Financieel jaarverslag van het Rijk 2007; Financieel Jaarverslag van het Rijk
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31444, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31444 nr. 1

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamNetto-kaderuitgaven: € 196,2 miljardBelastingen, premies en gasbaten, op EMU-basis: € 216,5
miljardUitgaven van het Rijk in 2007: € 159,2 miljardBelastingontvangsten van het Rijk in 2007: € 134,9
miljard op kasbasis7 Inhoudsopgave FJR 200Voorwoord OndertekeningLichaam1. De Nederlandse economie en het budgettaire
beeld Algemeen1.1 De Nederlandse economie in 2007WereldeconomieEconomische groei en inflatieFiguur 1.1.1 Economische groei en inflatie 2007: eurogebied
en Nederland1ArbeidsmarktFiguur 1.1.2 Aantal werklozen, bijstandsgerechtigden en
langdurig bijstandsgerechtigden 2001–200711.2 Ontwikkeling budgettair beeldEMU-saldoUitgavenkadersMacro-economische variabelen1.2.1 UitgavenontwikkelingRijksbegroting in enge zinRijksbegroting in enge zinMacrobijstellingenOverige mee- en tegenvallersBeleidSociale zekerheid en arbeidsmarktSociale zekerheid en arbeidsmarktMacrobijstellingenOverige mee- en tegenvallersBeleidBudgettair kader zorgBudgettair kader zorgMacrobijstellingenOverige mee- en tegenvallers1.2.2 InkomstenbeeldBelastingen en premiesBelastingen en premiesEndogene ontwikkeling ten opzichte van de raming bij Miljoenennota
2007Endogene ontwikkeling van de totale ontvangstenEndogene doorwerking naar 20081.2.3 EMU-saldo en EMU-schuldEMU-saldoEMU-saldoSchuldquoteEMU-schuldEMU-saldo en EMU-schuld in internationaal perspectiefFiguur 1.2.1 EMU-schuld en tekort in 2007 (eurozone, %
BBP)2. Financieel management2.1. InleidingBedrijfsvoering2.2. Ontwikkelingen in begrotingsinfrastructuur
en financieel managementVerdere vermindering beheer- en controlelastenExperiment jaarverslagen en tolerantiesSingle audit, single informationRijksbrede single reviewRijksbreed subsidiekaderRijksauditdienstOntwikkelingen bij de auditdiensten2.3. De verantwoording over de bedrijfsvoeringRechtmatigheidDe rechtmatigheid van de uitgaven in 2007Financieel en materieel beheerHet gevoerde financieel beheer en materieel beheerEuropese aanbestedingsregelsEuropese aanbestedingsregelsTotstandkoming van beleidsinformatieBeleidsinformatieBijlage 1. Rijksrekening van uitgaven en
ontvangstenBijlage 2. Saldibalans van het RijkToelichting op de saldibalans van het Rijk.Ad 1) Uitgaven ten laste van de begrotingAd 2) Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)Ad 3) Liquide middelenAd 4) Saldo geldelijk beheer van het RijkAd 5 en 16) Openstaande rechtenAd 6 en 17) Extra-comptabele vorderingen op derdenAd 7 en 18) Extra-comptabele schulden op derdenAd 8 en 19) VoorschottenAd 9 en 20) Openstaande verplichtingenAd 10 en 21) DeelnemingenAd 11 en 22) GarantiesAd 12) Ontvangsten ten gunste van de begrotingAd 13) Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele
schulden)Ad 14) Saldi begrotingsfondsenAd 15) Saldi begrotingsreserveBijlage 3. Staatsbalans 20073.1 Inleiding Staatsbalans3.2 Staatsbalans per 31 december 2007AlgemeenOpstelling Staatsbalans volgens ESR 1995Wijzigingen in de Staatsbalans 2007Ontwikkeling staatsvermogenConsolidatiekringToelichting op de afzonderlijke balanspostenA Niet-financiële activaA1 Winstrechten minerale reservesA2 Overige niet-financiële activaB VorderingenB1 Chartale en girale betaalmiddelenB2 Verstrekte langlopende leningenToelichting op verstrekte langlopende leningenB3 Aandelen en overige deelnemingenToelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingen
(a.)Toelichting op deelnemingen in internationale instellingen
(b.)B4 Handelskredieten, kortlopende leningen en transitorische
postena. Overlopende activab. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar
tegenover verplichtingen staanc. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projectend. Kortlopende leningene. Overige vorderingenC SchuldenC1 Munten in omloopC2 Dutch Treasury Certificates (DTC’s)C3 StaatsobligatiesC4 Financiële DerivatenC5 Onderhandse staatsleningenC6 Overige leningen op lange termijnC7 Militaire pensioenenC8 Handelskredieten, kortlopende leningen en transitorische
postena. Overlopende passivab. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d.,
waartegenover vorderingen staanc. Kortlopende leningend. overige schuldenVoorwaardelijke verplichtingenDefinitie garantiesSoorten garantiesUitgavenOntvangstenBijlage 4. De Belasting- en premieontvangsten
in 2007Lijst van gebruikte termen en hun betekenis Baten-lastenstelselBedrijfsvoeringBelastinguitgavenBeleidsinformatieBruto Binnenlands Product (BBP)Bruto Nationaal Product (BNP)ConsolidatieContractloonBatenlastendienstDiergezondheidsfondsEconomische en Monetaire Unie (EMU)EMU-saldoEMU-schuld(-quote)Europees Systeem van nationale en regionale Rekeningen
(ESR)Financieel beheerFinancieringssaldoFonds Economische Structuurversterking (FES)GemeentefondsMaterieel beheerNetto-uitgaven Rijksbegroting in enge zinNetto-uitgaven Sociale zekerheid en ArbeidsmarktbeleidNetto-uitgaven ZorgsectorNiet-belastingontvangstenProgressiefactorProvinciefondsRechtmatigheidRechtspersoon met een Wettelijke Taak (RWT)Single information en single auditSingle reviewSociale fondsenSpecifieke uitkeringStaatsbalansAfkortingenlijst Financieel Jaarverslag van het Rijk 2007Trefwoordenlijst Overzicht internetbijlagen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31444Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 444Financieel jaarverslag van het Rijk 2007nr. 1FINANCIEEL JAARVERSLAG VAN HET RIJKAangeboden 21 mei 2008Netto-kaderuitgaven: € 196,2 miljardBelastingen, premies en gasbaten, op EMU-basis: € 216,5
miljardUitgaven van het Rijk in 2007: € 159,2 miljardBelastingontvangsten van het Rijk in 2007: € 134,9
miljard op kasbasis7 Inhoudsopgave FJR 200 Voorwoord8   1.De Nederlandse economie en het budgettaire beeld91.1.De Nederlandse economie in 200791.2.Ontwikkeling budgettair beeld111.2.1.Uitgavenontwikkeling131.2.2.Inkomstenbeeld171.2.3.EMU-saldoen EMU-schuld20   2.Financieel management232.1Inleiding232.2Ontwikkelingen in de begrotingsinfrastructuur en
financieel management232.3De verantwoording over de bedrijfsvoering25   Bijlagen 281.Rijksrekening van uitgaven en ontvangsten282.Saldibalans van het Rijk 2007303.Staatsbalans 200733 Overzicht garanties464.De belasting – en premieontvangsten
in 200748   Extra bijlagen (www.rijksbegroting.nl) 1.Budgettaire kerngegevens 2.De uitgaven en niet-belastingontvangsten 3.De belasting- en premieontvangsten 4.EMU-saldo,
EMU-schuld, Sociale Fondsen en financieringsbehoefte 5.Belastinguitgaven 6.Administratieve lastenreductie voor
het bedrijfsleven 7.Verticale Toelichting Voorwoord Het verantwoordingsproces loopt in Nederland niet gelijk met de kabinetsperiodes.
Voorafgaand aan een begrotingsjaar wordt op Prinsjesdag de Miljoenennota aangeboden
aan de Tweede Kamer. Een traditie van jongere datum is het aanbieden van het
Financieel Jaarverslag van het Rijk op de derde woensdag in mei.Voor u ligt het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2007 waarin het kabinet
verantwoording aflegt over het gevoerde beleid in 2007. Met dit verslag wordt
dus de begrotingscyclus afgesloten die nog door mijn voorganger Zalm op gang
was gebracht. Er wordt teruggeblikt op de financiële en economische situatie
in 2007. Ook wordt verslag gedaan van het financieel beheer van het Rijk.2007 is een jaar geweest dat ons een goede uitgangspositie geeft in onzekere
tijden. De economie groeide met 3,5 procent een half procent meer dan in de
Miljoenennota 2007 werd verwacht. Met een inflatie van1,6 procent en een groeiende
werkgelegenheid staat Nederland er goed voor. Het EMU-saldo laat een overschot
zien van 0,4 procent, terwijl in de Miljoenennota 2007 nog werd uitgegaan
van een overschot van 0,2 procent. Nederland kan een stootje hebben. Iets
wat we goed kunnen gebruiken nu financiële markten turbulent zijn en
de economische vooruitzichten in een aantal opzichten zeer onzeker zijn.Het Financieel Jaarverslag van het Rijk kent sinds dit jaar een iets andere
opzet. Voorgaande jaren kende het verslag een algemene toelichting op het
kabinetsbeleid. Voor deze kabinetsbrede toelichting verwijs ik graag naar
de Verantwoordingsbrief die de minister-president naar de Tweede Kamer stuurt.Wouter BosMinister van Financiën1. De Nederlandse economie en het budgettaire
beeld AlgemeenIn 2007 kwam de economische groei op 3,5 procent uit. Dit is een half
procent hoger dan bij de Miljoenennota 2007 werd verwacht. De hogere groei
werd voor een groot deel veroorzaakt door een fors hogere gasproductie. In
vergelijking met het eurogebied staat Nederland er goed voor. Nederland groeit
harder, heeft een lagere inflatie, een lagere werkloosheid en een beter EMU-saldo
dan het eurogebied.Nederland kan deze goede uitgangspositie goed gebruiken, omdat zich in
2007 eveneens enkele risico’s begonnen af te tekenen. Zo brak in de
zomer van 2007 de kredietcrisis uit, steeg de euro sterk en de stegen ook
de grondstoffenprijzen flink. Welke effecten deze risico’s hebben op
de Nederlandse economie in 2008 en later is op dit moment nog onduidelijk.1.1 De Nederlandse economie in 2007WereldeconomieDe wereldeconomie groeide met 4,7 procent bijna net zo hard als in 2006,
ondanks de kredietcrisis en de recordhoogten van de grondstoffenprijzen. De
Verenigde Staten zorgden ervoor dat de wereldeconomie in 2007 net iets minder
hard groeide dan in 2006. In 2007 groeiden de Verenigde Staten met 2,2 procent.
Dit is het laagste groeicijfer van de afgelopen 5 jaar en wordt mede veroorzaakt
door de kredietcrisis. Azië leverde een belangrijke bijdrage aan de groei
van de wereldeconomie in 2007. Het eurogebied leverde met een vrijwel gelijkblijvende
groei een constante bijdrage aan de wereldeconomie.De groei van het eurogebied wordt veroorzaakt door de combinatie van een
sterke groei van export en een sterke groei van investeringen. De sterke groei
van de export vond plaats, ondanks de tegenwind van een verslechterde concurrentiepositie
door een sterkere euro en een afzwakkende export naar Verenigd Koninkrijk
en Verenigde Staten. Aan het eind van het jaar zwakte de kwartaalgroei in
het eurogebied echter wel wat af en nam de inflatie ook toe. Welke effecten
de kredietcrisis, de sterkere euro en de stijgende grondstoffenprijzen zullen
hebben op het eurogebied in 2008 en later is vooralsnog onduidelijk.Economische groei en inflatieIn vergelijking met het eurogebied doet Nederland het goed, de inflatie
is lager, de werkloosheid is lager en de economische groei is hoger (zie figuur
1.1.1). Het jaar 2007 zet de opgaande lijn van 2006 voort. In 2007 bevond
Nederland zich duidelijk in een hoogconjunctuur, vooral dankzij een eindsprint
in de tweede helft van het jaar. Deze eindsprint werd voor een groot deel
veroorzaakt door een incidentele factor, namelijk de fors hogere gasproductie
in de tweede helft van het jaar. Net als in 2006 werd de groei in 2007 breed
gedragen door consumptie, export en investeringen. Van al deze factoren leverde
de export met een groei van 6,4 procent in 2007 de belangrijkste bijdrage.
De consumptie van huishoudens groeide met 2,1 procent, vooral
de consumptie van duurzame goederen nam toe. De investeringen groeiden met
5,1 procent in 2007.De aantrekkende conjunctuur heeft nog niet tot hoge inflatie geleid. In
2007 kende Nederland een inflatie van 1,6 procent. Hiermee zit Nederland nog
ruim onder de streefwaarde van 2 procent van de Europese Centrale Bank (ECB).
De lagere inflatie van Nederland dan het eurogebied ligt vooral aan de lage
huurstijging, vertraagde doorwerking van de hoge olieprijs in de gasprijs
en de lagere voedselprijsstijging.Figuur 1.1.1 Economische groei en inflatie 2007: eurogebied
en Nederland11 Bron: CPB, CBS en Eurostat. De Eurostat definitie van
werkloosheid wijkt af van de definitie die het CPB hanteert.ArbeidsmarktIn het vierde kwartaal 2007 bereikte het aantal mensen met betaald werk
een record. Dit biedt kansen aan mensen die in het verleden aan de kant stonden.
Een hoogconjunctuur zorgt samen met reeds ingezet beleid ervoor dat bijvoorbeeld
werklozen en bijstandgerechtigden weer aan de slag komen, ook langdurige bijstandsgerechtigden.
Dit was in 2007 duidelijk zichtbaar (zie figuur 1.1.2).De andere kant van de medaille is dat een hoogconjunctuur zoals in 2007
leidde tot een krappere arbeidsmarkt. Eind 2007 stond volgens het CBS een
recordaantal van 236 duizend vacatures open. Ook daalde de werkloosheid verder
naar 4,5 procent. Dit is laag, maar nog niet zo laag als in 2001 toen de werkloosheid
3,5 procent was. Daarnaast lag de werkloosheid in 2007 nog niet zo ver onder
de evenwichtswerkloosheid als in 2001. De krappere arbeidsmarkt heeft in 2007
nog niet tot een hoge loonstijging geleid; de contractlonen van de marktsector
namen met 1,9 procent toe in 2007. Wel waren er signalen dat in sommige deelsectoren
krapte ontstond.Figuur 1.1.2 Aantal werklozen, bijstandsgerechtigden en
langdurig bijstandsgerechtigden 2001–200711 Bron: CBS1.2 Ontwikkeling budgettair beeldEMU-saldoDe overheidsfinanciën hebben in 2007 een positieve ontwikkeling doorgemaakt.
In de Miljoenennota 2007 werd nog uitgegaan van een EMU-saldo van + 0,2
procent BBP, inmiddels is deze uitgekomen op een overschot van 0,4 procent
BBP. Deze verbetering is vooral veroorzaakt door meevallers bij de belasting-
en premieontvangsten en door een lager tekort bij de lokale overheden.Ook het structurele EMU-saldo laat een overschot zien, en wel van 0,6
procent BBP. Dit is een verbetering van 0,6 procent BBP ten opzichte van de
Miljoenennota 2007, waarin een structureel saldo van 0,0 procent BBP werd
verwacht (volgens de definitie van de Europese Unie). De EMU-schuld komt uit
op 45,4 procent BBP.UitgavenkadersHet nieuwe kabinet heeft – zoals gebruikelijk – nieuwe kaders
opgesteld voor de gehele kabinetsperiode. Dit is gebeurd in de Miljoenennota
2008 op basis van de afspraken in het Coalitieakkoord. De uitgaven in 2007
zijn binnen de kaders gebleven. De onderschrijding ten opzichte van het totale
kader is in 2007 uitgekomen op 1,5 miljard euro. De onderschrijding is vooral
ontstaan door onderuitputting op diverse begrotingen, voornamelijk bij het
infrastructuurfonds.Tabel 1.2.1. Kadertoetsing (x miljard
euro, min betekent onderschrijding) MN 2008FJR 2007VerschilRBG-eng0,0– 1,1– 1,1SZA0,0– 0,1– 0,1Zorg0,0– 0,4– 0,4Totaal0,0– 1,5– 1,5* Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het
totaal.De uitgavenkaders in de Miljoenennota 2008 verschillen van die van het
vorige kabinet. Zo heeft het huidige kabinet de rentelasten op de staatschuld
bijvoorbeeld buiten de kaders geplaatst, maar is de heffings- en invorderingsrente
weer binnen het kader opgenomen. Daarnaast zijn verantwoordelijkheden tussen
ministers herverdeeld, wat van invloed is geweest op de vaststelling van de
kaders. De uitgavenkaders van de twee kabinetten zijn daarom niet één
op één met elkaar te vergelijken.Bij de Algemene Financiële Beschouwingen heeft het kabinet aan de
Tweede Kamer meegedeeld dat de kaderrelevante uitgaven ten opzichte van de
Miljoenennota 2007 (dus volgens de kaderdefinitie van het vorige kabinet)
met 3,4 miljard euro waren toegenomen. In het Financieel Jaarverslag van het
Rijk is deze toename ten opzichte van de Miljoenennota 2007 gehalveerd tot
1,7 miljard euro. De toename is vooral veroorzaakt door hogere zorguitgaven,
voornamelijk door afrekeningen uit voorgaande jaren. Ook het vorige kabinet
zou te maken hebben gehad met deze tegenvallers uit de zorg. Overigens bleken
de zorguitgaven in 2007 hoger te zijn uitgevallen dan het vorige kabinet in
de boedelbrief had aangegeven.Macro-economische variabelenBij het opstellen van de budgettaire ramingen wordt uitgegaan van een
aantal macro-economische kernvariabelen. De ontwikkeling van deze variabelen
is mede bepalend voor de realisatie van de begroting. Tabel 1.2.2 geeft een
overzicht van de ontwikkeling van deze variabelen.Tabel 1.2.2 Macro-economische kernvariabelen MN 2007FJR 2007VerschilVolume BBP (in %)33,5½Prijs BBP (in %)1¾1,3–½BBP (x € miljard)5545605Contractloon markt (in %)21,9– 0,1Consumentenprijsindex (in %)1½1,60,1Werkloosheid (in
duizenden personen)345344– 1Lange rente(in %)4¼4,2– 0,1Eurokoers (dollar per euro)1,251,370,12Olieprijs (in $)7072,52,5Tabel 1.2.3 geeft een samenvattend overzicht van de ontwikkeling van de
verschillende onderdelen waaruit het EMU-saldo is opgebouwd. In de paragrafen
hierna komen de verschillende onderdelen nader aan de orde.Tabel 1.2.3 Budgettaire kerngegevens
(x € miljard, min betekent uitgaven) MN 2007FJR 2007Verschil1. Netto-uitgaven onder het kader RBG-eng– 101,5– 92,09,52. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven SZA– 15,9– 13,92,03. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven BKZ0,0– 2,0– 2,04. Netto uitgaven niet relevant voor enig kader*– 11,3– 25,9– 14,65. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven (5=1+2+3+4)– 128,7– 133,8– 5,1    6. Belastingen130,9135,04,17. Overig**1,81,90,08. EMU-saldoCentrale
Overheid4,13,0– 1,0    9. EMU-saldoLokale
Overheid– 1,6– 0,51,1    10. EMU-saldoSociale
Fondsen– 1,6– 0,31,3    11. EMU-saldo(-
= tekort)0,92,21,3  EMU-saldo in %BBP0,2%0,4%0,2%    EMU-schuld265,3253,8– 11,5EMU-schuldin %BBP47,9%45,4%– 2,5%    BBP(in
miljarden euro’s)5545605* Exclusief aflossing en uitgifte vaste schuld.** O.a. kas-transverschillen en financiële transacties.1.2.1 UitgavenontwikkelingDe ontwikkelingen aan de uitgavenkant worden hieronder per uitgavenkader
afzonderlijk behandeld. De uitgaven die niet relevant zijn voor het uitgavenkader
staan in de internetbijlage.Rijksbegroting in enge zinRijksbegroting in enge zinDe uitgaven voor de rijksbegroting in enge zin (RBG-eng) vertonen een
onderschrijding van 1,1 miljard euro ten opzichte van het kader, zoals opgesteld
in de Miljoenennota 2008. Tabel 1.2.4 geeft een overzicht van de mutaties
sinds de ontwerpbegroting.Tabel 1.2.4: Uitgavenontwikkeling Rijksbegroting
(x miljard euro)Stand ontwerp begroting101,5Macrobijstellingen EU-afdrachten– 0,2ODA Schuldkwijtschelding0,2GF/PF0,2Overige mee- en tegenvallers Winstafdracht DNB, dividend en
heffings- en invorderingsrente– 0,4Exportverzekeringen provenu’s– 0,2Huursubsidie/huurtoeslag0,4Heffingswet0,5Kinderopvanguitvoeringstegenvaller0,5Infrastructuurfonds– 0,8Vrijval diverse begrotingen– 0,4Beleid Afkoop veren0,2Schuldsanering Antillen0,1Kinderopvang (overboeking
van SZA naar RBG-eng)1,6Rente (uit het kader)– 11,2Uitgavenniveau Financieel Jaarverslag Rijk
200792,0MacrobijstellingenDe afdrachten aan de Europese Unie (EU) vallen lager uit. De lagere afdrachten
worden enerzijds veroorzaakt doordat de Europese Commissie de cijfers van
het Europese Bruto Nationaal Inkomen (BNI) en de BTW heeft aangepast op basis
van realisaties. Anderzijds is op de EU-begroting onderuitputting opgetreden
bij de landbouwuitgaven, bij de structuurfondsen en bij onderzoeksprogramma’s,
waardoor lidstaten minder hoefden af te dragen. Verder zijn aan ontwikkelingslanden
minder schulden kwijtgescholden dan geraamd. In plaats daarvan zijn aan de
begroting extra middelen voor ontwikkelingssamenwerking toegevoegd, zodat
de doelstelling om jaarlijks 0,8% van het Bruto Nationaal Product aan
ontwikkelingssamenwerking te besteden wordt gerealiseerd. Ten slotte vallen
de afdrachten aan het gemeente- en provinciefonds hoger uit.Overige mee- en tegenvallersRente-effecten op zowel de kapitaalmarkt alsook de geldmarkt hebben ervoor
gezorgd dat de winstafdracht DNB hoger is dan geraamd. Daarnaast zijn er meevallers
bij de dividendontvangsten en de heffings- en invorderingsrente. In de Club
van Parijs zijn afspraken gemaakt over de vervroegde aflossing van Peru en
Angola. Hierdoor zijn de provenuontvangsten hoger uitgevallen. De uitgaven
huurtoeslag laten een tegenvaller zien ten opzichte van de oorspronkelijke
ramingen. Verder heeft de vertraging van het interim-wetsvoorstel «betaalbaarheidheffing
huurwoningen» geleid tot een tegenvaller. De uiteindelijke uitgaven
voor de kinderopvang zijn hoger uitgekomen dan eerder geraamd. Daarbij is
er sprake van onderuitputting bij het Infrastructuurfonds, vooral door vertragingen
bij enkele grote infrastructuurprojecten. Zo is bijvoorbeeld de aanleg van
wegen (zoals de A4 Burgerveen-Leiden en de A2 Holendrecht-Oudenrijn-Everdingen)
vertraagd als gevolg van uitspraken van de Raad van State. De middelen blijven
beschikbaar voor het Infrastructuurfonds en kunnen in de komende jaren worden
uitgegeven. Ook bij overige begrotingen is sprake van onderuitputting.BeleidHet kabinet heeft de exploitatie van drie veerverbindingen over het Noordzeekanaal
afgekocht en overgedragen aan de gemeente Amsterdam. Hiervoor is een afkoopsom
overeengekomen van 0,2 miljard euro. Voor de Antillen wordt een gedeelte van
de schuld gesaneerd. Deze staat op dit moment op een geblokkeerde bestemmingsrekening
bij de Bank Nederlandse Antillen.Daarnaast heeft het kabinet besloten de uitgaven van de kinderopvang over
te hevelen van het kader SZA naar het kader RBG-eng (valt nu onder de verantwoordelijkheid
van OCW). De rente is bij de opstelling van de nieuwe kaders uit het kader
RBG-eng gehaald; de rente op de staatsschuld is nu niet relevant voor enig
uitgavenkader. De rente-uitgaven blijven uiteraard wel van invloed voor het
EMU-saldo.Sociale zekerheid en arbeidsmarktSociale zekerheid en arbeidsmarktDe uitgaven onder het kader sociale zekerheid en arbeidsmarkt (SZA) vertonen
een onderschrijding van 0,1 miljard euro ten opzichte van het kader, zoals
opgesteld in de Miljoenennota 2008. Tabel 1.2.5 geeft een overzicht van de
mutaties sinds de ontwerpbegroting.Tabel 1.2.5 Uitgavenontwikkeling SZA(x
miljard euro, min betekent lagere uitgaven)2007Uitgavenniveau Miljoenennota 200758,4Macrobijstellingen Wwb/Ioaw volume– 0,2AOW: hogere levensverwachting CBS0,1Overige mee- en tegenvallers Uitvoering ZW/WW– 0,2Uitvoering ao-regelingen– 0,3Beleid Verhoging uitkering wajong/
wao/waz 75%0,3Uitvoering amendement Mosterd0,1Overheveling Kinderopvang naar
RBG-eng– 1,6Uitgavenniveau Financieel Jaarverslag van het
Rijk 200756,6MacrobijstellingenDe Wwb (Wet werk en bijstand) en Ioaw-volumes (Wet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers) zijn lager
dan geraamd als gevolg van nieuwe macro-economische ontwikkelingen. Doordat
de levensverwachting is toegenomen, is de AOW-raming opwaarts bijgesteld.Overige mee- en tegenvallersDe meevaller bij de uitvoering ZW/WW is het saldo van een meevaller bij
de Werkloosheidwet (WW) en een tegenvaller bij de Ziektewet (ZW). De meevaller
bij de WW wordt veroorzaakt doordat de gemiddelde WW-uitkering in 2007 lager
uitgekomen is dan verwacht. Door de gunstige conjunctuur is het WW-volume
afgenomen. De hogere uitgaven bij de ZW (inkomensbescherming bij ziekte voor
o.a. werklozen en uitzendkrachten) komen voornamelijk door een tegenvallende
volumeontwikkeling.BeleidMet de verhoging van de Wajong/WAO/WAZ-uitkering voor volledig arbeidsongeschikten
van 70 naar 75 procent WML, is invulling gegeven aan het Coalitieakkoord.
Conform amendement Mosterd/Verbeet komen personen die voor 1981 zijn gescheiden –
en vallen binnen een bepaald inkomensniveau – in aanmerking voor een
tegemoetkoming. Het gaat hierbij om mensen die geen beroep kunnen doen op
de overgangsregeling«wet verevening pensioenrechten». Bij de uitvoering
van deze regeling is gebleken dat het aantal personen dat in aanmerking komt
voor een tegemoetkoming fors hoger is dan ten tijde van de indiening van het
amendement werd verondersteld. Ten slotte is het budget voor kinderopvang,
conform de afspraken uit het Coalitieakkoord, overgeheveld naar de begroting
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Budgettair kader zorgBudgettair kader zorgDe uitgaven in de Zorgsector vertonen een onderschrijding van 0,4 miljard
euro ten opzichte van het kader, zoals opgesteld in de Miljoenennota 2008.
Tabel 1.2.6 geeft een overzicht van de mutaties sinds de ontwerpbegroting.Tabel 1.2.6 Uitgavenontwikkeling BKZ(x
miljard euro, min betekent lagere uitgaven)2007Uitgavenniveau Miljoenennota 200746,4Macrobijstellingen Nominale bijstellingen– 0,1  Beleid Awbz-convenantsectoren0,3Huisartsen0,3Ziekenhuizen0,3Niet volledig realiseren macrokorting ziekenhuizen0,1Medisch specialisten0,3Pgb-groei0,2Diversen– 0,2Uitgavenniveau Financieel Jaarverslag van het
Rijk 200747,6* Door afrondingsverschillen wijkt de som van de delen af van het totaal.MacrobijstellingenOp basis van de meest recente macro-economische inzichten van het Centraal
Planbureau is de raming van de nominale ontwikkeling neerwaarts bijgesteld
met 0,1 miljard euro.Overige mee- en tegenvallersEr hebben zich in 2007 tegenvallers voorgedaan bij de AWBZ-convenantsectoren
(Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). Deze tegenvaller van 0,3 miljard euro
is te wijten aan hoger dan geraamde uitgaven bij de Geestelijke Gezondheidszorg
(GGZ), de Gehandicaptenzorg en de Verpleging & Verzorging. Ten opzichte
van de begroting is bij de huisartsen sprake van een tegenvaller van 0,3 miljard
euro. Deze overschrijding is voor het grootste deel toe te schrijven aan overschrijdingen
van het aantal consulten, de module Praktijk Ondersteuning Huisartsen (POH)
en de avond-, nacht- en weekenddiensten. Een hogere volumeontwikkeling bij
de ziekenhuizen (hogere uitgaven dan vastgelegd in de prestatiecontracten
tussen ziekenhuizen, verzekeraars en VWS) heeft een overschrijding veroorzaakt
van 0,3 miljard euro. Een eerder gemelde overschrijding van 0,3 miljard kon
als gevolg van een rechterlijke uitspraak niet volledig worden teruggehaald.
Na overleg met de Nederlandse vereniging van ziekenhuizen (NVZ)
is besloten dat de ziekenhuizen 50 procent van deze overschrijding voor hun
rekening nemen. Dit heeft geresulteerd in een aanvullend besparingsverlies
van 0,1 miljard euro. Daarnaast heeft de medisch specialistische zorg van
ziekenhuizen meer zorg verleend dan eerder was voorzien. Dit leidt tot ook
tot hogere uitgaven met een waarde van 0,3 miljard euro. Als gevolg van een
onvoorzien hoge groei van het aantal pgb-budgethouders is het beschikbare
budget voor pgb’s overschreden met 0,2 miljard euro.1.2.2 InkomstenbeeldBelastingen en premiesBelastingen en premiesDe belasting- en premie-inkomsten zijn 3,9 miljard euro hoger uitgekomen
dan in de Miljoenennota 2007 was geraamd. Deels is dit nog het gevolg van
een gunstige doorwerking van de realisaties van 2006, maar het grootste deel
is veroorzaakt door de economische ontwikkeling in 2007 waardoor de ontvangsten
hoger zijn uitgevallen.Tabel 1.2.7 Ontwikkeling van de opbrengst
belastingen en premies op EMU-basis (x € miljard) MN 2007FJR 2007VerschilBelastingen en premies volksverzekeringen163,7167,84,1 wv belastingen131,6135,94,4 wv premies volksverzekeringen32,131,9– 0,2Premies werknemersverzekeringen41,441,1– 0,3Totaal205,0208,93,9De oorzaak van de hogere ontvangsten is uitgesplitst in onderstaande tabel
1.2.8, waarin de ontwikkeling tussen de Miljoenennota 2007 en de uiteindelijke
realisaties wordt weergegeven. De doorwerking vanuit 2006 leverde een meevaller
op van 1,4 miljard euro. Dit is het gevolg van het feit dat de realisaties
van 2006 hoger uitvielen dan ten tijde van de Miljoenennota 2007 werd verwacht.
Nadere uitleg hierover is reeds gegeven in het Financieel Jaarverslag van
het Rijk 2006.Vervolgens zijn er enkele beleidsmatige wijzigingen geweest, die per saldo
voor 0,1 miljard euro lagere ontvangsten hebben gezorgd. Het niet doorgaan
van de rentebox in 2007 heeft geleid tot 0,3 miljard euro hogere ontvangsten
bij de vennootschapsbelasting. Daar staat tegenover dat de lager dan geraamde
nominale zorgpremie voor een tegenvaller van 0,4 miljard euro heeft gezorgd.Daarnaast is er een tweetal technische aanpassingen geweest in de boeking
van kasstromen. Het premiedeel van de UFO (Uitvoeringsfonds voor de Overheid)
is verschoven naar de inkomsten, terwijl de werkgeversbijdrage kinderopvang
naar de niet-belastingontvangsten is verschoven. Deze mutaties hebben geen
verdere effecten, alleen de boekingswijze is veranderd.Tabel 1.2.8 Ontwikkeling ontvangsten
vanaf MN 2007 gesplitst naar oorzaak (x € miljard) op EMU-basisMiljoenennota 2007205,0  Totale mutatie3,9  Doorwerking 20061,4 wv belastingen en premies volksverzekeringen1,7 wv premies werknemersverzekeringen– 0,3  Autonoom– 0,1 wv vennootschapsbelasting0,3 wv nominale premie zorgverzekeringswet
(ZVW)– 0,4  Technische aanpassingen– 0,2 wv verschuiving UFO premie naar inkomsten0,3 wv verschuiving wgbijdrage kinderopvang naar
niet belastingontvangsten– 0,5  Endogeen2,6 wv omzetbelasting0,6 wv overdrachtsbelasting0,4 wv Loon/inkomensheffing1,1 wv Vpb0,2 wv energiebelasting– 0,8 wv dividendbelasting0,6 wv overige belastingen en premies vvz– 0,2 wv Premies werknemersverzekeringen0,6  Aansluiting naar EMU-basis0,2Financieel Jaarverslag van het Rijk 2007208,9Endogene ontwikkeling ten opzichte van de raming bij Miljoenennota
2007De hogere endogene ontwikkeling van de ontvangsten ten opzichte van de
oorspronkelijke raming heeft 2,6 miljard euro bijgedragen aan de hogere realisaties.
Deze meevaller is met name terug te vinden bij de loon- en inkomensheffing
en de omzetbelasting. De hogere loon- en inkomensheffing is met name toe te
schrijven aan een hoger dan verwachte groei van de werkgelegenheid. De ontwikkeling
van de contractlonen is nagenoeg op de oorspronkelijke raming uitgekomen.De omzetbelasting is 0,6 miljard euro hoger uitgevallen onder invloed
van hogere particuliere consumptie van duurzame goederen en hogere investeringen
in woningen. De dividendbelasting heeft in 2007 0,6 miljard euro meer opgebracht
dan verwacht onder invloed van de conjunctuur. Overige meevallers deden zich
voor bij de premies werknemersverzekeringen, ook onder invloed van de stijgende
werkgelegenheid en bij de overdrachtsbelasting doordat de huizenprijzen in
de eerste helft van 2007 harder stegen dan verwacht.Een tegenvaller was er met name bij de energiebelasting. Als gevolg van
de warme winter begin 2007 is het energiegebruik lager geweest dan geraamd,
wat heeft geleid tot een tegenvaller van 0,8 miljard euro. Ten slotte is de
aansluiting van de kasontvangsten naar de ontvangsten op EMU-basis 0,2 miljard
euro hoger uitgekomen dan oorspronkelijk geraamd. Deze aansluiting betreft
de inkomsten in januari 2008 die nog relevant zijn voor het EMU-saldo 2007.Endogene ontwikkeling van de totale ontvangstenDe endogene ontwikkeling van de ontvangsten over 2007 is licht hoger uitgekomen
dan de (nominale) groei van het BBP. Met name de omzetbelasting en de loon-
en inkomstenheffing dragen daaraan bij, als gevolg van een sterkere toename
van de duurzame particuliere consumptie en de werkgelegenheid. Bij de loonheffing
is in 2007 sprake geweest van een vertraging in de aanslagoplegging die de
inkomsten met circa 0,3 miljard euro heeft gedrukt. Doordat zich van 2006
naar 2007 eenzelfde soort effect voordeed (met een omvang 0,2 miljard euro)
is de invloed hiervan echter beperkt. Bij de belastingen van rechtsverkeer
draagt met name de overdrachtsbelasting bij aan de hogere groei. De invloed
daarvan op de totale ontvangsten is echter kleiner omdat deze belastingsoort
aanzienlijk kleiner is dan de omzetbelasting en de loon- en inkomensheffing.De ontwikkeling bij de vennootschapsbelasting wordt vertekend door incidenteel
hogere ontvangsten in 2006, zoals uitgelegd in het Financieel Jaarverslag
van het Rijk 2006. Hierdoor valt de endogene ontwikkeling in 2007 lager uit.
De belastingen op milieugrondslag laten een sterke endogene daling zien. Dit
is geconcentreerd bij de energiebelasting, en is het gevolg van de zachte
winter begin 2007 waardoor het energieverbruik in die periode sterk afnam.
De dividendbelasting is daarentegen in 2007 sterk toegenomen. De ontwikkeling
van deze belastingsoort hangt samen met de winstontwikkeling van bedrijven,
waardoor de ontvangsten sterk op de conjuncturele ontwikkeling reageren.Tabel 1.2.9. Endogene ontwikkeling
van belastingen en premies volksverzekeringen in 2007 (in %) 2007Kostprijsverhogende belastingen4,4%Omzetbelasting5,7%Accijnzen3,7%Belasting op Personenauto’s en Motorrijwielen5,0%Belastingen van rechtsverkeer8,9%Belastingen op een milieugrondslag– 14,9%  Belastingen op winst, inkomen en vermogen en
premies vvz5,6%Loon- en inkomstenheffing6,2%Dividendbelasting14,3%Vennootschapsbelasting1,0%Successierechten4,9%  Belastingen en premies VVZ in totaal5,2%Nominale groei BBP4,8%De macro-progressiefactor voor de belastingen en premies volksverzekeringen
is in 2007 met een nominale BBP groei van 4,8% en een endogene groei
van de ontvangsten van 5,2% uitgekomen op 1,1. Dit wil zeggen dat de
ontvangsten iets sterker zijn toegenomen dan het BBP.Endogene doorwerking naar 2008De realisaties voor 2007 zijn 1,5 miljard euro hoger uitgekomen dan bij
de Miljoenennota 2008 werd verwacht. Voor een deel heeft dit een doorwerking
naar de inkomstenraming voor 2008. Een vertraging in de aanslagoplegging bij
de loonheffing heeft de ontvangsten in 2007 0,3 miljard euro lager doen uitkomen
dan anders het geval zou zijn geweest. Deze vertraging zal in
2008 worden ingelopen en leidt tot 0,6 miljard euro hogere ontvangsten, waarvan
0,3 miljard euro incidenteel is. Daar staat tegenover dat er bij Miljoenennota
nog van uit werd gegaan dat de rentebox in 2007 doorgang zou vinden. Het niet
doorgaan zorgt ervoor dat de ontvangsten 2007 0,3 miljard euro hoger zijn
uitgevallen. Omdat de rentebox in 2008 alsnog zal worden ingevoerd, zal deze
meevaller zich niet nogmaals voordoen.De lagere ontvangsten bij de energiebelasting zijn veroorzaakt door een
uitzonderlijk warme winter begin 2007 en de omvang van deze tegenvaller werd
pas bij Najaarsnota zichtbaar. Vanwege de uitzonderlijkheid van de weersomstandigheden
wordt een deel van deze tegenvaller (0,2 miljard) incidenteel geacht waardoor
de doorwerking naar 2008 met 0,2 miljard euro toeneemt.Tot slot is de technische wijziging waarin de werkgeversbijdrage kinderopvang
is verschoven van de belasting- en premie inkomsten naar de niet-belastingontvangsten
pas bij Najaarsnota doorgevoerd, waarvoor gecorrigeerd moet worden. Per saldo
is de doorwerking naar 2008 2,5 miljard euro positief, waarvan 0,3 miljard
incidenteel in de loonheffing.Tabel 1.2.10 Doorwerking van 2007 naar
2008 (x € miljard euro)1. Totale mutatie 2007 t.o.v. Vermoedelijke
Uitkomsten1,5  2. Totaaleffect van incidenten op ontvangsten
2007 (=2a+2b+2c+2d)– 0,72a. Effect op inkomsten van
niet doorgaan rentebox in 20070,32b. Effect op inkomsten van
achterstand bij de loonheffing– 0,32c. Effect op inkomsten 2007
overheveling wg-bijdrage kinderopvang– 0,52d. Effect op inkomsten 2007
incidentele tegenvaller energiebelasting– 0,2  3. Structurele doorwerking (=1–2)2,2  4. Incidentele effecten 2008 als gevolg van
2007 (=4a)0,34a. Effect op inkomsten van
inlopen achterstand bij de loonheffing0,3  5. Totaal doorwerking van 2007 naar 2008 (=3+4)2,51.2.3 EMU-saldo en EMU-schuldEMU-saldoEMU-saldoHet EMU-saldo 2007 is ten opzichte van de raming in de Miljoenennota 2007
hoger uitgekomen. In de Miljoenennota 2007 werd nog uitgegaan van een overschot
van 0,2 procent BBP; de realisatie over het jaar 2007 is uitgekomen op een
overschot van 0,4 procent BBP. Tabel 1.2.11 geeft de verschillen tussen raming
en realisatie voor de onderliggende sectoren Rijk, sociale fondsen en lokale
overheden. Bij het Rijk laat het EMU-saldo een kleine neerwaartse mutatie
zien van 0,2 procent BBP. Dit is een saldo van hoger uitgekomen belastingontvangsten
dan geraamd (circa 0,8 procent), lager uitgekomen gasbaten (circa 0,2 procent
BBP) en hoger uitgekomen uitgaven (circa 0,8 proecnt BBP). Bij de lokale overheden
en de sociale fondsen laten de saldi een kleine opwaartse mutatie zien.Ook het structurele EMU-saldo is beter uitgekomen dan van tevoren werd
verwacht. Dit saldo laat een overschot van 0,6 procent BBP zien terwijl bij
de Miljoenennota 2007 nog van een saldo van 0,0 procent BBP werd uitgegaan
(volgens de definitie van de Europese Unie). Deze mutatie komt voor 0,2
procentpunt BBP op conto van feitelijk EMU-saldo en voor 0,4 procentpunt BBP
op conto van de output gap.Tabel 1.2.11 EMU-saldo per
sector (in % BBP) MN 2007FJR 2007VerschilRijk0,70,5– 0,2Sociale fondsen– 0,3– 0,10,2Lokale overheden– 0,3– 0,10,2EMU-saldo0,20,40,2* Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het
totaalSchuldquoteEMU-schuldOok de schuldquote is aanzienlijk beter uitgekomen dan geraamd in de Miljoenennota
2007. Werd in de Miljoenennota 2007 nog uitgegaan van een schuld van 47,9
procent BBP, in de realisatie is de omvang van de schuld vastgesteld op 45,4
procent BBP. Onderstaande tabel geeft de aansluiting tussen de raming aan
het begin van 2007 en de realisatie per ultimo 2007. Hieruit blijkt dat de
verbetering van de schuldquote per saldo veroorzaakt wordt door kleine mutaties
in het noemereffect, de financiële transacties en het EMU-saldo.Tabel 1.2.12 Ontwikkeling EMU-schuld 2007
(in % BBP; min betekent
schuldverbeterend) MN 2007FJR 2007VerschilEMU-schuld 1 januari
200750,247,9– 2,3Noemereffect– 2,3– 2,10,2Effect EMU-saldo– 0,2– 0,4– 0,2Financiële transacties, kas-transcorrecties e.a.0,20,0– 0,2EMU-schuld ultimo
200747,945,4– 2,5Bovenstaande analyse zoemt in op de verticale ontwikkeling van de EMU-schuldquote.
De horizontale ontwikkeling van de schuld (zeg maar de jaar op jaar ontwikkeling)
laat van 2006 op 2007 een daling van de EMU-schuldquote zien met 2½
procent BBP van 47,9 procent BBP1 naar 45,4 procent
BBP. Ook in nominale bedragen neemt de schuld af van 2006 op 2007. De schuld
daalt met 2 miljard euro van 255,8 miljard euro naar 253,8 miljard euro.EMU-saldo en EMU-schuld in internationaal perspectiefOnderstaande grafiek geeft het EMU-saldo en de EMU-schuld 2007 weer voor
de landen van de eurozone.Figuur 1.2.1 EMU-schuld en tekort in 2007 (eurozone, %
BBP)2. Financieel management2.1. InleidingBedrijfsvoeringEen goed financieel management is de basis voor beheersing van de uitgaven.
In 2007 hebben zich in het financieel management bij het Rijk geen verrassingen
voorgedaan en in die zin kan men stellen dat de bedrijfsvoering binnen het
Rijk in 2007 beheerst is verlopen. De bedrijfsvoering binnen het Rijk behoudt
het hoge kwaliteitsniveau van de afgelopen jaren. Bij de ministeries van Buitenlandse
Zaken, SZW en VWS zijn in het afgelopen jaar duidelijke verbeteringen gerealiseerd
in (soms langlopende) problemen. De kwaliteit van de bedrijfsvoering bij Defensie
en de uitvoering van de toeslagenregelingen door de Belastingsdienst blijven
echter de aandacht vragen. Deze stand van zaken heeft in 2007 een stabiele
basis geboden voor de verdere ontwikkelingen binnen de begrotingsinfrastructuur
en het financieel management.2.2. Ontwikkelingen in begrotingsinfrastructuur
en financieel managementIn 2007 zijn verdere stappen gezet om het financieel management en de
begrotingsinfrastructuur te verbeteren en beheer- en controlelasten te verminderen.
Enkele belangrijke trajecten zijn de verbetering van het verantwoordings-
en begrotingsproces en de voorgenomen oprichting van de Rijksauditdienst.Verdere vermindering beheer- en controlelastenHet afgelopen jaar is verder gewerkt aan de vermindering van de beheer-
en controlelasten, zowel op departementaal als rijksbreed niveau. Diverse
departementen hebben een verdere vereenvoudiging van interne en externe (financiële)
regelgeving doorgevoerd.Experiment jaarverslagen en tolerantiesMet de Tweede Kamer is overeenstemming bereikt over de verbetering van
het verantwoordings- en begrotingsproces en verruiming van de grenzen voor
het rapporteren over onrechtmatigheden (brief van de minister van Financiën
inzake het verantwoordingsproces, toleranties en subsidies van 19 december
2007, TK 2007–2008, 31 031/29 949, nr. 19). Hiertoe worden
twee experimenten uitgevoerd.Het eerste experiment betreft een tweejarig experiment met de ministeries
van VWS, LNV en Buitenlandse Zaken, waarbij het jaarverslag en de begroting
zo worden ingericht dat meer focus en politieke relevantie ontstaat. Voor
de begroting 2009 en het jaarverslag 2008 is het experiment uitgebreid met
de ministeries van VROM en WWI. Het tweede experiment betreft de verruiming
van de grenzen voor het rapporteren over onrechtmatigheden op begrotingsartikelniveau
bij de departementale jaarverslagen.Naar verwachting leiden de experimenten tot vermindering van administratieve
lasten en verlaging van controledruk. In de zomer van 2009 zal in overleg
met de Tweede Kamer en de Algemene Rekenkamer evaluatie van de experimenten
plaatsvinden. Na deze evaluatie kan de synchronisatie van de rapportagemethodieken
van de departementen en Algemene Rekenkamer leiden tot oplossing van de verschillen
in rapportages.Single audit, single informationHet principe van één verantwoording en één
keer controleren (single information en single audit oftewel SiSa) heeft ook
in 2007 weer de nodige aandacht gekregen.In september heeft de Rijksoverheid (Financiën, OCW, EZ, VROM, WWI
en LNV) een convenant afgesloten met de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse
Universiteiten (VSNU) om de bureaucratie rond subsidiestromen in het hoger
onderwijs fors terug te dringen. In het convenant is afgesproken om eenduidige
begrippen en voorwaarden te gebruiken, zodat één verantwoordingsdocument
met één accountantscontrole voor alle doelsubsidies die de universiteiten
ontvangen volstaat (SiSa). Naar schatting lopen de besparingen bij universiteiten
met deze maatregelen jaarlijks op tot 60% aan administratieve lasten
en 80% aan controlelasten voor doelsubsidies.Rijksbrede single reviewDe wetgeving rond de specifieke uitkeringen bij medeoverheden, waarbij
SiSa centraal staat, is in 2007 afgerond en voor de eerste maal zijn de jaarverslagen
van de gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen volgens het
principe van SiSa opgesteld en gecontroleerd. In vervolg daarop is ook voor
de eerste maal de rijksbrede single review op de accountantscontrole van specifieke
uitkeringen succesvol uitgevoerd. Een ander voorbeeld van verdere stimulering
vormt de toepassing van SiSa bij de vorming van Community Centers in het Amsterdamse
Stadsdeel Slotervaart.Rijksbreed subsidiekaderHet kabinet heeft in de nota Vernieuwing Rijksdienst een rijksbreed bindend,
uniform uitvoeringskader voor subsidies aangekondigd dat moet leiden tot een
doelmatiger subsidiebeheer en vermindering van uitvoerings- en administratieve
lasten. De contouren van het uniforme subsidiekader zijn door het kabinet
vastgesteld en met de Tweede Kamer besproken.RijksauditdienstOntwikkelingen bij de auditdienstenIn 2007 is een onderzoek uitgevoerd naar de organisatie van de auditfunctie.
Het doel is te komen tot een efficiënte, hoogwaardige, onafhankelijke
en klantgerichte auditfunctie voor de rijksdienst die aansluit bij de ontwikkelingen
om meer interdepartementaal samen te werken. Als gevolg hiervan is besloten
tot een intensievere samenwerking van alle departementale auditdiensten ten
aanzien van vaktechniek, HRM-beleid, de vorming van specialistenpools en uitvoering
van onderzoeken op thematische basis. In 2008 gaan de auditdiensten van de
ministeries van BZK, VWS, VROM en Financiën op in de nieuw op te richten
Rijksauditdienst, samen met de centrale EDP-auditpool en de centrale vaktechnische
ondersteuning van het ministerie van Financiën. Ook de overige auditdiensten
zullen meer in clusterverband gaan samenwerken. Na twee jaar (2009) zal de
stand van zaken worden opgemaakt en omtrent het vervolgtraject worden besloten.2.3. De verantwoording over de bedrijfsvoeringRechtmatigheidDe rechtmatigheid van de uitgaven in 2007In de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag leggen alle ministers
verantwoording af over de bedrijfsvoering en de rechtmatigheid van de uitgaven,
ontvangsten en verplichtingen van het desbetreffende departement. Het niveau
van rechtmatigheid van het Rijk is in 2007 wederom hoog. Het percentage onrechtmatigheden
ligt voor het gehele Rijk, evenals voorgaande jaren, onder de 1%. Door
toepassing van het experiment met ruimere tolerantiegrenzen op artikelniveau
is het aantal meldingen niet vergelijkbaar met voorgaande jaren.Bij de ministeries van VROM en VWS is sprake van overschrijding van de
tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid. Bij de huurtoeslag, die wordt uitgevoerd
door de Belastingdienst en wordt verantwoord op de VROM-begroting, zijn de
verstrekte voorschotten over 2007 € 59 mln. te hoog geweest (dit
is circa 1,1% op begrotingshoofdstukniveau). De oorzaak hiervan ligt
vooral in onjuiste of niet verwerkte mutaties op reeds ingediende aanvragen.
De fouten zullen in 2008 zoveel mogelijk bij de definitieve vaststelling van
het recht op toeslag worden gecorrigeerd.Bij het ministerie van VWS is sprake van een overschrijding van de tolerantiegrens
op artikelniveau bij het qua financiële omvang kleinste beleidsartikel
op de begroting. Het ministerie van VWS heeft in 2007 projectsubsidies verleend
aan het NOC/NSF, die daarmee verplichtingen is aangegaan met derden. Voor
het aangaan van deze verplichtingen is door het ministerie van VWS geen wettelijke
basis gegeven waardoor deze als onrechtmatig zijn te beschouwen, tot een bedrag
van maximaal € 32,6 miljoen (dit is circa 3,2% op artikelniveau).
De minister van VWS zal voor 1 juli 2008 de wijze van inschakeling van NOC/NSF
aanpassen zodat deze rechtmatigheidproblemen niet meer zullen optreden en
waar mogelijk hersteld worden.Bij de subsidies Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL)
is bij het ministerie van VROM in de toekenningen een drietal afwijkingen
van de standaardvoorwaarden uit het Besluit milieusubsidies opgenomen. Medio
2008 zal de subsidieregeling NSL van kracht worden waarmee de derde en vierde
tranche op grond van specifieke regelgeving toegekend zullen worden.Financieel en materieel beheerHet gevoerde financieel beheer en materieel beheerIn 2007 zijn bij bestaande problemen bij de ministeries van Buitenlandse
Zaken, VWS en SZW in het financieel beheer verbeteringen gerealiseerd en hebben
zich geen nieuwe grote problemen voorgedaan.De volgende verbeteringen zijn te constateren:• Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een groot deel van
de oude voorschotten kunnen afwikkelen; de resterende oude voorschotten zullen
in 2008 worden afgewikkeld. Door de vele maatregelen die ten aanzien van het
voorschottenbeheer zijn genomen is de actualiteit van de totale voorschottenstand
substantieel verbeterd;• Bij het ministerie van VWS zijn conform het plan van aanpak, de
eerste effecten van de doorgevoerde verbeteracties in het subsidiebeheer zichtbaar:
er zijn minder onrechtmatigheden en zware onvolkomenheden geconstateerd;• De terugval in het financieel beheer bij het ministerie van SZW
in 2006 had zoals verwacht een incidenteel karakter. De terugval was het gevolg
van de invoering van een nieuw geautomatiseerd systeem voor de financiële
administratie (Hermes). De invoering van Hermes heeft in 2007 geleid tot de
beoogde structurele verbetering van de kwaliteit van het financieel beheer
ten opzichte van de situatie voorafgaande aan de invoering. Als
deze positieve ontwikkeling doorzet kan de door de minister van SZW gedane
toezegging dat de kwaliteit minimaal op het niveau van eind 2005 moet zijn,
in de loop van 2008 gestand worden gedaan.Bij twee al langer bestaande problemen bij de ministeries van Defensie
en Financiën zullen de verbetermaatregelen pas op langere termijn tot
het gewenste resultaat leiden:• De kwaliteit van de bedrijfsvoering bij het ministerie van Defensie
moet in 2007 als zwak aangemerkt worden. Oorzaken hiervan zijn de hoge uitzenddruk,
voortdurende reorganisaties en tekorten in bepaalde categorieën financieel-economisch
personeel. Veel problemen zijn van structurele aard, wat voor de Algemene
Rekenkamer aanleiding was om in 2007 een bezwaaronderzoek te starten naar
het systeem van sturing en beheersing. Het ministerie van Defensie werkt actief
mee aan het onderzoek en is voornemens de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
met de hoogste prioriteit op te volgen. Naar verwachting zullen de eerste
verbeteringen op zijn vroegst in maart 2009 zichtbaar zijn.• Bij de Belastingdienst zijn de processen rondom de toeslagen, gebruik
loongegevens, loonaangifte 2007, interne beheersing en ICT-systemen onvoldoende
ordelijk en beheerst. Burgers en bedrijven hebben nog veel klachten die voortvloeien
uit een nog niet robuust toeslagensysteem, een nog niet goed werkende loonaangifteketen
en onvrede met behandeltermijnen. Door de Belastingdienst zijn op deze punten
reeds maatregelen genomen. Dit is verwoord in het plan van aanpak Vereenvoudigingsoperatie
Belastingdienst dat de staatssecretaris van Financiën op 7 maart en 8
juni 2007 aan de Tweede Kamer heeft aangeboden (Kamerstukken II 2006/07, 31 066,
nr. 2). Sommige maatregelen zullen echter niet van vandaag op morgen klaar
kunnen zijn (zoals het aanpassen van de wetgeving en het bouwen van nieuwe
systemen).Europese aanbestedingsregelsEuropese aanbestedingsregelsIn 2007 is veel politieke aandacht geweest voor de naleving van Europese
aanbestedingsregels. Dit heeft bij departementen geleid tot extra aandacht
om naleving te bevorderen. In de uitvoeringspraktijk blijft naleving soms
moeilijk en wordt niet altijd volgens de regels aanbesteed. De ministeries
van Buitenlandse Zaken, VROM, Justitie, Financiën en enkele Hoge Colleges
van Staat melden kleinere incidenten op dit gebied. Er zijn zonodig maatregelen
getroffen om naleving van de wet- en regelgeving te verbeteren door het verscherpen
van het voorafgaand toezicht, voorlichting en strengere controle op naleving.
Bij het ministerie van OCW is voor 2008 gemotiveerd gekozen voor een alternatieve
oplossing bij de aanschaf van schoolboeken om niet-naleving van de regelgeving
te voorkomen en het ingezette beleid tijdig te realiseren.Bij de ministeries van Defensie, VWS en SZW is in enkele gevallen bewust
afgeweken van de regelgeving en prioriteit gegeven aan de continuïteit
van de bedrijfsvoering. Alhoewel dit onrechtmatig blijft, is een goed gemotiveerde
afwijking van de regelgeving transparant en acceptabel. Bovendien zijn de
tolerantiegrenzen niet overschreden.Totstandkoming van beleidsinformatieBeleidsinformatieDe totstandkoming van beleidsinformatie is binnen het Rijk over het algemeen
ordelijk en controleerbaar. Bij de ministeries van BZK en VenW wordt gewerkt
aan verbetering van de totstandkoming van de niet-financiële
informatie naar aanleiding van opmerkingen hierover van de betreffende departementale
auditdiensten en de Algemene Rekenkamer.De toeslagensystemen van de Belastingdienst kunnen moeilijk betrouwbare
(financiële) beleidsinformatie genereren. Dit enerzijds vanwege de inherente
systematiek van de toeslagen (de toekenning is gebaseerd op actueel inkomen)
en anderzijds vanwege de beperkingen van het toeslagensysteem. Het nieuwe
toeslagensysteem moet hier de definitieve oplossing bieden. Zowel bij VROM
(huurtoeslag) als bij OCW (kinderopvangtoeslag) konden daardoor budgettaire
overschrijdingen onvoldoende beleidsmatig verklaard worden. In samenwerking
met Financiën en de Belastingdienst wordt gewerkt aan de versterking
van het ramingsmodel en de beleidsinformatie om het budgettaire probleem beheersbaar
te maken.Bijlage 1. Rijksrekening van uitgaven en
ontvangstenRekening van de uitgaven van de ministeries
en de begrotingsfondsentotaal-uitgaven 2007 (bedragen x EURO 1000) Rekening
van oorspronkelijke vastgestelde begrotingrealisatieverschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingIHuis der Koningin5 9085 97466IIAStaten-Generaal123 007131 5978 590IIBOverige Hoge Colleges en Kabinetten95 39695 832436IIIAlgemene Zaken55 19655 057– 139IVKoninkrijksrelaties156 232247 82891 596VBuitenlandse Zaken11 722 89211 863 809140 917VIJustitie5 902 4965 925 22422 728VIIBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties6 411 6546 300 618– 111 036VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen30 498 86531 920 4001 421 535IXANationale Schuld40 781 78340 346 584– 435 199IXBFinanciën3 915 5174 214 155298 638XDefensie7 911 6558 387 515475 860XIVolkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer4 787 8905 249 011461 121XIIVerkeer en Waterstaat7 396 1207 727 575331 455XIIIEconomische Zaken2 349 7292 143 936– 205 793XIVLandbouw, Natuur en Voedselkwaliteit2 250 6592 384 421133 762XVSociale Zaken en Werkgelegenheid26 963 87926 981 25317 374XVIVolksgezondheid, Welzijn en Sport13 589 47413 881 659292 185 Infrastructuurfonds7 094 4346 330 459– 763 975 Fonds Economische Structuurversterking3 522 0932 288 971– 1 233 122 Waddenfonds33 878146– 33 732 BTW-Compensatiefonds2 005 6482 068 68663 038 Gemeentefonds14 704 13215 094 194390 062 Provinciefonds1 110 2371 127 77017 533 Spaarfonds AOW000 Diergezondheidsfonds9 02115 5956 574 Totalen193 397 795194 788 2691 390 474Rekening van de ontvangsten van de ministeries
en de begrotingsfondsentotaal-ontvangsten 2007 (bedragen x EURO 1000) Rekening vanoorspronkelijke
vastgestelde begrotingrealisatieverschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingIHuis der Koningin000IIAStaten-Generaal2 0614 1732 112IIBOverige Hoge Colleges en Kabinetten2 7793 8191 040IIIAlgemene Zaken1 3441 849505IVKoninkrijksrelaties12 97214 4671 495VBuitenlandse Zaken724 531972 765248 234VIJustitie1 033 9961 132 16598 169VIIBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties314 119116 747– 197 372VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen1 373 3021 984 494611 192IXANationale Schuld26 251 50928 475 6142 224 105IXBFinanciën116 765 742121 516 7774 751 035XDefensie385 895604 352218 457XIVolkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer1 379 463989 813– 389 650XIIVerkeer en Waterstaat116 128125 6419 513XIIIEconomische Zaken7 432 6946 010 975– 1 421 719XIVLandbouw, Natuur en Voedselkwaliteit395 864496 901101 037XVSociale Zaken en Werkgelegenheid508 544825 463316 919XVIVolksgezondheid, Welzijn en Sport35 131225 536190 405 Infrastructuurfonds7 038 3116 644 347– 393 964 Fonds Economische Structuurversterking3 695 1142 807 406– 887 708 Waddenfonds33 87833 8780 BTW-Compensatiefonds2 005 6482 068 68663 038 Gemeentefonds14 704 13215 094 194390 062 Provinciefonds1 110 2371 127 77017 533 Spaarfonds AOW4 195 1924 196 3901 198 Diergezondheidsfonds9 02111 1422 121 Totalen189 527 607195 485 3645 957 757Bijlage 2. Saldibalans van het RijkSALDIBALANS VAN HET RIJK PER 31 DECEMBER
2007DEBET    CREDITOMSCHRIJVING € mln. OMSCHRIJVING€ mln.1Uitgaven
ten laste van de begroting 2007194 78812Ontvangsten
ten gunste van de begroting 2007195 4862Uitgaven
buiten begrotingsverband (intra-comptabele vorderingen)4 96013Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele schulden)9 8513Liquide
Middelen93214Saldi begrotingsfondsen31 5934Saldo geldelijk
beheer van het Rijk36 69615Saldi begrotingsreserve446 Totaal intra-comptabele posten237 376 Totaal intra-comptabele posten237 376      5Openstaande
rechten27 07516Tegenrekening openstaande rechten27 0756Extra-comptabele
vorderingen op derden32 76517Tegenrekening extra-comptabele
vorderingen32 7657Tegenrekening
extra-comptabele schulden230 83018Extra-comptabele
schulden aan derden230 8308Voorschotten99 51119Tegenrekening voorschotten99 5119Tegenrekening
openstaande verplichtingen90 95720Openstaande
verplichtingen90 95710Deelnemingen15 05421Tegenrekening deelnemingen15 05411Tegenrekening
garanties59 05222Garanties59 052 Totaal extra-comptabele posten555 244 Totaal extra-comptabele
posten555 244       TOTAAL-GENERAAL792 620 TOTAAL-GENERAAL792 620Toelichting op de saldibalans van het Rijk.De saldibalans van het Rijk is een optelling van de goedgekeurde saldibalansen
van de afzonderlijke begrotingshoofdstukken, die geconsolideerd wordt met
de saldibalans van de centrale administratie van ’s Rijks Schatkist.
Door het optellen van de afzonderlijke saldibalansen komen ook onderlinge
schuldverhoudingen tussen begrotingshoofdstukken tot uiting in de saldibalans
van het Rijk. Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar
de jaarverslagen van de departementen of de begrotingsfondsen.Ad 1) Uitgaven ten laste van de begrotingOnder de post uitgaven ten laste van de begroting worden de gerealiseerde
uitgaven van het betreffende begrotingsjaar opgenomen van alle ministeries
en begrotingsfondsen.Ad 2) Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)Onder uitgaven buiten begrotingsverband worden de uitgaven geboekt die
in een later jaar met een ander onderdeel van het Rijk dan wel met een derde
worden verrekend. Onder deze post staan alleen de vorderingen waarvan wordt
verwacht dat binnen een afzienbare termijn verrekening zal plaatsvinden.Ad 3) Liquide middelenDe totaalstand van de liquide middelen bestaat uit het saldo bij de banken
en de contante gelden.Ad 4) Saldo geldelijk beheer van het RijkDe post saldo geldelijk van het Rijk bevat de door Financiën overgenomen
uitgaven en ontvangsten binnen begrotingsverband van afgesloten begrotingsjaren.
De definitieve afsluiting van een begrotingsjaar vindt plaats nadat de Staten-Generaal
de slotwet hebben aangenomen. Nadat de Staten-Generaal de slotwet hebben aangenomen
worden de eindbedragen voor de uitgaven en ontvangsten die betrekking hebben
op het afgesloten begrotingsjaar overgeboekt op de post saldo geldelijk beheer
van het Rijk.Ad 5 en 16) Openstaande rechtenOnder openstaande rechten wordt verstaan: vorderingen die niet voortvloeien
uit met derden te verrekenen begrotingsuitgaven, maar op andere wijze ontstaan.
Rechten kunnen ontstaan doordat conform wettelijke regelingen vastgestelde
aanslagen aan derden worden opgelegd (bijvoorbeeld belastingen, college- en
schoolgelden) of op grond van doorberekening van de kosten van verleende diensten
of geleverde goederen. Rechten zijn een voor-fase van de ontvangsten.Ad 6 en 17) Extra-comptabele vorderingen op derdenExtra-comptabele vorderingen zijn vorderingen die zijn voortgevloeid uit
uitgaven ten laste van de begroting. Het gaat dan om reeds verrichte uitgaven
welke binnen begrotingsverband zijn geboekt en waarvoor op termijn nog een
verrekening met derden dan wel met een ander onderdeel van het Rijk zal plaatsvinden.
Tevens zijn hierin begrepen uitgaven die in eerste instantie op derdenrekeningen
zijn geboekt, maar waarvan de verrekening met derden dan wel een ander onderdeel
van het Rijk niet binnen een redelijke termijn heeft plaatsgevonden, terwijl
verrekening wel mogelijk is.Inbegrepen in deze post is een vordering van 1,1 mrd die Defensie heeft
op Financiën voor de verkoop van strategische goederen.Ad 7 en 18) Extra-comptabele schulden op derdenExtra-comptabele schulden zijn schulden die zijn voortgevloeid uit ontvangsten
ten gunste van de begroting. Net als bij extra-comptabele vorderingen gaat
het om reeds verrichte ontvangsten welke geboekt zijn binnen begrotingsverband
en waarvoor nog op termijn een verrekening plaats zal vinden. Ook uitgegeven
leningen worden onder de post extra-comptabele schulden opgenomen.Inbegrepen in deze post is een schuld van 1,1 mrd die Financiën heeft
op Defensie voor de verkoop van strategische goederen.Ad 8 en 19) VoorschottenOnder de post voorschotten worden de bedragen opgenomen die aan derden
zijn betaald vooruitlopend op een later definitief vast te stellen c.q. af
te rekenen bedrag.Ad 9 en 20) Openstaande verplichtingenDe post openstaande verplichtingen vormt een saldo van aangegane verplichtingen
en hierop verrichte betalingen. Het saldo heeft zowel betrekking op de binnen
als buiten begrotingsverband geboekte verplichtingen.Ad 10 en 21) DeelnemingenOnder de post deelnemingen worden alle deelnemingen in besloten en naamloze
vennootschappen en internationale instellingen opgenomen. De waardering van
de deelnemingen geschied op basis van de oorspronkelijke aankoopprijs. In
enkele gevallen geschied de waardering tegen de nominale waarde van het aandeel
in het gestort en opgevraagd kapitaal.Ad 11 en 22) GarantiesOnder de post garanties worden de bedragen opgenomen die de hoofdsommen
vormen van de garanties. Een afgegeven garantie wordt gezien als een verplichting
en moet ook op dezelfde manier in de administratie worden verwerkt. Er is
dus geen verschil in de registratie van garantieverplichtingen en andersoortige
verplichtingen. Een verschil tussen een garantie en een andere verplichting
is wel dat de hoofdsom van een garantie veelal niet of slechts gedeeltelijk
tot uitbetaling zal leiden.Ad 12) Ontvangsten ten gunste van de begrotingOnder de post ontvangsten ten gunste van de begroting worden de gerealiseerde
ontvangsten van het betreffende begrotingsjaar opgenomen van alle ministeries
en begrotingsfondsen.Ad 13) Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele
schulden)Onder ontvangsten buiten begrotingsverband worden de ontvangsten geboekt
die in een later jaar met een ander onderdeel van het Rijk dan wel met een
derde worden verrekend.Ad 14) Saldi begrotingsfondsenOnder saldi begrotingsfondsen worden de voordelige beginsaldi van het
betreffende begrotingsjaar opgenomen. Het betreft de voordelige beginsaldi
van het Infrastructuurfonds, het Fonds Economische Structuurversterking, het
Diergezondheidsfonds en het Spaarfonds AOW.Ad 15) Saldi begrotingsreserveOnder de saldi begrotingsreserve worden de interne reserves van de ministeries
opgenomen. Het betreft hier de reserves van het Museaal Aankoopfonds (OCW)
en de reserves in het kader van de Inpres-8 faciliteit, de Garantiefaciliteit
Opkomende Markten en de SENO faciliteit (EZ).Bijlage 3. Staatsbalans 20073.1 Inleiding StaatsbalansDe bijlage Staatsbalans omvat de balans van de Staat der Nederlanden ultimo
2007 (inclusief het garantieoverzicht), die is afgezet tegen de balans ultimo
2006, zoals gepubliceerd in het Financieel Jaarverslag (FJR) 2006.3.2 Staatsbalans per 31 december 2007AlgemeenOpstelling Staatsbalans volgens ESR 1995De Staatsbalans wordt opgesteld volgens het Europees Stelsel van nationale
en regionale rekeningen in de Gemeenschap (ESR 1995).Aangezien de Staatsbalans is gebaseerd op het ESR 1995 kunnen de waarderings-
en afbakeningsvraagstukken worden opgelost volgens een internationaal aanvaarde
methodologie. In de voorliggende Staatsbalans ultimo 2007 zijn alle voorschriften
van het ESR 1995 gevolgd, zij het dat de consolidatiekring beperkt is tot
de Staat der Nederlanden. De omschrijving van de overheid is in het ESR 1995
namelijk ruimer dan de rechtspersoon van de Staat der Nederlanden. In het
ESR 1995 is een economische invalshoek gekozen. Het gevolg is dat alle organisaties
die voor meer dan de helft van hun inkomsten afhankelijk zijn van collectieve
heffingen, tot de overheid worden gerekend en dus worden opgenomen.Wat betreft de waarderingsmethode is in het ESR 1995 gekozen voor een
waardering op basis van de marktwaarde in plaats van een waardering op basis
van de nominale of historische waarde en voor lineaire afschrijvingen.Wijzigingen in de Staatsbalans 2007In 2007 is een aantal zaken gewijzigd in de Staatsbalans. Om redenen van
vergelijkbaarheid zijn ook de standen van 2006 hierop aangepast. Het betreft
o.a. enkele verschuivingen tussen activa/passiva categorieën en de opname
van enkele nieuwe categorieën. Voor een verdere toelichting wordt verwezen
naar de toelichting op de afzonderlijke balansposten.Ontwikkeling staatsvermogenDoor de sterk gestegen olieprijs en de daardoor gestegen winstrechten
van de minerale reserves slaat het negatieve staatsvermogen van 46,5 miljard
euro in 2006 om in een positief vermogen van 8,3 miljard euro in 2007. In
Tabel 1 zijn de verklarende factoren van de ontwikkeling van het vermogen
van de Staat weergegeven.Tabel 1 Verklarende factoren ontwikkeling
vermogen van de Staat (x € miljard)1. Staatsvermogen ultimo 2006– 46,52. Vorderingensaldo Rijk3,13. Waardeveranderingen minerale reserves42,44. Investeringen Rijk2,05. Veranderingen deelnemingen4,66. Waardeveranderingen overige niet-financiele activa0,57. Volumeveranderingen Dutch Treasury Certificates– 2,88. Waardeverandering staatsobligaties4,19. Afschrijvingen Rijk– 2,510. Overig3,411. Staatsvermogen ultimo 20078,3ConsolidatiekringDe financiële gegevens van de Centrale administratie van ’s
Rijks schatkist en van de ministeries, de begrotingsfondsen en de baten-lastendiensten
zijn integraal geconsolideerd. De interne schuldverhoudingen zijn in de consolidatie
geëlimineerd.Tabel 2 Overzicht van activa en passiva
(x € miljoen) 20062007A Niet-financiële activa:126 394168 838A1 Winstrechten minerale reserves51 70094 100A2 Overige niet-financiële activa74 69474 738   B Vorderingen88 564102 486B1 Chartale en girale betaalmiddelen3714 105B2 Verstrekte langlopende leningen15 67517 469B3 Aandelen en overige deelnemingen36 60441 174B4 Handelskredieten, kort lopende leningen en transitorische posten35 91439 738   C Schulden261 412262 993C1 Munten in omloop625620C2 Dutch Treasury Certificates13 81816 587C3 Staatsobligaties200 470191 087C4 Financiële derivaten– 315932C5 Onderhandse staatsleningen1 5451 466C6 Overige leningen op lange termijn289100C7 Militaire pensioenen7 2006 069C8 Handelskredieten, kort lopende leningen en transitorische
posten37 77946 132D Staatsvermogen (A+B-C)– 46 4538 331Toelichting op de afzonderlijke balanspostenA Niet-financiële activaA1 Winstrechten minerale reservesConform ESR 1995 is de netto contante waarde berekend van de toekomstige
winstrechten van de Staat, samenhangend met de gas-, olie- en zoutwinning.
De waarde ervan bedraagt 94,1 miljard euro ultimo 2007. Ten opzichte van 2006
zijn de toekomstige winstrechten samenhangende met de gas-, olie en zoutwinning
met 42,4 miljard euro toegenomen. Deze forse stijging van de winstrechten
van minerale reserves komt door de sterke stijging van de olieprijs waaraan
de prijs van het aardgas gekoppeld is. Voor de berekening van het aardgas
wordt uitgegaan van een verwacht productievolume voor de komende 25 jaar.
In de berekening zijn de aardgasbaten exclusief vennootschapsbelasting verwerkt.
Voor de periode 2008–2013 zijn de nominale ramingen volgens de meerjarencijfers
contant gemaakt tegen de lange rente op staatsobligaties. Voor de jaren 2014
en verder zijn de gasbaten contant gemaakt tegen een reële disconteringsvoet
van 4%.A2 Overige niet-financiële activaDe rijkseigendommen zijn van zeer uiteenlopende aard. Er wordt op deze
plaats volstaan om de algemene principes weer te geven van de waarderingsgrondslagen.De grondslag voor de bepaling van de afschrijving is voor iedere groep
van activa de geschatte gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met
de restwaarde. De vaststelling van de gebruiksduur en de bepaling van de (rest)waarde
geschieden steeds in overleg met deskundigen van de ministeries, waaronder
deze activa ressorteren.Op de uitgaven voor de verharding van wegen wordt in het jaar van investering
50% afgeschreven. Op gebouwen en waterbouwkundige werken bedragen de
afschrijvingen 1% per jaar, waarbij rekening wordt gehouden met een
geschatte residuwaarde. Op gronden wordt niet afgeschreven.De goederen zijn gewaardeerd tegen marktprijzen. In het merendeel van
de gevallen is voor de benadering hiervan uitgegaan van de historische kostprijs.
Deze worden door middel van indexcijfers herleid tot de vervangingswaarde.
In sommige gevallen wordt om doelmatigheidsredenen een globale methode gehanteerd
(kantoorinventarissen, bibliotheken, automatiseringsmiddelen, telefooncentrales,
gereedschappen, e.d.).De samenstelling van het bedrag en de mutaties van de materiële activa
blijken uit het volgende overzicht:(x € miljoen) waarde per 31–12–2006Investeringen in 2007Afschrijvingen in 2007WaardeveranderingWaarde per 31–12–2007Ministerie van Defensie4 4353781 244713 640Ministerie van Verkeer en Waterstaat53 9531 09754716254 665Burgerlijke rijksgebouwen11 2316729329211 297Domeinen1 20100– 401 161Diversen3 875470431623 976Totaal74 6942 0122 51554774 738Het bedrag van 74,7 miljard euro per 31 december 2007 kan als volgt worden
onderverdeeld naar onroerende en roerende goederen:Onroerende goederen 72 576– Ministerie van Verkeer en Waterstaat54 642 – Burgerlijke rijksgebouwen11 297 – Ministerie van Defensie3 243 – Domeinen1 161 – Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit1 703 – Diversen530 Roerende goederen 2 163– Goederen van militaire aard397 – Goederen van culturele aard308 – Overige1 458 Totaal 74 738B VorderingenB1 Chartale en girale betaalmiddelenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:(x € miljoen) 20062007De Nederlandsche Bank N.V.112Overige saldi3521 053Kasgeldleningen en Buy/Selltransacties83 050Totaal3714 105B2 Verstrekte langlopende leningenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:(x € miljoen) 20062007a. Diverse vorderingen  – Studievoorschotten9 84911 713– Voorschotten inzake landinrichtingprojecten776742– Op derden te verhalen ruil- en herverkavelingskosten396383– Vorderingen Dienst der Domeinen1 0701 126– Ontwikkelingskredieten aan industrie en handel253235– Vordering op de Nederlandse Antillen en Aruba met betrekking
tot het leninggedeelte van de ontwikkelingshulp118111– Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
N.V. (inzake leningen aan diverse landen)362334– Vordering op de Internationale Ontwikkelingsassociatie
terzake van de special action account1614– Leningen woningwetbouw11– Lening Railinfrabeheer709709– Diverse vorderingen1 8111 847Subtotaal15 36117 214b. Leningen aan Nederlandse ondernemingen in
verband met deelnemingen  – Internationale Nederlanden Groep N.V.295236– Centrale Organisatie voor Radioactief Afval N.V.1818– NIB Capital Bank N.V.11Subtotaal314255Totaal generaal15 67517 469Toelichting op verstrekte langlopende leningenIn de verstrekte langlopende leningen is de post vorderingen inzake aangesproken
garantieleningen Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden NV
(NIO) afgewaardeerd naar nihil. De garantieleningen van de NIO moeten als
giften worden beschouwd, deze gelden worden niet meer terugbetaald. De post
uitvoering werknemersverzekering – wachtgeldfondsen wordt niet langer
als langlopende lening, maar als kortlopende schuld beschouwd. Om die reden
wordt deze post in het vervolg opgenomen onder B4 Handelskredieten, kortlopende
leningen en transitorische posten. Om redenen van vergelijkbaarheid zijn tevens
de standen van 2006 op beide onderdelen aangepast.Het totaal van de verstrekte langlopende leningen is met 1,8 miljard euro
toegenomen. Deze toename wordt voornamelijk verklaard door een toename van
de studievoorschotten.B3 Aandelen en overige deelnemingenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:(x € miljoen) 20062007a. Deelnemingen in Nederlandse ondernemingen  – De Nederlandsche Bank N.V.14 68915 634– N.V. NS Groep3 6843 843– Prorail B.V.5 3429 184– N.V. Luchthaven Schiphol1 7022 064– N.V. Bank Nederlandse Gemeenten1 5731 288– Energiebeheer Nederland B.V.437290– Tennet TSO B.V.610619– N.V. Westerscheldetunnel659632– Connexxion N.V.21172– Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.1818– Nederlands Omroepbedrijf Holding B.V.5538– N.V. Nederlandse Gasunie5 5485 366– Ultra-Centrifuge Nederland N.V.193249– Nederlandse Waterschapsbank N.V.211225– Overige deelnemingen858870Subtotaal35 79040 392b. Deelnemingen in internationale instellingen  – Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling201180– Europese Investeringsbank369369– Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling130130– Aziatische Ontwikkelingsbank2927– Afrikaanse Ontwikkelingsbank1715– Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank1110– Internationale Financieringsmaatschappij4338– Multilateraal Agentschap voor Investeringsgaranties66– Inter-Amerikaanse Investeringsmaatschappij87Subtotaal814782Totaal generaal36 60441 174De stijging in 2007 ten opzichte van 2006 van de deelnemingen in Nederlandse
ondernemingen kan als volgt worden gespecificeerd:Volumeveranderingen: – 659– Connexxion N.V.– 245 – SDU– 330 – NOVEC B.V.– 8 – Mainportontwikkeling Rotterdam50 – Retourontvangst dividenbelasting verkoop TNT– 126    Netto toename van de reserves: 5 261– De Nederlandsche Bank N.V.945 – N.V. Luchthaven Schiphol362 – Prorail B.V.3 842 – Overige112 Totaal 4 602Toelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingen
(a.)De deelnemingen zijn gewaardeerd tegen de intrinsieke waarde. De intrinsieke
waarde wordt berekend aan de hand van de gepubliceerde jaarrekeningen van
de desbetreffende onderneming.Bij de eerste opneming van deze deelnemingen in de Staatsbalans komt het
verschil tussen de verkrijgingprijs en de netto vermogenswaarde ten gunste
of ten laste van het netto staatsvermogen. Bij vervreemding van deelnemingen
komt het verschil tussen de balanswaarde en de opbrengst ten gunste dan wel
ten laste van het netto staatsvermogen. Op de deelnemingen zijn de nog openstaande
stortingsverplichtingen in mindering gebracht. De aandelen die de Staat in
de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. bezit zijn niet beursgenoteerde,
preferente aandelen en worden tegen nominale waarde gewaardeerd.Op het moment dat de staatsbalans wordt gepubliceerd in het FJR 2007 zijn
de jaarverslagen 2007 van de Nederlandse deelnemingen nog niet gepubliceerd.
Het waarderen van de deelnemingen ultimo 2007 is hierdoor niet goed mogelijk.
Besloten is om de deelnemingen te waarderen tegen de waarde ultimo 2006. Alleen
verkopen en aankopen die in 2007 hebben plaatsgevonden worden wel opgenomen.
De mutaties in de waardering van de deelnemingen, die voortvloeien uit de
publicaties van de jaarverslagen, worden meegenomen in de waardering van volgend
jaar.De belangrijkste mutaties betreffen:– De Staat heeft de deelnemingen in NOVEC, de SDU en een deel van
Connexxion verkocht. De totale opbrengst van de verkoop komt uit op 709 miljoen
euro. De Staat heeft voor 50 miljoen euro een deelneming genomen in de Mainportontwikkeling
Rotterdam.– De reserves van de deelnemingen zijn met een totaal van 5,3 miljard
euro toegenomen. Een groot gedeelte van deze toename wordt verklaard door
de toename (€ 3,8 mrd) van de reserve van Prorail B.V. De reserve
van de Nederlandse Bank neemt met 0,9 miljard euro toe.Toelichting op deelnemingen in internationale instellingen
(b.)De bedragen van deze deelnemingen zijn opgenomen voor de nominale waarde.Het betreft een categorie activa in vreemde valuta’s, waarvan de
balanswaarde wordt omgerekend naar Euro’s met behulp van de koersen
van de desbetreffende valuta’s per balansdatum.B4 Handelskredieten, kortlopende leningen en transitorische
postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:(x € miljoen) 20062007a. Overlopende activa3 8244 061b. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover verplichtingen
staan11 99410 954c. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen inzake langlopende
projecten1 2531 194d. Kortlopende leningen4 5676 606e. Overige vorderingen14 27616 923Totaal35 91439 738a. Overlopende activaDe overlopende activa zijn:(x € miljoen) 20062007Inkomsten uit aardgas
NAM1 0971 245Inkomsten uit aargas
EBN370301Diverse vorderingen2 3572 515Totaal3 8244 061b. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar
tegenover verplichtingen staanHet onderdeel vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar tegenover
verplichtingen staan, zijn de opgenomen bedragen van langlopende contracten
inzake aanschaf van duurzame activa en de uit te voeren werken. De posten
B4.b en C8.b bestaan uit twee onderdelen, het Ministerie van Defensie (5,9
miljard euro) en het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (5 miljard euro).
De afname in 2007 ten opzichte van 2006 is 1 miljard euro. Deze afname wordt
o.a. veroorzaakt door de afname van de vorderingen in verband met de aanleg
van het hoofdwegennet en de Betuweroute.c. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projectenDe reeds gedane uitgaven inzake langlopende projecten zijn op de posten
B4.b en C8.b in mindering gebracht en opgenomen onder post B4.c.d. Kortlopende leningenIn 2007 is de post kortlopende leningen apart opgenomen onder B4 en heeft
desaldering met de kortlopende leningen van C8 plaatsgevonden. De kortlopende
leningen betreffen de debetsaldi en de verstrekte leningen aan de RWT’s
en Sociale Fondsen bij het ministerie van Financiën zoals geregeld in
de Wet geïntegreerd middelenbeheer (Stb. 1997, nr. 908). Zie voor verdere
uitleg bij C8c. Om redenen van vergelijkbaarheid is tevens de stand van 2006
aangepast.(x € miljoen) 20062007College voor Zorgverzekeringen2 2193 540Diverse leningen en rc RWTS en Sociale fondsen2 3483 066Totaal4 5676 606e. Overige vorderingenVanaf 2007 wordt de vordering van de belastingdienst meegenomen in de
kortlopende vorderingen. Dit zijn de belastingontvangsten die in januari 2008
ontvangen worden maar nog betrekking hebben op 2007. Om redenen van vergelijkbaarheid
is ook de stand van 2006 aangepast.De overige vorderingen zijn in 2007 toegenomen met 2,6 miljard euro. Deze
toename wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van de te ontvangen
rente op swaps en de toename van de vordering van de belastingdienst.(x € miljoen) 20062007Vordering belastingdienst10 95311 826Metaalwaarde munten in omloop2526Centrale inning van lesgelden114106Te ontvangen rente Euribor
swaps7022 571Te ontvangen rente Eonia
swaps212344Diverse vorderingen2 2702 050Totaal14 27616 923C SchuldenC1 Munten in omloopDeze post omvat de nominale schuld uit hoofde van in circulatie gebrachte
munten. Het bedrag is exclusief de munten in handen van De Nederlandsche Bank
N.V. en de munten van de Staat in het muntdepot. Niet geconsolideerd is voor
de munten in de kassen van de ministeries. Deze maken deel uit van balanspost
B1 Chartale en girale betaalmiddelen. Met de toepassing van het ESR 1995 zijn
de verzamelaarsmunten niet langer als schuld gepassiveerd. De
metaalwaarde van de munten, in deze post opgenomen, is geactiveerd onder B4.C2 Dutch Treasury Certificates (DTC’s)Het bedrag van de per balansdatum 31 december 2007 uitstaande schuld uit
hoofde van DTC’s bedraagt 16,6 miljard euro. In de balans is de vooruitbetaalde
rente van de schuld in mindering gebracht. DTC’s zijn kortlopende schulden
die de Staat gebruikt om een deel van de financieringsbehoefte op te vangen.C3 StaatsobligatiesDe staatsobligaties zijn conform ESR 1995 gewaardeerd tegen marktprijzen.(x € miljoen) 20062007Verschil1. Waardering tegen marktprijs200 470191 087– 9 3832. Waardering tegen nominaal196 093190 772– 5 3213. Verschil (1–2)4 377315– 4 062De afname van de schuldcategorie staatsobligaties met 4,1 miljard euro
moet bezien worden in het licht van de waarderingsgrondslag. De waardeverandering
van – 9,4 miljard euro kan verklaard worden door een volumecomponent
van – 5,3 miljard euro en een prijscomponent van – 4,1
miljard euro. De volumemutatie omvat per saldo een afname van het beroep op
de openbare kapitaalmarkt van de Staat om de financieringsbehoefte 2007 te
dekken. De prijsmutatie heeft geen gevolgen voor de EMU-schuld. De EMU-schuld
luidt in ESR-categorieën, doch uitdrukkelijk is bepaald dat voor de excessieve-tekortenprocedure
over de schuld in nominale termen gerapporteerd dient te worden. Voor de EMU-schuld
is dus de 190,8 miljard euro relevant.C4 Financiële DerivatenVanaf 2007 worden de financiële derivaten in de staatsbalans opgenomen.
Financiële derivaten zijn beleggingsinstrumenten die hun waarde ontlenen
aan een ander goed. De voornaamste financiële derivaten die de Staat
in bezit heeft zijn renteswaps. Om redenen van vergelijkbaarheid is tevens
de stand van 2006 in de balans opgenomen.C5 Onderhandse staatsleningenConform ESR 1995 zijn de onderhandse staatsleningen tegen de nominale
waarde gewaardeerd. De balansmutatie betreft voornamelijk aflossingen.C6 Overige leningen op lange termijnDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:(x € miljoen) 20062007div. voorfinancieringen via V&W4242Overige24758Totaal289100De overige leningen op lange termijn zijn in 2007 afgenomen met 190 miljoen
euro.C7 Militaire pensioenenHet balansbedrag vertegenwoordigt de netto contante waarde van de pensioenverplichtingen
van de Staat aan de (gewezen) militairen.C8 Handelskredieten, kortlopende leningen en transitorische
postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:(x € miljoen) 20062007a. Overlopende passiva8 3677 961b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover
vorderingen staan11 99410 954c. Kortlopende leningen15 49117 440d. Overige schulden1 9279 777Totaal37 77946 132a. Overlopende passiva(x € miljoen) 20062007Lopende interest van de staatsschuld5 5595 116Commissie van de Europese Gemeenschappen770824Diverse schulden2 0382 021Totaal8 3677 961In 2007 is de post Commissie van de Europese Gemeenschappen opgenomen
bij de overlopende passiva. In de Staatsbalans 2006 stond deze post onder
de overige schulden. Om redenen van vergelijkbaarheid is de stand van 2006
aangepast.b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d.,
waartegenover vorderingen staanVoor een toelichting wordt verwezen naar balanspost B4.b.c. Kortlopende leningenVanaf 2007 zijn de te betalen kortlopende leningen apart opgenomen in
de staatsbalans. Dit betreft rekening-courantstanden met een credit (tegoed)
saldo en uitgezette deposito’s. De Rwt’s en sociale fondsen met
een debet (tekort) saldo van de rekening courant staan onder B4d. Om redenen
van vergelijkbaarheid is tevens de stand van 2006 hierop aangepast.In 1998 is de Wet geïntegreerd middelenbeheer in werking getreden.
Gevolg hiervan is dat de Sociale Verzekeringsbank, de Uitvoering Werknemersverzekeringen
en het College voor zorgverzekeringen geen zelfstandig middelenbeheer meer
voeren. Dit middelenbeheer is geïntegreerd in de schatkist door middel
van een rekening courant. Uit dien hoofde is ultimo 2007 een schuld opgenomen
aan de Uitvoering Werknemersverzekeringen van per saldo circa 10,6 miljard
euro. De schuld aan de Sociale Verzekeringsbank bedraagt 1,3 miljard euro.(x € miljoen) 20062007Uitvoering Werknemersverzekeringen9 73210 636Sociale Verzekeringsbank3621 340Investeringsfaciliteit voor Oost Europa114116Diverse deposito’s en rc RWTS5 2835 348Totaal15 49117 440d. overige schulden(x € miljoen) 20062007Callgeldleningen05 657Vakantie-aanspraak ambtenaren239240Te betalen rente Euribor
swaps5822 431Te betalen rente Eonia
swaps206332Diverse schulden9001 117Totaal1 9279 777Vanaf 2007 zijn de te betalen kortlopende leningen apart opgenomen onder
c. kortlopende leningen. Deze kortlopende leningen waren eerst opgenomen in
de post diverse schulden. Om redenen van vergelijkbaarheid is ook de stand
van 2006 aangepast.De overige schulden zijn toegenomen met 7,9 miljard euro. Deze toename
wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van de te betalen rente op
swaps en de toename van de te betalen callgeldleningen.Voorwaardelijke verplichtingenIn lijn met het ESR 1995 maken voorwaardelijke verplichtingen, de zogenaamde contingent liabilities, geen onderdeel uit van het overzicht
van activa en passiva van de Staat. Kenmerk van dit type van verplichtingen
is dat voordat er een transactie plaats vindt, er eerst aan een of meerdere
voorwaarden voldaan moet worden. Een klassiek voorbeeld is garantieverlening
door de Staat bij exportkredieten. Gezien het beleidsmatige belang van garanties
is aanvullende informatie over door de Staat verleende garanties in onderstaande
tabel gepresenteerd. Op www.rijksbegroting.nl/garanties is meer uitgebreide
informatie over garanties opgenomen.Tabel Garantieoverzicht uitstaand risico
2006 en 2007 (x 1 000 euro)HoofdstukGarantie op kredietenRisico ultimo 2006Verleende garanties 2007Vervallen garanties 2007Risico ultimo 2007IVKoninkrijksrelaties104 609–15 81788 792VBuitenlandse Zaken553 968–135 317418 651VIJustitie122 043–3 270118 773VIIBinnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties577 65861 10050 110588 648VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen707 346141 87336 604812 615IXbFinanciën1 020 126– 34 3221 510984 294XDefensieOnbepaald––OnbepaaldXIVolkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer138–22116XIIVerkeer en Waterstaat12 000––12 000LVInfrastructuurfonds1 328 854–123 8151 205 039XIIIEconomische Zaken2 545 226624 518432 6712 737 073XIVLandbouw, Natuurbeheer
en Voedselkwaliteit780 988150 73484 956846 766XVSociale Zaken en Werkgelegenheid–331–331XVIVolksgezondheid, Welzijn en Sport7 961 638514 70095 5808 380 758 Totaal garanties op kredieten15 714 5941 458 934979 67216 193 856HoofdstukGarantie op deelnemingen    VBuitenlandse Zaken119 338–-119 338IXbFinanciën11 273 033– 404 914–10 868 119 Totaal garanties op deelnemingen11 392 371– 404 914–10 987 457HoofdstukGarantie op moeilijk/niet
te verzekeren risico’s    VIJustitie2 7591 5847123 631VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen389 000359 000529 000219 000IXbFinanciën24 631 0002 288 39111 39126 908 000XIIVerkeer en Waterstaat1 500 002–100 0001 400 002XIIIEconomische Zaken641 75814 62414 951641 431XVIVolksgezondheid, Welzijn
en SportOnbepaald––OnbepaaldLIXBTW-compensatiefonds400 000–400 000– Totaal garanties op moeilijk/niet
te verzekeren risico’s27 564 5192 663 5991 056 05429 172 064HoofdstukOverige garanties (o.a.
liquiditeits- of exploitatiegarantie)    VBuitenlandse Zaken8 979–1 2297 750VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen51 037–20 11230 925IXbFinanciën10 223 152– 473 7282 5869 746 838XIVolkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer332 164–58 355273 809XIIIEconomische Zaken203 200–-203 200 Totaal overige garanties10 818 532– 473 72882 28210 262 522 Totaal generaal garanties65 490 0163 243 8912 118 00866 615 899 Bruto Binnenlands Product (BBP;
miljoen euro)527 916  559 537 Totaal generaal garanties in % BBP12%  12%Tabel Uitgaven en ontvangsten in 2006
en 2007 op de door de Staat verstrekte garanties (x 1 000 euro)HoofdstukDepartementUitgaven 2006Ontvangsten 2006Uitgaven 2007Ontvangsten 2007IVKoninkrijksrelaties––15 986–VBuitenlandse Zaken6 1075 6902 71446 386VIJustitie316–––IXbFinanciën16 385983 65915 487232 400XDefensie––––XIIVerkeer en Waterstaat–1 288––XIIIEconomische Zaken29 57033 29431 15238 545XVIVolksgezondheid, Welzijn, Sport–––– Totaal Generaal52 3781 023 93165 339317 331Definitie garantiesEen garantie wordt omschreven als een voorwaardelijke financiele verplichting
van het Rijk aan een derde buiten het Rijk, die pas tot uitbetaling komt als
zich bij de wederpartij een bepaalde omstandigheid (realisatie van een risico)
voordoet.Soorten garantiesKredietgarantie: garantie op rente- en aflossingverplichtingen (risico
gemaximeerd voor totaalbedrag). (Her-)verzekering: garantie op moeilijk/niet
te verzekeren risico’s (risico gemaximeerd per gebeurtenis). Garantie
voor deelnemingen: garantie op vol- of bijstorten aandelenkapitaal (risico
gemaximeerd voor totaalbedrag). Overig, exploitatiegarantie: garantie op minimum
van exploitatieniveau (risico gemaximeerd per jaar). Overig, liquiditeitsgarantie:
garantie op minimum van liquiditeitsniveau (risico gemaximeerd voor totaalbedrag).UitgavenBetreffen schade-uitkeringen op afgegeven garanties.OntvangstenBetreffen zowel ontvangen premies of provisies e.d. als op derden verhaalde
(schade)uitkeringen.Bijlage 4. De Belasting- en premieontvangsten
in 2007De belasting en premieontvangsten zijn op EMU-basis 2007 uitgekomen op
208,9 miljard euro. Dat is 3,9 miljard hoger dan geraamd tijdens de ontwerpbegroting.
Onderstaande tabel toont de raming en de realisatie per belastingsoort. Ontwerpbegroting 2007FJR 2007Verschil1. Kostprijsverhogende belastingen71 02170 746– 275Invoerrechten1 9432 215272Omzetbelasting42 36842 216– 152Belasting op personenauto’s en motorrijwielen3 6283 603– 25Accijnzen9 74410 032288– Accijns van lichte olie4 0384 018– 20– Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie2 7742 925151– Tabaksaccijns2 0622 203141– Alcoholaccijns29832527– Bieraccijns319313– 6– Wijnaccijns253248– 5Belastingen van rechtsverkeer5 5025 793291– Overdrachtsbelasting4 6844 995311– Assurantiebelasting818755– 63– Kapitaalsbelasting04343Motorrijtuigenbelasting2 8702 766– 104Belastingen op een milieugrondslag4 6913 855– 836– Grondwaterbelasting17418410– Afvalstoffenbelasting12917243– Regulerende energiebelasting4 2733 373– 900– Waterbelasting1191256– Brandstoffenheffingen– 415Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en andere producten155151– 4Belasting op zware motorrijtuigen121115– 6    2. Belastingen op inkomen, winst en vermogen59 82364 0434 220Inkomstenbelasting
kas2 6512 294– 357Loonbelasting kas35 91637 3221 406Dividendbelasting2 8403 750910Kansspelbelasting234218– 16Vennootschapsbelasting16 48918 5522 063Vermogensbelasting03030Successierechten1 6931 877184    3. Niet nader toe te rekenen belastingontvangsten47149102    4. (= 1 t/m 3) Belastingen op kasbasis130 891134 9384 0475. KTV Belastingen (aansluiting naar EMU-basis)688997309    6. Premies volksverzekeringen op kasbasis32 14832 037– 1117. KTV premies vvz (aansluiting naar EMU-basis)– 63– 160– 97    8. Premies werknemersverzekeringen (Op
EMU-basis)41 37141 107– 264    9. (= 4 t/m 7) Totaal belastingen en premies
op EMU-basis205 034208 9203 885Lijst van gebruikte termen en hun betekenis Baten-lastenstelselIn een baten-lastenstelsel worden uitgaven en ontvangsten toegerekend
aan het tijdvak waarin het verbruik van goederen en diensten plaatsvindt en
de baten ontstaan. Dit stelsel maakt het mogelijk om de kosten en opbrengsten
af te leiden uit de administratie.BedrijfsvoeringDe sturing en beheersing van bedrijfsprocessen binnen een ministerie om
de beleidsdoelstellingen te realiseren. Het betreft de sturing en beheersing
van zowel de primaire processen als van de processen die hiervoor faciliterend
zijn (de zogenaamde ondersteunende processen). Wat de ondersteunende processen
betreft, kan hierbij ten minste worden gedacht aan de zogenoemde piofah-functies:
personeel, informatisering, organisatie, financiën, automatisering en
huisvesting.BelastinguitgavenOverheidsuitgaven in de vorm van derving of uitstel van belastingontvangsten,
voortvloeiend uit een voorziening in de wet voorzover die voorziening niet
in overeenstemming is met de primaire heffingsstructuur van de wet.BeleidsinformatieDe informatie betreffende het beleid en de bedrijfsvoering, die is opgenomen
in de beleidsartikelen van de begrotingen en de jaarverslagen van het Rijk
en die is ontleend aan:a. departementale systemen voor het verzamelen, genereren en veredelen
van beleidsinformatie (monitorsystemen);b. informatiebronnen van derden;c. evaluatieonderzoeken en bedrijfsvoeringsonderzoeken die onder
deze regeling vallen.Bruto Binnenlands Product (BBP)De som van de beloningen van de productiefactoren in het Nederlandse productieproces,
plus het saldo van de indirecte belastingen en kostprijsverlagende subsidies.Bruto Nationaal Product (BNP)Het BNP is de som van alle bruto toegevoegde waarde voortgebracht door
alle sectoren in een land in een jaar tijd. Ook is rekening gehouden met het
saldo van de primaire inkomens ontvangen en betaald aan het buitenland.ConsolidatieDe post Consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de Rijksbegroting
voor dubbeltellingen als gevolg van het bruto-boeken
van onderlinge betalingen. Het bruto-boeken houdt
in dat zowel het departement dat de feitelijke betaling verricht, als het
departement dat bijdraagt, de uitgaven in de begroting opneemt. Het ontvangende
departement raamt de te ontvangen bijdragen ook aan de ontvangstenkant van
de begroting. Dit geldt ook voor bijdragen van een departement aan een agentschap.
Hierdoor wordt het rekenkundige niveau van de totale rijksuitgaven en rijksontvangsten
hoger dan het feitelijke niveau. Door middel van de post Consolidatie wordt
hiervoor gecorrigeerd.ContractloonHet looninkomen per werknemer als direct gevolg van de afgesloten collectieve
arbeidsovereenkomsten (CAO) in de private sector en van arbeidsvoorwaardenafspraken
met overheidspersoneel.BatenlastendienstEen batenlastendienst is een onderdeel van een ministerie waarvoor een
afgezonderd en afwijkend beheer wordt gevoerd, met als doel een doelmatiger
beheer te realiseren. Diensten die een baten-lastenstelsel voeren hebben een
eigen begroting en staan los van de begrotingsadministratie van het moederministerie.
Een dienst die een baten-lastenstelsel voert valt onder de ministeriële
verantwoordelijkheid.DiergezondheidsfondsFonds waaruit uitgaven gedaan worden voor de bewaking en de bestrijding
van dierziekten en het voorkomen en verminderen van welzijnsproblemen. De
middelen ter financiering van de uitgaven zijn afkomstig van de EU, de productschappen
en het Rijk (ministerie van LNV).Economische en Monetaire Unie (EMU)De in het Verdrag van Maastricht geregelde unie tussen EU-lidstaten. De
derde fase die op 1 januari 1999 van start is gegaan, kenmerkt zich door
onherroepelijk vastgelegde wisselkoersen, volledig vrij kapitaalverkeer
en girale invoering van de gemeenschappelijke munt, de euro. De euro is per
1 januari 2002 ook chartaal ingevoerd. In de EMU is de Europese Centrale
Bank verantwoordelijk voor het gemeenschappelijke monetaire beleid dat wordt
gevoerd door het Europees Stelsel van Centrale Banken. Tevens vindt binnen
de EMU coördinatie van het economisch beleid plaats.EMU-saldoHet EMU-saldo heeft betrekking op het vorderingensaldo van de sector Overheid
op transactiebasis. Het vorderingensaldo geeft de mutatie in het saldo van
de financiële activa en passiva van de collectieve sector weer. Omdat
het EMU-saldo betrekking heeft op de totale collectieve sector, is niet alleen
het vorderingensaldo van het Rijk van belang, maar ook de vorderingensaldi
van de sociale fondsen en de lokale overheid.EMU-schuld(-quote)Het totaal van de uitstaande leningen ten laste van de gehele collectieve
sector. Dit is de optelsom van de uitstaande leningen ten laste van het Rijk,
de sociale fondsen en de lokale overheid, minus de onderlinge schuldverhoudingen
van deze drie subsectoren. De EMU-schuld is een bruto-schuldbegrip.Bij bepaling van de EMU-schuldquote wordt de EMU-schuld uitgedrukt in
procenten van het BBP.Europees Systeem van nationale en regionale Rekeningen
(ESR)Het ESR is een internationaal vergelijkbaar boekhoudkundig raamwerk voor
een systematische en uitvoerige beschrijving van een totale economie, de elementen
waaruit deze economie is opgebouwd en haar betrekkingen met andere economieën.
Het ESR is gericht op de omstandigheden en informatiebehoeften in de Europese
Unie.Financieel beheerHet geheel van beslissingen, handelingen en regels die zijn bedoeld voor
de sturing en beheersing van, alsmede de verantwoording over, de financiële
transacties en de saldi waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt.
De administraties, die ten behoeve van het financieel beheer worden bijgehouden,
worden eveneens tot het financieel beheer gerekend.FinancieringssaldoHet saldo van de relevante uitgaven en ontvangsten, minus de mutatie van
de derdenrekeningen.Fonds Economische Structuurversterking (FES)Het FES wordt gevoed met een deel van de gasbaten, alsmede met de rentevrijval
(na dividendderving) samenhangend met de ontvangsten uit de verkoop van staatsdeelnemingen,
en eventueel opbrengsten van veilingen van etherfrequenties. De middelen uit
het FES worden gereserveerd voor investeringsprojecten van nationaal belang
die de economische structuur versterken. Het betreft een verdeelfonds; vanuit
het fonds worden bijdragen toegekend aan andere begrotingen van het Rijk.GemeentefondsFonds waaruit jaarlijks (algemene) uitkeringen worden gedaan aan de gemeenten,
ter dekking van een deel van hun uitgaven. De jaarlijkse groei van het fonds
op basis van de ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven, wordt
het accres genoemd.Materieel beheerDe zorg voor niet-geldelijke zaken vanaf het moment van ontvangst tot
aan het moment van afstoting.Onder de niet-geldelijke zaken worden zaken verstaan,
niet zijnde geld of geldswaardige papieren, die benodigd zijn voor het functioneren
van de rijksdienst, dan wel die door het Rijk in bewaring zijn genomen.Netto-uitgaven Rijksbegroting in enge zinRelevante uitgaven en niet-belastingontvangsten van de Rijksbegroting
exclusief de uitgaven en niet-belastingontvangsten van de Rijksbegroting die
tot de sector Sociale zekerheid en Arbeidsmarktbeleid dan wel tot de sector
Zorg worden gerekend. Tevens worden de relevante uitgaven gecorrigeerd voor
enkele incidentele posten.Netto-uitgaven Sociale zekerheid en ArbeidsmarktbeleidDe budgetdisciplinesector Sociale zekerheid en Arbeidsmarktbeleid omvat
de sociale zekerheid op de Rijksbegroting, alsmede de uitgaven van de sociale
fondsen. Voor de sociale fondsen is het totaal van uitkeringen en administratiekosten
relevant. Het bovenwettelijke gedeelte blijft buiten beschouwing.Netto-uitgaven ZorgsectorDe uitgaven die tot het Budgettair Kader Zorg (BKZ) worden gerekend. Het
BKZ omvat de via de AWBZ en de zorgverzekeringswet gefinancierde netto-uitgaven.
Bij het collectief gefinancierde deel van het BKZ worden de aanvulldende verzekeringen
niet meegenomen.Niet-belastingontvangstenAlle begrotingsontvangsten van het Rijk die niet tot de belastingen worden
gerekend. Het betreft een zeer heterogene groep. Het gaat daarbij vooral om
ontvangsten die samenhangen met verleende overheidsdiensten en kredietverlening
door het Rijk. Zoals gasbaten, fiscale boetes en incidentele ontvansten uit
de verkoop van staatsdeelnemingen. ProgressiefactorDe mate waarin de belastinginkomsten afhankelijk zijn van de ontwikkeling
van de economische groei.ProvinciefondsFonds waaruit jaarlijks (algemene) uitkeringen worden gedaan aan de provincies,
ter dekking van een deel van hun uitgaven. De jaarlijkse groei van het fonds
op basis van de ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven, wordt
het accres genoemd.RechtmatigheidOnder rechtmatigheid wordt verstaan financiële rechtmatigheid. Financiële
rechtmatigheid houdt in dat een financiële transactie waarvan de uitkomst
in het departementale jaarverslag dient te worden verantwoord in overeenstemming
is met de begrotingswetten en met de in de Europese regelgeving, de Nederlandse
wetten, algemene maatregelen van bestuur en ministeriele regelingen opgenomen
bepalingen die de uitkomst van die financiële transactie beïnvloeden.Rechtspersoon met een Wettelijke Taak (RWT)Rechtspersonen met een Wettelijke Taak worden geheel of gedeeltelijk met
publiek geld bekostigd en oefenen een wettelijke taak uit. RWT’s kunnen
tevens zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) zijn, maar er bestaan ook RWT’s
die geen ZBO zijn en ZBO’s die geen RWT zijn.Single information en single auditSingle information houdt in dat in het verantwoordingsdocument van de
verantwoordingsplichtige voor iedere belanghebbende de relevante informatie
is opgenomen, zodat geen afzonderlijke verantwoordingsinformatie voor de verschillende
belanghebbenden hoeft te worden opgeleverd. Het principe van single audit
houdt in dat de controlewerkzaamheden ten behoeve van verschillende belanghebbenden
zoveel mogelijk door één accountant worden verricht.Single reviewSingle review houdt in dat vanuit het Rijk één reviewteam
wordt samengesteld dat ten behoeve van de departementen de accountantscontrole
op de besteding van alle door een provincie of gemeente ontvangen specifieke
uitkeringen beoordeeld.Sociale fondsenFondsen waaruit uitkeringen en voorzieningen worden verstrekt krachtens
socialeverzekeringswetten. De financiering vindt voor het overgrote deel plaats
via sociale premies en rijksbijdragen.Specifieke uitkeringEen specifieke uitkering is een bijdrage uit ’s Rijks kas die onder
voorwaarden wordt verstrekt ten behoeve van een bepaald openbaar belang.StaatsbalansEen balans waarin de grootte en de samenstelling van het staatsvermogen
wordt weergegeven.Afkortingenlijst Financieel Jaarverslag van het Rijk 2007AOWAlgemene OuderdomswetAWBZAlgemene Wet Bijzondere ZiektekostenBBPBruto Binnenlands ProductBKZBudgettair Kader ZorgBNIBruto Nationaal InkomenBTWBelasting Toegevoegde
WaardeBZKBinnenlandse Zaken
en KoninkrijksrelatiesCBSCentraal Bureau voor de StatistiekDNBDe Nederlandsche BankEDPElectronic Data ProcessingEMUEconomische en Monetaire
UnieEZEconomische ZakengfgemeentefondsHRMHuman Resource ManagementLNVLandbouw, Natuurbeheer
en VoedselkwaliteitNOC/NSFNederlands Olympisch
Comité/Nederlandse Sport FederatieMNMiljoenennotaOCWOnderwijs,
Cultuur en WetenschappfprovinciefondsPGBPersoongebonden BudgetSENOStichting Economische
Samenwerking Nederland Opkomende marktenSiSaSingle
information Single auditSZASociale Zekerheid
en ArbeidsmarktbeleidSZWSociale Zaken en WerkgelegenheidUFOUitvoeringsfonds voor
de OverheidV&WVerkeer en WaterstaatVpbVennootschapsbelastingVROMVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerVSNUVereniging van Samenwerkende
Nederlandse UniversiteitenVVZVolksverzekeringenVWSVolksgezondheid, Welzijn
en SportWAOWet op de ArbeidsongeschiktheidsverzekeringWWWerkloosheidswetWWBWet Werk en BijstandWWIWonen, Wijken en IntegratieZVWZorgverzekeringswetTrefwoordenlijst Administratieve lasten 23, 24Algemene Rekenkamer 24, 26, 27Arbeidsmarkt 10, 15, 50, 52Arbeidsongeschikten 15Arbeidsongeschiktheid 52Auditdienst 24, 27Auditfunctie 24AWBZ 16, 50, 52BBP 11, 12, 13, 19, 20, 21, 22, 46, 49, 50, 52Bedrijfsvoering 7, 23, 25, 26, 49Bedrijfsvoeringsparagraaf 25Belastingdienst 25, 26, 27, 41CBS 10, 15, 52Concurrentiepositie 9Consumptie 9, 10, 18, 19Controledruk 23Dividend 14, 18, 19, 48, 50Economische groei 9, 10, 51EMU-saldo 7, 9, 11, 12, 13, 15, 18, 20, 21, 50EMU-schuld 7, 11, 13, 20, 21, 22, 42, 50, 55Eurogebied 9, 10Europese aanbestedingsregels 26Europese Unie 11, 14, 20, 50Financieel beheer 25, 50Groei 9, 10, 16, 17, 18, 19, 50, 51Huurtoeslag 14, 25, 27Infrastructuur 7, 11, 14, 23, 28, 29, 32, 46Inkomsten 7, 17, 18, 19, 20, 33, 40, 48, 51Kinderopvang 14, 15, 16, 17, 18, 20Kinderopvangtoeslag 27Kredietcrisis 9Loon- en inkomstenheffing 19Omzetbelasting 18, 19, 48Onderwijs 16, 24, 28, 29, 46, 52Ontwikkelingssamenwerking 14Onvolkomenheden 25Overdrachtsbelasting 18, 19, 48Persoonsgebonden budget 17Rechtmatigheid 25, 51Rente 12, 14, 15, 17, 19, 20, 27, 35, 39, 41, 42, 44, 47, 50Rijksauditdienst 23, 24Single audit 24, 51Single information 24, 51, 52Single review 24, 51Sociale zekerheid 15, 50Specifieke uitkeringen 24, 51Subsidies 23, 24, 25, 49Tolerantiegrenzen 25, 26Uitgavenkaders 11, 12Uitkering 15, 47, 50, 51Vennootschapsbelasting 17, 18, 19, 35, 48, 52WAO 15, 52Werkgelegenheid 18, 19, 28, 29, 46, 52Werkloosheid 9, 10, 12, 15, 52WW 15, 23, 24, 52Zorgverzekeringswet (ZVW) 18Overzicht internetbijlagenNaast de hiervoor gepresenteerde bijlagen is er nog een aantal aanvullende
bijlagen beschikbaar. U vindt deze bijlagen en uiteraard het integrale Financiële
Jaarverslag van het Rijk via de link www.rijksbegroting.nl. Tevens liggen
deze bijlagen ter inzage bij het Centraal Informatie Punt (CIP) van de Tweede
Kamer.1. Budgettaire kerngegevens2. De uitgaven en niet-belastingontvangsten3. De belasting- en premieontvangsten4 EMU-saldo, EMU-schuld, Sociale Fondsen en financieringsbeheofte5. Belastinguitgaven6 Administratieve lastenreductie voor het bedrijfsleven7. Verticale ToelichtingXNoot1Om verwarring te vermijden wordt opgemerkt dat deze 47,9 procent BBP louter
bij toeval dezelfde waarde heeft als de EMU-schuldquote 2007 ten tijde van
de Miljoenennota 2007 uit tabel 1.2.12. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31444-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl