Wapenexportbeleid; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22054, nr. 37

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-06-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

22054 nr. 37

03-06-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22054Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 054Wapenexportbeleidnr. 37VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 3 juni 1998De vaste commissies voor Buitenlandse Zaken1
en voor Economische Zaken2 hebben op 16 april
1998 overleg gevoerd met minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris
Van Dok-van Weele van Economische Zaken over:– de rapportage wapenexporten eerste helft 1997(22 054,
nr. 28);– de notitie over meer openbaarheid met betrekking tot de rapportage
over de uitvoer van militaire goederen (22 054, nr. 30);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken over de EU-gedragscode
voor wapenexporten (BuZa-98-143);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken over samenwerkingsproject
M483 artilleriemunitie (22 054, nr. 29) en de bijbehorende
vragen en antwoorden (22 054, nr. 35);– rapportage wapenexporten tweede helft 1997.Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Van den Bos (D66) vond de thans voorgestelde openbaarheid
een grote vooruitgang in vergelijking met de huidige praktijk en trok uit
de in de voorgelegde stukken gegeven voorbeelden de conclusie dat er geen
enkel land is waar het parlement zo'n inzicht krijgt in de wapenleveranties
als Nederland, waarmee hij niet wil zeggen dat voor zijn fractie nu de ideale
situatie is bereikt.De regering wil eens per jaar een openbaar verslag uitbrengen en eens
per jaar een vertrouwelijk met het argument dat dit niet herleid kan worden
tot individuele transacties. Kan daarop een toelichting worden gegeven?Er wordt wel eens gesproken over het opstellen van een zwarte dan wel
een witte lijst met landen waaraan niet of wel geleverd zou mogen worden.
Dat nu leek de heer Van den Bos niet zo verstandig want hij vreesde dat het
regime dan veel te rigide zou worden. Bij landen die op de witte lijst staan,
zou bovendien de indruk kunnen worden gewekt dat bij hen alles in orde is
en dat ze blijvend aan de criteria voldoen. Ook is het dan niet mogelijk een
onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld dodelijke wapens en andersoortige
wapens. Dergelijke onderscheiden worden bij de beoordeling in
de praktijk wel degelijk toegepast en dat zal door zo'n lijst onmogelijk worden,
nog afgezien van het feit dat landen die niet op de lijst voorkomen zich beledigd
voelen. Zou bijvoorbeeld Turkije wel of niet op zo'n zwarte lijst moeten komen
omdat de wapens eventueel zouden kunnen worden ingezet tegen de Koerden, maar
ze ook kunnen worden gebruikt voor NAVO-doeleinden?Wat de Europese gedragscode betreft, achtte hij een eenduidige interpretatie
van de acht criteria van groot belang. Voor hem zouden de te maken onderscheiden
in wapens wel expliciet in de criteria mogen worden genoemd, want nu wordt
vaak de indruk gewekt dat aan landen waarin mensenrechten worden geschonden
of die in riskante regio's liggen sowieso geen wapens mogen worden geleverd.
De praktijk is echter anders en dat leidt tot veel misverstanden. De D66-fractie
zou bovendien graag zien dat in de gedragscode überhaupt een restrictief
beleid terzake van wapenleveranties werd opgenomen en er maximale openheid
werd betracht. Het zou daarom goed zijn als andere landen het Nederlandse
voorbeeld zouden volgen.Bij Turkije is het probleem dat het enerzijds lid is van de NAVO. Aan
zo'n land zouden normaal gesproken gewoon wapens moeten kunnen worden geleverd.
Anderzijds heeft het een conflict met de Koerden waarbij ook nog mensenrechten
worden geschonden. Cruciaal voor de D66-fractie is dat de geleverde wapens
c.q. munitie niet tegen de Koerden zullen worden ingezet. Hoe hard is die
garantie volgens de regering en in hoeverre valt dat in de praktijk te controleren?Na het besloten overleg over de wapenexporten in 1997 moest mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) helaas constateren dat de drie Kamerbreed
aanvaarde moties over openbaarmaking van wapenleveranties tot op de dag van
vandaag niet zijn uitgevoerd en zij kon het dus ook helemaal niet eens zijn
met het enthousiasme van de heer Van den Bos. De regering heeft op verzoek
van de Kamer gezocht naar mogelijkheden om het Zweedse model te volgen, omdat
er haar veel aan gelegen is om de wapenleveranties transparanter te maken.
Het voorgelegde voorstel is een stap in de goede richting, maar wel een stap
die in de ogen van de CDA-fractie nog lang niet ver genoeg gaat. Zij zag graag
tweemaal per jaar openbaarmaking van wapenexporten, maar de regering blijft
vasthouden aan een openbare en een vertrouwelijke rapportage. Ook zag zij
graag dat exact werd aangegeven wat per land is geleverd en niet alleen bedragen.Mevrouw Van Ardenne wees op het inmiddels verschenen rapport van de adviesraad
nationale vraagstukken waarin onder andere de aanbeveling staat dat Nederland
geen wapens zou moeten leveren aan landen die weigeren opgave te doen bij
het VN-wapenregister. Zij verwachtte niet direct een reactie van de regering
op deze aanbeveling, maar vroeg de minister wel zo snel mogelijk met een eerste
reactie op dat rapport te komen en met name op die aanbeveling die haar op
het eerste gezicht wel interessant leek en nadere bestudering verdiende.Mevrouw Van Ardenne had begrepen dat de criteria van de Europese gedragscode
overeenkomen met die welke in Nederland worden gehanteerd en dus dat Nederland
die gedragscode volledig onderschrijft of had zij dat verkeerd begrepen? In
die Europese gedragscode wordt melding gemaakt van een publieke jaarlijkse
rapportage over wapenleveranties aan het Europees Parlement.Waarom heeft de regering gemeend de brief over de leverantie aan Turkije
aan de Kamer te moeten voorleggen? Het is een bijzonder samenwerkingsverband
geweest en gelet op het besloten overleg van zojuist is deze leverantie niet
eens zo opzienbarend. Heeft de levering ondanks het verzoek van de vaste commissie
voor Defensie op 3 februari jl. – namelijk om geen vergunning af te
geven in afwachting van dit overleg – inmiddels toch plaatsgevonden,
zoals mevrouw Van Ardenne had begrepen? Het argument van de regering
is dat Eurometaal anders in de problemen zou komen, maar van Eurometaal had
zij begrepen dat dit niet het geval is, net zo min als dat het bedrijfsleven
bezwaar zou hebben tegen openbaarmaking van de leveranties.De heer Apostolou (PvdA) had met instemming de voorliggende
notitie gelezen over meer openbaarheid over de uitvoer van militaire goederen.
De aanvankelijke terughoudendheid is voor een groot deel doorbroken en het
kabinet heeft hiermee een stap in de goede richting gezet. Hij zag echter
niet in waarom een van de twee rapportages vertrouwelijk moet blijven. Hoe
ingewikkelder en geheimzinniger hierover wordt gedaan, hoe achterdochtiger
men wordt. Bovendien, hoe vertrouwelijk bepaalde leveringen ook worden behandeld,
vaak komen ze toch in de openbaarheid. De Kamer is zelfs vaak later geïnformeerd
dan de pers. Die vertrouwelijkheid belemmert haar te praten over zaken die
al in de publiciteit zijn verschenen en dat verdraagt zich niet met haar functie
van volksvertegenwoordiger. Ten slotte blijkt de defensie-industrie geen moeite
met openbaarheid te hebben.Door de twee gegeven overzichten – de ene uitgesplitst naar landen
van bestemming en de waarde van de militaire uitvoer uitgesplitst in type –
kreeg de Kamer naar de mening van de heer Apostolou nog steeds geen inzicht
in de geëxporteerde wapens per bestemmingsland. Wat is het bezwaar om
per land aan te geven welk type goederen zijn geleverd?Een openbare rapportage over levering aan NAVO-landen juichte hij uiteraard
toe. Het is een goede zaak dat er internationaal gezien ook meer openheid
is ontstaan, net als het VN-wapenregister en het Nederlandse pleidooi voor
meer transparantie. Het recent uitgebrachte advies van de adviesraad internationale
vraagstukken en de bespreking in de Europese Unie over een gedragscode inzake
wapenhandel getuigen van een klimaat van groeiende openheid en bereidwilligheid
om mooie woorden over criteria ook in daden om te zetten. De PvdA-fractie
ondersteunde dan ook van harte de inzet van de regering bij de bespreking
van de ontwerptekst van deze gedragscode, met name waar het gaat om dwingende
passages over mensenrechten en geen directe verwijzingen naar het belang van
de defensie-industrie. De adviesraad internationale vraagstukken stelt dat
de Nederlandse regering selectiever moet zijn in haar wapenexportbeleid. Leveranties
dienen alleen nog maar plaats te vinden naar landen die openheid betrachten
over de in- en uitvoer van wapens en die deze aanmelden bij de VN. Wat is
de reactie van de minister op dit pleidooi?De PvdA-fractie zou zelfs nog een stap verder willen gaan en een lijst
van landen opgesteld willen zien waaraan de Nederlandse regering op grond
van de criteria sowieso niet levert. Zo'n lijst, die besproken dient te worden
met de Kamer, schept voor alle partijen duidelijkheid. Is de minister bereid
een dergelijke lijst bij de rapportage in het najaar 1998 aan de Kamer voor
te leggen?Vervolgens vroeg de heer Apostolou nog aandacht voor de illegale wapenhandel.
Hij ondersteunde het kabinet in zijn pogingen om dit punt prominent op de
internationale agenda te houden en hij verzocht om in de rapportage van het
najaar een apart hoofdstuk aan de ontwikkelingen op dit punt te wijden.De historie van de artilleriegranaten pleitte zijns inziens zeker niet
voor levering aan Turkije. Het kabinet heeft een beknopt maar afgewogen antwoord
gegeven op de vragen vanuit de Kamer. Waarom is in het recente verleden gekozen
voor stopzetting van de leverantie van deze munitie en waarom wordt nu wel
geleverd? Wat is er in de tussentijd zo veranderd? Volgens het kabinet worden
bij deze levering de wapenexportcriteria nageleefd. De granaten kunnen gebruikt
worden in het conflict met de Koerden, maar de regering acht dat niet waarschijnlijk.
Waarom kan Duitsland levering wel weigeren en Nederland niet? Is Duitsland
gevoeliger op het punt van de mensenrechten? In het verband van de Europese Unie pleit Nederland voor dwingende passages over mensenrechten in
de gedragscode. Waarom wil de minister die nu al niet op deze levering van
toepassing verklaren? Hoe geloofwaardig is het als Nederland in internationaal
verband wel dwingende clausules bepleiten, maar ze zelf niet hanteert?Ten slotte vroeg de heer Apostolou of de vergunning al was afgegeven en,
zo ja, wat dan nog de bedoeling van dit overleg is.De heer Van den Doel (VVD) memoreerde de vele pogingen van
de Kamer om meer invloed te krijgen op het wapenexportbeleid en om dat beleid
ook wat transparanter te maken. Kijkend naar de voorliggende notitie moest
hij erkennen dat dit de Kamer slechts in beperkte mate is gelukt. De regering
houdt zijns inziens nog te krampachtig vast aan iets dat allang is achterhaald.
Tien jaar geleden, toen de wereld nog was verdeeld in twee machtsblokken,
speelden bij wapenleveranties vooral politiek-strategische belangen. Nu gaat
het meer om het belang van individuele bedrijven dat moet worden afgewogen
tegen de taak van ook de Nederlandse regering om de internationale rechtsorde
te bevorderen.Desondanks vond ook de VVD-fractie het een goede zaak dat de regering
bereid is eens per jaar een openbare rapportage aan de Kamer voor te leggen.
De eerste zal in mei komen en hopelijk kan deze dan nog voor het zomerreces
met deze bewindslieden worden besproken.De VVD-fractie wilde dit laatste overleg in deze kabinetsperiode alsnog
benutten om enige vooruitgang te boeken met betrekking tot wapenexportbeleid.Voor het toekomstige beleid wilde de heer Van den Doel de regering nog
enkele voorstellen doen. Ook bij vervolgleveranties moeten de criteria worden
toegepast. Dat in het verleden iets aan een land geleverd is, wil nog niet
zeggen dat daarom ook vervolgleveranties zouden moeten plaatsvinden. De exportcriteria
moeten door de regering niet worden gehanteerd als elastiek. Op het overzicht
van 1997 ontbreekt geen enkele regio en zo op het oog lijkt de gehele aardbol
veilig genoeg om wapens te kunnen leveren, maar dat is natuurlijk niet het
geval. Elke keer wordt de Kamer opnieuw verrast met leveranties aan landen
waar op het eerste oog gezien niet aan zou mogen worden geleverd. Zo wordt
naast Algerije nog aan andere landen in Noord-Afrika geleverd, terwijl Noord-Afrika
toch een spanningsgebied is. In 1966 is de Magreb als common interest area
aangewezen onder het gemeenschappelijk buitenlands beleid en veiligheidsbeleid
van de Unie. Heeft Nederland leveranties aan deze regio dan ook in Europees
verband aan de orde gesteld?De VVD-fractie was in tegenstelling tot de regering van mening dat er
geen scherp onderscheid kan worden gemaakt in letale en non letale wapens.
Ook die laatste wapens hebben een functie voor de strijdkrachten.Ook de heer Van den Doel had behoefte aan een lijst met landen waaraan,
gelet op de gestelde criteria en de huidige situatie in die landen, absoluut
geen strategische goederen of wapens zouden mogen worden geleverd. Wat hem
betreft, mag die lijst vertrouwelijk zijn. Nu krijgt de Kamer achteraf een
lijst van landen waaraan wapens geleverd zijn en zou zij hooguit nog kunnen
uitspreken tegen vervolgleveranties aan een bepaald land.Kan de minister al reageren op de suggestie van de adviesraad internationale
vraagstukken om niet te leveren aan landen die weigeren opgave te doen aan
het VN-register? Vindt hij de aanbevelingen van de adviesraad overigens zo
interessant dat hij zal pogen die in te brengen in de Europese gedragscode?De heer Van den Doel kon zich niet voorstellen dat de regering het acceptabel
vindt als wapens via Nederlands grondgebied naar bijvoorbeeld Iran worden
getransporteerd. Daarom zou niet alleen de controle op de doorvoer van wapens
en strategische goederen moeten worden aangescherpt, maar zou
ook de doorvoer moeten worden getoetst aan de wapenexportcriteria die Nederland
zelf hanteert. Zo'n 99% van de doorvoer wordt nog niet eens gemeld en als
het al gemeld wordt, dan nog op het niveau van de korpschef.Verleden jaar had de heer Van den Doel schriftelijke vragen gesteld over
de geplande levering van niet strategisch materiaal aan conflictgebieden,
waaronder militaire vrachtauto's aan Zaïre. De regering antwoordde afgelopen
oktober dat zij met een regeling zou komen. De minister bevestigde dat nog
eens in zijn brief van 7 november jl. over het Grote Merengebied. De openbare
verkoop werd voorlopig opgeschort, maar verder hoorde de Kamer niets meer.
Waarom moet dat toch zo lang duren?Hij hoopte dat het lukt om de discussie over de Europese gedragscode met
succes te kunnen afronden. Zijns inziens mag het geen vrijblijvende code blijven
en moet zij verder gaan dan wat in Europees verband al is afgesproken. Hopelijk
zal ook de bestrijding van de illegale wapenhandel, het toezicht daarop en
eventuele sancties, ervan deel uitmaken.Hij memoreerde vervolgens het zogenaamde Wassenaararrangement waarover
zo'n twee jaar geleden uitvoerig met de staatssecretaris is gesproken en dat
voluit door de Kamer werd ondersteund. Daarna heeft hij er echter niets meer
over vernomen. Kan nu iets meer over de stand van zaken worden verteld?Mevrouw Sipkes (GroenLinks) was het in feite met mevrouw Van
Ardenne eens dat, hoewel er de afgelopen tijd veel verbeterd is, de voorliggende
notitie nog niet tegemoet komt aan de wensen die de Kamer in een drietal moties
heeft neergelegd. Kort gezegd komen die neer op halfjaarlijkse openbare rapportages
waarin wordt aangegeven welke vergunningen waarvoor zijn afgegeven en welke
criteria daarbij zijn gehanteerd.Haar grootste bezwaar richtte zich tegen de vertrouwelijke rapportages
en vertrouwelijke overleggen daarover. In dat verband herinnerde zij zich
nog goed de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Zaken waarin over leveranties
aan Algerije werd gesproken en de minister toen stelde dat zij in een vertrouwelijk
overleg daarmee had ingestemd. Hoewel zij dat nooit had gedaan, kan zij dat
niet bewijzen en blijft het het woord van de minister tegenover het hare.
Door omstandigheden kon zij alleen maar het laatste kwartier aanwezig zijn
bij het vertrouwelijke overleg dat aan dit openbare overleg vooraf is gegaan.
In dat kwartiertje heeft zij overigens niets gezegd en dus ook met niets ingestemd.Hiermee wilde zij overigens niet zeggen dat de regering de Kamer in vertrouwelijkheid
niet alles zegt wat zij vraagt, maar verder kan zij er dan weinig mee. Het
gaat erom dat de Kamer van te voren weet wat naar welke landen gaat en dus
van te voren kan zeggen of dat wel of niet mag doorgaan. Argumenten als gevoelige
gegevens over het desbetreffende bedrijfsleven vond zij niet steekhoudend,
want de Kamer praat er tot op heden altijd achteraf over en daar zal geen
bedrijf moeite mee hebben.Wat de Europese gedragscode betreft sloot zij zich kortheidshalve aan
bij de vragen daarover. Is er nu een echte controlemogelijkheid voor het Europese
Parlement voorzien? Bij de Commissie blijft het in ieder geval nog bij vertrouwelijke
bilateraaltjes.Als Nederland binnen Europa zo de nadruk legt op mensenrechtencriteria
hadden de granaten naar de mening van mevrouw Sipkes nooit aan Turkije mogen
worden geleverd, ook al is het lid van de NAVO. Toen de Kamer besloot een
schriftelijke vragenronde in te lassen, heeft de vaste commissie de regering
gezegd dat geen vergunning mocht worden afgegeven dan nadat de Kamer erover
had gesproken. Hoe kan de vergunning dan zijn afgegeven, zoals Eurometaal
tegen journalisten heeft verklaard? Zij vroeg zich af, in hoeverre de situatie in Turkije is veranderd sinds
de keer dat leverantie is geweigerd. Heeft de regering werkelijke garanties
dat de granaten niet tegen de Koerden zullen worden gebruikt, anders dan de
toezegging van de Turkse autoriteiten? Dat levering absoluut noodzakelijk
is vanwege het gezonde voortbestaan van Eurometaal, wordt door het bedrijf
overigens zelf ook niet echt onderschreven.Al met al was de fractie van GroenLinks de mening toegedaan dat als Nederland
het eigen wapenexportbeleid serieus neemt, dergelijke leveranties aan Turkije
uitgesloten behoren te zijn en zij overwoog een dergelijke uitspraak ook aan
de Kamer voor te leggen. Antwoord van de regeringDe staatssecretaris van Economische Zaken onderstreepte dat
zeer terughoudend moet worden omgegaan met het wapenexportbeleid en wilde
met enkele cijfers aangegeven dat de regering dat ook wel degelijk doet. De
totale waarde van de export bedraagt circa 2,4 mld., waarvan de helft is gerelateerd
aan afstoting van eigen defensiemateriaal. Daarover wordt de Kamer vooraf
geïnformeerd. De uitvoer naar niet-NAVO-landen bedraagt circa 1,6 mld.,
waarvan 1,3 mld. gerelateerd aan defensiemateriaal. Het gaat in feite dus
om zo'n 350 mln. aan vergunningen voor nieuw en zelf geproduceerde militaire
goederen. Op zich is dat uiteraard een fors bedrag, maar kijkend naar de goederen
zelf gaat voor het grootste deel om goederen die indirect gerelateerd zijn
aan militaire doeleinden. Zo'n 280 mln., meer dan 80%, bestaat uit radar-
en andere optische apparatuur. De Nederlandse industrie die bij deze leveringen
betrokken is, is van een heel andere aard dan de industrie in bijvoorbeeld
Zweden.Met de voorliggende notitie heeft het kabinet geprobeerd tegemoet te komen
aan verzoeken die de Kamer via een drietal moties heeft gedaan en daarbij
een poging ondernomen om enerzijds te voldoen aan de wens van de Kamer tot
grotere transparantie en anderzijds de behoefte van het kabinet aan een zekere
vertrouwelijkheid, niet alleen wat de leveranciers betreft – daarmee
is die vertrouwelijkheid overigens ook afgesproken – maar ook de landen
waaraan geleverd wordt. Er wordt nu een totaaloverzicht verschaft dat verder
gaat dan dat in Zweden gebaseerd op gerealiseerde leveranties. de producten
en de waarde ervan en ook krijgt de Kamer in het vervolg een overzicht van
landen met daarbij aangegeven de waarde van de leveranties. Zo'n lijst kan
openbaar zijn en biedt toch goede beleidsinformatie, zeker als eens per halfjaar
vertrouwelijk inhoudelijk beraad kan plaatsvinden over de vergunningen. Op
zo'n manier kan de Kamer in de ogen van de regering goed inzicht krijgen in
de achterliggende betekenis van de openbare lijsten die ook in het openbaar
besproken kan worden en waarbij gerefereerd kan worden aan doelstellingen,
codes, richtlijnen, e.d.De bewindsvrouwe was het ermee eens dat de manier waarop wordt omgegaan
met de acht criteria en het negende criterium van opgave aan het VN-wapenregister
in Europees verband dient te worden besproken, temeer omdat het niet gebruikelijk
is om dergelijke criteria unilateraal te hanteren.De doorvoer van wapens en strategische goederen valt onder de Wet wapens
en munitie waarbij Justitie verantwoordelijk is voor de uitvoering. Die wet
kent een systeem van vrijstellingen. Op dit moment wordt in overleg tussen
Economische Zaken, Buitenlandse Zaken, Justitie en Financiën bezien of
een overheveling van die doorvoerbepalingen naar de Inen uitvoerwet en het
Uitvoerbesluit mogelijk is, uiteraard met de bedoeling om de controle op de
naleving ervan te verbeteren en derhalve de wapenexportcriteria ook van toepassing
te doen zijn op doorvoer.Dat de NIID geen problemen heeft met openheid erkende de staatssecretaris, maar dan wel onder de conditie dat die informatie niet te herleiden
zou zijn.De minister van Buitenlandse Zaken vond dat de commissie een
nogal hard oordeel uitsprak over zichzelf door te zeggen dat zij inmiddels
zo weinig bereikt heeft. Er wordt nu totaal anders omgegaan met en gesproken
over wapenexporten dan zo'n vier jaar geleden en dat is onder andere te danken
aan het voortdurend hameren van de commissie op meer openheid en transparantie,
maar ook aan de bereidheid van deze regering om te erkennen dat sommige zaken
inderdaad anders kunnen. De regering heeft de drie moties die in dit overleg
zo vaak zijn aangehaald dus geenszins naast zich neergelegd. Integendeel,
de moties zijn vrijwel helemaal uitgevoerd. De regering heeft mede naar aanleiding
van die moties toegezegd ernstig te zoeken naar mogelijkheden om aan de wensen
van de Kamer op dat punt tegemoet te komen en te bezien of wellicht het Zweedse
model kon worden gevolgd. Welnu, dat wordt nu gepresenteerd en als de Kamer
het daarmee eens is, zal dat de toekomstige praktijk zijn. Hij herinnerde
er ook aan dat hij bij de behandeling van die moties al heeft gezegd dat volledige
openbaarheid niet kon vanwege het risico van voortdurende processen met bedrijven.
De motie van mevrouw Sipkes rept niet over openbaarheid en wordt derhalve
helemaal uitgevoerd en de motie van mevrouw Van Ardenne spreekt over «bij
voorkeur openbaar» – haar voorkeur dus – terwijl de regering
er de voorkeur aan geeft om het gedeeltelijk openbaar en gedeeltelijk vertrouwelijk
te doen. Ook deze motie wordt dus uitgevoerd. In het vertrouwelijke overleg
worden alle leveranties gemeld, qua omvang en qua aard en wordt ook aangegeven
welke criteria daarbij zijn gehanteerd.In zijn brief over de Europese code had hij al meer informatie gegeven
dan andere landen op prijs hebben gesteld. Er wordt daarover volop gediscussieerd
en zo snel als er resultaten zijn die kunnen worden gepubliceerd zonder anderen
tekort te doen, zullen ze de Kamer uiteraard als eerste worden voorgelegd.
Nederland heeft in ieder geval het voortouw genomen om een krachtige code
tot stand te brengen. Ook zal een poging worden ondernomen om de opstelling
van de EU-lidstaten ten aanzien van het embargo op China te harmoniseren.De bewindsman memoreerde de discussie tussen mevrouw Sipkes en zijn voorganger
de heer Kooijmans die toen stelde dat het niet aan de regering is om een verplichting
die zij is aangegaan te doorkruisen. Indertijd zijn drie landen, te weten
Nederland, de VS en het VK, met Turkije op regeringsniveau overeengekomen
om gezamenlijk te werken aan een project dat de harmonisatie in NAVO-verband
ten goede zou komen, dus een uitgesproken belang van buitenlandpolitieke aard.
Toen al was de Nederlandse regering de mening toegedaan dat zij daar moraliter
aan gebonden was en dat zij de vergunning moest verlengen. Omdat de bewindsman
zich welbewust was van de gevoeligheid van deze zaak, heeft het vrij lang
geduurd voordat een beslissing kon worden genomen. Op het laatste moment en
na veel aandrang van onder andere Economische Zaken is de beslissing positief
uitgevallen. Er was hem op dat moment niets bekend van het verzoek van de
Kamer om met het afgeven van een vergunning te wachten tot dit overleg, want
anders was hij er uiteraard nooit toe overgegaan. Zijn medewerkers, noch die
van Economische Zaken zijn van die brief op de hoogte. De brief waarin hij
de Kamer van zijn beslissing op de hoogte bracht is van 3 februari en de beslissing
is uiteraard daarvoor genomen. Dit wil dus zeggen dat als hem de brief van
de commissie op 3 februari was voorgelegd, hij niet meer aan dat verzoek kon
voldoen, omdat de beslissing toen al was genomen. Hij wilde overigens niet
onvermeld laten dat als hij dat zou hebben afgesproken hij er zich natuurlijk
aan had gehouden, al is hij er over het algemeen op tegen dat de Kamer zich
vooraf uitspreekt over het al dan niet mogen doorgaan van bepaalde
zaken. Dat vindt hij niet alleen constitutioneel gezien niet juist, maar ook
niet vol te houden.Hij hoopte dat de Kamer van hem aannam dat bij zijn afweging het bedrijfsbelang
zeker niet heeft geprevaleerd, maar het gaat hem ook te ver als wordt gezegd
dat daar helemaal geen rekening mee mag worden gehouden, ook als wordt gesteld
dat het niet doorgaan de continuïteit van het bedrijf in gevaar komt.
Het komt erop neer dat dit voor Economische Zaken wel een rol speelt maar
voor Buitenlandse Zaken buiten de afweging van de acht criteria blijft. Aangezien
het een brief was die hij namens zijn collega's van Economische Zaken en Defensie
schreef, staat dat argument er ook gewoon in.Hij kon zich enigszins voorstellen dat men de indruk heeft dat zijn beslissing
in strijd lijkt met de criteria, maar zijn beslissing heeft hij pas genomen
nadat op zijn verzoek bij de Turkse ambassadeur de garantie was verkregen
dat de granaten niet zouden worden ingezet tegen de Koerden en dat het gaat
om uitvoering van art. 5 van het NAVO-verdrag, hetzelfde criterium als door
Duitsland wordt toegepast. Want het is niet juist dat Duitsland geen materiaal
aan Turkije levert, maar ook daar gebeurt het pas als de garantie wordt gegeven
dat het niet wordt ingezet tegen de Koerden. Als men twijfelt aan de hardheid
van die garantie, kan hij alleen maar zeggen dat die zo hard is als het woord
van een lid van het bondgenootschap. Als de ambassadeur namens zijn regering
zegt dat de granaten niet worden ingezet tegen de Koerden, afgezien van het
feit dat die daar ook niet geschikt voor zijn en inzet tegen de Koerden op
zichzelf al heel onwaarschijnlijk is, dan gebiedt de internationale code hem
toch om dat woord voor waar aan te nemen. Als zou blijken dat dat woord geen
gestand wordt gedaan, dan zou hij dat opvatten als contractbreuk. Een hardere
garantie kon en wilde hij ook niet vragen. Hij zag om alle door hem genoemde
redenen niet in dat hij de vergunning met goed fatsoen had kunnen weigeren.De Nederlandse regering zou zich daarmee een onbetrouwbare partner tonen,
niet alleen ten opzichte van de drie andere regeringen, maar ook ten opzichte
van het bedrijf Eurometaal dat als hoofdaannemer optreedt. In de richting van de heer Van den Doel merkte de bewindsman nog op dat
hij er bezwaar tegen had wanneer een lijst van landen waarnaar geen wapenexport
zou mogen plaatsvinden geïnstitutionaliseerd zou worden. Hij was graag
bereid die lijst met de commissie te bespreken, maar zal haar die lijst niet
op papier voorleggen. Zo'n lijst wordt bekend en wanneer zou een land er dan
vanaf mogen en erop moeten. Hij verklaarde zich nogmaals bereid een dergelijke
opsomming van landen met de commissie te bespreken, op elk gewenst moment,
maar was niet bereid die lijst op papier te zetten en daarmee te institutionaliseren.Gelet op de tijd zegde de bewindsman ten slotte toe de nog resterende
vragen schriftelijk te beantwoorden. De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,WoltjerDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,H. VosDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), ondervoorzitter,
Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos
(PvdA), Verspaget (PvdA), Ybema (D66), Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV),
Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks), Woltjer (PvdA), voorzitter, Hessing (VVD),
Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA), Roethof
(D66), Rouvoet (RPF), Van den Doel (VVD), Meyer (groep-Nijpels), De Haan (CDA),
Visser-van Doorn (CDA) en Koenders (PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van
der Stoel (VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Lilipaly
(PvdA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg (SGP), Rosenmöller
(GroenLinks), Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA),
Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), Bolkestein
(VVD), Hendriks, Bukman (CDA), Gabor (CDA) en Dijksma (PvdA). XNoot2Samenstelling: Leden: Mateman (CDA), Blaauw (VVD), Van der Vlies (SGP),
H. Vos (PvdA), voorzitter, Van Gelder (PvdA), Smits (CDA), Ter Veer (D66),
G. de Jong (CDA), Leers (CDA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Voûte-Droste
(VVD), ondervoorzitter, Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van
Oosten (D66), De Koning (D66), Hessing (VVD), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
Van der Ploeg (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD)
en Wagenaar (PvdA). Plv. leden: Ten Hoopen (CDA), Van Rey (VVD), Van Middelkoop (GPV), Woltjer
(PvdA), Sterk (PvdA), De Haan (CDA), Ybema (D66), Wolters (CDA), Lansink (CDA),
Terpstra (CDA), Weisglas (VVD), Verbugt (VVD), Meyer (groep-Nijpels), M. B.
Vos (GroenLinks), Bakker (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Klein Molekamp
(VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Verspaget (PvdA), Adelmund
(PvdA), Roethof (D66), Passtoors (VVD), Feenstra (PvdA) en Poppe (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22054-37.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl