Wet ammoniak en veehouderij; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27836, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

09-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27836 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgaveI ALGEMEEN1. Inleiding1.1 Aanleiding en doel1.2 Waarom een bijzondere wettelijke regeling2. Van depositie- naar emissiebeleid2.1 De gevolgen van ammoniakemissie voor het milieu2.2 De normstelling tot nu toe2.3 De totstandkoming van het nieuwe ammoniakbeleid2.4 Het emissiebeleid2.5 Het aanvullend zoneringsbeleid3. Inhoud van het wetsvoorstel3.1 Reikwijdte en verhouding tot Wet milieubeheer3.2 Aanwijzing kwetsbare gebieden3.3 Oprichtingsverbod voor nieuwe veehouderijen3.4 Emissieplafond voor bestaande veehouderijen3.5 Regeling voor veehouderijen waar dieren grondgebonden
worden gehouden3.6 Verhouding tot de Interimwet ammoniak en veehouderij3.7 Regeling in verband met anticipatie3.8 Overgangsrecht4. Verhouding tot de Reconstructiewet concentratiegebieden5. Verhouding tot Europese regelgeving5.1 Verhouding tot de IPPC- en MER-richtlijnen5.2 Verhouding tot de NEC-richtlijn6. Effecten voor het milieuMilieueffecten binnen de 500 meter zonesMilieueffecten buiten de 500 meter zonesHet gebruik van de fysieke ruimte7. Bedrijfseffecten7.1 Algemeen7.2 Gevolgen voor bedrijfsontwikkeling7.3 Administratieve lasten voor de veehouderij8. Uitvoering en handhavingII ARTIKELSGEWIJSArtikel 1Eerste lidTweede lidArtikel 2Eerste lidTweede lidArtikel 3Eerste en tweede lidDerde lidVierde lidArtikel 4Eerste lidTweede lidArtikel 5Eerste lidTweede lidArtikel 6Eerste lidTweede lidArtikel 7Eerste lidTweede lidArtikel 8Artikel 10Eerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidZevende lidAchtste lidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27836Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 108 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 836Regels inzake ammoniakemissie uit tot veehouderijen behorende dierenverblijven
(Wet ammoniak en veehouderij)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgaveIAlgemeen2   1.Inleiding21.1Aanleiding en doel2 1.2Waarom een bijzondere wettelijke
regeling2   2.Van depositie- naar emissiebeleid42.1De gevolgen van ammoniakemissie
voor het milieu42.2De normstelling tot nu toe5 2.3De totstandkoming van het nieuwe
ammoniakbeleid6 2.4Het emissiebeleid92.5Het aanvullend zoneringsbeleid9   3.Inhoud van het wetsvoorstel123.1Reikwijdte en verhouding tot de
Wet milieubeheer123.2Aanwijzing kwetsbare gebieden133.3Oprichtingsverbod voor nieuwe veehouderijen143.4Emissieplafond voor bestaande veehouderijen143.5Regeling voor veehouderijen waar
dieren grondgebonden worden gehouden15 3.6Verhouding tot de Interimwet ammoniak
en veehouderij17 3.7Regeling in verband met anticipatie173.8Overgangsrecht19    4.Verhouding tot de Reconstructiewet concentratiegebieden20   5.Verhouding tot Europese regelgeving215.1Verhouding tot IPPC- en MER-richtlijnen215.2Verhouding tot NEC-richtlijn23   6.Effecten voor het milieu24   7.Bedrijfseffecten257.1Algemeen25 7.2Gevolgen voor bedrijfsontwikkeling25 7.3Administratieve lasten voor de
veehouderij26    8.Uitvoering en handhaving28   IIArtikelsgewijs28I ALGEMEEN1. Inleiding1.1 Aanleiding en doelHet onderhavige wetsvoorstel bevat bijzondere regels voor de beoordeling
van de gevolgen van ammoniakemissie van veehouderijen bij de verlening van
milieuvergunningen. Samen met de emissie-eisen die op grond van de Wet milieubeheer
aan de huisvesting van dieren zullen worden gesteld, vormt de voorgestelde
wet het nieuwe wettelijke instrumentarium voor het aspect ammoniak.Het wetsvoorstel vormt de weerslag van een langdurige discussie over de
inhoud en vorm van een nieuw ammoniakbeleid. De eerste voorstellen daartoe
dateren van december 1998 en werden beschreven in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel Reconstructiewet concentratiegebieden1. In verband met nieuwe ontwikkelingen, onder meer bij het mestbeleid,
zijn deze voorstellen in de periode 1999 tot maart 2000 na uitgebreid overleg
met betrokken overheden en belanghebbende maatschappelijke organisaties aangepast.
Overleg met de Tweede Kamer over de aangepaste voorstellen resulteerde tenslotte
in het nieuwe ammoniakbeleid zoals dat in hoofdlijnen staat beschreven in
de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij aan de Tweede
Kamer van 7 september 20002.Dit nieuwe instrumentarium komt in de plaats van de Interimwet ammoniak
en veehouderij (hierna: de Interimwet). Anders dan de Interimwet waarbij het
depositie-aspect van ammoniak centraal staat, kent het nieuwe wettelijke instrumentarium
een meer op emissie gerichte benadering van de ammoniakproblematiek. Daarmee
wordt invulling gegeven aan de afspraak in het regeerakkoord om het depositiebeleid
te vervangen door emissiebeleid3.Evenals de Interimwet bevat de voorgestelde wet een exclusief beoordelingskader
dat, voorzover het gevolgen van de emissie van ammoniak uit dierenverblijven
betreft, in de plaats treedt van de toetsing die anders bij de vergunningverlening
op grond van de Wet milieubeheer zou moeten worden uitgevoerd. Daarmee wordt
optimale duidelijkheid verschaft aan alle betrokkenen over de mogelijke consequenties
van deze ammoniakemissie voor het verlenen van een milieuvergunning.1.2 Waarom een bijzondere wettelijke regelingSedert 26 augustus 1994 vormt de Interimwet het wettelijk kader waaraan
wat betreft de aspecten ammoniakemissie en ammoniakdepositie bij de verlening
van milieuvergunningen aan veehouderijen exclusief moet worden getoetst. Zonder
dit wetsvoorstel zouden na het vervallen van de Interimwet de beslissingen
inzake vergunningen voor veehouderijen voor het aspect ammoniak weer moeten
plaatsvinden overeenkomstig het bepaalde in hoofdstuk 8 van de Wet milieubeheer.
De kenmerken van de ammoniakproblematiek in Nederland leiden er dan naar verwachting
toe, dat wanneer een veehouderij in of in de nabijheid van kwetsbare (voor
verzuring gevoelige) gebieden is gelegen, de uitkomst van de vergunningprocedure
bepaald zou worden door een beoordeling van de door de veehouderij veroorzaakte
depositie op die gebieden. Immers, met het vervallen van de Interimwet zal
wel de verplichting vervallen om de gevolgen van de depositie op de bij de
Interimwet bepaalde wijze te beoordelen, maar daarvoor in de plaats zou dan
op grond van de Wet milieubeheer de verplichting ontstaan om bij de vergunningverlening
te bezien of de nadelige gevolgen die de inrichting voor het milieu kan veroorzaken (en voorzover het ammoniak betreft gebeurt dat hoofdzakelijk
door depositie) door het stellen van voorschriften en beperkingen voldoende
kunnen worden beperkt, dan wel dat de vergunning moet worden geweigerd. De
depositietoetsing van de Interimwet zou daarmee worden vervangen door een
depositietoetsing op basis van de Wet milieubeheer.Een dergelijke individuele toetsing zal het bevoegd gezag voor lastige
afwegingsproblemen plaatsen. Dit is met name het gevolg van ingewikkeldheid
van de ammoniakproblematiek en de onvoorspelbaarheid van het effect van de
toekomstige ontwikkelingen in de veehouderij.Weliswaar zal de komende jaren de emissie van ammoniak als gevolg van
het nieuwe ammoniakbeleid, het mestbeleid en andere ontwikkelingen in de veehouderij
over het geheel genomen substantieel dalen. Deze daling zal echter niet gelijkmatig
verlopen en kan zich bovendien per gebied verschillend ontwikkelen. Sommige
maatregelen zullen snel worden ingevoerd, bij andere zoals de emissiearme
huisvesting van dieren zal dat gefaseerd gebeuren en mede afhankelijk zijn
van de mate waarin bedrijven nieuwe investeringen zullen plegen. Ook zal een
relatief groot aantal bedrijven stoppen, terwijl andere juist zullen groeien
of worden verplaatst. Waar deze beëindigingen, uitbreidingen en verplaatsingen
precies zullen plaatsvinden is niet op voorhand duidelijk. Deze ontwikkeling
zal er in elk geval toe leiden dat, naast een algemene trend van emissie-
en depositieverlaging, de huidige verdeling van de totale emissie over de
individuele bedrijven (en bedrijfslocaties) in de loop van de tijd gaat veranderen.Dit maakt het moeilijk om bij het beoordelen van een emissietoename van
een individueel bedrijf uitspraken te doen over de milieuhygiënische
aanvaardbaarheid daarvan. De individuele omgevingstoetsing zal als gevolg
daarvan gepaard gaan met een grote mate van onzekerheid voor alle betrokkenen
(veehouders, derden-belanghebbenden en het bevoegd gezag) over het wel of
niet kunnen verkrijgen of verlenen van een milieuvergunning. Dat zal er weer
toe leiden dat in veel gevallen een beroep zal worden gedaan op de bestuursrechter
om een oordeel te geven over de rechtmatigheid van de plaatsgevonden afweging.Een dergelijke individuele omgevingstoetsing voor alle bedrijven acht
de regering uit het oogpunt van uitvoerbaarheid en rechtszekerheid ongewenst
en bovendien in strijd met de afspraken over het ammoniakbeleid in het regeerakkoord.
Daarom heeft de regering besloten tot het vastleggen van het beoordelingskader
voor ammoniakemissie in algemene regels die het bevoegd gezag moet hanteren
bij het verlenen van milieuvergunningen.Omdat een dergelijke regeling niet mogelijk is met het huidige instrumentarium
van de Wet milieubeheer, is gekozen voor een afzonderlijke wettelijke regeling.De Wet milieubeheer biedt niet de mogelijkheid om het bevoegd gezag instructies
te geven over het al dan niet weigeren van de vergunning. Op grond van artikel
8.45 van die wet kunnen slechts instructies worden gegeven ten aanzien van
het in de vergunning aanbrengen van beperkingen respectievelijk het aan de
vergunning verbinden van voorschriften.Wanneer voor een gebied een milieukwaliteitseis is gesteld, biedt een
algemene maatregel van bestuur krachtens artikel 5.2, eerste lid, van de Wet
milieubeheer wel de mogelijkheid voor een zekere sturing van het bevoegd gezag
met betrekking tot het al dan niet weigeren van een vergunning. Voor het stellen
van milieukwaliteitseisen ten aanzien van ammoniak in de buitenlucht is echter
op dit moment niet gekozen. Het toetsen van vergunningaanvragen aan milieukwaliteitseisen
blijkt in de praktijk niet eenvoudig. Bovendien zal een dergelijke toetsing
zich niet kunnen beperken tot veehouderijen, maar zich ook dienen uit te strekken tot andere inrichtingen waarbij sprake is van ammoniakemissie. Omdat
de beoogde sturing ten aanzien van de werkingssfeer en reikwijdte van de Wet
milieubeheer maar een zeer beperkt gebied betreft, ligt opneming van de regeling
in de Wet milieubeheer zelf niet voor de hand.Uit het voorgaande blijkt dat de keuze voor een afzonderlijke wet vooral
een instrumentele keuze is.2. Van depositie- naar emissiebeleid2.1 De gevolgen van ammoniakemissie voor het milieuDe nadelige gevolgen voor het milieu van emissie van ammoniak zijn uitgebreid
beschreven in de wetenschappelijke literatuur. Een overzicht daarvan is onder
andere gegeven in de rapporten «Ammoniak: de feiten»1, «Effecten van stikstofhoudende luchtverontreiniging op vegetaties»2, «Evaluatie van de verzuringsdoelstellingen: de
onderbouwing; samenvatting»3 en«De
stikstofproblematiek op lokale en regionale schaal nader onderzocht»4.In deze paragraaf wordt kort ingegaan op de belangrijkste nadelige gevolgen
van de emissie van ammoniak voor het milieu.De effecten van een overmaat aan ammoniak op ecosystemen zijn veelzijdig.
Daarbij kan een onderscheid worden gemaakt tussen directe bovengrondse effecten
en indirecte effecten als gevolg van processen die in de bodem, het grondwater
en het oppervlaktewater optreden.Directe effecten treden op doordat planten ammoniak direct uit de lucht
op kunnen nemen via de bladeren en naalden. Dit kan leiden tot ontregeling
van de fysiologie en bij erg hoge concentraties van ammoniak in de lucht tot
beschadiging van de bladeren en naalden. Dergelijke hoge concentraties treden
alleen in de directe nabijheid van de bronnen op (tot op enkele tientallen
meters van de bron).De indirecte effecten van ammoniak zijn in de Nederlandse situatie veel
belangrijker. De ammoniak die naar de lucht wordt uitgestoten (emissie), komt
voor een belangrijk deel uiteindelijk weer op de bodem en het oppervlaktewater
terecht (depositie). Een overmatige depositie van ammoniak op de bodem kan
leiden tot veranderingen ten gevolge van bodemverzuring en tot een geleidelijke
opeenhoping van stikstofverbindingen. Dat kan vervolgens verstoring van de
voedingsstoffenbalans, verontreiniging van het grondwater met aluminium en
nitraat en het verdwijnen van karakteristieke soorten in bossen en natuurterreinen
tot gevolg hebben. Daarnaast kan de ammoniakdepositie leiden tot een toegenomen
gevoeligheid van bomen en planten voor secundaire stressfactoren als plagen
en vorst- of droogteschade. Wanneer depositie van ammoniak op oppervlaktewater
plaatsvindt, kan dit eveneens verzuring en vermesting tot gevolg hebben.De hoeveelheid depositie die een ecosysteem nog kan verdragen zonder schade
te ondervinden, wordt de kritische depositiewaarde of kritische belasting
genoemd. Vanwege de belangrijke effecten die door stikstof worden veroorzaakt,
zijn er voor stikstof aparte waarden bepaald. Het meest kwetsbaar zijn hoogvenen
en ondiepe zachtwatermeren (kritische waarden 400 tot 700 mol stikstof per
hectare per jaar), gevolgd door bos-ecosystemen (500 tot 1400 mol stikstof
per hectare per jaar) en soortenrijke graslanden en heiden (700 tot 1800 mol
stikstof per hectare per jaar). De depositie van stikstof is een optelsom van depositie van ammoniak en
stikstofoxiden. De uit metingen afgeleide gemiddelde depositie over heel Nederland
bedraagt rond de 3000 mol stikstof per hectare per jaar. Deze is sinds het
begin van de jaren tachtig vrijwel niet veranderd.1
Van deze stikstofdepositie is ongeveer 55% het gevolg van ammoniakemissies
uit de Nederlandse landbouw. Iets minder dan de helft daarvan is afkomstig
uit dierenverblijven bij veehouderijen, die daarmee een belangrijke bijdrage
leveren aan de stikstofdepositie.Op dit moment is in nagenoeg heel Nederland de stikstofdepositie aanzienlijk
hoger dan de kritische depositiewaarden. Slechts 20% van het areaal aan natuur
is momenteel voldoende beschermd. Hoe groot in een bepaald gebied het daadwerkelijke
verschil is tussen de depositie en de kritische waarden hangt mede af van
de lokale en regionale omstandigheden.Dit is vooral het gevolg van het verspreidingspatroon van ammoniak. Tien
tot vijftien procent van de geëmitteerde ammoniak wordt reeds in de eerste
100 meter rondom het emissiepunt gedeponeerd, twintig tot dertig procent binnen
één kilometer, dertig tot veertig procent binnen vijf kilometer.
Omgerekend per oppervlakte-eenheid is de depositie van ammoniak in de eerste
honderden meters veel hoger dan op grotere afstanden en kan daardoor bepalend
zijn voor de totale waarde van de stikstofdepositie, en daarmee ook de schade
aan het ecosysteem.Het grootste deel van de geëmitteerde ammoniak deponeert op grotere
afstanden – tot honderden kilometers – van de bron. De depositie
per oppervlakte-eenheid veroorzaakt door een individuele bron is daarbij gering,
maar het totaal van al deze geringe bijdragen kan toch aanzienlijk zijn. Dit
totaal, veroorzaakt door bronnen op grotere afstand, wordt met de term achtergronddepositie
aangeduid. De verspreiding van ammoniak leidt er toe, dat in gebieden waar
geen emissies plaatsvinden, toch depositie van ammoniak plaatsvindt.De stikstofdepositie op een bepaald gebied is aldus een optelsom van de
depositie veroorzaakt door bronnen in de omgeving en de achtergronddepositie.
Als gevolg daarvan verschilt de stikstofdepositie van regio tot regio, afhankelijk
van het aantal en de omvang van de bronnen. De hoogste stikstofdeposities,
variërend van 4000 tot 6000 mol stikstof per hectare per jaar, worden
gevonden in de concentratiegebieden van de veehouderij, met name Oost-Brabant,
Noord-Limburg, de Gelderse Vallei en delen van de Achterhoek en Twente. Veel
voor stikstofdepositie gevoelige natuurgebieden liggen juist in deze gebieden.2.2 De normstelling tot nu toeMet ingang van 1 november 1981 is de werkingssfeer van de toenmalige Hinderwet
voor de beoordeling van aanvragen om een vergunning voor een inrichting verruimd.
Als gevolg daarvan moest bij de vergunningverlening voortaan ook rekening
worden gehouden met de depositie van ammoniak op voor verzuring gevoelige
gebieden. Om te bevorderen dat de beoordeling van vergunningaanvragen ten
aanzien van ammoniakdepositie op uniforme wijze zou gebeuren, is de Richtlijn
Ammoniak en Veehouderij 1987 uitgebracht.In 1991 is deze richtlijn herzien (Richtlijn Ammoniak en Veehouderij 1991).
Het milieuhygiënisch uitgangspunt dat een toename van ammoniakdepositie
op voor verzuring gevoelige gebieden moet worden voorkomen (stand-still) is
vertaald in een criterium voor «marginale depositie(toename)»,
dit om te voorkomen dat elke nieuwvestiging of uitbreiding van een veehouderij
onmogelijk werd. De waarde voor de marginale depositietoename is gesteld op
15 mol voor nieuwe veehouderijen. Voor bestaande veehouderijen
mocht bij uitbreiding de depositie, wanneer deze lager was dan 30 mol, tot
die waarde toenemen. Een dergelijke toename werd, gegeven de hoge achtergronddepositie,
verwaarloosbaar geacht.Bij de toepassing van de richtlijn kwamen drie problemen naar voren:– De Afdeling voor de geschillen van bestuur van de Raad van State
oordeelde in 1992 dat – anders dan in de richtlijn was gesteld –
niet zonder meer voorbijgegaan kon worden aan het bij de beoordeling betrekken
van de achtergronddepositie;– Ook de saldomethode, die in de Richtlijn Ammoniak en Veehouderij
1991 was uitgewerkt, werd door de Afdeling onverenigbaar geacht met de systematiek
van de Hinderwet;– Volgens de vaste jurisprudentie diende voor bestaande bedrijven
zonder hinderwetvergunning bij de eerste toets in kader van de Hinderwet het
beleid voor nieuwe bedrijven te worden toegepast. Voor een aanzienlijk aantal
veehouderijen die nog niet over een geldige Hinderwetvergunning beschikten,
zou dit tot weigeren van de vergunning leiden.Met de Interimwet werd in 1994 beoogd een oplossing te bieden voor boven
geschetste problemen. Daarbij was de Interimwet niet bedoeld om de ammoniakemissie
substantieel terug te dringen, maar om via de vergunningverlening een stand-still-situatie
te realiseren.De Interimwet volgt daartoe een vergelijkbare benadering als de Richtlijn
Ammoniak en Veehouderij 1991, en werkt dus ook met een waarde voor «marginale
depositie(toename)».Daarnaast beoogt de Interimwet een planmatige aanpak van de vergunningverlening
te stimuleren. Hiertoe is in de Interimwet de figuur van het ammoniakreductieplan
opgenomen. Het plan dient te leiden tot emissiereductie en tevens tot depositievermindering
op de voor verzuring gevoelige gebieden. Door middel van het plan biedt de
Interimwet mogelijkheid van saldering. Tegenover een afname van depositie
op een of meer in het plan aangegeven voor verzuring gevoelige gebieden mag
toename (ook groter dan «marginaal») van depositie op dezelfde
of andere voor verzuring gevoelige gebieden worden voorzien, mits de afname
per saldo groter is dan de toename.Samenvattend kan worden geconcludeerd dat toepassing van de milieuwetgeving
met betrekking tot het aspect ammoniakemissie uit veehouderijen tot nu toe
hoofdzakelijk was gericht op het bereiken van een stand-still-situatie.Het daarbij in de Richtlijn Ammoniak en Veehouderij 1991 en de Interimwet
gebruikte criterium van 15 respectievelijk 30 mol moet worden gezien als een
maat voor «marginale depositie(toename)», en niet als een maat
voor aanvaardbaarheid van de depositie veroorzaakt door een concrete veehouderij
op het meest nabij gelegen kwetsbaar gebied. Nu de komende jaren een daling
van de ammoniakemissie zal plaatsvinden, is dit criterium niet meer bruikbaar
voor de invulling van het beoordelingskader voor ammoniakemissie bij het verlenen
van milieuvergunningen.2.3 De totstandkoming van het nieuwe ammoniakbeleidHet depositiebeleid is reeds vanaf de aanvang op weerstand bij het landbouwbedrijfsleven
gestuit. Het verschil in behandeling tussen veehouderijen dat afhangt van
de «toevallige» ligging ten opzichte van voor verzuring gevoelige
gebieden, wordt vooral voor bestaande bedrijven als onrechtvaardig beschouwd.
Daarbij heeft de steeds terugkerende discussie over de wetenschappelijke onderbouwing
van het ammoniakbeleid zeker niet bijgedragen aan een vergroting van het draagvlak
voor dit beleid. Onder de Interimwet werden de mogelijkheden voor bedrijfsontwikkeling
via de ammoniakreductieplannen weliswaar in aanzienlijke mate verruimd, maar
de kosten van de aankoop van«ammoniakrechten» en de complexiteit
van de ammoniakregelgeving en de daarmee gepaard gaande uitvoeringsproblemen
vergrootten daarentegen de weerstand tegen het depositiebeleid. Ook de jurisprudentie
over de reikwijdte van de Interimwet en de daarop gebaseerde ammoniakreductieplannen
heeft ongetwijfeld aan dit negatieve beeld bijgedragen. Zo kunnen tot nu toe
aan veehouderijen die verder dan 3 km van een voor verzuring gevoelig gebied
zijn gelegen, geen beperkingen of voorschriften worden opgelegd ter vermindering
van de ammoniakemissie, terwijl aan veehouderijen binnen die zone bij uitbreiding
of vestiging soms vergaande eisen worden gesteld.Het gebrek aan draagvlak in de veehouderijsector voor het depositiebeleid
was aanleiding voor de Tweede Kamer om de regering te verzoeken het depositiebeleid
na het verstrijken van de werkingsduur van de Interimwet om te zetten in emissiebeleid.
Op 14 april 1998 werd, in het kader van het overleg over de tweede voortgangsrapportage
van de Integrale Notitie Mest- en Ammoniakbeleid, een daartoe strekkende motie
door de Kamer aangenomen (motie Meijer)1. De toenmalige
minister van VROM heeft als reactie op deze motie te kennen gegeven dat naast
emissiebeleid ook depositiebeleid nodig zal blijven, maar tevens verklaard
bereid te zijn de inhoud en de reikwijdte van het depositiebeleid aan te passen.Korte tijd daarna werden er bij de vorming van het nieuwe kabinet ook
afspraken over het mest- en ammoniakbeleid gemaakt. In het regeerakkoord van
augustus 1998 is daarover de volgende passage opgenomen: Het mest- en mineralenbeleid wordt langs de bestaande lijn voortgezet, het
ammoniakbeleid zal uitsluitend worden gebaseerd op het emissiespoor. Belangrijke
milieudoelstellingen kunnen hiermee in grote delen van het land worden gerealiseerd,
maar met name voor de kwetsbare zandgronden is aanvullend beleid noodzakelijk,
mede met het oog op de EU-Nitraatrichtlijn. Hiervoor zal een stimulerend pakket
maatregelen worden opgesteld, inclusief een financiële ondersteuning
vanuit de ICES-middelen.2Op basis van het regeerakkoord werd het ammoniakbeleid in het najaar van
1998 op hoofdlijnen uitgewerkt voor de concentratiegebieden. In de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel Reconstructiewet concentratiegebieden
is in dat verband aangegeven dat het accent komt te liggen op emissiebeleid,
maar dat daarnaast aanvullend beleid nodig is om waardevolle natuurgebieden
te beschermen.3 Het voorgestelde aanvullend beleid
bestond uit het vee-arm maken van de voor verzuring gevoelige delen van de
ecologische hoofdstructuur (hierna aangeduid als EHS) en bij de meest kwetsbare
gebieden ook van een zone van 250 meter daaromheen. Dit zou onder meer worden
geëffectueerd door middel van een vestigings- en uitbreidingsverbod voor
varkens- en pluimveebedrijven. Daarnaast bevatte het beleid een bevriezing
van het aantal dieren in een zone van 250 tot 500 meter om de meest kwetsbare
gebieden en in een zone van 500 meter om de kwetsbare gebieden. Uitbreiding
van bestaande bedrijven in de zones zou mogelijk zijn op basis van saldering
van dierrechten. Het systeem van saldering met depositie en emissie van ammoniak
zou dan verdwijnen.Naar aanleiding van nieuwe ontwikkelingen is dit zoneringsbeleid in de
periode 1999 tot maart 2000 aangepast en verder uitgewerkt. De belangrijkste
ontwikkelingen vormden in dit kader de wijzigingen in het mestbeleid. In verband
met de invoering van een stelsel van mestafzetovereenkomsten zullen de mestproductierechten,
varkensrechten en pluimveerechten per 1 januari 2005 vervallen. Daarom werd
in het aangepaste zoneringsbeleid gekozen voor saldering met emissierechten,
die werden «gecorrigeerd» voor de stand der techniek om te voorkomen
dat de omvang van de veestapel in de betreffende zone zou toenemen. Verder
maakte de aanscherping van het aanvullend stikstofbeleid, waarbij werd afgezien
van een maximale veebezettingsnorm voor de melkrundveehouderij, het noodzakelijk
om ook de melkrundveehouderij in het zoneringsbeleid te betrekken. Voor de
reconstructiegebieden werd een afwijkend, meer flexibel, zoneringsbeleid voorgesteld.Over de aanpassing van het voorgestelde ammoniakbeleid is intensief overleg
gevoerd met de provincies, de VNG, de LTO en de Stichting Natuur en Milieu.De Tweede Kamer werd bij brief van 18 mei 2000 over het aangepaste voorstel
voor aanvullend ammoniakbeleid geïnformeerd.1
In het daarop volgende algemeen overleg bleek de Kamer in meerderheid van
mening dat in de beleidsvoorstellen het accent nog te veel op depositie lag
en dat daarmee onvoldoende recht werd gedaan aan de afspraken in het regeerakkoord.2 Als reactie daarop hebben de ministers van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke ordening en Milieubeheer en van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
toegezegd bij het opstellen van de nieuwe ammoniakwet rekening te houden met
de bevindingen van de Kamer.Bij brief van 7 september 2000 werd de Tweede Kamer met het oog op de
behandeling van het wetsvoorstel Reconstructiewet concentratiegebieden nader
geïnformeerd over de inhoud van het nieuwe ammoniakbeleid.3 Bij dit beleid staat een maximale inzet op het emissiespoor voorop:
gestreefd wordt naar een vergaande emissiereductie door het voorschrijven
van technische maatregelen. Ter bescherming van de kwetsbare natuur wordt
in aanvulling daarop een beperkt aanvullend zoneringsbeleid voorgesteld.Bij de uitwerking van dit aanvullende beleid zijn de volgende uitgangspunten
en randvoorwaarden gehanteerd:– aan alle betrokkenen dient voorafgaand aan de vergunningprocedure
zo veel mogelijk duidelijkheid te worden geboden. De individuele omgevingstoetsing
moet zo mogelijk vervallen;– de regeling moet voldoen aan de verplichtingen die voortvloeien
uit de IPPC- en de MER-richtlijnen;– de regeling mag enerzijds niet te beperkend zijn voor de ruimtelijke
herinrichting van de reconstructiegebieden; anderzijds moet voor de noodzakelijke
bescherming van de kwetsbare natuur niet een te zware last worden gelegd op
het instrumentarium van de ruimtelijke ordening.Uitgaande van deze uitgangspunten en randvoorwaarden is gekozen voor een
beperkt zoneringsbeleid, dat geldt voor de kwetsbare gebieden en een zone
van 500 meter daaromheen. In de volgende paragraaf wordt zowel het emissiebeleid
als het aanvullend beleid, dat de basis vormt voor het onderhavige wetsvoorstel,
nader uiteengezet.Op 16 januari 2001 is in de Tweede Kamer de motie Oplaat c.s.4 aangenomen, waarin de regering wordt verzocht het zoneringsbeleid
in het wetsvoorstel te beperken tot ten hoogste 250 meter rondom de zeer kwetsbare
natuurgebieden, welke door de provincies worden aangewezen. De regering achtte
het niet opportuun het wetsvoorstel in dit stadium van de procedure aan te
passen. Dit betekent evenwel niet, dat de regering niet open zou staan voor
alternatieven van aanvullend beleid. De regering is ten volle bereid constructief
met de Tweede Kamer van gedachten te wisselen over andere varianten van zonering,
mits die voldoen aan bovengenoemde uitgangspunten en randvoorwaarden. Voor
ons telt het te bereiken milieuresultaat - een afdoende bescherming van verzuringsgevoelige
bos- en natuurgebieden – niet de weg waarlangs dat milieuresultaat wordt
bereikt. 2.4 Het emissiebeleidHet gedrag van ammoniak in de atmosfeer, zoals beschreven in paragraaf 2.1,
leidt er toe, dat elke emissie in Nederland bijdraagt aan de belasting van
het milieu. De som van alle emissies in Nederland is daarbij op dit moment
zo hoog, dat kritische depositiewaarden van kwetsbare gebieden worden overschreden.
Het ammoniakbeleid is daarom in de komende jaren gericht op een zo groot mogelijke
verlaging van de ammoniakemissie uit alle bronnen ongeacht de ligging. Essentieel
onderdeel van dit beleid is het stellen van eisen aan de emissie uit dierenverblijven
aan de hand van de «stand der techniek». Hiermee wordt wat betreft
dat aspect invulling gegeven aan de verplichting van de Wet milieubeheer,
om voorschriften te stellen die de grootst mogelijke bescherming bieden tegen
de nadelige gevolgen voor het milieu en redelijkerwijs gevergd kunnen worden.
Voor vergunningplichtige veehouderijen worden deze eisen gesteld door middel
van het Besluit ammoniakemissie huisvesting veehouderij (hierna: de «amvb
huisvesting»), waarvan het ontwerp op 23 mei 2001 in de Staatscourant
is gepubliceerd. Het is de bedoeling dat het besluit tegelijk met deze wet
in werking zal treden. Voor veehouderijen die onder een algemene maatregel
van bestuur op grond van artikel 8.40 van de Wet milieubeheer vallen, worden
die gesteld in de betreffende besluiten. Een ontwerp-wijzigingsbesluit daartoe
is tegelijk met voornoemd ontwerp-besluit in de Staatscourant gepubliceerd.Naast eisen aan de emissie uit dierenverblijven worden ter voorkoming
van ammoniakemissie thans reeds op grond van de Wet milieubeheer generieke
eisen gesteld aan de opslag van mest (door middel van het Besluit mestbassins
milieubeheer).Een ander belangrijk instrument van het emissiebeleid zijn de regels met
betrekking tot de wijze van aanwending van dierlijke mest in het op de Wet
bodembescherming gebaseerde Besluit gebruik dierlijke meststoffen 1998.In dit verband is voorts van belang dat het aantal dieren en daardoor
ook de ammoniakemissie zullen afnemen in verband met de aanscherping van het
mest- en mineralenbeleid zoals dat wordt vormgegeven via de Meststoffenwet1 (met name door middel van de bijgestelde verliesnormen
en het toekomstig stelsel van mestafzetovereenkomsten) in samenhang met het
flankerend mestbeleid (vooral door middel van de Regeling beëindiging
veehouderijtakken).Als gevolg van dit emissiebeleid (en het mestbeleid) zal de emissie in
Nederland de komende jaren gemiddeld dalen, waardoor het overschrijden van
kritische depositiewaarden zowel wat aantal als omvang betreft op termijn
zal afnemen.2.5 Het aanvullend zoneringsbeleidZoals in paragraaf 2.1 reeds is aangegeven, heeft ammoniak een kenmerkend
verspreidingspatroon, als gevolg waarvan de belasting van het milieu per oppervlakte-eenheid
dicht bij het emissiepunt vele malen hoger is dan op grotere afstanden. Dit
brengt het risico met zich mee, dat de depositiedaling als gevolg van de landelijke
inspanningen om de emissie van ammoniak te beperken zoals beschreven in de
voorgaande paragraaf tenietgedaan wordt door een toename van de emissie op
korte afstand van kwetsbare gebieden. Dit effect kan, gelet op de grote invloed
op korte afstand, al optreden bij een betrekkelijk geringe uitbreiding van
een veehouderij. Om te waarborgen dat de inspanningen op het gebied van emissiebeperking
daadwerkelijk leiden tot verlaging van depositie op kwetsbare gebieden is
voor bedrijven gelegen in die gebieden en in een zone van 500 meter daaromheen
aanvullend beleid geformuleerd. Als instrument voor het aanvullend zoneringsbeleid is gekozen voor een
oprichtingsverbod voor nieuwe veehouderijen en een emissieplafond voor elke
bestaande veehouderij afzonderlijk. Dit emissieplafond heeft als uitgangspunt
de emissie bij het vervallen van de Interimwet, gecorrigeerd op toepassing
van de stand der techniek.Met het oprichtingsverbod wordt voorkomen, dat in de directe nabijheid
van kwetsbare gebieden zich nieuwe veehouderijen vestigen en daardoor een
te hoge ammoniakbelasting op die gebieden zouden veroorzaken.Door het stellen van een emissieplafond per veehouderij wordt voor de
meeste veehouderijen gegarandeerd, dat de emissie per veehouderij niet toeneemt,
en dat waar de stand der techniek nog niet is toegepast, de emissiewinst die
ontstaat door het toepassen daarvan niet ongedaan wordt gemaakt door een eventuele
uitbreiding van de veehouderij. Voor de melkrundveehouderijen wordt een afwijkend
emissieplafond gehanteerd, waardoor de meeste melkrundveebedrijven enigszins
ruimere uitbreidingsmogelijkheden hebben. Ook voor andere veehouderijen waar
dieren grondgebonden worden gehouden is een afwijkende regeling opgenomen.De keuze van de breedte van de zone is afgeleid van het verspreidingspatroon
van ammoniak. In onderstaand grafiek is de berekende depositie op bos (in
mol per hectare per jaar) als gevolg van de emissie van 1 kg ammoniak uitgezet
als functie van de afstand van de bron (in meters). Uit de grafiek blijkt,
dat de depositie in de eerste honderd meter vanaf de bron naar verhouding
zeer hoog is, maar ook zeer snel daalt. Vanaf een afstand van ongeveer 250
meter begint de daling af te vlakken. Tussen 250 en 500 meter daalt de depositie
dan nog met een factor vier, voorbij de 500 meter is de invloed van de afstand
geleidelijk steeds minder belangrijk.Het belang van zonebeleid in de eerste 500 meter rondom een kwetsbaar
gebied wordt bevestigd door berekeningen van TNO1
voor een viertal studiegebieden gelegen in Friesland, Overijssel, Gelderland
en Noord-Brabant. Berekend is, welk aandeel van de gebiedsdepositie (dit is
de depositie afkomstig uit een gebied van 10 bij 10 kilometer rondom het natuurgebied)
afkomstig is van emissiebronnen gelegen in het natuurgebied of binnen 500
meter daarvan. Afhankelijk van verschillen in aantal en type bedrijven, veedichtheid
(aantal dierplaatsen in stallen) en de omvang en ligging van de natuurgebieden
(grote eenheden of versnippering over meerdere kleine) bedraagt
dit aandeel 35 tot 60%. Dit terwijl in deze TNO-studie slechts 7 tot 19% van
de bedrijven in of binnen een afstand van 500 meter van de natuurgebieden
zijn gelegen.Het is voor het op termijn ongedaan maken van overschrijdingen van kritische
depositiewaarden van wezenlijk belang dat dit reeds hoge aandeel van de depositie
uit een kwetsbaar gebied en een zone van 500 meter daaromheen niet verder
toeneemt maar juist gaat afnemen. Wanneer geen zoneringsbeleid op titel van
ammoniak zou worden gevoerd, is het risico groot dat er een toestroom van
dieren in de richting van kwetsbare gebieden plaatsvindt, omdat elders in
een regio vanwege het stankbeleid of ruimtelijke overwegingen (ook) beperkingen
worden gesteld aan de uitbreidingsmogelijkheden van de veehouderij.Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is bezien, of het aanvullende
beleid bij een zone van 500 meter ook voldoende bescherming biedt tegen gevolgen
van emissies uit grote intensieve veehouderijen. Als grote veehouderijen zijn
daarbij beschouwd veehouderijen met ten minste 2000 mestvarkens of 40 000
kippen. Dergelijke grote bedrijven vallen onder de werkingssfeer van de IPPC-richtlijn1 en meestal ook onder die van de MER-richtlijn2 (zie daarvoor paragraaf 5.1). Gezien de ontwikkelingen
in de veehouderij zullen de toekomstige bedrijven naar verwachting veelal
deze omvang hebben, en daarbij een emissie veroorzaken in de orde van grootte
van 2000 kg ammoniak per jaar. Wanneer het emissiepunt van een dergelijke
veehouderij exact op 500 meter van een kwetsbaar bosgebied zou zijn gelegen,
zou de depositie op de rand van dat gebied 72 mol per hectare per jaar bedragen.
Afgezet tegen de doelstellingen als verwoord in het NMP3 (afgeleide richtwaarde
NHx depositie 600 mol per ha per jaar in 2010) is dit een aanzienlijke hoeveelheid.
Anderzijds moet worden gesteld dat een depositie van 72 mol op de rand van
een kwetsbaar gebied op zichzelf nog niet leidt tot een ontoelaatbare verontreiniging.
Bij een dergelijk niveau van depositie is niet de invloed van de individuele
bron, maar de cumulatie van verschillende bronnen bepalend voor het kunnen
bereiken van de doelstellingen.Het is daarom van belang, dat in de directe nabijheid van de zonegrens
geen, met het oog op de ammoniakbelasting ongewenste concentratie van grote
intensieve veehouderijen ontstaat. Dit kan door een adequate inzet van het
instrumentarium van de ruimtelijke ordening worden tegengegaan. De ruimtelijke
ordening is immers het primaire kader om vestiging van (milieubelastende)
activiteiten te kanaliseren. Het bestemmingsplan fungeert daarbij als primaire
beslissingsgrondslag om de vestiging van intensieve veehouderijen te reguleren.
Overigens worden ook thans reeds in veel streek- en bestemmingsplannen beperkingen
gesteld aan de vestiging en uitbreiding van de intensieve veehouderij. Het
stellen van dergelijke beperkingen in het ruimtelijke ordeningsspoor wordt
wat betreft de reconstructiegebieden ondersteund door de toekomstige Reconstructiewet
concentratiegebieden.In de huidige situatie kan echter niet worden gegarandeerd dat door middel
van de ruimtelijke ordening in alle gevallen wordt voldaan aan de verplichtingen
die voortvloeien uit de IPPC- en MER-richtlijnen (zie daarvoor paragraaf 5.1).
In verband met de verantwoordelijkheid van de Staat voor een correcte uitvoering
van die richtlijnen is ten aanzien van veehouderijen die onder het bereik
van de IPPC-richtlijn vallen, in aanvulling op datgene wat hierboven omtrent
de inzet van het ruimtelijk instrumentarium is gesteld, in het wetsvoorstel
de mogelijkheid opgenomen om de vergunning te weigeren, indien het verlenen
daarvan een belangrijke verontreiniging zou veroorzaken.Voorts is geregeld dat bij veehouderijen waarvoor een milieu-effectrapportage
moet worden opgesteld, bij de beslissing op de aanvraag rekening moet worden
gehouden met de uitkomsten daarvan, ook ten aanzien van de ammoniakemissie
uit dierenverblijven. Op grond van het aanvullend zoneringsbeleid geldt binnen
de kwetsbare gebieden en de zones daaromheen voor (intensieve) veehouderijen
een oprichtingsverbod en is uitbreiding van dergelijke bedrijven alleen binnen
hun emissieplafond mogelijk. Daarmee wordt voorkomen dat bij vestiging of
uitbreiding van intensieve veehouderijen in die gebieden als gevolg van de
ammoniakemissie ontoelaatbare gevolgen voor het milieu optreden. Als de uitbreiding
van een veehouderij binnen het emissieplafond plaatsvindt, mag een uitbreidingsvergunning
dan ook niet worden geweigerd.Ook buiten de zone van 500 meter behoeft deze toets, daar waar de inzet
van het ruimtelijke instrumentarium adequaat is, geen gevolgen te hebben.
Mochten de beperkingen vanuit het ruimtelijke instrumentarium onvoldoende
zijn om belangrijke verontreinigingen te voorkomen, dan kan door het aan de
vergunning verbinden van voorwaarden en beperkingen alsnog aan de verplichtingen
van genoemde richtlijnen worden voldaan. Alleen als ook dat niet afdoende
is, zal de milieuvergunning moeten worden geweigerd.Gezien de drempels die worden gehanteerd bij de beoordeling of een milieu-effectrapportage
moet plaatsvinden, zal het in de praktijk veelal gaan om IPPC-bedrijven. In
dat geval zal uit de desbetreffende milieu-effectrapportage moeten blijken
of er sprake is van een belangrijke verontreiniging in de zin van de IPPC-richtlijn.3. Inhoud van het wetsvoorstel3.1 Reikwijdte en verhouding tot Wet milieubeheerDit wetsvoorstel heeft betrekking op de emissie van ammoniak uit de tot
veehouderijen behorende dierenverblijven. Op andere milieubelastende activiteiten
binnen een veehouderij blijft de Wet milieubeheer van toepassing. Dit geldt
ook voor activiteiten waarbij ammoniak kan vrijkomen, zoals bewerking of verwerking
van mest en de opslag van mest buiten een dierenverblijf.De voorgestelde wet bevat bindende aanwijzingen aan het bevoegd gezag
met betrekking tot het verlenen van milieuvergunningen. Slechts in de gevallen
waarin de wet dat bepaalt, kan een vergunning worden geweigerd vanwege de
nadelige gevolgen van ammoniakemissie uit dierenverblijven.Daarmee wordt in zekere zin de systematiek van de Interimwet gecontinueerd.
Anders dan bij de Interimwet evenwel, is het mogelijk om daarnaast op grond
van de Wet milieubeheer voorschriften aan de vergunning te verbinden ter beperking
van de ammoniakemissie uit dierenverblijven, zoals het stellen van emissie-eisen
door middel van de toekomstige «amvb huisvesting». Wat systeem
en inhoud betreft sluit deze wet dan ook veel nauwer aan bij de Wet milieubeheer
dan de Interimwet.Het exclusieve karakter van dit wetsvoorstel voorzover het ammoniakemissie
uit dierenverblijven betreft, kent echter één uitzondering:
het aspect «directe ammoniakschade». De schade die wordt veroorzaakt
door directe opname door planten en bomen van ammoniak geëmitteerd uit
dierenverblijven, moet worden beoordeeld met toepassing van de Wet milieubeheer.
Daarmee wordt de bestaande praktijk voortgezet, want op basis van de jurisprudentie
over de Interimwet is de Wet milieubeheer ook thans reeds van toepassing op
directe ammoniakschade. Bovendien leidt de beoordeling van directe ammoniakemissie
bij de vergunningverlening niet tot bijzondere afwegingsproblemen, zodat ook
dat geen aanleiding vormt om dit milieuaspect in het onderhavige wetsvoorstel
te regelen.Op de directe effecten van ammoniak is reeds ingegaan in paragraaf 2.1,
waarbij is aangegeven dat deze alleen bij erg hoge concentraties in de directe
nabijheid van bronnen optreden. Van directe ammoniakschade blijkt
in de praktijk vooral sprake bij coniferen en fruitbomen dicht bij varkens-
of kippenstallen.1Op grond van dit wetsvoorstel is weigeren van een milieuvergunning, wat
de gevolgen van emissie van ammoniak uit dierenverblijven betreft, alleen
mogelijk als een veehouderij is gelegen in een kwetsbaar gebied of in de zone
van 500 meter daaromheen. Uitzondering hierop vormen veehouderijen die onder
het bereik van de IPPC- of MER-richtlijn vallen. Daarbij kan ook buiten de
zone de vergunning geweigerd worden, indien het stellen van voorschriften
of beperkingen niet voldoende is om aan de verplichtingen van deze richtlijnen
te voldoen. Voor overige veehouderijen waarvan de dierenverblijven verder
dan 500 meter van een kwetsbaar gebied zijn gelegen moet de milieuvergunning
in beginsel worden verleend, tenzij niet wordt voldaan aan de eisen van de
toekomstige «amvb huisvesting».3.2 Aanwijzing kwetsbare gebiedenWelke gebieden met het oog op de gevolgen van de ammoniakemissie vanuit
veehouderijen als kwetsbaar moeten worden aangemerkt, is geregeld in het wetsvoorstel
zelf. Deze regeling is gebaseerd op de aanwijzing van voor verzuring gevoelige
gebieden zoals die onder de Interimwet bij de Uitvoeringsregeling ammoniak
en veehouderij heeft plaatsgevonden. De aanwijzing van kwetsbare gebieden
wordt ten opzichte van de Interimwet beperkt tot gebieden die onderdeel uitmaken
van de door de provincies vastgestelde EHS.Voorzover bij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel de EHS in delen van
de provincies nog niet zou zijn vastgesteld, worden tot die vaststelling heeft
plaatsgevonden in die gebieden alle voor verzuring gevoelige gebieden zoals
die onder de Interimwet waren aangewezen beschermd.De mogelijkheid voor de gemeenteraad om bij verordening krachtens de Gemeentewet
kwetsbare gebieden aan te wijzen, zoals die bestond op grond van voornoemde
uitvoeringsregeling, wordt in dit wetsvoorstel niet meer geboden. Wel worden
de gebieden die onmiddellijk voorafgaand aan het vervallen van de Interimwet
bij een dergelijke verordening waren aangewezen en gelegen zijn binnen de
EHS als kwetsbaar aangemerkt. Hiermee blijven deze gebieden wat betreft de
gevolgen van ammoniakemissie een beschermde status houden.Evenals onder de Interimwet het geval was, worden slechts gebieden waarvan
de aanleg of begrenzing heeft plaatsgevonden vóór 1 mei 1988
als kwetsbaar aangemerkt.Ook ten aanzien van de gebieden waarvoor op het moment van inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel een convenant van toepassing is, dat voldoet aan de eisen
van de Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij, wordt het systeem van
de Interimwet gecontinueerd. Deze gebieden worden niet als kwetsbaar aangemerkt
zolang de instandhouding wordt gewaarborgd door middel van afspraken tussen
betrokken partijen over het onderhoud en het beheer, welke zijn vastgelegd
in een convenant. Zodra een dergelijk convenant evenwel na de inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel ophoudt te gelden, wordt het betreffende gebied als dat
gelegen is binnen de vastgestelde EHS vanaf dat tijdstip weer als kwetsbaar
gebied aangemerkt. Op dat moment is immers de instandhouding van dat gebied
niet langer meer gegarandeerd. In het wetsvoorstel is niet voorzien in de
mogelijkheid om nieuwe convenanten af te sluiten.Uit het oogpunt van rechtszekerheid is het van belang dat voor belanghebbenden
voldoende kenbaar is welke gebieden als kwetsbaar zijn aangemerkt. We zullen
bevorderen dat provincies en gemeenten de begrenzing van de EHS en van de
kwetsbare gebieden, voorafgaand aan de inwerkingtreding van de
wet op voor eenieder te raadplegen kaarten van voldoende nauwkeurigheid zullen
aangeven. Ten aanzien van de voor verzuring gevoelige gebieden van de Interimwet
is dat in het verleden veelal gebeurd op kaarten die deel uitmaakten van de
(inter)gemeentelijke ammoniakreductieplannen. Het ligt voor de hand dat weergave
van de kwetsbare gebieden en de daarbij behorende zonering in elk geval ook
zal plaatsvinden op de kaarten die onderdeel uitmaken van de toekomstige reconstructieplannen
op basis van de voorgestelde Reconstructiewet concentratiegebieden.Of een gebied als kwetsbaar moet worden aangemerkt is overigens niet afhankelijk
van aanduiding in een plan of kaart, maar vloeit, net als bij de voor verzuring
gevoelige gebieden van de Interimwet, rechtstreeks uit de wet zelf voort.3.3 Oprichtingsverbod voor nieuwe veehouderijenMet het oog op de bescherming van kwetsbare gebieden tegen de nadelige
gevolgen van ammoniakemissie is vestiging van nieuwe veehouderijen in deze
gebieden en de daaromheen liggende zones van 500 meter ongewenst. In paragraaf 2.5
is uiteengezet waarom in het aanvullend beleid gekozen is voor zones met een
breedte van 500 meter. In deze gebieden en zones moet daarom een vergunning
voor het oprichten van een nieuwe veehouderij worden geweigerd. Enige uitzondering
hierop vormt een veehouderij waarin dieren worden gehouden uitsluitend of
in hoofdzaak ten behoeve van natuurbeheer.Ook de Interimwet kent, materieel gezien, een oprichtingsverbod voor nieuwe
veehouderijen. Deze geldt voor alle gemeenten die zijn gelegen in een concentratiegebied,
zolang er geen ammoniakreductieplan is vastgesteld. Omdat voor het overgrote
deel van de concentratiegebieden ammoniakreductieplannen zijn vastgesteld,
heeft dat verbod in de praktijk slechts beperkte gevolgen voor de vestigingsmogelijkheden
van veehouderijen gehad. De ammoniakreductieplannen bieden in de meeste gevallen,
door middel van saldering met andere veehouderijen, nog ruime mogelijkheden
voor nieuwvestiging, ook in de directe nabijheid van kwetsbare gebieden.Uit jurisprudentie over de Wet milieubeheer vloeit voort dat ook als «oprichting»
van een veehouderij moet worden aangemerkt: het (weer) vergunningplichtig
worden van een veehouderij die tot dat moment niet vergunningplichtig was
omdat de veehouderij viel onder de werkingssfeer van een algemene maatregel
van bestuur op grond van artikel 8.40 van de Wet milieubeheer. Feitelijk is
er in zo'n geval natuurlijk geen sprake van vestiging van een nieuwe veehouderij.
Voor deze situatie gelden daarom overeenkomstige regels als bij uitbreiding
van een bestaande vergunningplichtige veehouderij.Een dergelijke situatie kan zowel ontstaan door toedoen van de veehouder
zelf maar ook tengevolge van feiten die buiten zijn macht liggen. Het eerste
doet zich voor als de veehouderij door uitbreiding of door wijziging van de
inrichting buiten de reikwijdte van het besluit komt te vallen. Het tweede
geval kan zich bijvoorbeeld voordoen wanneer de reikwijdtebepalingen van het
besluit worden gewijzigd en de inrichting daardoor buiten de werkingssfeer
van het besluit terecht komt.3.4 Emissieplafond voor bestaande veehouderijenVoor veehouderijen waarvan de dierenverblijven geheel of gedeeltelijk
zijn gelegen binnen een kwetsbaar gebied of in de zone van 500 meter daaromheen
geldt bij uitbreiding van het aantal dieren (van een of meer diercategorieën)
een emissieplafond. Voor een adequate bescherming van de kwetsbare gebieden wordt elke toename
van emissie in die gebieden en in de 500 meter-zones ongewenst geacht, ook
als deze toename tijdelijk zou zijn. Daarom zijn bij het vaststellen van emissieplafonds
de volgende uitgangspunten gehanteerd. Het eerste uitgangspunt is, dat de
vergunde emissie, zoals die geldt onmiddellijk voorafgaand aan het vervallen
van de Interimwet, nimmer mag toenemen als gevolg van uitbreiding van het
aantal dieren. Het tweede uitgangspunt luidt, dat de emissiewinst die met
toepassing van de stand der techniek – zoals die zal worden vastgelegd
in de «amvb huisvesting» - mogelijk is, ook daadwerkelijk moet
worden gerealiseerd, en niet ongedaan mag worden gemaakt als gevolg van uitbreiding
van het aantal dieren.In de meeste gevallen is de emissie uit de dierenverblijven nog hoger
dan deze zou zijn met toepassing van de stand der techniek. In die gevallen
wordt de vergunde emissie omgerekend naar een emissie, zoals die zou zijn
als de stand der techniek zou worden toegepast. Deze omgerekende emissie vormt
het plafond, waaraan bij de uitbreiding wordt getoetst.Bij sommige veehouderijen is de stand der techniek reeds toegepast, of
zijn zelfs verdergaande emissiearme technieken toegepast, met als gevolg een
lagere emissie. Dit kan wanneer de ondernemer in het verleden (noodgedwongen)
heeft gekozen voor toepassing van vergaande emissiearme technieken. In die
gevallen geldt op grond van voornoemde uitgangspunten de vergunde emissie
als emissieplafond.Het voorgaande houdt in dat uitbreiding van de veehouderij wel mogelijk
is, maar alleen indien daarvoor emissieruimte gecreëerd wordt door toepassing
van verdergaande technieken. Het is aan de ondernemer om de (bedrijfseconomische)
afweging te maken of hij uitbreiding van zijn bedrijf uitstelt tot het moment
dat hij verplicht is de dierenverblijven aan de stand der techniek aan te
passen, of dat hij de aanpassing – en uitbreiding – eerder laat
plaatsvinden.In het geval dat de dierenverblijven al voldoen aan de stand der techniek
is uitbreiding van het aantal dieren in de praktijk alleen mogelijk, indien
verdergaande emissiearme technieken worden toegepast dan in de veehouderij
reeds aanwezig zijn. Ook hier is het de keuze van de ondernemer, hoe de uitbreiding
wordt afgestemd op de afschrijvingstermijnen van de huidige dierenverblijven.Bij de bepaling van emissieplafonds voor melkrundveehouderijen en bij
andere veehouderijen waarin dieren grondgebonden worden gehouden, worden voornoemde
uitgangspunten overigens niet onverkort toegepast en geldt een afwijkende
regeling. Daarop wordt in de hierna volgende paragraaf nader ingegaan.3.5 Regeling voor veehouderijen waar dieren grondgebonden
worden gehoudenVoor melkrundveehouderijen geldt een emissieplafond van 800 kg ammoniak
per jaar. De hoogte van dit emissieplafond is zo vastgesteld dat voldoende
toekomstperspectief wordt geboden aan volwaardige gezinsbedrijven. Daarbij
is ervan uitgegaan dat de dierenverblijven emissiearm zullen worden uitgevoerd.
Het plafond is bepaald uitgaande van de emissiefactoren voor melken kalfkoeien
uit de Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij. De emissiefactoren worden
op dit moment in het licht van recente onderzoeksresultaten geëvalueerd.
Daarbij wordt tevens beschouwd in hoeverre het mogelijk is een factor voor
de jaaremissie vast te stellen. Als gevolg van deze evaluatie is het mogelijk
dat de emissiefactoren zullen worden gewijzigd. Indien dit het geval zal zijn,
zal ook het emissieplafond dienovereenkomstig wijzigen. Melkrundveehouderijen waarbij de ammoniakemissie uit de dierenverblijven
minder dan 800 kg ammoniak per jaar bedraagt, kunnen dus nog uitbreiden tot
dat plafond. De grondgebonden melkrundveehouderij wordt van grote waarde geacht
voor de kwaliteit van het landschap. Het is daarom van groot belang dat grondgebonden
melkrundveehouderijen, ook wanneer deze zijn gelegen in een kwetsbaar gebied
of een zone van 500 meter daaromheen, zich kunnen ontwikkelen tot een omvang
die voortzetting van het bedrijf ook in de toekomst mogelijk maakt. Een afwijkende
regeling voor deze categorie veehouderijen is uit milieuhygiënisch oogpunt
aanvaardbaar, omdat de nadelige gevolgen die de grondgebonden melkrundveehouderij
voor de kwetsbare gebieden veroorzaakt ten opzichte van intensieve veehouderij
anders van karakter zijn. Bij de grondgebonden melkrundveehouderijen zijn
de emissies vanuit de dierenverblijven relatief lager dan in de intensieve
veehouderij. Het grondgebonden karakter voorkomt, dat op een bepaalde locatie
in de nabijheid van het kwetsbaar gebied een grote concentratie van dierenverblijven,
en daarmee van emissiepieken, kan ontstaan. Immers, de beschikbaarheid van
grond in de directe nabijheid van de veehouderij vormt, samen met het melkquotum,
voor deze bedrijven het limiterend criterium wat de omvang betreft. Dat heeft
tot gevolg, dat niet elk melkveebedrijf dat op dit moment in de kwetsbare
gebieden of de directe omgeving daarvan ligt zich ongelimiteerd zal kunnen
ontwikkelen. De regering gaat er van uit, dat uiteindelijk door het proces
van schaalvergroting, bedrijfsbeëindiging en verplaatsing in de melkrundveehouderij
een situatie ontstaat, waarbij het aantal dieren in de kwetsbare gebieden
en de directe nabijheid daarvan zal corresponderen met het areaal landbouwgrond,
dat in de directe omgeving voor de melkrundveehouderij beschikbaar is.Bij intensieve veehouderijen is dit anders. Voor die bedrijven is niet
beschikbaarheid van grond in de directe nabijheid, maar beschikbaarheid en
omvang van bouwblokken waar ruimtelijk vestiging van veehouderijen is toegestaan
limiterend. Dat maakt in potentie een veel grotere ontwikkeling en concentratie
van intensieve veehouderijen mogelijk met, als gevolg van het cumulatieve
effect, een veel grotere impact op het milieu.Bovengenoemde overwegingen zijn aanleiding geweest om in het wetsvoorstel
te differentiëren in de regels die voor melkrundveehouderijen enerzijds
en overige veehouderijen anderzijds zullen gelden.Overwogen is om aan de regeling voor de melkrundveehouderijen het vereiste
van grondgebondenheid te koppelen. Uiteindelijk is hiervan afgezien, omdat
geconcludeerd is, dat daardoor een ingewikkeld systeem zou ontstaan, waarbij
bij vergunningverlening voor de inrichting ook rekening gehouden zou moeten
worden met aanwezigheid van landbouwgronden, die gelet op de jurisprudentie
omtrent het begrip inrichting niet tot de inrichting worden gerekend. Dit
systeem zou hoge administratieve lasten met zich meebrengen, zowel voor de
betrokken ondernemers als voor de overheid.Bij bovenvermelde evaluatie van de emissiefactoren wordt tevens onderzocht
of het mogelijk is om bij het vaststellen van stalemissies onderscheid te
maken tussen bedrijven waarbij het melkvee continu op stal staat (intensieve,
niet-grondgebonden melkrundveehouderijen) en bedrijven waarbij dat alleen
in de winterperiode gebeurt. Tot nu toe wordt een dergelijk onderscheid niet
gemaakt, hoewel de emissie per melkkoe uit een stal bij een intensief melkrundveebedrijf
duidelijk hoger zal zijn. Door het maken van dit onderscheid zouden niet-grondgebonden
melkrundveehouderijen binnen het emissieplafond van 800 kg minder kunnen groeien
dan de grondgebonden melkrundveehouderijen.Melkrundveehouderijen die, na correctie voor de stand der techniek al
een emissie hebben die gelijk is aan of hoger is dan 800 kg NH3
per jaar kunnen alleen uitbreiden op de wijze als beschreven in paragraaf 3.4. Behalve voor melkrundveehouderijen geldt ook voor andere veehouderijen
waar dieren grondgebonden worden gehouden, een afwijkende regeling. Deze heeft
betrekking op schapen en paarden, dieren die worden gehouden overeenkomstig
de biologische productiemethoden, en dieren die worden gehouden ten behoeve
van natuurbeheer. Wanneer het aantal van die dieren bij een veehouderij toeneemt,
behoeft niet te worden getoetst aan een emissieplafond.3.6 Verhouding tot de Interimwet ammoniak en veehouderijUitgangspunt bij dit wetsvoorstel is dat de bestaande milieurechten zoals
die voortvloeien uit de Interimwet worden gerespecteerd. Wel worden de ammoniakemissies
van veehouderijen die zijn gelegen in kwetsbare gebieden of in de zone van
500 meter daaromheen, in geval van uitbreiding gecorrigeerd naar de stand
der techniek. Dat houdt in dat uitbreiding in aantal dieren slechts mogelijk
is als in de veehouderij technieken worden toegepast die verder gaan dan de
techniek die op grond van het alara-beginsel van de Wet milieubeheer is vereist.
Het is voor deze bedrijven dus niet zonder meer mogelijk om de door de toepassing
van emissiearme technieken ontstane ruimte te benutten voor het houden van
extra dieren. In paragraaf 3.4 is hierop reeds uitgebreid ingegaan.Van een actieve aanpassing van vergunde emissies is hier in elk geval
geen sprake. Slechts als een veehouder meer dieren wil gaan houden dan op
grond van zijn vergunning is toegestaan, wordt de mogelijkheid tot uitbreiding
vastgesteld aan de hand van een berekening van de gecorrigeerde emissie. Het
recht om de eerder vergunde hoeveelheid dieren te houden wordt niet aangetast.
Het berekenen van op basis van de stand der techniek gecorrigeerde emissies
moet worden gezien als een wettelijke regeling van de verplichting tot actualisering
die het bevoegd gezag ook thans al heeft op grond van artikel 8.22 van de
Wet milieubeheer. Ook op termijn zouden de bestaande dierenverblijven overigens
op grond van de «amvb huisvesting» emissiearm moeten worden gemaakt.
Afhankelijk van de gewenste uitbreiding zal een veehouder nu zijn dieren eerder
emissiearm moeten huisvesten en daarbij gebruik moeten maken van geavanceerdere
technieken.Een belangrijke consequentie van dit wetsvoorstel is dat bij vestiging
en uitbreiding van een veehouderij geen saldering met ammoniakemissies van
beëindigende of inkrimpende bedrijven meer is vereist. Daarmee komt tegelijkertijd
een einde aan de handel in «ammoniakrechten» die onder de Interimwet
als gevolg van deze salderingsverplichting was ontstaan. Formeel-juridisch
gezien kent de Interimwet overigens geen verhandelbare ammoniakrechten. In
de praktijk is deze handel ontstaan doordat in de gebieden met een ammoniakreductieplan
een milieuvergunning voor het oprichten of uitbreiden van een veehouderij
alleen kon worden verkregen als tegelijkertijd de totale depositie en emissie
van ammoniak in het plangebied zou afnemen. Daarvoor moest de milieuvergunning
van een andere veehouderij worden ingetrokken of gewijzigd.In de praktijk is aan deze zogenaamde «rechten» weliswaar
een zekere economische waarde toegekend, maar de veehouders mochten en konden
er niet op vertrouwen dat het systeem van saldering zou worden gecontinueerd.
Reeds bij de inwerkingtreding van de Interimwet in 1994 was kenbaar dat deze
wet en de daarop gebaseerde ammoniakreductieplannen maar voor een beperkte
tijd zouden gelden. Dit is nog eens expliciet bevestigd toen de werkingsduur
van de Interimwet in 1999 werd verlengd.13.7 Regeling in verband met anticipatieIn het wetsvoorstel is een regeling opgenomen die de gevolgen van het ongewenst anticiperen op dit wetsvoorstel regelt. Op de achtergronden
van deze regeling is ingegaan in de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij aan de Tweede Kamer van 8 december 2000.1De regeling is van toepassing op vergunningen voor nieuwvestiging of uitbreiding
van het aantal dieren met betrekking tot een veehouderij, waarvoor de aanvraag
op of na 8 december 2000 is gedaan en die is gelegen in een voor verzuring
gevoelig gebied als bedoeld in de Interimwet of in een zone van 500 meter
daaromheen.Deze regeling houdt in dat de betreffende vergunningen na het in werking
treden van dit wetsvoorstel vervallen, tenzij deze vergunningen ook met toepassing
van het in dit wetsvoorstel opgenomen toetsingskader verleend hadden kunnen
worden. Bij deze toetsing vormt de situatie op 8 december 2000 het uitgangspunt.Materieel gezien heeft de onderhavige wet daarmee ten aanzien van de hiervoor
genoemde aanvragen terugwerkende kracht tot en met 8 december 2000. Dit wordt
noodzakelijk geacht, omdat anders de emissiewinst die door toepassing van
de stand der techniek in en nabij de kwetsbare natuur kan worden gerealiseerd
als gevolg van ongewenst anticiperen verloren zou gaan. Bovendien is een dergelijke
terugwerking niet onredelijk, omdat de betreffende regeling op en kort na
8 december 2000 uitgebreid bekend is gemaakt en de veehouders hiervan dus
op de hoogte konden zijn.Doordat de regeling niet van toepassing is op aanvragen gedaan vóór
8 december, wordt in beginsel gewaarborgd dat geen onomkeerbare investeringsverplichtingen
door de betreffende veehouders zijn aangegaan, er van uitgaande dat de veehouder
de zorgvuldigheid in acht heeft genomen die bij dergelijke investeringen past.In de regeling is voorzien in overgangsrecht, waardoor de veehouderij,
ondanks dat de vergunning is vervallen, nog gedurende een bepaalde tijd in
werking mag worden gehouden en de betreffende veehouder de gelegenheid krijgt
om een nieuwe vergunning aan te vragen. Indien de veehouder binnen twaalf
weken na het tijdstip van het vervallen van de vergunning een nieuwe vergunning
aanvraagt, mag de veehouderij of het betreffende deel van de veehouderij tot
acht weken na het tijdstip waarop de beschikking op die aanvraag in werking
is getreden, zonder vergunning in werking worden gehouden mits de voorschriften
die krachtens de vervallen vergunning golden worden nageleefd.De wijze waarop een dergelijke aanvraag ingevolge dit wetsvoorstel moet
worden getoetst, komt inhoudelijk overeen met het toetsingskader dat voor
«normale» aanvragen geldt.In geval van een uitbreiding kan een nieuwe aanvraag een oplossing bieden,
indien de veehouder aanpassingen doorvoert waardoor de vergunning alsnog kan
worden verleend. Zo kan de veehouder een verdergaande emissiearme staltechniek
toepassen of minder dieren gaan houden. Beide opties kunnen er toe leiden
dat aan het voor de betreffende veehouderij geldende emissieplafond wordt
voldaan.Als het gaat om een oprichtingsvergunning voor een nieuwe veehouderij,
zal een nieuwe aanvraag altijd moeten worden geweigerd. In het kader van het
aanvullend zoneringsbeleid is nieuwvestiging in kwetsbare gebieden of in de
zone van 500 meter daaromheen immers niet toegestaan.Een oprichtingsvergunning voor een veehouderij die buiten de werkingssfeer
van een algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 8.40 van de Wet
milieubeheer is komen te vallen, kan daarentegen wel worden verleend,
mits de ammoniakemissie van de veehouderij niet meer bedraagt dan het voor
de betreffende veehouderij geldende plafond.Voor het geval dat tegen een vergunning waarin wordt geanticipeerd op
dit wetsvoorstel op het moment van inwerkingtreding een beroep aanhangig is
of na inwerkingtreding van het wetsvoorstel wordt ingesteld, is geregeld dat
dit beroep moet worden afgedaan met inachtneming van deze wet.De hiervoor beschreven regeling strekt zich ook uit tot de voor verzuring
gevoelige gebieden die geen onderdeel uitmaken van de EHS. Dit was nodig omdat
bij de bekendmaking van deze regeling op 8 december 2000 de begrenzing van
de EHS door de provincies nog niet was afgerond. Wel voorziet de regeling
erin dat een vergunning in stand blijft, wanneer bij het in werking treden
van deze wet blijkt dat het betreffende voor verzuring gevoelige gebied niet
binnen de EHS is gelegen.In sommige gevallen is bij uitbreiding van een veehouderij het aanvragen
van een vergunning niet nodig, omdat met een melding als bedoeld in artikel
8.19 van de Wet milieubeheer kan worden volstaan. Voor meldingen die zijn
gedaan op of na 8 december 2000 en die betrekking hebben op uitbreiding van
het aantal dieren in een veehouderij, is in het wetsvoorstel een soortgelijke
regeling opgenomen als voor uitbreidingsvergunningen.3.8 OvergangsrechtNaast de bijzondere overgangsbepalingen die in de hiervoor beschreven
anticipatieregeling zijn opgenomen, is in dit wetsvoorstel niet voorzien in
overgangsrecht. Dit betekent dat deze wet ten aanzien van aanvragen die op
het moment van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel nog in behandeling zijn,
onmiddellijke werking heeft. Deze aanvragen moeten met toepassing van de nieuwe
wet worden afgehandeld.Indien het aanvragen betreft voor veehouderijen die zijn gelegen in een
voor verzuring gevoelig gebied of in een zone van 500 meter daaromheen, zou
een overgangsregeling die bepaalt dat de aanvraag volgens het «oude»
recht (de Interimwet) moet worden afgedaan in verband met het voorkomen van
ongewenst anticiperen ook niet wenselijk zijn.Dit laatste geldt niet voor aanvragen van vóór 8 december
2000, die dus niet onder de anticipatieregeling vallen. Maar ook in dergelijke
gevallen is naar onze mening geen overgangsrecht nodig. Het kan weliswaar
voorkomen dat een gemeente bij de afgifte van vergunningen een afwachtende
houding aanneemt, maar de aanvrager hoeft zich daar niet bij neer te leggen.
Hij kan immers desgewenst de beschikbare juridische mogelijkheden benutten
om een tijdige verlening van de vergunning te bewerkstelligen. Over het algemeen
zal na verloop van 6 maanden sprake zijn van een fictieve weigering (artikel
6.2, juncto artikel 3.28 van de Algemene wet bestuursrecht), waartegen beroep
op de bestuursrechter openstaat. Vervolgens kan de aanvrager via een (spoedeisende)
procedure bij de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
van State een voorlopige voorziening vragen, waarbij de gemeente wordt verplicht
binnen een bepaalde termijn te beslissen over de vergunningaanvraag. Bovendien
is het, nu het hierbij zal gaan om aanvragen die ouder zijn dan een jaar,
in het licht van het nieuwe ammoniakbeleid ook niet wenselijk dat een dergelijke
aanvraag nog volgens het oude recht zou worden afgehandeld.Voor het merendeel van de veehouderijen gelegen buiten de zone van 500
meter rondom voor verzuring gevoelige gebieden bevat dit wetsvoorstel, anders dan de Interimwet, geen beperkingen. De door de veehouder veroorzaakte
depositie op een kwetsbaar gebied speelt immers geen rol meer bij de beoordeling
van de aanvraag. Wel zal vanwege het vervallen van de Interimwet voor de nog
niet afgehandelde aanvragen gelden dat de betreffende dierenverblijven op
basis van de Wet milieubeheer conform de stand der techniek zullen moeten
worden uitgevoerd.4. Verhouding tot de Reconstructiewet concentratiegebiedenHet bij de Eerste Kamer aanhangige wetsvoorstel tot reconstructie van
de concentratiegebieden1 beoogt door middel van
wijziging van de ruimtelijke inrichting een integrale en samenhangende oplossing
te bieden voor een aantal structurele problemen waarmee de concentratiegebieden
te kampen hebben, waaronder de milieuproblemen veroorzaakt door ammoniakemissies
uit veehouderijen (verzuring en vermesting). Voor elk concentratiegebied dienen
daartoe een of meer reconstructieplannen te worden vastgesteld, waarin het
reconstructiegebied onder andere dient te worden ingedeeld in landbouwontwikkelingsgebieden,
verwevingsgebieden en extensiveringsgebieden. In het extensiveringsgebied
ligt het primaat bij wonen en natuur. Uitbreiding, hervestiging of nieuwvestiging
van in ieder geval intensieve veehouderij is onmogelijk of zal in het kader
van de reconstructie onmogelijk worden gemaakt. In verwevingsgebieden is er
sprake van verweving van landbouw, wonen en natuur. Hervestiging of uitbreiding
van intensieve veehouderij is mogelijk mits de ruimtelijke kwaliteit en functies
van het gebied zich daartegen niet verzetten. In landbouwontwikkelingsgebieden
ligt het primaat bij landbouw. Uitbreiding, hervestiging en nieuwvestiging
van (intensieve) veehouderij is mogelijk.In het wetsvoorstel wordt aan de provincies een grote mate van vrijheid
gelaten om binnen bepaalde randvoorwaarden de meest wenselijke ruimtelijke
inrichting in reconstructieplannen vast te stellen. Tot die randvoorwaarden
behoren ook de rijksuitgangspunten die zijn opgenomen in de bijlage bij het
wetsvoorstel. Daarvan zijn in dit verband met name de uitgangspunten op het
gebied van milieu en natuur en landschap van belang. Het reconstructieplan
moet onder meer maatregelen en voorzieningen bevatten die vestiging en uitbreiding
van intensieve veehouderij in de begrensde reservaats- en natuurontwikkelingsgebieden
en de bestaande (voor verzuring gevoelige) bos- en natuurgebieden voorkomen
respectievelijk beperken evenals maatregelen en voorzieningen die de beëindiging
of verplaatsing van intensieve veehouderijen die in genoemde gebieden gelegen
zijn, bevorderen. De extensiveringsgebieden dienen aan te sluiten bij de zeer
kwetsbare bos- en natuurgebieden. Daarnaast moet in het reconstructieplan
inzicht worden gegeven in de kwalitatieve en kwantitatieve gevolgen van de
voorgenomen maatregelen en voorzieningen voor de voor verzuring gevoelige
delen van de EHS.Het aanvullend ammoniakbeleid zoals geregeld in dit wetsvoorstel moet
worden beschouwd als een wettelijke randvoorwaarde voor het opstellen van
een reconstructieplan. In een reconstructieplan kan daarvan niet worden afgeweken,
ook niet ten aanzien van de aanwijzing van kwetsbare gebieden, wat in eerdere
beleidsvoorstellen wel mogelijk was. De reconstructie dient dit beleid te
ondersteunen en aan te vullen. Het reconstructieplan biedt daartoe een kader
voor een planmatige aanpak voor het vee-arm maken van de kwetsbare natuurgebieden
van de EHS en de extensiveringsgebieden. Daarbij kan gebruik worden gemaakt
van een aantal instrumenten, waaronder (vrijwillige) beëindiging van
intensieve veehouderijen of verplaatsing daarvan naar locaties die verder
van die kwetsbare gebieden zijn gelegen. Zoals ook uit bovengenoemd rijksuitgangspunt blijkt, zullen de extensiveringsgebieden
deels overlappen met de 500 meter zonering van het aanvullend ammoniakbeleid.
Daarbij zullen de ruimtelijke beperkingen ten aanzien van uitbreiding van
intensieve veehouderijen zoals die volgen uit de definitie van de extensiveringsgebieden
veelal verder gaan dan de beperkingen op grond van onderhavig wetsvoorstel
(dat immers ook in de kwetsbare gebieden en de 500 meter daaromheen een mogelijkheid
tot een zekere mate van uitbreiding biedt).Het aanvullend ammoniakbeleid uit het onderhavige wetsvoorstel betekent
niet, dat extensiveringsgebieden altijd de gehele zone van 500 meter rondom
een kwetsbaar gebied zouden moeten omvatten. Binnen deze zone kunnen ook verwevingsgebieden
gesitueerd worden. Oprichting van intensieve veehouderijen is dan in dergelijke
delen van verwevingsgebieden niet mogelijk, een uitbreiding binnen de randvoorwaarden
van dit wetsvoorstel wel.Voor vestiging en substantiële uitbreiding van veehouderijen komen
in de eerste plaats de in het reconstructieplan aan te wijzen ontwikkelingsgebieden
in aanmerking. Deze gebieden of locaties zullen zo moeten worden gekozen dat
ze op voldoende afstand zijn gelegen van de kwetsbare gebieden. Daarbij kan
er niet zonder meer van worden uitgegaan dat een afstand van 500 meter tot
een kwetsbaar gebied altijd voldoende is. Dat zal sterk afhangen van de ammoniakproblematiek
in dat gebied in samenhang met de verwachte ontwikkelingen en de maatregelen
en voorzieningen die in het reconstructieplan worden opgenomen. In dit kader
is het van bijzondere betekenis dat voor een reconstructieplan een milieu-effectrapport
moet worden opgesteld. Met name uit dit rapport zal moeten blijken of met
het reconstructieplan een voldoende bescherming van de kwetsbare gebieden
kan worden gerealiseerd. In het kader van de goedkeuring van een vastgesteld
reconstructieplan zullen de betrokken ministers bij de beoordeling of aan
de (wettelijke) randvoorwaarden is voldaan daarom ook de uitkomsten van de
milieu-effectrapportage in beschouwing nemen.5. Verhouding tot Europese regelgeving5.1 Verhouding tot de IPPC- en MER-richtlijnenBij de voorbereiding van het nieuwe ammoniakbeleid zijn er vragen gerezen
over de verenigbaarheid van dit beleid met de Europese regelgeving. Ook tijdens
het algemeen overleg met de Tweede Kamer over het voorgenomen beleid is dit
onderwerp van discussie geweest. Het gaat daarbij om de vraag hoe het nieuwe
ammoniakbeleid zich verhoudt tot de verplichtingen die voortvloeien uit de
IPPC-richtlijn alsmede de MER-richtlijn om bij het verlenen van een milieuvergunning
ook de effecten van de inrichting op de directe omgeving in beschouwing te
nemen, de zogenaamde «omgevingstoetsing». Naar aanleiding daarvan
heeft de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij in zijn brief aan
de Tweede Kamer van 7 september 2000 te kennen gegeven er naar te streven
de «omgevingstoetsing» voor het aspect ammoniak bij veehouderijen
in het nieuwe wetsvoorstel te regelen op zodanige wijze dat strijdigheid met
voornoemde richtlijnen wordt voorkomen.1 Hierna
wordt uiteengezet waarom wij van mening zijn dat de voorgestelde ammoniakregelgeving
past binnen de kaders van de IPPC- en MER-richtlijnen.De IPPC-richtlijn beoogt een geïntegreerde preventie en beperking
van verontreiniging door in de richtlijn aangewezen activiteiten. Als zodanig
zijn onder meer aangewezen: «installaties» voor intensieve pluimvee-
of varkenshouderij met meer dan 40 000 plaatsen voor pluimvee, 2 000 plaatsen voor mestvarkens (van meer dan 30 kg) of 750 plaatsen
voor zeugen. Voor activiteiten die onder de richtlijn vallen moet een vergunningprocedure
worden doorlopen die aan bepaalde eisen voldoet. Dat in dat kader ook een
«omgevingstoetsing» moet worden uitgevoerd volgt met name uit
de in de richtlijn opgenomen algemene beginselen en vergunningsvoorwaarden.
Op basis daarvan dient een«installatie» zo te worden geëxploiteerd
dat geen belangrijke verontreiniging wordt veroorzaakt. Ook moet de vergunning
emissiegrenswaarden, gelijkwaardige parameters of technische maatregelen bevatten,
gebaseerd op de «beste beschikbare technieken» en met inachtneming
van de technische kenmerken en de geografische ligging van de betrokken «installatie»
en de plaatselijke milieuomstandigheden. Als een «installatie»
niet voldoet aan de eisen van de richtlijn moet de vergunning worden geweigerd.De richtlijn verplicht echter niet tot een individuele «omgevingstoetsing».
De Lid-Staten mogen voor bijzondere categorieën «installaties»
bijzondere verplichtingen vaststellen in dwingende algemene voorschriften
in plaats van in vergunningsvoorwaarden, mits een geïntegreerde aanpak
en een even hoog niveau van bescherming van het milieu in zijn geheel zijn
gewaarborgd.Van deze mogelijkheid wordt in het onderhavige wetsvoorstel en de in voorbereiding
zijnde «amvb huisvesting» gebruik gemaakt. Deze wettelijke regelingen
bevatten algemene regels met betrekking tot ammoniakemissie waaraan het bevoegd
gezag bij de vergunningverlening moet toetsen. Op basis van de «amvb
huisvesting» zullen in heel Nederland de «beste beschikbare technieken»
moeten worden toegepast, terwijl daarnaast op grond van dit wetsvoorstel een
oprichtingsvergunning voor een nieuwe veehouderij in een kwetsbaar gebied
of in een daaromheen liggende zone van 500 meter moet worden geweigerd en
uitbreiding van bestaande veehouderijen slechts onder bepaalde voorwaarden
mag worden toegestaan. In paragraaf 1.2 is uiteengezet waarom bij deze
categorie inrichtingen voor het aspect ammoniak gekozen is voor een afzonderlijke
wettelijke regeling. Paragraaf 2.5 bevat voorts een milieuhygiënische
onderbouwing voor de gekozen zonering, waarbij nog specifiek wordt ingegaan
op de milieueffecten van de grotere intensieve veehouderijen en de noodzaak
om voor veehouderijen die onder het bereik van de IPPC-richtlijn vallen en
buiten de zone van 500 meter zijn gelegen een aanvullende toets verplicht
te stellen.Naar de mening van de regering wordt door de combinatie van bovenbeschreven
regelingen – de «amvb huisvesting», het oprichtingsverbod
voor nieuwe en het emissieplafond voor bestaande veehouderijen binnen de kwetsbare
gebieden en de zones daaromheen en de aanvullende toets voor IPPC-veehouderijen
buiten die zones – voor het milieu in zijn geheel een tenminste gelijkwaardig
niveau van bescherming gerealiseerd in vergelijking met een situatie waarin
alle IPPC-bedrijven aan een individuele beoordeling zouden worden onderworpen,
zowel wat betreft de toepassing van «beste beschikbare technieken»
als effecten op de omgeving. Voor de overige milieuaspecten blijft de individuele
omgevingstoetsing voor intensieve veehouderijen overigens gehandhaafd.Tussen de IPPC-richtlijn en de MER-richtlijn bestaat een directe samenhang.
Beide richtlijnen stellen de eis van vergunningplicht voor de activiteiten
die onder hun werkingssfeer vallen. Voorts regelt zowel de IPPC-richtlijn
als de MER-richtlijn dat in de gevallen waarin een milieu-effect-rapportage
verplicht is, de daarbij verkregen gegevens en conclusies in aanmerking moeten
worden genomen bij de vergunningverlening.Op grond van de MER-richtlijn moet een milieu-effectrapportage plaatsvinden
bij nieuwe «installaties» voor intensieve pluimvee- of varkenshouderij
met meer dan 85 000 plaatsen voor mesthoenders, 60 000 plaatsen
voor hennen, 3 000 plaatsen voor mestvarkens (van meer dan 30 kg) of 900
plaatsen voor zeugen. Voor de overige intensieve veehouderijen – en voor wijziging of uitbreiding van intensieve veehouderijen waarvoor
al eerder een milieuvergunning is afgegeven – moet door middel van onderzoek
per geval of aan de hand van door de Lid-Staten vastgestelde drempelwaarden
of criteria worden bepaald of een milieu-effectrapportage moet plaatsvinden.
In de Wet milieubeheer en het Besluit milieu-effectrapportage 1994 is in dat
verband geregeld dat een dergelijke beoordeling verplicht is bij de oprichting
of uitbreiding van een pluimvee- of varkenshouderij die betrekking heeft op
60 000 of meer plaatsen voor mesthoenders, 45 000 of meer plaatsen
voor hennen, 2 200 of meer plaatsen voor mestvarkens of 350 of meer
plaatsen voor zeugen.Voor het merendeel van de veehouderijen die onder de werkingssfeer van
de IPPC-richtlijn vallen, moet dus een milieu-effectrapportage plaatsvinden
dan wel dient beoordeeld te worden of een milieu-effectrapportage nodig is.
Met de resultaten van een milieu-effectrapportage moet in het kader van de
vergunningprocedure rekening worden gehouden.Aan de verplichting tot het verrichten van een milieu-effectrapportage,
wordt in dit wetsvoorstel niet getornd. De gevolgen die daaraan in de vergunningprocedure
moeten worden verbonden, worden evenwel, wat betreft het aspect ammoniak,
grotendeels geregeld in dit wetsvoorstel en in de toekomstige «amvb
huisvesting». Zoals hiervoor is aangegeven opent de IPPC-richtlijn expliciet
de mogelijkheid van algemeen verbindende regels. Buiten de zone van 500 meter
echter kan op basis van de milieu-effectrapportage wel aanvullend bescherming
worden geboden. In verband daarmee en gezien het niveau van bescherming dat
met de nieuwe ammoniakregelgeving wordt geboden, acht de regering dit wetsvoorstel
niet alleen verenigbaar met de IPPC-richtlijn maar ook in overeenstemming
met inhoud en strekking van de MER-richtlijn.5.2 Verhouding tot de NEC-richtlijnOp 22 juni 2000 heeft de Europese Milieuraad ingestemd met een voorstel
voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake nationale
emissiemaxima voor bepaalde luchtverontreinigende stoffen (NEC-richtlijn)1. Het Europees Parlement heeft zich recent geschaard
achter de ammoniakplafonds zoals voorgesteld in het gemeenschappelijk standpunt.Nader is bezien of de eisen van de voorgestelde richtlijn op ongewenste
wijze kunnen interfereren met het onderhavige wetsvoorstel. Daarvan is volgens
de regering geen sprake. De voorgestelde richtlijn voorziet voor Nederland
in een ammoniakemissieplafond van 128 kiloton in het jaar 2010.Met de maatregelen die voorzien zijn in het voorstel tot wijziging van
de Meststoffenwet2 en het voorgestelde ammoniakbeleid
zoals beschreven in de paragrafen 2.4 en 2.5 kan naar onze overtuiging in
2010 een zodanige vermindering van de ammoniakemissie in Nederland worden
gerealiseerd dat het voorgestelde emissieplafond niet wordt overschreden.
Zoals in de memorie van toelichting bij voornoemd wetsvoorstel reeds is opgemerkt,
bewerkstelligen de maatregelen die in dat wetsvoorstel zijn voorzien al een
zodanige krimp van de veestapel, dat naar verwachting uit hoofde van het ammoniakbeleid
tot 2010 op landelijk niveau geen extra krimp nodig is.In dit verband kan voorts nog worden opgemerkt dat de voorgestelde NEC-richtlijn
niet voorschrijft hoe de verdeling van dit nationale emissieplafond voor ammoniak
over Nederland eruit moet zien. Wel zal Nederland aan de Europese Commissie
moeten rapporteren in hoeverre de achterliggende milieudoelstelling waar het
nationale maximum op is gebaseerd wordt gehaald. De Milieuraad heeft in 1997
in Raadsconclusies inzake de EU-Verzuringsstrategie vastgelegd dat er naar
wordt gestreefddat op de lange termijn de kritische belasting
voor verzuring niet meer overschreden wordt. Het jaar 2010 geldt daarbij als
een eerste tussenstap.6. Effecten voor het milieuDe gevolgen voor het milieu van de emissie van ammoniak uit veehouderijen
worden in de komende jaren via een aantal sporen beperkt. De «amvb huisvesting»,
het mestbeleid, de reconstructie en het ruimtelijke beleid spelen daarbij
naast de autonome ontwikkelingen in de veehouderij een belangrijke rol. In
het onderstaande wordt aangegeven, welke bijdrage dit wetsvoorstel geeft aan
de bescherming van het milieu tegen de gevolgen van ammoniakemissie uit veehouderijen.
Deze bijdrage is verschillend binnen de 500 meter zone en daarbuiten.Milieueffecten binnen de 500 meter zonesDit wetsvoorstel stelt beperkingen aan de emissie uit dierenverblijven
die zijn gelegen in kwetsbare gebieden en een zone van 500 meter daaromheen.
Het vestigingsverbod voor nieuwe veehouderijen en het systeem van emissieplafonds
voor bestaande veehouderijen leidt er toe dat de totale emissie uit deze dierenverblijven
over het algemeen afneemt met de voortgang van de techniek. Omdat de emissie
afkomstig van dierenverblijven gelegen in de kwetsbare gebieden en de eerste
500 meter daaromheen naar verhouding de meeste depositie op deze kwetsbare
gebieden veroorzaakt, is de beoogde emissiedaling uit het oogpunt van het
ongedaan maken van overschrijdingen van kritische depositiewaarden van groot
belang.Milieueffecten buiten de 500 meter zonesGevolg van dit wetsvoorstel is dat wat de ammoniakemissie uit dierenverblijven
betreft bij het verlenen van milieuvergunningen buiten de 500 meter zone bovenop
de stand der techniek in beginsel geen aanvullende eisen mogen worden gesteld.
Wanneer in een bepaald gebied net buiten de 500 meter zone een grote toename
van het aantal dieren zou plaatsvinden, kan de stijging van de emissie als
gevolg daarvan in theorie groter zijn dan de daling van emissie uit bestaande
dierenverblijven als gevolg van de toepassing van de stand der techniek. Per
saldo zou dan de emissie kunnen stijgen, met als gevolg ook een toename van
de depositie. De verwachting is dat dit niet optreedt, mede gelet op de mogelijkheden
van een planmatige aanpak van de problematiek in het kader van de reconstructie
van de concentratiegebieden. Buiten de concentratiegebieden zullen veelal
in het kader van de ruimtelijke ordening beperkingen aan de vestiging of uitbreiding
van de intensieve veehouderij worden gesteld. Waar dat in onvoldoende mate
gebeurt moeten, voorzover het veehouderijen betreft die onder de werkingssfeer
van de IPPC- of MER-richtlijnen vallen, aan de milieuvergunning aanvullende
voorschriften of beperkingen worden verbonden. Indien desondanks ontoelaatbare
gevolgen voor natuur en milieu zouden optreden, zal de vergunning zelfs moeten
worden geweigerd.Het gebruik van de fysieke ruimteGevolg van dit wetsvoorstel is dat in de kwetsbare gebieden en in de zone
van 500 meter daar omheen geen nieuwvestiging van veehouderijen mag plaatsvinden.
Omdat vigerende streek- en bestemmingsplannen in de praktijk nieuwvestiging
op basis van het ruimtelijk beleid in deze zones veelal reeds uitsluiten,
zijn de gevolgen voor het gebruik van de fysieke ruimte beperkt. Buiten de
500 meter zones stelt dit wetsvoorstel in beginsel geen beperkingen aan eventuele
nieuwvestigingen van bedrijven. In deze gebieden zijn de gemeentelijke
bestemmingsplannen en voorzover van toepassing de reconstructieplannen in
het kader van de toekomstige Reconstructiewet concentratiegebieden, bepalend
voor de mogelijkheden van nieuwvestiging.7. Bedrijfseffecten7.1 AlgemeenHet wetsvoorstel heeft betrekking op alle veehouderijen die op grond van
de Wet milieubeheer vergunningplichtig zijn. In totaal gaat het daarbij om
circa 52 000 bedrijven. Van deze bedrijven zijn er ongeveer 14 000
gelegen in kwetsbare gebieden of in een zone van 500 meter rond een kwetsbaar
gebied. Naar schatting 4 000 bedrijven die binnen een zone van 500 meter
rondom een kwetsbaar gebied liggen zijn melkrundveebedrijven, veehouderijen
met als hoofdactiviteit het houden van melkrundvee.Zolang de samenstelling van het veebestand binnen een veehouderij niet
wijzigt heeft dit wetsvoorstel geen directe gevolgen voor een individuele
veehouderij. Wanneer een veehouderij echter meer dieren (of dieren van een
andere categorie) wil gaan houden, kan de voorgestelde wet wel tot bedrijfseffecten
leiden. Deze effecten zullen verschillen, afhankelijk van het feit of de veehouderij
binnen of buiten de zone van 500 meter om een kwetsbaar gebied ligt.7.2 Gevolgen voor bedrijfsontwikkelingMet betrekking tot de gevolgen voor de ontwikkelingsmogelijkheden van
veehouderijen moet onderscheid worden gemaakt tussen bedrijven die zijn gelegen
binnen de 500 meter zones en bedrijven daarbuiten.Bedrijfsontwikkeling buiten de 500 meter zones Buiten de zones van 500
meter rondom de kwetsbare gebieden gelden er ingevolge dit wetsvoorstel in
beginsel geen emissieof depositieplafonds voor individuele bedrijven.Dit betekent dus dat de omvang van de ammoniakemissie ofdepositie van
een bedrijf in deze gebieden niet tot weigering van een milieuvergunning kan
leiden, tenzij het een bedrijf betreft dat onder de werkingssfeer van de IPPC-
of MER-richtlijn valt en dat bedrijf belangrijke verontreiniging veroorzaakt
(zie paragraaf 2.5).Ten opzichte van de Interimwet is een belangrijk effect hiervan, dat op
bedrijfsniveau toename van de emissie als gevolg van uitbreiding van het aantal
dieren mogelijk is zonder dat tegelijkertijd een andere veehouderij zijn activiteiten
beëindigt of inkrimpt via de zogenaamde salderingsmethode. Ingevolge
de Interimwet kan in veel gevallen een uitbreiding van de ammoniakdepositie
boven het reeds vergunde depositieniveau alleen plaatsvinden, indien in samenhang
daarmee de ammoniakdepositie op een andere locatie afneemt door intrekking
van de vergunning op die locatie. De salderingsmethodiek is uitgewerkt in
een (inter)gemeentelijk ammoniakreductieplan. Op circa 95% van de veehouderijen,
waaronder ook veel veehouderijen op grotere afstand dan 500 meter van een
kwetsbaar gebied, is in concentratiegebieden een ammoniakreductieplan met
daarin opgenomen een salderingsregeling van toepassing. In de praktijk komt
de toepassing van de salderingsmethode er op neer dat bedrijven die willen
uitbreiden andere veehouders betalen om hun vergunning in te laten trekken.
Feitelijk komt dit neer op een handel in «ammoniakrechten». De
marktprijs van deze zogenaamde «ammoniakrechten» varieert, afhankelijk
van vraag en aanbod, sterk in de tijd en per gebied: van minder dan f 10,–
tot meer dan f 100,– gulden per kg ammoniak. Omdat in de voorgestelde
wet ten aanzien van een uitbreiding niet meer de voorwaarde wordt gesteld
dat elders een vergunning ingetrokken moet worden, komt daarmee
een eind aan de praktijk van handel in «ammoniakrechten». Bedrijven
kunnen de financiële middelen die met de aankoop van ammoniakrechten
gemoeid zijn dan voor andere doeleinden gebruiken, bijvoorbeeld voor investeringen
in emissiearme staltechnieken.Overigens betekent het bovenstaande niet dat veehouderijen hierdoor altijd
en onbeperkt kunnen uitbreiden of zich altijd en overal kunnen vestigen. Een
vergunningaanvraag zal ook op andere milieuaspecten, zoals stankhinder beoordeeld
worden. Bovendien zal een veehouderij bij uitbreiding of nieuwvestiging ook
in deze gebieden moeten voldoen aan de emissie-eisen van de toekomstige «amvb
huisvesting» en aan de eisen die de mestwetgeving stelt (benodigde dierrechten
of op termijn mestafzetcontracten). Tenslotte kunnen er ook in het kader van
de ruimtelijke ordening beperkingen gelden ten aanzien van nieuwvestiging
of uitbreiding van (intensieve) veehouderijen.Bedrijfsontwikkeling binnen de 500 meter zones Binnen de kwetsbare gebieden
en een zone van 500 meter daaromheen worden de mogelijkheden voor bedrijfsontwikkeling
wel beperkt door de voorgestelde wet. Nieuwvestiging is in die gebieden voor
alle categorieën veehouderijen (met uitzondering van veehouderijen waar
dieren worden gehouden uitsluitend of in hoofdzaak ten behoeve van natuurbeheer)
niet toegestaan. Wat ontwikkelingsmogelijkheden van bestaande bedrijven betreft,
moet onderscheid worden gemaakt tussen melkrundveehouderijen, veehouderijen
waar dieren grondgebonden worden gehouden en overige veehouderijen.Voor een groot deel van de gezinsbedrijven met melkrundvee blijven voldoende
groeimogelijkheden bestaan. Voor deze melkrundveehouderijen geldt namelijk
een emissieplafond van 800 kg NH3 per jaar (zie daarover uitgebreider
paragraaf 3.5). Voor deze bedrijven zijn de mogelijkheden voor bedrijfsontwikkeling
daarom over het algemeen beter dan onder de Interimwet. Voor andere veehouderijen
waar dieren grondgebonden worden gehouden bestaan er eveneens uitbreidingsmogelijkheden.
Er hoeft in die gevallen namelijk niet aan het emissieplafond getoetst te
worden.Voor de overige veehouderijen geldt een emissieplafond dat is afgeleid
van de vergunde emissie, maar gecorrigeerd voor de stand der techniek zoals
die vastgelegd wordt in de «amvb huisvesting». Daardoor is uitbreiding
van het aantal dieren alleen mogelijk als er emissiereducerende technieken
toegepast worden die verder gaan dan de stand der techniek (zie hiervoor paragraaf
3.4). Ook is het daardoor niet meer mogelijk door middel van saldering met
andere veehouderijen, zoals hiervoor beschreven, emissieruimte voor uitbreiding
te creëren. Ten opzichte van de Interimwet worden de mogelijkheden voor
bedrijfsontwikkeling, kort samengevat, dus als volgt ingeperkt:– het benutten van emissieruimte die is ontstaan door toepassing
van de stand der techniek is niet meer toegestaan. Voor het creëren van
de benodigde emissieruimte moeten verdergaande technieken worden toegepast.– saldering van ammoniakemissies met andere bedrijven, en daarmee
het creëren van emisieruimte voor uitbreiding, is niet meer mogelijk.De mogelijkheid tot uitbreiding zal daarom vooral afhangen van het beschikbaar
zijn van geavanceerde emissiearme technieken en de bedrijfseconomische haalbaarheid
daarvan in het specifieke geval.7.3 Administratieve lasten voor de veehouderijDe voorgestelde wet bevat geen expliciete informatieverplichtingen voor
veehouderijen. Wel zullen bij de aanvraag van een milieuvergunning aan het bevoegd gezag gegevens moeten worden verstrekt om een beoordeling
van de milieugevolgen mogelijk te maken. Dit is geregeld in het op de Wet
milieubeheer gebaseerde Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer.
Voor een veehouderij betekent dit dat altijd bepaalde basisgegevens zullen
moeten worden verstrekt, zoals gegevens over het soort en het aantal dieren,
gegevens (tekeningen) van de stal en het gehanteerde stalsysteem en de afstanden
tot gevoelige objecten in de omgeving. Voor de toepassing van de onderhavige
wet kan met voornoemde basisgegevens worden volstaan. Op dit punt leidt het
wetsvoorstel dus niet tot een toename van administratieve lasten.Wel is de voorgestelde ammoniakwet eenvoudiger en doorzichtiger dan de
Interimwet. Niet alleen is de normstelling in de wet zelf eenduidiger, maar
ook hebben bedrijven niet meer te maken met vaak ingewikkelde (inter)gemeentelijke
ammoniakreductieplannen. Dit betekent dat aanvragen voor een milieuvergunning
wat het aspect ammoniak betreft vaak minder gedetailleerde informatie kunnen
bevatten. Ook het vervallen van de salderingsmethodiek brengt een verlichting
in administratieve lasten met zich mee. Het is niet meer nodig om aan het
bevoegd gezag te tonen dat de benodigde «ammoniakrechten» zijn
verworven en dat een andere milieuvergunning tijdig is ingetrokken of aangepast.
Op basis van gegevens over de gemiddelde looptijd van milieuvergunningen,
het aantal malen dat de salderingsmethode in de praktijk wordt toegepast en
de kosten van saldering, is berekend dat dit jaarlijks een besparing aan administratieve
lasten van circa 1,25 miljoen gulden oplevert.Daartegenover staat dat als gevolg van dit wetsvoorstel de mogelijkheden
om bepaalde veranderingen met een melding als bedoeld in artikel 8.19 van
de Wet milieubeheer af te doen, enigszins worden ingeperkt. De gevolgen voor
de omvang van de administratieve lasten zullen echter gering zijn en wel om
de volgende redenen:– op andere wijzigingen in een veehouderij dan uitbreidingen of
wijzigingen in dieren blijft artikel 8.19 van de Wet milieubeheer gewoon van
toepassing;– bij uitbreiding van een veehouderij zal in veel gevallen niet
met een melding kunnen worden volstaan, omdat veelal sprake zal zijn van nieuwbouw
of ingrijpende aanpassing van stallen waarvoor in de milieuvergunning specifieke
voorschriften zullen moeten worden opgenomen;– ook bij een melding zal een veehouder gegevens aan het bevoegd
moeten verstrekken waaruit blijkt dat de milieubelasting die volgens de vergunning
veroorzaakt mag worden, niet wordt overschreden;– ook tegen een besluit een melding al dan niet te accepteren kan
bezwaar worden gemaakt en beroep worden ingesteld.In verband daarmee wordt verwacht dat veehouderijen in de kwetsbare gebieden
en de zones van 500 meter daaromheen in de helft van het aantal gevallen waarin
anders met een melding zou kunnen worden volstaan, als gevolg van dit wetsvoorstel
een wijzigingsvergunning aan zullen moeten vragen. Aan de hand van gegevens
over de frequentie van wijzigingen in milieuvergunningen en over de kostenbesparing
van meldingen ten opzichte van vergunningen, is berekend dat de administratieve
lasten hierdoor met circa f 140 000,– per jaar zullen toenemen.Per saldo wordt als gevolg van dit wetsvoorstel dus een vermindering aan
administratieve lasten van 1,11 miljoen gulden per jaar verwacht. Daarbij
is nog geen rekening gehouden met de positieve effecten op de administratieve
lasten tengevolge van de vereenvoudiging van de regelgeving en de daarmee
samenhangende verwachte afname van het aantal bezwaren en beroepen tegen verleende
milieuvergunningen. De Adviescommissie voor de administratieve lasten (Actal) heeft positief
geadviseerd over het wetsvoorstel.18. Uitvoering en handhavingDe uitvoering en handhaving van de voorgestelde wet zal plaatsvinden als
integraal onderdeel van het verlenen en handhaven van milieuvergunningen in
het kader van de Wet milieubeheer.Het onderhavige wetsvoorstel is qua opzet en normstelling eenvoudiger
en doorzichtiger dan de regeling van de Interimwet en de daarop gebaseerde
(inter)gemeentelijke ammoniakreductieplannen. Door deze vereenvoudiging van
de regelgeving kan een milieuvergunning met minder inspanning en daardoor
ook sneller tot stand komen. Dit betekent een duidelijke lastenverlichting
voor het bevoegde gezag.Ook hoeven er geen ammoniakreductieplannen meer worden opgesteld. Dat
brengt niet alleen voor gemeenten, maar ook voor provincies een aanzienlijke
vermindering van uitvoeringslasten mee. Deze plannen vereisten een intensieve
voorbereiding en totstandkoming via een uitgebreide procedure. De provincies
vervulden daarbij veelal een coördinerende en faciliterende rol en kregen
deze plannen voorts ter goedkeuring voorgelegd.De vereenvoudiging van de ammoniakwetgeving zal naar verwachting ook leiden
tot minder bezwaar- en beroepsprocedures bij de vergunningverlening, terwijl
in geval van bezwaar of beroep de procedures op het punt van ammoniak minder
complex zullen zijn dan onder de Interimwet. Samenvattend kan worden geconcludeerd
dat de uitvoeringslasten voor de overheid als geheel door de voorgestelde
wet substantieel zullen afnemen.Het wetsvoorstel zal wat handhaving betreft geen extra uitvoeringslasten
met zich mee brengen. Het aspect ammoniak is onderdeel van de milieuvergunning
waaraan in de reguliere Wet milieubeheercontroles door het bevoegd gezag aandacht
besteed moet worden.Het onderhavige wetsvoorstel voegt geen nieuwe aspecten toe aan de handhaving,
zodat van de handhaver niet meer of andere expertise verwacht wordt dan onder
de Interimwet reeds aanwezig moest zijn.II ARTIKELSGEWIJSArtikel 1Eerste lidDe definitie van ammoniakemissie sluit aan
bij de Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij, waar voor de berekening
de emissie ook in kg NH3 per jaar werd uitgedrukt.Een dierenverblijf zal meestal bestaan uit
een stal. Tot een dierenverblijf wordt in elk geval ook gerekend een bij een
stal behorende uitloop voor vee. Binnen een dierenverblijf kunnen verschillende huisvestingssystemen worden toegepast. De ammoniakemissie
uit dierenverblijven wordt in belangrijke mate bepaald door de keuze van het
huisvestingssysteem. De hoeveelheid ammoniak die per dierplaats wordt geëmitteerd,
verschilt namelijk per huisvestingssysteem.Voor de definitie van emissiefactor is aangesloten
bij de Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij die gebaseerd is op artikel
1, derde lid, van de Interimwet. In deze regeling zijn emissiefactoren opgenomen
voor de thans beschikbare huisvestingssystemen. De emissiefactor
geeft de uitstoot van ammoniak vanuit dat huisvestingssysteem per dierplaats
weer, zoals dat onder gestandaardiseerde omstandigheden is gemeten. Daarnaast
biedt de regeling de minister de mogelijkheid om voor een proefstal een bijzondere
emissiefactor vast te stellen. De ministeriële regeling op grond van
dit artikellid zal een vergelijkbare opzet hebben.In artikel 9 is bepaald dat de ministeriële regeling wordt vastgesteld
door de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
in overeenstemming met de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.De definities van melkrundvee en melkrundveehouderij zijn ontleend aan de definities van het Besluit melkrundveehouderijen
milieubeheer. Vrouwelijk jongvee is in de definitie van dat besluit uitgezonderd.
Die uitzondering heeft te maken met de werkingssfeer: het besluit is niet
van toepassing op inrichtingen met meer dan 100 stuks melkrundvee, waarbij
het vrouwelijk jongvee niet meetelt. Omdat het vrouwelijk jongvee wel bijdraagt
aan de ammoniakemissie vanuit de veehouderij wordt het voor het bepalen daarvan
wel meegeteld, en is het om die reden in dit wetsvoorstel wel in de definitie
opgenomen.De omschrijving van veehouderij sluit aan
bij de omschrijving van het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer
en leidt er toe, dat niet alleen inrichtingen waar uitsluitend of in hoofdzaak
dieren worden gekweekt, dan wel gefokt, gemest, gehouden, verhandeld, verladen
of gewogen een veehouderij zijn, maar ook de overige inrichtingen die «bestemd
zijn voor» deze handelingen. Deze situatie deed zich ook reeds voor
onder de Interimwet.Tweede lidIn het tweede lid van artikel 1 is bepaald op welke wijze de emissie uit
dierenverblijven wordt berekend. De bepaling is ontleend aan de Uitvoeringsregeling
ammoniak en veehouderij. De ammoniakemissie van een veehouderij wordt berekend
door het aantal dierplaatsen dat op de veehouderij aanwezig is te vermenigvuldigen
met de emissiefactoren voor de desbetreffende diercategorieën en huisvestingssystemen.Evenals bij de toepassing van de uitvoeringsregeling, zal in de praktijk
veelal met dieren in plaats van met dierplaatsen moeten worden gerekend. Niet
altijd zal uit de (oude) vergunning blijken hoeveel dierplaatsen zijn vergund,
terwijl over het algemeen wel duidelijk is hoeveel dieren vergund zijn en
welk huisvestingssysteem is toegepast. Ervan uitgaande dat in beginsel voor
alle dieren huisvesting aanwezig is, kan dan zonder bezwaar met dieren in
plaats van dierplaatsen worden gerekend.Daarbij komt nog dat, zoals uit de definitie in het eerste lid van dit
artikel blijkt, het begrip dierplaats geen scherp omlijnd begrip is. Gezien
de in de praktijk voorkomende situaties is dit ook niet goed mogelijk. Bij
de huisvesting van hokdieren zal een dierplaats vaak een fysieke eenheid zijn,
maar bij scharreldieren bijvoorbeeld is dat al veel minder duidelijk. Bij
andere diersoorten zoals struisvogels die veelal in een open ruimte worden
gehuisvest, is het begrip dierplaats louter nog een rekenkundige eenheid.
Dit hoeft echter voor de toepassing van de regeling geen probleem te vormen.
Uit de bijlage met huisvestingssystemen in de uitvoeringsregeling blijkt meestal
duidelijk om welk huisvestingssysteem het in een bepaald geval gaat en daardoor
is ook duidelijk met welke emissiefactor moet worden gerekend. Artikel 2Eerste lidIn dit artikellid wordt bepaald welke gebieden voor de toepassing van
het onderhavige wetsvoorstel als kwetsbaar worden beschouwd. De aanwijzing
van kwetsbare gebieden is gebaseerd op de aanwijzing van voor verzuring gevoelige
gebieden in de artikelen 2 en 3 van de Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij.
Onder de Interimwet waren als voor verzuring gevoelig aangemerkt:a. bossen, natuurterreinen en landschapselementen die gelegen zijn op
voor verzuring gevoelige grond en een oppervlakte hebben van ten minste 5
ha of door de gemeenteraad bij verordening krachtens de Gemeentewet op een
bij die verordening behorende kaart als voor verzuring gevoelig gebied zijn
aangewezen;b. de natuurterreinen «schraalland», «duinterrein»
en «hoogveen» en het landschapselement «bloemdijk»
die een oppervlakte hebben van ten minste 5 ha of door de gemeenteraad bij
verordening krachtens de Gemeentewet op een bij die verordening behorende
kaart als voor verzuring gevoelig gebied zijn aangewezen.Evenals onder de Interimwet het geval was, worden slechts gebieden waarvan
de aanleg of begrenzing heeft plaatsgevonden voor 1 mei 1988 als kwetsbaar
aangemerkt.Voorzover deze gebieden deel uitmaken van de door de provincie vastgestelde
EHS en, waar het gaat om gebieden kleiner dan 5 hectare, onmiddellijk voorafgaand
aan het vervallen van de Interimwet door de gemeenteraad bij verordening krachtens
de gemeentewet op een bij die verordening behorende kaart als voor verzuring
gevoelig gebied waren aangewezen, worden deze in artikel 2 van dit wetsvoorstel
eveneens als kwetsbaar aangemerkt (aanhef en onder a).Evenals onder de werkingssfeer van de Interimwet worden de gebieden waarop
op het moment van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel een convenant van
toepassing is, waarin met het oog op de instandhouding van die gebieden afspraken
zijn gemaakt over het onderhoud en het beheer, niet als kwetsbaar aangemerkt.
Indien een dergelijk convenant evenwel naderhand ophoudt te gelden, wordt
vanaf dat tijdstip het betreffende gebied, voorzover gelegen in de EHS, wel
als kwetsbaar aangemerkt (artikel 2, aanhef en onder b).Tweede lidIndien bij de inwerkingtreding van deze wet in een provincie de EHS nog
niet volledig is vastgesteld, bepaalt dit artikellid, dat voor die delen van
de provincie tot het moment van vaststelling alle gebieden die krachtens de
Interimwet als voor verzuring gevoelig waren aangewezen, als kwetsbaar gebied
worden beschermd.Artikel 3Eerste en tweede lidVoor een toelichting op artikel 3, eerste en tweede lid, wordt verwezen
naar paragraaf 3.1.Derde lidHet derde lid van artikel 3 maakt het mogelijk dat ook op basis van de
Wet milieubeheer voorschriften worden gesteld ten aanzien van ammoniakemissie uit dierenverblijven. Daarbij moet in de eerste plaats worden
gedacht aan emissie-eisen op grond van artikel 8.44 (de toekomstige«amvb
huisvesting»). Indien dergelijke algemene regels nog niet van kracht
zijn, kunnen vergelijkbare emissie-eisen worden gesteld op grond van het alara-beginsel
van artikel 8.11, derde lid, van de Wet milieubeheer.Daarnaast biedt dit artikellid de mogelijkheid om aanvullende voorschriften
te verbinden aan de milieuvergunning die zich richten op een goede bedrijfsvoering
van emissiearme stalsystemen – bijvoorbeeld het regelmatig aanzuren
of verwijderen van mest – zodat de in de vergunning voorziene (theoretische)
emissieprestatie in de praktijk ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd.Vierde lidDit artikellid regelt dat in het geval er bij de oprichting of uitbreiding
van een veehouderij een milieu-effectrapportage moet plaatsvinden, in afwijking
van het eerste lid bij de beslissing over een vergunningaanvraag met de uitkomsten
daarvan rekening moet worden gehouden.In de kwetsbare gebieden en de zones daaromheen zal dat in de praktijk
weinig consequenties kunnen hebben. Artikel 4 bepaalt immers al, dat een oprichtingsvergunning
moet worden geweigerd en op grond van de artikelen 6 en 7 is uitbreiding van
een intensieve veehouderij is alleen mogelijk binnen het voor dat bedrijf
geldende emissieplafond. Als gevolg daarvan zal de emissie van de veehouderij
bij uitbreiding niet toenemen (in de meeste gevallen zelfs afnemen), zodat
de uitbreiding ook niet kan leiden tot «ontoelaatbare nadelige gevolgen
voor het milieu» zoals bedoeld in artikel 7.35, derde lid, onder b,
van de Wet milieubeheer. Als bij de uitbreiding van een intensieve veehouderij
wordt voldaan aan de voorwaarden van artikel 7, mag de vergunning op grond
van dit artikellid dan ook niet worden geweigerd.Artikel 4Eerste lidDit artikellid bevat een oprichtingsverbod voor veehouderijen, waarvan
een of meer dierenverblijven (deels) zijn gelegen binnen een kwetsbaar gebied
of in de zone van 500 meter daaromheen.Wanneer uit een aanvraag blijkt dat een dierenverblijf na oprichting geheel
of voor een deel in een kwetsbaar gebied of in de zone van 500 meter daaromheen
zal komen te liggen, moet de vergunning voor de hele inrichting worden geweigerd,
ook al zouden de eventuele andere op te richten dierenverblijven buiten de
zone van 500 meter zijn gelegen. Het ligt voor de hand dat een locatie voor
vestiging van een nieuw bedrijf zo wordt gekozen dat een dergelijk probleem
zich niet voordoet.Tweede lidOp basis van dit artikellid zal bij de oprichting van een intensieve veehouderij
die valt onder het bereik van de IPPC-richtlijn buiten de zone van 500 meter,
beoordeeld moeten worden of er sprake is van een belangrijke verontreiniging.
Het begrip «belangrijke verontreiniging» is ontleend aan de algemene
beginselen uit artikel 3 van de IPPC-richtlijn. Op de achtergrond van deze
toetsing is in de paragrafen 2.5 en 5.1 reeds uitvoerig ingegaan. Of sprake
is van belangrijke verontreiniging zal van geval tot geval beoordeeld moeten
worden. Leidend daarbij is het antwoord op de vraag, of de emissie van de
veehouderij het op termijn bereiken van de gewenste milieukwaliteit in de
weg staat. Dit is naast de emissie van de veehouderij zelf ook afhankelijk
van andere emissies in de directe omgeving. In het geval er een milieu-effectrapportage
plaatsvindt, zal daaruit moeten blijken of in dat concrete geval
sprake is van een belangrijke verontreiniging.Artikel 5Eerste lidOp grond van vaste jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State moet worden aangenomen dat ook als «oprichting»
van een veehouderij moet worden aangemerkt: het geval dat een bestaande veehouderij
die onder een algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 8.40 van
de Wet milieubeheer valt, buiten de reikwijdte van dat besluit komt te vallen
en daardoor (weer) vergunningplichtig wordt.Deze situatie kan verschillende oorzaken hebben:1. een bestaande veehouderij kan, zonder dat deze verandert, buiten een
8.40-amvb komen te vallen als gevolg van een wijziging van de werkingssfeerbepaling
van dat besluit;2. een bestaande veehouderij kan, zonder dat deze verandert, buiten een
8.40-amvb komen te vallen doordat de omgeving van de veehouderij verandert;3. een bestaande veehouderij kan, als gevolg van een verandering van die
veehouderij die niet betreft een uitbreiding van het aantal dieren, buiten
een 8.40-amvb komen te vallen;4. een bestaande veehouderij kan als gevolg van de uitbreiding van het
aantal dieren buiten een 8.40-amvb komen te vallen.In de gevallen bedoeld onder 1, 2 en 3 voorziet het eerste lid, onder
a, er in dat de oprichtingsvergunning verleend kan worden.In het onder 4 bedoelde geval kunnen zich twee situaties voordoen.Allereerst het algemene geval dat geregeld is in het eerste lid, onder
b. Daarbij wordt de emissie die de veehouderij op het moment van het ontstaan
van de vergunningplicht mocht veroorzaken, gecorrigeerd naar de «stand
der techniek» zoals die wordt vastgelegd in de toekomstige «amvb
huisvesting». In dat geval kan de veehouder alleen door het toepassen
van verdergaande emissiereducerende technieken, emissieruimte creëren
voor de uitbreiding van het aantal dieren. Zolang het, in het eerste lid,
onder b, bedoelde emissieplafond niet wordt overschreden, is het niet van
belang op welke diercategorie de uitbreiding betrekking heeft.Daarnaast bevat het eerste lid, onder c, een bijzondere regeling voor
melkrundveehouderijen.Wanneer de uitbreiding uitsluitend melkrundvee betreft en de ammoniakemissie
na de uitbreiding niet meer bedraagt dan 800 kg per jaar, voorziet deze regeling
er in, dat de oprichtingsvergunning verleend kan worden. De toepassing van
verdergaande emissiearme technieken is hierbij dus geen vereiste en, afhankelijk
van het emissieniveau van de veehouderij, zal uitbreiding zelfs mogelijk zijn
zonder aanpassing van bestaande dierenverblijven. Nieuwe dierenverblijven
zullen uiteraard wel aan de eisen van de toekomstige «amvb huisvesting»
moeten voldoen.Voor melkrundveehouderijen die, na correctie voor de «stand der
techniek», al een emissie hebben die gelijk is aan of hoger dan 800
kg, geldt de algemene regeling van het eerste lid, onder b. Voor deze bedrijven
geldt het aldus berekende emissieniveau als plafond en zal uitbreiding alleen
mogelijk zijn door het toepassen van verdergaande emissiereducerende maatregelen.Onder d tot en met f is een bijzondere regeling opgenomen voor veehouderijen
waar dieren grondgebonden worden gehouden. Wanneer bij een veehouderij
het aantal van deze dieren toeneemt, behoeft daarvoor niet te worden getoetst
aan een emissieplafond.Tweede lidIn het kader van natuurbeheer speelt begrazing soms een belangrijke rol
bij de instandhouding van de natuur. Zo is beweiding door schapen essentieel
voor de instandhouding van heidegebieden. De regeling in dit artikellid maakt
het mogelijk om ten behoeve van dergelijke activiteiten ook binnen de kwetsbare
gebieden en de zones daaromheen een oprichtingsvergunning te verlenen.Artikel 6Eerste lidArtikel 6 impliceert een uitbreidingsverbod ten aanzien van veehouderijen
gelegen in een kwetsbaar gebied of een zone van 500 meter daaromheen. Als
criterium geldt daarbij uitbreiding van het aantal dieren van «een of
meer diercategorieën», dit om te voorkomen dat het mogelijk wordt
zonder toename van het totale aantal dieren veranderingen in aantallen dieren
tussen verschillende diercategorieën door te voeren, die uit oogpunt
van verlaging van de ammoniakemissie per saldo nadelig zijn.De betekenis van de begrippen «veranderen» (in artikel 6)
en «oprichten» (in artikel 4) moet worden beschouwd in de context
van de Wet milieubeheer (artikel 8.1, eerste lid) met inachtneming van de
jurisprudentie terzake. Daaruit volgt dat, indien ingevolge artikel 8.4 van
de Wet milieubeheer een revisievergunning wordt aangevraagd, dit als een aanvraag
voor het «veranderen van een veehouderij» als bedoeld in dit artikel
moet worden gekwalificeerd en niet als een vergunning voor het «oprichten
van een veehouderij» als bedoeld in artikel 4.Onder «veranderen van een veehouderij» moet ook worden begrepen
een omschakeling van diersoort binnen een bestaande veehouderij, zoals het
veranderen van een varkenshouderij in een pluimveehouderij. Met betrekking
tot de ammoniakemissie is een dergelijke verandering geen «oprichting»
in de betekenis van de Wet milieubeheer. De veehouderij blijft immers tot
dezelfde categorie van het Inrichtingen- en vergunningenbesluit behoren en
ook de aard en omvang van de milieugevolgen, gelet op de in dit wetsvoorstel
opgenomen voorwaarden met betrekking tot uitbreiding, veranderen, indien de
ammoniakemissie niet of nauwelijks wijzigt, niet wezenlijk.Een bijzonder geval vormt nog het samenvoegen van twee veehouderijen tot
één veehouderij. Op grond van de jurisprudentie moet een dergelijke
samentrekking eveneens als het «veranderen van een veehouderij»
worden beschouwd.Tweede lidBij de uitbreiding van een intensieve veehouderij die valt onder het bereik
van de IPPC-richtlijn buiten de zone van 500 meter, moet op grond van dit
artikellid worden beoordeeld, of de verontreiniging als gevolg van de uitbreiding
belangrijk toeneemt. Wat terminologie betreft is daarbij aangesloten bij artikel
4, tweede lid, waarbij het aan de IPPC-richtlijn ontleende begrip «belangrijke
verontreiniging» wordt gebruikt. De IPPC-richtlijn zelf spreekt evenwel
in geval van wijzigingen (artikel 12, tweede lid) over een «belangrijke
wijziging in de exploitatie van de installatie in de zin van artikel 10, punt
2». Een «belangrijke wijziging» wordt daarbij gedefinieerd als een wijziging in de installatie die volgens de bevoegde autoriteit
negatieve en significante effecten kan hebben op mens en dier.Voor een verdere toelichting kan worden verwezen naar de toelichting op
het tweede lid van artikel 4.Artikel 7Eerste lidIn dit artikellid wordt aangegeven onder welke voorwaarden afgeweken kan
worden van het uitbreidingsverbod van artikel 6.De regeling is vergelijkbaar met de regeling die in artikel 5 is uitgewerkt
voor bestaande veehouderijen die vergunningplichtig worden omdat ze buiten
de werkingssfeer van een algemene maatregel van bestuur op grond van artikel
8.40 van de Wet milieubeheer komen te vallen.Op basis van het eerste lid, onder a, onderdeel 1°, geldt bij uitbreiding
van het aantal dieren een emissieplafond dat wordt vastgesteld door de vergunde
emissie te corrigeren naar de «stand der techniek». Uitbreiding
is alleen mogelijk door het toepassen van verdergaande emissiearme technieken.Door het in het eerste lid, onder a, onderdeel 2°, bepaalde, wordt
voorkomen dat de emissie kan toenemen bij een veehouderij die reeds een lagere
emissie heeft dan overeenkomt met toepassing van de stand der techniek.Het eerste lid, onder b, bevat de bijzondere regeling voor melkrundveehouderijen.
Op deze regeling is reeds uitgebreid ingegaan in de toelichting op artikel
5, eerste lid, onder c.Onder c tot en met e is evenals in artikel 5 een bijzondere regeling opgenomen
voor veehouderijen waar dieren grondgebonden worden gehouden. Tweede lidVoor melkrundveehouderijen geldt op basis van artikel 5, eerste lid, onder
c, en artikel 7, eerste lid, onder b, een afwijkend emissieplafond. Daarmee
is beoogd om ten aanzien van veehouderijen met als hoofdactiviteit het houden
van melkrundvee, uitbreiding tot een volwaardig bedrijf mogelijk te maken,
ook indien deze leidt tot een toename van de ammoniakemissie. Ook voor veehouderijen
waar dieren grondgebonden worden gehouden geldt een afwijkende regeling. Met
het tweede lid wordt voorkomen, dat wanneer met gebruikmaking van de afwijkende
regeling voor melkrundveehouderijen of die voor veehouderijen waar dieren
grondgebonden worden gehouden het aantal dieren is uitgebreid, de met deze
uitbreiding samenhangende emissietoename later door middel van een wijziging
van de vergunning voor het houden van andere diercategorieën, zoals varkens
of kippen, wordt gebruikt. Daarmee wordt oneigenlijk gebruik van de regeling
tegengegaan.Artikel 8Op 1 oktober 2000 is de wijziging van de Wet milieubeheer met betrekking
tot het meldingenstelsel van artikel 8.19 in werking getreden. Daardoor kan
in veel meer situaties dan onder de werking van het «oude» artikel
8.19 bij verandering van een inrichting met een melding worden volstaan. Ook
een uitbreiding van het aantal dieren zonder toename van de ammoniakemissie
kan onder de gewijzigde wet worden afgedaan met een melding. Dit wordt onwenselijk
geacht, omdat opvulling van emissieruimte, ontstaan door toepassing van de
stand der techniek, op grond van het aanvullend zoneringsbeleid niet is toegestaan. Artikel 10Dit artikel bevat een bijzondere regeling die de gevolgen van het ongewenst
anticiperen op dit wetsvoorstel regelt.In paragraaf 3.7 wordt uitgebreider op inhoud en achtergrond van
deze regeling ingegaan.Eerste lidIngevolge het eerste lid vervalt een vergunning voor de oprichting of
voor uitbreiding van het aantal dieren, indien die vergunning is aangevraagd
op of na 8 december 2000 en de veehouderij is gelegen in een voor verzuring
gevoelig gebied als bedoeld in de Interimwet of in de zone van 500 meter daaromheen.
De vergunning vervalt met ingang van de dag dat deze wet in werking treedt.Tweede lidIn aanvulling op het eerste lid bepaalt dit artikellid dat, wanneer de
uitbreiding van de veehouderij via een melding op grond van artikel 8.19 van
de Wet milieubeheer is gerealiseerd, de rechtsgevolgen daarvan eveneens vervallen
op de datum van inwerkingtreding van deze wet. Dit geldt ook voor de rechtsgevolgen
van de verklaring van het bevoegd gezag naar aanleiding van die melding.Derde lidDe bepaling in het derde lid zorgt er voor dat vergunningen en de rechtsgevolgen
van de melding en de verklaring niet vervallen indien deze na de inwerkingtreding
van de wet blijken te voldoen aan de criteria van de nieuwe wet. In de gevallen
onder a en b wordt voldaan aan het emissieplafond van onderhavig wetsvoorstel.Of wordt voldaan aan de criteria van de nieuwe wet wordt beoordeeld naar
de situatie van 8 december 2000. In de praktijk zal deze situatie dezelfde
zijn als de situatie die gold op grond van de «oude» vergunning
die voorafging aan de vergunning (of melding) die bij inwerkingtreding van
dit wetsvoorstel op grond van dit artikel vervalt. Vierde lidDit artikellid bevat een overgangsregeling waardoor de veehouderij na
het vervallen van de vergunning c.q. het vervallen van de rechtsgevolgen van
de melding en de afgegeven verklaring nog gedurende enige tijd in werking
mag worden gehouden en de veehouder de gelegenheid krijgt een nieuwe vergunning
aan te vragen.Vijfde lidHet vijfde lid komt overeen met de regeling in artikel 6.Deze bepaling impliceert dat ook een aanvraag voor een oprichtingsvergunning
voor een nieuwe veehouderij moet worden geweigerd.Zesde lidIn dit artikellid wordt aangegeven onder welke voorwaarden na het vervallen
van de vergunning een nieuwe vergunning kan worden verleend. De regeling komt
overeen met de regeling in artikel 7 (en artikel 5).Evenals in het derde lid wordt bij de toetsing van de nieuwe aanvraag
uitgegaan van de situatie op 8 december 2000. Zevende lidVoor het geval dat tegen een vergunning waarin wordt geanticipeerd op
dit wetsvoorstel op het moment van inwerkingtreding een beroep aanhangig is
of na inwerkingtreding van het wetsvoorstel wordt ingesteld, is in het zevende
lid bepaald dat dit beroep moet worden afgedaan met inachtneming van deze
wet.Achtste lidIn dit artikellid is ten aanzien van een melding een soortgelijke regeling
opgenomen als in het zevende lid voor het geval dat tegen een melding op het
tijdstip van of na de inwerkingtreding van deze wet bezwaar is gemaakt of
beroep is ingesteld.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. P. PronkDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,L. J. BrinkhorstXNoot1Kamerstukken II, 1998/1999, 26 356, nr. 3, blz. 21–23.XNoot2Kamerstukken II, 2000/2001, 26 356, nr. 8, blz. 3–5.XNoot3Kamerstukken II, 1997/1998, 26 024, nr. 10, blz. 58.XNoot1Rapport nr. 300–06, IKC Landbouw/RIVM, april 1995.XNoot2Technische commissie bodembescherming; Rapport nr. TCB R13, februari 1999.XNoot3RIVM-notitie LLO/1118/99, november 1999.XNoot4ECN rapport no. C–99–094, RIVM rapport no. 725 601 002,
december 1999.XNoot1Milieubalans 2000, RIVM, blz. 101–102.XNoot1Kamerstukken II, 1997/1998, 24 445, nr. 41.XNoot2Kamerstukken II, 1997/1998, 26 024, nr. 10, blz. 58.XNoot3Kamerstukken II, 1998/1999, 26 356, nr. 3, blz. 21–23.XNoot1Kamerstukken II, 1999/2000, 26 356, nr. 7.XNoot2Algemeen overleg op 25 en 31 mei 2000, kamerstukken II, 1999/2000, 24 445,
nrs. 53 en 54.XNoot3Kamerstukken II, 2000/2001, 26 356, nr. 8, blz. 3–5.XNoot4Kamerstukken II, 2000/2001, 26 356, nr. 30.XNoot1Wijziging van de Meststoffenwet in verband met een aanscherping van de
normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen en de invoering
van een stelsel van mestafzetovereenkomsten, kamerstukken II, 1999/2000, 27 276.XNoot1De invloed van de uitbreiding van natuurgebieden op de ammoniakdepositie
TNO-MEP rapport no. R97/222.XNoot1Richtlijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake geïntegreerde
preventie en bestrijding van verontreiniging, PbEG L257.XNoot2Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieu-effectbeoordeling
van bepaalde openbare en particuliere projecten, PbEG L175.XNoot1IPO-rapport R-254, Stallucht en planten, Wageningen 1981.XNoot1Wijziging van de Interimwet ammoniak en veehouderij (verlenging; einde
legalisering), kamerstukken II, 1998/1999, 26 370, nr. 3, blz. 4.XNoot1Kamerstukken II, 2000/2001, 24 445, nr. 59.XNoot1Kamerstukken I, 2000/2001, 26 356, nr. 169.XNoot1Kamerstukken II, 2000/2001, 26 356, nr. 8, blz. 4–5.XNoot1COM 99 125 def.XNoot2Kamerstukken II, 27 276.XNoot1Advies van 8 december 2000, kenmerk RL/MPS/2000/99. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27836-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl