Kinderopvang; Brief staatssecretaris over het overblijven tussen de middag op basisscholen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26587, nr. 19

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26587 nr. 19

20-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingDe huidige situatieRegelgevingOnderzoekenBeoordeling huidige overblijfsituatieDeskundigheid overblijfkrachtenVerantwoordelijkheidOverblijfruimteFinanciering3. De gewenste situatie4. BeleidsvoorstellenUitgangspuntenBeleid in uitvoeringDeskundigheid overblijfkrachtenVerantwoordelijkheidOverblijfruimteFinancieringOptie 1: overheid financiert investering, ouders financieren
de structurele exploitatieOptie 2: overheid financiert investering, ouders en overheid
financieren de structurele exploitatieOptie 2 a: ouders dragen huidige gemiddelde bijOptie 2 b: ouders betalen gemiddeld € 1,25 per
dag per kindOpties voor regierol gemeente en overblijfruimtesWettelijke regelingOndertekeningLichaamBIJLAGE 1 Aannames bij kostenberekeningen kwaliteitsverbeteringenAannames algemeenAannames bij berekeningen kosten opties binnen scholen
zonder continuroosterAannames bij berekeningen kosten opties binnen scholen
met continuroosterBIJLAGE 2 Financieel overzichtOptie 1: overheid financiert investering, ouders financieren
de structurele exploitatieInvesteringskostenOptie 2: overheid financiert investering, ouders en overheid
financieren de structurele exploitatieExploitatiekostenAd optie 2a: ouders bedragen huidige gemiddelde bijOptie 2 b: ouders betalen gemiddeld € 1,25 per
dag per kindTabel 1: overzicht kosten tussenschoolse opvang BIJLAGE 3 Fiscale behandeling van vergoedingen voor
overblijfkrachten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26587Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 587Kinderopvangnr. 19BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 maart 2002InleidingHet overblijven1 tussen de middag krijgt de
laatste jaren steeds meer maatschappelijke en politieke aandacht. Niet alleen
vanwege knelpunten die in de huidige overblijfsituatie worden gesignaleerd,
maar ook als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. In deze brief beschrijf
ik, mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
mevrouw Adelmund, en de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
mevrouw Verstand, welke stappen de komende jaren moeten worden gezet om het
overblijven als schakel in de totale keten van een sluitende dagindeling te
verbeteren.Achtereenvolgens komen in deze brief aan de orde: de huidige situatie,
de gewenste situatie en de eerste stappen op weg naar verbetering. Er worden
verschillende opties gepresenteerd met betrekking tot de financiering van
de verbeterde overblijfsituatie die als bouwstenen kunnen dienen voor toekomstig
beleid. De politieke besluitvorming over de voorstellen in deze brief zal
in het volgende kabinet moeten plaatsvinden.Arbeidsmarktontwikkelingen zoals een toenemende arbeidsparticipatie van
vrouwen en een afnemend aantal vrijwilligers hebben een grote invloed op de
huidige overblijfsituatie. Het kabinetsbeleid is erop gericht de arbeidsparticipatie
van mannen en vrouwen te bevorderen. Gestreefd wordt naar een arbeidsparticipatie
van 65% van de vrouwen in 2010. Een grotere arbeidsparticipatie leidt tot
aanzienlijke maatschappelijke en financiële baten. Om dit mogelijk te
maken zijn bepaalde maatschappelijke investeringen gewenst. Door de toenemende
arbeidsparticipatie van vrouwen neemt de behoefte aan opvang voor kinderen
met werkende ouders toe, inclusief de behoefte aan opvang tussen de middag.
Daarnaast neemt het aanbod van vrijwilligers die het overblijven begeleiden
af. Het zijn immers veelal de «niet werkende» moeders die worden
ingeschakeld om het overblijven te begeleiden. De huidige situatie ten aanzien van het overblijven laat op onderdelen te wensen over en leidt bij
onveranderd beleid op den duur tot meer problemen.In 1999 verscheen het rapport «Van overblijven naar tussenschoolse
opvang» van de FNV, de Vrouwen Alliantie en het Netwerk Schoolkinderopvang1. In dit rapport is een aantal knelpunten ten aanzien
van het overblijven gesignaleerd, zoals onvoldoende geschikte overblijfruimten
in de school, te grote groepen overblijvende kinderen, een gebrek aan overblijfbegeleiders,
en niet-professionele begeleiding door vrijwilligers. Dit kan onrustige en
onveilige situaties opleveren voor kinderen en leidt tot ontevredenheid bij
scholen, ouders en kinderen. In het rapport wordt een toekomstvisie voor het
overblijven neergelegd: het primair onderwijs zou binnen een termijn van tien
jaar moeten beschikken over professionele tussenschoolse opvang. Dat wil zeggen:
onder leiding van gekwalificeerde werknemers en met wettelijke kwaliteitseisen.Ook andere organisaties zoals de Algemene Onderwijsbond, de Onderwijsbond
CNV, de Vereniging voor Openbaar Onderwijs (VOO), het Instituut voor de Ontwikkeling
van Schoolkinderopvang (IOS) en de Stuurgroep Dagindeling hebben de afgelopen
jaren gepleit voor verbetering van de huidige overblijfsituatie2. Heel recent heeft de Commissie Dagarrangementen een advies uitgebracht
over samenhang tussen voorzieningen voor onderwijs, opvang en vrije tijd3.Ook de Tweede Kamer heeft aangegeven waarde te hechten aan een professionele,
kwalitatief goede tussenschoolse opvang. Bij de begrotingsbehandelingen van
VWS, OCenW en SZW zijn hiertoe amendementen en een motie ingediend om de experimenten
met overblijfmogelijkheden te vergroten en om de voorbereidingen voor een
definitieve regeling te treffen4.Het kabinet is van mening dat het overblijven een belangrijke schakel
is in het realiseren van een sluitende dagindeling voor kinderen en hun ouders.
In de keten «voorschoolse opvang – school – overblijven –
school – naschoolse opvang» is het overblijven de enige schakel
die (nog) niet professioneel is geregeld. De doelstelling van tussenschoolse
opvang is dat schoolkinderen tijdens de lunchpauze in de gelegenheid worden
gesteld onder pedagogisch verantwoorde begeleiding te eten, te spelen en tot
rust te komen.Het belang van het kind staat daarbij centraal. Een goede tussenschoolse
opvang draagt bij aan rust voor zowel de leerlingen als de leerkrachten. Het
bevordert daarmee de ontwikkeling van kinderen. Onder begeleiding van daartoe
opgeleide overblijfkrachten is het mogelijk een gunstig pedagogisch klimaat
te scheppen. Daardoor verloopt het direct erop aansluitend leren ordelijk
en daarmee ook effectiever. Daarnaast biedt tussenschoolse opvang ouders meer
mogelijkheden om arbeid en zorg te combineren. Bovendien draagt professionalisering
van het overblijven bij aan de kans op betaald werk voor de huidige overblijfkrachten
met tevens meer kans op doorgroeimogelijkheden. Tussenschoolse opvang dient
verschillende belangen. Tegenover de kosten om tot verbetering van de huidige
situatie te kunnen komen, staan dus ook baten5.De ambitie is om de kwaliteit en toegankelijkheid van een sluitende dagindeling
te verbeteren, zodanig dat het kinderen volop ontwikkelingskansen biedt én
ouders in de gelegenheid stelt te werken.In deze beleidsbrief is de focus gericht op de schakel «overblijven»,
die in het licht van de totale keten binnen de dagindeling wordt bezien. Ouders
en kinderen moeten een sluitende dagindeling zelf in kunnen vullen. Eén
manier om een sluitende dagindeling te bereiken is via een dagarrangement,
waarbij het kabinet de definitie van de Commissie Dagarrangementen
volgt: een dagarrangement is een samenhangend pakket van onderwijs, opvang
en vrije tijd.De volgende vraag staat centraal:«Welke stappen moeten de komende jaren worden
gezet om het overblijven als schakel in de totale keten van een sluitende
dagindeling te verbeteren?»Aspecten die daarbij aan de orde komen zijn: deskundigheid overblijfkrachten,
overblijfruimte, verantwoordelijkheid, financiering en regelgeving. Het waarborgen
van de toegankelijkheid is een belangrijke randvoorwaarde.Tenslotte wordt opgemerkt dat deze beleidsbrief gaat over het overblijven
op basisscholen met1 en zonder continurooster.
Scholen voor speciaal onderwijs en scholen voor speciaal basisonderwijs zijn
buiten beschouwing gelaten2.De huidige situatieDe afgelopen tientallen jaren is het aantal kinderen dat tussen de middag
overblijft sterk gestegen. In de eerste plaats is opvang nodig in verband
met het werk of een opleiding van de ouders. Daarnaast zijn ook de afstand
tussen school en huis, of het verplichte karakter van het overblijven op scholen
met een continurooster redenen voor ouders om hun kinderen te laten overblijven.
Van de 1 542 800 kinderen op de basisscholen blijven er per dag
gemiddeld ruim 460 000 over; dat is bijna eenderde. Er zijn zo'n 680 000
kinderen die minstens één keer per week overblijven.RegelgevingIn de huidige wet- en regelgeving wordt beperkt aandacht besteed aan het
overblijven. In artikel 45 van de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) staat:«Het bevoegd gezag stelt leerlingen in de gelegenheid onder toezicht
de middagpauze in het schoolgebouw en op het terrein van de school door te
brengen. Het bevoegd gezag kan de overblijfmogelijkheid zelf organiseren.
Indien leerlingen van de mogelijkheid bedoeld in de eerste volzin gebruik
maken, draagt het bevoegd gezag zorg voor een verzekering tegen wettelijke
aansprakelijkheid. Het bevoegd gezag van een bijzondere school is, telkenmale
voor de duur van een schooljaar, ontheven van de verplichting tot verzekering
indien:• deze verplichting zich naar zijn oordeel niet verdraagt met de
godsdienstig of levensbeschouwelijke overtuiging die aan de school ten grondslag
ligt;• en het bevoegd gezag van zijn oordeel mededeling heeft gedaan aan
de ouders.Van de ontheffing van de verplichting bedoeld in de vorige volzin doet
het bevoegd gezag tijdig mededeling aan de inspecteur.»Het huidige artikel blijkt onvoldoende om kinderen een rustige, veilige
en pedagogisch verantwoorde pauze tussen de middag te bieden. Het is niet
helder geregeld bij wie de eindverantwoordelijkheid ligt. Er is daardoor niet
duidelijk wie aanspreekbaar is. Tevens zijn de kwaliteit en het toezicht in
het huidige artikel niet geregeld.OnderzoekenDoor meerdere organisaties is aangegeven dat de huidige praktijk van het
overblijven op sommige punten te wensen overlaat. Door middel van een aantal onderzoeken is de huidige situatie van het overblijven in kaart
gebracht.In januari 2000 is, in opdracht van het ministerie van OCenW, een quick
scan uitgevoerd naar de actuele situatie rond het overblijven1. Via een telefonische enquête zijn de directeuren van 400 basisscholen
ondervraagd. In aansluiting op de quick scan is, in opdracht van het ministerie
van VWS, door Regioplan een landelijk feitenonderzoek verricht naar de huidige
overblijfsituatie en naar de financiële consequenties van verschillende
maatregelen voor kwaliteitsverbetering2. Voor
dit onderzoek van Regioplan zijn 57 schooldirecties of overblijfcoördinatoren,
beleidsmedewerkers van 14 gemeenten en ruim 500 ouders ondervraagd. De vragen
gingen over onder meer de verantwoordelijkheid voor het overblijven, het toezicht
en de ruimte waarin wordt overgebleven. Daarnaast heeft de Commissie Dagarrangementen
voor haar advies twee onderzoeken uitgezet naar de wensen, behoeften en ervaringen
van ouders en kinderen ten aanzien van dagarrangementen. De Consumentenbond
heeft onderzoek gedaan naar het gebruik en wensen van kinderopvang door ouders
van 0 tot 4-jarigen en 4 tot 12-jarigen; circa 2 250 ouders deden mee
aan dit onderzoek3. Tenslotte zijn in het kader
van het advies van de Commissie Dagarrangementen op negen locaties 400 ouders
geïnterviewd en is met 400 kinderen gesproken.De onderzoeken verschillen in wijze van onderzoeksaanpak en ook de uitkomsten
zijn niet altijd met elkaar in overeenstemming.Beoordeling huidige overblijfsituatieDe quick scan van Regioplan laat zien dat de helft van de ondervraagde
directeuren geen knelpunten ervaart bij de manier waarop het overblijven plaatsvindt.
De andere helft ervaart wel knelpunten. Twee knelpunten voeren de boventoon:
een gebrek aan overblijfbegeleiders en een gebrek aan ruimte voor het overblijven.
Ook het gebrek aan professionaliteit van de overblijfbegeleiders wordt met
enige regelmaat genoemd.Uit het landelijke feitenonderzoek van Regioplan blijkt dat ongeveer de
helft van de ondervraagde scholen tevreden is met de huidige overblijfsituatie,
ongeveer een derde geeft aan redelijk tevreden te zijn, de overige scholen
zijn ontevreden. De ontevredenheid komt met name doordat de schoolleiding
of leerkrachten bij problemen of conflicten moeten inspringen. Hierdoor vormt
het overblijven voor veel schoolorganisaties een extra belasting op de lesgevende
taak. Op ruim de helft van de scholen toont men zich voorstander van enige
vorm van verbetering van het overblijven, bijvoorbeeld door te werken met
professionele overblijfkrachten en in aparte ruimten.Daarnaast komt uit dit onderzoek naar voren dat veel ouders (circa 85
procent) die hun kinderen laten overblijven tevreden zijn over de manier waarop
het overblijven is georganiseerd.Uit het bovenstaande lijkt af te leiden dat het overblijven in de huidige
praktijk in het merendeel van de situaties goed gaat. Wel is het de vraag
of kinderen dit ook zo ervaren; zij zijn immers niet geïnterviewd. Bovendien
zullen ouders naar verwachting niet snel toegeven dat het overblijven niet
goed geregeld is; zij sturen hun kind(eren) er immers wel naar toe.De tevredenheid van ouders en kinderen blijkt niet uit het advies van
de Commissie Dagarrangementen. Uit de uitgezette onderzoeken blijkt dat er
regelmatig ontevredenheid bestaat bij kinderen en ouders over de wijze waarop
de overblijf is geregeld. De kwaliteit van de (vrijwillige) begeleiding is
volgens hen vaak matig tot slecht, waardoor de sfeer voor de kinderen niet
altijd ontspannen is. Als kinderen niet graag overblijven omdat
zij een voorziening niet aantrekkelijk vinden, levert dit voor de ouders problemen
op.Deskundigheid overblijfkrachtenEen kwalitatief goede tussenschoolse opvang staat of valt met de deskundigheid
van de begeleiding tijdens het overblijven. Op het merendeel van de scholen
werkt men voor het houden van toezicht op het overblijven momenteel met niet-professionele
overblijfbegeleiders. Het gaat hier veelal om ouders (lees: moeders) die vrijwillig
het overblijven begeleiden. Op de scholen met een continurooster wordt met
name toezicht gehouden door de leerkrachten. Over het algemeen wordt er weinig
aandacht besteed aan scholing of deskundigheidsbevordering van overblijfbegeleiders.
Uit het landelijk feitenonderzoek van Regioplan blijkt dat in slechts 9 procent
van de onderzochte situaties één of meerdere overblijfbegeleiders
een cursus hebben gevolgd. De pedagogische kwaliteit is hiermee niet gewaarborgd.Uit de praktijk komen bovendien signalen dat door een slecht geregelde
overblijf een verlies aan leertijd optreedt na de middagpauze. Na een ochtend
leren hebben kinderen behoefte aan eten en (buiten)spelen in een verantwoord
pedagogisch klimaat, dat rustig en veilig is. Leraren constateren dat de overblijfleerlingen
na de pauze vrij onrustig de klas binnenkomen. Hierdoor zijn de kinderen ongeconcentreerd,
druk en vaak niet goed in staat het middagprogramma te volgen. Er zijn enkele
voorbeelden van scholen waar men probeert de effectieve leertijd na de middagpauze
te verhogen door goede tussenschoolse opvang. Hiervan zijn nog geen resultaten
beschikbaar.Ook komen er signalen uit de praktijk dat het aantal kinderen per groep
vaak te groot is.VerantwoordelijkheidUit de interviews met de scholen blijkt dat er onduidelijkheid bestaat
ten aanzien van de formele verantwoordelijkheid voor het overblijven. Bijna
de helft van de respondenten (21 van de 57) geeft aan dat de formele verantwoordelijkheid
voor het overblijven bij de schoolleiding ligt. Een kwart van de schoolleiders
legt de verantwoordelijkheid voor het overblijven bij de ouders in de vorm
van een werkgroep of commissie van ouders. In een kwart van de gevallen ligt
de eindverantwoordelijkheid bij het bestuur. Slechts twee van de ondervraagde
scholen hebben een aparte stichting of rechtspersoon voor het overblijven
in het leven geroepen.Uit de gehouden interviews met de scholen blijkt verder dat de meeste
scholen de dagelijkse organisatie en het financiële beheer overlaten
aan een werkgroep of commissie van ouders. Ook de ouderraad neemt een belangrijk
deel van de (financiële)organisatie op zich. De schoolleiding is op de
meeste scholen nauwelijks betrokken bij de dagelijkse uitvoering, maar dient
vaak als aanspreekpunt en springt bij als dat nodig is (bijvoorbeeld bij conflicten
of als er onvoldoende vrijwilligers zijn).OverblijfruimteUit het landelijk feitenonderzoek van Regioplan komt naar voren dat de
meeste ondervraagde scholen het overblijven in een afzonderlijke ruimte binnen
de school organiseren, bijvoorbeeld in een gemeenschappelijke ruimte of aula.
Van aanpassing van de ruimte voor overblijven is nauwelijks sprake. Het gaat
immers maximaal om een pauze van anderhalf uur, waarbinnen de kinderen ook
vaak buiten spelen. Op ruim een kwart van de scholen blijven kinderen
over in hun eigen lokaal. Hierbij gaat het vooral om scholen met een continurooster.FinancieringDe ouderbijdrage is de belangrijkste en doorgaans enige inkomensbron voor
het overblijven; schoolbesturen of gemeenten betalen niet of nauwelijks mee.
Voor scholen zonder continurooster is de overblijfbijdrage gemiddeld € 1,13
per keer. Op scholen met een continurooster wordt doorgaans een lagere overblijfbijdrage
gevraagd van gemiddeld € 0,68 per keer. Van de genoemde bedragen
wordt met name de vergoeding voor de vrijwillige overblijfkrachten betaald.
Daarnaast wordt het bedrag besteed aan inrichting en speelmateriaal. De bijdrage
is over het algemeen exclusief een bedrag voor eten en drinken; dit wordt
door de kinderen zelf meegenomen.Uit het onderzoek van Regioplan blijkt verder dat in de huidige situatie
3 procent van de ondervraagde ouders geen gebruik maakt van de overblijfmogelijkheid
vanwege de hoogte van de bijdrage. De hoogte van de overblijfbijdrage lijkt
in de huidige situatie de toegankelijkheid nauwelijks in de weg te staan.Samengevat zijn de knelpunten in de huidige
situatie:• Deskundigheid overblijfkrachten: er is geen waarborg voor (pedagogische)
kwaliteit vanwege onvoldoende scholing van de vrijwillige overblijfkrachten
en een gebrek aan continuïteit in de begeleiding.• Verantwoordelijkheid: de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
de verschillende partijen is onduidelijk.• Overblijfruimte: er zijn in (de omgeving van) de scholen onvoldoende
geschikte (multifunctionele) ruimten beschikbaar, waar met de benodigde voorzieningen
kan worden overgebleven.3. De gewenste situatieVoor de gewenste situatie wordt een toekomstbeeld geschetst voor 2010.De gewenste situatie laat zich als volgt beschrijven.Er is sprake van een goede tussenschoolse opvang die bijdraagt aan een
sluitende dagindeling voor kinderen en hun ouders. Dat kan via een dagarrangement.
Kinderen nemen met plezier deel aan de tussenschoolse opvang. Ouders gaan
met een gerust hart naar hun werk: hun kind is in goede handen, de relatie
met de medeopvoeders van onderwijs, opvang en vrije tijd is open en gebaseerd
op vertrouwen.In de gewenste situatie is er voldoende tussenschoolse opvang (al dan
niet in een dagarrangementen) van goede kwaliteit. Bij de totstandkoming van
de tussenschoolse opvang en deze arrangementen werken scholen, ouders, gemeenten,
kinderopvanginstellingen en vrijetijdsvoorzieningen intensief samen. Kinderen
en hun ouders hebben keuze bij het inrichten van een dagarrangement. Op een
dergelijke manier georganiseerde tussenschoolse opvang draagt bij aan een
sluitende dagindeling waarin opvang, educatie, zorg en vrijetijdsaanbod zo
belegd zijn dat de ontwikkelingskansen van kinderen optimaal worden bevorderd.
De afstemming tussen de voorzieningen is zodanig geregeld dat (beide) ouders
kunnen deelnemen aan het arbeidsproces. De verantwoordelijkheidsverdeling
van het aanbod zo is geregeld dat zowel de (pedagogische) continuïteit
als de kwaliteit goed zijn gewaarborgd.Dit betekent ook een «beperkt aantal gezichten» voor een kind
op een dag en «afstemming tussen die gezichten» op het punt van
regels en normen inzake bejegening en handhaving. Het gaat daarbij om het
benutten van de expertise van verschillende disciplines en het versterken
van de wisselwerking tussen intentioneel leren (school) en informeel
leren (buiten de school). De tussenschoolse opvang is belegd bij een organisatie
die direct aanspreekbaar is voor de ouders. Scholen spelen hierin een belangrijke
rol.De opvang vindt plaats onder begeleiding van daartoe opgeleide, deskundige,
betaalde overblijfkrachten. De functie van leidster tussenschoolse opvang
kan worden gecombineerd met de functie van klassenassistent, peuterspeelzaalleidster
of kinderopvangleidster. Deze leidsters hebben een volwaardige arbeidsplaats
waarmee ze, als ze combinatiefuncties vervullen, economisch zelfstandig zijn.De tussenschoolse opvang kan plaatsvinden in bredeschoolverband –
waar opvang en onderwijs zijn geïntegreerd of samenhangend zijn georganiseerd –,
binnen multifunctionele gebouwen, op school of bij de kinderopvang in daartoe
ingerichte ruimtes.Met behulp van monitoring wordt de stand van zaken van de uitvoering,
inclusief drempels tot deelname, van de tussenschoolse opvang gevolgd.De huidige situatie van het overblijven sluit vooralsnog niet aan bij
de hierboven beschreven gewenste situatie waarin tussenschoolse opvang onderdeel
uitmaakt van een sluitende dagindeling. Er zijn voorbeelden te vinden in binnen-
en buitenland waar deze gewenste situatie wel werkelijkheid is. Deze goede
voorbeelden laten zien dat de wenselijke situatie geen Utopia hoeft te zijn:
ze vormt een scenario voor de nabije toekomst, de toekomst van 2010.4. BeleidsvoorstellenOm de toekomstige gewenste situatie te bereiken moeten op korte en (middel)lange
termijn stappen worden gezet. Daarbij wordt aangesloten bij reeds in gang
gezette initiatieven. De voorgestelde stappen kunnen niet van de ene op de
andere dag worden gerealiseerd. Waar relevant worden verschillende stappen
in het groeiproces beschreven.De gepresenteerde beleidsvoorstellen dienen als basis voor de besluitvorming
in het volgende kabinet. Tussenschoolse opvang kan op die wijze worden meegenomen
binnen de bredere context van een sluitende dagindeling en dagarrangementen.
De voorstellen in deze beleidsbrief worden gedaan onder de uitdrukkelijke
voorwaarde dat er bij politieke besluitvorming in het volgende kabinet adequate
financiering komt om het overblijven te kunnen verbeteren. Er worden verschillende
opties voor de financieringsmodaliteiten gepresenteerd. Afhankelijk van bestuurlijke
keuzes die dan gemaakt zullen worden, kan de regelgeving nader worden uitgewerkt.UitgangspuntenDe belangrijkste uitgangspunten bij het realiseren van de toekomstige
situatie zijn:• het belang van het kind staat centraal;• er is sprake van een sluitende dagindeling waarbij onderwijs, opvang
en vrije tijd worden afgewisseld;• de overblijfvoorziening draagt bij aan een sluitende dagindeling
voor kinderen en ouders;• de overblijfvoorziening bevordert een goed schoolklimaat (rustig,
veilig en pedagogisch verantwoord);• oplossingen leiden niet tot taakverzwaring van het onderwijzend
personeel;• het arbeidsmarktperspectief van overblijfkrachten wordt bevorderd;• de overblijfvoorziening stelt beide ouders in staat betaalde arbeid
te verrichten; • tussenschoolse opvang is een voor alle ouders toegankelijke voorziening,
die voor iedereen betaalbaar is;• de tussenschoolse opvang is belegd bij een voor ouders aanspreekbare
voorziening;• oplossingen sluiten zoveel mogelijk aan bij bestaande ontwikkelingen;• bestaande, goede initiatieven worden gecontinueerd;• bij de uitwerking van financieringsopties wordt bezien in welke
mate het profijtbeginsel bij de uitwerking kan worden toegepast: hogere ouderbijdrage
bij hogere kwaliteit. Uitgangspunten hierbij zijn het behoud van (financiële)
toegankelijkheid en een rechtvaardige lastenverdeling.Beleid in uitvoeringVia de Subsidieregeling Dagindeling worden op dit moment 40 experimenten
gesubsidieerd die zich richten op een doorlopend aanbod van onderwijs, opvang
en vrije tijd voor kinderen1. Er zijn experimenten
waarin onderwijs, opvang en vrijetijdsvoorzieningen voor kinderen van 4 tot
12 jaar dicht bij elkaar of in een multifunctioneel gebouw worden gehuisvest.
Hiermee ontstaat een nieuw type gebouw waarin meerdere voorzieningen een plaats
krijgen. Voorbeelden uit de experimenten zijn de Community School in Amsterdam,
de Bedrijfstijdenschool de Noordlinde in Enschede en de Vensterscholen in
Groningen. De samenwerking tussen de betrokkenen binnen een gebouw gaat vaak
verder dan organisatorische samenwerking. Partijen stemmen ook het pedagogisch
klimaat op elkaar af. De genoemde scholen zoeken in hun experimenten expliciet
naar inhoudelijke verbindingen tussen onderwijs, opvang en vrijetijdsactiviteiten.Ook zijn er experimenten waarin bestaande functies worden gecombineerd
of samengevoegd tot een nieuwe functie. Op de Brede Wijkschool De Ynlaet in
Heerenveen en Bedrijfstijdenschool de Noordlinde in Enschede bijvoorbeeld
wordt geëxperimenteerd met de combinatie onderwijsassistent-leidster
buitenschoolse opvang – activiteitenbegeleidster – coördinator/begeleider
overblijven. Deze functie heet hier «pedagogisch medewerker» (Heerenveen)
of, naar het Zweeds, «Fritidspedagog» (Enschede).Voor veel experimenten is inspiratie opgedaan in andere (Europese) landen.
In het kader van het project «Initiatiefrijke Scholen» (OCenW)
is een pilot gestart waarin de integratie van onderwijs en welzijn bij de
ontwikkeling van brede scholen centraal staat. Voor deze pilot staat de situatie
in Zweden model. Op de meeste scholen in Zweden is sprake van een vergaande
samenwerking en soms van integratie tussen school en vrijetijdsvoorzieningen.
De integratie tussen onderwijs, welzijn en zorg werkt door in het dagprogramma
van kinderen. Cognitieve, sociale en (re)creatieve activiteiten worden afgewisseld2. Ook tussenschoolse opvang maakt deel uit van het dagprogramma.Hieronder worden beleidsvoorstellen gepresenteerd.Deskundigheid overblijfkrachtenOm de deskundigheid van de overblijfkrachten te vergroten wordt een groeimodel
voorgesteld. Richtinggevend hierbij is dat de huidige vrijwillige overblijfkrachten
worden gestimuleerd om een korte cursus of een eenjarige TSO-opleiding3 te gaan volgen. Opgemerkt dient te worden dat dit opleidingsniveau
niet moet worden gezien als een verplicht basisniveau aan deskundigheid. Immers,
één van de uitgangspunten is dat bestaande goede initiatieven
kunnen worden gecontinueerd. Daarnaast dient te worden opgemerkt
dat het animo van de overblijfkrachten voor het volgen van een opleiding een
aandachtspunt is. Bij het inschatten van de totale kosten voor de deskundigheidsbevordering
is uitgegaan van een bedrag van € 47 miljoen (zie hiervoor bijlagen
1 en 2). Aangezien het opleiden van de overblijfkrachten enkele jaren zal
duren, komt dit neer op een investering van € 9.4 miljoen per jaar
gedurende een periode van vijf jaar.Een aandachtspunt in dit verband is de hoogte van de onkostenvergoeding
voor vrijwilligers. Om te voorkomen dat hoge onkostenvergoedingen feitelijk
leiden tot een arbeidsovereenkomst, dient de verstrekker van die onkostenvergoeding
zich aan bepaalde fiscale regels te houden (zie bijlage 3).Op korte termijn wordt gestart met de uitwerking van de amendementen en
de motie die bij begrotingsbehandelingen van OCenW, VWS en SZW zijn ingediend.
Het kabinet heeft besloten tot een gezamenlijke aanpak bij de uitwerking van
de amendementen en motie. In totaal is er € 4.3 miljoen beschikbaar.
Hierbij wordt een voorbehoud gemaakt met betrekking tot de dekking van het
amendement van VWS die bij Voorjaarsnota gevonden moet worden. Bij de uitwerking
zal worden bekeken hoe een relatie kan worden gelegd met bestaande initiatieven,
zoals de pilot van het Projectbureau Dagindeling (TSO-opleiding van het IOS)
en de pilots Initiatiefrijke Scholen.Het is de bedoeling dat de opgeleide overblijfkrachten op termijn desgewenst
kunnen doorgroeien tot SPW3-niveau (opleiding tot drie uitstroomrichtingen:
basisonderwijs, gehandicaptenzorg en kinderopvang). Dit maakt combinatiefuncties
mogelijk met onderwijsassistent en/of leidster buitenschoolse opvang. In overleg
met de betrokken partijen moet worden bezien of de beroepsprofielen, zoals
geformuleerd in het beroepsonderwijs, hierop moeten worden aangepast. Ook
de Commissie Dagarrangementen benadrukt dat werken in het onderwijs en de
kinderopvang op deze wijze aantrekkelijker kan worden: werknemers krijgen
perspectief op doorstroom en loopbaan. Voor een grote groep herintreders,
een belangrijk arbeidspotentieel, kan dit een nieuwe stap op de arbeidsmarkt
zijn.VerantwoordelijkheidEen aandachtspunt op de korte termijn is – naast het bevorderen
van de deskundigheid – meer duidelijkheid over de verantwoordelijkheidsverdeling.Om een sluitende dagindeling mogelijk te maken en een harmonisch pedagogisch
klimaat voor opvang en onderwijs te creëren, spelen gemeenten, schoolbesturen,
kinderopvang en ouders een belangrijke rol. Professionele tussenschoolse opvang
veronderstelt dat tussenschoolse opvang onderdeel is van een breder dagarrangement.
Bij de totstandkoming van een sluitende dagindeling en dagarrangementen regisseert
de gemeente een intensieve samenwerking tussen onderwijs, opvang en vrijetijdsinstellingen.
De gemeente heeft immers de regierol bij het lokaal jeugdbeleid, de ontwikkeling
van brede scholen, het welzijnsbeleid en de onderwijshuisvesting. Vanuit deze
optiek is het evident dat bij de totstandkoming van tussenschoolse opvang,
als onderdeel van een sluitende dagindeling, de gemeente een regierol heeft.
Zo kunnen huidige initiatieven die goed verlopen, worden voortgezet.In dit kader wordt gewezen op het advies van de Commissie Dagarrangementen
om lokale samenwerking ten behoeve van dagarrangementen te stimuleren. De
kosten hiervoor bedragen € 50 miljoen per jaar. Dit bedrag zou ten
goede moeten komen aan de regierolvan gemeenten voor een sluitende
dagindeling in brede zin, tussenschoolse opvang kan hier een onderdeel van
zijn.Het overblijven is geen onderwijs, maar opvang. Ook verschilt tussenschoolse
opvang wat setting en karakter betreft van kinderopvang. De consequentie hiervan
is dat de condities voor en kwaliteitseisen van de tussenschoolse opvang en
de kinderopvang daarmee verschillend zullen zijn.Hoewel overblijven geen onderwijs is, hebben naast de gemeenten ook scholen
een verantwoordelijkheid. Vanuit de erkenning dat er behoefte is de tussenschoolse
opvangtaak te beleggen bij een voor ouders toegankelijke instantie die aanspreekbaar
is, is de school een voor de hand liggende partner. Overblijven vindt bovendien
plaats in een korte periode tussen de schooltijden in. Om op termijn een sluitende
dagindeling mogelijk te maken waar tussenschoolse opvang deel van uit maakt,
is derhalve een belangrijke taak weggelegd voor de schoolbesturen. Schoolbesturen
kunnen de uitvoering van de tussenschoolse opvang verzorgen. Dit betekent
niet dat scholen zelf per definitie de uitvoering ter hand moeten nemen. De
uitvoering kan ook overgelaten worden aan andere organisaties, zoals de buitenschoolse
opvang, die samen met de school voor een sluitende dagindeling garant staan.
De samenwerkende instellingen kunnen de kinderen steun, toezicht en stimulansen
bieden door te werken aan een gedeeld pedagogisch klimaat.De ouders hebben inspraak bij de keuze voor de uitvoering van de tussenschoolse
opvang en kunnen via instemmingsrecht hun medezeggenschap uitoefenen. Het
toezicht op het pedagogisch klimaat vindt plaats door de Inspectie van het
Onderwijs. De uitvoeringskosten voor de rijksoverheid en de Inspectie van
het Onderwijs bedragen ongeveer € 3 miljoen per jaar. Indien tussenschoolse
opvang buiten de onderwijsinstelling plaatsvindt, wordt nauw samengewerkt
met de GGD-en, omdat GGD-en verantwoordelijk zijn voor de inspectie van kinderopvanginstellingen.
Voorgesteld wordt regelgeving hiertoe aan te passen of te ontwikkelen.De (financiële) gevolgen van het beleggen van deze verantwoordelijkheid
bij de schoolbesturen mogen niet ten laste komen van het onderwijs en de onderwijsbegroting.
Alleen onder conditie van additionele financiering kunnen schoolbesturen een
uitvoeringsverantwoordelijkheid krijgen.In totaal gaat het om structurele kosten van € 104 miljoen voor
de salariskosten van de overblijfkrachten (waarbij als bekostigingsnorm wordt
uitgegaan van één vrijwilliger die een korte cursus heeft gevolgd
en één TSO-leidster), de inrichtingskosten (materiaal) en de
overheadkosten (administratie en coördinatie). Zie hieronder voor verschillende
financieringsmodaliteiten onder het kopje financiering. (Zie ook bijlage 2).OverblijfruimteWat betreft de huisvesting is het niet effectief en efficiënt om
geïsoleerd voor tussenschoolse opvang tot een oplossing te komen. Bij
tussenschoolse opvang gaat het immers om hooguit anderhalf uur tussen de middag.
Voor de realisatie van geschikte overblijfruimten wil het kabinet aansluiten
bij huidige ontwikkelingen als brede scholen: daarin kan de tussenschoolse
opvang ook plaatsvinden in multifunctionele accommodaties en in accommodaties
van partners in de directe omgeving van de school. De ruimte voor tussenschoolse
opvang kan op die manier worden geïntegreerd in de voorzieningen voor
het complete dagarrangement. De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting
van onderwijs en van welzijn. Beide voorzieningen vergen accommodaties die
van belang zijn voor het realiseren van een sluitend dagarrangement. Het verbeteren
van de overblijfruimte maakt daar onderdeel van uit. Het benodigd budget voor de versnelde realisatie van multifunctionele
accommodaties is volgens de Commissie Dagarrangementen € 150 miljoen
per jaar gedurende een periode van tien jaar. Dit bedrag zou ten goede moeten
komen aan multifunctionele gebouwen; overblijfruimtes kunnen hier een onderdeel
van zijn.FinancieringDe voorgestelde oplossingen hebben financiële consequenties. Hieronder
worden verschillende opties wat betreft financieringsmodaliteiten gepresenteerd
die als bouwstenen kunnen dienen voor het volgende kabinet om tot een verbeterde
overblijfsituatie te komen. Recapitulerend gaat het om de eenmalige investeringskosten
voor het opleiden van overblijfkrachten en om structurele exploitatiekosten.
Tot op heden is de ouderbijdrage de enige financieringsbron. Voor de toekomst
zijn als uitgangspunten gedefinieerd het behoud van (financiële) toegankelijkheid
en rechtvaardige lastenverdeling. Daarnaast wordt bezien in welke mate het
profijtbeginsel kan worden toegepast. Tenslotte dient te worden opgemerkt
dat de uitvoeringskosten ongeveer € 3 miljoen per jaar bedragen.
(Een nadere onderbouwing van de financiële gevolgen is te vinden in bijlagen
1 en 2).Met de amendementen en de motie wordt in 2002 reeds een begin gemaakt
met het verbeteren van het deskundigheid niveau van de overblijfkrachten.Optie 1: overheid financiert investering, ouders financieren
de structurele exploitatieDe overheid draagt bij aan de eenmalige investeringskosten om te komen
tot een hoger deskundigheidsniveau van de overblijfkrachten; totaal € 47
miljoen, dit betekent € 9.4 miljoen per jaar gedurende vijf jaar.
De structurele exploitatiekosten (€ 104 miljoen) worden volledig
bij de ouders gelegd. Hiermee wordt het profijtbeginsel toegepast: ouders
betalen een hogere bijdrage dan de huidige in ruil voor een hogere kwaliteit
van de tussenschoolse opvang. Ouders dragen nu in totaal € 67 miljoen
per jaar bij, de extra kosten voor exploitatie bedragen dus € 37
miljoen per jaar (zie tabel 1 van bijlage 2).Voordeel van deze optie is dat er een start gemaakt wordt met het verbeteren
van het overblijven. Nadeel is dat ouders geconfronteerd kunnen worden met
inkomenseffecten; vooral voor huishoudens met lage inkomens kan de financiële
toegankelijkheid van tussenschoolse opvang in gevaar komen. Het effect hiervan
kan zijn dat ouders geen of minder gebruik gaan maken van tussenschoolse opvang,
wat weer consequenties kan hebben voor de arbeidsparticipatie van overblijfkrachten
en van ouders.Optie 2: overheid financiert investering, ouders en overheid
financieren de structurele exploitatieIdem optie 1. Daarnaast draagt de overheid, naast de ouders, bij aan de
structurele exploitatiekosten voor een verbeterde tussenschoolse opvang met
deskundige, opgeleide overblijfkrachten; structureel bedrag door ouders in
overheid te bekostigen: € 104 miljoen.Naast het voordeel zoals verwoord onder optie 1, biedt deze optie zekerheid
voor financiering van de structurele verbeterde situatie, en zijn er geen
of minder negatieve effecten op de toegankelijkheid voor ouders.Voor de verdeling tussen overheid en ouders in de kosten kunnen weer verschillende
opties worden uitgewerkt, waarvan hieronder twee mogelijkheden worden gepresenteerd. Optie 2 a: ouders dragen huidige gemiddelde bijOuders betalen niet meer dan ze nu gemiddeld betalen, de kosten die met
de verbetering zijn gemoeid worden door de overheid gedragen. Dit betekent
dat ouders € 76 miljoen per jaar bijdragen en de overheid –
naast de investeringskosten – € 37 miljoen exploitatiekosten
(zie tabel 1 in bijlage 2).Optie 2 b: ouders betalen gemiddeld € 1,25 per
dag per kindUit het onderzoek van Regioplan blijkt dat ouders voor de verbeterde tussenschoolse
opvang bereid zijn een hogere bijdragen te leveren. Met deze optie wordt het
profijtbeginsel toegepast: ouders betalen meer in ruil voor een hoger kwaliteitsniveau.
Stel dat ouders een gemiddelde bijdrage van € 1,25 per dag per kind
betalen, dan betekent dit in totaal voor ouders € 92 miljoen per
jaar (dit is € 25 miljoen extra aan exploitatiekosten) en voor de
overheid – naast de investeringskosten – € 12 miljoen
per jaar.Opties voor regierol gemeente en overblijfruimtesNaast de investeringskosten en de structurele exploitatiekosten zijn er
kosten gemoeid met het stimuleren van de lokale samenwerking tussen onderwijs,
opvang en vrijetijdsinstellingen (zie onder verantwoordelijkheid) en met de
realisatie van overblijfruimtes c.q. multifunctionele gebouwen (zie onder
overblijfruimte). De Commissie Dagarrangementen heeft berekend dat het stimuleren
van de lokale samenwerking € 50 miljoen per jaar gaat kosten en
dat de versnelling in de realisatie van multifunctionele accommodaties € 150
miljoen per jaar gedurende tien jaar gaat kosten. Dit betekent dat voor de
overheid keuzes voorliggen wel of niet bij te dragen aan intensivering van
de regierol voor gemeenten, en aan de verdere realisatie van multifunctionele
gebouwen. Zoals hierboven opgemerkt zijn deze bedragen bedoeld voor het stimuleren
van een sluitende dagindeling in brede zin, faciliteiten voor tussenschoolse
opvang kunnen hierbij een onderdeel zijn.Wettelijke regelingNaast adequate financiering, dient er een juridische grondslag te komen
voor het beleggen van de verantwoordelijkheden van gemeenten, schoolbesturen
en andere uitvoerders en ouders, de deskundigheid van overblijfkrachten en
het toezicht op de pedagogische kwaliteit. Hiertoe zal regelgeving worden
ontwikkeld of worden aangepast. Het ligt voor de hand de uitvoerende verantwoordelijkheid
van schoolbesturen in de WPO te regelen.Voorwaarde is dat er voldoende financiële middelen beschikbaar komen
om de tussenschoolse opvang goed te kunnen regelen.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. M. VliegenthartBijlagenBijlage 1: Aannames bij kostenberekeningen kwaliteitsverbeteringenBijlage 2: Financieel overzichtBijlage 3: Fiscale behandeling van de vergoeding voor overblijfkrachtenBIJLAGE 1 Aannames bij kostenberekeningen kwaliteitsverbeteringenAannames algemeenDe kosten voor de tussenschoolse opvang hebben betrekking op een enigszins
hypothetische toekomstsituatie. De kosten en opbrengsten zijn namelijk afhankelijk
van een aantal toekomstige ontwikkelingen en verwachtingen. De omvang van
de potentiële groep overblijvers in de toekomst is moeilijk in te schatten,
omdat deze afhankelijk is van een combinatie van (onzekere) factoren.Uit het onderzoek van Regioplan blijkt dat de verbetering zelf van invloed
zal zijn op het gebruik van de overblijfvoorzieningen op school. Met andere
woorden: het aantal overblijvers in de toekomst is afhankelijk van de kwaliteitsverbeterende
maatregelen die worden doorgevoerd.De doorberekeningen van de opties voor verbetering zijn gebaseerd op de
berekeningen uit het onderzoek van Regioplan. Hierin zijn de financiële
consequenties van verschillende combinaties van kwaliteitsverbeterende maatregelen
weergegeven. Voor de continuroosterscholen is een aparte berekening gemaakt.De berekeningen in deze beleidsbrief zijn op de volgende uitgangspunten
en aannames gebaseerd.• Wat betreft de leerlingenaantallen is uitgegaan van de gegevens
van het schooljaar 1999/2000.1• Op 94 procent van de scholen wordt overgebleven (ca. 6 643
scholen); 15 procent van de scholen heeft een continurooster (ca. 1 060
scholen).• In 1999/2000 is het aantal kinderen dat naar de basisschool gaat
1 542 800. Uit dit aantal kan het aantal overblijvers worden afgeleid:
840 688 kinderen blijven minstens één keer per week over;
gemiddeld zijn er 467 229 overblijvers per dag. Deze cijfers zijn inclusief
de continuroosterscholen.• Voor de berekeningen is bij scholen zonder continurooster uitgegaan
van de gegevens uit het landelijk feitenonderzoek van Regioplan en van een
groepsgrootte van 30 kinderen: in dat geval is er sprake van een gemiddelde
bezettingsgraad van 66,89 procent, wat neerkomt op gemiddeld 20 kinderen per
groep. Bij de gemiddelde bezettingsgraad gaat het om de mate waarin een overblijfgroep
gemiddeld gevuld zal zijn. Dit houdt een totaal in van circa 11 541 overblijfgroepen
op scholen zonder continurooster in Nederland.• Bij de scholen met een continurooster is ervan uitgegaan dat in
principe alle kinderen overblijven: een bezettingsgraad van 100 procent. Voor
scholen met een continurooster zijn berekeningen gemaakt waarbij is uitgegaan
van een groepsgrootte van 24 kinderen (hetgeen neerkomt op de gemiddelde grootte
van de groepen in het basisonderwijs) en een groepsgrootte van 30 kinderen.
Bij een groepsgrootte van 24 kinderen zijn er in Nederland in totaal circa
9 643 overblijfgroepen op scholen met een continurooster; bij een groepsgrootte
van 30 kinderen zijn er circa 7 714 overblijfgroepen.• Op scholen zonder continurooster nemen de werkzaamheden voor tussenschoolse
opvang voor de overblijfkrachten 1,5 uur per dag in beslag. Ze vinden vier
dagen per week plaats, 40 weken per jaar, in totaal 240 uur per jaar. Inclusief
vakantiedagen betekent dit een aanstelling van 264 uur per jaar. Dit komt
neer op een aanstellingsomvang van 5,1 uur per week.• Op continuroosterscholen werken de overblijfkrachten één
uur per dag, vier dagen per week, 40 weken per jaar, in totaal 160 uur per
jaar. Inclusief vakantiedagen betekent dit een aanstelling van 176 uur per
jaar. Dit komt neer op een aanstellingsomvang van 3,4 uur per week. Aannames bij berekeningen kosten opties binnen scholen
zonder continuroosterBij de berekeningen is van de volgende aannames uitgegaan:• In het landelijk feitenonderzoek is voor een groep van 30 kinderen
uitgegaan van € 680 inrichtingskosten per jaar; het gaat om de kosten
van speelmateriaal, opbergruimte, etc;• Salariskosten: voor de verschillende functies is van de volgende
bedragen uitgegaan1:* TSO-leidster: € 2969 op jaarbasis per groep;* Vrijwilliger met cursus: € 1089 op jaarbasis per groep.2• Overheadkosten: uit het Regioplan-onderzoek is gebleken dat de
inschatting van de kosten van administratie en coördinatie van het overblijven
bij verschillende scholen en organisaties sterk uiteen loopt. In deze beleidsbrief
wordt ervan uitgegaan dat de coördinatie en administratie van tussenschoolse
opvang, in geprofessionaliseerde vorm, per groep ongeveer 1,5 uur per week
zal kosten (= 30 procent van de 5,1 uur die één leidster werkt
in een week).• Per groep van 30 kinderen bedragen de totale kosten voor de inrichting,
het salaris en de overhead € 5629. De totale exploitatiekosten voor
scholen zonder continurooster bedragen € 65 miljoen per jaar.Aannames bij berekeningen kosten opties binnen scholen
met continuroosterBij de berekeningen is van de volgende aannames uitgegaan:• Ook bij scholen met een continurooster is wat betreft de inrichtingskosten
uitgegaan van € 681 per groep per jaar;• Salariskosten: voor de verschillende functies is van de volgende
bedragen uitgegaan3:* TSO-leidster: € 1 979 op jaarbasis per groep;* Vrijwilliger met cursus: € 726 op jaarbasis per groep.• Voor de continuroosterscholen wordt ervan uitgegaan dat de coördinatie
en administratie van tussenschoolse opvang, in geprofessionaliseerde vorm,
per groep ongeveer 1 uur per week zal kosten (= 30 procent van de 3,4 uur
die één leidster werkt in een week).• Per groep van 24 kinderen bedragen de totale kosten voor de inrichting,
het salaris en de overhead € 3980. De totale exploitatiekosten voor
scholen met continurooster bedragen € 38 miljoen per jaar. BIJLAGE 2 Financieel overzichtOnderstaand zijn de kosten weergegeven die bij de onderscheiden opties
behoren.Voor alle opties geldt dat de uitvoeringskosten €3
miljoen per jaar bedragen.Optie 1: overheid financiert investering, ouders financieren
de structurele exploitatieInvesteringskostenDe investeringskosten betreffen de opleidingskosten van de overblijfkrachten.Zoals uit bijlage 1 blijkt, zijn er op scholen met en zonder continurooster
samen ruim 20 000 groepen. Uitgaande van twee overblijfkrachten per groep
moeten er 40 000 overblijfkrachten worden opgeleid.Volgens het IOS bestaan de kosten van het bevorderen van de deskundigheid
van overblijfkrachten uit:de kostprijs van de eenjarige TSO-opleiding (1 dag per week): € 2042;de kostprijs van de korte cursus: circa € 300.Van de 40 000 overblijfkrachten die moeten worden opgeleid, volgt
de ene helft een cursus en de andere helft de eenjarige TSO-opleiding. De
kosten hiervan bedragen:20 000 x € 2042 = € 41 miljoen20 000 x € 300 = € 6 miljoenDe totale kosten van de investeringen in de opleidingen bedragen: € 47 miljoen. Over een periode van vijf jaar
betekent dit € 9.4 miljoen per jaar.Optie 2: overheid financiert investering, ouders en overheid
financieren de structurele exploitatieExploitatiekostenBij de berekeningen is uitgegaan van een bekostigingsnorm met een groepsgrootte
van 30 kinderen per groep en per groep één TSO-leidster en één
vrijwilliger met een cursus.Scholen zonder continuroosterTotale exploitatiekosten: 65 miljoen per jaar (zie ook bijlage 1)Gemiddelde kosten per kind per dag: € 1,76Scholen met continuroosterTotale exploitatiekosten: € 38 miljoen per jaar (zie ook bijlage
1)Gemiddelde kosten per kind per dag: € 0,83De totale exploitatiekosten bedragen: € 104
miljoen per jaarMacro gezien betalen ouders nu ca. € 67 miljoen voor het overblijven.
De kosten zullen dus € 37 miljoen hoger uitvallen.Ad optie 2a: ouders bedragen huidige gemiddelde bijIn de huidige situatie worden de kosten van het overblijven door ouders
betaald. Ouders betalen voor het overblijven gemiddeld € 1,13 per
kind per dag op scholen zonder continurooster en € 0,68 op scholen
met continurooster. Macro gezien betalen ouders nu ca. € 67 miljoen
voor het overblijven. Als de ouderbijdrage voor tussenschoolse opvang even
hoog is als de bijdrage voor het huidige overblijven, is er € 37
miljoen extra overheidsfinanciering nodig (€ 104–€ 67)
voor exploitatiekosten. Daarnaast financiert de overheid de investeringskosten
van 9,4 mln gedurende 5 jaar (zie ook optie 1). Optie 2 b: ouders betalen gemiddeld € 1,25 per
dag per kindAls ouders een gemiddelde bijdrage van € 1,25 per dag betalen,
is er aan extra overheidsfinanciering € 12 miljoen nodig, naast
de investeringskosten van 9,4 mln gedurende 5 jaar (zie ook optie 1)In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de financiële
gevolgen van de verschillende opties.Tabel 1: overzicht kosten tussenschoolse opvang  Gem. bijdrage van ouders per kind per dagKosten ouders per jaar in miljoen €Kosten overheid per jaar in miljoen € Optie 1: – investeringskosten*
 – huidige kosten – extra exploitatiekosten – uitvoeringskosten
 totaal optie 1€ 1,76
zonder continurooster € 0,83 met continurooster0,0 67,0 37,0104,09,4 0,0 0.0 3,012,4Optie 2a: – investeringskosten*
 – huidige kosten – extra exploitatiekosten – uitvoeringskosten
 totaal optie 2a€ 1,13
zonder continurooster € 0,68 met continurooster0,0 67,0 0,067,09,4 0,0 37,0 3,049,4Optie 2b: – investeringskosten*
 – huidige kosten – extra exploitatiekosten – uitvoeringskosten
 totaal optie 2b€ 1,25
voor alle scholen0,0 67,0 25,092,09,4 0,0 12.0 3,024,4* De investeringskosten bedragen € 9,4 miljoen per jaar gedurende
5 jaar. BIJLAGE 3 Fiscale behandeling van vergoedingen voor
overblijfkrachtenOp de meeste scholen verzorgen vrijwilligers het overblijven. Deze krijgen
hiervoor meestal een vergoeding. Een bedrag van maximaal € 20 per
week en € 700 per jaar wordt als (onbelaste) kostenvergoeding aangemerkt.
Er zijn signalen dat de vergoedingen in de praktijk de genoemde vrijwilligersvergoeding
nogal eens overschrijden, waardoor er feitelijk een arbeidsverhouding ontstaat.
In zo'n geval moeten «werkgever» en «werknemer» in
principe premies en belastingen afdragen. De Belastingdienst en de UWV zijn
een actiever handhavingsbeleid op dit punt gaan voeren. Dat kan leiden tot
het vertrek van overblijfkrachten, tot financiële problemen voor de organisatie
die als feitelijke werkgever optreedt, zoals overblijfstichtingen en scholen,
of tot onverwacht hoge kosten voor ouders als de kosten van de arbeidsverhouding
worden doorberekend naar de ouderbijdrage.Naar verwachting zullen de komende jaren nog veel vrijwilligers als overblijfkrachten
een werkzaam zijn. De school of de ouderorganisatie zal deze mensen mogelijk
een hogere vergoeding dan de bovengenoemde vrijwilligersvergoeding willen
geven. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van het besluit «Arbeidsverhouding
en kostenvergoeding van vrijwilligers» van de staatssecretaris van Financiën.
(Besluit van 19 december 2000, CPP2000/2727M). Onder bepaalde voorwaarden
beschouwt de Belastingdienst de arbeidsverhouding van een vrijwilliger niet
als dienstbetrekking. De uitbetalende instantie dient hiertoe jaarlijks een
overzicht van de vergoedingen aan de inspecteur door te geven. Als niet is
voldaan aan die verplichting zal van geval tot geval moeten worden beoordeeld
of er sprake is van een dienstbetrekking. Als de arbeidsverhouding niet als
dienstbetrekking wordt beschouwd, mag de overblijfkracht per week een bruto
inkomen verdienen tot 2/5 van het wettelijk minimumloon per week.Voor alle duidelijkheid: dit betekent niet dat de beloning die de vrijwilliger
ontvangt is vrijgesteld van de belasting. Het
betekent alleen dat de uitbetalende instantie geen loonbelasting en premie
volksverzekeringen hoeft in te houden. Het besluit geldt voor de punt (geen
dienstbetrekking bij <2/5 WML) overigens niet voor de werknemersverzekeringen.
Daarvoor zal toch van geval tot geval moeten worden beoordeeld of er een dienstbetrekking
aanwezig is.XNoot1De termen «overblijven» en «tussenschoolse opvang»
worden vaak door elkaar gebruikt. In deze beleidsnota wordt de term «overblijven»
gebruikt voor de huidige situatie en tussenschoolse opvang voor de toekomstige,
verbeterde situatie. In de huidige situatie vindt het overblijven plaats in
de klas of in een gemeenschappelijke ruimte; het duurt gemiddeld anderhalf
uur, waarbij een deel van de tijd wordt besteed aan het gezamenlijk eten van
de lunch en een deel aan (buiten) spelen. Bij scholen met een continurooster
is de gemiddelde overblijftijd drie kwartier.XNoot1FNV, Vrouwen Alliantie, Netwerk Schoolkinderopvang, Van overblijven naar
tussenschoolse opvang. Door professionalisering garanties voor kwaliteit en
continuïteit van opvang van schoolkinderen tussen de middag, Utrecht,
september 1999.XNoot2Zo heeft de VOO op 23 maart 2001 het Manifest Overblijven gepresenteerd.
In het Manifest stelt de VOO voor het overblijven in een aantal stappen te
professionaliseren. Het IOS verzorgt, met een subsidie van het Projectbureau
Dagindeling, een functietraining voor leidsters in de tussenschoolse opvang.
Ook organiseert het IOS conferenties op het terrein van de tussenschoolse
opvang.XNoot3De Commissie Dagarrangementen werd ingesteld door de Staatssecretaris
van SZW, mede op initiatief van de bewindslieden van VWS, EZ, OCenW en BZK:
Advies Commissie Dagarrangementen, Den Haag, januari 2002.XNoot4Amendement voor VWS van Arib en Van Vliet, Kamerstukken II, 2001–2002,
28 000 XVI, nr. 68; amendement voor OCenW van Hamer en Lambrechts, Kamerstukken
II, 2001–2002, 28 000 VIII, nr.48; motie voor SZW van Noorman-den
Uyl, Bakker, Harrewijn, Kamerstukken II, 28 000 XV, nr. 24.XNoot5Gewezen wordt naar een studie van Nyfer – in opdracht van de Commissie
Dagarrangementen uitgevoerd – waarin de effecten van een 3,5% hogere
arbeidsparticipatie en 2 uur langer werken van deeltijdwerkers is berekend.
Hogere belastingen en lagere uitkering lasten zouden gezamenlijk 800 miljoen
opleveren. Bron: Nyfer, Besparing op de kosten van personeelsverloop en ziekte
door balans werken en privé, november 2000.XNoot1In de huidige situatie werkt ongeveer 15 procent van de scholen met een
continurooster. Het begrip continurooster is niet eenduidig gedefinieerd.
Over het algemeen betekent een continurooster dat in principe alle leerlingen
onder toezicht van een groepsleerkracht in de klas een verkorte middagpauze
doorbrengen. Scholen kunnen zelf kiezen voor een continurooster; het kan niet
verplicht worden gesteld.XNoot2Scholen voor speciaal onderwijs kennen geen overblijfregeling zoals die
geldt voor het basisonderwijs. De Wet op de Expertisecentra (WEC) kent ook
geen bepaling analoog aan artikel 45 WPO. Op scholen voor speciaal onderwijs
behoort de pauze van de leerlingen tot de schooltijd en draagt de school de
verantwoordelijkheid voor de leerlingen. In het kader van de invoering van
de wetgeving leerling gebonden financiering en de REC-vorming zal bezien worden
in hoeverre het beleid inzake tussenschoolse opvang voor het basisonderwijs
gevolgen dient te hebben voor het speciaal onderwijs.XNoot1Regioplan Onderwijs en Arbeidsmarkt, Overblijven in het basisonderwijs
anno 2000, Amsterdam, februari 2000.XNoot2Regioplan Onderwijs en Arbeidsmarkt, Professionalisering van het overblijven
op de basisschool, Amsterdam, februari 2001.XNoot3Consumentenbond, deelonderzoek in opdracht van de Commissie Dagarrangementen,
Kinderopvang: gebruik en wensen, december 2001.XNoot1Dagindeling Halverwege; Tussenstand experimenten, januari 2002.XNoot2Internationale good practices in Europa en de VS, NIZW.XNoot3Ontwikkeld en aangeboden door het IOS.XNoot1Ministerie van OCenW, kerncijfers 2001.XNoot1Op scholen zonder continurooster is de aanstellingsomvang voor overblijfkrachten
264 uur per jaar (5,1 uur per week). Uitgewerkt per functie: Leidster op SPW3-niveau
(salarisniveau onderwijsassistent): schaal 4 CAO Onderwijs 2001; gemiddeld € 3376,–
op jaarbasis; TSO-leidster: schaal 7 CAO Kinderopvang 2001; € 2969,–
op jaarbasis; Vrijwilligers: 1089 op jaarbasis.XNoot2De gemiddelde onkostenvergoeding voor een vrijwillige overblijfkracht
is 6,81 per keer voor 1,5 uur. Dat is per week 27,23 en daarmee 1089,07 per
jaar. Kanttekening hierbij: een vrijwilliger mag per jaar niet meer dan 667,06
aan onkostenvergoeding ontvangen, dus deze moet worden verdeeld over minimaal
twee vrijwilligers.XNoot3Op continuroosterscholen is de aanstellingsomvang 176 uur per jaar (3,4
uur per week), vanwege de kortere middagpauze. Uitgewerkt per functie: Leidster
op SPW3-niveau: schaal 4 CAO Onderwijs 2001; gemiddeld 2250 op jaarbasis;
TSO-leidster: schaal 7 CAO Kinderopvang 2001; 1979 op jaarbasis; Vrijwilligers:
726 op jaarbasis. Kanttekening hierbij: een vrijwilliger mag per jaar niet
meer dan 667,06 aan onkostenvergoeding ontvangen, dus deze moet worden verdeeld
over minimaal twee vrijwilligers. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26587-19.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl