Wet op de uitgebreide identificatieplicht; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29218, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29218 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Uitbreiding van de bestaande identificatieplichten3. Kring van personen4. Aard van de identiteitsbewijzen5. Identificatieplicht ter uitvoering van de politietaakBuitengewoon opsporingsambtenarenVermelding aanleiding voor het doen van de vorderingVerhouding uitgebreide identificatieplicht en vreemdelingentoezicht6. Toezicht op de naleving van wettelijke voorschriften7. Sanctionering8. Uitvoering en toepassing9. Financiële paragraaf10. ArtikelsgewijsARTIKEL IOnderdeel AARTIKEL IIARTIKEL IIIARTIKEL IVARTIKEL VARTIKELEN VI, XII, XV tot en met XVIII en XXIIARTIKELEN VII, VIII, X, XIV, XVII en XIXARTIKEL IXARTIKEL XIARTIKEL XIIIARTIKEL XXARTIKEL XXIARTIKEL XIVOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29218Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 218Wijziging van de Wet op de identificatieplicht, het Wetboek van Strafrecht,
de Algemene wet bestuursrecht, de Politiewet 1993 en enige andere wetten in
verband met de invoering van een identificatieplicht van burgers ten opzichte
van ambtenaren van politie aangesteld voor de uitvoering van de politietaak
en van toezichthouders (Wet op de uitgebreide identificatieplicht)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingDe regering is van oordeel dat de bestaande beperkte identificatieplichten
niet meer toereikend zijn. Daarom moeten deze worden uitgebreid opdat de bestrijding
van de criminaliteit en de rechtshandhaving doeltreffender zullen worden.
In dit kader is de regering van oordeel dat door invoering van een plicht
tot het dragen en tonen van een geldig identiteitsbewijs voor personen die
in Nederland verblijven een bijdrage kan worden geleverd aan een betere handhaving
van regels en een verbetering van het toezicht in de openbare ruimte. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe de politie, buitengewoon opsporingsambtenaren
en de toezichthouders in het kader van hun taakuitoefening de bevoegdheid
toe te kennen burgers om inzage in het identiteitsbewijs te vragen.De regering is van oordeel dat de effectiviteit en het gezag van het optreden
van politie en toezichthouders in de publieke ruimte kunnen worden versterkt
en ondersteund door een uitgebreide identificatieplicht. Door deze uitbreiding
wordt geen afbreuk gedaan aan de bewegingsvrijheid van burgers noch wordt
onevenredige inbreuk gemaakt op hun persoonlijke levenssfeer. Wel wordt het
mogelijk dat politie en toezichthouders in het kader van de uitoefening van
hun functie burgers kunnen aanspreken, in welk geval de anonimiteit moet wijken.
De politie moet weten met wie ze van doen heeft als dat noodzakelijk is voor
een redelijke taakuitoefening. Daarom mag de politie naar de identiteit van
burgers vragen, maar als iedereen daarbij een willekeurige naam kan opgeven
zonder dat dit geverifieerd kan worden of zonder gevolgen blijft, is dat geen
wezenlijke bijdrage aan toezicht en controle. Dan boet de politie in aan effectiviteit
en daarom zijn burgers niet alleen gehouden hun naam kenbaar te maken, maar
ook een identiteitsbewijs te tonen. Meer in het algemeen moet anonimiteit
in de publieke ruimte geen excuus worden om zich achter te verschuilen en
zich te onttrekken aan de verantwoordelijkheid voor zijn optreden. Dat gebeurt
nu nog te vaak en het wetsvoorstel wil daarin verandering brengen. Het wetsvoorstel
bevat een regeling, waarin aan burgers een identificatieplicht wordt opgelegd,
en bevat voorts bepalingen over wat deze plicht inhoudt, wie bevoegd
is naar het identiteitsbewijs te vragen en welke consequenties zijn verbonden
aan het niet voldoen aan de identificatieplicht.Een eerder ontwerp van dit wetsvoorstel is voor advies toegezonden aan
het College bescherming persoonsgegevens (CBP), de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak (NVvR), de Raad voor de rechtspraak , het College van procureurs-generaal,
de Nederlandse Orde van Advocaten (NOVA), de Raad van Hoofdcommissarissen
en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Eigener beweging is advies uitgebracht
door het Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie (LBR) en
de Dienst Vreemdelingenpolitie van de Regiopolitie Amsterdam1. Deze adviezen hebben voor een deel aanleiding gegeven tot aanvulling
en aanpassing van het wetsvoorstel en de memorie van toelichting. In het navolgende
wordt – mede aan de hand van die adviezen – ingegaan op de uitgangspunten
die aan een wettelijke regeling ten grondslag worden gelegd en de gevolgen
die daaruit voortvloeien ten opzichte van de bestaande situatie.Achtereenvolgens komen aan de orde:– wenselijkheid van uitbreiding van de identificatieplicht (2);– de kring van personen: voor wie gaat de identificatieplicht gelden
(3);– de aard van de identiteitsbewijzen waarmee aan de identificatieplicht
kan worden voldaan (4);– identificatieplicht ten behoeve van een behoorlijke taakuitoefening
van de politie (5);– identificatieplicht ten opzichte van toezichthouders: aanvulling
van hoofdstuk 5 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en van de controlebevoegdheden
in de fiscale wetgeving (6)– een afzonderlijke strafbaarstelling van het niet voldoen aan de
identificatieplicht in het Wetboek van Strafrecht: sanctionering (7);– consequenties voor uitvoering en toepassing (8);– financiële paragraaf (9).– artikelsgewijze toelichting (10)Gelet op het algemene karakter van de wet en de implicaties die zij op
verschillende terreinen voor een groot aantal mensen zal hebben is het wenselijk
om drie jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel, indien het tot wet
wordt verheven, een evaluatie van de werking van de nieuwe bepalingen te houden.
Dat is in het bijzonder van belang voor de handhaving van de leeftijdsgrens.
Ook zal worden bezien of aanscherping van de criteria voor bevoegdheidsverlening
aan de politie en toezichthouders mogelijk en wenselijk is.2. Uitbreiding van de bestaande identificatieplichtenHet CBP, de NVvR, het LBR en de NOVA hebben erop gewezen dat uitgaande
van het advies van mr. G.J. Wiarda van 2 juni 1987, aangeboden aan de Tweede
Kamer bij brief van 5 juni 1987 (Kamerstukken II 1986/87, 19 991, nr.
1) de voorgenomen uitbreiding van de identificatieplicht thans opnieuw toetsing
aan de relevante verdragen behoeft.Bij brief van 24 juni 1989 heeft het toenmalige kabinet zijn standpunt
ten aanzien van het advies van mr. Wiarda kenbaar gemaakt (Kamerstukken II
1987/88, 20 612, nrs. 1–2). Belangrijkste conclusie was dat het
opleggen van de identificatieplichten die in de toenmalige regeringsverklaring
waren aangekondigd, niet konden worden gezien als een aantasting van het recht
op «respect for private life» in de zin van artikel 8 van het
EVRM. Artikel 8 beschermt het privé-leven; het tweede lid van dit artikel
staat een inmenging van de staat in de uitoefening van dit recht toe, mits
deze inmenging is voorzien bij de wet en in een democratische samenleving noodzakelijk in het belang van een aantal nader genoemde doeleinden.
Voorts is in dit advies nagegaan onder welke eisen of voorwaarden een mogelijke
beperking op het recht gewaarborgd in artikel 8 toelaatbaar kan zijn. Dit
onderzoek is mede van belang voor de geoorloofdheid van identificatieverplichtingen
in overige gevallen.Mr. Wiarda heeft in dit verband als voorbeeld van een (te algemene) identificatieplicht
genoemd: een bepaling die daartoe aangewezen autoriteiten de bevoegdheid geeft
een ieder die zich op de openbare weg bevindt, aan te houden en te verplichten
zich te identificeren. Een dergelijke plicht zou moeilijk verenigbaar zijn
met de aan het recht op privacy in het algemeen verbonden ongestoorde vrijheid
van beweging, tenzij wordt voldaan aan de vereisten van artikel 8, in het
bijzonder die betreffende het bestaan van een «pressing social need».De regering is van oordeel dat het door mr. Wiarda weergegeven toetsingskader
zijn gelding heeft behouden. Het moet gaan om een inbreuk die bij wet is voorzien
met het oog op de in artikel 8, tweede lid EVRM genoemde doeleinden; in het
bijzonder het belang van de openbare veiligheid en het voorkomen van strafbare
feiten. Hierna worden achtereenvolgens de eisen besproken waaraan een nieuwe
wettelijke regeling moet voldoen, die strekt tot uitbreiding van de identificatieplicht:
a) In aanvulling op het vereiste van een wettelijke voorziening schrijft artikel
10 Grondwet voor dat een beperking van het recht op bescherming van de persoonlijke
levenssfeer alleen bij formele wet mag geschieden. Aan dit vereiste wordt
met dit wetsvoorstel voldaan, terwijl voorts zo duidelijk mogelijk wordt aangegeven
voor welke gevallen en onder welke omstandigheden die plicht zal gelden en
op welke wijze de burger aan die plicht kan voldoen. b) Het moet gaan om een
regeling die noodzakelijk is in een democratische samenleving in het belang
van de openbare orde en ter voorkoming van strafbare feiten. Er moet sprake
zijn van een zwaarwegend maatschappelijk belang («a pressing social
need»). Het CBP merkt te dien aanzien op dat de rechtvaardiging van
een mogelijke beperking van het recht van artikel 8, eerste lid, EVRM door
«een zwaarwegend maatschappelijk belang» in concreto in overeenstemming
moet worden gebracht met eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.De regering meent dat in het gewicht van het maatschappelijk belang sinds
het uitbrengen van het advies uit 1987 van mr. Wiarda wijziging is gekomen.
In de eerste plaats moet worden gewezen op de toegenomen complexiteit van
de samenleving die reeds blijkt uit puur demografische ontwikkelingen als
de aanzienlijke bevolkingstoename (van 14,6 miljoen in 1987 naar 16 miljoen
in 2002) en de toegenomen geschakeerdheid van de bevolking. Met deze demografische
ontwikkelingen hangen factoren als verdere verstedelijking, grotere anonimiteit
tussen burgers onderling en tussen burger en overheid en vermindering van
de sociale cohesie en van de overzichtelijkheid van de samenleving samen.
Ook de verdere realisatie van de vrijheid van verkeer van personen, goederen
en diensten binnen de Europese Unie leidt tot schaalvergroting en intensivering
van bewegingen op de genoemde terreinen. In kleine dorpsgemeenschappen zal
wellicht relatief weinig behoefte bestaan aan een identificatieplicht omdat
de meeste mensen (met inbegrip van het bevoegd gezag ter plekke) elkaar kennen,
maar ook daar zal men steeds meer worden geconfronteerd met nieuwe ontwikkelingen
die bijdragen aan een toename van de complexiteit van de samenleving. Terecht
wijst het CBP in dit verband op het beleid dat is neergelegd in de nota «Persoonsnummerbeleid
in het kader van identiteitsmanagement» (Kamerstukken II, 2002/03, 28 600
VII, nr. 21). Daarin staat het gemeenschappelijk belang dat burger en overheid
hebben bij een correcte vaststelling van de identiteit van de burger voorop.
De burger moet zich ten opzichte van de overheid in bepaalde gevallen kwalificeren
tot het afnemen van bepaalde diensten; hij moet daarbij voldoen aan bepaalde
voorwaarden en bepaalde verplichtingen. Terecht is in dat kader
de nadruk gelegd op het wederkerig karakter van het verkeer tussen overheid
en burger. Dit laat onverlet dat het noodzakelijk kan zijn voor de goede uitvoering
van een taak die primair aan de overheid is opgedragen: de politietaak en
het toezicht op de naleving van bijzondere wetten, nog extra bevoegdheden
toe te kennen. In dit opzicht onderschrijft de regering de opvatting van het
CBP dat er een specifieke aanleiding moet zijn om identificatie van de burger
te verlangen, in het bijzonder in situaties waarin deze met de overheid voor
het afnemen van een dienst of het nakomen van een verplichting van doen heeft.
Van de burger mag echter ook worden verwacht dat hij binnen de grenzen van
het redelijke het de overheid mogelijk maakt haar taak uit te oefenen. In
de notitie van 24 juni 2003 (Kamerstukken II 2002/03, 17 050, nr. 250,
blz. 5–7) is beschreven welk belang de regering hecht aan de bestrijding
van identiteitsfraude in het kader van fraudebestrijding in het algemeen en
op welke wijze het beleid ter zake in de komende jaren – tot 2006 –
vorm zal worden gegeven.De NVvR heeft aangetekend dat zij het voorgestelde doel «de uitoefening
van de politietaak» nog niet wil aanmerken als een «pressing social
need». Wij delen dit oordeel van de NVvR niet. Zoals in de toelichting
hierna is vermeld, geldt de uitbreiding voor de drie componenten van de politietaak:
strafrechtelijke rechtshandhaving, handhaving van de openbare orde en hulpverlening.
Van deze taken kunnen niet op voorhand onderdelen worden benoemd, waarvoor
de toekenning van de bevoegdheid inzage te vorderen in een identiteitsbewijs
minder noodzakelijk zou zijn en die derhalve zouden kunnen worden uitgesloten.
Toekenning van de bevoegdheid is derhalve noodzakelijk voor de uitoefening
van de gehele politietaak. Een belangrijke beperking is evenwel gelegen in
het vereiste dat de vordering moet worden gedaan in het kader van een redelijke
taakuitoefening. De politieambtenaar zal het gebruik van de toepassing moeten
kunnen motiveren, en die motivering moet in ieder geval schriftelijk blijken
indien een proces-verbaal wordt opgemaakt terzake van het niet voldoen aan
de identificatieplicht. Zoals reeds eerder door mijn ambtsvoorgangers is opgemerkt,
is handhaving van de identificatieplicht geen doel op zich, maar wel een instrument
ten behoeve van betere handhaving van regels. Het ligt dan ook voor de hand
dat ten aanzien van de politie geldt – net als voor de toezichthouders –
dat los van de schriftelijke neerslag van de motivering de bevoegdheid alleen
wordt uitgeoefend indien deze redelijkerwijs noodzakelijk is voor de uitvoering
van de specifieke taak, waarmee zij is belast. De eerste ondergetekende zal
het College van procureurs-generaal verzoeken een aanwijzing voor te bereiden
waarin onder meer is opgenomen dat in geval een proces-verbaal terzake van
het niet voldoen aan de identificatieplicht is opgemaakt, daarbij wordt vermeld
in welk kader de inzage van het identiteitsbewijs is gevorderd. Voor de toezichthouders
is gelet op het bepaalde in artikel 5:13 Awb niet noodzakelijk dat nog afzonderlijk
wordt bepaald dat de bevoegdheid wordt uitgeoefend in het kader van de taakuitoefening.Door de toevoeging van de specifieke doelbinding is reeds een duidelijke
beperking opgenomen die voorkomt dat een algemene bevoegdheid ontstaat voor
de politie om burgers die zich op de openbare weg bevinden, zonder reden aan
te houden om zich van hun identiteit te vergewissen.De NVvR heeft voorts aandacht gevraagd voor een mogelijk («chilling»)
effect van de invoering van een uitgebreide identificatieplicht op de uitoefening
van andere grondrechten. De wetenschap dat van burgers op ruimere schaal legitimatie
kan worden verlangd, zou hen ervan kunnen weerhouden aanwezig te zijn bij
bepaalde evenementen of op bepaalde plaatsen, zodat de vrijheid van vergadering,
van demonstratie of van meningsuiting in het gedrang kan komen. De regering
acht het intreden van een dergelijk effect niet erg waarschijnlijk.
Door het opnemen van de beperking dat de vordering tot het tonen van een identiteitsbewijs
in het kader van een redelijke taakuitoefening moet zijn gedaan, wordt reeds
aanstonds duidelijk dat het belemmeren van deelname aan reguliere maatschappelijke
activiteiten daarvan geen deel kan uitmaken. Uiteraard mag invoering van de
bevoegdheid tot het vragen naar een identiteitsbewijs er niet toe leiden dat
andere grondrechten op onrechtmatige wijze worden beperkt. Ook uit de toelichting
op de toezeggingen over de uitvoering van het wetsvoorstel (in het bijzonder
dat niet zal worden overgegaan tot het registreren van controlerende activiteiten
en evenmin tot zelfstandige identiteitscontroles) kan worden afgeleid dat
onaannemelijk is dat dit risico zich zal voordoen. Ten slotte kan worden vastgesteld
dat ook bij de huidige identificatieplichten op grond waarvan grote delen
van de bevolking nu reeds gehouden zijn een identiteitsbewijs bij zich te
dragen, dit effect niet is opgetreden. Evenmin is gebleken dat personen zich
laten weerhouden van de uitoefening van genoemde grondrechten vanwege de verplichting
voor bestuurders van motorrijtuigen om op eerste vordering een rijbewijs te
tonen, waardoor zij ervan af zouden zien zich met een motorrijtuig naar bepaalde
plaatsen te begeven.In 1994 is de identificatieplicht ingevoerd voor reizigers in het openbaar
vervoer. In artikel 92 van de Wet personenvervoer 2000 is opgenomen dat de
reiziger verplicht is om zijn identiteitsbewijs te tonen als hij zonder geldig
vervoerbewijs gebruik maakt van het openbaar vervoer. Uit opgave van de Nederlandse
Spoorwegen blijkt dat er jaarlijks door de treinconducteurs circa 600 000
maal een verzoek wordt gedaan tot het tonen van het identificatiebewijs. In
35% van deze gevallen kan de vordering worden geïncasseerd. Verder blijkt
uit de registratie van de spoorwegpolitie van het Korps Landelijke Politie
Diensten dat in 15 000 van de 18 000 gevallen waarin assistentie
is gevraagd van de spoorwegpolitie er sprake is van problemen met betrekking
tot de geldigheid van het vervoerbewijs en de identificatie. (Deze informatie
is opgenomen in het Aanvalsplan sociale veiligheid openbaar vervoer dat op
17 oktober 2002 door het kabinet naar de Tweede Kamer is gezonden (Kamerstukken
II 2002/03, 28 642, nr. 1, blz. 46, Richtlijn bestrijding zwartrijden)).De bevoegdheid van de ambtenaren en personen als bedoeld in artikel 92
van de Wet personenvervoer 2000 om naar het identificatiebewijs te vragen
heeft de politie ontlast in de handhaving. Doordat niet steeds de politie
behoeft te worden ingeschakeld bij het vragen naar de identiteit van de zwartrijder,
kan er sneller en meer adequaat worden gehandhaafd. Vanwege het feit dat de
zwartrijder naar zijn identiteitsbewijs gevraagd kan worden is de betrokken
reiziger niet meer anoniem. Het stelt de handhaver in staat om meteen op de
begane overtreding te reageren. Op basis van de resultaten van de invoering
van de identificatieplicht in het openbaar vervoer verwacht de regering van
de uitbreiding van de identificatieplicht dan ook een versterking van de effectiviteit
en het gezag van het optreden van de politie, buitengewoon opsporingsambtenaren
en toezichthouders.Uit het voorgaande volgt dat de regering van oordeel is dat uitbreiding
van de identificatieplicht noodzakelijk is in een samenleving, waarvan de
complexiteit is toegenomen en nog steeds toeneemt. De voorgestelde bevoegdheid
is voldoende duidelijk, niet te algemeen geformuleerd en zij sluit aan bij
de concrete taakuitoefening van functionarissen die zijn belast met de handhaving
van wettelijke voorschriften. De bevoegdheid moet een bijdrage leveren aan
het terugdringen van het reeds bij veel gelegenheden eerder geconstateerde
handhavingstekort. Ten slotte is de regering van oordeel dat het opleggen
van deze identificatieplicht een relatief lichte maatregel is die niet disproportioneel
is in het licht van de te bereiken doelstellingen.3. Kring van personenDe huidige identificatieplichten bevatten, behoudens enkele uitzonderingen,
geen specifieke leeftijdgrens. Bij invoering van een algemene verplichting
om een identiteitsbewijs bij zich te dragen rijst de vraag of die verplichting
ook zou moeten worden opgelegd aan jeugdigen. Huidige praktijk is dat jeugdigen
beneden de twaalf jaar in de regel niet beschikken over een eigen identiteitsbewijs.
Zij zijn meestal bijgeschreven op het paspoort van een hun ouders. Nederlandse
identiteitskaarten en paspoorten kunnen aan jeugdigen wel op aanvraag worden
verstrekt. De regering is van oordeel dat uitbreiding van de verplichting
tot deze groep voor de rechtshandhaving geen nut heeft omdat deze minderjarigen
vanwege hun leeftijd niet vervolgbaar zijn. Voor jeugdigen beneden de twaalf
jaar is het mede de taak van de kinderbescherming om bij dreigende ontsporing
passende (civielrechtelijke) maatregelen te (doen) treffen al dan niet met
medewerking van de ouders. Het is thans niet noodzakelijk de identificatieplicht
ook op te leggen aan jeugdigen beneden de twaalf jaar. In het conceptwetsvoorstel
dat voor advies aan diverse instanties is toegezonden, is voorgesteld de leeftijdsgrens
te stellen op twaalf jaar. In België, Luxemburg en Duitsland geldt een
identificatieplicht niet voor personen beneden de twaalf jaar en deze gaat
respectievelijk in op 15- en 16-jarige (Duitsland) leeftijd.In de meeste adviezen wordt gewaarschuwd tegen de extra risico's van verlies
en diefstal van identiteitsbewijzen die een draagplicht voor jeugdigen vanaf
de leeftijd van twaalf jaar meebrengt. De Raad van Hoofdcommissarissen wijst
evenwel op het belang van deze leeftijdgrens tegen de achtergrond van de constatering
dat jongeren zich op steeds jongere leeftijd schuldig maken aan strafbare
feiten en het veroorzaken van overlast. De grootste groep van jeugdigen die
in aanraking komt met de politie bevindt zich in de leeftijdscategorie van
vijftien-zeventien jaar. Als de leeftijdsgrens op vijftien jaar wordt gesteld,
dan ligt voor de hand dat deze groep zich met een beroep op een jeugdiger
leeftijd aan de identificatieplicht zal proberen te onttrekken. Het ontbreekt
de politie dan aan directe middelen om de feitelijke leeftijd te verifiëren.Het is in de praktijk van de rechtshandhaving in sommige gevallen een
probleem gebleken om de identiteit te achterhalen van jeugdigen die geen identiteitsbewijs
bij zich hebben. Indien de politie bekeuringen uitschrijft voor overtredingen
door jeugdigen die opzettelijk een verkeerde naam of adres opgeven, kan het
lastig zijn om alsnog de juiste naam of het goede adres te achterhalen. Door
invoering van de identificatieplicht wordt het gemakkelijker om de juiste
gegevens over te nemen. Zo kan worden bereikt dat degene die een overtreding
heeft gepleegd daarvoor ook wordt bestraft.Voor de toegang tot een groot aantal maatschappelijke activiteiten is
het tonen van speciale pasjes in enige vorm ook nu al noodzakelijk. Te denken
valt aan het huren van videofilms, een auto of gereedschap, het lenen van
boeken bij een bibliotheek, en toegang tot sportclubs en scholen. Voorafgaand
aan het ondernemen van bepaalde activiteiten buitenshuis, zullen burgers zich
moeten afvragen welke documenten daarvoor benodigd zijn; zij zullen er ook
aan moeten wennen, dat ze voor ze het huis verlaten een identiteitsbewijs
bij zich hebben. Veel mensen, waaronder veel jongeren, verlaten hun huis niet
zonder hun mobiele telefoon. Het risico van diefstal en verlies is daarbij
zeker eveneens aanwezig. Het aantal gelegenheden waarbij mensen geen enkel
document bij zich behoeven te hebben, neemt sterk af. Jongeren moeten nu hun
leeftijd ook al kunnen aantonen als zij een brommer besturen, of alcohol of
sigaretten willen aanschaffen. Wij hebben er wel begrip voor dat bepaalde
soorten activiteiten voor jongeren van twaalf jaar minder belangrijk zijn
dan voor de categorie van veertien-achttien jaar. Tegen deze achtergrond achten
wij de grens van veertien jaar verantwoord.Aan het begin van deze toelichting is aangekondigd dat indien dit voorstel
tot wet wordt verheven, drie jaar na inwerkingtreding evaluatie zal plaats
vinden. Uiteraard zal daarbij afzonderlijk aandacht worden besteed aan de
vraag of het leeftijdscriterium in de praktijk voldoet wordt toegepast.4. Aard van de identiteitsbewijzenBij de huidige Wet op de identificatieplicht is ervoor gekozen niet over
te gaan tot het aanwijzen en uitreiken van een identiteitsbewijs door de overheid.
In België, Duitsland en Frankrijk wordt wel van overheidswege een aparte
identiteitskaart verstrekt aan burgers. De regering blijft voorshands van
oordeel dat het niet wenselijk is om over te gaan tot tot de aanwijzing van
één identiteitsbewijs. De lastenverhoging voor de burger die
daarvan het gevolg zal zijn, acht de regering onwenselijk. Het introduceren
van een nieuwe identiteitskaart kan er in de huidige situatie ook niet toe
leiden dat de burger in alle situaties altijd met één document
kan volstaan. Ten behoeve van de controle op de naleving van specifieke wetten,
zoals de Wegenverkeerswet 1994 en de Vreemdelingenwet 2000 (hierna Vw 2000),
blijft noodzakelijk dat afzonderlijke documenten moeten worden getoond, waaruit
respectievelijk blijkt van rijbevoegdheid en verblijfsstatus. De noodzaak
van het voorschrijven van een apart identiteitsbewijs is bij de invoering
van de Wet op de identificatieplicht (hierna WID) in 1994 niet gebleken, terwijl
deze wet toch al voor burgers in grote delen van het maatschappelijk leven
de verplichting inhield om een identiteitsbewijs op verzoek te tonen. Uitgangspunt
blijft dat aan de identificatieplicht kan worden voldaan met de bestaande
erkende identiteitsbewijzen. Het voorgaande laat onverlet dat op termijn kan
worden overwogen of het mogelijk en wenselijk is de Nederlandse identiteitskaart
(eventueel met een biometrisch kenmerk) aan te wijzen als identiteitsbewijs
voor Nederlandse ingezetenen. In dit verband zijn de ervaringen die de komende
jaren worden opgedaan met de thans voorgestelde maatregel zeer relevant. Deze
ervaringen leveren immers interessante gegevens op voor de afstemming van
de diverse bestaande identiteitsdocumenten en op termijn voor de invoering
van één identiteitskaart voor Nederlandse ingezetenen. Bij de
evaluatie van het onderhavige wetsvoorstel zal dan ook bijzondere aandacht
worden gegeven aan de mate waarin het gebruik van verschillende identiteitsdocumenten
praktische verificatieproblemen oproept en aan de mate waarin identiteitsfraude
wordt gepleegd met bepaalde documenten. Bij gelegenheid van die evaluatie
zal dan ook aan de orde komen of kan worden besloten tot de ontwikkeling en
invoering van één identiteitsbewijs.In artikel 1 WID is bepaald welke identiteitsbewijzen zijn erkend als
algemeen identiteitsbewijs. Dat betekent dat burgers zich in alle gevallen
waarin een identificatieplicht is gevestigd, van dat identiteitsbewijs kunnen
bedienen. Voor personen met de Nederlandse nationaliteit zijn dat het paspoort
en de Nederlandse identiteitskaart (voorheen Europese identiteitskaart genoemd).
Voor vreemdelingen gelden de documenten die zijn aangewezen in de Vw 2000.
Daarin zijn de documenten aangewezen, waarover een vreemdeling moet beschikken
ter vaststelling van zijn identiteit, nationaliteit en verblijfsrechtelijke
positie. Aan alle vreemdelingen aan wie een verblijfstitel is toegekend voor
verblijf in Nederland, wordt een vreemdelingendocument toegekend. EU-onderdanen
kunnen hun EU-paspoort als identiteitsbewijs ook gebruiken ter voldoening
aan het toezicht op de Vw 2000; datzelfde geldt voor onderdanen van de daarmee
bij Overeenkomst gelijk gestelde Europese Economische Ruimte.In verschillende wetten is nu in aanvulling op de aanwijzing van het paspoort,
de Nederlandse identiteitskaart en het vreemdelingendocument, de mogelijkheid
geschapen om andere bewijzen als identiteitsbewijs te accepteren. Daarbij
moet in de eerste plaats worden gedacht aan het rijbewijs (b.v.
voor identificatie op de werkplek), maar ook aan het bromfietscertificaat
(b.v. voor het vaststellen van de leeftijd op grond van de Drank en Horecawet
en de Tabakswet). Deze mogelijkheid blijft aanwezig; noodzakelijk is evenwel
dat een dergelijke voorziening in de desbetreffende materiewet is of wordt
opgenomen.Van belang is dat bij afgifte van de documenten die als geldig identiteitsbewijs
zijn aangewezen, in de meeste gevallen controle via de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (hierna GBA) plaats vindt, die inhoudt dat de aanvrager diegene
is die hij opgeeft te zijn. Deze controle vindt plaats bij afgifte van het
paspoort, de Nederlandse identiteitskaart en het rijbewijs. Het is niet wenselijk
dat andere documenten waarop geen foto staat en ten aanzien waarvan geen verificatie
door de gemeente in de GBA heeft plaatsgevonden, worden aangewezen als algemeen
erkend identiteitsbewijs.Wel is het nu mogelijk om het rijbewijs als algemeen identiteitsbewijs
te erkennen, temeer omdat daarop ook het sofi-nummer is vermeld. Voor het
voldoen aan de identificatieplicht zoals deze thans wordt voorgesteld zal
het tonen van het rijbewijs in het algemeen toereikend kunnen zijn. Belangrijke
overwegingen daarbij zijn de uitbreiding van de reikwijdte van de identificatieplicht
en het gebruiksgemak voor de burger. Het aantal Nederlandse rijbewijshouders
bedraagt nu reeds negen miljoen. Het heeft bij de invoering van de WID ook
in de bedoeling gelegen om het rijbewijs als nationaal identiteitsbewijs te
erkennen, doch het is daarvan niet gekomen omdat het geen uitsluitsel kon
geven over de nationaliteit van de houder. Indien dit element evenwel voor
het toezicht op de naleving van wetten noodzakelijk is – bij voorbeeld
in het kader van de fraudebestrijding en de uitvoering van de zogenaamde Koppelingswet –,
dan zal in de desbetreffende materiewet een aanvullende eis met betrekking
tot extra controle moeten worden gesteld. Daartoe zijn in de artikelen VI
tot en met XXII van dit wetsvoorstel wijzigingen van de desbetreffende wetten
voorgesteld.Opmerking verdient dat in artikel 10 van de Vw 2000, waarin het beginsel
van de Koppelingswet is geïncorporeerd, is bepaald dat vreemdelingen
die geen rechtmatig verblijf in Nederland houden, geen aanspraak kunnen maken
op toekenning van verstrekkingen of voorzieningen van bestuursorganen. Ten
gevolge daarvan is weliswaar extra controle op verblijfsstatus en nationaliteit
geboden, maar invoering van een uitgebreide identificatieplicht brengt hierin
geen wijziging. Het betreft hier strikt genomen controle op de uitvoering
van de Vreemdelingenwet en het sequeel daarvan in andere wetten. Degene die
geen geldige vreemdelingendocumenten kan laten zien, komt niet in aanmerking
voor overheidsvoorzieningen (met uitzondering van rechtsbijstand, het recht
op onderwijs voor leerplichtige minderjarigen en het recht op noodzakelijke
medische hulp).In enkele adviezen wordt de vraag opgeworpen of men zich mag legitimeren
met een verlopen of ongeldig identiteitsbewijs. Uitgangspunt is dat de Paspoortwet
en de Wegenverkeerswet aangeven welke eisen aan een geldig document worden
gesteld en welke bevoegdheden daaraan zijn verbonden. Uitbreiding van de huidige
identificatieplichten brengt in deze stand van zaken geen wijziging. De vraag
naar de geldigheid van de erkende documenten is ook nu reeds relevant voor
de handhaving van de huidige identificatieplichten. In de tekst van de wet
ligt besloten dat aan de identificatieplicht slechts volledig kan worden voldaan
door het tonen van een geldig identiteitsbewijs. Dat betekent dat men zich
niet kan legitimeren met een verlopen of anderszins ongeldig identiteitsbewijs.
Om te kunnen voldoen aan de identificatieplicht zal een ieder boven de veertien
jaar gehouden zijn zich desgevorderd met behulp van één van
in de WID aangewezen geldige documenten te legitimeren. De eenvoudigste wijze
waarop daaraan door de meeste personen kan worden voldaan is de Nederlandse
identiteitskaart. Dit betekent dat een burger altijd over een geldig
identiteitsbewijs moet beschikken en niet kan volstaan met het tonen van verlopen
documenten of de mededeling dat een geldig paspoort aan het verkeer is onttrokken.
Hij dient dan alsnog een Nederlandse identiteitskaart aan te vragen. Datzelfde
geldt voor degene die zijn rijbewijs op grond van een strafrechtelijke veroordeling
of een administratieve maatregel heeft moeten inleveren.Evenwel kan niet worden uitgesloten dat de aard van de controlerende activiteit
die wordt uitgeoefend van invloed is op de mate van striktheid die in de praktijk
zal worden betracht bij de beoordeling van de geldigheid van de aangeboden
documenten. Voor een controle in het kader van de openbare orde zal primair
van belang zijn dat men snel kan zien met wie men van doen heeft. Bij het
openen van een bankrekening, het aanvragen van een uitkering of bij de notaris
is geen reden te volstaan met vluchtige controle, maar zal altijd controle
van de geldigheid identiteitsbewijs moeten plaatsvinden.In verschillende adviezen zijn kanttekeningen gemaakt waaruit blijkt van
twijfel aan de fraudebestendigheid van rijbewijzen. Het CBP wijst erop dat
de kwaliteitseisen voor dit document lager liggen dan die voor het paspoort.
Ten tweede wijst dit College op de omstandigheid dat de rijbewijzen niet centraal
worden uitgegeven, zoals dat thans bij de paspoorten en de Nederlandse identiteitskaarten
gebeurt. De regering merkt op dat ook aan het rijbewijs verschillende kwaliteitseisen
worden gesteld die ertoe strekken vervalsing te voorkomen. Daartoe wordt de
productie van nieuwe rijbewijzen ingevolge de Europese regels eens in de vier
jaar aanbesteed, waarbij steeds in overeenstemming met de laatste inzichten
op het terrein van de beveiliging van documenten aangepaste kwaliteitseisen
worden gesteld. Juist is evenwel dat deze kwaliteitseisen niet dezelfde zijn
als die voor de bestaande reis- en vreemdelingendocumenten. Afgezet tegen
het grote aantal rijbewijzen dat is verstrekt (9 miljoen), is er sprake van
een relatief zeer gering aantal vervalsingen dat wordt aangetroffen. Het Regionaal
Coördinatiepunt Documentherkenning in Amsterdam deelt mee jaarlijks ongeveer
50 vervalste documenten aan te treffen, waarbij het veelal gaat om het verwisselen
van de foto in het paspoort of rijbewijs. Van structurele gebreken in het
rijbewijs als document, die «geslaagde» vervalsing op grote schaal
mogelijk maken, is tot op heden niet gebleken. In de tweede plaats zal op
grond van de tweede Europese Richtlijn over rijbewijzen in 2006 worden begonnen
met de uitgifte van rijbewijzen in de vorm van een «credit card»
model die centraal worden aangemaakt. Dat leidt ertoe dat in 2016 het overgrote
deel van de Nederlandse rijbewijshouders in het bezit zal zijn van een rijbewijs,
dat tevens kan fungeren als identiteitsbewijs. Dat document voldoet aan behoorlijke
eisen van fraudebestendigheid, en de identiteit van de houder is geverifieerd
bij de GBA.Ook de Raad van State heeft in zijn advies aandacht gevraagd voor de fraudebestendigheid
van het rijbewijs. In voorbereiding onder verantwoordelijkheid van de Minister
van Verkeer en Waterstaat is nu het project dat tot doel heeft een nieuw rijbewijsdocument
in te voeren in 2006 (het project Nieuw Rijbewijs) dat voldoet aan de tweede
Europese Richtlijn die invoering van het creditcard model en centrale aanmaak
mogelijk maakt. De regering wil, zeker nog in afwachting van de evaluatie
van het wetsvoorstel indien dit tot wet wordt verheven, vast houden aan de
aanwijzing van het rijbewijs als algemeen identiteitsbewijs. De Minister van
Verkeer en Waterstaat zal er bij de ontwikkeling van het nieuwe rijbewijs
rekening mee houden dat het rijbewijs zeker voor de korte termijn tot 2008
ook als identiteitsbewijs zal moeten dienen. Anders dan het CBP meent is er
geen goede grondslag voor de aanname dat het rijbewijs nu een zodanig zwakke
schakel in de identiteitsketen vormt dat aanwijzing als identiteitsbewijs
niet verantwoord zou zijn.De Raad van Hoofdcommissarissen tekende in zijn advies aan dat fraude
met de aangewezen identiteitsbewijzen niet kan worden uitgesloten. Met betrekking
tot de opmerkingen die zijn gemaakt door genoemde Raad over mogelijke fraude
door zogenaamde «look alikes» verwijst de regering naar de desbetreffende
opmerkingen bij het voorstel van Rijkswet tot wijziging van de Paspoortwet,
onder andere in verband met het toepassen van biometrie in reisdocumenten,
Kamerstukken II, 2002/03, 28 342, (R 1719), nr. 3. Zoals in paragraaf 8
ook al aan de orde zal komen, zal bij de uitvoering en de handhaving van de
identificatieplicht extra aandacht moeten uitgaan naar de echtheid van de
getoonde documenten en alertheid moeten worden betracht bij de vergelijking
tussen de gecontroleerde persoon en de foto die op het identiteitsbewijs is
aangebracht.Er bestaat nu geen landelijk register van alle afgegeven identiteitsbewijzen,
waardoor met gestolen en vermiste identiteitsbewijzen naar de mening van de
Raad van Hoofdcommissarissen relatief eenvoudig gefraudeerd kan worden, zonder
dat die fraude eenvoudig kan worden opgespoord door middel van verificatie
van het aan het identiteitsbewijs gekoppelde nummer. Het is juist dat er geen
geïntegreerd register bestaat van alle reisdocumenten en rijbewijzen,
maar er zijn wel afzonderlijke registers die voor de politie toegankelijk
en bereikbaar zijn.Op grond van artikel 4a van de Paspoortwet is het Basisregister reisdocumenten
opgezet, dat vanaf 1 september 2003 werkzaam is. Daarin wordt bijgehouden
welke Nederlandse reisdocumenten (paspoorten en Nederlandse identiteitskaarten)
niet in het vrije verkeer mogen voorkomen, in het bijzonder:• reisdocumenten die zijn ontvreemd of anderszins als vermist zijn
opgegeven;• reisdocumenten met een nog geldige looptijd waarvan de houder is
overleden;• reisdocumenten die van rechtswege zijn vervallen (door verlies
van de Nederlandse nationaliteit, verblijfsstatus of diplomatieke status,
wijziging van de naam, geboortedatum of geslacht), dan wel doordat zij op
grond van onjuiste gegevens blijken te zijn verstrekt.De gegevens die in het Basisregister reisdocumenten worden opgenomen,
zijn voornamelijk afkomstig van de paspoortverstrekkende autoriteiten. Daarnaast
kunnen de gegevens worden aangeleverd door autoriteiten die op grond van de
Paspoortwet bevoegd zijn tot inhouding van Nederlandse reisdocumenten. Het
Basisregister bestaat in feite uit twee delen:• het Basisregister zelf: hierin worden naast documentgegevens ook
persoonsgegevens opgenomen. Met deze gegevens is het voor de uitgevende instanties
mogelijk eerder in te grijpen bij meervoudige vermissingen.• Het Verificatieregister: dit register speelt in het bijzonder een
belangrijke rol in de voorkoming van fraude. In dit register worden uitsluitend
de reisdocumentnummers en het soort reisdocument opgenomen. Het Verificatieregister
is een hit/no hit register en geeft bij het opgeven van het nummer van het
document snel informatie over de vraag of het document in het Basisregister
Reisdocumenten is opgenomen. Het Verificatieregister is 24 uur per dag, zeven
dagen per week, on-line bevraagbaar.De politie is gerechtigd gebruik te maken van het Basisregister of het
Verificatieregister.De politie kan tevens gebruik maken van het Verificatie en Informatie
Systeem (VIS) bij het KLPD, waarin als gestolen of vermist opgegeven buitenlandse
identiteitsdocumenten en Nederlandse vreemdelingendocumenten als bedoeld in
de Vreemdelingenwet 2000 zijn opgenomen. Dit systeem is 24 uur per dag raadpleegbaar
vanaf elk aangesloten politiebureau, of – indien bijvoorbeeld
raadpleging tijdens een surveillance op straat nodig is – via de meldkamer
van het politiebureau.Voorts functioneert het rijbewijsregister bedoeld in artikel 126 van de
Wegenverkeerswet 1994, waarin alle Nederlandse rijbewijzen en een aantal buitenlandse
rijbewijzen zijn opgenomen. Dit register is voor de politie 24 uur on-line
bevraagbaar. Daarin wordt bijgehouden welke rijbewijzen geldig zijn en, welke,
voorzover zij nog op grond van enige wettige verplichting hadden moeten worden
ingeleverd (zoals na een ontzegging van de rijbevoegdheid of na een administratieve
ongeschiktverklaring), kunnen worden ingenomen (art. 161, derde lid WVW 1994).Voorzover de Hoofdcommissarissen beogen te pleiten voor een integratie
van deze registers, kan de regering dat pleidooi niet onderschrijven, omdat –
nog los van de enorme omvang van een dergelijke registratie – de doelstellingen
van die registraties niet geheel dezelfde zijn. Wel is van essentieel belang
dat de verschillende registraties ten behoeve van de handhaving en het toezicht
gemakkelijk en permanent toegankelijk zijn voor de functionarissen die dat
bij hun taakuitoefening nodig hebben.5. Identificatieplicht ter uitvoering van de politietaakOp grond van de Politiewet 1993 heeft de politie als taak: de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde, de handhaving van de openbare orde en de verlening
van hulp aan hen die deze behoeven. In deze paragraaf wordt aandacht besteed
aan de betekenis die invoering van een uitgebreide identificatieplicht voor
de uitoefening van deze taken heeft.In het kader van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en de
opsporing van strafbare feiten in het bijzonder, is het geldend recht als
volgt. Op grond van het nieuwe artikel 55b van het Wetboek van Strafvordering
(Sv), dat op 1 maart 2002 in werking is getreden, is het mogelijk dat de politie
een verdachte die is staande gehouden of aangehouden naar zijn identiteitsbewijs
vraagt en het daarop vermelde sofi-nummer overneemt. Indien dat voor de vaststelling
van de identiteit van de verdachte noodzakelijk is, kan de politie de verdachte
aan zijn kleding onderzoeken als wegmaking of beschadiging van een voorwerp
waaruit diens identiteit kan blijken, dreigt. Indien de verdachte weigert
zijn identiteit bekend te maken, of indien de politieambtenaar vermoedt dat
hij een valse naam heeft opgegeven, kan de verdachte – ook voor overtredingen –
worden aangehouden en onderworpen aan maatregelen ter identificatie. Dat zijn
in ieder geval op grond van artikel 61a, eerste lid, Sv. het maken van foto's,
het nemen van lichaamsmaten en het nemen van vingerafdrukken. Deze blijven
op grond van de Wet politieregisters bewaard zolang dat nodig is voor de uitvoering
van de politietaak. Vingerafdrukken worden in beginsel na dertig jaar vernietigd.
Ten behoeve van de identificatie kan de termijn voor het ophouden voor verhoor
van maximaal zes uur met nog eens zes uur worden verlengd. In de praktijk
vindt bij verdenking van misdrijf altijd verificatie bij de GBA plaats. Bij
de voorbereiding van deze aanvulling van het Wetboek van Strafvordering heeft
de politie te kennen gegeven dat dit ook bij overtredingen gaat plaats vinden.
Invoering van een verruimde identificatieplicht zal dan ook de handhaving
vergemakkelijken van overtredingen begaan door fietsers en voetgangers die
thans niet gehouden zijn een identiteitsbewijs bij zich te dragen. Bij aanhouding
wegens misdrijf vindt immers ongeacht of de verdachte een identiteitsbewijs
bij zich draagt, verificatie – zo mogelijk aan de hand van het sofi-nummer –
plaats bij de GBA.Voor de handhaving van de openbare orde en de hulpverleningstaak heeft
de politie thans geen bevoegdheid om naar de identiteit van burgers te vragen.
Veelal geven de bestaande bepalingen in de plaatselijke verordeningen weliswaar
reeds beperkte mogelijkheden voor optreden op grond van verdenking van een
strafbaar feit (het veroorzaken van lawaai of hinder op de openbare
weg, hinderlijk samenscholen e.d.), maar voorstelbaar is dat de politie bij
gelegenheid van dreigende wanordelijkheden de identiteit van de personen die
daarbij aanwezig zijn, wil vaststellen. Dan is er immers geen verdenking van
een strafbaar feit. Vaak is het onderscheid tussen openbare orde handhaving
en het opsporen van strafbare feiten niet gemakkelijk aan te geven. Hierbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan groepen personen die samenscholen op een
bepaalde plek. Dit kan een verstoring van de openbare orde, maar ook kan blijken
dat tevens strafbare feiten worden gepleegd. Ook bij optreden in het kader
van de hulpverleningstaak, kan er tegelijkertijd sprake zijn van handhaving
van de openbare orde en mogelijk zelfs de opsporing van strafbare feiten.
Bijvoorbeeld in geval van een burenruzie, waarbij meerdere, ook onbekende,
personen betrokken zijn geraakt. Door uitbreiding van de identificatieplicht
ten behoeve van de handhaving van de openbare orde als onderdeel van de politietaak,
krijgt de politie een zelfstandige bevoegdheid om naar een identiteitsbewijs
te vragen. Het sluitstuk daarvan is dat personen die niet in staat of bereid
zijn een identiteitsbewijs te tonen, vervolgens als verdachte van een strafbaar
feit kunnen worden aangemerkt: namelijk het niet voldoen aan de identificatieplicht.
Dan kunnen zij worden meegenomen naar het bureau om daar aan identificatiemaatregelen
te worden onderworpen.Toepassing van de bevoegdheid voor de handhaving van de openbare orde
zal ook mogelijk zijn in de situaties geschetst in het wetsvoorstel incidentele
identiteitscontroles, waarin het vooral ging om dreiging van terroristische
misdrijven. Dat wetsvoorstel, waarover de Raad van State advies heeft uitgebracht,
zal bij gelegenheid van de indiening van dit wetsvoorstel worden ingetrokken.
Het College van procureurs-generaal ziet de meerwaarde van het wetsvoorstel
vooral voor de taakuitoefening van de politie in het kader van de handhaving
van de openbare orde en de beveiliging van de publieke ruimte. Het advies
van de Raad voor Hoofdcommissarissen heeft eenzelfde strekking.Bij gelegenheid van de consultatie die voorafging aan de notitie over
beperkte uitbreiding van de identiteitscontroles (Kamerstukken II 2000/01,
28 069, nr. 1) heeft de Raad van Hoofdcommissarissen te kennen gegeven
weinig rendement voor verhoging van de opsporing te verwachten, indien deze
niet gepaard gaat aan het houden van algemene controles ter zelfstandige handhaving
van de identificatieplicht dan wel het houden van stelselmatige controles,
waarbij de bewegingen van bepaalde personen gedurende langere tijd kunnen
worden gevolgd en vastgelegd. In het verlengde daarvan hebben het CBP en het
LBR het risico benadrukt dat controles die uitsluitend zijn gericht op handhaving
van de identificatieplicht, discriminerend en stigmatiserend optreden ten
gevolge kunnen hebben. Om dergelijk optreden te signaleren zou de politie
het gebruik van de bevoegdheid dienen te registreren. Vanuit dit gezichtspunt
kan volgens het CBP registratie noodzakelijk worden geacht voor de uitvoering
van de politietaak. Registratie van de controles heeft echter ook tot gevolg
dat wordt vastgelegd waar, wanneer en onder welke omstandigheden burgers zijn
gecontroleerd. De opmerking van het CBP dat het hier enerzijds gaat om het
belang van controleerbare uitoefening van deze bevoegdheid door de politie
en anderzijds om het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
van burgers kan de regering onderschrijven. Het LBR meent dat de rechter de
rechtmatigheid van uitgevoerde identiteitscontroles moet kunnen toetsen en
dat gecontroleerde personen zich over zo'n controle zouden kunnen beklagen
door gebruik te maken van de bestaande klachtenprocedures bij de politie.
Dit standpunt gaat ervan uit dat er derhalve ook sprake moet zijn van een
omvattende registratie van de controleactiviteiten, ook in de gevallen waarin
geen proces-verbaal is opgemaakt.De regering acht het niet gewenst dat in het kader van de uitoefening
van de politietaak wordt geregistreerd in welke gevallen deze bevoegdheid
is uitgeoefend. In het algemeen is het niet zo dat iedere bevoegdheidsuitoefening
of elk contact met de burger door de politie schriftelijk wordt vastgelegd.
Deze vastlegging is vooral van belang als het gaat om toepassing van ingrijpender
bevoegdheden. Het met goed gevolg toepassen van de voorgestelde bevoegdheden
lijkt niet zodanig ingrijpend dat daarvan aantekening moet worden gemaakt.
Daarmee is niet gezegd dat burgers die willen klagen over onjuiste toepassing
van deze bevoegdheid, dat niet zouden kunnen. Ingevolge de klachtenprocedure
die op grond van artikel 61 tot en met 66 Politiewet 1993 moet zijn vastgesteld,
kan een burger over het optreden en de concrete gedraging van de politie ambtenaar
een klacht indienen bij het bevoegd gezag (meestal de burgemeester). Hij kan
voorts een klacht over de behoorlijkheid van de gedraging indienen bij de
Nationale ombudsman. Op grond van artikel 2 van de Ambtsinstructie voor de
politie, de Koninklijke marechaussee en de buitengewoon opsporingsambtenaar
is de politieambtenaar die in burgerkleding optreedt, gehouden zich ongevraagd
te legitimeren en de politieambtenaar in uniform legitimeert zich op verzoek
daartoe. De toezichthouder is daartoe eveneens verplicht (artikel 5:12 Awb).
De regering is van oordeel dat het belang van burgers die bezwaar willen maken
tegen uitoefening van de bevoegdheid die niet heeft geleid tot het opmaken
van een proces-verbaal wegens het niet voldoen aan de identificatieplicht,
onvoldoende zwaar is, om daarvoor in extra rechtsbescherming te voorzien en
direct beroep op de rechter open te stellen. Ten slotte wijst de regering
nog op de disproportionele administratieve belasting van een dergelijke vastlegging
die niet noodzakelijk is in het belang van de uitvoering van de politietaak;
zij verwijst ook naar het hiervoor gereleveerde uitgangspunt dat het houden
van afzonderlijke identiteitscontroles niet gewenst is, juist met het oog
op het voorkomen van onnodige irritatie of confrontatie tussen burgers en
politie. Het gaat hierbij vooral om optreden in het kader van de handhaving
van andere wetten.Buitengewoon opsporingsambtenarenHet huidige artikel 55b Sv regelt dat bepaalde door de minister van Justitie
aangewezen categorieën van personen de bevoegdheden als vermeld in dat
artikel mogen uitoefenen. Op basis hiervan mogen daartoe aangewezen buitengewoon
opsporingsambtenaren als bedoeld in artikel 142, eerste lid, Sv dezelfde bevoegdheden
uitoefenen als de ambtenaren van politie. In artikel 8a van de Politiewet
1993 wordt aan de buitengewoon opsporingsambtenaar dan ook een gelijke bevoegdheid
tot het vorderen van identificatie toegekend als aan de ambtenaar van politie.Vermelding aanleiding voor het doen van de vorderingDe Nederlandse Orde van Advocaten en het LBR hebben gewezen op het belang
dat in een proces-verbaal dat wordt opgemaakt terzake van overtreding van
het voorgestelde artikel 447e Sr (niet voldoen aan de vordering tot inzage
in een identiteitsbewijs), is opgenomen in welk kader de vordering werd gedaan
en waarom deze noodzakelijk is voor een redelijke taakuitoefening. Hiervoor
is al aangegeven dat de regering deze opvatting onderschrijft en op welke
wijze daaraan uitvoering zal worden gegeven, namelijk door het opnemen in
een aanwijzing van het College van procureurs-generaal. Bevoegdheden mogen
immers in het algemeen niet op willekeurige wijze worden uitgeoefend en toepassing
van die bevoegdheden dient een redelijk doel te dienen. Beide organisaties
bepleiten een aanscherping van de voorgestelde tekst; deze is door de toevoeging
in artikel 8a van de Politiewet 1993 tot uitdrukking gebracht.Verhouding uitgebreide identificatieplicht en vreemdelingentoezichtNaast de politietaak zoals deze in de Politiewet 1993 is gedefinieerd,
is in verschillende wetten bepaald dat de politie bepaalde (toezichthoudende)
taken vervult. Te denken valt aan de controlebevoegdheden op grond van de
Wegenverkeerswet 1994 en de Vw 2000 waar reeds specifieke identificatieplichten
bestaan. Vooral over de verhouding tot de bestaande regeling van het vreemdelingentoezicht
zijn in de verschillende adviezen opmerkingen gemaakt. Anders dan wordt verondersteld
in de reactie van de regiopolitie Amsterdam-Amstelland geeft het wetsvoorstel
geen aanvullende bevoegdheid ten opzichte van het huidige vreemdelingentoezicht.
De specifieke bepaling van artikel 50 Vw 2000 houdt in dat controle op identiteit
slechts mag plaatsvinden indien er een geobjectiveerd redelijk vermoeden bestaat
van illegaal verblijf. De wetgever heeft het daarvoor bestaande criterium
(ernstige aanwijzingen) weliswaar versoepeld, maar niet gewild dat de politie
de bevoegdheid kreeg zonder reden identiteitscontroles uit voeren. In de Vreemdelingencirculaire
2000 is aangegeven dat het algemeen belang vergt dat wordt opgetreden tegen
vreemdelingen die zich in strijd met de wettelijke bepalingen in Nederland
bevinden. Omdat uit illegaal verblijf misstanden kunnen voortvloeien met betrekking
tot tewerkstelling van buitenlandse werknemers, volksgezondheid en huisvesting
dient nauwlettend toezicht te worden gehouden op de binnenkomst en aanwezigheid
van illegale vreemdelingen. Onder toezicht wordt verstaan het uitvoeren van
controles zonder dat van overtreding van een wettelijk voorschrift behoeft
te zijn gebleken. Het operationele vreemdelingentoezicht moet gericht zijn
op de bestrijding van illegaal verblijf met een minimum aan hinder voor derden.
Ongerichte uitoefening van toezicht is niet doelmatig. De kans op confrontatie
met illegaal verblijf moet reëel zijn. Voor een uitvoerig overzicht van
de uitleg die aan het nieuwe criterium van een geobjectiveerd (blijkend uit
feiten en omstandigheden) redelijk vermoeden van illegaal verblijf in de wetsgeschiedenis
en de jurisprudentie is gegeven, verwijzen wij naar P. Baudoin, A. van de
Burgt en B. Hendriksen – Vrijheidsontneming van vreemdelingen, Den Haag,
2002, blz. 88–116. In het bijzonder kan nog worden opgemerkt dat uit
jurisprudentie volgt dat uit een proces-verbaal duidelijk dient te blijken
in welk kader controle heeft plaatsgevonden, onder welke omstandigheden betrokkene
is aangetroffen en onder welke omstandigheden de staandehouding heeft plaatsgevonden.
In de omvang en de wijze van uitoefening van deze specifieke bevoegdheden
op grond van de Vw 2000 wordt door deze algemene wet geen wijziging gebracht.Niet is uit te sluiten dat als gevolg van uitbreiding van de identificatieplicht
voor de controle op de naleving van andere wetten ten aanzien van degene die
niet kan voldoen aan de vordering tot inzage in het identiteitsbewijs, vervolgens
het vermoeden rijst van illegaal verblijf. Niettemin blijft bij die controles
het criterium dat zij noodzakelijk zijn voor een redelijke taakuitoefening.
Ook nu is bij voorbeeld niet geoorloofd dat vreemdelingen voor de naleving
van bijzondere wetten intensiever gecontroleerd zouden worden dan Nederlandse
ingezetenen die tot diezelfde naleving zijn gehouden. Tegen deze achtergrond
acht de regering de vrees die wordt geuit door het LBR dat deze controles
buitenlanders of vreemdelingen onevenredig zullen treffen, niet gegrond. Dit
klemt te meer nu het LBR zelf al releveert dat de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State de bevoegdheden zodanig uitlegt dat toezichthouders
deze slechts non-discriminatoir mogen toepassen.6. Toezicht op de naleving van wettelijke voorschriftenIn afdeling 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) zijn algemene
bepalingen opgenomen omtrent het bestuurlijk toezicht op de naleving van het
bepaalde bij of krachtens wettelijke voorschriften.In artikel 5:17, eerste lid, Awb is reeds in algemene zin bepaald dat
toezichthouders de bevoegdheid hebben tot het vorderen van inzage van zakelijke
gegevens en bescheiden. Deze bevoegdheid wordt begrensd door het in artikel
5:13 Awb neergelegde evenredigheidsbeginsel, hetgeen betekent dat slechts
gegevens en bescheiden kunnen worden gevorderd voor zover de toezichthouder
die redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig heeft. Artikel 5:20
Awb bevat de verplichting om aan een dergelijke vordering te voldoen. De bevoegdheid
om inzage te vorderen van zakelijke gegevens en bescheiden brengt onder omstandigheden
ook de bevoegdheid tot het inzien van identiteitsbewijzen mee (vgl. Kamerstukken
II 1996/97, 25 280, nr. 3, blz. 40, en Rb. Den Haag (rechtseenheidskamer)
25 februari 2000, AB 2000, 271). Daaruit kan echter geen algemene identificatieplicht
worden afgeleid. In het kader van dit wetsvoorstel wordt het – mede
in verband met de vermelde parallellie met de corresponderende bevoegdheid
voor politieambtenaren en buitengewoon opsporingsambtenaren – nuttig
geacht een uitdrukkelijke bevoegdheid voor toezichthouders op te nemen om
naar identiteitsbewijzen te vragen, teneinde buiten twijfel te stellen dat
van deze bevoegdheid gebruik kan worden gemaakt, uiteraard met inachtneming
van het in artikel 5:13 Awb neergelegde evenredigheidsbeginsel.Door het voorgestelde artikel 5:16a Awb kan de toezichthouder inzage van
het identiteitsbewijs vorderen. In artikel 2 WID is een specifieke medewerkingsverplichting
opgenomen, die een concretisering vormt van de algemene medewerkingsplicht
in artikel 5:20, eerste lid, Awb.De bevoegdheid van de toezichthouder om inzage te vorderen van een identiteitsbewijs
mag als gezegd slechts worden uitgeoefend voor zover dit redelijkerwijs voor
de vervulling van zijn taak nodig is. Deze beperking vloeit voort uit artikel
5:13 Awb en geeft uitdrukking aan het evenredigheidsbeginsel. Dit betekent
dat een toezichthouder alleen inzage mag vorderen van een identiteitsbewijs
jegens de personen waarop ingevolge de wettelijke regeling op grond waarvan
de toezichthouder als zodanig is aangewezen, het toezicht is gericht.De invoeging van artikel 5:16a zal betekenen dat de plicht tot het verlenen
van inzage in een identiteitsbewijs geldt ten aanzien van de toezichthouders
die daarmee ingevolge de bestaande wetgeving reeds zijn belast. Dit heeft
tot gevolg dat is nagegaan welke betekenis toekenning van deze nieuwe bevoegdheid
heeft voor de handhaving van deze wetten. Het resultaat daarvan is neergeslagen
in de artikelen VI tot en met XXII van dit wetsvoorstel.Invoering van de uitgebreide identificatieplicht brengt niet mee dat de
toezichthouder bij het constateren dat niet wordt voldaan aan zijn vordering
tot inzage van het identiteitsbewijs, daarvan proces-verbaal mag opmaken.
De toezichthouder, die niet tevens is aangesteld als buitengewoon opsporingsambtenaar,
moet daarvoor de bijstand inroepen van een politieambtenaar. Deze situatie
wijkt niet af van de huidige situatie, waarin ook voor het verbaliseren van
strafbare feiten een beroep moet worden gedaan op de politie.De Nederlandse wetgeving kent diverse identificatieplichten. In de artikelsgewijze
toelichting is beschreven welke plichten worden aangepast aan het nieuwe artikel
5:16a Awb. De plichten die niet specifiek gelden jegens toezichthouders behoeven
geen aanpassing omdat deze geen overlap kennen met artikel 5:16a. Dit is bijvoorbeeld
het geval bij artikel 8, tweede lid, van de Tabakswet en artikel 20, vierde
lid, van de Drank- en Horecawet. Daarnaast wordt een aantal plichten wel aangepast,
niet omdat zij een overlap kennen met artikel 5:16a, maar omdat de formulering
dient aan te sluiten bij de gewijzigde artikelen van de WID. Als voorbeeld kunnen worden genoemd artikel 111, tweede lid, van de Wegenverkeerswet
1994 en artikel 77, eerste lid, van de Wet gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens.7. SanctioneringNagegaan is op welke wijze het best kan worden opgetreden tegen het niet
nakomen van de identificatieplicht. Het betreft in het bijzonder de vraag
of een nieuwe strafbaarstelling moet worden geïntroduceerd of dat met
de huidige strafbedreiging van artikel 184 Sr kan worden volstaan.In de motie Nicolai, Kamerstukken II 2000/01, 27 400 VI, nr. 30,
werd ervan uitgegaan dat overtreding van een identificatieplicht niet zou
moeten leiden tot aparte strafbaarstelling, maar als strafverzwarende omstandigheid
zou kunnen meetellen bij de afdoening van het strafbaar feit, waarvoor de
staande – of aanhouding had plaatsgevonden. Dit sloot aan bij de bestaande
aanwijzing van het College van procureurs-generaal, die ervan uitgaat dat
handhaving van de identificatieplicht geen doel op zich is en maar dient bij
te dragen aan de handhaving in het algemeen. Daaraan is bij voorbeeld uitdrukking
gegeven in de Wet personenvervoer, waarin bij een eerdere wijziging is afgestapt
van een afzonderlijke strafbaarstelling van de identificatieplicht. Het niet
voldoen aan de identificatieplicht indien men wordt verdacht van zwart rijden
in het openbaar vervoer wordt nu als strafverzwarende omstandigheid meegeteld
bij de afdoening van de overtreding op het zwart rijden en niet als afzonderlijke
overtreding. De NOVA bepleit eveneens het laten meetellen van het niet voldoen
aan de identificatieplicht als strafverzwarende omstandigheid, maar gaat eraan
voorbij dat er dan altijd sprake moet zijn van een vervolgbaar strafbaar feit.
Dat behoeft slechts ten dele aan de orde te zijn. Ook het niet kunnen voldoen
aan de identificatieplicht ten opzichte van toezichthouders zou in deze optiek
niet strafbaar zijn.Een andere optie is dat het niet voldoen aan de identificatieplicht wordt
opgevat als het opzettelijk niet nakomen van een bevel of een vordering krachtens
wettelijk voorschrift gedaan door een toezichthoudende ambtenaar of een ambtenaar
belast met opsporing of het onderzoek van strafbare feiten. Dat is reeds in
artikel 184 Wetboek van Strafrecht als misdrijf strafbaar gesteld met maximaal
3 maanden gevangenisstraf of geldboete van de tweede categorie.De regering geeft de voorkeur aan een aparte strafbaarstelling, waarin
de relatieve ernst van het strafbaar feit beter tot uitdrukking wordt gebracht.
In het voorstel dat is gepresenteerd in de hiervoor genoemde motie Nicolai
heeft overtreding van de identificatieplicht een accessoir karakter; vervolging
vindt plaats in aansluiting op een hoofdfeit. Vervolging op grond van het
misdrijf van artikel 184 Sr is in theorie weliswaar mogelijk, maar is als
justitiële reactie veelal disproportioneel, vooral als de aanleiding
aanhouding voor een overtreding of optreden in het kader van de openbare orde
was. Met de specifieke strafbaarstelling van het niet voldoen aan de identificatieplicht
kan een betere proportionele reactie worden gegeven. Een nieuwe strafbepaling
kan in het Wetboek van Strafrecht worden opgenomen in de titel: overtredingen
van de openbare orde en op gelijke wijze worden bestraft als het opgeven van
een valse naam aan het bevoegd gezag met een maximale geldboete van de tweede
categorie, 2250 euro. Het College van procureurs-generaal heeft erop gewezen
dat de hoogte van de aanvankelijk voorgestelde strafbedreiging die tevens
maximaal twee maanden hechtenis inhield, niet geheel congruent was met de
strafbaarstelling van artikel 435, onder 4° Sr (het opgeven van een valse
naam bij staandehouding), waarin geen hechtenis is bedreigd. Bij het opstellen
van de voorgestelde bepaling is eerst aansluiting gezocht bij de reeds bestaande
identificatieplicht bij voetbalwedstrijden, maar bij nadere afweging
kan, gelet op de bredere adressering van de norm aan alle burgers en niet
alleen aan bezoekers van voetbalwedstrijden ter voorkoming van vandalisme,
worden volstaan met de enkele bedreiging van een geldboete. Een ander alternatief
is handhaving van de voorgestelde bepaling en aanvulling van art. 435 onder
4° Sr met twee maanden hechtenis. Omdat de noodzaak daarvan evenwel in
het geheel niet is gebleken, terwijl het opleggen van hechtenis voor de bestaande
bepaling van artikel 435f Sr. niet heeft plaatsgevonden, verdient dit niet
de voorkeur.In verschillende adviezen is verzocht om een toelichting op mogelijke
samenloop van het niet voldoen aan de voorgestelde identificatieplicht en
overtreding van specifieke bepalingen van de WVW 1994 en de Vw 2000, respectievelijk
in de gevallen waarin men geen rijbewijs kan tonen dan wel niet beschikt over
de noodzakelijke vreemdelingendocumenten. Indien men als bestuurder van een
motorrijtuig geen geldig rijbewijs kan tonen, ligt het voor de hand dat vervolging
terzake van overtreding van artikel 107 j° 177, eerste lid, van de WVW
1994 plaats vindt. Ook in het geval van het aantreffen van personen die niet
over de benodigde vreemdelingendocumenten beschikken, zullen de gebruikelijke
vreemdelingenrechtelijke maatregelen worden toegepast. Een afzonderlijke vervolging
voor het niet voldoen aan de identificatieplicht in aanvulling op het bestaande
handhavingniveau lijkt in het algemeen niet wenselijk, ook al behoeft niet
in alle gevallen sprake te zijn van eendaadse samenloop. Vooral in het geval
van illegaal in Nederland verblijvende personen, die veelal niet beschikken
over noemenswaardige middelen van bestaan, zal een afzonderlijke vervolging
voor het niet voldoen aan de identificatieplicht geen toegevoegde waarde hebben.
Het beleid moet erop gericht blijven een eind te maken aan het illegaal verblijf.8. Uitvoering en toepassingInvoering van een identificatieplicht heeft tot gevolg dat personen boven
de veertien jaar die nu niet gehouden zijn een identiteitsbewijs bij zich
te dragen dit moeten aanschaffen. Het betreft o.a. personen die niet (meer)
in een dienstbetrekking werken, personen die geen rijbewijs hebben en personen
die geen behoefte aan een reisdocument hebben. Met het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties is overleg aangevangen over de wijze waarop aan
de (eenmalig) verhoogde vraag kan worden voldaan. Bij en vlak voor de invoering
van dit wetsvoorstel zal zich een piek voordoen bij het aanvragen van documenten.
Voor de groep van personen van 14–65 jaar kan alleen een schatting worden
gemaakt van het aantal personen dat zich zal melden voor een identiteitsbewijs,
waarbij de vraag hoeveel mensen uit deze groep tevens in het bezit zijn van
een rijbewijs niet in beschouwing kan worden genomen. Een eerste schatting
komt neer op 88 000 extra reisdocumenten per jaar, met een eenmalige
piek van 440 000 bij de invoering. Voor degenen van 65 jaar en ouder
is de schatting 57 000 extra reisdocumenten per jaar met een eenmalige
piek van 286 000 documenten. Op deze cijfers dient een correctie te worden
toegepast voor degenen die tevens in het bezit zijn van een rijbewijs, die
nog nader moet worden berekend. De regering acht een dergelijke eenmalige
operatie gelet op het te bereiken doel, verbetering van de handhaving, verantwoord
en proportioneel.Bij de uitbreiding van de bestaande identificatieplichten is als uitgangspunt
gekozen dat de politie haar bevoegdheid slechts uitoefent voorzover dat redelijkerwijs
voor de vervulling van haar taak noodzakelijk is. Dat betekent dat deze bevoegdheid
niet zonder reden of willekeurig mag worden uitgeoefend. De Tweede Kamer heeft
bij gelegenheid van de begrotingsbehandeling in 2001 tijdens de discussie
over een identificatieplicht te kennen gegeven geen prijs te stellen op het
uitvoeren van losse identiteitscontroles, waarvan het enige doel handhaving
van de identificatieplicht is. Ook het openbaar ministerie en
de politie gaven eerder te kennen daarvan geen voorstander te zijn. In België
en Frankrijk worden dergelijke controles wel gehouden, waarbij soms geklaagd
wordt over discriminerende toepassing. Het zal voor de acceptatie goed zijn
als de politie van de bevoegdheid gebruik maakt, indien daarvoor een redelijke
aanleiding in het kader van haar taakuitoefening aanwezig is. Anderzijds gaat
het te ver indien verlangd wordt dat ook voor de uitoefening van de controletaak
door de politie altijd een concrete aanleiding, in de zin van een vermoeden
van een strafbaar feit, aanwezig moet zijn.Invoering van een draag- en toonplicht zal ertoe leiden dat aan het hebben
van een identiteitsbewijs steeds meer belang toekomt, waardoor meer diefstal
bij particulieren en instanties die met uitgifte van de identiteitsbewijzen
zijn belast kan worden verwacht. Van belang is voorts dat de politie voldoende
geëquipeerd zal moeten zijn voor het herkennen van valse en vervalste
documenten. Het EDISON-systeem, waarin de echtheidskenmerken van een groot
aantal identiteitsdocumenten zijn opgeslagen, vormt daarbij een belangrijke
ondersteunende faciliteit.Handhaving van de identificatieplicht zal nopen tot extra inspanningen
in de sfeer van opsporing en vervolging. Voor de politie zijn de extra financiële
lasten (inclusief eenmalige kosten voor opleiding) geraamd op € 800 000.Voorzover dit voor het Openbaar Ministerie extra financiële lasten
met zich meebrengt worden deze geacht indirect meegenomen te zijn in de financiële
paragraaf bij het veiligheidsprogramma «Naar een veiliger samenleving»
(Kamerstukken II, 2002–2003, 28 600, VII en VI, nr. 6). 9. Financiële paragraafZoals hiervoor al is aangegeven zullen de kosten voor de uitvoering van
de uitgebreide identificatieplicht structureel betrekkelijk gering zijn. De
kosten voor de politie bedragen eenmalig € 400 000 (voor opleiding)
en structureel € 400 000 (voor extra handhaving).Voor de invoering van het wetsvoorstel, indien dat tot wet wordt verheven,
zal een voorlichtingscampagne van enige omvang moeten worden opgezet en gevoerd.
De kosten daarvan bedragen € 1 200 000 voor algemene voorlichting,
op de specifieke groep van jongeren gerichte voorlichting en instructie en
voorlichting voor de toezichthouders. Uit de evaluatie zal voorts kunnen blijken
of er een stijging heeft plaats gevonden van het aantal klachten dat over
de uitvoering van de voorgestelde regeling is ingediend. Het aantal en de
daaraan verbonden kosten kan thans nog niet worden begroot.10. ArtikelsgewijsARTIKEL IDe algemene aspecten van de voorgestelde wijzigingen in de WID zijn toegelicht
in paragraaf 2 en 3 van deze toelichting.Onderdeel AMet de aanvulling onder 3° wordt het mogelijk gemaakt dat EU-onderdanen
en EER-onderdanen zich met behulp van een geldig nationaal paspoort op eenvoudige
wijze kunnen legitimeren in de gevallen die daartoe in de wet zijn aangewezen.
Ter verduidelijking kan nog worden opgemerkt dat deze toevoeging vooral relevant
is voor degenen uit de genoemde groep die in Nederland langer verblijf houden
dan de in artikel 12, tweede lid, Vw 2000 en voor Unie-onderdanen en gemeenschapsonderdanen artikel 3.3, eerste lid, onder d, van het Vreemdelingen
besluit 2000 bedoelde vrije termijn van zes maanden. Deze vreemdelingen hebben
immers niet (langer) meer rechtmatig verblijf in de zin van artikel 8 onder
e, Vw 2000 (als gewoon gemeenschapsonderdaan). Voor EU- en EER-onderdanen
die in Nederland verblijf houden na de hier genoemde vrije termijnen zullen
op grond van artikel 1, tweede lid, bij ministeriële regeling de identiteitskaarten
worden aangewezen, volgens welke zij zich in Nederland op gelijke voet als
Nederlandse burger met de Nederlandse identiteitskaart kunnen identificeren.Door de aanvulling onder 4° wordt tevens een einde gemaakt aan een
situatie, waarvoor in 2001 aandacht is gevraagd door de Europese Commissie.
Deze wees op een mogelijk verschil in behandeling tussen EU/EER-onderdanen
en Nederlandse onderdanen met betrekking tot de mogelijkheid om te voldoen
aan de verschillende identificatieplichten door het tonen van een rijbewijs.Aanvankelijk was de bedoeling dat een aanpassing zou worden opgenomen
in de verschillende materiewetten waarbij het Nederlands rijbewijs werd aangewezen
als bewijs waarmee op grond van die wet legitimatie kon plaats vinden. Daarmee
zou een ongerechtvaardigd verschil tussen EU/EER en Nederlandse onderdanen
worden weggenomen. De eerst genoemde groep zou zich dan met behulp van hun
buitenlandse rijbewijs op gelijke voet in de daarvoor aangewezen situaties
kunnen legitimeren als Nederlandse rijbewijshouders.Nu evenwel het Nederlandse rijbewijs in de WID in het algemeen als identiteitsbewijs
is erkend, kan met de aanvulling van artikel 1 op eenvoudige wijze worden
volstaan. Het voorgaande laat onverlet dat in specifieke situaties nog wel
naar aanvullende documenten als het paspoort kan worden gevraagd. Niettemin
zullen in de meeste gevallen de houders van EU/EER-rijbewijzen op dezelfde
wijze aan de identificatieplicht kunnen voldoen als Nederlandse rijbewijshouders.
Toegevoegd is wel dat het moet gaan om een rijbewijs dat is voorzien van een
foto van de houder, hetgeen betekent dat sommige Engelse rijbewijzen niet
als identiteitsbewijs kunnen dienen.ARTIKEL IIVoor een toelichting op dit artikel kan worden verwezen naar paragraaf 7.ARTIKEL IIIHet huidige artikel 54, eerste lid, Wetboek van Strafvordering (Sv), bepaalt
dat buiten het geval van heter daad de officier van justitie de verdachte
van een strafbaar feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, of van
het strafbaar feit van artikel 435, onder 4°, Sr of het strafbaar feit
opgenomen in artikel 34, eerste lid, onder b, van de Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften (WAHV), bevoegd is tot aanhouding of tot
het geven van een bevel tot aanhouding of voorgeleiding. De ratio van deze
bepaling is dat moet worden voorkomen dat personen zich door het opgeven van
valse personalia aan de executie zouden kunnen onttrekken, zonder dat de opsporingsambtenaar
de gelegenheid heeft de juiste identiteit van de betrokkene na te gaan. Met
de invoering van een uitgebreide identificatieplicht zijn de extra bevoegdheden
ten aanzien van de hiervoor genoemde artikelen uit het Wetboek van Strafrecht
en de WAHV overbodig geworden. Indien iemand geen of twijfelachtige papieren
toont, is hij verdachte van overtreding van artikel 447e Sr en daarom kan
hij worden meegenomen voor toepassing van de maatregel ter identificatie op
grond van artikel 61, tweede lid, Sv.ARTIKEL IVDit artikel is toegelicht in paragraaf 5.ARTIKEL VDit artikel is toegelicht in paragraaf 6.ARTIKELEN VI, XII, XV tot en met XVIII en XXIIBij de introductie van de beperkte identificatieplicht in de Wet op de
identificatieplicht is bepaald dat een persoon, die aanspraak maakt op een
uitkering, zich dient te identificeren, zodat het uitvoeringsorgaan zich kan
vergewissen van de identiteit van de aanvrager. Bij de werknemersverzekeringen
dient te worden vastgesteld of de aanvrager verzekerd is voor de werknemersverzekeringen.
Dat is het geval indien hij in dienstbetrekking arbeid verricht. Het is de
verantwoordelijkheid van de werkgever opgave te doen van zijn werknemers en
daarbij de identiteit van de werknemer vast te stellen. Omdat aan het werknemer
zijn, dat wil zeggen: verzekerd zijn, rechten zijn verbonden en voorts op
grond van de Koppelingswet ook de verblijfsstatus relevant is voor het recht
op uitkering, dient de identiteitsvaststelling plaats te vinden aan de hand
van een betrouwbaar en geldig identiteitsbewijs. Het rijbewijs voldoet thans
nog niet aan deze vereisten. Ook het nieuwe rijbewijs zal op korte termijn
nog mogelijkheden voor vervalsing bieden. Voorts blijven de bestaande rijbewijzen
nog lange tijd geldig. Het rijbewijs heeft een lange vervangingstermijn. Het
bij de totstandkoming van de WID gekozen uitgangspunt voor beperking van de
identiteitsbewijzen bij identificatie bij uitkeringsaanvraag en bij in dienstneming
wordt daarom gehandhaafd.Dit geldt voor de regeling in de Algemene bijstandwet (Abw), de Wet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijke arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ), de
Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen
werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening kunstenaars (WIK) en de Wet
Structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet Suwi, artikel 55, eerste
lid). Ook in artikel 55, derde lid, van de Wet Suwi is bepaald dat de werkgever
verplicht is de identiteit van de werknemer vast te stellen aan de hand van
een identiteitsbewijs, niet zijnde een rijbewijs. Vanwege de wijziging van
artikel 1 van de WID worden genoemde wetten aangepast.In artikel 55, tweede lid, van de Wet Suwi is bepaald dat een ieder verplicht
is op verzoek een identiteitsbewijs te verstrekken, inclusief het rijbewijs.
Deze plicht geldt ten opzichte van de Centrale organisatie werk en inkomen,
het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en de Sociale verzekeringsbank,
voor zover dit redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van wettelijke taken
van deze rechtspersonen. Deze bepaling heeft in de eerste plaats betrekking
op de controle op de werkplek door toezichthouders. Daarnaast hebben ook bijvoorbeeld
andere medewerkers bij controles belang bij deze bepaling. Omdat de algemene
regeling in de Algemene wet bestuursrecht alleen betrekking heeft op toezichthouders
wordt artikel 55, tweede lid, van de Wet Suwi niet geschrapt ten gunste van
de algemene regeling. Bij controles is de snelle beschikbaarheid van het identiteitsdocument
van groter belang, zodat een uitbreiding tot het rijbewijs redelijk werd geacht.
Aangezien in dit wetsvoorstel het rijbewijs als identiteitsbewijs wordt genoemd
in artikel 1 van de WID moet artikel 55, tweede lid, van de Wet Suwi om wetstechnische
redenen worden aangepast.De aanpassing van artikel 15 van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) heeft
dezelfde achtergrond als de aanpassing van artikel 55, derde lid, van de Wet
Suwi. In dit artikel van de Wav gaat het om controle op identiteitsdocumenten,
die bij de werkgever (degene die de vreemdeling te werkstelt) aanwezig zijn.ARTIKELEN VII, VIII, X, XIV, XVII en XIXDe wetssystematiek brengt mee dat de gevolgen van de uitgebreide identificatieplicht
in de fiscale wetgeving apart geregeld dient te worden. Op grond van artikel
1, vierde lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Awr) en artikel
1, tweede lid, van de Invorderingswet 1990 blijft afdeling 5.2 van de Algemene
wet bestuursrecht (Awb) voor de heffing en invordering van rijksbelastingen
immers buiten toepassing. Voor de fiscaliteit geldt dat de controlebevoegdheden
van inspecteur en ontvanger, onderscheidenlijk de verplichtingen van de burger
jegens hen, regeling hebben gevonden in onderscheidenlijk de Awr, de Invorderingswet
1990 en de Douanewet. Hieraan ligt onder meer de overweging ten grondslag
dat de fiscale toezichthoudende taak een meer uitgebreide regeling vereist
dan de regeling in afdeling 5.2 van de Awb. Het invoeren van een bevoegdheid
tot het verzoeken om inzage in een identiteitsbewijs voor toezichthouders
in de zin van de Awb brengt mee dat er een onbedoelde lacune zou ontstaan
indien deze bevoegdheid niet mede in deze fiscale wetten zou worden opgenomen.
Deze bevoegdheid wordt dan ook geregeld in de artikelen 47, derde lid, van
de Awr, 10a van de Douanewet en 58, tweede lid, van de Invorderingswet 1990.
In navolging van het nieuwe artikel 447e van het Wetboek van Strafrecht zijn
in deze fiscale wetten bijbehorende strafbepalingen opgenomen in de artikelen
68, derde lid, van de Awr, 49a van de Douanewet en 64, derde lid, van de Invorderingswet
1990.Voor de toepassing van de Awr, de Douanewet en de Invorderingswet 1990
geldt dat de uitoefening van de bevoegdheid om identificatie te vorderen is
gebonden aan het criterium dat dit van belang kan zijn voor de heffing of
de invordering van rijksbelastingen (waaronder de Awr en de Invorderingswet
1990 mede de rechten bij in- en uitvoer verstaan) ten aanzien van degene die
gevraagd wordt zich te identificeren.De wijzigingen van de artikelen 47b, eerste lid, van de Awr, 28, onderdeel
f, 29, eerste lid, 35d, eerste lid, onderdeel b, 35e, eerste lid, onderdeel
f, 35h, derde lid, onderdeel b, 35k, onderdeel b, 35l, eerste lid, onderdelen
b en d, en 35m, onderdeel d, van de Wet op de loonbelasting 1964 strekken
ertoe dat ook in de nieuwe opzet van artikel 1 van de WID de identificatie
in die gevallen niet kan geschieden door het aanbieden van een rijbewijs.
In deze gevallen dient namelijk de nationaliteit van betrokkene te kunnen
worden vastgesteld. Dit kan niet plaatsvinden door middel van een rijbewijs
omdat dit document niet de nationaliteit vermeldt. Indien uit het identiteitsbewijs
blijkt dat betrokkene de nationaliteit heeft van één van de
tot de Europese Economische Ruimte (EER) behorende landen (de lidstaten van
de EU, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) geeft de Belastingdienst een sociaal-fiscaalnummer
af. Indien sprake is van een andere nationaliteit doet de Belastingdienst
dit pas nadat blijkt dat betrokkene over een juiste verblijfstitel beschikt
dan wel dat de vreemdelingendienst daartoe fiat heeft gegeven. Voor een aantal
artikelen van de Wet op de loonbelasting 1964, die betrekking hebben op de
relatie werkgever werknemer en daarmee vergelijkbare gevallen, geldt ook dat
de nationaliteit van belang is en dus het rijbewijs niet als identificatiemiddel
kan worden gebruikt. Deze maatregelen zijn in het verleden getroffen in verband
met het tegengaan van illegaal verblijf en in het kader daarvan illegale arbeid
in Nederland (Kamerstukken II 1991/92, 22 694, nr. 3, blz. 5).De wijzigingen van artikel 47b, tweede lid, van de Awr en artikel 30,
eerste lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 en van artikel 3a van de Wet
inzake spaarbewijzen betreffen eveneens wetstechnische aanpassingen. Door
de toevoeging van het vierde onderdeel aan artikel 1, eerste lid, van de Wet
op de identificatieplicht kan in beide bepalingen de zinsnede: «of een
geldig rijbewijs als bedoeld in artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994»
vervallen. Ook artikel 3, eerste lid, van de Wet identificatie bij dienstverlening
wordt in wetstechnische zin aangepast doordat in dit artikel een verwijzing
wordt opgenomen naar de documenten van artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht.ARTIKEL IXAan precisering van de specifieke bevoegdheid ten aanzien van prostituees
en andere personen die seksuele diensten aanbieden, naast het voorgestelde
artikel 5:16a van de Awb bestaat behoefte, omdat met het oog op effectief
toezicht op de goede naleving van de in artikel 151a, eerste lid, genoemde
voorschriften, die bevoegdheid in ruimere mate moet kunnen worden uitgeoefend.
In de eerste plaats ten aanzien van elke persoon die seksuele diensten aanbiedt,
ongeacht zijn of haar leeftijd, opdat ook jeugdigen beneden de veertien jaar
kunnen worden gecontroleerd. In de tweede plaats omdat een rijbewijs als bedoeld
in het voorgestelde artikel 1, eerste lid, onderdeel 4°, van de Wet op
de identificatieplicht geen uitsluitsel geeft over nationaliteit en verblijfsstatus,
terwijl deze gegevens wel van belang zijn voor het toezicht op de naleving
van de in artikel 151a, eerste lid, genoemde voorschriften.De voorgestelde wijziging strekt tot drieërlei.In de eerste plaats wordt verzekerd dat de persoon ten aanzien van wie
de vordering wordt gedaan, een toonplicht als bedoeld in artikel 2 van de
WID heeft.In de tweede plaats worden rijbewijzen van de toonplicht uitgezonderd.In de derde plaats wordt als gevolg van de toepasselijkheid van artikel
2 van de Wet op de identificatieplicht op het toezicht op gemeentelijke prostitutievoorschriften
de kring van personen waarop het huidige artikel 151a, tweede lid, is gericht –
personen die zich beschikbaar stellen tot het verrichten van seksuele handelingen
tegen betaling – uitgebreid tot alle personen die betrokken zijn bij
het geven van gelegenheid tot het verrichten van deze handelingen.Met de hier voorgestelde wijziging komt ook een einde aan discussie die
is ontstaan naar aanleiding van jurisprudentie over artikel 151a van de Gemeentewet.
In artikel 151a Gemeentewet is de bevoegdheid opgenomen voor toezichthouders
om een prostituee rechtstreeks te vragen naar zijn of haar identiteit, die
inmiddels is getoetst door de rechter in eerste aanleg. Daarbij is in verschillende
uitspraken aangegeven dat er bijzondere redenen dienen te bestaan, op grond
van het in artikel 5:13 Awb neergelegde evenredigheidsbeginsel, alvorens om
identiteitsbewijzen mag worden gevraagd. Deze bijzondere redenen zijn volgens
de lagere rechter aan de orde als er aanwijzingen zijn dat degene die in het
prostitutiepand werkzaam is, onrechtmatig in Nederland is of anderszins niet
aan de gemeentelijke verordening wordt voldaan. Uit de wetsgeschiedenis blijkt
evenwel dat de wet deze eis niet stelt. In de memorie van toelichting (Kamerstukken
II 1999/00, 27 174, nr. 3) wordt uitdrukkelijk naar voren gebracht dat
de specifieke clausulering die geldt voor controles op grond van de Vreemdelingenwet
(redelijk vermoeden van illegaal verblijf) niet geldt voor toepassing van
artikel 151a Gemeentewet. Voor het uitoefenen van effectief toezicht op de
naleving van gemeentelijke voorschriften inzake prostitutie door illegale
vreemdelingen en minderjarigen is het redelijkerwijs noodzakelijk dat de toezichthouder
van de aangetroffen prostituee kan vorderen dat zij haar identiteitsbewijs
toont. De wet is juist ingevoerd om belemmeringen die kunnen voortvloeien
uit binding aan een specifiek criterium weg te nemen in het belang van een
effectieve handhaving van het gemeentelijke prostitutiebeleid.Wij zijn dan ook van mening dat gemeentelijke bestuursorganen bij de handhaving
van het prostitutiebeleid overeenkomstig de bedoeling van de wet zonder beperkingen
kunnen vragen naar de identiteit van de prostituee met het oog op de vaststelling
van leeftijd en nationaliteit. Wij zien daarom geen aanleiding om de Staten-Generaal
voor te stellen om voor de handhaving van het gemeentelijke prostitutiebeleid
te voorzien in een ruimer criterium dan het thans in artikel 5:13 Awb neergelegde
evenredigheidsbeginsel.ARTIKEL XIDeze wijziging betreft een wetstechnische aanpassing die verband houdt
met de wijziging van artikel 1 van de WID. De toevoeging van het vierde onderdeel
aan artikel 1, eerste lid, van de Wet op de identificatieplicht omvat de aanwijzing
van een geldig rijbewijs als document waarmee in de bij wet aangewezen gevallen
de identiteit van personen kan worden vastgesteld. Bij de aanvraag van een
rijbewijs beschikt de aanvrager niet altijd over een geldig rijbewijs, aangezien
de omstandigheid dat de geldigheidsduur is verstreken veelal aanleiding is
om een nieuw rijbewijs aan te vragen. Omdat in de praktijk gebleken is dat
niet iedereen beschikt over een ander identiteitsbewijs als bedoeld in artikel
1 van de WID, bepaalt het huidige artikel 111, tweede lid, van de Wegenverkeerswet
1994 dat een aanvrager zich ook met het rijbewijs kan identificeren dat zijn
geldigheid heeft verloren door het verstrijken van de geldigheidsduur. Deze
mogelijkheid is bij deze wetstechnische aanpassing in stand gelaten. Om uniformiteit
in terminologie te bewerkstelligen wordt «legitimeren» vervangen
door «identificeren».ARTIKEL XIIIDeze wijziging betreft een wetstechnische aanpassing. Door de toevoeging
van het derde onderdeel aan artikel 1, eerste lid, van de Wet op de identificatieplicht
kan in artikel 77, eerste lid, de zinsnede: «of van een geldig rijbewijs
dat is afgegeven op basis van de Wegenverkeerswet dan wel een geldig rijbewijs
als bedoeld in artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994» vervallen.ARTIKEL XXDe bij het verlijden van de akte verschijnende personen en getuigen moeten
op grond van artikel 39, eerste lid, van de Wet op het notarisambt aan de
notaris bekend zijn. Hierbij is voorgeschreven dat de notaris de identiteit
van de personen die de eerste maal voor hem verschijnen vaststelt aan de hand
van een document als bedoeld in artikel 1 van de WID of van een geldig rijbewijs
dat is afgegeven op basis van de Wegenverkeerswet dan wel een geldig rijbewijs
als bedoeld in artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994. Het onderhavige wetsvoorstel
voorziet in de erkenning van het rijbewijs als identificatiebewijs door het
opnemen van het rijbewijs in artikel 1 van de WID. De toevoeging in het eerste
lid van artikel 39 van de Wet op het notarisambt is hiermee overbodig geworden.ARTIKEL XXIDe wijziging van de WID ziet op de invoering van een algemene identificatieplicht
voor personen vanaf veertien jaar. Uit de ervaringen van de uitvoeringspraktijk
blijkt dat zwartrijden in belangrijke mate ook voorkomt onder jongeren beneden
de veertien jaar. Het is wenselijk de bijzondere identificatieplicht
in het openbaar vervoer ook voor deze groep jeugdige reizigers te handhaven.
Aanvullend op de algemene identificatieplicht wordt in de Wet personenvervoer
2000 een bijzondere identificatieplicht voor de categorie 12–13 jaar
opgenomen. De voorgestelde wijziging strekt hiertoe. Op grond van artikel
101, tweede lid, van de Wet personenvervoer 2000, wordt bij niet-nakoming
van de reeds bestaande identificatieplicht de straf gesteld op het zwart rijden
verhoogd.ARTIKEL XIVDe regering is het eens met de suggestie van het CBP in zijn advies om
over te gaan tot evaluatie. Teneinde de werking van dit wetsvoorstel, indien
het tot wet wordt verheven, in de praktijk te bezien, zal drie jaar na inwerkingtreding
een evaluatie plaatsvinden. Daarbij zal in het bijzonder aandacht worden gegeven
aan de bruikbaarheid en handhaafbaarheid, vooral ook van de leeftijdsgrens
en de correcte toepassing van het criterium van de redelijke taakuitoefening,
mede in verband met mogelijke discriminerende toepassing. Tevens zal aandacht
worden gegeven aan het gebruik van identiteitsdocumenten en de praktische
verificatieproblemen die de verschillende documenten oproepen. De regering
ziet ervan af een dergelijke bepaling in het wetsvoorstel zelf op te nemen
en meent dat met deze toezegging een voldoende garantie voor de uitvoering
van de evaluatie is gegeven. Voor de verdere beleidsontwikkeling en mogelijke
aanpassing van de regelgeving is een dergelijke evaluatie van essentiële
betekenis.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29218-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl