied niet worden aangetast, bij de vaststelling van het
plan erkend moeten worden dat deze zekerheid ontbreekt en zal onderbouwd moeten
worden dat er geen alternatieven zijn en dat er een dwingende reden van groot
openbaar belang aanwezig is om het plan toch door te zetten; ook zullen compenserende
maatregelen in het plan moeten zijn voorzien.Het voorgestelde zesde lid van artikel 19j schakelt projectbesluiten in
de zin van de Wro gelijk met plannen voor de procedure rondom de habitattoets.
Dit is ingegeven door de overweging dat op het moment dat een projectbesluit
wordt genomen duidelijk moet zijn wat de gevolgen voor Natura 2000-gebieden
zijn. De natuurbeschermingswetvergunning waarbij de habitattoets wordt uitgevoerd
is echter één van de uitvoeringsbesluiten en kan dus later volgen
in de procedure. Om te verzekeren dat de habitattoets altijd wordt uitgevoerd
voordat het projectbesluit wordt genomen, worden het eerste tot en met het
derde en het vijfde lid van artikel 19j van overeenkomstige toepassing verklaard
op projectbesluiten (artikel I, onderdeel BB). Op grond van de habitattoets –
inclusief een passende beoordeling indien nodig – die bij het projectbesluit
is gemaakt, kan normaliter worden beoordeeld of vervolgens nog een Natuurbeschermingswetvergunning
nodig is en of die verleend kan worden. Het abstractieniveau is normaal gezien
gelijk en het is onwaarschijnlijk dat zich nieuwe omstandigheden hebben voorgedaan.2.4 Verbeterde aansluiting op de HabitatrichtlijnHet is gebleken dat op een viertal punten de aansluiting bij het Europeesrechtelijke
kader kan worden verbeterd.Dit betreft ten eerste het toevoegen en gebruik van het begrip Natura
2000-gebied (artikel I, onderdelen B, V, W, X, Y, Z, AA, BB, EE, FF, GG en
HH). De Natura 2000-gebieden zijn de gebieden die door de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit zijn aangewezen dan wel voorlopig zijn aangewezen
ter uitvoering van de Vogel- en Habitatrichtlijnen. Bovendien behoren de op
de lijst van gebieden van communautair belang geplaatste gebieden tot de Natura
2000-gebieden. Op grond van artikel 4, vijfde lid, van de Habitatrichtlijn
gelden voor een gebied dat op de lijst van gebieden van communautair belang
is geplaatst de bepalingen van artikel 6, tweede, derde en vierde lid, van
die richtlijn. Zoals aangegeven in de eerder aangehaalde brief van de minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aan de Tweede Kamer van 1 september
2006 kan dit op dit moment in Nederland bereikt worden met een beroep op de
rechtstreekse werking van deze bepalingen van de richtlijn of
door richtlijnconforme interpretatie. Het is wenselijk om buiten twijfel te
stellen dat op grond van de Natuurbeschermingswet 1998 de bepalingen die in
het leven zijn geroepen om de richtlijn te implementeren van toepassing zijn
op deze gebieden, in het bijzonder omdat de Europese Commissie Nederland in
gebreke heeft gesteld omdat de gebieden op de communautaire lijst niet wettelijk
zijn beschermd omdat zij nog niet zijn aangewezen. De verplichting een beheerplan
vast te stellen geldt alleen voor de door de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (voorlopig) aangewezen gebieden. Alleen voor die gebieden
zijn de instandhoudingsdoelstellingen bekend en kunnen deze in omvang, ruimte
en tijd in het beheerplan worden uitgewerkt.Ten tweede kan de aansluiting worden verbeterd door het woord «significant»
in artikel 19d, eerste lid, toe te voegen. Artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn
spreekt over het voorkomen van storende factoren, voor zover die factoren
een significant effect kunnen hebben. In het licht van de tekst van de richtlijn
moet artikel 19d zó worden uitgelegd, dat niet voor elke verstoring
of verslechtering vergunningplicht bestaat; alleen die activiteiten die gevolgen
hebben voor de staat van instandhouding van de soort of de habitat in het
gebied en zo de instandhoudingsdoelstellingen raken zijn vergunningplichtig.
Om evenwel alle mogelijke twijfel weg te nemen wordt in artikel I, onderdeel
W, voorgesteld te expliciteren dat het bij een mogelijke verstoring van soorten
moet gaan om een mogelijk significant verstorend effect.In de huidige praktijk vindt de beoordeling of een vergunning op grond
van de Natuurbeschermingswet 1998 verleend kan worden plaats langs twee sporen:
via een passende beoordeling als de activiteit significante gevolgen kan hebben
voor het Natura 2000-gebied (artikel 19f) of via de verslechterings- en verstoringstoets
(artikel 19d) als kan worden uitgesloten dat er significante gevolgen zullen
zijn maar niet zeker is dat er überhaupt geen negatieve effecten optreden.
Als het na deze wetswijziging nodig is een vergunning aan te vragen voor een
activiteit die soorten kan verstoren, zal bij de vergunningaanvraag altijd
een passende beoordeling moeten worden overlegd. Wanneer er geen kans is op
significante verstoring en er in de huidige situatie volstaan zou worden met
een verslechterings- en verstoringstoets, zal immers in het geheel geen vergunning
nodig zijn. Indien de initiatiefnemer er behoefte aan heeft om met het bevoegd
gezag te overleggen of er een kans op significante gevolgen is en of hij dus
een vergunning nodig heeft, kan hij dit in een oriënterend gesprek aan
het bevoegd gezag voorleggen. Wanneer duidelijk is dat de activiteit niet
significant verstorend kan zijn indien deze enkel plaatsvindt in bepaalde
omstandigheden, bijvoorbeeld dat het buiten het broedseizoen is, kan –
eventueel als reactie op een vergunningaanvraag – worden vastgesteld
(bestuurlijk oordeel) dat geen vergunning nodig is in die omstandigheden.
Deze wijze van werken wordt nu gevolgd bij ontheffingen op basis van artikel
75 van de Flora- en faunawet.De laatste twee punten ter verbetering van de aansluiting op het Europeesrechtelijke
kader hebben betrekking op artikel 19f. Op grond van de richtlijn is een passende
beoordeling alleen nodig voor plannen en projecten; de afweging of andere
handelingen toegestaan kunnen worden gelet op de gevolgen voor de natuur hoeft
niet plaats te vinden op basis van een passende beoordeling. Daarom worden
de woorden «of andere handelingen» geschrapt in artikel 19f (artikel
I, onderdeel Y) en de artikelen 19g, 19h en 19k voor zover die daarop voortbouwen
(artikel I, onderdelen Z, AA en CC). In artikel 19d worden de woorden «en
andere handelingen» niet geschrapt, omdat artikel 19d mede beoogt artikel
6, tweede lid van de Habitatrichtlijn te implementeren. Ingevolge artikel
6, tweede lid, is het nemen van passende maatregelen ook verplicht
wanneer andere handelingen dan projecten de kwaliteit van habitats verslechteren
of een significant verstorend effect kunnen hebben op soorten.Daarnaast wordt het woord «nieuwe» in artikel 19f, eerste
lid, geschrapt (artikel I, onderdeel Y). Zoals in paragraaf 2.2 nader
wordt toegelicht moet bestaand gebruik soms worden aangemerkt als project
in de zin van de Habitatrichtlijn en moet een passende beoordeling worden
gemaakt als het gebruik significante gevolgen kan hebben voordat de vergunning
kan worden verleend. Het woord «nieuw» wekt de indruk dat dit
niet verplicht zou zijn.3. Lasten en andere effecten van het wetsvoorstel3.1 Lasten voor burgers, bedrijven en overheid3.1.1. Regulering bestaand gebruikDoor in de periode tot het desbetreffende beheerplan onherroepelijk is
de vergunningplicht voor bestaand gebruik, met uitzondering van projecten
die afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante
gevolgen kunnen hebben voor een Natura 2000-gebied op te heffen wordt een
vermindering van lasten voor burgers en bedrijven bewerkstelligd. Er zullen
minder vergunningen noodzakelijk zijn in de interimperiode. Naar verwachting
blijkt in een groot deel van deze gevallen dat het gebruik in het beheerplan
kan worden gereguleerd en voor deze vormen van bestaand gebruik is dan geen
vergunning noodzakelijk.Het tijdelijk opheffen van de vergunningplicht en invoeren van een aanschrijvingsbevoegdheid
leidt tot een verschuiving van de bestuurslasten. Gedeputeerde staten zijn
in de meeste gevallen bevoegd voor de vergunningverlening. Zij hebben minder
vergunningaanvragen te behandelen. Hier staat een toename van de bestuurslasten
bij de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit tegenover. Deze zijn
niet één op één gelijk aan de afname van de lasten
bij gedeputeerde staten: bij de vergunningverlening is het aan de initiatiefnemer
om de gegevens te overleggen waaruit blijkt dat de activiteit niet schadelijk
is; wanneer de minister gebruik maakt van de aanschrijvingsbevoegdheid van
artikel 19c zal hij moeten motiveren dat er sprake is van verslechtering of
verstoring. In de meeste gevallen zal hiervoor onderzoek noodzakelijk zijn.
De hieraan gerelateerde uitvoeringslasten worden gefinancierd uit het hiervoor
ter beschikking gestelde budget op de begroting van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit.De wijzigingen ten aanzien van het beheerplan zijn verduidelijkingen ten
opzichte van de huidige wetstekst. Het lag reeds in de bedoeling om bestaand
gebruik zoveel mogelijk te reguleren in het beheerplan, zoals ondermeer blijkt
uit de eerder aangehaalde brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
van 1 september 2006 en de Handreiking beheerplannen Natura 2000-gebieden
van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De wetswijziging
heeft op dit punt dus geen gevolgen voor de bestuurslasten.Naar verwachting zal de rechterlijke macht minder zaken te behandelen
krijgen. Uiteraard kunnen belanghebbenden die van mening zijn dat de minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit ten onrechte niet aan hun verzoek
om gebruik te maken van de aanwijzingsbevoegdheid voldaan heeft of dat de
minister juist ten onrechte een aanschrijving heeft gegeven, een beroep doen
op de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De gevallen waarin
dit gebeurt zullen echter waarschijnlijk minder vaak voorkomen
dan rechtszaken met betrekking tot handhavingsverzoeken en het weigeren of
verlenen van een vergunning.3.1.2 Het toetsen van plannenHet afschaffen van het goedkeuringsvereiste leidt tot een vermindering
van de lasten voor gedeputeerde staten en de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit. Deze bestuursorganen zijn immers niet meer verantwoordelijk
voor het toetsen of andere bestuursorganen bij het vaststellen van plannen
op een juiste wijze toepassing hebben gegeven aan de artikelen 19f tot en
met 19h van de Natuurbeschermingswet 1998.Het aantal rechtszaken zal hierdoor niet veranderen. Alle bestuursorganen
zijn goed in staat de gevolgen van plannen op Natura 2000-gebieden te beoordelen.
Er is daarom geen reden om aan te nemen dat vaker het oordeel van de rechter
zal worden gevraagd.3.1.3 Verbeterde aansluiting op de HabitatrichtlijnDe hier voorgestelde wijzigingen hebben geen gevolgen voor de lasten voor
burgers, bedrijven of overheid. Het betreft enkel verduidelijkingen van de
wet in lijn met de uitleg die nu reeds aan de wet wordt gegeven behoudens
het opheffen van de verplichting om een passende beoordeling te maken voor
andere handelingen die significante gevolgen kunnen hebben. Dit laatste heeft
weinig materiële gevolgen vanwege de ruime betekenis die het Europese
Hof van Justitie aan het begrip «project» heeft toegekend. Zoals
hierboven onder 2.2 van deze memorie is aangegeven, heeft het Hof van Justitie
van de Europese Gemeenschap geoordeeld dat onder dit begrip in ieder geval
projecten als bedoelde m.e.r.-richtlijn vallen: de uitvoering van bouwwerken
of de totstandkoming van andere installaties of werken, en andere ingrepen
in het natuurlijk milieu of landschap, inclusief ingrepen voor de ontginning
van bodemschatten.3.2 Overige effecten van het wetsvoorstelEr zijn buiten de hierboven beschreven lasten geen substantiële financieel
kwantificeerbare effecten te verwachten door deze wetswijziging.Wat betreft de effecten van deze wijziging voor het milieu kan worden
opgemerkt met de aanschrijvingsbevoegdheid op andere wijze invulling wordt
gegeven aan de Europeesrechtelijke verplichting om te voorkomen dat een verslechtering
of verstoring optreedt dan via een vergunningplicht voor bestaand gebruik.
De verantwoordelijkheid hiervoor komt met dit wetsvoorstel bijna geheel te
liggen bij de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, terwijl zonder
deze wetswijziging de gebruiker een grote eigen verantwoordelijkheid heeft.
De gebruiker hoeft niet langer zelf te beoordelen of en hoe het gebruik moet
worden aangepast om te voorkomen dat er een verslechtering of verstoring van
de natuurwaarden waarvoor het gebied is aangewezen optreedt. De minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is alleen in staat om door middel van
de aanschrijvingsbevoegdheid af te dwingen dat bestaand gebruik wordt beëindigd
of aangepast, indien zich door dat gebruik een dreiging van een verslechtering
of verstoring voordoet, wanneer er voldoende capaciteit is om werkelijk alle
gevallen van verslechtering of verstoring op te sporen en aan te pakken. Zoals
ook aangegeven onder 4.1.1.1 worden de aan de wetswijziging gerelateerde uitvoeringslasten
gefinancierd uit het hiervoor ter beschikking gestelde budget op de begroting
van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dit wordt voorgesteld om te voorkomen dat medegebruikers niet onnodig
zwaar worden belast. De bewijslast om aan te tonen dat een bepaald gebruik
al dan niet schadelijk kan zijn ligt niet langer bij iemand die bestaand gebruik
uitoefent maar bij de overheid.Ongewijzigd blijft dat bedrijven die projecten ondernemen die significante
gevolgen kunnen hebben, een Natuurbeschermingswetvergunning nodig hebben en
daarvoor een passende beoordeling moeten maken. Het is Europeesrechtelijk
niet toegestaan om projecten en plannen die significante gevolgen kunnen hebben
niet aan een passende beoordeling te onderwerpen.4. Interbestuurlijk overlegDeze wetswijziging is in de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit aan de Tweede Kamer van 1 september 2006 aangekondigd.
Hieraan is overleg met de provincies voorafgegaan. De voorgestelde wijze van
omgaan met bestaand gebruik, te weten het zoveel mogelijk reguleren van het
bestaand gebruik in de beheerplannen en het opheffen van de vergunningplicht
voor bestaand gebruik in de periode tot de beheerplannen onherroepelijk zijn,
heeft de instemming van de provincies.Artikelsgewijze toelichtingArtikel IOnderdeel BIn paragraaf 2.2 van deze memorie ga ik in op de wijziging van de
definitie van bestaand gebruik in artikel 1, onderdeel n. Paragraaf 2.4
licht toe waarom een definitie van Natura 2000-gebied wordt toegevoegd.Onderdeel CHoewel taalkundig zowel gesproken kan worden van beheerplan als beheerplan,
wordt voorgesteld om de term «beheersplan» te vervangen door «beheerplan». «Beheersplan»
wekt de indruk dat de natuur beheerst zou kunnen worden. Wij mensen zijn echter
hoogstens in staat de natuur te beheren.Onderdeel DIn artikel 2, derde lid, van de Natuurbeschermingswet 1998 wordt de afgifte
van een verklaring als bedoeld in artikel 8.39b, eerste lid, van de Wet milieubeheer
niet langer genoemd. Bij wet tot de wijziging van de Natuurbeschermingswet
1998 in verband met Europeesrechtelijke verplichtingen (Stb. 2005, 195) is
de samenloopregeling tussen de Natuurbeschermingswet 1998 en de Wet milieubeheer
ongedaan gemaakt. Er bestaat derhalve geen artikel 8.39b van de Wet milieubeheer.
Abusievelijk is in bovengenoemde wet nagelaten de verwijzing naar dit artikel
van de Wet milieubeheer in artikel 2 te schrappen.In artikel 2, vierde lid, wordt «waarvan de aanwijzing als zodanig
in overweging is genomen» vervangen door «dat voorlopig is aangewezen».
Dit gebeurt ook als in de overige bepalingen van de wet waar deze zinsnede
voorkomt. Artikel 12 bepaalt dat gebieden voorlopig kunnen worden aangewezen
als natuurmonument of als gebied aangewezen ter uitvoering van de Vogel- en
Habitatrichtlijnen indien een besluit tot aanwijzing wordt voorbereid. Het
is niet zo dat de aanwijzing alleen in overweging is genomen.
De gebieden zijn aangewezen – al is het
dan voorlopig. Het is dan ook logischer om naar deze gebieden te verwijzen
als «voorlopig aangewezen gebieden».Onderdeel EGelet op artikel 2, eerste lid, zijn gedeputeerde staten van de provincie
waar het grootste gedeelte van het beschermd gebied gelegen is, bevoegd gezag
ten aanzien van alle handelingen waar de wet bevoegdheden bij gedeputeerde
staten legt. Dit houdt in dat gedeputeerde staten van de provincie waar, in
vergelijking met de andere provincies waarin het gebied gelegen is, procentueel
het grootste gedeelte van het oppervlakte ligt (dit hoeft niet de absolute
meerderheid van de oppervlakte van het beschermd gebied te betreffen) bevoegd
zijn landschapsgezichten aan te wijzen, het beheerplan vast te stellen, vergunningen
te verlenen).Op dit uitgangspunt wordt in artikel 2a een uitzondering gemaakt voor
de gevallen waarin een project of andere handeling hoofdzakelijk gevolgen
kan hebben voor een deel van een beschermd natuurgebied dat is gelegen binnen
de grenzen van één provincie. In dat geval is de provincie waarin
dat deel van het gebied is gelegen bevoegd gezag. Hiervoor wordt gekozen om
gedeputeerde staten van een provincie zo veel mogelijk zeggenschap te geven
over de activiteiten die binnen de grenzen van die provincie plaatsvinden.
Wanneer een activiteit hoofdzakelijk gevolgen heeft voor een deel van een
natuurgebied binnen één provincie, kennen gedeputeerde staten
van die provincie de natuurwaarden die in dat deel aanwezig zijn goed. Het
is dan niet nodig om gedeputeerde staten van (een) andere provincie(s) daarbij
te betrekken vanwege hun kennis van andere delen van het natuurgebied.Het ligt in de rede dat verdergaande heroverweging van de bevoegdheidsverdeling
met betrekking tot provinciegrensoverschrijdende gebieden onderdeel uit maakt
van de evaluatie en geen onderwerp vormt van deze wetswijziging.Onderdelen I, J en KEr zijn bij het Rijk vier planbureaus. Drie daarvan waren reeds ondergebracht
bij het departement, dat op het desbetreffende beleidsterrein de eerste verantwoordelijkheid
heeft. Alleen ten aanzien van het Milieu en Natuurplanbureau (MNP) bestond
een andere constructie. Het maakte als enige planbureau deel uit van een ander
ministerie dan waar zijn primaire werkgebied ligt.Ook was het MNP onderdeel van een groter onderzoeksinstituut, het RIVM.
Het RIVM levert een bijdrage aan de onderbouwing en ondersteuning van het
beleid, dat het MNP als planbureau vervolgens evalueert. Dat was geen optimale
situatie.Per 1 januari 2006 is daarom het MNP losgemaakt uit het Rijksinstituut
voor volksgezondheid en milieuhygiëne (RIVM) en is het MNP gepositioneerd
op een wijze, die gelijk is aan de overige planbureaus. Dat wil zeggen als
aparte organisatorische eenheid en ressorterend onder het eerstverantwoordelijke
ministerie, namelijk VROM. Gelet hierop wordt de Natuurbeschermingswet 1998
aangepast en wordt verwezen naar het MNP in plaats van het RIVM.Onderdeel NZoals blijkt uit de memorie van toelichting bij het voorstel van wet tot
wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met Europeesrechtelijke
verplichtingen (Kamerstukken II, 2001–2002, 28 171, nr. 3),
was het de bedoeling dat zienswijzen omtrent de aanwijzing van een gebied
ter uitvoering van de Vogel- en Habitatrichtlijnen niet bij gedeputeerde staten
maar bij de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit naar voren worden
gebracht. Met de Aanpassingswet uniforme openbare voorbereidingsprocedure
Awb (Stb. 2005, 320) is echter per ongeluk de situatie ontstaan dat deze zienswijzen
ook bij gedeputeerde staten moeten worden ingediend. Dit onderdeel zorgt ervoor
dat met betrekking tot de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden zienswijzen weer
bij de minister moeten worden ingediend.Onderdeel POnderdeel P voorziet in een aanpassing van artikel 14 van de Natuurbeschermingswet
1998 waardoor er niet langer twee procedures bij de aanwijzing van een gebied
als bedoeld in artikel 10a, eerste lid (een Vogelrichtlijn- of Habitatrichtlijn-gebied)
van toepassing zullen zijn. Op de voorbereiding van een aanwijzing van een
Vogelrichtlijn- of Habitatrichtlijn-gebied wordt ingevolge artikel 11, eerste
lid, de uniforme openbare voorbereidingsprocedure uit de Algemene wet bestuursrecht
toegepast. Artikel 14, eerste en tweede lid, bepaalt hoe de minister een besluit
tot voorlopige aanwijzing als bedoeld in artikel 12 bekend maakt. Een besluit
tot voorlopige aanwijzing kan zowel een beschermd natuurmonument als een gebied
als bedoeld in artikel 10a, eerste lid (een Vogelrichtlijn- of Habitatrichtlijn-gebied)
betreffen. Artikel 14, eerste en tweede lid, ziet derhalve impliciet al op
Vogelrichtlijn- en Habitatrichtlijn-gebieden. Het huidige artikel 14, vierde
lid, dat het eerste, tweede en derde lid van overeenkomstige toepassing verklaart
op definitieve Vogelrichtlijn- en Habitatrichtlijn-besluiten – aanwijzingsbesluiten
houdt daar geen rekening mee. Het is niet nodig of wenselijk om van de definitieve
aanwijzing van Vogelrichtlijn- en Habitatrichtlijn-gebieden extra mededeling
te doen aan de eigenaren en hypothecaire schuldeisers met overeenkomstige
toepassing van artikel 14, eerste lid, bovenop de procedure die is voorgeschreven
volgens de uniforme openbare voorbereidingsprocedure. De verklaring dat artikel
14, tweede lid, van overeenkomstige toepassing is, heeft geen toegevoegde
waarde, omdat bekendmaking van definitieve aanwijzingsbesluiten in de Staatscourant
ook is voorgeschreven op grond van de Algemene wet bestuursrecht.Onderdeel QHet bestaande artikel 15 van de Natuurbeschermingswet 1998 kent in het
eerste lid de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de bevoegdheid
toe om een aanwijzing als beschermd natuurmonument geheel of gedeeltelijk
in te trekken of te wijzigen. Het derde lid van dat artikel verklaart het
eerste lid van overeenkomstige toepassing op Vogel- en Habitatrichtlijngebieden.
Met dit wetsvoorstel is de minister ingevolge het eerste lid bevoegd een aanwijzing
als beschermd natuurmonument of Vogel- of Habitatrichtlijngebied geheel of
gedeeltelijk in te trekken of te wijzigen. Het eerste en het derde lid worden
derhalve geïntegreerd.Bovendien wordt in het tweede lid van artikel 15 expliciet toegevoegd
dat de minister bevoegd is de doelstellingen ten aanzien van het behoud, herstel
en de ontwikkeling van het natuurschoon of de natuurwetenschappelijke betekenis
van het gebied, bedoeld in artikel 15a, derde lid, te wijzigen. Ingevolge
artikel 15a van de Natuurbeschermingswet 1998 vervalt de aanwijzing van een
gebied als beschermd natuurmonument op het moment dat hetzelfde gebied wordt
aangewezen als Vogel- of Habitatrichtlijngebied. Het is niet wenselijk dat
beide beschermingsregimes op hetzelfde gebied van toepassing zijn. Teneinde
de bescherming van andere natuurwaarden dan bedoeld in de Vogel-
en Habitatrichtlijnen te continueren, is in het derde lid van artikel 15a
bepaald dat de instandhoudingsdoelstelling van het vogel- of habitatrichtlijngebied
mede betrekking heeft op die andere natuurwaarden. Het kan niet zo zijn dat
de minister wel de doelstellingen van een beschermd natuurmonument én
van een vogel- of habitatrichtlijngebied kan wijzigen maar dat de minister
dit niet meer kan doen als het beschermd natuurmonument is opgegaan in een
vogel- of habitatrichtlijngebied. Om evenwel alle eventuele twijfel op dit
punt weg te nemen wordt de hier beschreven wetswijziging voorgesteld.Onderdeel RDoor de toevoeging van de zinsnede «voor het gedeelte van het gebied
waarop de aanwijzing als beschermd natuurmonument betrekking had» in
artikel 15a, derde lid, van de Natuurbeschermingswet 1998 wordt verduidelijkt
dat de instandhoudingsdoelstelling van het Vogelrichtlijn- of Habitatrichtlijn-gebied
enkel voor het deel dat voorheen de status van beschermd natuurmonument had,
is aangevuld met de doelstellingen ten aanzien van het behoud, herstel en
de ontwikkeling van het natuurschoon of de natuurwetenschappelijke betekenis
van het beschermd natuurmonument. Alleen dat gedeelte van het Vogelrichtlijn-
of Habitatrichtlijn-gebied bezit immers zeker die natuurwaarden. Dit betekent
dat de instandhoudingsdoelstellingen niet altijd in het gehele Vogelrichtlijn-
of Habitatrichtlijn-gebied gelijk zijn.Onderdeel TDit onderdeel is toegelicht in paragraaf 2.2 van deze memorie.Onderdelen V, W, X, Y, Z, AA, BB, CC, EE, FF, GG en HHParagraaf 2.2 van deze memorie bevat een toelichting op onderdelen
V en W, onder 3. Onderdeel BB wordt toegelicht in paragraaf 2.3. Het
gebruik van het begrip «Natura 2000-gebied» en andere niet-taalkundige
aspecten van onderdelen W, onder 1, X, Y, Z, AA, BB, EE, FF, GG en HH, worden
toegelicht in paragraaf 2.4.Onderdeel SSDe minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit krijgt de bevoegdheid
om bestuursdwang toe te passen ter zake van de verplichtingen en instructies
die hij krachtens artikel 19c bevoegd is op te leggen onderscheidenlijk te
geven.Tevens wordt een nieuw lid toegevoegd dat gedeputeerde staten bevoegd
maakt om bestuursdwang toe te passen ter handhaving van het bij of krachtens
de Natuurbeschermingswet 1998 bepaalde, ter zake van projecten en andere handelingen
waarvoor zij bevoegd zijn vergunning te verlenen. Gedeputeerde staten zijn
bevoegd om bestuursdwang toe te passen in deze gevallen op grond van artikel
122 van de Provinciewet. De Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State heeft geoordeeld dat dergelijke besluiten niet zijn
aan te merken als besluiten genomen op grond van de Natuurbeschermingswet
1998 als bedoeld in artikel 39, eerste lid, van de Natuurbeschermingswet 1998.1 Het is dus niet wettelijk geregeld dat de Afdeling bestuursrechtspraak
in eerste en enige instantie over toepassing van bestuursdwang door gedeputeerde
staten beschikt. Omdat het wenselijk is dat wettelijk vast ligt dat de toepassing
van bestuursdwang door gedeputeerde staten wordt getoetst door dezelfde rechterlijke
instantie als de toepassing van bestuursdwang door de minister,
wordt het nieuwe vierde lid toegevoegd aan artikel 57.Onderdeel TT en UUArtikel 59 van de Natuurbeschermingswet 1998 zal komen te vervallen. Op
grond van dit artikel kan de minister of kunnen gedeputeerde staten ambtenaren
aanwijzen die toegang hebben tot alle natuurmonumenten voor zover dat voor
de uitvoering van hun taak nodig is. Met de wetswijziging wordt aangesloten
bij de bevoegdheden voor het uitoefenen van toezicht op de naleving die zijn
vastgelegd in de Awb. Op grond van artikel 5:15 van de Awb is een toezichthouder
bevoegd elke plaats te betreden met uitzondering van een woning zonder toestemming
van de bewoner. Krachtens deze bepaling heeft een op grond van de Natuurbeschermingswet
1998 aangewezen toezichthouder toegang tot alle natuurgebieden voor zover
dat voor zijn taak noodzakelijk is. In artikel 49 van de Natuurbeschermingswet
1998 zijn toezichthouders aangewezen die toezicht op de naleving van genoemde
wet uitoefenen. Artikel 59 van de Natuurbeschermingswet 1998 heeft derhalve
geen toegevoegde waarde meer.Onderdelen VV en WWHet overgangsrecht uit de wet van 20 januari 2005 tot wijziging van
de Natuurbeschermingswet 1998 (Stb. 2005, 195) zal worden toegevoegd aan Hoofdstuk
XI, betreffende de slot- en overgangsbepalingen (artikel I, onderdeel VV).
Hiermee zal al het overgangsrecht dat betrekking heeft op de Natuurbeschermingswet
1998 bij elkaar komen te staan: het overgangsrecht wordt geïntegreerd
in artikel 60a van de Natuurbeschermingswet 1998. Dit draagt bij aan de overzichtelijkheid.
Materieel vindt er een wijziging plaats in het overgangsrecht ten aanzien
van het moment waarop voor het eerst een beheerplan moet worden vastgesteld
voor een vogelrichtlijngebied dat reeds was aangewezen voordat de Wet van
20 januari 2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 (Stb.
2005, 195) in werking was getreden. Omdat het beheerplan een uitwerking is
van de instandhoudingsdoelstellingen en deze doelen nog niet zijn vastgesteld,
zal de verplichting tot het vaststellen van beheerplannen voor deze gebieden
gesteld worden op drie jaar na het vaststellen van de instandhoudingsdoelstellingen
in het aanwijzingsbesluit in plaats van drie jaar na het inwerkingtreden van
genoemde wet.Ook wordt de evaluatieverplichting van artikel VI van de wet van 20 januari
2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 (Stb. 2005, 195) opgenomen
in artikel 68a van de Natuurbeschermingswet 1998 (artikel I, onderdeel WW).Artikel IIDe wijziging van de Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer vloeit voort
uit een recente gemeentelijke herindeling. Was Staatsbosbeheer eerst gevestigd
in de gemeente Driebergen-Rijssenburg, sinds de herindeling is Staatsbosbeheer
gevestigd in de gemeente Utrechtse Heuvelrug.Artikelen IV, V en VIArtikelen IV en V bevatten een samenloopregeling tussen deze wet en artikel
5.3 van het wetvoorstel Invoeringswet Wro. Beide wetten wijzigingen de Natuurbeschermingswet
1998 en het is nodig de bepalingen onderling af te stemmen aangezien op dit
moment niet met zekerheid gezegd kan worden welk wetsvoorstel het eerst tot
wet verheven zal worden en in werking zal treden. Artikel VI bevat een samenloopregeling tussen deze wet en de Invoeringswet
Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen. De Invoeringswet laat artikel
40 van de Natuurbeschermingswet 1998 vervallen. Dit artikel kan niet langer
gewijzigd worden nadat de Invoeringswet in werking is getreden.Artikel VIIDeze wijziging betreft een technische wijziging.Artikel VIIIDoor het vervallen van artikel 31 is deze verwijzing niet meer mogelijk.Artikel IXMet dit wetsvoorstel wordt de Wet van 20 januari 2005 tot wijziging
van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met Europeesrechtelijke verplichtingen
(Stb. 2005, 195) ingetrokken. Zoals hierboven onder artikel I, onderdelen
VV en WW toegelicht zullen het overgangsrecht uit de wet van 20 januari
2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 (Stb. 2005, 195) en de
evaluatieverplichting van artikel VI van die wet worden toegevoegd aande Natuurbeschermingswet
1998.Artikel XDit artikel bepaalt dat de samenloopregelingen die zijn opgenomen in artikel
IV, V en VI vervallen op het moment dat zij zijn uitgewerkt.De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,G. Verburg Transponeringstabel WetsvoorstelHabitatrichtlijn Artikel I, onderdeel T (artikel 19a Nb-wet 1998)Artikel 6, eerste en tweede lid Artikel I, onderdeel V (artikel 19c Nb-wet 1998)Artikel 6, tweede lid Artikel I, onderdeel W (artikel 19d Nb-wet 1998)Artikel 6, tweede lidArtikel I, onderdeel Y (artikel 19f Nb-wet 1998)
in samenhang met artikel 19d Nb-wet 1998Artikel
6, derde lid Artikel I, onderdeel BB (artikel 19j Nb-wet 1998)Artikel 6, derde en vierde lidXNoot1Richtlijn 79/409/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 2 april
1979 inzake het behoud van de vogelstand (PbEG L 103).XNoot2Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 21 mei
1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde Flora
en Fauna (PbEG L 206).XNoot1HvJEG, 7 september 2004, zaak C-127/02.XNoot2Zie ook de brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
van 1 september 2006; Kamerstukken II 2005/06, 30 192, nr. 2.XNoot1Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de
milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PbEG
L 175).XNoot1Kamerstukken II 2003/04, 29 575, nrs. 1–24.XNoot1Kamerstukken II 2006/07, 30 920, nr. 1–2 e.v..XNoot1Zie het arrest van het HvJEG van 23 maart 2006 in de zaak C-209/04,
www.curia.eu.XNoot1Voorzitter Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, 30 mei
2006, zaaknummer 200601491/1, www.raadvanstate,nl. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31038-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl