Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-02, nr. 903

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

21501-02 nr. 903

02-06-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-02Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 136 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-02Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingennr. 903VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 2 juni 2009De vaste commissie voor Europese Zaken1, de
vaste commissie voor Buitenlandse Zaken2 en de
vaste commissie voor Defensie3 hebben op 13 mei
2009 overleg gevoerd met minister Van Middelkoop van Defensie en staatssecretaris
Timmermans voor Europese Zaken over:– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 8 mei 2009 inzake Verslag Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
van 27 april 2009 (21 501-02, nr. 901);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 11 mei 2009 inzake Geannoteerde agenda Raad Algemene Zaken en Externe
Betrekkingen (inclusief Defensie) van maandag 18 en dinsdag 19 mei 2009
(21 501-02, nr. 899);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 24 april 2009 inzake Geannoteerde agenda Raad Algemene Zaken en
Externe Betrekkingen van maandag 18 en dinsdag 19 mei 2009, deel ontwikkelingssamenwerking
(21 501-02, nr. 894);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 6 februari 2009 inzake Verslag Informele OS-Raad van 29 en 30 januari
2009 (21 501-04, nr. 110);– de brief van de staatssecretaris voor Europese
Zaken d.d. 7 april 2009 inzake Fiche: Mededeling inzake EU-strategie
ter beperking van het risico op rampen in ontwikkelingslanden (22 112,
nr. 845).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.Voorzitter: Ormel Griffier: HuisingaDe voorzitter: Ik open hierbij het algemeen
overleg over de Razeb. Ik heet de minister van Defensie van harte welkom,
evenals zijn aanwezige staf, het publiek op de tribune en degenen die dit
debat volgen via het internet. A special warm welcome to the EU-staff of the
Bulgarian parliament, doing research on the Dutch model. Ik vraag de leden
om hun best te doen voor de Bulgaarse «members» en natuurlijk
ook voor de minister. Ook de leden heet ik van harte welkom. Dit is een overleg
in drie delen. Het eerste gedeelte over defensie zal maximaal drie kwartier
duren. Daarna komt het deel externe betrekkingen en ontwikkelingssamenwerking
dat ook drie kwartier zal duren. Het laatste half uur is bestemd voor algemene
zaken. De staatssecretaris voor Europese Zaken zal later ook aanwezig zijn,
maar die laat zich de eerste drie kwartier verontschuldigen. De spreektijd
per fractie is gesteld op maximaal drie minuten.DEFENSIEVragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Knops (CDA): Voorzitter. Allereerst
een compliment aan de minister voor de zeer uitgebreide brief waarin het Nederlandse
standpunt helder is verwoord.De heer Pechtold (D66): Dat je daar tegenwoordig
voor moet bedanken!De heer Knops (CDA): Voorzitter. Het getouwtrek
over het EDA-budget blijft doorgaan. Overeenstemming over het door het EDA
voorgestelde financiële raamwerk wordt moeilijk, zeker gezien de economische
crisis. Verhoging van het budget mag dan misschien onwaarschijnlijk zijn,
een verlaging is ook zeer onwenselijk. Ik steun daarom de inzet van de regering
op dit punt. In deze moeilijke tijden moet juist niet bezuinigd worden op
Europese samenwerking en capaciteitsversterking. Frankrijk en Duitsland vragen
instemming van de bestuursraad met de voorbereidingsfase van een programma
voor de ontwikkeling van een nieuwe zware transporthelikopter voor 2020. Nederland
kan met het voorstel instemmen, zo lezen we, maar voorziet vooralsnog geen
deelname. Het klinkt als een goed initiatief. Er zal in de toekomst behoefte
aan zijn. Het roept echter wel de vraag op of het EDA voor een dergelijk groot
materieel project is toegerust. Het CDA is hier overigens wel een voorstander
van. Zou het materieelagentschap OCCAR niet gewoon bij het EDA ondergebracht
moeten worden?De Airbus 400 heeft weer vertraging opgelopen. Om die reden kan nog niet
overgegaan worden tot ondertekening van de letter of intent over het poolen
van de vloot. De minister voegt hieraan toe dat wat hem betreft eerst de verklaring
over de inrichting en locatie van het European Air Transport Command (EATC)
moet worden getekend. Kan de minister nader ingaan op de stand van zaken hieromtrent?
Wat ons betreft wordt de Airbus het liefst vandaag nog naar Eindhoven gehaald.Dan de Nederlandse bijdrage aan het Helicopter Trust Fund. Het is goed
te vernemen dat de minister ervoor gekozen heeft 1 mln. en kennis in
te zetten voor de modernisering van de helikopters van Slovenië,
zodat deze ook kunnen worden ingezet in Afghanistan, waar ze hard nodig zijn.
We zijn te vaak afhankelijk van civiele inhuur op dit moment. Dat is niet
goed. De minister blijft, evenals in de vorige brief, vaag over het moment
waarop die Cougarhelikopters dan wel ingezet gaan worden. Op 11 maart
heeft hij gezegd dat hij uitging van een half jaar. Nu staat er in de brief «te
zijner tijd». Dat roept vragen op. Graag hoor ik of dat half jaar nog
steeds staat en wat de stand van zaken op dit moment is.Ten slotte nog het volgende. Bij de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse
Zaken zullen Griekenland, Malta, Italië en Cyprus aandacht vragen voor
de aanzienlijke instroom van migranten waar deze landen mee te kampen hebben.
Men verzoekt Europa om solidariteit bij de aanpak van dit probleem. Het CDA
steunt dit appel, maar laten wij ook beginnen om de stroom in te dammen. Anders
is het dweilen met de kraan open, met alle gevolgen van dien. Gisteren werd
bekend dat Italië moslimextremisten opgepakt heeft die illegalen smokkelden
van Griekenland naar Italië. Dat was niet hun enige bezigheid. Ze worden
ook verdacht van het willen plegen van aanslagen in Frankrijk en het Verenigd
Koninkrijk. We hebben het dus niet alleen over boten vol met gelukzoekers.
De zuidelijke lidstaten hebben gelijk: hier is een Europees antwoord op nodig.
Wat het CDA betreft gebeurt dit met inzet van Europese marinekorpsen. De structuur
ervoor is aanwezig in de vorm van het grensbewakingsagentschap Frontex. Hoe
staat het in het algemeen met Frontex en met de Nederlandse bijdrage daaraan?
Is de minister bereid dit pleidooi over te nemen en uit te dragen in de Razeb?De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. Mijn
partij heeft hartstochtelijk campagne gevoerd tegen de Europese grondwet.
Een van de redenen daarvoor was dat er sprake was van een Europese Unie die
ging militariseren. Wat er in die grondwet en later in het Verdrag van Lissabon
is opgenomen met betrekking tot het verbeteren van militaire capaciteit, het
versterken van Europese samenwerking op defensiegebied en het Europese Defensie
Agentschap beviel ons allerminst en bevalt ons nog steeds niet. Wij moeten
nu vaststellen dat die militaire plannen van de Europese Unie, ondanks het
feit dat de grondwet verworpen is en het Verdrag van Lissabon nog niet is
aangenomen, gewoon doorgaan. Wij moeten vaststellen dat de geannoteerde agenda
van elf pagina’s voor vijf pagina’s bestaat uit verdergaande Europese
militaire samenwerking. Ik wil daar graag een reactie op van de minister,
omdat wij formele besluitvorming hebben in de Europese Unie over die samenwerking,
de uitgangspunten in verdragen die nog niet in werking zijn getreden maar
die in de praktijk wel doorrollen. Wij vreesden al dat het Europese Defensie
Agentschap gewoon zou doorgaan. Er wordt inderdaad gewerkt aan een raamwerk
met een zogenaamd rolling budget. Wat dat precies in dit geval betekent, is
mij niet geheel duidelijk. Ik vraag de minister of dat in de praktijk neerkomt
op meer geld voor Europese defensie. Is dat de achtergrond van het rolling
budget? Moeten de defensiebudgetten omhoog? Terecht is een en ander aan kritiek
onderhevig in Europa. In tegenstelling tot de regering is mijn partij niet
voor een verhoging van dat budget. Graag krijg ik een reactie op de feitelijke
ontwikkelingen op dit punt.Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk doen hun best om de EU
en de NAVO beter te laten samenwerken. Griekenland heeft daar bezwaar tegen
gemaakt. Wij lezen over een terughoudende notitie. Wat betekent dat in de
praktijk? Wat is de inhoud van die notitie? Wat is het inhoudelijke argument
van de Grieken om terughoudend te zijn? Hoe groot is de kans dat de Grieken
de poot dwars zetten, wetende dat in de NAVO dit soort zaken alleen maar bij
unanimiteit besloten kan worden? Het duidt in ieder geval op verdeeldheid
binnen de NAVO over de samenwerking tussen EU en NAVO. Is die verdeeldheid
alleen maar beperkt tot Griekenland of worden daar ook door anderen vraagtekens
bij geplaatst? Het is duidelijk dat de EU-ministers van Defensie
meer belangstelling hebben voor de samenwerking met de NAVO dan met de Verenigde
Naties of de Afrikaanse Unie. De laatste twee kunnen dan ook niet rekenen
op voldoende informatie en voldoende samenwerking. Is in het kader van de
trans-Atlantische betrekkingen met de NAVO op tal van niveaus sprake van een
verbeterde samenwerking, terwijl daar bij die andere organisaties niet of
onvoldoende op wordt ingezet? De vraag is wat de politieke wil is van de Europese
Unie en ook van deze minister van Defensie. Zoekt de minister nu wel of niet
samenwerking op het hogere niveau van VN en Afrikaanse Unie?Ten slotte, bij militaire capaciteiten wordt gesproken over capaciteitsversterking.
Gedacht moet worden aan uitbreiding van het computernetwerk, HUMINT, culturele
en taaltraining. Dat wekt de indruk dat de Europese Unie vooral in het kader
van het programma Military HUMINT ook inlichtingenwerk wil gaan verrichten.
Wordt daaraan gedacht? Krijgen wij een Europese spionagedienst met steun van
Nederlandse militaire inlichtingendiensten? Graag een reactie op dat punt.Mevrouw Eijsink (PvdA): Voorzitter. Ook ik
dank de minister voor de uitgebreide brief. Het is echter nog geen brief waarin
staat wat de regering wil inbrengen in de Razeb op het terrein van defensie.
Daarom heb ik de volgende vragen over de brief.Door de Headline Goal Task Force wordt een studie uitgevoerd naar de interoperabiliteit
van militaire capaciteiten. De studie moet in 2009 voltooid zijn en moet leiden
tot verbetering van samenwerking in Europa. In hoeverre wordt deze studie
meegenomen in de verkenningen die in Nederland gehouden worden? Ik weet dat
daarbij gekeken wordt naar EU-samenwerking, NAVO-samenwerking en VN-samenwerking.
Kan de minister de Kamer daarover nader informeren in een volgend overleg?
Ik neem aan dat dit punt bij het informele overleg van NAVO-ministers naar
voren komt. Kan de minister aan de Kamer terugkoppelen wat er uit die bespreking
en uit die studie komt?Drie lidstaten, Duitsland, Frankrijk en Verenigd Koninkrijk, hebben voorstellen
gedaan voor defensieplanningsprocessen als het gaat om harmonisering en synchronisering
voor EU en NAVO. Dat klinkt heel goed. Nederland juicht deze ontwikkelingen
toe en sluit zich aan bij deze voorstellen. Het is mij volstrekt niet duidelijk
om welke voorstellen het gaat. Mogelijk heb ik iets gemist. Kan de minister
hier nader op ingaan? Ook wordt aangegeven dat Nederland zal onderstrepen
dat er in tijden van financiële nood meer samenwerking moet plaatsvinden
tussen de EU en de NAVO. Dat spreekt wat ons betreft vanzelf. Het moet echter
niet alleen om de financiële nood, maar ook om de personele nood gaan.
Ik heb dat eerder aan de orde gesteld. Kan de minister uitleggen hoe hiermee
wordt omgegaan? Eenieder weet dat onze krijgsmacht op dit moment tegen de
8000 vacatures heeft en eenieder weet ook dat omringende landen binnen Europa
met dezelfde aantallen te maken hebben naar verhouding tot de krijgsmachtaantallen.
Kan de minister hierop reageren?Dan kom ik bij de samenwerking met andere partners, onder andere de Afrikaanse
Unie. Nederland heeft in Praag een aantal praktische voorstellen gedaan. Hoe
staat het met de uitwerking van die voorstellen? Ik lees dat de minister zal
voorstellen het tweesporenbeleid te blijven uitvoeren. Mij is onduidelijk
waar dat tweesporenbeleid toe leidt en om welke sporen het gaat. Kan de minister
hierover duidelijkheid geven, ook in samenhang met al het overleg dat er plaatsvindt?Ik heb nog een opmerking over de bestuursraad van het EDA. In de stukken
is uitstekend verwoord dat Europese samenwerking onder andere bestaat uit
pooling en specialisatie. De minister weet dat mijn fractie zeer veel waarde
hecht aan taakspecialisatie. Dan kom ik weer terug op de verkenningen. Ik
zou graag van de minister willen weten hoe in de huidige tijd, los van de
financiële crisis, die taakspecialisatie verder vorm krijgt. Het
is, ook met het oog op materieelprocessen, van belang om te weten hoe daar
binnen Europa naar gekeken wordt. Het is bijvoorbeeld de vraag of een en ander
aansluit bij het eerdergenoemde helikopterinitiatief waarover de heer Knops
sprak. Wat de taakspecialisatie betreft mogen er geen vertragingen optreden.
In een eerder gesprek hierover met de minister hebben wij te horen gekregen
dat er al een planning zou zijn. Daarom valt het mij tegen dat het weer op
de lange baan geschoven wordt.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Ik behandel
twee punten, namelijk het punt van de samenwerking met de NAVO en Somalië.
Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben voorstellen gedaan
om defensieprocessen van de EU en de NAVO beter te harmoniseren. Wat doet
het kabinet om ervoor te zorgen dat Nederland zich hierbij kan aansluiten?
Kan de minister specifieker ingaan op de belangrijkste punten van het proces
voor de aansluiting EU en NAVO? Wat heeft dat te betekenen voor bijvoorbeeld
de investeringen in onze krijgsmacht? Heeft het ministerie al een voorstel
om het tijdpad van de verkenningen aan te laten sluiten bij dit soort initiatieven
van drie grote lidstaten? Hoe staat het met de Europese samenwerking met Turkije,
een van de belangrijkste NAVO-bondgenoten? Wat zijn de financiële consequenties
van meer harmonisatie? Wordt dat meegenomen op Nederlands niveau of is dat
ook in het kader van het proces EU/NAVO te verwachten?Dan Somalië.De voorzitter: Mijnheer Pechtold, even ter
interruptie: Somalië wordt behandeld bij het externe deel. Het staat
u vrij om dit punt bij het defensiedeel te behandelen, maar het komt nog terug
bij het externe deel. Ik zeg dit met het oog op het zorgvuldig bewaken van
uw spreektijd.De heer Pechtold (D66): Ik had gehoopt door
wat te verschuiven, dat het dadelijk dan niet op zou vallen, maar dat ga ik
dan niet doen. Misschien kunt u mij toestaan dat ik straks bij de behandeling
van Somalië een enkele defensieopmerking plaats. Anders zegt u dat ik
het bij het defensiedeel had moeten inbrengen.De voorzitter: Ook de andere woordvoerders
hebben het niet over Somalië gehad. Laten wij met elkaar afspreken dat
wij Somalië behandelen bij het externe deel.De heer Pechtold (D66): Dat zij dat niet doen,
is mij al opgevallen als een ernstig punt.De voorzitter: U hebt nog een minuut spreektijd,
dus u kunt nog iets opmerken.De heer Pechtold (D66): Nee, we gaan spaarzaam
met de tijd om. Zet u die minuut maar in het vat.De voorzitter: Dat niet. Ik geef het woord
aan de heer Ten Broeke namens de fractie van de VVD.De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Gemakshalve
sluit ik aan bij de opmerking van de heer Pechtold over Somalië. Dan
hebben we dat tenminste meteen gehad.De heer Van Bommel zei zojuist dat maar liefst vijf pagina’s van
de geannoteerde agenda gaan over Europese samenwerking en dat daarmee de militarisering
van Europa een feit is. Wij hebben vooral de indruk dat die vijf pagina’s
niet kunnen verhullen dat het met de Europese samenwerking nog niet zo wil
vlotten. Dat heb je met samenwerking en harmonisering, het is een proces van
zeer lange adem. Misschien is het EDA daarvan een goed voorbeeld.
Dit agentschap heeft te maken met forse financiële problemen. Klopt het
dat het EDA daarom verdergaande samenwerking zoekt met de Europese Commissie?
Hoe ziet die samenwerking eruit? Moeten wij hoge verwachtingen hebben van
het EDA? Betekent het invulling geven aan het tweesporenbeleid niet dat te
allen tijde de optie wordt opengehouden om ook buiten EU-verband het beste
materieel voor de beste prijs te kopen? Ik zal nu verder niet ingaan op de
afkorting van een zeker vliegtuig, want daar hebben we het in deze Kamer al
vaak genoeg over gehad.Wat houdt de verdere modernisering van de Cougarhelikopters voor Slovenië
precies in? Er is, geloof ik, 1 mln. voor ingezet. Uiteindelijk zijn
de helikopters bedoeld voor Afghanistan. Nederland zou daar een forse financiële
bijdrage aan leveren. Kan Nederland niet beter op termijn de Cougarhelikopters
afstoten en inruilen voor extra Chinooks? De Amerikaanse Chinook bleek uiteindelijk
toch veel beter te zijn dan de Franse Cougar?Minister Van Middelkoop: Het gaat niet om
de Nederlandse Cougar maar om de Sloveense Cougar.De heer Ten Broeke (VVD): Dan wordt het lastig
om ze af te stoten. Misschien moet de minister dan de budgetten inzetten voor
die veel betere Amerikaanse Chinooks.De heer Pechtold (D66): Dit kabinet verkoopt
dingen die al geen eigendom zijn.De heer Ten Broeke (VVD): Hebt u dan wel het
bonnetje van de Slovenen?De voorzitter: Is dit uw laatste zin, mijnheer
Ten Broeke?De heer Ten Broeke (VVD): Bijna, voorzitter.
Bij het uitbrengen van de notitie Wereldwijd Dienstbaar zag de situatie van
de Nederlandse krijgsmacht er nog heel behoorlijk uit. Nu is er sprake van
fikse personeelstekorten. Hoe verhoudt zich dat tot die betere samenwerking
en harmonisering gelet op het gegeven dat andere landen tegen precies dezelfde
problemen aanlopen?Tot slot de samenwerking met de Afrikaanse Unie. Wat moeten wij ons daarvan
voorstellen? Wij hebben daar in het verleden toch niet zulke geweldige ervaringen
mee opgedaan? Graag hoor ik van de minister of hij wat dat betreft nu wel
hoopvol is en welke aanleiding hij daartoe ziet sinds Praag.De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Ook ik
ga ervan uit dat ik alles wat ik te melden heb over de piraterij bij Somalië
straks bij het onderdeel externe betrekkingen mag verwoorden. Wat dit onderdeel
betreft volstaat het voor mij om het standpunt van de PVV nog eens te formuleren.
Wij vinden dat de militaire samenwerking die Nederland heeft binnen het kader
van de NAVO voldoende is. Wij zien niet welke rol Europa zou moeten hebben
op het terrein van defensie. Wij zijn tegen defensiesamenwerking in Europees
verband. Wij willen uiteraard wel defensiesamenwerking, maar dan in NAVO-verband
en mogelijk bilateraal of multilateraal. Dat betekent dat wij alle plannen
en voorstellen op dit terrein die in de brief worden genoemd niet steunen.De heer Ten Broeke (VVD): De heer De Roon
wijst pertinent alle vormen van samenwerking in Europees verband af als het
gaat om de veiligheidsinspanningen. Wijst hij ook alles af wat te maken heeft
met Frontex om op een overtuigende manier als Europa om te gaan met migratie? De heer De Roon (PVV): Ik zie niet in wat
het Frontexverhaal met het onderwerp defensie te maken heeft. De PVV-fractie
vindt dat de landen die grenzen aan de Zuid-Europese wateren zelf de schepen
moeten inzetten. Wij zien daar voor Nederland geen rol.Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Ik
wil iets opmerken over Tsjaad en over de samenwerking met de NAVO. De Europese
militaire missie in Tsjaad is nu afgelopen. Het was de grootste Europese militaire
missie tot nu toe. Het is goed dat die wordt geëvalueerd. Kan de minister
zich ervoor inzetten dat in de evaluatie wordt meegenomen wat het effect van
de missie was? Dan gaat het niet alleen om de eigen militaire doelstellingen,
het aantal tenten dat is uitgezet of het aantal patrouilles dat is uitgereden,
maar ook om wat het effect van die militaire activiteiten is geweest op de
situatie als geheel: de politieke situatie, de veiligheidssituatie en de humanitaire
situatie. Dat zou passen, aangezien Nederland steeds vaker een beentje voor
zet voor de ontwikkeling van comprehensive missies, ook wel 3D-missies genoemd.
Ik vraag dat met name omdat de veiligheidssituatie is verslechterd. Gevechten
zijn hevig opgelaaid. Sudan bemoeit zich ermee. Kortom, er is weinig reden
tot vreugde. Welke rol kan Frankrijk hierin nog spelen? Is Nederland bereid
om Frankrijk op te roepen om nog meer politiek gewicht in de schaal te leggen
om vrede te bewerkstelligen?Wat de samenwerking met de NAVO betreft sluit ik aan bij de vragen die
door de PvdA-fractie en de D66-fractie zijn gesteld. Zeggen dat de drie grote
EU-lidstaten, Frankrijk, Duitsland en Engeland, met plannen komen voor afstemming
met de NAVO, is natuurlijk de vraag ontlokken naar die plannen. Zeggen dat
je de tekorten wilt aanvullen of harmoniseren, is natuurlijk roepen om de
vraag ten opzichte van welke strategie of behoefte dat moet gebeuren. Nederland
is bezig met het inventariseren van behoeften van Nederland op het gebied
van defensie in de verkenningen. Hoe worden die processen op elkaar afgestemd?
Mag ik ervan uitgaan dat je eerst moet weten wat je visie is op Europese veiligheid
en wat de behoeften zijn voordat je kunt weten welke behoeften en tekorten
moeten worden aangevuld? Kortom, welke EU-veiligheidsstrategie ziet de minister
voor zich? Is die complementair aan die van de NAVO? Wat de fractie van GroenLinks
betreft, mag het wel wat losser van de NAVO en moet de EU, zeker nu er weer
verkiezingen komen en wij hernieuwd gaan nadenken over Europese samenwerking,
proberen ernaar te streven een zelfstandiger EU-veiligheidsbeleid te ontwikkelen.
De pogingen die worden ondernomen gaan in die richting en die steunen wij.De voorzitter: Hiermee zijn wij gekomen aan
het einde van de eerste termijn van de Kamer en geef ik het woord aan de minister,
met het verzoek om, gezien het strakke schema van dit algemeen overleg, zijn
beantwoording in tien minuten af te ronden.Antwoord van de bewindsliedenMinister Van Middelkoop: Voorzitter. Dat wordt
dan telegramstijl. De heer Knops sprak zijn waardering uit over de omvang
van de geannoteerde agenda. Wij hebben daar inderdaad ons best voor gedaan.
Ik neem aan dat mevrouw Eijsink het daarmee eens is.De heer Knops merkte op dat het EDA-budget niet verlaagd hoeft te worden.
Dat is ook het standpunt van de Nederlandse regering. Overigens is dat gemakkelijker
geponeerd, zeg ik met een schuin oog naar de kredietcrisis, dan waargemaakt,
maar dit is wel onze stelling. Op de langere termijn zou het namelijk penny
wise, pound foolish zijn om hierop te bezuinigen.Gevraagd is of het EDA voldoende uitgerust is voor helikopteractiviteiten.
Binnen het EDA worden die initiatieven opgestart. Het is de bedoeling dat er een fase van uitvoering volgt. Dan is het heel wel denkbaar dat
zoiets wordt uitbesteed. Het EDA moet ook zijn eigen grenzen kennen. Ik denk
in dit verband aan het OCCAR, een meer uitvoerende instelling. Dat is de gang
van zaken. Wanneer de heer Knops mij wil waarschuwen om het EDA niet over
te belasten met uitvoeringstaken die niet bij het agentschap passen, heeft
hij bij mij een gewillig oor gevonden.Dan de stand van zaken bij het EATC. Dat wordt steeds spannender. Laat
ik het zo zeggen: de minister van Defensie van het Koninkrijk der Nederlanden
heeft goede hoop dat wij een goede landing zullen maken. Ik vraag de heer
Knops om nog even geduld te hebben. Ik hoop dat wij er voor de zomer uit zijn.
De Kamer wordt er in ieder geval over geïnformeerd.Dan het Helicopter Trust Fund. Dat is een zelfstandige activiteit die
allereerst binnen de NAVO is opgekomen. Wij hebben er de vorige keer al over
gesproken waar de 1 mln. van Nederland aan zal worden besteed. Besloten
is om daarmee de Slovenen bij te staan. Ik wijs er overigens op dat het EDA
in algemene zin al bezig is geweest met een heel verstandige benadering. Het
EDA onderzoekt welke innovatieve maatregelen genomen kunnen worden, gegeven
het feit dat wij heel veel helikopters hebben binnen de Europese Unie en wij
vervolgens constateren dat die slecht kunnen worden ingezet omdat zij onvoldoende
functioneren. Daar is het Frans/Engelse initiatief voor een Helicopter Trust
Fund bij gekomen vanwege de actuele nood in Afghanistan. Dan is het de vraag
hoe beide initiatieven zich tot elkaar verhouden. Voor alle duidelijkheid:
wij gaan er niet over wanneer die Cougarhelikopters worden ingezet. Wij krijgen
te maken met de vraag of het verstandig is om een land, bijvoorbeeld de Slovenen,
te helpen om hun Cougarhelikopters te moderniseren. Ja, dat vinden wij verstandig.
Natuurlijk rust dan op de Slovenen de verplichting om die Cougarhelikopters
zo snel mogelijk in te zetten in Afghanistan. Ik weet niet precies wanneer
dat zal zijn, maar dat is uiteraard een soevereine Sloveense beslissing.Over Frontex kan ik niet zo veel zeggen. De eerste verantwoordelijkheid
voor Frontex ligt bij de minister van Justitie en eventueel bij BZK. Af en
toe wordt er een beroep op mij gedaan als beheerder van materieel. Dat is
de samenwerking. Ik zou de Kamer aanraden om dit onderwerp te agenderen bij
het gezag, dus bij Justitie en bij BZK.Dan de heer Van Bommel. Ja, het is verkiezingstijd ...De voorzitter: Ik zie dat de heer De Roon
wil interrumperen.De heer De Roon (PVV): Nee, voorzitter.De voorzitter: Pardon, de heer Ten Broeke.
Ik dacht dat het de rechterhand van de heer De Roon was, maar dat is hij niet.De heer Ten Broeke (VVD): Goed, ik zal niet
zeggen van wie ik vermoed dat u de rechterhand bent. Mijn vraag is de volgende.
Bij de Staat van de Unie – staatssecretaris Timmermans, die net is binnengekomen,
zal zich dat herinneren – hebben wij een motie ingediend waarin wij
de Nederlandse regering verzochten om heel oude toezeggingen voor meer materiële
inspanning voor Frontex waar te maken. Wij hebben daar sindsdien niets meer
over gehoord. Nu schuift de minister van Defensie het weer voor zich uit naar
aanleiding van een vraag van de heer Knops. Ik zou daar graag iets concreters
over horen.Minister Van Middelkoop: Even voor alle duidelijkheid,
ik schuif niets voor mij uit, maar de rolverdeling is dat de minister van
Defensie desgevraagd iets levert mits hem dat mogelijk is. Dat kan een fregat
zijn, maar dat kunnen ook andere middelen zijn in de meer personele sfeer.
Ik ben niet de vragende instantie. Ik lever desgevraagd en als dat mogelijk
is. Dus als het gaat over de verdere ontwikkeling van Frontex als capaciteit en als functionaliteit ben ik op het tweede plan en moet men allereerst
bij de minister van Justitie zijn. Het blijft een interessante vraag, maar
die moet geadresseerd worden waar die hoort en dat is niet primair bij mij.De heer Ten Broeke (VVD): Dat zullen wij doen,
hoewel het destijds een oproep was aan de hele regering, dus ook aan de minister
van Justitie. Mag ik uit deze opmerking van de minister van Defensie begrijpen
dat hem die vraag nog niet is gesteld?Minister Van Middelkoop: Die vraag wordt in
zekere zin doorlopend gesteld. Frontex is er. Er is voortdurend een proces
van behoeftestelling. De heer Ten Broeke overvalt mij enigszins met deze vraag,
maar nog niet zo lang geleden hebben wij een fregat geleverd. Dat houdt een
keer op. Ik heb niet paraat wat wij op dit moment leveren. Het is in elk geval
een going concern tussen de relevante ministers.De heer Knops (CDA): De staatssecretaris voor
Europese Zaken is zojuist aangeschoven. Hij heeft in november 2008 in een
debat met de heer Van Baalen expliciet aangegeven dat hij de motie die toen
door de heer Van Baalen werd ingediend omarmde. Hij zei dat het kabinet op
die lijn verder wil gaan en de taken wil voortzetten op dat terrein. Daarmee
ging hij in zijn beantwoording duidelijk verder dan de minister van Defensie
nu doet. Misschien kunnen zij het even kortsluiten nu zij beiden aanwezig
zijn. Ik vind het antwoord van de minister van Defensie om het naar een ander
debat door te schuiven onbevredigend. Het gaat wel over een punt dat op de
agenda staat van de Razeb en dat is ingebracht door een aantal landen. Wellicht
kan staatssecretaris Timmermans er iets over zeggen.De voorzitter: Laat ik beginnen met het van
harte welkom heten van staatssecretaris Timmermans. Hij heeft de eerste termijn
van de Kamer niet bijgewoond. Dus ik vind dat wij nu de minister van Defensie
als eerste de mogelijkheid moeten geven om te antwoorden. Als de minister
van Defensie wenst dat de staatssecretaris een aanvulling geeft, is dat aan
de minister van Defensie.Minister Van Middelkoop: Ik heb geantwoord
wat de bevoegdhedenverdeling is. Die moet de Kamer scherp voor ogen krijgen.
Ik weet ook uit andere activiteiten – denk aan de Koninklijke Marechaussee –
hoe belangrijk terughoudendheid is wanneer je beheerder bent en het gezag
bij anderen ligt. Dus de Kamer moet mij toestaan om voorzichtig te zijn. Ik
weet waar mijn bevoegdheden ophouden. Dit is mijn antwoord. Op de gestelde
vragen op dit terrein moet allereerst de minister van Justitie het antwoord
geven. Als de staatssecretaris voor Europese Zaken daar nog iets aan wil toevoegen,
wie ben ik dan om hem tegen te houden?Staatssecretaris Timmermans: Voorzitter. De
Nederlandse regering wil graag Frontex versterkt zien. Ik wijs op de problemen
in Italië, Malta en Griekenland. Het loopt die landen echt over de schoenen.
Daar is alleen een Europees antwoord passend op, en dan niet alleen met grensbewaking
maar ook met het bieden van perspectief voor de landen waar die vluchtelingen
vandaan komen. In dat kader heb ik gisteren in Madrid tegen mijn Spaanse collega
gezegd dat wij sterk gecommitteerd blijven aan het versterken van Frontex
en dat wij bereid zijn om daar middelen voor ter beschikking te stellen. Wij
hebben nog nooit enige aarzeling of terughoudendheid bij Defensie op dat punt
gemerkt. Absoluut niet, er is juist altijd sprake van sterke medewerking van
Defensie. De vraag is alleen welk middel nu past bij de bestaande behoefte
en hoe wij onze bijdrage kunnen inpassen binnen de operationele en politieke
beperkingen die wij hebben. Om een voorbeeld te geven: Spanje wil dat wij
out of area gaan opereren. Dat kunnen wij niet, dus dat levert al een beperking
op. Griekenland wil dat wij in de kustwateren tussen de eilanden
gaan opereren, maar daar zijn onze fregatten niet voor geschikt. Dus dat levert
ook een beperking op. De Kamer moet echter van mij aannemen dat de Nederlandse
regering, gelet op het grotere belang dat hiermee in het geding is, ook in
de wens om te komen tot een Europees asiel- en migratiebeleid er alles aan
zal doen om een versterking van Frontex te bewerkstelligen. Soms is die wens
echter niet meteen te koppelen aan de middelen die je daarvoor kunt inzetten.
Er is echt geen sprake van terughoudendheid.De heer Ten Broeke (VVD): Ik ben overtuigd
van de goede intenties en wij weten allemaal hoe ongelofelijk nijpend de situatie
is. Of het nu gaat om Griekenland, Zuid-Italië of Spanje, het loopt ze
niet alleen over de schoenen; er doen zich daar mensonterende situaties voor.
Wat is er nodig, vraag ik aan beide bewindspersonen, om hier tot een effectiever
optreden te komen? Wat moeten we doen?Minister Van Middelkoop: Tja.De voorzitter: Dit is een erg open vraag,
mijnheer Ten Broeke. Wij zijn bezig met de beantwoording van vragen in eerste
termijn. U stelt nu een nieuwe vraag. Ik stel voor dat de minister van Defensie
hierop kort antwoordt en dat hij vervolgens doorgaat met de beantwoording
van de vragen van de Kamer.Minister Van Middelkoop: Het is op zichzelf
een zeer relevante vraag, maar Frontex is nog altijd in ontwikkeling. Daarom
vraag ik de heer Ten Broeke om ons – ook de betrokken ministers die
nu afwezig zijn – even de tijd te geven om de vraag naar effectiviteit,
die eigenlijk pas achteraf te beantwoorden is, te beantwoorden. Ik voeg hier
nog een opmerking aan toe. Vanmiddag zit ik in de Kamer bij een spoeddebat
dat is aangevraagd door de heer Aptroot. Hij zal ongetwijfeld opmerkingen
maken over de al dan niet beschikbaarheid van Nederlandse fregatten voor de
kust van Somalië. Er is een grens aan de capaciteiten. Om een misverstand
te voorkomen dat mogelijk zal leven – ik kan het mij haast niet voorstellen –
merk ik op dat Frontex natuurlijk geen Nederlandse organisatie is. Er zijn
meer landen waarop een beroep kan worden gedaan. De Nederlandse middelen zijn
echter schaars.Ik was begonnen met mijn antwoord aan de heer Van Bommel. Zoals ik al
zei, het is verkiezingstijd. Hij verweet mij in zekere zin dat de militaire
plannen gewoon doorgaan. Dat klopt, maar dat is wel op basis van de bestaande
verdragen. De grondwet mag verworpen zijn en het Verdrag van Lissabon mag
nog niet van kracht zijn, maar de heer Van Bommel moet niet net doen alsof
wij iets ongepasts doen en alsof wij vooruitlopen op bevoegdheden die wij
nog niet hebben. Daar is geen sprake van. Het huidige EVDB werkt op basis
van de bestaande verdragen.De heer Van Bommel (SP): Mijn opmerking was
niet gericht op lopende missies. De minister kent onze opvattingen daarover.
Een deel daarvan steunen wij en bij een ander deel hebben wij kritische vraagtekens.
Het gaat mij om de verdere uitbouw van een Europees defensiebeleid. Op dat
punt richt mijn kritiek zich. De Nederlandse regering geeft steun aan dat
beleid en doet voorstellen voor de verdere uitbouw daarvan en voor de budgetten.
Tegen die achtergrond vind ik dat de Nederlandse regering een verantwoordingsplicht
heeft. Daar waren mijn opmerkingen op gericht. Dat heeft overigens niets met
de verkiezingen te maken, want wat ons betreft, is er sprake van een permanente
campagne. Dat weet de minister.Minister Van Middelkoop: Geen twijfel over
die verantwoordingsplicht! Ik doe niets liever en ik doe het ook regelmatig.
Wij moeten op een gegeven moment ook bereid zijn om de kloof tussen een politieke
stellingname en de praktische werkelijkheid te dichten. In zekere
zin doet de SP dat ook door enkele EU-missies goed te keuren. Dan zal ik niet
tegen de heer Van Bommel zeggen – want dat zou een jij-bak zijn –
dat hij nu zelf zijn goedkeuring geeft aan de ontwikkeling van een Europese
defensie. Dat zou ik kinderachtig vinden, maar met elkaar erkennen wij wel
dat er hier en daar taken liggen waar de Europese Unie meerwaarde kan bieden
naast de NAVO wellicht en zeker boven het nationale. Dat brengt ons wat dichter
bij elkaar. Dat doen wij op basis van de bestaande verdragen. Er is ook geen
sprake van dat er meer geld bij komt, zoals de heer Van Bommel in relatie
tot het EDA opmerkte. Nogmaals, het EDA is een agentschap en dat is heel ver
verwijderd van de term Europees leger. Het EDA is functioneel voor een verdere
samenwerking binnen de EU. Inmiddels weten wij vrij goed hoe lastig het is
om die capaciteit met elkaar op te brengen. Ik heb al eerder gezegd tegen
de heer Knops dat het EDA-budget niet zal worden verlaagd om eerdergenoemde
redenen. Dat vind ik al een heel aardige inspanning. Maar dat is dus iets
anders dan dat er meer geld naar de Europese defensie zou gaan.Over de EU/NAVO-samenwerking hebben veel Kamerleden gesproken. Dat is
een onderwerp waarover regelmatig met de Kamer is gesproken. Het belang van
die samenwerking is evident, ook nu. De EU kan zijn civiele missies in Kosovo
en in Afghanistan – denk aan EUPOL – alleen dan uitvoeren als
er NAVO-protectie is. Wij zien nu on the ground hoe belangrijk die samenwerking
is. Dat er op het politieke niveau strubbelingen zijn en dat die te maken
hebben met onder andere de relatie tussen Cyprus en Turkije is voor mij helaas
een gegeven. Ik heb vaak met de Kamer gesproken over mogelijkheden om daar
praktische oplossingen voor te vinden. Daar zijn wij mee bezig en daar hebben
wij voorstellen voor gedaan. Die praktische oplossingen hebben wij trouwens
ook toegepast in Afghanistan toen het met EUPOL zo moeilijk ging. Die samenwerking
moet verbeteren. Wellicht zal de Franse toetreding tot de militaire geïntegreerde
structuur een extra politieke impuls betekenen voor die samenwerking, maar
daar liggen natuurlijk niet de blokkades. Dit is een onderwerp waar wij vanuit
beide fora voortdurend mee bezig zijn. Er zijn praktische voorstellen gedaan,
onder andere om de secretaris-generaal van de NAVO permanent aanwezig te laten
zijn bij vergaderingen van de EU-ministers van Defensie en omgekeerd. Langzamerhand
zie je dat dit zich gaat institutionaliseren. Ongetwijfeld is er binnen het
Brusselse op het niveau van ambassadeurs en experts, met het beleggen van
seminars en het uitwisselen van gegevens, praktische winst te boeken. Op dat
terrein zijn wij met elkaar bezig, gegeven het feit dat er op sommige dossiers
politieke blokkades liggen.De heer Pechtold (D66): Met alle respect,
maar ik vind dit wel een heel mager, procedureel antwoord. Op dit moment doen
drie landen voorstellen. Nederland heeft de Defensieverkenningen geagendeerd
staan. Ik, maar ook mijn collega’s zijn zeer geïnteresseerd om
te weten hoe wij daarin aansluiten, wat de Nederlandse agenda wordt, wat het
tijdpad is, wat de concrete voorstellen van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd
Koninkrijk zijn en hoe wij daarover denken. Ik snap dat de minister in een
algemeen overleg waarin ook andere zaken aan de orde zijn, niet uitgebreid
daarop kan ingaan. Zijn antwoord nu klinkt echter heel procedureel. Kan de
minister een brief schrijven, waarin nader wordt uitgewerkt hoe wij de relatie
EU-NAVO de komende maanden en jaren vormgeven, wat het Nederlandse standpunt
is, wat het tijdpad is en wat de relatie tot de verkenningen is? Het gaat
op den duur tenslotte ook om investeringen.Minister Van Middelkoop: Ik vraag de heer
Pechtold om zijn mindset echt bij te stellen. De manier waarop hij zijn vragen
stelt, doet vermoeden dat ik een plan van aanpak kan opstellen en daarbij
een tijdpad kan leveren, waarmee het probleem zou zijn opgelost. Dat is natuurlijk
niet zo. Het gaat om de lastige relatie tussen twee grote instellingen,
de Europese Unie en de NAVO. Wij moeten wel doorgaan. Denk aan Afghanistan
en Kosovo. Het lukt ook met het vinden van praktische oplossingen. Ik heb
er bij herhaling en ook nu weer over gesproken – ik praat dan niet alleen
als Nederlandse minister – dat wij met elkaar meer kunnen bereiken.
Dat kan bijvoorbeeld als wij inventariseren welke capaciteit er over is of
juist tekort is binnen de EU en binnen de NAVO. Stem dat met elkaar af. Wellicht
is een gemeenschappelijke database een oplossing, enzovoort. Dat verhaal heb
ik echter al vaker in deze zaal verteld. Als er politieke blokkades zijn,
moeten die worden weggenomen. Vraag echter niet aan mij om dat te doen. Dat
is mijn taak niet. Ik heb wel af en toe te maken met operaties, zoals met
EUPOL. Dan ondervind je de praktische gevolgen van die politieke problemen.
Daar vinden wij oplossingen voor. Het zijn niet de meest ideale, maar daar
zijn wij mee bezig. Verder gaat mijn reikwijdte niet.Mevrouw Eijsink (PvdA): Ik heb dezelfde mindset
als de heer Pechtold. Ik wil de minister ondersteunen met iets uit zijn eigen
brief. Dat is iets waar ik al om heb gevraagd, namelijk een studie van de
Headline Goals Task Force naar de interoperabiliteit van de militaire capaciteit.
Die studie is eind 2009 klaar. Het is een studie die gegrond is uitgevoerd,
met een opdracht, en die aansluit bij onze verkenningen. Die is heel concreet.
Ik vraag de minister op welke wijze de verkenningen en deze studie worden
gekoppeld. Op welke wijze worden twee andere studies, die ook in de brief
van de minister worden genoemd, hieraan gekoppeld? Dat is heel concreet, dat
is niet politiek. De minister heeft dat eerder afgesproken. Kortom: hoe worden
al dit soort vraagstukken aan elkaar gekoppeld?De voorzitter: Ik zie dat u allen wilt reageren.
Ik wijs erop dat wij nog een hele agenda hebben af te werken. Het is de bedoeling
dat wij op dit moment het Defensiedeel afsluiten.De heer Pechtold (D66): Ik vraag omwille van
de tijd om een brief. De minister doet alsof ik een paar probleempjes wil
oplossen. Ik zie de interessante ontwikkeling dat Frankrijk, Duitsland en
het Verenigd Koninkrijk met concrete voorstellen komen en dat er planningen
liggen. Wij in Nederland willen iets. Ik vraag de minister gewoon om vooruit
te denken en om de Kamer daarin mee te nemen. Ik zou toch op z’n minst
een brief toegezegd kunnen krijgen.Minister Van Middelkoop: Met alle respect,
met een afzonderlijke brief wordt niets toegevoegd aan het lopende debat binnen
de NAVO en ook in deze Kamer. Het onderwerp EU-NAVO komt elke keer aan de
orde bij geannoteerde agenda’s en bij verslagen. De Kamer wordt daarover
goed geïnformeerd, ook over de frustraties die een gevolg zijn van de
slechte samenwerking. Na deze Razeb zal ik de Kamer gewoon verslag doen over
eventueel te melden vorderingen.Mevrouw Eijsink stelde een vraag die zij in eerste termijn ook heeft gesteld.
Het onderwerp interoperabiliteit is relevant voor zowel de EU als de NAVO
in de uitvoerende activiteiten. Als de studie tot resultaten leidt, zal de
Kamer daarover zeker worden geïnformeerd. Ik wil die wel loskoppelen
van de verkenningen om de relatieve autonomie van dat proces niet te doorkruisen.
Ook los van verkenningen zou het onderwerp belangrijk zijn. Binnen de EU en
de NAVO zouden wij erover praten en zouden wij eventueel de Kamer informeren.
Dat ga ik doen.De heer Pechtold (D66): Moeten wij nu een
VAO aanvragen om een brief te krijgen? Daar heb ik helemaal geen zin in. De
minister kan ook gewoon zeggen dat hij in een volgende brief hierop ingaat,
wat toch behoorlijk breed wordt gevraagd. De minister zegt nu namelijk niets. De voorzitter: Ik hoor als antwoord dat de
minister geen brief wil sturen. Het is aan de minister om zijn antwoorden
te geven. Ik stel voor dat de minister eerst zijn beantwoording afrondt. Daarna
geef ik u allen nog heel kort de gelegenheid op erop te reageren.Minister Van Middelkoop: Misschien kunnen
wij het zo oplossen: in het verslag van deze raad ga ik uitvoeriger op dit
onderwerp in. Dit ook om er geen rommeltje van te maken. Bij andere onderwerpen
heb ik dat ook wel eens gedaan.De heer Van Bommel vroeg of er een Europese spionagedienst komt. Dank
voor het literaire gehalte van die opmerking. Er is geen sprake van dat een
dergelijke dienst er komt. Het is volstrekt duidelijk dat je ook aandacht
moet besteden aan de inlichtingencapaciteit als militaire operaties onder
EU-vlag worden uitgevoerd. Wij hebben dat ook gedaan. Misschien beter gezegd:
aan de inlichtingenfunctionaliteit. Als een beroep wordt gedaan op inlichtingencapaciteit,
zal het een nationale dienst zijn. Er komt echt geen Europese spionagedienst.Ik was al bezig met het antwoord aan mevrouw Eijsink over de interoperabiliteit.
Misschien is het goed om de defensieplanning te betrekken bij de toezegging
die ik zo-even heb gedaan. Het vraagstuk van de planning speelt binnen de
EU en de NAVO. Daar doen zich vergelijkbare vragen voor. Waar de NAVO en de
EU in hoge mate dezelfde lidstaten kennen, doen zich dezelfde vraagstukken
voor binnen beide instituties. Ik zal die onderwerpen dus met elkaar vervlechten.
Als ik die nu uitvoerig zou bespreken, zouden wij weer een tijdprobleem hebben.Het tweesporenbeleid waarover mevrouw Eijsink sprak, is dat politieke
proces en de praktische oplossingen die gevonden moeten worden als men toch
met operaties begint.Over taakspecialisatie hebben wij al vaker gesproken. Die vindt nu een
bedding in poolvorming. Dat is één van de varianten van taakspecialisatie,
zoals de C-17 binnen de NAVO. EDA kan als het ware een voorportaal ervan worden
genoemd. Verder is er het helikopterinitiatief. Aan dat soort zaken moet de
heer Pechtold denken.De relatie tussen EDA en de Europese Commissie is een belangrijk punt.
Ik zal daarover een verklaring afleggen in de Razeb. Het is goed dat wij de
zaken scherp uit elkaar houden. EDA is een agentschap dat opgehangen is binnen
het EVDB en heeft vooral een betekenis voor de krijgsmacht en voor defensie.
Dat is de invalshoek. De Europese Commissie, hoe legitiem ook, zal ongetwijfeld
een andere invalshoek hebben. Denk aan de interne markt. Het is verstandig
om die twee principieel en ook praktisch zo veel mogelijk van elkaar gescheiden
te houden en om dan te bezien wat men wellicht voor elkaar kan betekenen.De heer Ten Broeke sprak over het personeelstekort. Ook mevrouw Eijsink
heeft dat woord laten vallen. Het gaat er nu om, als ik naar Brussel ga, dat
Nederland aan zijn internationale verplichtingen voldoet. Wij moeten dan vooral
aan Afghanistan denken, in welk geval het de NAVO betreft. Wij moeten echter
ook denken aan EUPOL en Althea in Bosnië, waar het om EU-activiteiten
gaat. Ik heb zo langzamerhand goede hoop dat wij ook eens met goede berichten
kunnen komen over de personeelstekorten, maar geef ons– de staatssecretaris
en mij – daar even de tijd voor. De personeelstekorten verhinderen ons
echter niet om onze internationale verplichtingen na te komen.Het zal duidelijk zijn dat de relatie tussen de Afrikaanse Unie en de
VN echt van een heel andere orde is dan de relatie tussen EU en NAVO. De relatie
met de VN is belangrijk, omdat de VN/Veiligheidsraad vaak de mandaterende
instelling is die de NAVO of de EU activiteiten laat verrichten. Er is samenwerking
via liaisonfunctionarissen bij beide organisaties die elkaar op de hoogte
houden. De NAVO en de EU hebben vaak uitvoerende capaciteit, waarnaar de VN
verwijst als het nodig is. Dan is het goed om in elk geval diplomatiek met
elkaar samen te werken. De relatie met de Afrikaanse Unie is
van een andere orde. De Afrikaanse Unie is bezig – en ik heb er respect
voor zoals dat toch wel lukt – om zelf een defensiecapaciteit te ontwikkelen.
Er zijn brigades in verschillende delen van Afrika. De EU en de NAVO kunnen
daaraan kennis leveren. Nederland doet dat ook. Bij acties zoals in Somalië,
ligt het ownership bij de Afrikaanse Unie. Er is ook een soort van taakverdeling,
waarbij de AU wordt gevraagd om zo veel mogelijk zelf verantwoordelijkheden
te dragen voor veiligheid en stabiliteit binnen het continent. Dan hoeven
de EU en de NAVO dat niet te doen. Je ziet echter ook dat op enig moment een
onder de AU gestarte operatie een VN-operatie wordt. Dat was onder andere
het geval met Darfur. AMISOM en Somalië gaan vermoedelijk ook een VN-operatie
worden. Dan komen wij weer in beeld als partij waaraan wellicht wordt gevraagd
om een bijdrage te leveren.De heer De Roon is tegen de Europese Unie, althans tegen het EVDB. Ik
heb daar kennis van genomen.Mevrouw Peters heeft nog twee vragen over Tsjaad gesteld. Zij wil graag
dat de operatie die Nederland inmiddels heeft voltooid, goed wordt geëvalueerd.
Dat is vragen naar de bekende weg. Dat weet zij ook. Het toetsingskader verplicht
mij daartoe. Zij mag erop rekenen dat wij, de minister van Buitenlandse Zaken,
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de minister van Defensie, die
operatie ook zullen evalueren. De allereerste evaluatie is echter gericht
op de doelstellingen van de operatie, op MINURCAT, het beschermen van de vluchtelingenkampen
enzovoort. Ongetwijfeld zal ook iets worden gemeld over de bredere politieke
context van Tsjaad en de OS-context, die wij hier een paar keer hebben besproken.
Ik ben echter gehouden om te evalueren op basis van de doelstellingen van
de Nederlandse inzet. Voor zover het breder is en gezien ook de actualiteit
van dit moment, die inderdaad heel zorgelijk is, is het een puur externe zaak.
Het is iets voor Buitenlandse Zaken en ik verwijs graag naar de heer Timmermans.Nadere gedachtewisselingDe heer Knops (CDA): Voorzitter. Dank aan
de minister en de staatssecretaris voor Europese Zaken over het enthousiaste
pleidooi voor Frontex. Ik heb dat goed gehoord en ik heb daar kennis van genomen.
Ik heb ook gehoord dat de minister zei dat er grenzen zijn aan de capaciteit
van de marine. Dat begrijp ik. Is de minister echter toch bereid om in de
Razeb ook de zuidelijke Europese lidstaten te steunen in hun pleidooi om Frontex
in te zetten voor problemen die hun en uiteindelijk ons ook gaan raken?Mevrouw Eijsink (PvdA): Voorzitter. Wat betreft
de studie van Headline Goals Task Force of de interoperabiliteit van militaire
capaciteiten zegt de minister: als de studie tot resultaten leidt. Ik mag
ervan uitgaan dát de studie tot resultaten leidt. Ik vraag de minister
om én de brief én die studie, als die er is, aan de Kamer te
doen toekomen. De minister zei letterlijk dat de verkenningen een autonoom
proces zijn. Het kan toch niet autonoom van Nederland zijn. Er worden studies
gedaan naar VN, EU en NAVO. Het kan toch niet zo zijn dat de studie niet erbij
betrokken wordt. Ik wil van de minister weten dat de Kamer én geïnformeerd
wordt én de studie krijgt én erbij betrokken wordt.De heer De Roon (PVV): Voorzitter. De minister
van Defensie zegt dat de PVV tegen de Europese Unie zou zijn. Dat is echt
een volstrekt verkeerde weergave.Minister Van Middelkoop: Ik herstelde mij
en zei: tegen het EVDB. De heer De Roon (PVV): Als dat de herstelling
is, hoef ik er verder niets aan toe te voegen.Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Mijn
vraag ging over de grondige evaluatie van de Tsjaadmissie, waar de minister
in de brief over schrijft. Ik neem aan dat het een EU-evaluatie is en niet
alleen een Nederlandse. Onder grondig versta ik: met medeneming van de politieke
en OS-dimensie. Dat moet je juist doen als je staat voor de 3D-benadering.
De minister zegt nu dat hij alleen over het militaire gedeelte gaat en dat
men voor het externe gedeelte bij de staatssecretaris moet zijn. Dat is ook
een voorbeeld van wat men wil overwinnen.De voorzitter: Nee, mevrouw Peters. Wij hebben
dat zelf van tevoren afgesproken in de orde van deze vergadering. U was toen
nog niet aanwezig, maar wij hebben een knip gemaakt in deze vergadering.Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik heb het over
een grondige evaluatie, die onder het Defensiegedeelte wordt beloofd, van
de Tsjaadmissie die de EU zal doen.Minister Van Middelkoop: Voorzitter. Mevrouw
Peters kan er zeker van zijn dat er een evaluatie komt van de soort dat wij
al zo vaak hebben gedaan na afloop van andere operaties. Het toetsingskader
verplicht ons – de minister van Buitenlandse Zaken, de minister van
Defensie en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking – daartoe, voor
zover wij erbij betrokken zijn en in de gekende rolverdeling. In een land
als Tsjaad is die anders dan bijvoorbeeld in Afghanistan. Er komt echter een
evaluatie. Ik vraag mevrouw Peters om die even af te wachten en die met elkaar
te bespreken.De studie over interoperabiliteit zal ongetwijfeld tot resultaten leiden.
Dat moet ook. De Kamer zal daarover worden geïnformeerd, zoals dat gebeurt
over ik weet niet hoeveel thema’s die in Brussel spelen. Ik heb over
de verkenningen gezegd dat het een relatief autonoom project is. Daarmee bedoelde
ik – en dat is niet voor het eerst – dat ik niet voortdurend uit
een debat wil komen en nog weer onderwerpen in het mandje wil gooien. Ga ervan
uit dat de meeste thema’s die wij hier bespreken, relevant zijn voor
de langere termijn en dus ook zullen worden meegenomen in de verkenningen.
Ik wil echter niet voortdurend daarbij binnenlopen en zeggen dat ik nog een
themaatje heb gevonden. Dat bedoelde ik met «relatieve autonomie».
Die is relatief, want er is natuurlijk een politieke verantwoordelijkheid.Staatssecretaris Timmermans zal de vraag moeten beantwoorden over het
steunen van zuidelijke landen bij de wens om Frontex effectief te laten zijn.
Het is een beetje gratuit als ik zeg dat ik dat graag wil doen. Frontex is
eventueel de vragende partij en ik moet eventueel de vraag beantwoorden. Het
is allereerst een zaak van buitenlandse politiek om te investeren in grensbewaking.
Het is vervolgens aan de ministers – die van Defensie is niet de enige –
om daarvoor capaciteit te leveren.De voorzitter: De minister van Defensie heeft
de Kamer de toezegging gedaan, dat hij in het verslag van de Razeb uitgebreider
zal ingaan op de relatie tussen de EU en de NAVO.Ik dank de minister van Defensie. Hij kan aanwezig blijven omdat er nog
een deel komt waarbij ook over Bosnië en Somalië kan worden gesproken.
Het is echter aan hem om het eventueel aan de staatssecretaris over te laten. EXTERNE BETREKKINGENVoorzitter: Ormel Griffier: Van der Kolk-TimmermansDe voorzitter: Dit onderdeel van het overleg
staat geagendeerd tot 12.30 uur. Dan begint het algemene deel. Ik geef vier
minuten spreektijd per fractie. Het is aan de fracties om die vier minuten
in te delen. Ik heet de staatssecretaris voor Europese Zaken van harte welkom.
Ik heet van harte welkom het publiek, waaronder de aanstormende topambtenaren
van Buitenlandse Zaken. Ik hoop hen over enkele jaren aan deze kant van de
tafel te zien. Ik heet het publiek via internet van harte welkom. Ik heet
ook de in groten getale aanwezige leden van de commissie van harte welkom.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter.
Vanmiddag zullen wij nog uitgebreid over Somalië spreken in verband met
de kaping.Laat ik eerst inzoomen op AMISOM. Wij allen in deze Kamer hebben bepleit
dat Ethiopië zich zo snel mogelijk terugtrekt vanwege de mensenrechtenschendingen,
waarover wij vernamen, van Ethiopië in Somalië. De insteek van mijn
fractie was dat dit alleen mogelijk is op het moment dat AMISOM echt versterkt
wordt, zodat men de transitieregering ook echt in het zadel kan houden als
tegenwicht voor de Islamic Courts. Ethiopië heeft zich inmiddels teruggetrokken,
maar AMISOM is niet versterkt. AMISOM staat ook weer op de agenda van de Razeb.
Is de minister bereid tot een versterking van AMISOM? Wij kunnen hier wel
praten over kapingen en verzwakking van het bestuur, maar als wij AMISOM niet
kunnen versterken – wij zijn er geweest en de AU heeft een pleidooi
in die richting gehouden – zullen wij pleisters blijven plakken op de
ellende voor de kust van Somalië. Nederland heeft daar nu twee trainers
zitten. Dat is zeer beperkt. Is Nederland zelf ook bereid om te kijken naar
een uitbreiding van de ondersteuning van AMISOM?Er is weer een handreiking aan Iran gedaan om te komen praten, dat zelfs
zonder voorwaarden. Het is een voorstel van de E3+3. Dat loopt al weer een
tijdje. Wordt het geen tijd om daarvoor een deadline te stellen? Wanneer krijgen
wij een reactie van Iran of het bereid is om te komen praten?De sancties hangen al weer een tijd in de lucht. Mijn fractie heeft een
motie ingediend, die is aangenomen, om tot een aanvullend sanctiepakket te
komen. Nu zegt het kabinet dat het kijkt of er een aanvullend pakket moet
komen. Is het echter niet veel sterker en krachtiger tegenover Iran als Nederland
gewoon met een aanvullend pakket komt en dat voorlegt aan de Razeb in plaats
van af te wachten in hoeverre daarvoor nu langzaam maar zeker draagvlak komt?
Ik vraag de staatssecretaris dus om gewoon met een concreet voorstel te komen.Er is een uitgebreide agenda voor de EU-Ruslandtop. De ChristenUnie mist
echter de agendering van mensenrechten in de breedste zin en van de relatie
met de buurlanden, de landen van het Oostelijk Partnerschap.In Sri Lanka is sprake van een schrijnende humanitaire situatie. Natuurlijk
spreekt de EU, en ook Nederland, haar afkeer uit van de humanitaire ramp die
daar plaatsvindt. Het blijft wel een beetje aan de zijlijn wat de EU betreft.
Wat wordt de Nederlandse inzet in de Razeb voor Sri Lanka? Kan Nederland meer
doen dan alleen zijn zorgen uitspreken?De heer Haverkamp (CDA): Voorzitter. Tijdens
de vorige Razeb is gesproken over een nieuwe toenadering tot Iran. Er is een
duidelijke handreiking gedaan. Het CDA deelt de mening van de regering dat
Iran deze kans met beide handen moet aangrijpen, maar een reactie blijft uit.
Inmiddels is weer een maand verstreken. Dat past precies in de strategie van Iran van tijdrekken. Wat ons betreft zal er een duidelijk deadline
moeten worden gesteld.Wij lezen de brief op het punt van het sanctiebeleid zo dat men gaat nadenken
over eventuele sancties. Aangezien daarover al heel lang is gesproken, verbaast
dat ons. Wij gaan ervan uit dat er een soort van plan B klaar ligt. Klopt
dat, zo vraag ik de staatssecretaris?Er is uitgebreid gesproken over de situatie in Sri Lanka, die heel ernstig
is. De Zweedse minister mocht bijvoorbeeld het land niet in. Wij zagen een
persbericht van minister Koenders dat hij binnen de EU spoedoverleg wil over
de situatie in Sri Lanka. Wat zal de Nederlandse inzet zijn en aan welke concrete
stappen denkt de minister om de impasse te doorbreken?Er heeft ook een EU-Pakistantop plaatsgevonden. Intussen is de situatie
daar drastisch veranderd. Kan de regering aangeven hoe zij het vervolgtraject
ziet, met ook de duidelijke oproep vanuit Pakistan om te helpen?Het is goed dat er aandacht voor en actie in de richting van Birma is.
Dit moet niet verslappen. Wij hechten aan een spoedig nader overleg hierover,
zoals met de minister is afgesproken. Dank voor de inzet bij de vorige top.Sudan staat niet op de agenda, maar wij vinden wel dat er aandacht voor
moet blijven. Tijdens de vorige Razeb is hierover ook gesproken. Wij vragen
ons af of de minister en marge met een aantal landen iets kan doen.Over de ontvangst van de dalai lama heeft de commissie een brief mogen
ontvangen van de Chinese ambassadeur. Wij kunnen ons voorstellen dat collega’s
van ons in andere landen die in het verleden ook hebben ontvangen. Onze oproep
aan het kabinet is om te kijken of de Europese landen samen meer eenheid op
dit dossier kunnen bereiken. Het moet heel duidelijk zijn dat Europa als blok
reageert en dat parlementen zelf moeten beslissen wie zij ontvangen. Ik vraag
inzet daarvoor, opdat wij straks niet uit elkaar worden gespeeld.De heer Van Bommel (SP): Wat de parlementen
betreft, kunnen wij de samenwerking zelf zoeken. Als de heer Haverkamp verwijst
naar de situatie in andere landen, houdt hij impliciet ook een pleidooi voor
ontvangst van de dalai lama op het hoogste niveau, zoals Gordon Brown, Angela
Merkel en Sarkozy hebben gedaan. Mag ik zijn opmerking zo opvatten dat hij
de regering impliciet vraagt om de dalai lama op het hoogste niveau te ontvangen?
Ik bedoel daarmee het niveau van de minister-president. Ik zou daar zeer voor
zijn.De heer Haverkamp (CDA): Nee. Het gaat mij
erom dat landen zelf een besluit nemen hoe zij iemand ontvangen. Het is niet
aan China om daar iets van te vinden. Je ziet echter een soort verdeel-en-heerstactiek
op het moment dat acties worden ondernomen door China. Europa zou eens moeten
nadenken hoe het daarop reageert. Wij hebben het gevoel dat op dit moment
niet daarover wordt nagedacht. Onze oproep aan de regering is om dat te doen.
De Nederlandse regering zelf zou moeten beoordelen hoe zij iemand ontvangt,
zoals dat aan de Franse regering zelf en aan het Nederlandse parlement zelf
is. Het is niet aan de Chinezen. Wij vinden wel dat moet worden nagedacht
hoe wij omgaan met de druk van buiten.De voorzitter: Ik ben tot nu toe soepel geweest,
maar China staat niet op de agenda van de Razeb. Wij gaan hier niet verder
op door.De heer Haverkamp (CDA): Voorzitter. Ik ga
er wel van uit dat ik een reactie krijg.De voorzitter: Nee, u hebt geantwoord op een
interruptie. Verder is het aan de staatssecretaris. Mevrouw Ferrier (CDA): Voorzitter. Het is
erg goed dat er in EU-verband gesproken wordt over een gezamenlijke aanpak
ten behoeve van de ontwikkelingslanden in het kader van de crisis. In de geannoteerde
agenda staat echter geen enkele concrete maatregel. Ik wil weten wat de concrete
voorstellen zullen zijn. Ik ken deze minister voor Ontwikkelingssamenwerking
namelijk als iemand die houdt van een concrete invulling. Overigens is het
wel goed om hier vast te stellen dat er een aanzienlijke verhoging van het
ODA-percentage is gerealiseerd in meer EU-landen.Over de begrotingssteun heb ik zorgen, als ik lees dat men versneld wil
overgaan tot het toekennen van begrotingssteun. De positie van mijn fractie
is duidelijk: begrotingssteun kan een goed instrument zijn, maar onder duidelijke
voorwaarden. Die lees ik hier niet. Begrotingssteun mag geen blanco cheque
zijn. Ik wil graag weten welke stappen de minister gaat ondernemen om zijn
collega’s voor ontwikkelingssamenwerking mee te krijgen op het Nederlandse
pad van begrotingssteun.Over de EPA’s hoor ik uit met name de ACP-landen dat er grote bezorgdheid
en onrust bestaat over vooral de bananenteelt, over de productie en export
in die sector. Dat komt doordat de Europese Commissie een overeenkomst gaat
sluiten met de Latijns-Amerikaanse bananenproducerende landen. Er liggen voorstellen
vanaf 12 maart jongstleden om de bananenprijs te laten dalen. Dat
heeft een enorm effect op de kleinere bananenproducerende landen. Ook de toegang
tot de Europese markt is niet gegarandeerd.Het is heel goed dat er over de aanpak van rampen wordt gesproken, maar
er ontbreekt een concreet voorstel hoe Europa dit gaat aanpakken. Er wordt
een commissie opgericht. Er komt een strategie. Ik heb een voorstel en ik
wil graag van de staatssecretaris een toezegging dat de minister maandag en
dinsdag dat voorstel inbrengt. Dat is het voorstel dat de CDA-fractie al bij
de begrotingsbehandeling heeft gedaan, namelijk om te beginnen met een pilot
met suikerpalmen. Begin bijvoorbeeld met een suikerpalmbos op Haïti.
Dat biedt ongekende mogelijkheden in de rampenbestrijding. Zo’n bos
houdt de grond vast. Het tornadoseizoen komt eraan en Haïti wordt anders
weer achterop gebracht. Hier liggen mogelijkheden waarmee Europa concreet
kan worden en die wezenlijk verschil maken. Ik hoor graag of de minister dit
punt gaat inbrengen.De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. Voor
Bosnië wil Frankrijk een transformatie van de huidige missie naar een
trainingsmissie. Nederland zegt daar in beginsel geen tegenstander van te
zijn, maar wil het nu niet. Waarom nu niet? Die missie is toch eigenlijk een
vastgelopen missie. Het politieke hervormingsproces stagneert al sinds 2006
en zal waarschijnlijk blijven stagneren tot de algemene verkiezingen in 2010.
Ik deel die opvatting. Dan moeten wij toch ook kijken hoe onze aanwezigheid
daar kan bijdragen aan een verandering van de politieke situatie. Nederland
zal aandringen op het niet unilateraal uittreden van landen uit de missie
EUFOR. Eerder zijn in deze Kamer door mijn fractie, maar ook door de staatssecretaris
vraagtekens geplaatst bij de duur van deze missie. Wanneer komt daar nu eens
een eind aan? De missie gaat maar door. Wij modderen maar door in Bosnië.
De geloofwaardigheid van EUFOR is nu al minimaal. Waarom zouden wij landen
dan niet toestaan om eenzijdig met deelname te stoppen? Sterker nog: dat zou
Nederland zelf ook moeten overwegen.Het vredesproces in het Midden-Oosten staat niet op de agenda, maar zou
wel op de agenda moeten staan. Ik vind dat de Razeb ook een veroordeling moet
uitspreken van het proces dat nu in Oost-Jeruzalem gaande is. Israël
is bezig Oost-Jeruzalem te annexeren. Daarmee wordt de voortgang in het vredesproces
extra moeilijk. Uit Israël blijven bovendien geluiden komen dat men geen
Palestijnse staat wil. De paus wil die wel, maar Israël wil die niet.
Dat schiet zo niet op. De opening die Obama tegenover Iran biedt, is zeer toe te juichen. Directe
besprekingen met Iran, zonder voorwaarden vooraf, zijn nodig. De uitspraak
in de geannoteerde agenda dat de Europese Unie bereid moet zijn om passende
nieuwe maatregelen te nemen, acht ik contraproductief in het licht van de
toenadering die Obama zoekt. Ik geef Obama hier liever meer ruimte dan de
Europese Unie.Ten slotte is de SP wat Georgië betreft geen voorstander van verdere
stappen op het gebied van het vrijhandelsakkoord of visumfaciliteiten. De
situatie in Georgië is zeer gespannen. Wij hebben dat afgelopen week
nog kunnen zien. De besluitvorming in de afgelopen periode door president
Saakashvili om de macht naar zich toe te trekken leidt tot een verdere confrontatie.
Om nu de president te steunen met een vrijhandelsakkoord of verdere visumfaciliteiten
vinden wij zeer onverstandig. Wij hopen dat de Nederlandse regering op dat
punt terugkomt.De heer Irrgang (SP): Voorzitter. Ik begin
met de situatie in Sri Lanka, het bloedbad dat dit weekend heeft plaatsgevonden.
De VN spreken van een bloedbad en honderden doden. Wij weten eigenlijk niet
goed wat de situatie daar is, omdat journalisten en hulpverleners geen toegang
hebben tot het gebied. Minister Koenders heeft nu het initiatief genomen tot
een spoedoverleg binnen de Europese Unie. Hij pleit ook voor toegang voor
hulpverleners en journalisten. Dat is ontzettend belangrijk. Belangrijk is
ook de vraag wat de Nederlandse houding is inzake het al langer lopende initiatief
van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, ook in de Veiligheidsraad. Steunt
Nederland dat? Mijn fractie hoopt van wel. Waarom doet Nederland niet meer,
bijvoorbeeld het ontbieden van de Sri Lankaanse ambassadeur in Nederland?
Waarom wordt de Nederlandse ambassadeur niet teruggeroepen voor consultatie?
Waarom pleit Nederland niet voor een aan de orde stellen in de Mensenrechtenraad
in Genève van de handelwijze van de Sri Lankaanse regering? Waarom
is er geen initiatief om met de Tamil Nationale Alliantie te spreken? De SP
wil veel meer betrokkenheid zien van de Nederlandse regering. Zij wil zien
dat de Nederlandse regering verontwaardigd is over het buitenproportionele
geweld in Sri Lanka van regeringszijde. Daarbij past natuurlijk ook een veroordeling
van de gijzeling van de burgerbevolking door de Tamil Tijgers. Laat daarover
geen enkel misverstand bestaan.De onderhandelingen met Centraal-Amerika over een associatieakkoord moeten
in juli worden afgerond. Er loopt echter ook nog een impactanalyse. Wat betekent
dit voor de arme bevolking? Naar ik heb begrepen is die impactanalyse pas
klaar nadat de onderhandelingen zijn afgerond. Hoe kan die dan nog effect
hebben op de onderhandelingen?Wat de EPA’s in Afrika betreft pleit het South Centre ervoor om
verdere liberalisering van die landen afhankelijk te maken van ontwikkelingsindicatoren
die ook in het GSP worden gebruikt. Landen worden uit het GSP, het algemeen
differentieel systeem van handelsvoordelen van de Europese Unie, gegooid als
zij een bepaald ontwikkelingsniveau bereiken. Waarom wordt ook niet de omgekeerde
redenering gevolgd, dat landen die een EPA hebben afgesloten, gedwongen worden
om verder te liberaliseren als zij zich voor een bepaald ontwikkelingsniveau
kwalificeren?De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. Ik begin
met Sri Lanka, omdat Sri Lanka op dit moment de meeste aandacht verdient,
zeker na de afschuwelijke gebeurtenissen van de afgelopen week waarbij honderden,
zo niet meer burgers zijn omgekomen in het geweld dat weer tot uitbarsting
is gekomen. Het door de regering gebruikte geweld in een gebied waar zich
nog vele onschuldige burgers bevinden, is naar de mening van mijn fractie
buitenproportioneel. Wat dat betreft steun voor het kabinet. Ik heb de uitspraken
van minister Koenders vanuit Afrika gehoord dat er spoedoverleg moet komen
over de situatie in Sri Lanka. Ik hoor graag of dit betekent een overleg voordat
de Razeb plaatsvindt. Ik hoor graag hoe het daarmee staat. Het
moge duidelijk zijn dat het geweld van beide kanten zo snel mogelijk gestaakt
moet worden. In dit geval is het Sri Lankaanse leger de sterkere partij. Dat
heeft dus de zwaardere verantwoordelijkheid.Mij valt op dat er vanuit het Westen na enige tijd wel verontwaardiging
klinkt over het geweld, maar dat het daarbij blijft. De grootste handelspartners
van Sri Lanka zijn bijvoorbeeld de VS en Groot-Brittannië. Binnen de
EU zitten Groot-Brittannië, Duitsland en Italië in de top vijf van
handelspartners. De EU kan dus wel wat. Is het mogelijk om het handelsinstrumentarium
in te zetten als dreigend sanctiemiddel, als Sri Lanka de operatie doorzet?De heer Irrgang (SP): De heer Van Dam spreekt
over buitenproportioneel geweld. Dat ben ik met hem eens. Vindt hij ook dat
de Nederlandse regering dat buitenproportionele geweld expliciet moet veroordelen,
omdat dit in een gebied met buitengewoon veel onschuldige burgers als een
oorlogsmisdaad kan worden gekwalificeerd en als zodanig zou moeten worden
benoemd en veroordeeld?De heer Van Dam (PvdA): Wij hebben al eerder
gediscussieerd over het gebruik van deze mate van geweld in een gebied waar
zich veel onschuldige burgers bevinden. Ook toen hebben wij dat als disproportioneel
gekwalificeerd. Ik vraag de regering om dat ook in deze situatie te doen.
Er bevinden zich nog vele duizenden burgers in het gebied. De mate van geweld
is disproportioneel, ook in de zin van het internationaal recht. Ik ben in
het algemeen niet zo van kwalificaties over oorlogsmisdaden of dergelijke.
Het is aan het internationaal hof om dat te beoordelen. Wij vinden het echter
disproportioneel in de zin van het internationaal recht. Dat verdient dus
ook een veroordeling.Er wordt gesproken over ombouw van de missie in Bosnië. Dat ligt
wel in de rede, maar wij horen graag wat meer over de concrete planning ervan.
De regering spreekt zich uit tegen het unilateraal terugtrekken van landen
uit deze missie. Dat is vreemd, want in een eerder debat met de minister van
Defensie hebben wij juist afgesproken dat de Nederlandse bijdrage aan deze
missie zou worden verminderd. Wij bespreken binnenkort hoe die afspraak wordt
ingevuld. Het verbaast mij daarom dat Nederland dit standpunt inneemt in EU-kader.Over Somalië zullen wij straks verder spreken in een spoeddebat.
Van alle kanten wordt gesproken over het juridisch tekort, over de vraag hoe
moet worden omgegaan met het oppakken en berechten van piraten. Eigenlijk
iedereen spreekt zich uit voor een internationaal tribunaal of iets dergelijks,
maar wat gebeurt er nu concreet? Zijn er concrete stappen in zicht? Wat wordt
de inzet van de regering? Kan de EU daarvoor eindelijk eens het initiatief
nemen?Wij zijn de afgelopen week in Georgië geweest. Het was een boeiend
werkbezoek. Terwijl wij daar waren, begon de dialoog tussen de regering en
de oppositie. Die is de afgelopen dagen moeizaam vervolgd, maar dat was te
verwachten. Hoewel je van alles zou kunnen zeggen over de vermoedelijke beweegreden
die de oppositie heeft, staat één ding na afgelopen week als
een paal boven water: in Georgië is absoluut democratische hervorming
nodig. Minister Verhagen heeft indertijd tijdens zijn bezoek al aangeboden
om daarbij behulpzaam te zijn, bijvoorbeeld via een onderzoek van de Raad
van Europa. Zou Europa, als neutrale buitenstaander, een helpende hand kunnen
bieden bij de onderhandelingen tussen regering en oppositie en bij de democratische
hervorming in het land? Europa kan daarin mogelijk een rol spelen. Dat is
ook in ons eigen belang. Een stabiel Georgië is ook in ons belang.Er wordt gesproken over het oppakken van de onderhandelingen over een
vrijhandelsakkoord. Dat lijkt mij een goede stap, maar die moet wel worden
gekoppeld aan het doorzetten van de democratische hervormingen,
want een vrijhandelsakkoord is over het algemeen een beloning voor een land.
Als Georgië de hervormingen doorzet, kan er gesproken worden over een
vrijhandelsakkoord.De VS steken de hand uit naar Iran en willen de dialoog aangaan. Het lijkt
mij dan wel zaak dat Europa de VS niet rechts gaat inhalen. Dat zou zeer bedenkelijk
zijn. Het geeft een compleet verkeerd signaal af als Europa praat over sancties
of zelfs al een sanctiepakket op tafel legt, zoals sommige collega’s
voorstellen. Ik hoop dat de regering niet op het voorstel ingaat. Zelfs de
agenda van de regering is al aan de scherpe kant, want ook het schermen met
sancties is een verkeerd signaal. Ik begrijp dat de regering voorbereid wil
zijn op een eventuele nieuwe vertragingstactiek van Iran, maar sancties zijn
op dit moment zeker niet aan de orde.De heer Haverkamp (CDA): U bent het wel met
ons eens dat Iran een deadline gesteld moet worden?De heer Van Dam (PvdA): President Obama heeft
de hand uitgestoken, zonder daarbij een deadline te noemen. Ik wil niet degene
zijn die hem op dit punt terechtwijst. Ik denk dat hij wel inziet dat het
nu zaak is om de boel voorzichtig aan te pakken en niet in de oude houding
te schieten door deadlines te stellen en met sancties te dreigen. Dat heeft
de afgelopen jaren niet zo heel veel opgeleverd.De heer Haverkamp (CDA): Dan begrijp ik uw
opmerking over tijdrekken niet. Zonder deadline sukkelt het maar voort.De heer Van Dam (PvdA): Ik geloof dat de Amerikaanse
regering lering heeft getrokken uit de ervaring van de afgelopen jaren en
nu een verstandige en voorzichtige koers kiest. Zij probeert voorzichtig een
dialoog op gang te brengen die 30 jaar heeft stilgelegen. Ik kan mij voorstellen
dat het even duurt voordat die dialoog op gang komt. Ik snap dat de Iraniërs
niet onmiddellijk willen praten. Er worden wat voorzichtige bewegingen gemaakt.
Laten wij Iran de tijd gunnen en heel voorzichtig zijn met het spreken over
deadlines en het schermen met sancties, want daarmee keren wij terug op het
oude, contraproductieve spoor van de regering-Bush. Dat de heer Haverkamp
dat voorstaat, moet hij weten, maar ik doe dat niet.De heer Voordewind (ChristenUnie): Het is
toch opmerkelijk dat de heer Van Dam afstand neemt van het tweesporenbeleid
waar de regering de afgelopen jaren naar heeft gestreefd: het reiken van de
hand en tegelijkertijd een stok achter de deur houden. Dit ondanks dat ook
hij weet dat onlangs een langeafstandsraket is gelanceerd die ook Europa kan
bereiken, dat op Durban II de Holocaust is ontkend en dat er nog steeds geen
reactie is op die uitgestoken hand. In het Midden-Oosten moet je jezelf sterk
opstellen, sancties achter de hand houden en die dus ook concreet voorbereiden.
Waarom neemt de heer Van Dam daar afstand van?De heer Van Dam (PvdA): De Amerikaanse regering
heeft als eerste het beleid ten aanzien van Iran omgegooid. Daarnaast was
het conflict dat Iran de afgelopen jaren gezocht heeft, niet tegen Europa
gericht, maar tegen de Amerikaanse regering. Dáármee dient onderhandeld
te worden. Onderhandelingspogingen van de EU zijn op niets uitgelopen. Dat
is niet voor niets. Iran is daar niet in geïnteresseerd. Iran is juist
geïnteresseerd in een dialoog met de Verenigde Staten. Ik vind de beweging
van de regering-Obama hoopvol. Ik wil mij daarachter scharen en niet terugkeren
op het oude, rechtse pad dat de heer Voordewind nog steeds bewandelt, het
pad van dreigen met sancties en het steeds weer bestempelen van Iran als «de
vijand», zonder in acht te nemen wat er in dat land gebeurt, met
de verkiezingen in het vooruitzicht. Het kost enige tijd voordat een constructieve
dialoog is opgestart. Laten wij dat proces de tijd gunnen. Die tijd is er
wel.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik wijs
de heer Van Dam erop dat juist Amerika vergaande sancties heeft ingesteld
tegen Iran en dus heel duidelijk een stok achter de deur houdt terwijl het
de hand uitsteekt. Ik heb president Obama absoluut niet horen zeggen dat hij
die verscherpte maatregelen, die veel verder gaan die van de EU, gaat intrekken.De heer Van Dam (PvdA): Dat is een heel ander
debat, namelijk over het opheffen van sancties. Dat heeft niemand hier voorgesteld.
Ik zou dan ook niet weten waarom wij daarover zouden debatteren. Er is afgesproken
dat primair de VN Veiligheidsraad het gedrag van Iran beoordeelt en daaraan
mogelijk sancties koppelt. Pas wanneer de raad door politieke meningsverschillen
geen stappen zet, is de EU aan zet. Dat punt is echt nog lang niet bereikt.Voorzitter. Israël heeft zich uitgesproken tegen de tweestatenoplossing.De voorzitter: Ik wijs u erop dat dit onderwerp
niet op de agenda van de Razeb staat.De heer Van Dam (PvdA): Maar het zou er absoluut
op moeten. Mijn voorstel aan de regering is ook om dit onderwerp op de agenda
te zetten, want het kan niet tot 12 juni wachten. Israël heeft zich
uitgesproken tegen een tweestatenoplossing. Wat doen wij daarmee? Daarnaast
is de discussie over het meest recente VN-rapport zeer actueel. Daarin wordt
Israël achteloos en roekeloos gedrag verweten. Israël wordt in de
beklaagdenbank gezet en door Ban Ki-moon opgeroepen om de toegebrachte schade
te vergoeden. Ik ga ervan uit dat de regering zich, ook in EU-verband, achter
Ban Ki-moon schaart. Nederland heeft zich steeds ingezet voor het VN-onderzoek.
Dan moet het zich ook scharen achter de gevolgen die de VN daaraan verbindt.De heer Van Bommel (SP): De heer Van Dam sprak
zojuist zijn verbazing uit over het feit dat de Nederlandse regering erop
aandringt dat landen niet unilateraal besluiten om niet meer deel te nemen
aan de EUFOR-missie in Bosnië. Verbazing is een gemoedstoestand en niet
zozeer een politiek standpunt. Ik zou graag zijn politieke standpunt horen.
De regering betrekt een stelling, maar de heer Van Dam zal daar toch ook een
opvatting over hebben. Wat is zijn opvatting over de mening van de regering
dat landen niet unilateraal uit de missie in Bosnië moeten stappen?De heer Van Dam (PvdA): Hierover is eerder
gedebatteerd. Toen was de regering heel fel in haar standpunt dat landen er
zelf over gaan. Dat ging echter over een situatie die de regering anders uitkwam.
Bovendien gaat ook Nederland er zelf over. Er is al jaren geleden afgesproken
dat Nederland zijn bijdrage gaat afbouwen. Dat betekent dat Nederland op een
gegeven moment unilateraal uit de missie zal stappen. Dat is mijn politieke
standpunt. Ik vind dat dit moet kunnen, ook voor Nederland.De heer Van Bommel (SP): Dan kunt u het dus
niet eens zijn met de inzet van de regering bij deze Razeb, want zij gaat
erop aandringen dat landen niet unilateraal de missie te verlaten. Daarmee
verspeelt zij de vrijheid voor Nederland om dit zelf unilateraal te doen.De heer Van Dam (PvdA): Dan begrijpt u mijn
verbazing over het standpunt zoals dat is verwoord in de brief van de regering,
en de vragen die ik daarover heb gesteld. De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Omwille
van de tijd sluit ik mij aan bij de vragen die door mijn collega’s al
zijn gesteld over Sri Lanka.Ik heb mij wel voorbereid op het onderwerp Israël, ook omdat ik vorige
week schriftelijke vragen heb gesteld en daarbij expliciet aan het ministerie
heb gevraagd of deze vragen voor het AO van vandaag beantwoord konden worden.
Ze zijn inderdaad beantwoord en ik wil er hier op doorgaan. Net als de PvdA-fractie
vind ik dat Israël wel in de Razeb behandeld zou moeten worden.De voorzitter: Mijnheer Pechtold, even voor
de orde van de vergadering: wij bespreken hier de geannoteerde agenda van
de Razeb. Wij kunnen de hele wereld wel bespreken in de Razeb ...De heer Pechtold (D66): Dat doen wij ook.De voorzitter: Dat is allemaal prima, maar
het kan zijn dat de staatssecretaris uw vragen niet geheel kan beantwoorden,
omdat het onderwerp niet op de geannoteerde agenda staat.De heer Pechtold (D66): Voorzitter, die man
reist de hele wereld af en volgens mij heeft hij het Midden-Oosten best gevolgd
de afgelopen tijd. Als je bovendien de verslagen van de Razeb leest, dan merk
je dat die zich niet altijd aan de agenda houdt. En het lijkt mij zo dat als
Nederland het niet doet, een ander land of misschien wel Ban Ki-moon ...De voorzitter: Die zit niet bij de Razeb.
Vervolgt u uw betoog.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter, ik heb
een punt van orde. U start deze discussie elke keer dat wij een AO over de
Razeb hebben, maar de Kamer mag natuurlijk voorstellen om de agenda voor de
Razeb te laten aanpassen. Steeds als wij dat doen, kapt u ons af. Dat komt
het debat niet ten goede.De voorzitter: Dit doe ik omdat de mogelijkheden
om iets toe te voegen aan een agenda van de Razeb zeer beperkt zijn. Dat is
ook vaker uitgelegd aan u allen, maar wellicht zal de staatssecretaris hier
op die manier wederom op antwoorden. Ik zeg het de leden ter bewaking van
hun inbreng, maar uiteraard gaan zij daar zelf over. Dus, mijnheer Pechtold,
ga uw gang voor uw vier minuten.De heer Pechtold (D66): Ik wil het dus even
over Israël hebben, mede naar aanleiding van de vragen die ik vorige
week heb gesteld over het VN-rapport over de oorlog in Gaza afgelopen winter.
De VN heeft veel kritiek geuit. Ban Ki-moon heeft daar begin deze week nog
wat scherpere uitspraken aan toegevoegd, en ik vraag de staatssecretaris dus
of het rapport besproken kan worden, of dat hij op zijn minst wil proberen
om het op de agenda te plaatsen. De vraag daarbij is ook of er nog onafhankelijke
EU-onderzoeken of andere onderzoeken gaande zijn. Wat is de stand van zaken
van de besprekingen over de intensivering van het associatieakkoord? Wat is
de inzet van de Nederlandse regering naar aanleiding van het rapport?Ik heb in mijn schriftelijke vragen specifiek gevraagd om een reactie
op de bevindingen van de verschillende aanbevelingen uit het rapport. Wat
ik heb gekregen, is een samenvatting, maar ik vroeg om een reactie. Ik wil
die graag alsnog, nu of op een ander moment, maar graag snel, schriftelijk.
Daarnaast lees ik in het antwoord op vraag 3 een tegenstrijdigheid, want de
regering lijkt te schrijven dat zij zich aan haar standpunt houdt dat onderzoek
naar de gebeurtenissen door partijen zelf moet worden gedaan -de slager die
zijn eigen vlees keurt – maar aan het eind van het antwoord lees ik
dat Nederland in VN-verband zal blijven pleiten voor de instelling van
een onafhankelijk onderzoek. Kan de staatssecretaris het licht dat ik hiertussen
zie, wegnemen of aangeven wat nu precies de lijn is?Wat is de stand van zaken van EUBAM (EU Border Assistance Mission to Moldova
and Ukraine)? Zitten andere missies die de wapensmokkel echt kunnen tegenhouden
in de pijplijn? Hierover hebben wij vorige keer ook gesproken. Ik zou dat
graag gerealiseerd zien. Heeft Nederland plannen om meer dan drie militairen
klaar te hebben staan?Wat is nu de concrete Nederlandse inzet ten aanzien van de EUFOR-missie
in Bosnië? In de brief lees ik dat de regering geen tegenstander is van
een transformatie naar een trainingsmissie. Mag dat iets concreter? Wat betekent
dat voor onze bijdrage en voor de samenwerking van de NAVO en de VN?De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Terecht
hebben de Beneluxlanden gesteld dat Kroatië behoorlijk wat aanvullende
inspanningen zal moeten verrichten om volledig mee te werken aan het Joegoslavië-tribunaal.
Ik denk dat met terugwerkende kracht wel duidelijk wordt dat al die positieve
opmerkingen over Kroatië van het afgelopen jaar tussen haakjes geplaatst
mochten worden. Wij hebben dat althans gedaan en ik zie dat bevestigd. Ook
de uitlatingen van de heer Brammertz over het oude dossier-Gotovina en het
niet verstrekken van documenten baren grote zorgen. Dan is er nog het grensconflict
tussen Kroatië en Slovenië. Kan de staatssecretaris zeggen of de
Beneluxlanden en dus ook Nederland daar met name het bilaterale karakter van
hebben onderstreept? Een grensconflict van een land dat de ambitie heeft om
toe te treden tot de Europese Unie is een zaak van de unie en moet zwaar meewegen
in de toetreding. De staatssecretaris begrijpt waar ik op doel. Dat is in
elk geval niet op het openen van een nieuw hoofdstuk over justitie.Over Sri Lanka hebben wij een uitgebreid debat gevoerd. De machteloosheid
bij de leden en bij de staatssecretaris is alom aanwezig. Wat denkt de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking te kunnen bereiken met zijn nieuwe initiatief?
Wat is het Nederlandse standpunt? Kunnen wij misschien ook nog iets in het
kader van de donorgemeenschap? Ik weet dat wij de hulp afbouwen, maar kunnen
wij niet iets extra’s doen om de Sri Lankaanse regering verder onder
druk te zetten?Ik kom te spreken over Moldavië. Terecht hebben lidstaten, waaronder
Nederland, zich kritisch getoond over de aangekondigde versoepeling van Roemeense
naturalisatieregels. De Roemeense minister van Buitenlandse Zaken zou hebben
gezegd dat het in dit stadium nog slechts ging om aanvragen en niet om een
uiteindelijke toekenning van de Roemeense nationaliteit. Dat is niet erg geruststellend.
Vanzelfsprekend gaat het eerst om aanvragen, maar de aangekondigde Roemeense
wetswijziging leidt wellicht tot massale toekenningen. Is daar nog iets nieuws
over te zeggen? Wat gaat de staatssecretaris daaraan doen?Ik kom te spreken over de EU-Ruslandtop. Rusland lijkt wat argwanend aan
te kijken tegen het EU-programma Oostelijk Partnerschap. De vraag is of Rusland
gerustgesteld gaat worden wanneer de EU duidelijk maakt wat dat partnerschap
precies inhoudt. Het verbaasde mij enigszins dat Rusland kennelijk nu zelf
komt met een nieuwe juridische basis voor de energiesamenwerking. Wat houdt
dat in? Wat doet dat meer of minder af aan het Energiehandvestverdrag waar
het toch uiteindelijk om zou moeten gaan?Ook de situatie in Bosnië-Herzegovina is weinig hoopgevend. Het gaat
om het afbouwen van de missie en tegelijkertijd om het ombouwen van de missie
naar een trainingsmissie. Nederland maakt die transitie, zo lijkt het althans,
afhankelijk van een overgang van het kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger
naar dat van de Speciale EU Vertegenwoordiger. Is dat afdoende reden om EUFOR
te beëindigen? Moet daarvoor de veiligheidssituatie in Bosnië niet
het belangrijkste criterium zijn? Ik kan kort zijn over Iran. Ook wat ons betreft hoeft de staatssecretaris
niet langer na te denken over sancties; dat moet hij ondertussen gewoon weten.
Het goede aan de nieuwe benadering is dat die carrot én stick is, zeg
ik ook tegen de heer Van Dam. Hij zegt: er is tijd genoeg. Iedereen, van president
Obama tot het Internationaal Atoomagentschap, is ervan doordrongen dat Iran
met de ontwikkeling van zijn nucleaire programma ons niet zo heel veel tijd
laat. De uitgestoken hand moet dus gepaard gaan met een andere hand, namelijk
een gebalde vuist, als dat nodig is.Voor ons is een vrijhandelsakkoord met Georgië juist wel aan de orde,
want het dwingt Georgië om economische hervormingen door te voeren. Het
zou goed zijn als Georgië zich daarop richt.Mijn volgende punt is de ontwikkelingssamenwerking. De Europese wens voor
begrotingssteun wordt geagendeerd. Hoeveel invloed kan Nederland daar nog
op uitoefenen? Net als het CDA zijn wij kritisch op die begrotingssteun; wat
kritischer, zou ik bijna willen zeggen, dan de CDA-woordvoerster. Anders dan
haar zijn wij niet voor een boomplantdag op Haïti. De heer Manservisi
heeft ook een aantal statements gemaakt over de steun van de EU aan de Derde
Wereld. Aan het eind van het jaar is er een budgetreview. Kunnen wij in dat
kader nog invloed uitoefenen op de standpunten van de Europese Commissie en
het beleid aangaande die begrotingssteun?Mevrouw Ferrier (CDA): Ik word natuurlijk
getriggerd door de opmerking over de boomplantdag.De heer Ten Broeke (VVD): Dat dacht ik al!Mevrouw Ferrier (CDA): Hoe haalt de VVD-woordvoerder
het in zijn hoofd? Het gaat hier om een nieuw concept, ontwikkeld door de
Universiteit van Wageningen, waarbij het gaat om het gelijktijdig laten gedijen
van gewassen zoals bamboe, bananen en vijgen. Dit leidt tot een grote werkgelegenheid
en het vasthouden van de grond, zodat die niet kan eroderen.De heer Ten Broeke (VVD): Weet u wat, mevrouw
Ferrier? Ik ga met u de staatssecretaris vragen of hij daar een brief over
wil sturen. Lijkt u dat geen goed idee? Maar niet te veel kantjes, want dat
kost weer bomen!De heer Pechtold (D66): Kunnen wij dan gelijk
het recept krijgen?De voorzitter: Mevrouw Ferrier was een vraag
aan het stellen.Mevrouw Ferrier (CDA): Het gaat om een nieuw
concept waarmee de EU verschil kan maken in het grote klimaat- en armoedeprobleem.
Hoe relateert de heer Ten Broeke dat aan een boomplantdag? Die heeft namelijk
een heel andere functie.De heer Ten Broeke (VVD): Als in de wereld
een verschil kan worden gemaakt, ben ik daar natuurlijk altijd voor. Dat is
een heel goede beweegreden. Of dat via die boom op Haïti kan ... Ik vind
dat wat opmerkelijk, maar misschien zie ik het verkeerd. De staatssecretaris
gaat er wellicht een brief of informatie over sturen. Die zullen wij serieus
bestuderen. En, wie weet, plant u straks de eerste boom. Ik hoop het van harte.Mevrouw Ferrier (CDA): Of u, of wij samen!De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Voor zover
het gaat om samenwerking met andere landen in de aanpak van piraterij, zijn
wij er een voorstander van dat dit bijvoorbeeld gebeurt in NAVO-verband. Mijn
fractie is van mening dat de Europese Unie geen taak behoort te hebben op
defensieterrein en kan zich daarom ook niet vinden in deelname van Nederland aan operatie-Atalanta. Wij zijn van mening dat de Nederlandse defensiemacht
effectief moet worden ingezet ter bescherming van Nederlandse schepen tegen
piraterij. Die bescherming moet voorop staan. Als er daarna ook nog mogelijkheden
zijn om tegelijkertijd andere schepen te beschermen, dan vindt mijn fractie
dat best, maar de primaire taak is bescherming van Nederlandse schepen en
die mag daardoor niet in het gedrang komen.De heer Van Dam (PvdA): Weet de heer De Roon
hoeveel schepen er straks met Atalanta in de Golf van Aden liggen om Nederlandse
schepen te beschermen?De heer De Roon (PVV): Wij willen helemaal
niet dat schepen worden ingezet om Nederlandse schepen te beschermen. Nederlandse
schepen kunnen het meest effectief worden beschermd door plaatsing van Nederlandse
mariniers met adequaat wapentuig aan boord van Nederlandse koopvaardijschepen
in de regio rond Somalië. Dat, en niet de deelname aan een EU-expeditie,
zou de Nederlandse inzet moeten zijn.De voorzitter: Ik meld u beiden dat wij hierover
vanmiddag nog een debat voeren. Ik stel voor dat u hierover vanmiddag met
elkaar verder debatteert.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter, volgens
mij gaat het vanmiddag over de NAVO-missie en heeft de heer De Roon het hier
over de EU-missie die nog moet komen.De voorzitter: Nou, stelt u dan nog een vraag.De heer Van Dam (PvdA): De heer De Roon zegt
dat hij zoekt naar het meest effectieve middel. Wat is nu het meest effectieve
middel: dat er één Nederlands fregat ligt in de Golf van Aden
dat de honderden Nederlandse schepen moet beschermen die daardoorheen varen
of dat er tien of elf Europese schepen liggen die gezamenlijk al die Nederlandse
schepen beschermen die erdoorheen varen? Wat is nu het meest effectief?De heer De Roon (PVV): Ik heb er geen enkel
bezwaar tegen als er tien of elf schepen van Europese landen liggen. Daar
gaat het niet om. Het gaat mij erom dat de Nederlandse schepen effectief worden
beschermd door Nederlandse mariniers op Nederlandse koopvaardijschepen, die
ook gewoon het wapentuig waarover zij beschikken, effectief inzetten tegen
piraten, zodat piraten weten dat zij van een koude kermis zullen thuiskomen
als zij Nederlandse koopvaardijschepen aanvallen.Voorzitter. Wat betreft Georgië is de PVV-fractie van mening dat
het onaanvaardbaar is dat Russische troepen zo’n 20% van het
Georgisch grondgebied bezet houden. Deze troepen moeten daar zo snel mogelijk
weg. Het lijkt erop dat een verdere uitbreiding van de Russische militaire
bezettingsmacht in Zuid-Ossetië en Abchazië in gang is gezet. Als
deze militairen daar in groten getale en, zoals Rusland heeft aangekondigd,
langdurig zullen blijven, dan kan dat niet anders dan gezien worden als een
russificatie van deze gebieden. Niet alleen deze militairen zullen daar dan
voor onbepaalde en lange tijd verblijven, maar zij zullen ook hun Russische
familie meebrengen en stichten. Het valt Rusland en de feitelijke lokale autoriteit
in deze gebieden ook kwalijk te nemen dat zij niets willen weten van inspanningen
om de gespannen situatie te verminderen en niet willen streven naar oplossingen
die recht doen aan de Georgische soevereiniteit over deze gebieden. Het zou
de regering sieren als zij deze zienswijze met kracht uitdraagt in alle fora
en overlegvormen waar dit onderwerp aan de orde komt, dus ook in de Razeb.
Wij zien wel veel in het nastreven van een vrijhandelsakkoord. Dat is in het
belang van de economische ontwikkeling van Georgië. Er is
veel behoefte aan. 30% van de bevolking leeft onder de armoedegrens
en 40% is werkeloos. Economische ontwikkeling van dat land lijkt ons
een goede manier om interne spanningen weg te nemen of te verminderen.Roemenië heeft plannen om de naturalisatieregels voor de Moldaviërs
te versoepelen. Mijn fractie wil niet dat één miljoen Moldaviërs,
of hoeveel het er ook maar zullen blijken te zijn, door Roemenië zomaar
tot EU-burgers kunnen worden gepromoveerd. Roemenië is al een grote zorgenpost
van de EU en maakt zich door deze weg in te slaan, verder onmogelijk. Als
Roemenië volhardt in dit voornemen, dan mag Roemenië wat ons betreft
heel lang niet toetreden tot het Schengengebied. Ik vraag de regering om dit
in de Razeb heel duidelijk te maken.Ik kom bij de kwestie van ontwikkelingssamenwerking. De EU-landen geven
gezamenlijk 49 mld. uit aan hulp dit jaar. Nederland steekt daar als
het om de percentages gaat nog steeds met kop en schouders bovenuit. Wij vinden
het in deze tijden van economische crisis niet goed dat de EU-landen worden
opgeroepen om zich te houden aan hun belofte om de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking
op peil te houden of zelfs te verhogen. Het zijn mooie woorden, maar hoe zit
het met de inspanningen van de Nederlandse bevolking van de afgelopen jaren
om de Nederlandse economie draaiende te houden? Zij krijgt nu stank voor dank.
Aan de ene kant wordt de Nederlandse burger gepakt op zorgtoeslag en kan hij
waarschijnlijk tot zijn 67ste doorwerken voordat hij AOW krijgt, en aan de
andere kant blijft de regering gewoon veel te veel geld doorpompen in de bodemloze
put die ontwikkelingssamenwerking heet.De heer Van Bommel (SP): Het verbaast mij
dat u niets hebt gezegd over Iran en de nieuwe gematigde koers die ten opzichte
van Iran wordt gevoerd: praten zonder voorwaarden vooraf. Eerder zei de PVV
bij monde van Geert Wilders nog: bombarderen, en zo snel mogelijk. De PVV
lijkt nu op een volstrekt andere lijn te zitten. Ik zou dat toejuichen, maar
ik wil dat graag even expliciet horen. ADe heer De Roon (PVV): Het is goed dat u daar
nog even naar vraagt. President Obama heeft een hand uitgestoken naar Iran;
dat is ons ook niet ontgaan. Het is ons ook niet ontgaan dat moslims de hand
vaak niet willen schudden met anderen. Wij verwachten dan ook dat die uitgestoken
hand leeg zal blijven. Wij hebben er helemaal geen verwachtingen van. Wat
dat betreft blijven wij dus op de oude lijn zitten. Iran moet stevig worden
aangepakt. Het is al vijf voor twaalf, althans, zo luidt de bekende uitdrukking,
maar ik denk eigenlijk dat de situatie nog veel dramatischer is. Ik denk gewoon
dat wij ons moeten prepareren op heel sterke maatregelen tegen Iran.De heer Van Bommel (SP): Ik weet dat de kennis
van de islam niet zo wijdverbreid is, maar het weigeren van een hand is vaak
bij vrouwen en president Obama is, voor zover mij bekend, geen vrouw. Dat
zal dus niet op principiële bezwaren stuiten. Mag ik uw standpunt zo
opvatten, dat u instemt met het onderzoeken van sancties door de regering,
maar dat u de lijn van zo snel mogelijk bombarderen wel heeft verlaten?De heer De Roon (PVV): Wij vinden dat de pogingen
van Iran om een kernwapenmacht te worden, ook met militaire middelen moet
worden bestreden. Of Nederland dat zelf moet doen, waag ik te betwijfelen,
want ik denk niet dat wij daartoe in staat zijn. Maar als andere landen die
plannen hebben en uitvoeren, dan vind ik het prachtig als wij daar steun aan
verlenen, voor zover wij daartoe in staat zijn.Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Ten
aanzien van Bosnië steun ik de lijn van de Nederlandse regering om de
missies van de EU en de OHR (Office of the High Representative)
pas te transformeren als aan de voorwaarden van het Daytonakkoord is voldaan.
Ik maak mij wel zorgen over hoeveel kans de OHR daarvoor nog zal krijgen.
Hoelang lopen die mandaten nog en hoe groot is de kans dat de OHR van alle
landen die het mandaat bepalen voldoende tijd zal krijgen om toe te zien op
de vervulling van de Daytonvoorwaarden?De EU zou meer aandacht moeten besteden aan duurzame oplossingen voor
de uitbreidende piraterij voor de kust van Somalië. Op dat punt heeft
de minister van Buitenlandse Zaken in een vorig debat twee toezeggingen gedaan.
Hoe zijn die nagekomen? De eerste toezegging was om de problemen van illegale
visserij en het storten van giftig afval in de Contactgroep Somalië aan
de orde te stellen. Is dat gebeurd? De tweede toezegging was dat Nederland
zich zou inzetten voor versterking van het diplomatieke-politieke traject
door te pleiten voor de instelling van een EU-gezant voor de Hoorn van Afrika.
Hoe staat het daarmee? Mocht de staatssecretaris daar nu niet op kunnen antwoorden,
zou hij dat dan in een brief kunnen doen? Wat zijn, ten slotte, de uitkomsten
van de afgelopen donorconferentie voor Somalië?Ook mijn fractie steunt de dialoog die nu op gang lijkt te kunnen komen
tussen Amerika en Iran. Wat ons betreft is het nu niet de tijd om als EU een
beetje als plan B alvast extra sancties te gaan ontwerpen. Ik kan mij niet
aan de indruk onttrekken dat de vrijlating afgelopen weekend van de Amerikaans-Iraanse
journaliste Saberi heeft bijgedragen tot een klimaat waarin een dialoog tussen
Amerika en Iran beter tot stand kan komen. Dat brengt mij op die andere gevangene,
die ook twee nationaliteiten heeft, Iraans en Nederlands, Al-Mansouri. Die
zit deze week drie jaar in detentie zonder dat wij een tenlastelegging of
precies inzicht hebben gekregen in de wijze waarop zijn proces zich voltrekt.
De minister had in antwoord op Kamervragen van een ruime meerderheid van de
Kamer gezegd dat hij bij iedere ontmoeting met een Iraanse vertegenwoordig,
zoals degene die bij de Afghanistan-conferentie aanwezig, de zaak-Al-Mansouri
ter sprake zou brengen. Maar wie schetst mijn verbazing toen ik in het verslag
van de bijeenkomst met die Iraanse gast las dat er geen woord is gewisseld
over die zaak. Hoe verklaart de regering dat? Hoe kan zij dat goed maken?
Drie jaar in detentie zonder dat inzicht is gegeven in de eerlijkheid van
het proces, is drie jaren te lang. Iran heeft laten zien dat het wel degelijk
tot vrijlating kan overgaan als het de dialoog daarmee versoepelen kan, zoals
in het Amerikaanse geval.Ik sluit mij aan bij degenen die een veroordeling uitspreken over de rol
van de Sri Lankaanse regering in het bloedbad van het afgelopen weekend, maar
ook in de gewelddadigheden daarvoor. Ik steun de inzet van minister Koenders
voor een spoedberaad van de EU daarover. Wat wordt de inzet daar? Is het bijvoorbeeld
een idee om als EU allemachtig veel druk op Japan uit te oefenen? Japan is,
naar ik begrijp, de allergrootste donor in Sri Lanka en kan daarom waarschijnlijk
de meeste druk uitoefenen op de Sri Lankaanse overheid.Ik kom te spreken over de financiële crisis en haar effect op de
ontwikkelingslanden. GroenLinks maakt zich er zorgen over dat de ontwikkelingscomponent
van de WTO-onderhandelingen ondergesneeuwd raakt. Doha zou een echte ontwikkelingsronde
worden. Wat blijft daar straks van over als de ministers van Financiën
en Economische Zaken de poten onder de stoel van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
wegzagen? Ik wil graag een toezegging van de staatssecretaris dat de ontwikkelingslanden
geen mes op hun keel krijgen om de WTO-onderhandeling zo snel mogelijk af
te sluiten.Mijn volgende punt betreft de EPA’s (Economic Partnership Agreements).
GroenLinks vraagt de regering om zich hard te maken voor twee zaken. Ten eerste:
respecteer de wens van veel landen om in de EPA’s geen verplichtingen
aan te gaan over de liberalisering van diensten. Ten tweede: neem in de EPA’s
mogelijkheden op om beschermende maatregelen te nemen om voedselproducenten
en opkomende bedrijfstakken te beschermen.GroenLinks deelt de visie van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
dat er positieve kanten zitten aan begrotingssteun, maar dat er ook veel problematische
kanten aan zitten. Om die reden heeft Nederland onlangs besloten om de begrotingssteun
aan Rwanda te stoppen. Dan wekt het wel heel veel verbazing als je vervolgens
ziet dat de EU met volle vaart vooruit gaat met extra begrotingssteun aan
Rwanda. Hoe alleen staat Nederland met zijn visie op begrotingssteun binnen
de EU? Is het niet mogelijk om binnen de EU een discussie op gang te brengen
over het feit dat bij begrotingssteun verschillende aspecten moeten worden
bezien? Kan Nederland dat misschien met gelijkgezinde landen opschrijven in
een paper of in een non-paper? Zijn de Paris Principles misschien aan een
update toe? Die gaan namelijk nog uit van verouderde concepten van ownership.
Hoe gaat Nederland een lans breken voor zijn mooie visie op begrotingssteun?Ik sluit mij aan bij degenen die zich afvragen hoe het mogelijk is dat
de EU deze week niet over Israël gaat praten. Wat is de reactie van de
regering op het VN-rapport? Onderschrijft zij die conclusies? Kan ik ervan
uitgaan, nu Ban Ki-moon zich in zulke scherpe bewoordingen over het gedrag
van Israël in de Gaza-oorlog heeft uitgelaten, dat het nu geen pas geeft
om in de marges van die Brusselse bijeenkomst het oude, staande beleid van
de Nederlandse regering uit te voeren om de gemoederen klaar te maken voor
alsnog versnelde intensivering van het associatieakkoord? Daar past nu even
een pas op de plaats.Antwoord van de staatssecretarisStaatssecretaris Timmermans: Voorzitter. De
heer Voordewind begon zijn inbreng met Somalië en riep ertoe op om AMISOM
echt te versterken. Daarover is onlangs in Brussel gesproken in een bijeenkomst
onder leiding van Ban Ki-moon. Daarin bleek dat veel andere landen bereid
zijn om humanitaire hulp te verlenen, om het politieke proces te ondersteunen –
Nederland doet dat ook – en om financieel bij te dragen aan de training
van militairen in AMISOM. Ook activiteiten op het gebied van migratieontwikkeling
en goed bestuur worden ondersteund. Daar zit dus ook een versterking van AMISOM
in. Ik denk dat dit tegemoetkomt aan de conclusies van die bijeenkomst. Ik
geloof dat de Nederlandse regering daarmee op de juiste lijn zit.Ook de aanpak van de piraterij vergt een geïntegreerde benadering.
Het gaat niet alleen om het tegengaan van piraterij op zee. Ook de wetteloosheid
op land moet worden aangepakt, want dat is het broeinest voor de piraterij.
Dat wil niet zeggen dat wij nu opeens mariniers Somalië in moeten sturen –
dat bepleit ik helemaal niet – maar wel dat in de contactgroep ook zorgvuldig
over de voedingsbodem van de piraterij wordt gesproken.Sommigen van u, de heer De Roon met name, zijn kritisch over Atalanta.
Wij zijn toch wel positief over deze benadering. Het is een manier om capaciteit
te poolen. Wij zitten letterlijk in hetzelfde schuitje met een heleboel andere
landen in die regio en de beste manier om de piraten te bestrijden, is om
dat gezamenlijk te doen. Wij zien wel een toename en uitbreiding van de piraterij
langs de oostkust van Somalië. Het probleem wordt dus echt niet minder
op dit moment. Daarom zal Atalanta zich naast de Golf van Aden ook meer op
de oostkust richten in de komende tijd.Om Somalië te stabiliseren is natuurlijk ook steun voor het door
het VN geleide Djiboutiproces onontbeerlijk. Het gaat wat vooruit, maar het
blijft vreselijk lastig, complex en tijdrovend. Voortdurende druk op betrokken
partijen is noodzakelijk om de vaart erin te houden. Ik heb zelf bij de EU-conferentie
met de Golfstaten gemerkt dat ook in die landen altijd een enorme terughoudendheid
is om iets te doen wat gezien kan worden als het uitoefenen van
druk op de binnenlandse politieke situatie in een ander land, hoe desastreus
die situatie soms ook is. Dat is de omgeving waarin je moet opereren met partnerlanden
die je daarbij absoluut nodig hebt, maar die vaak op de rem trappen zodra
het erop lijkt alsof je je gaat bemoeien met de binnenlandse situatie in een
land.Ten aanzien van het tegengaan van piraterij denk ik dat wij nu wel het
stadium voorbij zijn dat wij kunnen zeggen dat wij die onder de huidige omstandigheden
voldoende kunnen aanpakken. Wij hebben nu al een aantal keren gezien dat piraten
worden aangehouden en meteen weer worden vrijgelaten. Dat is mooi voor het
schip dat op dat moment aangevallen wordt, maar natuurlijk niet de manier
om piraterij op lange termijn effectief te bestrijden. Piraten zullen aangehouden
en berecht moeten worden. Er zijn verschillende manieren om dat te bereiken.
Zo is met Kenia een bilaterale overeenkomst gesloten. Dat is echter niet voldoende.
Je zult ook bestaande internationale verdragen in nationaal recht moeten omzetten,
zodat je piraten kunt aanhouden en berechten, ook binnen je nationale domein.
Wij moeten ook serieus onderzoeken of het Internationaal Strafhof of een ad-hoctribunaal
in een positie kan worden gebracht waarin zij ook piraten kan berechten. Duitsland
en Rusland hebben hier samen voorstellen voor gedaan en Nederland steunt die
initiatieven.De voorzitter: De heer Irrgang wil interrumperen.
Ik meld de leden dat ik maximaal twee interrupties per fractie toesta.De heer Irrgang (SP): Dan zal ik op een ander
punt een VAO moeten aanvragen.De voorzitter: U krijgt wellicht nog een korte
tweede termijn.De heer Irrgang (SP): Ik stel een verhelderende
vraag aan de staatssecretaris over zo’n internationaal tribunaal voor
piraten. Is de regering bereid om zich in te zetten om dat te verbreden naar
oorlogsmisdaden die niet in Somalië berecht worden vanwege de wetteloosheid?
Het zou toch wel heel cynisch zijn als de internationale gemeenschap zich
voortvarend opstelt om piraten te berechten voor een internationaal tribunaal,
maar de oorlogsmisdaden en de wetteloosheid aan land, die mede de oorzaak
zijn van de piraterij, ongemoeid laat.Staatssecretaris Timmermans: Volgens mij is
daar al in voorzien onder het regime van het Internationaal Strafhof. Het
probleem is juist dat piraterij niet meteen valt onder de strenge definitie
...De heer Irrgang (SP): Somalië heeft niet
getekend.Staatssecretaris Timmermans: Het doet er niet
toe of Somalië getekend heeft.De heer Irrgang (SP): Somalië heeft het
Statuut van Rome niet ondertekend. Het Internationaal Strafhof kan dus niet
vervolgen.Staatssecretaris Timmermans: Als Somaliërs
worden opgepakt en verdacht worden van oorlogsmisdaden, dan kunnen ze worden
overgedragen aan het Strafhof, tenzij ik mij nu zeer sterk vergis. Ik laat
mijn ambtenaren het even uitzoeken, maar volgens mij is het zo. Iets anders
is dat de Somalische autoriteiten Somaliërs niet zullen overdragen aan
het Internationaal Strafhof. Daar hebt u gelijk in. Maar als zij in internationale
handen vallen, zoals met piraten gebeurt, en verdacht worden van oorlogsmisdaden,
dan heb je minder zware criteria voor het hof dan nu met de piraterij. Daarom
steunen wij het Duits-Russische initiatief om te komen tot een mogelijkheid
om ook bij piraterij het hof in stelling te brengen. Ik beloof
de Kamer dat wij dit even heel precies uitzoeken, want hierover moeten wij
geen misverstanden tussen Kamer en kabinet laten ontstaan.De heer Haverkamp (CDA): Die misverstanden
ontstaan helaas op dit moment wel, en die hebben wij in het verleden ook gehad.
Wij hebben om half drie een spoeddebat over piraterij in het algemeen. Is
de regering in staat om voor dat debat misschien schriftelijk wat nadere informatie
op dit punt te geven?Staatssecretaris Timmermans: Nee, er vindt
om half drie een debat plaats over het bewapenen van Nederlandse schepen.
Volgens mij is dat een ander debat dan een debat over de piraterij in algemene
zin. Maar de Kamer gaat uiteraard over haar eigen orde.De heer Haverkamp (CDA): Wij hebben een debat
over een specifieke situatie waarover wij vooraf een discussie in deze Kamer
hebben gehad. Toen hadden wij het over de vraag of het mandaat in die situatie
wel of niet toereikend zou zijn. Daarnaast kan de vraag van de bewapening
aan de orde komen. Maar als nu wordt aangegeven dat er allerlei juridische
consequenties zijn ... Wij hebben daar uitgebreide juridische analyses over
gevraagd. Het luistert gewoon heel erg nauw. Ik zou dat debat zo goed mogelijk
voorbereid willen ingaan. Dus als de regering in staat is om dat te produceren,
zou ik het erg waarderen.Staatssecretaris Timmermans: Maar wat bedoelt
u nu precies? U bent nu wel heel vaag. Ik begrijp niet wat u vraagt.De heer Haverkamp (CDA): U geeft aan dat er
binnen het Internationaal Strafhof een aantal zaken mogelijk zouden kunnen
zijn om in te grijpen. U geeft aan dat u zelf ook twijfelt of wat nu werd
aangegeven, of dat wel of niet ...Staatssecretaris Timmermans: Ik zal proberen
om het misverstand weg te nemen. Er zijn twee zaken aan de orde. Dat is allereerst
de bestrijding van piraterij. Wij stellen met elkaar vast dat die bestrijding
op dit moment ontoereikend is en dat er naar een aantal instrumenten moet
worden gezocht om dat te doen, waaronder bijvoorbeeld het in stelling brengen
van het Internationaal Strafhof op dat vlak, zoals gesuggereerd is door Duitsland
en Rusland.Daarnaast heeft de heer Irrgang gevraagd, hoe het dan zit met mensen die
verdacht worden van het plegen van oorlogsmisdaden in Somalië. Het voorbeeld
is Sudan. Er zijn Sudanezen die verdacht worden van oorlogsmisdaden die voor
het Internationaal Strafhof worden gebracht. Sudan is ook geen partij, maar
die Sudanezen worden wel voor het Strafhof gebracht. Parallel daaraan redenerend
kun je dus ook Somaliërs die worden opgepakt en worden verdacht van oorlogsmisdrijven,
voor het Internationaal Strafhof brengen. Dat lijkt mij niet erg onduidelijk.De heer Irrgang (SP): Maar dat kan alleen
als de VN besluit dat het Strafhof daartoe gemachtigd wordt. En dat is bij
Sudan gebeurd. Dat is bij Somalië echter niet gebeurd. Dan moet die stap
dus eerst worden gezet. Ik zou dat toejuichen, maar dan moet Nederland zich
daar wel in VN-verband voor inzetten.Staatssecretaris Timmermans: Maar daar gaat
de Veiligheidsraad over. Nederland zal dat zeker stimuleren als dat aan de
orde is. Uiteraard moet die stap dan worden genomen. Daar is ook geen misverstand
over. Maar als die stap wordt genomen, kunnen die mensen gewoon voor het Internationaal
Strafhof worden gebracht. Op 29 mei vindt overigens in New York
het nadere overleg plaats dat door minister Clinton bijeen is geroepen. Dan
wordt onder andere over die straffeloosheid gesproken. Dan zal de Internationale
Contactgroep bijeenkomen en Nederland zal daaraan deelnemen. De aanpak van
de piraterij is daarbij voor ons een belangrijk onderwerp.Veel woordvoerders hebben gesproken over Iran. Er is in de Kamer geen
verschil van mening over de aard van het regime. Ik denk dat wij allemaal
Iran een potentiële grote bedreiging voor de wereldvrede vinden. Volgens
mij is ook iedereen van mening dat wij ons best ervoor moeten doen dat de
opening die nu is geboden, ook wordt gebruikt door Iran. Ik ga ervan uit dat
een overgrote meerderheid van de Kamer van oordeel is dat de opening die nu
is geboden, ook een kans moet krijgen. Tegelijkertijd begrijp ik ook heel
goed dat een aantal Kamerleden zegt: wacht eens even, het is geen «ad
calendas graecas»-uitnodiging. Als zij er niet op ingaan, komt er een
moment waarop je moet zeggen: oké, jullie willen die uitgestoken hand
niet aannemen, dat betekent dat er hardere maatregelen worden genomen. Dat
is de positie die de Nederlandse regering inneemt. Maar het is ook de positie
van de Amerikaanse regering. Secretary Clinton heeft ook gezegd: wij willen
dit een kans geven, maar als zij die kans niet willen nemen, als zij de uitgestoken
hand van president Obama niet aannemen, dan kan de VS niet anders dan weer
scherpere maatregelen nemen, omdat de dreiging anders niet verdwijnt. Het
gaat nu heel fundamenteel in de komende jaren om de vraag of vanuit de islamitische
wereld de Ahmadinejads het voor het zeggen krijgen of de Erdogans, om het
maar eens even heel zwart-wit te zeggen. In dit verband staat er natuurlijk
nogal wat op de agenda in de relatie tussen het Westen en de islamitische
wereld en moet je dus ook iedere kans op een opening met Iran volledig de
ruimte geven, zonder ooit naïef te worden over de aard van dit regime
en de potentiële dreiging voor de wereldvrede.Ik wil een relativering aanbrengen als het gaat om de positie van Europa.
Een aantal woordvoerders heeft gezegd dat het gaat om de relatie tussen de
Verenigde Staten en Iran. Toen ik in de Kamer zat, hebben wij ook een bezoek
gebracht aan Iran. Uit dat bezoek kregen de Kamerleden toen heel nadrukkelijk
het beeld dat er eigenlijk sprake is van een obsessie met de Verenigde Staten.
Dat heeft te maken met de diaspora, het heeft ook te maken met de positie
die Iran voor zichzelf ziet in de eigen omgeving. Zij zeggen: wij zijn Perzen,
wij zijn geen Arabieren. Het heeft te maken met de neiging om in die relatie
met Amerika de pijnlijke aspecten te benadrukken maar ook met de duidelijke
wens om daar in gesprek mee te komen. Ik ben er ten diepste van overtuigd
dat de enige kans om hier echt een doorbraak te krijgen, is als Iran en de
Verenigde Staten echt met elkaar in gesprek raken en men ook alle spoken uit
het verleden een plek geeft in dat gesprek. Ik vind dat de Europese Unie haar
bijdrage moet leveren om dat mogelijk te maken.Iedereen die zegt dat het hier niet om een gratis aanbod gaat, heeft volkomen
gelijk. Met de Amerikanen zeggen wij ook: als die uitgestoken hand niet wordt
aangenomen ... If the carrot doesn’t work, the stick will have to work.
Dat is nu eenmaal de aard van de relatie met dat land. Je mag daar niet naïef
over zijn.De heer Ten Broeke (VVD): Ik steun deze analyse
en de conclusie die de heer Timmermans daaraan verbindt. Maar er zit toch
behoorlijk wat licht tussen de analyse en de conclusie van de heer Timmermans,
die ik deel, en die van de heer Van Dam. De heer Van Dam zei immers zojuist
dat wij nog voldoende tijd hebben. Dat staat toch wel in schril contrast met
de grote bedreiging voor de wereldvrede waar de heer Timmermans zojuist over
sprak. Kan de staatssecretaris daar nog iets over zeggen? Denkt hij dat wij
nog veel tijd hebben, zoals de heer Van Dam heeft gezegd? Staatssecretaris Timmermans: De heer Van Dam
heeft ook duidelijk aangegeven dat je op een gegeven moment geen tijd meer
hebt. Hij zegt tegelijkertijd dat je de Amerikanen een kans moet geven en
dat je ook Iran de kans moet geven om te reageren. Ter nuancering wil ik nog
zeggen: het is een raar land, maar ze hebben ook verkiezingen en in die verkiezingstijd
spelen ook dit soort elementen. Daar moeten wij rekening mee houden. Wij moeten
kijken hoe Washington hier in de komende tijd mee om zal gaan. Wij zijn het
toch met elkaar eens dat je de Amerikanen niet kunt verwijten dat zij naïef
zijn over Iran! Wij kunnen de Amerikanen ook niet verwijten dat zij niet bereid
zijn om hard te zijn tegen Iran als dat nodig is. Maar het zou vanuit Europese
optiek onverstandig zijn om door zelf al op de zaken vooruit te lopen, een
eventuele kans van slagen van het Amerikaanse initiatief te doorkruisen. Dat
lijkt me geen verstandige stap van de Europese Unie. Het overleg tussen de
Europese Unie en de Verenigde Staten over de timing en de manier waarop is
hier maat- en richtinggevend. Tegelijkertijd moeten wij ons echter ook voorbereiden
op eventuele maatregelen die wij zullen moeten nemen als Iran die uitgestoken
hand niet aanneemt.De heer Ten Broeke (VVD): Ik ben het met de
staatssecretaris eens dat je de Amerikaanse regering niet van naïviteit
kunt betichten. Maar als je de woordvoerder van de Partij van de Arbeid hoort,
dan is de grote vraag of dat verwijt niet juist de Partij van de Arbeid treft.
Hij heeft immers duidelijk aangegeven dat de PvdA-fractie wil dat het sanctiemiddel
op geen enkele manier op tafel ligt. Hij wenst alleen maar die uitgestoken
hand te volgen.De heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter.
De staatssecretaris spreekt over «niet doorkruisen maar wel voorbereiden».
Betekent het woordje «voorbereiden» voor de staatssecretaris dat
Nederland ook echt de EU aanzet om dat sanctiepakket vorm te gaan geven en
met een concreet voorstel gaat komen? Anders blijft het immers een beetje
een loos gebaar.Staatssecretaris Timmermans: Het is geen loos
gebaar. Het is overigens ook al eerder gedaan, dus wij hoeven dat niet te
herhalen. Politiek gaat natuurlijk altijd ook om het markeren van verschil,
maar in mijn beleving wordt het verschil met de heer Van Dam door de heer
Ten Broeke wel erg uitvergroot. De heer Van Dam zegt: aan het einde van de
rit kan het natuurlijk niet zo zijn dat als Iran niet ingaat op de uitnodiging,
je het dan maar laat passeren. Ik denk dat het verschil van mening over het
volgende gaat. Aan de ene kant zie ik de heer Voordewind die nu al wil dat
wij stappen ondernemen. Aan de andere kant zie ik een aantal sprekers dat
de Amerikanen nog even een kans willen geven. Ik vind dat een verstandige
houding om die Amerikanen nog even een kans te geven.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik moet
de staatssecretaris corrigeren. Een meerderheid in de Kamer heeft een motie
gesteund om tot een concreet pakket van aanvullende maatregelen te komen en
dat voor te stellen binnen de Europese Unie. Het is dus niet een soloactie
van de ChristenUnie. Die motie is meer dan een half jaar geleden ingediend
en ik zie nog steeds geen concreet pakket.Staatssecretaris Timmermans: Sindsdien is
er wel een nieuwe president gekozen in de Verenigde Staten die in onze ogen
een hoopvol signaal heeft afgegeven in de richting van Iran. De Nederlandse
regering is 100% klaar om, zodra het nodig is, met dat aanvullende
sanctiepakket te komen. Daar hoeft u niet aan te twijfelen. U kent ook de
opstelling van de minister van Buitenlandse Zaken in dit dossier. U hoeft
zich daarover dus geen zorgen te maken. Wij kunnen op ieder ander moment een
nieuwe afweging maken. Wij treffen de Kamer ook bijna wekelijks
over dit onderwerp. Op dit moment lijkt het mij echter niet verstandig om
al iets te gaan afkondigen terwijl de Amerikaanse administratie nog even wil
wachten op een reactie op de door haar uitgestoken hand richting Iran.De voorzitter: Gezien de tijd gaat de staatssecretaris
nu eerst de antwoorden afronden en krijgt de Kamer daarna de mogelijkheid
om een korte reactie te geven.Staatssecretaris Timmermans: Er zijn vragen
gesteld over de EU-Ruslandtop. Gevraagd is of de mensenrechten en de relatie
met de buurlanden aan de orde komen. Uiteraard, zou ik bijna willen zeggen.
Bij iedere ontmoeting tussen de Europese Unie en Rusland wordt over goed bestuur,
over mensenrechten en over de relatie met buurlanden gesproken.Wat gaan wij nu doen rondom Sri Lanka? Er vindt maandag spoedoverleg plaats
in de Razeb. Daarbij wordt gebruikgemaakt van twee zaken: het resultaat van
de EU-Trojka die vandaag terugkomt uit Sri Lanka en de inspanningen van de
ministers van Buitenlandse Zaken van Frankrijk en Engeland. De Nederlandse
regering steunt de inspanningen van beide ministers en wacht af met welke
voorstellen de Trojka terugkomt. Kennelijk heeft minister Miliband aangegeven
dat hij voornemens is om het aan de orde te stellen in de Veiligheidsraad.
Zoals bekend zit Nederland daar niet in. Wij steunen wel die benadering en
zullen dat maandag ook aangeven bij de Razeb. Er is ook gesproken over een
eventueel verdergaande stap om de benadering van «Responsibility to
Protect» hier in te laten gaan. Ik heb begrepen dat ook minister Miliband
dat niet op voorhand afwijst en het een interessante gedachte vindt. Ik begrijp
dat hij dat voorzichtig formuleert, omdat er ook in de Veiligheidsraad twee
permanente leden zitten die hier heel vaak enorme aarzelingen bij hebben.
Je moet dus kijken hoever je daarmee kunt komen. De internationale gemeenschap
heeft dus absoluut geen aarzelingen op dit gebied en Nederland steunt de inspanningen
die worden verricht.Wij moeten ons er wel van bewust zijn dat de EU hier ook afhankelijk is
van de stappen waartoe de Verenigde Naties bereid zijn. Wij zullen die stappen
zo veel mogelijk stimuleren. Wat kunnen landen in bilateraal of in Europees
verband doen om via handelsbelangen druk uit te oefenen op de Sri Lankaanse
regering? Wij hebben als Europese Unie de mogelijkheid om de APS+ regeling
in te trekken als Sri Lanka de mensenrechtenverdragen niet naleeft. De Europese
Commissie heeft in de tweede helft van vorig jaar al een onderzoek gestart
naar de effectieve implementatie van de mensenrechtenverdragen. Het zal de
Kamer niet verbazen dat wij negatieve signalen op dat punt hebben gekregen.
De commissie moet een jaar over dat onderzoek doen. Dat lijkt me wel erg lang.
Ik vind dat wij moeten proberen te stimuleren dat het sneller gaat. Gedurende
het onderzoek mag Sri Lanka gebruik blijven maken van die preferenties. Ook
met het oog daarop is van het belang dat het onderzoek zo snel mogelijk wordt
afgerond. Wij dringen erop aan bij Sri Lanka om hieraan mee te werken. De
regering heeft bezwaar tegen het onderzoek en beweert dat er geen sprake is
van helderheid en een eerlijke behandeling. Ik vind echter dat wij dit instrument
wel duidelijk boven tafel moeten houden, omdat het voor de Sri Lankaanse economie
cruciaal is. Het gaat dan met name om de kledingindustrie die hierdoor geraakt
zou worden. Ik vind dat de Europese Unie dit wel degelijk in stelling moet
brengen op dit moment.De heer Haverkamp heeft gevraagd of wij en marge van de Europese Raad
de kwestie Sudan nog aan de orde zouden kunnen stellen. Ik zal dat graag aan
de ministers Koenders en Verhagen meegeven. «En marge» betekent
dan dat je je collega’s aanspreekt, buiten de vergadering et cetera.
Ik zal dat zeker aan hen meegeven. Er is een algemene opmerking over de agenda gemaakt. De agenda wordt door
het voorzitterschap vastgesteld. Je kunt alleen maar met unanimiteit tot een
andere agenda komen. Wanneer de Kamer wensen heeft voor de agenda, moet zij
die wel eerder inbrengen dan in dit algemeen overleg. Dat geldt ook voor het
onderwerp van het Midden-Oostenvredesproces. Dat zal in juni uitgebreid op
de agenda van de Razeb staan. Dat heeft ook te maken met de bespreking van
het rapport. Ik zal daar later nog iets meer over zeggen. Ik wil de Kamer
de volgende suggestie doen. Als zij wensen heeft voor de agenda, dan moet
zij proberen om een maand vooruit te kijken. Als er een onderwerp is dat wat
langer speelt, kan ons gevraagd worden om dat een maand later op de agenda
te krijgen. Dan hebben wij nog een kans dat wij dat voor elkaar krijgen bij
het voorzitterschap. Een paar dagen van tevoren lukt dat niet. Of je moet
vragen of je er nog iets over mag zeggen. Dat heeft dan echter weinig effect,
omdat niemand iets terugzegt.De heer Haverkamp heeft een vraag gesteld over de dalai lama. Mevrouw
Wortman van het Europees Parlement had in de media overigens al aangekondigd
dat zij daarover een vraag zou stellen. Zij vindt ook dat parlementen vrij
moeten zijn om te spreken met wie zij willen. De Nederlandse regering gaat
niet over de handelswijze van het parlement. Ik vind wel dat mevrouw Wortman
een belangrijk punt heeft aangeroerd. Zij heeft gezegd: als Europa hierover
verdeeld is, dan zullen wij niet veel indruk maken. Als Europa hierover eensgezind
is, dan zal dat voor de Chinezen een belangrijker signaal zijn. Het past mij
niet om het parlement van advies te dienen, maar dat zou toch ook een onderwerp
kunnen zijn van overleg tussen parlementen. Wij zullen dat zeker ook met andere
Europese regeringen bespreken. Dan is er nog het concrete punt van de ontvangst
van de dalai lama. Er is een motie over ingediend. Het kabinet heeft gezegd
dat het nog met een reactie op die motie komt.Mevrouw Ferrier en ook anderen hebben gesproken over de begrotingssteun.
Wij hebben het nu in dit concrete geval met de Commissie over de beheerssystematiek.
Dat betekent dat de Commissie bevoegd is en luistert naar de opinie en de
mening van lidstaten. Minister Koenders maakt consequent een keihard punt
van die begrotingssteun. Hij heeft wel steun van een aantal landen. De Kamer
heeft daar zelf een uitvoerige discussie over gevoerd met commissaris Michel.
Het is zijn bevoegdheid. Wij doen ons best om dat bij te sturen. Maar ja,
er zijn ook lidstaten – en niet de minste – die aan de andere
kant gaan hangen. Dat geeft de Commissie natuurlijk de ruimte om ook te schipperen
tussen de twee, en van de één wat mee te nemen en van de andere
ook. Dat is de aard van de beheerssystematiek als het gaat om deze gelden.Mevrouw Ferrier heeft ook gevraagd naar een interessant initiatief, ontwikkeld
in Wageningen, voor de productie van gewassen die duurzaam zijn en die ook
leiden tot economische vooruitgang. Zij heeft gesproken over suikerriet, bananen
en nog een gewas.Mevrouw Ferrier (CDA): Nee, het is een suikerpalm.
Dat is iets anders dan suikerriet. Het is ...De voorzitter: Suikerpalm is duidelijk, mevrouw
Ferrier.Mevrouw Ferrier (CDA): Maar de staatssecretaris
weet niet wat het is.Staatssecretaris Timmermans: Dat klopt, en
daarom leer ik ook vandaag weer bij. Haïti ontvangt steun uit de landbouwfaciliteit –
het miljard van Barroso – ter bestrijding van de voedselcrisis. Dat
kan Haïti gebruiken voor dit initiatief. Een groot deel van de Country
Strategy Paper voor Haïti gaat naar infrastructuur, met name plattelandsinfrastructuur.
Ik vind de vraag wel interessant of men in het kader van de prioriteit voor
plattelandsinfrastructuur ook kan kijken naar deze nieuwe gewassen, die dan wellicht beter passen in de structurele hervorming die men in
de landbouwsector in Haïti tot stand wil brengen. Misschien is dat iets
wat ook met de Commissie kan worden besproken. Ook hier geldt overigens weer
dat de Commissie een eigen bevoegdheid heeft voor het programmeren van het
EOF (Europees Ontwikkelingsfonds). Wij kunnen suggesties doen, dat gebeurt
ook in de beheerscomités, maar wij kunnen de Commissie hierin niet
dwingen.De toegang voor ACS-bananen is nu onder de EPA’s optimaal. Er zijn
geen heffingen en er zijn geen kwantitatieve beperkingen. De invoer van dollarbananen
uit Centraal- en Latijns-Amerika wordt geremd door de hoge heffing aan de
EU-grens. In de WTO is de EU daarvoor veroordeeld – niet één
keer, maar vaker – en er wordt nu naar een oplossing gezocht door de
invoerheffingen te verlagen. De Kamer weet dat dit meteen weer problemen met
onze ACS-partners zal opleveren. Zo moet je proberen tot een goede afweging
te komen. Daar staat tegenover dat wij de ACS-partners voortdurend voorhouden
dat hun voordeel blijft. Maar ja, zij zeggen: als het nadeel van de ander
kleiner wordt, wordt ons voordeel ook kleiner. Dat is zo, maar dat is nu eenmaal
de consequentie van het bewust kiezen voor vrije handel op dit punt. Het is
ook bepaald niet een economische ramp voor de ACS-landen.De heer Van Bommel heeft gesproken over Bosnië. Het is bekend dat
de Nederlandse regering, zeer gesteund door de Kamer, al heel lang vindt dat
er een einde moet komen aan de Nederlandse deelneming aan EUFOR. Dat is onze
positie al heel lang. Wij zijn ook bezig met de voorbereiding van de beëindiging
van de Nederlandse deelname. De logistieke voorbereiding op dat punt is gewoon
in volle gang. Ik ben het wel eens met mevrouw Peters dat wij er wel voor
moeten zorgen dat het Verdrag van Dayton nu niet in het water valt, alleen
maar omdat wij heel snel allerlei troepen zien vertrekken uit Bosnië.
Dat is een spanning waar ook de Nederlandse regering mee te maken heeft. Wij
willen nu echt een sterk en duidelijk mandaat voor de toekomstige speciale
vertegenwoordiger van de Europese Unie als het kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger
eenmaal is gesloten. Wij moeten ervoor zorgen dat wij dat mandaat hebben voordat
dat proces wordt afgerond. Als wij straks geen mandaat hebben en wij gaan
tegelijkertijd het proces afronden, komt Bosnië echt in de problemen.
Zodra er helderheid is over dat mandaat, moet heel snel worden overgegaan
tot het omvormen van de missie. Dat ben ik met de Fransen eens. Dan komt er
ook bijna automatisch een einde aan de Nederlandse militaire bijdrage aan
EUFOR. Wij zitten nu op dat punt dat wij heel veel druk zetten om tot een
stevig mandaat voor die speciale vertegenwoordiger te komen. Wij wachten nog
met het officieel aankondigen van ons definitieve vertrek uit EUFOR, maar
wij gaan wel gewoon door met de logistieke voorbereiding, omdat wij ook vinden
dat Nederland zo langzamerhand zijn bijdrage aan deze missie wel heeft geleverd.Er zijn veel vragen gesteld over het Midden-Oostenvredesproces, met name
over de Nederlandse reactie op het rapport-Martin. De heer Pechtold heeft
hierover ook schriftelijke vragen gesteld. Uit het rapport blijkt dat VN-personeel
en -gebouwen zeer zwaar getroffen zijn. Het staat volgens de commissie-Martin
ook vast dat in zeven van de negen onderzochte gevallen de schade een gevolg
is van het handelen van het Israëlische leger en dat daar ook doden en
gewonden zijn gevallen onder het VN-personeel. Eén geval was te wijten
aan handelen van Palestijnse strijders, waarschijnlijk Hamas. Over het negende
geval is geen duidelijkheid verkregen. Secretaris-generaal Ban Ki-moon heeft
aan de Veiligheidsraad gemeld dat die onderzoekscommissie geen rechterlijk
orgaan is. Je kunt dus geen juridische oordelen ontlenen aan het rapport.
Hij zegt ook dat hij met Israël overleg zal voeren over de verdere afhandeling
van de bevindingen van het rapport. Israël heeft aangegeven dat gesprek
aan te zullen gaan met de secretaris-generaal in die gevallen waar de aanbevelingen
ook op Israël zijn gericht. Op 15 juni zal dit uitvoerig worden
besproken in de Razeb in Luxemburg. Dan zal ook het rapport aan
de orde komen. Het blijft dus primair aan de partijen zelf om het onderzoek
naar de gebeurtenissen ten tijde van het conflict te doen. Daar waar VN-organisaties
of internationaal erkende hulporganisaties twijfel uitspreken over het gebruik
van geweld, hebben wij de afspraak met de Kamer gemaakt – conform de
motie-Haverkamp/Van Dam – om dan ook onafhankelijk onderzoek in te stellen.
Nederland zal zowel in EU-verband als bilateraal als in VN-verband dat standpunt
helder blijven uitdragen.Er zijn vervolgens nog enkele algemene vragen gesteld over het Midden-Oostenproces.
Lieberman heeft inderdaad uitspraken gedaan over het gerucht dat Israël
niet meer zou geloven in de tweestatenoplossing. Premier Netanyahu heeft aangegeven
dat hij nog bezig is met het formuleren van zijn beleid. Ik tel dan eventjes
onze zegeningen op dat punt. Uiteraard is voor de Nederlandse regering de
tweestatenoplossing een hoeksteen van een mogelijke toekomstige vredesregeling.
Wij persisteren in ons standpunt dat die vier elementen van een regeling overeind
moeten blijven staan. Wij zullen dat ook heel helder uitdragen tegenover de
Israëlische regering. De Kamer weet echter ook dat Netanyahu over een
aantal dagen een bezoek zal brengen aan de Verenigde Staten. De nieuwe administratie
is zeer actief op het punt van het Midden-Oostenvredesproces. Wij kunnen daar
wel verwachtingen van hebben. Wij zullen dus ook bekijken wat het gesprek
tussen president Obama en minister-president Netanyahu zal opleveren. Als
wij het goed hebben begrepen, zal president Obama de hoofdlijnen van zijn
Midden-Oostenbeleid toelichten in een toespraak in Caïro op 4 juni.
De ernst is hem zeer duidelijk. Special Envoy Mitchell is heel actief in de
regio geweest. Er is ook een hoge ambtelijke Amerikaanse delegatie in Syrië
geweest. President Abbas gaat eind deze maand ook naar Washington. Nogmaals,
dit alles kan alleen maar succes hebben als alle partijen gecommitteerd blijven
aan de vier hoekstenen. Voorwaarde blijft dus dat het kwartet de Routekaart
en Annapolis steunt. Dat blijft cruciaal, ook voor de Israëlische regering.
Onderdeel daarvan is een tweestatenoplossing.Er is nog een vraag gesteld over de opwaardering van de relatie tussen
de EU en Israël. Ons standpunt is bekend. Wij hebben daar vorig jaar
besluiten over genomen en die moeten wij implementeren. Dat standpunt heeft
de ruime steun van de Kamer. Dat is ook uitvoerig besproken tijdens het algemeen
overleg over het Midden-Oostenvredesproces in april.Een volgend punt is Georgië. De heer Van Bommel wil dat er geen vrijhandelsakkoord
wordt gesloten, maar andere leden zijn daar wel een voorstander van. Wie heeft
er nu voordeel van een vrijhandelsakkoord: de autoriteiten of de kleine ondernemers
en de gewone mensen in Georgië? Ik denk dat het voordeel met een overweldigende
meerderheid ligt bij de gewone mensen en de kleine ondernemers. Autoriteiten
ontlenen daar dan inderdaad weer voordeel aan via belastingopbrengsten. Als
Georgië ertoe in staat is– wat nog maar zeer de vraag is –
dan zouden een economische toenadering tot de Europese Unie en een gesprek
over visafacilitatie de ontwikkelingen gunstig kunnen beïnvloeden. Gisteren
vond het comité van ministers van de Raad van Europa plaats. Als je
dan ziet hoe Rusland en Georgië in retoriek op allerlei fronten enorm
tegenover elkaar staan op dit moment, dan hebben wij nog een heel lange weg
te gaan om die kwestie te normaliseren.De heer Irrgang heeft met betrekking tot Sri Lanka gevraagd naar de gesprekken
met Sri Lankaanse officials en de Sri Lankaanse ambassadeur. De secretaris-generaal
van Buitenlandse Zaken heeft gisteren een gesprek gehad met de ambassadeur
van Sri Lanka. Daar is deze kwestie door de secretaris-generaal ook nadrukkelijk
aan de orde gesteld. Voordat dit tot misverstanden leidt: dit was een reguliere
afspraak tussen de SG en de ambassadeur. Hij is dus niet op het matje geroepen.
Die afspraak is echter wel gebruikt om hier ook nadrukkelijk aandacht aan
te besteden. De heer Irrgang heeft voorts een specifieke vraag gesteld over het afstemmen
op het ontwikkelingsniveau. Dat doet de EU al in zekere mate, zeker voor de
minst ontwikkelde landen. Daar geldt «everything but arms» voor
de vrijhandel. Voor de rijkere ontwikkelingslanden is er het Algemeen Preferentieel
Systeem, met daarbinnen een APS-plus als men voldoet aan mensenrechtencriteria
en criteria van goed bestuur. Als ontwikkelingslanden een groter aandeel krijgen
in de wereldhandel, kan de preferentie op een gegeven moment uiteraard vervallen,
zoals met Brazilië is gebeurd. In de EPA’s vragen wij ook veel
minder liberalisatie dan in de Free Trade Agreements met Mercosur en Korea.
De armere landen worden dus al anders behandeld dan de wat meer ontwikkelde
landen. Het element dat liberalisatie ook in relatie tot ontwikkeling moet
worden gezien, zit er dus wel in. Ik vind het op zichzelf genomen wel interessant
om hier nog eens naar te kijken. Ik wil dat graag bij collega Koenders onder
de aandacht brengen en hem vragen hierop in te gaan. Het is immers een interessante
exercitie om eens te kijken of hier meer mee zou kunnen worden gedaan. Dat
zeg ik echter op eigen doft.De heer Irrgang ook nog een vraag gesteld over het associatieakkoord met
Centraal-Amerika. Wij hebben op dat punt geen haast. De kwaliteit van de onderhandelingen
is belangrijker dan de snelheid. Als wij die op 1 juli kunnen afronden,
dan is dat prima. Maar als ze meer tijd kosten, is het ook goed. ECORYS heeft
een impact assessment gemaakt. Dat staat ook op de site van de Commissie en
is ook aan de Kamer meegedeeld. Die is van 27 februari 2009. In antwoord
op Kamervragen van de heer Irrgang is gisteren overigens ook weer melding
gemaakt van deze site.Ik heb het geschil tussen Slovenië en Kroatië gisteren besproken
met de Sloveense minister van Buitenlandse Zaken. Deze minister heeft mij
verteld dat zij door bemiddeling van commissaris Rehn in de richting gingen
van wat misschien een overeenstemming zou kunnen zijn. De contouren daarvan
waren echter heel slecht gevallen in de publieke opinie in Slovenië,
omdat de indruk was ontstaan dat het een 10–0 overwinning was voor Kroatië.
Die indruk werd nog versterkt omdat dat ook luid getoeterd werd door alle
Kroatische politici in de Kroatische media. Slovenië kijkt of er nog
veranderingen kunnen worden aangebracht in een aantal modaliteiten. Ik ben
het zeer met de heer Ten Broeke eens dat dit conflict gewoon opgelost moet
zijn voordat wij over verdere stappen met Kroatië praten. De heer Ten
Broeke weet overigens dat de Nederlandse regering zich ook zorgen maakt over
de te beperkte samenwerking van Kroatië met hoofdaanklager Brammertz
van het Joegoslavië-tribunaal.De heren Ten Broeke en De Roon hebben aandacht gevraagd voor de Roemeense
bewegingen in de richting van het geven van paspoorten aan ongelooflijk veel
mensen uit Moldavië. Daarover is een motie door de Kamer aangenomen.
De regering laat niets na om de opdracht van de motie uit te voeren. Dat heb
ik gisteren ook weer gedaan tijdens mijn contacten met de Roemenen en dat
zullen wij ook doen in het kader van de Raad van Europa en de Razeb.De heer De Roon en ik zijn het niet met elkaar eens over Somalië.
Dat is echter al besproken. Ik wil nog één ding over Georgië
zeggen. Natuurlijk moet de internationaalrechtelijke situatie worden hersteld.
Dat is hartstikke helder. Tegelijkertijd hebben wij ook met de situatie te
maken dat de mensen die daar woonden, dus niet de Russen die gekomen zijn
in Zuid-Ossetië en Abchazië, zo onvoorstelbaar bang zijn voor een
herhaling van eerdere gebeurtenissen, dat ook van hen uit de druk op Rusland
groot is om hen te blijven beschermen. Om die internationaalrechtelijke situatie
weer te herstellen, zullen wij ook voldoende zekerheid moeten kunnen bieden
aan de bevolking van die gebieden dat haar niet overkomt wat haar eerder al
is overkomen. Dat zal een proces van lange adem zijn. De Europese Unie zal
daar haar rol in spelen, evenals de Raad van Europa en waar mogelijk de OVSE. Ook over de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking blijven wij het zeer
oneens met de PVV. Het argument wordt vaker herhaald. Wat hebben wij er in
Nederland aan? Dat argument is ook door de heer Madlener gebruikt. Met betrekking
tot de discussie over de structuurfondsen voor landen als Spanje mag ik erop
wijzen dat in de afgelopen twintig jaar, mede door de spectaculaire economische
ontwikkeling in Spanje die voor een groot deel het gevolg is van de investeringen
in de infrastructuur in Spanje, de Nederlandse export naar Spanje met 1700%
is toegenomen. Dat zijn euri in de zakken van heel veel gewone Nederlanders.
Misschien kan de PVV daar ook eens rekening mee houden?Mevrouw Peters heeft met betrekking tot Somalië nog een vraag gesteld
over de toezeggingen van minister Verhagen over de visserij. Die bijeenkomst
zal plaatsvinden op 29 mei. Daar zal Nederland het punt van de visserij
zeker aan de orde stellen, zoals de Kamer eerder al is toegezegd. Zij heeft
voorts gesproken over een EU-gezant. Mij is verteld dat een EU-gezant op dit
moment niet aan de orde is. Nederland is hier niet ten principale tegen. Wij
zullen dat in de gaten houden, maar wij zien geen aanleiding om hier nu geweldig
achteraan te jagen.De Nederlandse regering laat niets na om de zaak Al-Mansouri voortdurend
bij de Iraanse autoriteiten aan de orde te stellen. Wij hebben vernomen dat
zijn straf kennelijk is gehalveerd, maar wij hebben daar officieel nog niets
over gehoord. Mevrouw Peters heeft gezegd dat uit het verslag van de Afghanistanconferentie
blijkt dat minister Verhagen deze zaak niet heeft opgebracht. Omdat minister
Verhagen gastheer was, heeft hij enkel de Iraanse vertegenwoordiger welkom
geheten, waarna deze is doorgelopen. Bovendien was het geen politicus, maar
een hoge ambtenaar. Het was dus absoluut onmogelijk om op dat moment die kwestie
aan de orde te stellen. Maar nogmaals, wij laten geen kans onbenut om dit
aan de orde te stellen.Nadere gedachtewisselingMevrouw Ferrier (CDA): Voorzitter. Ik dank
de staatssecretaris voor het zo serieus oppakken van de punten.De aanplant van de suikerpalm is niet alleen iets voor het platteland,
maar met name in het kader van rampenbestrijding, waarover komende week zal
worden gesproken, biedt deze aanplant een interessante mogelijkheid. Ik wil
dan ook graag dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking aan zijn collega’s
voorstelt om de beschikbare fondsen voor rampenbestrijding in te zetten voor
een pilot op Haïti, waarna hij de Kamer informeert over de verdere werkwijze.Ik blijf bezorgd over de kleine boeren in de kleinere ACS-landen. Ik wil
daarom ook dat de staatssecretaris dit punt nadrukkelijk aan zijn collega
Koenders meegeeft.Staatssecretaris Timmermans: Ik zal dit meteen
aan minister Koenders meegeven. Over het eerste punt zal ik de Kamer later
informeren. Ik weet namelijk niet welke mogelijkheden er zijn om middelen
die voor rampenbestrijding zijn bestemd, voor de aanplant van de suikerpalm
in te zetten. Het lijkt mij, intuïtief gezegd, enigszins oneigenlijk,
omdat het niet direct rampenbestrijding betreft. Wij komen er echter op terug,
nadat wij er zorgvuldig naar hebben gekeken.De heer Irrgang (SP): Ik heb in de reactie
van de staatssecretaris op de gebeurtenissen in Sri Lanka een expliciete veroordeling
gemist. Het betreft hierbij de veroordeling van het geweld van beide kanten.
De kwalificatie daarvan als buitenproportioneel gebruik van geweld, waardoor
het als een oorlogsmisdaad wordt gekwalificeerd, heb ik ook gemist. Deze term
heeft de VN bij monde van Navi Pillay gebruikt. Ik overweeg om in een
VAO een motie daarover in te dienen als de regering hiertoe niet bereid is.Staatssecretaris Timmermans: Nederland heeft
het excessieve geweld veroordeeld. U verwijst naar uitspraken van de VN die
ik niet direct paraat heb.De heer Irrgang (SP): VN-commissaris Navi
Pillay heeft gezegd dat het erop lijkt dat van beide kanten sprake is van
oorlogsmisdaden. Zij heeft deze uitspraak al in een eerder stadium gedaan,
zeker twee, drie weken geleden.Staatssecretaris Timmermans: Dan weten wij
weer waarover wij het hebben. Nu formuleert u het precies: het lijkt erop
alsof. Dat is nu juist ook ons probleem: er is geen toegang. Daarom kun je
het niet vaststellen. Wij zijn het er allemaal over eens dat er veel geweld
wordt gebruikt en dat de burgerbevolking daarvan het slachtoffer is. Zo’n
juridisch oordeel kun je echter niet vellen zonder objectieve waarnemingen
ter plaatse. Geeft u ons nu even de kans om te bezien waar de EU-trojka maandag
mee komt. Wij kunnen op basis van hun bevindingen verder handelen, maar wij
kunnen niet vooruitlopen op een oordeel zonder een en ander ter plekke te
hebben waargenomen.De heer Irrgang (SP): Sinds deze uitspraak
van Navi Pillay is er weer heel veel gebeurd, zoals het bloedbad afgelopen
weekend waarbij een groot aantal burgerslachtoffers is gevallen. Bij zulke
grote aantallen burgerslachtoffers – de VN heeft overigens ook zelf
constateringen gedaan met behulp van satellietfoto’s – kun je
wel degelijk spreken van oorlogsmisdaden.Staatssecretaris Timmermans: Wij maken ons
allemaal grote zorgen over het geweld daar. Wij zijn het er ook over eens
dat het buitensporig geweld betreft dat zo snel mogelijk moet ophouden en
dat de internationale gemeenschap, met Nederland voorop, er alles aan moet
doen om dat te bereiken. Een definitief oordeel met de kwalificatie die u
gebruikt, kunnen wij niet vellen zonder dat sprake is van objectieve waarnemingen
uit dat gebied. U moet ons dat toch willen gunnen. Schort u uw oordeel op
tot het moment dat de EU-trojka verslag heeft uitgebracht en de Razeb en de
VN-Veiligheidsraad zich erover hebben kunnen buigen.Voorzitter: Van Bommel Griffier: HuisingaALGEMENE DEELDe voorzitter: Gezien de tijd is de spreektijd
in eerste termijn twee minuten. Wellicht zal het overleg iets uitlopen.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Ormel (CDA): Voorzitter. De Europese
Raad zal zich buigen over de invulling van de maatregelen waarmee aan de Ierse
zorgen en wensen tegemoet wordt gekomen. Er zal over een addendum worden gesproken
en ik wil dat de staatssecretaris verduidelijkt hoe dat gaat. De CDA-fractie
is in elk geval geen voorstander van het koppelen van een addendum aan een
specifieke datum waarop een land eventueel toetreedt.Ik kom te spreken over de financieel-economische situatie en het rapport-De
Larosière. Wij denken dat het goed is dat de EU laat zien dat het Rijnlandse
model een mondiaal model kan worden. De EU kan daarin het voortouw
nemen. Wij vragen het kabinet om daarop nadrukkelijk in te zetten. Wij vragen
ons ook af hoe de Britten tegenover een gecentraliseerd Europees toezicht
staan, omdat ons inziens het momentum om hiertoe te komen nu moet worden gepakt.Op dit moment wordt voorbereid over welke onderwerpen op het gebied van
extern beleid van de Unie in de Europese Raad zal worden gesproken. Wij vragen
de staatssecretaris vooruit te kijken in dat kader. Wij vragen zijn aandacht
voor het CPA in Sudan, omdat wij ons daarover ernstige zorgen maken. De Europese
landen moeten zich daarover gezamenlijk zorgen maken.Wij vragen in het kader van de EU-Ruslandtop nadrukkelijk aandacht voor
de EU-monitoringsmissie. Zorg ervoor dat zij aan beide zijden van de boundary
line haar werk kan doen, want zij kan dit nu alleen aan de Georgische zijde.De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Allereerst
heb ik een kleine nabrander over de voorbereiding van de EU-Ruslandtop. In
de verslagen staat dat Rusland nu voorstelt, een nieuwe juridische basis te
leggen onder de energiesamenwerking. Kan de staatssecretaris daarop ingaan?
Mij komt voor dat wij dit in het Energiehandvestverdrag hadden willen afspreken.
Is dit iets nieuws? Hoe moeten wij dat in het licht van het oostelijk partnership
beoordelen? Is daar een relatie mee? Rusland is overduidelijk argwanend jegens
het oostelijk partnership. Tegelijkertijd kampt Rusland met grote economische
problemen als gevolg van de crisis. Rusland is erg afhankelijk van olie-inkomsten
en dit kan daarom het juiste moment zijn om voortgang te boeken op het energiedossier.
Ik hoor graag van de staatssecretaris op welke wijze ik dit moet verstaan,
want ik kan dit niet direct uit de verslagen opmaken.Over Kroatië hebben wij in het deel over externe betrekkingen al
het nodige gezegd. Wij hebben een uitgebreide beantwoording mogen ontvangen.De CDA-fractie pleit nu kennelijk ook voor meer gecentraliseerd toezicht.
Ik heb het gevoelen dat de Nederlandse regering op het gebied van het financiële
toezicht veel verder zou willen gaan dan de aanbevelingen die de commissie-De
Larosière destijds heeft gedaan. De regering kiest echter voor een
reële benadering, namelijk dat dit het beste is wat wij op dit moment
kunnen krijgen. Mag ik hieruit opmaken dat sprake is van een ontwikkeling
in het denken en dat er misschien vanuit het Nederlandse parlement toch een
meerderheid is te behalen voor een wat forsere inzet voor Europees financieel
toezicht: een financiële toezichthouder met meer bevoegdheden dan alleen
monitoring en waarneming? Wij zouden daar zeer voor zijn. Ik overweeg een
VAO als sprake is van een dergelijke ontwikkeling.De heer Blom (PvdA): Voorzitter. Allereerst
spreek ik mijn vreugde erover uit dat Tsjechië het verdrag heeft geratificeerd.
Er is natuurlijk wel een aantal opmerkingen van de premier overheen gegaan,
maar die leggen wij even naast ons neer.De heer Ormel (CDA): De president heeft het
verdrag nog niet ondertekend.De heer Blom (PvdA): Nee, maar wij gaan ervan
uit dat het wel goed komt, omdat het Tsjechische parlement het heeft geratificeerd.
Ik ben wel benieuwd hoe de staatssecretaris op dit moment denkt over de situatie
in Ierland.Voorzitter. Ook ik heb nog een kleine nabrander over het onderwerp energie
op de EU-Ruslandtop. De PvdA ziet toch enige gunstige ontwikkelingen na de
voorstellen van Medvedev. Ik wil ook graag een appreciatie van het nieuwe
wettelijke raamwerk voor energiesamenwerking dat de Russen hebben
opgesteld en ik heb een aantal vragen daarover. In de geannoteerde agenda
staat dat wij nog uitgaan van het Energiehandvestverdrag, dat in 1991 is gesloten.
Rusland heeft het verdrag wel geratificeerd, maar heeft daarna gezegd: wij
doen er niet meer aan mee. Het is dus een wonderlijke situatie als de EU uitgaat
van iets waar Rusland niet aan meedoet. Verder zijn er berichten dat Rusland
het ook wil uitbreiden naar andere energievormen, waaronder kernenergie. Ons
lijkt dat een goed plan, omdat het zicht op het transport van allerlei nucleair
materiaal tussen Rusland en Europa dan wordt verbeterd. Ik wil hierover graag
de mening van de staatssecretaris.De PvdA vindt financieel toezicht de eerste prioriteit. De Europese Commissie
zou hierbij forse stappen moeten zetten. Er is bijvoorbeeld een commissaris
voor monetair toezicht. Er zijn op dit moment 27 commissariaten waarvan wij
bij enkele denken: waar gaat dit commissariaat eigenlijk over? Hierbij denken
wij bijvoorbeeld aan het commissariaat voor meertaligheid en dat soort geneuzel.
Wij kunnen bijvoorbeeld eens gaan denken aan een commissariaat voor financieel
toezicht. Deze commissaris moet dan echt met een goed apparaat vanuit Brussel
zicht kunnen houden op alles wat in de Europese financiële wereld gebeurt.
Immers, is dit geen taak voor de Europese Commissie?Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Op
de geannoteerde agenda staat doodleuk dat besluitvorming over de financiering
van mitigatie- en adaptatiemaatregelen niet wordt verwacht. Dat is natuurlijk
heel wrang, omdat Nederland in Europa voorop wil lopen op klimaatgebied. Ook
is de motie-Vendrik aangenomen, waarin de regering wordt opgeroepen, zich
de benen onder het lijf uit te lopen om te proberen toch het taaie Europese
besluitvormingstraject zo te masseren dat in juni wel conclusies worden getrokken
en wel besluiten worden genomen. Het passief constateren dat je niets kunt
verwachten is dan onvoldoende. Hoe gaat de regering deze motie uitvoeren?
Nederland gaat er weliswaar niet alleen over, maar ik zie graag waaruit de
Nederlandse inzet bestaat.Ook staat de regulering van en het toezicht op hedgefunds en private equity
funds op de agenda van de raad. Mijn fractie vindt de door de Commissie gedane
voorstellen veel te mager. Wat ons betreft moeten deze punten topprioriteit
zijn en het zou veel strenger moeten. Kan dit ook tot uitdrukking komen in
de wijze waarop de agenda van de Europese Raad wordt samengesteld?Tot slot over de EU-Ruslandtop. Ik sluit mij aan bij de gestelde vragen
over de Russische voorstellen voor een nieuw juridisch raamwerk.Voorzitter: OrmelDe heer Van Bommel (SP): Voorzitter. De Europese
Raad zal zich buigen over de invulling van de maatregelen waarmee de Ierse
zorgen en wensen rondom het Verdrag van Lissabon tegemoet zullen worden gekomen.
Wat is het inhoudelijke standpunt van de regering? Op welke punten en in welke
vorm – dit wordt «addendum» genoemd – zou dat gestalte
moeten krijgen?Het is heel bijzonder dat dit jaar de agenda van de Bilderbergconferentie
is uitgelekt. De vraag hoe de Ieren moeten worden overgehaald om «ja»
te zeggen tegen «Lissabon» zou geagendeerd zijn. Een van de daarbij
genoemde instrumenten is een lastercampagne jegens de leider van Libertas,
een Ier. Omdat deze staatssecretaris in het verleden een Bilderbergconferentie
heeft bezocht, stel ik hem daarover een aantal vragen. Gaat de staatssecretaris
dit jaar weer naar deze conferentie? Welke andere leden van het kabinet gaan
naar de conferentie, die overigens morgen begint en in Griekenland wordt gehouden?
Is hij bereid om een deelnemerslijst aan de Kamer ter beschikking te stellen,
zoals hij ook eerder heeft gedaan? Staat naar zijn informatie het Verdrag
van Lissabon op de agenda? Voor zover nu bekend is, is koningin
Beatrix in ieder geval een van de deelnemers aan de Bilderbergconferentie.
Kan hij ingaan op de ministeriële verantwoordelijkheid met betrekking
tot het bezoek van de koningin aan deze conferentie?Tot slot kom ik te spreken over De Larosière. Wij willen niet graag
dat de discussie zich vernauwt tot de vraag hoe het toezicht eruit moet zien,
maar wij willen dat er een stevige koppeling met de inrichting van de sector
komt. Wat ons betreft komt er dus ook een discussie over liberalisering van
de financiële sector en over kleinere financiële instellingen. Ook
moet toezicht worden gehouden in het land waar de activiteiten plaatsvinden
in plaats van alleen in het land met het hoofdkantoor. Ik verwijs daarbij
natuurlijk naar Icesave, maar ook naar een artikel in De Telegraaf van deze
week over allerlei spookfirma’s in Nederland, die enkel kunnen bestaan
vanwege de Europese regels op dit punt.Voorzitter: Van BommelAntwoord van de staatssecretarisStaatssecretaris Timmermans: Voorzitter. De
CDA-fractie heeft gevraagd hoe het bij de Europese Raad verdergaat met de
Ieren. Dat is voor ons ook een vraag, want wij wachten nog op de vorm die
zij willen kiezen om de afspraken van de Europese Raad van eind december vorig
jaar te formaliseren. Ik kan enkel afwachten wat zij doen. Voor de Nederlandse
regering is wel duidelijk dat het ratificatieproces niet zal worden overgedaan.
Dat betekent dat in de gekozen vorm het verdrag niet opnieuw zal mogen worden
geratificeerd. Dat is het duidelijke standpunt van de gehele Europese Raad,
zoals in de conclusie vermeld. Wij zullen op de vorm hiervan moeten wachten.
Ierland heeft zich ook nog niet uitgesproken over het tijdpad dat het wil
volgen. Wij worden hierbij enigszins gehinderd door het Tsjechische voorzitterschap...De heer Ten Broeke (VVD): ...dat in het ongerede
is geraakt.Staatssecretaris Timmermans: Dat vind ik een
mooie uitdrukking.Voorzitter. De heer Van Bommel heeft gevraagd of op de Bilderbergconferentie,
die kennelijk in de komende dagen plaatsvindt, een soort geheimplan wordt
besproken om de heer Ganley zwart te maken. Daarover is mij helemaal niets
bekend. Ik ben niet op de hoogte van de agenda en de deelnemerslijst van de
conferentie. Ik kan deze vraag niet beantwoorden, omdat ik het gewoon niet
weet. Ik twijfel eraan of dit zal worden besproken. Overigens is de heer Ganley
zelf heel goed in staat om mensen zwart te maken, maar dat is een heel andere
kwestie. Omdat ik de vragen van de heer Van Bommel niet kan beantwoorden,
neem ik aan dat hij schriftelijke vragen hierover zal indienen, die hij keurig
beantwoord zal krijgen. Ik heb gewoon niet de informatie waarom hij vraagt.Voorzitter: OrmelDe heer Van Bommel (SP): Juist omdat naar
verluidt het belangrijke onderwerp «Lissabon» op de agenda staat,
mag ik er toch van uitgaan dat de staatssecretaris belangstelling heeft voor
de inhoud van de conferentie. Hij kent als een van de weinigen hier het gewicht
van de conferentie dus hij neemt deze wat dat betreft ongetwijfeld zeer serieus.
Ik verzoek de staatssecretaris, de deelnemerslijst en de agenda aan de Kamer
ter beschikking te stellen. Op mijn aandringen is dit in het verleden ook
gebeurd, dus daarmee overvraag ik hem toch niet?Staatssecretaris Timmermans: Ik heb de deelnemerslijst
en de agenda niet. Iets wat ik niet heb, kan ik niet geven. Als hij ons daarvoor
de tijd geeft, willen wij best de vragen van de heer Van Bommel
intern bekijken en nagaan of wij iets kunnen vinden wat aan zijn wensen tegemoetkomt.De heer Ten Broeke (VVD): Wij hebben vaker
meegemaakt dat de heer Van Bommel met papiertjes wapperde waaruit een of andere
complottheorie omhoogkwam. Ik wil graag weten waar hij zijn informatie vandaan
haalt. Wellicht is hij bereid om deze informatie met zijn collega’s
te delen, nu hij niet letterlijk met dat papiertje wappert, maar daar kennelijk
wel de beschikking over heeft. Wij weten dan direct waarover hij het heeft.De heer Van Bommel (SP): Ik ben daar zeker
toe bereid. Een van mijn bronnen is www.prisonplanet.com. Ik zal mijn collega’s
niet alleen een link naar die website sturen, maar ook naar andere bronnen.
Die zijn er inmiddels, omdat deze conferentie altijd erg in de belangstelling
staat. Er komen daar immers zo veel belangrijke mensen – de staatssecretaris
is daar ook geweest – en er worden daar zulke belangrijke onderwerpen
besproken. Hoe meer mensen hiervan weten, hoe blijer ik daarmee ben.Voorzitter: Van BommelStaatssecretaris Timmermans: Als ik in de
komende maanden nog eens iemand tegenkom die met deze conferentie te maken
heeft, zal ik diegene op het hart drukken om toch alsjeblieft de heer Van
Bommel uit te nodigen. Hij hunkert er namelijk zo naar om meer over deze conferentie
te weten te komen. Het zou hem goed doen om deze eens mee te maken, zodat
hij zelf ervaart dat daar geen snode plannen worden gesmeed voor de wereldheerschappij,
maar dat mensen simpelweg over een baaierd aan onderwerpen discussiëren.
Mocht ik iemand van de organisatie tegenkomen, zal ik zeer bepleiten dat de
heer Van Bommel een uitnodiging krijgt voor de volgende vergadering.Voorzitter. Er is een aantal vragen gesteld over het idee van Rusland
over een nieuwe juridische basis voor de energiesamenwerking. De discussie
over het Energiehandvestverdrag loopt al sinds 1991 toen Ruud Lubbers kwam
met het plan om dat verdrag met Rusland te sluiten. De Kamer kent de wordingsgeschiedenis
en de weigering van het Russische parlement om dit handvest te ratificeren.
Rusland biedt de opening om te bekijken of toch een energielotsverbondenheid
tot stand kan worden gebracht tussen alle Europese landen zonder dat Rusland
de gang naar Canossa moet maken door alsnog het handvest te omarmen. Rusland
moet die mogelijkheid ook worden gegund als het op constructieve wijze de
energiezekerheid voor de lange termijn op dit continent wil regelen, op een
wijze die voor alle partijen voordeel biedt en een gelijk speelveld creëert
op het Europese continent. Dit lijkt mij daarom een gunstige ontwikkeling.
Laten wij dit even afwachten en niet op voorhand afwijzen. Ons uitgangspunt
blijft het Energiehandvestverdrag, omdat wij dit een goede zaak vinden. Om
wijlen Jan de Koning te citeren: als het niet kan zoals het moet, dan moet
het maar zoals het kan.De heer Blom (PvdA): Ik ben blij met de openingen
die de staatssecretaris geeft, maar uit de geannoteerde agenda blijkt toch
dat er weinig ruimte overblijft. In de tekst staat namelijk dat het Energiehandvestverdrag
het uitgangspunt moet blijven voor de EU; daar zitten toch niet zo gek veel
openingen in? Zal de staatssecretaris tijdens de volgende Razeb proberen om
dezelfde openingen te creëren als hij zojuist aangaf?Staatssecretaris Timmermans: Mijnheer Blom,
draai het eens om. Het zou een rare zaak zijn als iets wat door de EU-landen
is geratificeerd bij de eerste opmerking van Rusland direct in de prullenbak
wordt gegooid. Voor ons blijft het handvest de basis waarop wij willen praten,
maar wij willen praten over en graag luisteren naar de ideeën van Rusland. Misschien is er een voor alle partijen aanvaardbare formule te vinden.
Wij hebben het immers over een van de strategische hoofdpunten voor dit continent
voor de komende generatie: hoe zorgen wij voor stabiele energiezekerheid voor
alle Europeanen? Het is een goede zaak als wij in het kader daarvan tot goede
afspraken met Rusland kunnen komen.Voorzitter. Er zijn vragen gesteld over het versterkt financieel toezicht
in het kader van de werkgroep-De Larosière. De Europese Raad gaat over
de implementatie van het rapport-De Larosière, maar de Kamer heeft
een aantal punten opgebracht die voor het overleg tussen kabinet en Kamer
in de voorbereiding van de top interessant zijn. De punten van de heer Van
Bommel zijn bijvoorbeeld heel relevant. Wat dit eigenlijk voor onze economische
en financiële structuur betekent, is een heel pertinente vraag op dit
moment. Wat betekent het voor de mate waarin de Europese samenwerking op dit
vlak wordt georganiseerd? Zoals de heer Ten Broeke terecht stelt, is het geen
geheim dat de Nederlandse regering een aantal stappen verder had willen gaan.
Het is daarom misschien goed om met de Kamer na te gaan of dit mogelijk is
en onder welke voorwaarden dit zou kunnen. Ik stel mij zo voor dat wij bij
de voorbereiding van de Europese Raad uitvoeriger bij dit vraagstuk stilstaan.
Ik zal dit punt nadrukkelijk onder de aandacht van de minister van Financiën
brengen, opdat de vragen van de Kamer ook in de voorbereiding een rol spelen.
Wij geven onszelf op dat moment de ruimte om verder te denken dan enkel de
simpele vraag hoe wij de aanbevelingen uit het rapport-De Larosière
implementeren. Dit zal de voorbereiding van de Europese Raad en de debatten
in Nederland alleen maar ten goede kunnen komen. Verder vind ik de vraag van
de CDA-fractie of wij wel ver genoeg gaan in het Europees maken van het toezicht,
zeer pertinent.De heer Blom heeft gevraagd of het niet goed zou zijn als er een Europees
Commissaris komt voor financieel toezicht. Gelet op de uitdaging waar wij
economisch gezien voor staan, kan ik mij van alles voorstellen bij de portefeuilleverdeling
binnen de nieuwe Europese Commissie. Dit zal echter de taak zijn van de nieuwe
voorzitter van de Commissie, die dat met de regeringsleiders en met het Europees
Parlement moet bespreken. Het lijkt mij alleszins redelijk dat met name in
de financieel-economische hoek, inclusief het toezicht, op een aantal punten
enige versterking zal plaatsvinden. Ik wil niet vooruitlopen op een bepaalde
portefeuilleverdeling, maar ik begrijp de logica van de redenering van de
heer Blom wel.De heer Ormel (CDA): U wilt niet vooruitlopen
op de portefeuilleverdeling, maar kloppen de berichten dat de heer Barroso
nu al met bijvoorbeeld de Fransen afspraken maakt over de portefeuille van
mevrouw Kroes?Staatssecretaris Timmermans: De voorzitter
van de Commissie en de Fransen ontkennen categorisch alle berichten en geruchten.
De heer Ormel kent de enigszins byzantijnse aard van Brussel: geruchten en
vermoedens zijn er altijd, net zoals complottheorieën, zoals de heer
Van Bommel weer heel goed weet. Dit is onderdeel van het Europese gebeuren,
om met Rinus Michels te spreken.Voorzitter. Mevrouw Peters is boos, omdat de Nederlandse regering zich
erbij zou neerleggen dat tijdens de Europese Raad geen conclusies over mitigatie
en adaptatie worden verwacht. De Nederlandse regering legt zich daar helemaal
niet bij neer. Zij werkt er keihard aan om zo snel mogelijk tot conclusies
te komen. Zij is alleen reëel door te stellen dat de kans daarop buitengewoon
klein is, omdat landen de urgentie nog niet voelen. Het is ons hoofddoel om
te komen tot een globaal Kopenhagenakkoord over reductie van CO2-uitstoot
en aanpassing aan de klimaatverandering. Wij moeten in Europa
alleen ervoor zorgen dat wij op tijd zijn met onze interne afspraken, opdat
wij niet de kans lopen dat wij vastlopen in de voorbereidingen voor «Kopenhagen».
Ik ben het zeer met mevrouw Peters eens als zij zegt: haast u langzaam, want
de tijd loopt. Wanneer wij tijdens de Europese Raad in juni niet tot conclusies
komen, zijn wij niet te laat voor «Kopenhagen». Als het aan ons
ligt, komen wij wel tot conclusies. Het speelveld overziende, is dat erg onwaarschijnlijk,
maar wij blijven ernaar streven, ook omdat de Kamer ons die opdracht heeft
gegeven. Het allerbelangrijkste is dat wij ruim op tijd voor de top in Kopenhagen
tot afspraken komen. Ik zie allerlei signalen die mij de hoop geven dat er
mogelijk een akkoord komt in Kopenhagen, waarnaar wij ook blijven streven.
Ik denk hierbij aan hetgeen Obama heeft gezegd over cap-and-trade, het wereldwijde
emissiehandelsysteem, en hetgeen de Amerikaanse regulator heeft gezegd over
het niet meer bouwen van vuile centrales.De heer Van Bommel heeft mij om een inhoudelijk standpunt over Ierland
gevraagd. Ik verwijs hem naar de conclusies van de Europese Raad van december,
waarin wij met Ierland tot overeenstemming zijn gekomen over de voorwaarden
voor een tweede referendum. De afspraak van december zal nu worden vervat
in een voor Ierland en de rest van de Europese Unie aanvaardbare vorm. Daarop
wachten wij en dan zien wij weer verder. Wij hopen dan van de Ieren te horen
wanneer zij van plan zijn om een referendum te houden.De heer Ormel (CDA): Ik heb nog gevraagd naar
de EU-monitoringsmissie in relatie met de EU-Ruslandtop. Ook heb ik nog een
vraag gesteld over het CPA, omdat in de geannoteerde agenda staat dat onderwerpen
op het gebied van extern beleid nog voor de Europese top zullen worden besproken.Staatssecretaris Timmermans: U wilt graag
het CPA op de agenda.De heer Ormel (CDA): Ja, omdat dit voor de
langere termijn een zeer belangrijk onderwerp is.Staatssecretaris Timmermans: Ik ben het zeer
met u eens. Ik zal met ministers Verhagen en Koenders bespreken of wij het
CPA op de agenda van de Europese Raad kunnen krijgen. U krijgt van mij een
inspanningsverplichting op dat punt. Verder zeg ik graag toe dat wij zullen
blijven hameren op de monitoring in de gebieden die door de Russen worden
gecontroleerd. Ook op dat punt kom ik u graag tegemoet.De heer Ormel (CDA): Ik vraag het, omdat wij
juist op de EU-Ruslandtop zullen luisteren naar de plannen van de Russen op
het gebied van energie en wij van hen toch ook enige inspanningsverplichting
kunnen vragen, omdat het gewoon de afspraak is. Het is immers onderdeel van
de Sarkozy-afspraak.Staatssecretaris Timmermans: Zeker. Dit is
gisteren ook aan de orde geweest in het Comité van Ministers van de
Raad van Europa, omdat een groot aantal EU-landen dit had aangekaart. U kunt
erop rekenen dat het ook in dit geval zal worden aangekaart.De voorzitter: Ik dank de staatssecretaris,
zijn staf en de belangstellenden. ToezeggingenDe staatssecretaris zal zijn invloed aanwenden om te bevorderen dat het
lid Van Bommel een uitnodiging krijgt voor de Bilderbergconferentie.De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,WaalkensDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,Van BaalenDe griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,Huisinga XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), ondervoorzitter,
Van der Staaij (SGP), Waalkens (PvdA), voorzitter, Van Baalen (VVD), Ormel
(CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Jan Jacob van
Dijk (CDA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Jonker (CDA), Irrgang (SP), De Roon (PVV), Boekestijn (VVD), Pechtold
(D66), Ten Broeke (VVD), Gill’ard (PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme
(PvdD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie) en Peters (GroenLinks).Plv. leden: Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), De Wit (SP),
Van der Vlies (SGP), Vos (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Haverkamp (CDA),
Lempens (SP), Schermers (CDA), Knops (CDA), Jacobi (PvdA), Samsom (PvdA),
Kuiken (PvdA), Teeven (VVD), Spies (CDA), Roemer (SP), Wilders (PVV), Nicolaï
(VVD), Van der Ham (D66), Van der Burg (VVD), Besselink (PvdA), Van Leeuwen
(SP), Ouwehand (PvdD), Voordewind (ChristenUnie) en Vendrik (GroenLinks).XNoot2Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming-Bluemink
(VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Van Raak (SP), Gill’ard
(PvdA), Thieme (PvdD) en Peters (GroenLinks).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Spies (CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout
(CDA), Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Jonker (CDA), Boelhouwer (PvdA),
Leerdam (PvdA), Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers
(CDA), Griffith (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Koşer
Kaya (D66), Van Beek (VVD), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD)
en Vendrik (GroenLinks).XNoot3Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Van Baalen (VVD),
voorzitter, Çörüz (CDA), Ferrier (CDA), Van Velzen (SP),
Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Griffith (VVD), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Irrgang
(SP), Knops (CDA), Willemse-van der Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA), Boekestijn
(VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold (D66), Ten Broeke
(VVD), Thieme (PvdD), Bilder (CDA) en Peters (GroenLinks).Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Van Beek
(VVD), Haverkamp (CDA), Ormel (CDA), De Wit (SP), Roefs (PvdA), Wolbert (PvdA),
Smeets (PvdA), Arib (PvdA), Blok (VVD), Omtzigt (CDA), Roemer (SP), Jonker
(CDA), De Nerée tot Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD),
Wilders (PVV), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham
(D66), Teeven (VVD), Ouwehand (PvdD), Uitslag (CDA) en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-02-903.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl