Wet veiligheidsregio's; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31117, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-08-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

31117 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding1.1 Samenwerking op regionaal niveau1.2 Voorgeschiedenis1.3 Van drie wetten naar één wet2. Adviestraject wetgeving3. Bestuur3.1 Gemeenschappelijke regeling3.2 Inrichting veiligheidsregio3.3 Politiebestel en veiligheidsregio3.4 Taken bestuur van de veiligheidsregio3.5 Veiligheidsregio en provincie4. Planvorming en advisering4.1 PlanvormingHuidige situatieNieuwe situatieBeleidsplanCrisisplanRampbestrijdingsplannenVereenvoudiging rapportagesystematiek4.2 Veiligheidsregio als adviseur veiligheidDe veiligheidsketenBrandveiligheidOntwikkeling van pro-actie en preventieMonodisciplinair en multidisciplinair adviesDeskundigenadviesAdvisering in het beleidsplan5. Organisatie brandweer, GHOR, multidisciplinaire
taken en meldkamer5.1 BrandweerBedrijfsbrandweer5.2 GHOROrganisatie van de GHORKwalitatief verantwoorde zorgAfstemming met traumazorgAfstemming bij volksgezondheidscrisesNaleving en toezichtFinanciering5.3 Multidisciplinaire taken5.4 Meldkamer6. Sturing door de rijksoverheidSamenwerkingBenoeming brandweercommandant en directeur GHOR7. Samenwerking7.1 Samenwerking met het regionale college politie7.2 Samenwerking met crisispartners7.3 Internationale samenwerking8. Optreden in de responsfase8.1 Eenhoofdig gezag bij bovenlokale rampen en crises8.2 Opsporingsbelangen8.3 Terrorisme8.4 Bijstand8.5 Informatiepositie8.6 Gemaakte afwegingen9. Coördinatie informatievoorziening rampenbestrijding10. Financiële bepalingen10.1 Financieringsstructuur10.2 Financiële gevolgen wetsvoorstel11. Toezicht12. Administratieve lasten13. Invoering en overgangsrechtARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Ramp, rampenbestrijding, crisis en crisisbeheersingRamp en zwaar ongevalGeneeskundige hulpverleningArtikel 2Artikel 3Eerste lid, onder aEerste lid, onder bTweede lidDerde lidArtikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Onderdeel aOnderdeel bOnderdeel cOnderdeel dOnderdelen e, f en gOnderdeel iArtikel 10Eerste lidTweede lidVijfde lidArtikel 11Artikel 12Eerste lidDerde lidArtikel 13Vierde lidVijfde lidArtikel 14Eerste lidTweede lidArtikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Eerste lidOnderdeel cOnderdeel dArtikel 23aArtikel 23bArtikel 23cArtikel 23dArtikel 24Eerste lidTweede lidArtikel 25Vierde lidArtikel 26Eerste lidTweede lidArtikel 27Eerste lidTweede lidDerde lidVierde lidArtikel 28Artikel 29Eerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidArtikel 30Artikel 31Eerste lidTweede lidArtikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 37Artikel 38Eerste lidTweede lidArtikel 39Artikelen 40 tot en met 43Artikel 41Artikel 42Tweede lidDerde, vierde en vijfde lidArtikel 43Tweede lidDerde, vierde en vijfde lidZesde lidArtikel 44Tweede lidArtikel 45Eerste lidDerde lidVierde lidArtikelen 46, 47, 48 en 49Artikel 46Artikel 47Artikel 48Artikel 49Artikel 50Eerste lidTweede lidDerde en vierde lidVijfde lidZesde lidArtikel 51Artikel 52Artikel 53Derde lidArtikel 54Artikel 55Artikel 56Artikel 57Artikel 58Artikel 59Artikel 60Artikel 61Artikel 62Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 31117, nr. 3 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 31117, nr. 3 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 31117, nr. 3 b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 31117, nr. 3 b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 31117, nr. 3 b5Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 31117, nr. 3 b6Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 31117, nr. 3 b7Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31117Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 219 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 117Bepalingen over de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing
en de geneeskundige hulpverlening (Wet veiligheidsregio’s)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. Inleiding1.1 Samenwerking op regionaal niveauDe zorg voor veiligheid is een fundamentele opdracht voor de overheid.
Burgers hebben recht op een overheid die doet wat redelijkerwijs verlangd
kan worden om een veilige leefomgeving te scheppen. In de moderne samenleving
wordt onze veiligheid op uiteenlopende manieren op de proef gesteld. De grote
bevolkingsdichtheid, de groeiende mobiliteit, het transport van uiteenlopende
gevaarlijke stoffen of de afhankelijkheid van vitale infrastructuur bijvoorbeeld,
maken ons extra kwetsbaar voor de gevolgen van zware ongevallen, branden,
rampen of crises. Maar ook het gevoel van veiligheid is in het geding bij
alle denkbare vormen van dreigingen, variërend van dreiging door zinloos
geweld tot terrorisme. Veiligheid is daarmee de afgelopen jaren een belangrijk
thema in het beleid van de nationale en lokale overheid.De organisatie van de rampenbestrijding en crisisbeheersing is de afgelopen
jaren verschillende malen onderzocht, onder andere naar aanleiding van de
vuurwerkramp in Enschede en de cafébrand in Volendam. Eveneens zijn
over deze organisatie de afgelopen jaren diverse adviezen uitgebracht. De
conclusies van onderzoeken en adviezen1 wijzen
steeds in dezelfde richting: de huidige organisatie van de rampenbestrijding
en crisisbeheersing kan en moet beter. De huidige organisatie biedt onvoldoende
oplossing voor de steeds complexere en ingrijpender rampen en crises die ons
bedreigen.Het voorliggende wetsvoorstel beoogt een efficiënte en kwalitatief
hoogwaardige organisatie van de brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening,
rampenbestrijding en crisisbeheersing onder één regionale bestuurlijke
regie te realiseren. Door de aansturing van de brandweer, de geneeskundige
hulpverlening en politie op regionaal niveau te beleggen is een adequate aansturing
gewaarborgd van de diensten die bij de primaire hulpverlening bij rampen en
crises worden ingezet. De wet biedt de grondslag voor het instellen
van een gemeenschappelijke regeling waaraan de uitvoering van brandweertaken
en taken in het kader van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en
rampen worden opgedragen.Daarnaast regelt deze wet dat het regionale bestuur een coördinerende
rol vervult bij de bestrijding van rampen en de beheersing van een crisis
door zowel afstemming tussen partners binnen de veiligheidsregio als daarbuiten
te organiseren en faciliteren.Burgers in ons land zullen daardoor beter beschermd zijn tegen de risico’s
van brand, ongevallen, rampen en crises en een betere hulpverlening en nazorg
krijgen als zij onverhoopt slachtoffer worden van zo’n incident. Dit
zijn belangrijke redenen waarom het concept van de veiligheidsregio breed
wordt gedragen.Met de veiligheidsregio wordt uitvoering gegeven aan de eerdergenoemde
noodzaak om de bestuurlijke en operationele slagkracht te versterken. Op gemeentelijk
niveau is vaak onvoldoende capaciteit, kennis en deskundigheid op het gebied
van brandweer, rampenbestrijding en crisisbeheersing aanwezig. Veiligheid
is bij uitstek een lokale aangelegenheid, maar gemeenten zijn vaak te klein
om zich goed voor te bereiden op alle typen branden, rampen en crises. Schaalvergroting
door regionalisering biedt belangrijke mogelijkheden voor verbetering. Gemeenten
kunnen een beroep doen op de deskundigheid, capaciteit en technische middelen
die de regio beschikbaar heeft. Met de schaalgrootte van de regio kunnen gemeenten
zich ook beter voorbereiden op nieuwe dreigingen zoals terrorisme, pandemie
of nucleaire ongevallen terwijl de diensten nu veelal zijn georiënteerd
op «klassieke» rampen, zoals verkeersongevallen, grote branden,
ongevallen met explosieve of giftige stoffen, ongevallen in tunnels, overstromingen,
natuurbranden of paniek in een grote menigte. Ook kan er beter en meer multidisciplinair
geoefend en samengewerkt worden omdat het bestuur samenhangend beleid voor
alle diensten kan opstellen. Niet voor niets is al jaren de trend van samenwerking
tussen gemeenten op dit terrein waarneembaar.Naast het probleem van schaalgrootte zijn de verantwoordelijkheden en
bevoegdheden van de verschillende actoren op dit moment onvoldoende helder
en eenduidig geregeld. De reactie van het vorige kabinet op de onderzoeken
en adviezen is neergelegd in twee nota’s aan de Tweede Kamer: het in
april 2004 gepubliceerde kabinetsstandpunt veiligheidsregio’s (Kamerstukken
II 2003/04, 29 517, nr. 1) en het in juni 2004 uitgekomen Beleidsplan
Crisisbeheersing (Kamerstukken II 2004/05, 29 517, nr. 5).De oplossing van de in de diverse rapporten gesignaleerde knelpunten dient
volgens het kabinet gevonden te worden in de wettelijke verankering van een
multidisciplinaire, bovenlokale bestuurs- en organisatievorm voor de bestrijding
van brand, zware ongevallen en rampen en de crisisbeheersing: de veiligheidsregio
geheten. Elke veiligheidsregio in Nederland moet een goed geoefende professionele
organisatie zijn voor rampenbestrijding en crisisbeheersing. Een organisatie
die voldoende robuust is om grootschalige incidenten te lijf te kunnen gaan.
De veiligheidsregio kent korte bestuurlijke lijnen en kan adequaat en daadkrachtig
handelen als het noodzakelijk is. Naast de eerder genoemde problematiek met
betrekking tot kennis en deskundigheid, capaciteit, schaalgrootte en een onvoldoende
eenduidige regeling van verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de actoren,
is door de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid geconstateerd dat ook de
bestuurlijke aansturing van de gemeentelijke brandweer onvoldoende is. Het
kabinet deelt de conclusies uit het rapport «Bestuurlijke aansturing
van de brandweerzorg» (december 2006) zoals bij brief aan de Tweede
Kamer is meegedeeld (Kamerstukken II 2006/07, 29 517, nr.
22). Het rapport schetst een verontrustend beeld van de aansturing van de
gemeentelijke brandweer met de algemene conclusie dat gemeenten meestal niet
beschikken over actuele, betrouwbare en relevante beleidsinformatie over de
prestaties en het functioneren van de brandweer. Het college van burgemeester
en wethouders kan hierdoor niet adequaat sturen en de gemeenteraad kan haar
kaderstellende en controlerende taken ten aanzien van de brandweer niet waarmaken.Het verheugt het kabinet dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
de noodzaak onderschrijft de veiligheidsregio in het centrum van de rampenbestrijding
en crisisbeheersing te positioneren. In haar reactie op het concept-wetsvoorstel
schrijft de VNG immers: «Het besef bij gemeenten dat zij een ramp niet
alleen aankunnen is groot. De regio als leidende schaal voor het bestrijden
van rampen en het voorkomen van crises is algemeen geaccepteerd. Op de schaal
van de veiligheidsregio’s is intensieve samenwerking tussen de hulpverleningsdiensten
tot stand gekomen. Daarnaast zijn gemeenten in verschillende regio’s
intensief samen gaan werken op het gebied van de voorbereiding op rampenbestrijding».
Het kabinet deelt deze analyse en constateert dat deze intensieve samenwerking
zeker heeft bijgedragen aan een versterking van de rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Echter, een zekere mate van vrijblijvendheid in bijvoorbeeld besluitvorming,
verantwoordelijkheidsverdeling en werkwijze is inherent aan deze vorm van
samenwerking op basis van de bestaande wetgeving. Juist in de rampenbestrijding
en crisisbeheersing is slagkracht onontbeerlijk. Een grote ramp of crisis
die het niveau of de capaciteit van de regio te boven gaat, vereist opschaling
of onderlinge bijstandsverlening van de hulpdiensten. Om de operationele en
de beleidsmatige processen ook bij opschaling goed te laten verlopen, is het
noodzakelijk dat regionale organisaties op elkaar aansluiten, onder andere
om uitwisselbaarheid te bereiken. Dit vereist op een aantal essentiële
terreinen uniformering en standaardisering.Het rijksbeleid is erop gericht de samenwerking tussen gemeenten te stimuleren
en te uniformeren. Het onderhavige wetsvoorstel beoogt de samenwerking van
gemeenten in veiligheidsregio’s wettelijk te verankeren, en de slagvaardigheid
van de regio’s te vergroten door besluitvormingsprocedures en cruciale
organisatievoorwaarden wettelijk vast te leggen. Daarmee is de veiligheidsregio
als wettelijk gefundeerde, slagvaardige, verantwoordelijke organisatie nieuw;
de bestuurlijke samenwerking op regionaal niveau op het terrein van veiligheid
is een voortzetting van de gegroeide praktijk.In een veiligheidsregio werken de hulpverleningsdiensten – de brandweer,
de geneeskundige hulpverlening en de politie – samen ten behoeve van
de hulpverlening aan de burger. In hun reactie op het concept-wetsvoorstel
hebben het Korpsbeheerdersberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen erop gewezen
dat de politie in de eerste plaats een handhavingsen opsporingsinstantie is.
In artikel 2 van de Politiewet 1993 wordt naast deze taken ook hulpverlening
als hoofdtaak genoemd.De veiligheidsregio moet over de middelen beschikken om zware ongevallen,
branden, rampen en crises waar mogelijk te voorkomen en om ingeval deze zich
onverhoopt voordoen, professioneel en slagvaardig te kunnen optreden. Hiertoe
werken de hulpverleningsdiensten nauw samen met de gemeentelijke diensten
die een rol vervullen in de rampenbestrijding en crisisbeheersing, maar ook
met de andere crisispartners zoals betrokken ministeries, provinciale diensten,
waterschappen, en vele andere. Binnen de veiligheidsregio worden de bestuurlijke
afwegingen gemaakt en beslissingen genomen ten aanzien van de voorbereiding
op de bestrijding van zware ongevallen, branden, rampen en crises,
voor zover de regio daartoe over bevoegdheden beschikt.In dit wetsvoorstel vindt ook de verankering plaats van het beleid over
de informatie- en communicatievoorziening bij de rampenbestrijding en crisisbeheersing
zoals verwoord in het kabinetsstandpunt Adviescommissie Coördinatie ICT
Rampenbestrijding (ACIR, Kamerstukken II 2004/05, 26 956, nr. 37).Een belangrijke stap binnen de ontwikkeling van de veiligheidsregio’s
is de kwaliteitsverbetering van de brandweer. Gemeenten zoeken al lange tijd
naar meer samenwerking. De regionale brandweer levert een algemeen erkende
en belangrijke bijdrage aan de rampenbestrijding. Met het stellen van kwaliteitseisen,
waarvoor in deze wet een grondslag is opgenomen, kan nadrukkelijker de kwaliteit
van de brandweer worden bevorderd.Ook komt de samenwerking met Defensie uitdrukkelijk in beeld. Naar aanleiding
van verschillende situaties vindt een herwaardering plaats van de rol die
Defensie kan spelen binnen de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Belangrijke
redenen zijn de ervaringen met Defensie met het hoogwater en andere crises.
In maart 2005 is een convenant tussen de ministers van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK) en van Defensie gesloten over de civiel-militaire
samenwerking. De derde hoofdtaak van Defensie, de ondersteuning van bestuursorganen
in bijzondere omstandigheden, wordt daarmee nader ingevuld. Door de aanslagen
in Madrid (2004) en Londen (2005) groeit het besef dat het eindpunt in de
civiel-militaire samenwerking nog niet is bereikt, en zijn in 2006 aanvullende
afspraken gemaakt. Doel is dat de civiele en militaire autoriteiten bij rampenbestrijding
en crisisbeheersing en bij de voorbereiding daarop tot structurele samenwerking
komen1.1.2 VoorgeschiedenisKort na de oorlog werd het denken gedomineerd door de angst voor oorlog
en natuurrampen. Op dit gedachtegoed was ook de rampenbestrijding gefundeerd.
Voor de rampenbestrijding in bijzondere omstandigheden, waarbij oorspronkelijk
vooral werd gedacht aan oorlogsomstandigheden en natuurrampen, was in 1947
de organisatie Bescherming Bevolking (BB) opgezet. De reguliere hulpverlenende
diensten als de brandweer, de politie en de ambulancehulpverlening waren voor
de bestrijding van de gewone incidenten. In toenemende mate werd de organisatorische
scheiding in oorlogsrampen en vredesrampen als kunstmatig en inefficiënt
ervaren.Rond 1970 ontstond op vrijwillige basis in sommige gebieden in Nederland
regiovorming bij de brandweer. In 1974 waren er twintig regionale brandweren
opgericht. In de nota Hulpverlening bij ongevallen en rampen (december 1975)
werd vastgesteld dat het lokale potentieel onvoldoende was voor de hulpverlening
bij ernstige ongevallen en rampen. Om dit op te lossen zou het land in regio’s
moeten worden opgedeeld. Als kern voor de hulpverlening in vredestijd werd
de brandweer aangewezen, in samenwerking met de andere hulpverleningsdiensten.
Om de vorming van regionale brandweren te stimuleren, werd in 1976 een Interim-regeling
Rijksbijdragen Regionale Brandweren in het leven geroepen.Naarmate de oorlog verder in de herinnering wegzakte, nam de interesse
in de BB af. Er bestond een behoefte aan een parate organisatie die de gevolgen
van rampen en grootschalige ongevallen kon beperken en de bevolking hulp kon
bieden, ook in buitengewone omstandigheden. Een afzonderlijke,
niet-parate organisatie als de BB, die zich in hoofdzaak bezighield met grootschalige
rampenbestrijding in buitengewone omstandigheden, paste daar niet meer in.
In 1980 werd tot opheffing van de BB besloten.Bij het voornemen om de BB op te heffen, werd een opzet geschetst voor
een nieuwe rampenbestrijdingsorganisatie. Het Korps Mobiele Colonnes (KMC),
een onderdeel van de Koninklijke Landmacht, werd een belangrijke schakel in
de nieuwe hulpverleningsstructuur. De uitgangspunten van de rampenbestrijdingsorganisatie
waren:• rampenbestrijding wordt onder alle omstandigheden opgedragen aan
de diensten die met de dagelijkse hulpverlening zijn belast;• de brandweer vormt de operationele kern van die nieuwe organisatie;• de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de gemeenten voor de rampenbestrijding
staat voorop.In de Nota Hulpverlening bij ongevallen en rampen was mede geconstateerd
dat een wettelijke regeling ontbrak inzake de coördinatie en de bevelvoering
bij de bestrijding van een vredesramp. In 1985 worden zowel de Brandweerwet
1985 als de Rampenwet van kracht. De Rampenwet – die de bevoegdhedenstructuur
bij rampenbestrijding en de voorbereiding daarop regelt – legt de centrale
rol van de brandweer bij de rampenbestrijding vast. Op 14 november 1991
wordt de Wet geneeskundige hulpverlening bij rampen in het Staatsblad gepubliceerd.
Die wet regelt, evenals de Rampenwet, vooral de bevoegdhedenstructuur bij
de geneeskundige hulpverlening bij rampen en de voorbereiding daarop. Ook
in die wet wordt uitgegaan van regionalisering op basis van verlengd lokaal
bestuur, doch niet volgens dezelfde regio-indeling als die van de brandweer.Eind 1991 besluiten de ministers van Binnenlandse Zaken en van Defensie
tot de opheffing van het Korps Mobiele Colonnes (KMC). De verminderde oorlogsdreiging
uit het Oosten was de belangrijkste aanleiding. De behoefte aan militaire
bijstand in die situaties waarbij de capaciteit van de civiele hulpverleningsdiensten
niet toereikend is en militaire bijstand noodzakelijk is voor aanvulling of
aflossing van de civiele eenheden, bleef bestaan. Met ingang van 1 januari
1994 trad een bestuursafspraak in werking. Deze afspraak houdt in dat Defensie
naast haar bestaande capaciteit, in geval van een ramp bijstand verleent ter
aanvulling van het civiele geneeskundige potentieel. In de praktijk is nauwelijks
een beroep gedaan op deze bestuursafspraak.In 1993 wordt de minister van Binnenlandse Zaken belast met de organisatie
van het geneeskundig deel van de rampenbestrijding. Hiermee komt de organisatie
van alle parate hulpverleningsdiensten (politie, brandweer en geneeskundige
hulpverlening) onder één minister te vallen.In 1994 wordt de politie geregionaliseerd. De gemeentelijke korpsen en
de rijkspolitie worden omgevormd tot 25 politieregio’s en het Korps
Landelijke Politiediensten.Vanaf de tweede helft van de jaren negentig wordt gewerkt aan een grotere
mate van professionalisering en een krachtiger organisatie van de hulpverlening.
Er komen GHOR-regio’s tot stand die territoriaal congruent zijn met
de politieregio. Ook voor de regionale Brandweer raakt het proces van territoriale
congruentie in een stroomversnelling. Bij de ambulancezorg worden de eerste
regionale ambulancevoorzieningen (RAV) opgericht, die territoriaal congruent
zijn met de politieregio’s. In de beoogde Wet ambulancezorg (Kamerstukken
I 2005/06, 29 835, A) wordt dit proces gecodificeerd.De Vuurwerkramp in Enschede (2000) en de cafébrand in Volendam
(2001) maken duidelijk, dat ondanks het proces van versterking dat de brandweer
en de geneeskundige hulpverlening hebben doorgemaakt, de lijst van mogelijke
verbeteringen nog lang is. Algemeen is het besef gegroeid dat de versterking
moet worden doorgezet en dat de schaal van de regio daartoe het meest geëigend
is.Bij brief van 20 maart 2002 (niet dossierstuk 2001/02, bzk 0200204),
heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd over de toenmalige stand van
zaken met betrekking tot (de voorbereiding op) crisisbeheersing door de overheid
op rijksniveau. Naar aanleiding van incidenten als de aanslagen van 11 september
2001 en de daarop volgende acties, de oorlog in Irak, de dreiging van pokken
als gevolg van bioterrorisme, de SARS-epidemie, stroomstoringen en ICT-incidenten
heeft het Ministerie van BZK het crisisbeheersingsstelsel geëvalueerd.In voornoemde brief heeft het kabinet tevens aangekondigd dat het Ministerie
van BZK het crisisbeheersingsbeleid met kracht en in samenwerking met alle
betrokken bestuurlijke en operationele instanties (verder) zou vormgeven.In 2004 volgt de Wet kwaliteitsbevordering rampenbestrijding. Die wet
beoogt het verhogen van het risicobewustzijn bij alle betrokkenen, een goede
planvorming door het regionale bestuur van de brandweer en een borging van
kwaliteit.De ontwikkelingen zoals hiervoor geschetst en de rampen in Enschede en
Volendam hebben geleerd dat het volgende van groot belang is voor de rampenbestrijding
en crisisbeheersing:• paraatheid – de uitvoering van
hulpverlening – ook onder bijzondere omstandigheden – moet worden
verricht door organisaties die daar in de dagelijkse praktijk mee bezig zijn;• professionalisering – hulpverlening
en de voorbereiding daarop moeten door vakbekwaam personeel worden verricht;• schaalvergroting – de grootschalige
inzet en de daarbij benodigde expertise en ervaring gaan de schaal van de
gemeente te boven en moeten op regionaal niveau worden ingevuld;• territoriale congruentie – er
moet binnen één territorium, met mogelijk verschillende besturen
door verschillende disciplines worden samengewerkt.1.3 Van drie wetten naar één wetDit wetsvoorstel integreert de Brandweerwet 1985, de Wet geneeskundige
hulpverlening bij ongevallen en rampen (Wet ghor) en de Wet rampen en zware
ongevallen (Wrzo), de wetten die op dit moment de brandweerzorg, de geneeskundige
hulpverlening en de rampenbestrijding regelen.De keuze voor één nieuwe wet in plaats van aanpassing van
de drie bestaande heeft zowel inhoudelijke als technische redenen. Inhoudelijk
is sprake van integratie van de besturen op basis van de Brandweerwet 1985
en de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen. Voorts vindt
een verbreding van de reikwijdte plaats van rampenbestrijding met crisisbeheersing.
Eén wet geeft bovendien uitdrukking aan de vernieuwde organisatie van
de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Aangezien in de nieuwe organisatie
multidisciplinair werken, integratie en eenheid van aansturing worden voorgestaan,
mogen deze principes in de wetgeving niet ontbreken. Een technisch argument
is gelegen in het feit dat de bestaande wetten verschillende begrippen hanteren
en onderling veelvuldig naar elkaar verwijzen. Het wijzigen van de drie wetten
zonder deze samen te voegen wordt hierdoor technisch ingewikkeld en zou leiden
tot complexere wetgeving. Door het maken van één wet wordt dit
opgelost. Bovendien wordt de regelgeving met één
wet toegankelijker en overzichtelijker. Het integreren van de drie huidige
wetten betekent dat een groot aantal elementen hieruit terugkomt in deze nieuwe
wet. Ditzelfde zal gelden voor een aantal algemene maatregelen van bestuur
(amvb’s) die op basis van de huidige wetgeving zijn vastgesteld. Deze
maatregelen zullen een nieuwe grondslag vinden in dit wetsvoorstel.Mede op basis van reacties van het Korpsbeheerdersberaad en de VNG is
van de gelegenheid gebruik gemaakt om bestaande en voorgenomen regelingen
door te lichten en te komen tot reductie van het aantal amvb’s. Voor
een aantal amvb’s geldt evenwel dat deze ingevolge Europese regelgeving
noodzakelijk zijn.De samenvoeging van de drie genoemde wetten leidt er toe dat verschillende
bevoegdheden en verantwoordelijkheden op het terrein van rampenbestrijding,
zoals die in de Wrzo zijn opgenomen, in dit wetsvoorstel terugkeren. Evenals
in de Wrzo wordt de gemeente belast met de voorbereiding op rampen. Ook blijft
de burgemeester ingevolge de Gemeentewet belast met de handhaving van de openbare
orde en heeft hij in dat verband het gezag over de politie; tevens blijft
de burgemeester belast met het opperbevel over de brandweer. Deze bevoegdheden
zijn verbonden aan het burgemeestersambt; hij beschikt dus ook op het moment
dat een lokale ramp of crisis zich daadwerkelijk voltrekt, over deze bevoegdheden.
Het wetsvoorstel introduceert een éénhoofdig gezag; in het geval
van een bovenlokale ramp of crisis oefent de voorzitter van de veiligheidsregio
deze bevoegdheden uit.Het regionaal bestuur maakt ter voorbereiding op mogelijke rampen, zware
ongevallen en crises een beleidsplan, op basis van een risico-inventarisatie.
De risico-inventarisatie bestaat uit een beschrijving en risico-analyse van
branden, rampen of crises die zich binnen het territorium van de veiligheidsregio
kunnen voordoen. Het crisisplan voorziet in een beschrijving van de wijze
waarop bij het bestrijden van een daadwerkelijke ramp of het beheersen van
een crisis zal worden opgetreden. Deze plannen gaan daarbij vanzelfsprekend
in op de rol van burgemeesters, gelet op hun wettelijke taken en op de taken
van de gemeenten bij de uitvoering van de gemeentelijke processen.De samenleving wordt niet alleen geconfronteerd met «klassieke»
rampen, maar ook steeds vaker met crises. Het gaat dan om situaties waarin
in een of meer gemeenten vitale belangen van de samenleving, dat wil zeggen
de territoriale veiligheid, de economische veiligheid, de ecologische veiligheid,
de fysieke veiligheid of de sociale en politieke stabiliteit, zijn aangetast
of dreigen te worden aangetast1. Op rijksniveau
is in eerste instantie een vakminister verantwoordelijk voor de aanpak van
een crisis. Het effect van een crisis manifesteert zich doorgaans vooral op
decentraal niveau. Daar is de aantasting van de vitale belangen van de samenleving
daadwerkelijk aan de orde. In dit wetsvoorstel is daarom opgenomen dat de
veiligheidsregio zich niet alleen voorbereidt op rampen, maar ook op crises
die zich in de regio kunnen voordoen. Daarnaast zal op centraal niveau de
voorbereiding op een crisis en het daadwerkelijke optreden tijdens een crisis
door een vakminister plaatsvinden, vanuit een functioneel perspectief en gericht
op het daadwerkelijk beheersen van de crisis. Dit optreden van een vakminister
zal daarbij gebaseerd zijn op specifieke wetgeving, waarin die minister de
bevoegdheid heeft om binnen zijn beleidsdomein de nodige maatregelen te treffen
een crisis daadwerkelijk op te lossen. Voor de vakminister die de daadwerkelijke
crisisbeheersing vanuit de functionele lijn aanstuurt en in dat verband alle
maatregelen treft die daarvoor noodzakelijk zijn, is de voorzitter van de
veiligheidsregio, op decentraal niveau het eerste aanspreekpunt wat betreft
de openbare orde, zodra het een bovenlokale crisis betreft. Deze zal, zo mogelijk,
over de door hem te nemen maatregelen overleg voeren in het RBT, waarin in
ieder geval de betrokken burgemeesters bijeen zijn. Het ligt evenzeer
in de rede dat een vakminister de maatregelen die hij voornemens is te nemen
en die het domein van de burgemeesters raken, afstemt met de voorzitter van
de veiligheidsregio, al dan niet in het RBT. De decentrale bevoegdheden laten
de bevoegdheden van een vakminister bij crises onverlet: de minister blijft
ten volle verantwoordelijk voor de daadwerkelijke beheersing van crises en
kan daartoe binnen zijn bevoegdheid alle maatregelen treffen, die daarbij
nodig zijn.Om tot een goede afstemming van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
te komen, is in het wetsvoorstel het bestuur van de veiligheidsregio, naast
de voorbereiding op rampen en zware ongevallen, tevens belast met de voorbereiding
op crises. In tegenstelling tot de huidige situatie, waarin alle gemeenten
(443) zich afzonderlijk voorbereiden op rampen, zware ongevallen en crises,
zal in de nieuwe situatie deze planvoorbereiding nog slechts door 25 regionale
besturen plaatsvinden. Het bestuur van elke veiligheidsregio stelt een beleidsplan
op. Bij de totstandkoming daarvan worden alle relevante crisispartners betrokken
om een bijdrage te leveren aan het risicoprofiel van de veiligheidsregio.
Deze inbreng wordt geleverd door gemeenten, maar ook door daartoe door de
vakministers aangewezen vertegenwoordigers en vertegenwoordigers van grote
bedrijven of instanties die bij de beheersing van een crisis mogelijk een
rol zullen spelen. In deze plannen zal bij de afzonderlijke risico’s
geïnventariseerd worden welke rol het bestuur ten tijde van een crisis
moet vervullen, hoe de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en taken moeten
worden afgebakend en op welke wijze afstemming met andere bestuurders en met
crisispartners zal plaatsvinden.In de crisisplannen worden vervolgens de afspraken met de crisispartners
over crisisbeheersing en rampenbestrijding opgenomen.Kort samengevat worden in dit wetsvoorstel de volgende zaken geregeld:• het instellen van de veiligheidsregio en het daarin integreren
van de besturen van de regionale brandweer en de GHOR;• een nauwe samenwerking van het bestuur van de veiligheidsregio
met het regionale college van politie;• heldere taken en bevoegdheden van betrokkenen in de veiligheidsregio;• verbreding van rampenbestrijding met crisisbeheersing;• samenwerking tussen de uitvoerende diensten en organisaties (multidisciplinair
optreden);• verbetering en vereenvoudiging van de planvorming;• advisering op regionaal niveau, aan het bevoegd gezag, over generieke
fysieke veiligheid• versterking van de hulpverleningsdiensten en vergroten van hun
slagkracht;• grondslagen voor sturing op kwaliteit en prestaties;• heldere relaties tussen de veiligheidsregio enerzijds en Rijk,
provincie en gemeenten anderzijds;• positioneren van de meldkamer voor zowel brandweer, geneeskundige
hulpverlening en politie onder een eenduidige regie;• normering en standaardisering van de informatie- en communicatievoorziening.Zoals eerder opgemerkt, is het introduceren van de veiligheidsregio geen
breuk met het verleden, maar veeleer een volgende stap van het naar elkaar
toe groeien van diensten, organisaties en besturen. Dit wetsvoorstel legt
dan ook in belangrijke mate vast wat in de praktijk al zichtbaar is en legt
daarmee een basis voor de verdere ontwikkeling van de veiligheidsregio. Ook
de positie van de verschillende ministeries bij rampen en crises blijft ongewijzigd.
De begrippen crisis en crisisbeheersing worden nu wettelijk geïntroduceerd,
maar daarmee verschuift dit wetsvoorstel geen bevoegdheden, noch
naar de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties noch naar gemeenten:
alle bevoegdheden die momenteel bij of krachtens wet aan een andere minister
dan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn toegekend,
blijven intact. In het bijzonder valt daarbij te denken aan de ministers van
Defensie, van Justitie, van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, van Verkeer
en Waterstaat, van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.2. Adviestraject wetgevingConform de Code interbestuurlijke verhoudingen is een concept van het
wetsvoorstel medio 2006 voor commentaar voorgelegd aan het bestuur van de
VNG en het bestuur van het Interprovinciaal Overleg (IPO). Daarnaast is het
concept-wetsvoorstel voorgelegd aan1:• het Advies College Toetsing Administratieve Lasten (ACTAL)• het bestuur van het Beraad van GHOR-burgemeesters• het College van procureurs-generaal• het bestuur van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Brandweer
en Hulpverlening (KNVBH)• het Korpsbeheerdersberaad• het bestuur van het Nederlands Bureau Brandweer Examens• het bestuur van het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra• het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg &
Rampenbestrijding (NVBR)• het bestuur van de Raad van Hoofdcommissarissen• het bestuur van de Raad RGF-en• het overleg van Regionaal Brandweercommandanten• het bestuur van de Unie van Waterschappen.Ook is door een aantal geïnteresseerden vanuit de praktijk gereageerd
op het concept-wetsvoorstel. Mede naar aanleiding van de genoemde consultatie
is het wetsvoorstel dan wel de toelichting op een aantal punten aangepast.3. Bestuur3.1 Gemeenschappelijke regelingDe veiligheidsregio is evenals de huidige brandweerregio en de geneeskundige
hulpverleningsregio een openbaar lichaam, ingesteld bij gemeenschappelijke
regeling door de in het betreffende gebied gelegen gemeenten. In territoriaal
opzicht zijn de veiligheidsregio’s (naar verwachting per 1 januari
2008) geheel congruent met de huidige brandweerregio’s en GHOR-regio’s,
die op hun beurt congruent zijn met de politieregio’s.In hun reactie op het concept-wetsvoorstel pleiten zowel de VNG als het
Korpsbeheerdersberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen ervoor om wijziging
van de regiogrenzen alleen bij wetswijziging mogelijk te maken. Naar het oordeel
van het kabinet is een wetswijziging hiervoor echter een te zware procedure;
een wijziging bij amvb’s is voldoende.De veiligheidsregio is verlengd lokaal bestuur, gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke
regelingen (Wgr). Veiligheid is in de kern een lokale verantwoordelijkheid.
Om die reden, maar ook voor de noodzakelijke betrokkenheid van de gemeenten
is het van groot belang dat de veiligheidsregio’s als een vorm van verlengd
lokaal bestuur worden vormgegeven. De door de veiligheidsregio uit te voeren
taken hebben immers een gemeentelijke herkomst en via de constructie van een
gemeenschappelijke regeling dragen gemeenten verantwoordelijkheid voor het
goed functioneren van de eigen regio. Daar hebben gemeenten zelf uiteindelijk
ook het meeste belang bij. Daar komt bij dat een dergelijke inbedding aansluit bij de huidige organisatie van brandweer en GHOR, die ook
op (verplichte) gemeenschappelijke regelingen zijn gebaseerd. Dat de veiligheidsregio
wordt gevormd op basis van de Wgr betekent onder meer dat de gemeenten (indirect)
het beleid en optreden van de regio bepalen en dat de gemeenten een financiële
bijdrage aan de regio leveren.Hoewel de VNG, het IPO en de NVBR in hun reacties op het wetsvoorstel
aangeven van oordeel te zijn dat de bestuurlijke vormgeving teveel neigt naar
functioneel bestuur, is dus niet gekozen voor een vorm van functioneel bestuur.
Dat de veiligheidsregio gebaseerd is op verlengd lokaal bestuur, betekent
overigens niet dat geheel aan de gemeenten wordt overgelaten hoe zij de regio
vormgeven, welke taken zij overdragen of welke eisen zij aan de uitvoering
stellen. Het is bij verlengd lokaal bestuur niet ongebruikelijk zaken voor
te schrijven vanuit het Rijk; dat is hier zelfs op onderdelen wenselijk; het
gaat hier immers om een kerntaak van de overheid, namelijk veiligheid. Als
het gaat om veiligheid is het noodzakelijk voor alle burgers een uniform minimum
niveau van veiligheid en van basiszorg te bieden. De eisen die dit beogen,
betreffen zowel kwaliteit als de organisatie. Landelijke eisen zijn tevens
nodig ten behoeve van grootschalig optreden, om bijstandsverlening en opschaling
goed te kunnen laten verlopen.In dit wetsvoorstel is evenwel gezocht naar een evenwicht tussen overlaten
aan het lokaal bestuur waar mogelijk en voorschrijven waar nodig in verband
met opschaling, uniformiteit of slagvaardigheid. De veiligheidsregio moet
een sterke positie hebben om aan de veiligheid van burgers te kunnen bijdragen,
zonder dat dit mag leiden tot een uitholling van de positie van de individuele
gemeenten op dit terrein.Ook op basis van de bestaande wetgeving worden eisen gesteld aan de organisatie
en uitvoering. De belangrijkste nieuwe eisen die dit wetsvoorstel aan de organisatie
stelt betreffen:– de samenstelling van en besluitvorming binnen het bestuur van
de veiligheidsregio;– de rol en samenstelling van het Regionaal Beleidsteam;– de taken en bevoegdheden die in elk geval worden overgedragen
aan de regio, om de voor de rampenbestrijding en crisisbeheersing cruciale
verantwoordelijkheden landelijk op uniforme wijze te beleggen en zo aansluiting
tussen regio’s te faciliteren.Op al deze onderwerpen wordt in deze toelichting nader ingegaan.In haar reactie op het concept-wetsvoorstel vermeldt de VNG dat de gemeenteraad
in het voorstel onvoldoende in staat gesteld wordt om zijn kaderstellende
en controlerende taak waar te maken. Dit is naar het oordeel van het kabinet
niet het geval. De gemeenteraad kan vooraf kaders stellen door de burgemeester
met een mandaat naar de bestuursvergadering van de veiligheidsregio te laten
gaan. Dit is eens temeer van belang bij de behandeling van het beleidsplan
in het bestuur van de veiligheidsregio. De burgemeester legt vervolgens verantwoording
over zijn optreden af in de raad. Dat het bestuur van de veiligheidsregio
gezamenlijk beslist is een evident gevolg van verlengd lokaal bestuur.De controlerende taak van de raad in het kader van de planning- en controlcyclus
blijft geheel conform de Wgr. De controlerende taak richting de burgemeester
in de uitoefening van het gezag blijft eveneens ongewijzigd.3.2 Inrichting veiligheidsregioHet bestuur van de veiligheidsregio bestaat uit de burgemeesters van de
gemeenten binnen de veiligheidsregio. De burgemeester vertegenwoordigt zijn
gemeente in de veiligheidsregio en legt daarover verantwoording af
in zijn eigen gemeenteraad. De gemeente kan geen andere vertegenwoordiger
aanwijzen dan haar burgemeester.Dit is in afwijking van artikel 13, eerste lid, van de Wgr, dat de gemeenten
de vrijheid laat om haar vertegenwoordiger in het algemeen bestuur aan te
wijzen. Met de afwijking is verzekerd dat in het bestuur van de veiligheidsregio
de bestuurders zijn vertegenwoordigd die op het brede terrein van openbare
orde en veiligheid de belangrijkste (wettelijke) bevoegdheden hebben. Het
feit dat deze bevoegdheden vooral zien op situaties waarin daadwerkelijk moet
worden opgetreden, brengt mee dat de burgemeesters ook verantwoordelijkheid
moeten dragen voor de voorbereiding. Deelname van een wethouder of raadslid
in het bestuur ligt daarom niet in de rede. De wet schrijft niet voor door
wie de leden van het bestuur bij afwezigheid vervangen worden. Dit wordt overgelaten
aan de besturen zelf.De Unie van Waterschappen reageert op de beperkte samenstelling van het
bestuur van de veiligheidsregio in het concept-wetsvoorstel. Met het oog op
de slagkracht van het bestuur ligt het voor de hand dit bestuur niet te groot
te laten worden. Dat alleen burgemeesters kunnen deelnemen aan het bestuur
van de veiligheidsregio, laat overigens onverlet dat het bestuur van de veiligheidsregio
conform de Wgr altijd bestuurs- of adviescommissies kan instellen waarvan
wethouders deel kunnen uitmaken (artikelen 24 en 25 Wgr).Het bestuur van de veiligheidsregio moet kunnen inspelen op zeer uiteenlopende
onderwerpen. Het bestuur zal daarom met veel partijen moeten afstemmen. Hoewel
dit wetsvoorstel de samenstelling, gelet op het karakter van een gemeenschappelijke
regeling van de deelnemende gemeenten, beperkt tot burgemeesters, worden crisispartners
uitgenodigd deel te nemen aan vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio,
wanneer hun aanwezigheid in verband met de te behandelen onderwerpen van belang
is, zodat deze in staat zijn de besluitvorming van het bestuur van de veiligheidsregio
te volgen en (deskundige) inbreng te leveren vanuit de belangen van de organisaties
die zij vertegenwoordigen. Op dit punt is in diverse regio’s al een
praktijk ontstaan waarbij thematische vergaderingen worden belegd. Tijdens
zo’n thematische vergaderingen worden alle partijen betrokken die een
eigen verantwoordelijkheid hebben rond zo’n thema. Als voorbeeld kan
het thema water worden genoemd. Bij dat thema spelen partijen zoals het waterschap,
de hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat, de rijkshavenmeester en de
gemeentelijk waterbeheerder een rol.De positie van verschillende partners zoals de voorzitter van het waterschap
en de hoofdofficier van Justitie als bedoeld in artikel 1, derde lid, van
de Politiewet 1993, ten opzichte van dit bestuur wordt beschreven in paragraaf 7.2.
De beleidsvorming in geval van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke
betekenis, wordt nader uitgewerkt in paragraaf 8 van deze toelichting
(de responsfase).Het wetsvoorstel regelt niet aan wie de hoofden van brandweer, GHOR en
meldkamer beheersmatig ondergeschikt zijn. Dat is ook niet nodig. Dit kan
het veiligheidsbestuur immers zelf via de gemeenschappelijke regeling regelen.
Het ligt om redenen van efficiency in de rede in de regeling op te nemen dat
de brandweer, meldkamer en GHOR beheersmatig ondergeschikt zijn aan een (klein)
dagelijks bestuur.De voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio is de burgemeester
die aangewezen is als korpsbeheerder in de zin van de Politiewet 1993. Ook
op dit punt wordt afgeweken van de Wgr waarin is bepaald dat het algemeen
bestuur uit zijn midden een voorzitter aanwijst (artikel 13, negende lid,
Wgr). De VNG pleit er in haar reactie voor de aanwijzing van de voorzitter
aan de regio zelf over te laten. Dit is niet overgenomen. Door de
personele unie van het bestuur van de veiligheidsregio en het korpsbeheerderschap
(voorzitter regionale college van politie) wordt een koppeling gelegd met
de politie als één van de belangrijke bij de rampenbestrijding
en crisisbeheersing betrokken organisaties. Daarmee wordt bevorderd dat beide
besturen de politietaak én de rampen- en crisisbeheersing in beide
gremia in samenhang beschouwen.Het bestuur van de veiligheidsregio besluit bij meerderheid van stemmen,
waarbij in de gemeenschappelijke regeling een weging van stemmen kan zijn
vastgelegd. Bij stakende stemmen heeft de voorzitter een doorslaggevende stem.
Op deze manier wordt stagnatie in de besluitvorming voorkomen.3.3 Politiebestel en veiligheidsregioIn het kabinetsstandpunt naar aanleiding van de Evaluatie Politieorganisatie
heeft het kabinet de contouren van een nieuw politiebestel geschetst, die
moeten resulteren in een nieuwe Politiewet. In onderhavig wetsvoorstel wordt
uitgegaan van de bepalingen van de Politiewet 1993. Nu het kabinet de Tweede
Kamer der Staten-Generaal heeft gevraagd het wetsvoorstel voor de Politiewet
200x vooralsnog niet te behandelen, zal dit wetsvoorstel niet in samenhang
met dat wetsvoorstel worden gebracht. De samenwerking tussen de beide besturen
wordt met dit wetsvoorstel via convenanten geborgd. Op de integratie van besturen
wordt teruggekomen zodra het standpunt over de nieuwe Politiewet is bepaald.3.4 Taken bestuur van de veiligheidsregioIndachtig de constructie van verlengd lokaal bestuur zijn de taken en
bevoegdheden die op basis van dit wetsvoorstel bij gemeenschappelijke regeling
worden overgedragen aan het bestuur van de veiligheidsregio, afgeleid van
de verantwoordelijkheid van de deelnemende gemeenten. Deze verantwoordelijkheid
omvat voor de toepassing van dit wetsvoorstel de brandweerzorg, de rampenbestrijding
en crisisbeheersing en de organisatie van de geneeskundige hulpverlening.
De uitvoering van deze taken vindt plaats door diverse organisaties en diensten.De veiligheidsregio heeft tot taak:a. het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises;b. het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden,
rampen en crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede
in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald;c. het adviseren van het college van burgemeester en wethouders op het
terrein van brandpreventie;d. de voorbereiding op de bestrijding van branden en zware ongevallen
en het organiseren van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing;e. het instellen en in stand houden van een regionale brandweer;f. het instellen en in stand houden van een organisatie, belast met het
organiseren van de geneeskundige hulpverlening;g. het voorzien in de meldkamerfunctie;h. het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;i. het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen
de diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten
en organisaties die betrokken zijn bij de onder d, e, f en g genoemde taken.Deze taken worden in de volgende twee hoofdstukken beschreven. Hoofdstuk
4 gaat over de planvorming en de advisering van het bevoegd gezag, twee onderwerpen
waarop de verbreding van rampenbestrijding naar crisisbeheersing het meest
zichtbaar is. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de organisatie
van de brandweer, het organiseren van de geneeskundige hulpverlening en de
meldkamer.Voor alle helderheid zij hier gemeld dat de gemeente haar verantwoordelijkheid
op het gebied van de brandveiligheid en brandpreventie behoudt. Deze verantwoordelijkheid
heeft een directe relatie met de bevoegdheid van de gemeente om in sectorale
wetgeving geregelde vergunningen te verlenen en raakt meer terreinen dan alleen
die van rampen en crises. De raad behoudt hier ook zijn verordenende bevoegdheid.
Voor de adviesbevoegdheid van het bestuur van de veiligheidsregio op dit gebied
zij verwezen naar paragraaf 4.2.3.5 Veiligheidsregio en provincieDe positie van de provincie in het veiligheidsdomein verandert door dit
wetsvoorstel. De planvorming wordt vereenvoudigd en belegd bij de regio. De
rol van de provincie bij het toezicht op de planvorming verdwijnt daarmee.
Tijdens het operationele optreden komt het primaat te liggen bij de voorzitter
van de veiligheidsregio. De rol van de provincie bij het operationele optreden
wordt om die redenen kleiner.Toch blijft de provincie een belangrijke partner in het veiligheidsbeleid.
In de uitvoering is zij in veel regio’s een crisispartner (bijvoorbeeld
als deskundige op het terrein van milieu of het beheer van wegen of waterwegen).De rol van de commissaris van de Koningin als rijksorgaan bij het toezicht
is opgenomen naar aanleiding van de reactie van het IPO op het concept-wetsvoorstel,
waarin dit werd bepleit. Kernpunt daarvan is dat wanneer de minister, bijvoorbeeld
naar aanleiding van constateringen door de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid,
overweegt te interveniëren, hij de commissaris van de Koningin verzoekt
een aanbeveling over de inhoud van deze aanwijzing aan de minister te brengen.
De commissaris van de Koningin doet dit op basis van de door hem vastgestelde
oorzaken van de gebleken tekortkomingen. Het gaat hier om een inschakeling
van de commissaris van de Koningin op basis van de kennis die hij in den brede
heeft van de bestuurlijke verhoudingen. Hij kan door het voeren van gesprekken
met de betrokken besturen in kaart brengen wat de oorzaken van de geconstateerde
tekortkomingen zijn en rapporteert hierover aan de minister. De minister hoort
vervolgens het bestuur van de veiligheidsregio alvorens definitief te beslissen.In alle fasen heeft de provincie daarnaast de mogelijkheid om een liaisonfunctionaris
ten behoeve van de informatievoorziening in te zetten. Daarnaast kan de commissaris
van de Koningin de voorzitter van de veiligheidsregio in de provincie in de
responsfase een aanwijzing geven inzake de bestrijding van een ramp of de
beheersing van een crisis.4. Planvorming en advisering4.1 PlanvormingHuidige situatieHet huidige stelsel van planvorming is gebaseerd op de Wrzo en de Wet
kwaliteitsbevordering rampenbestrijding (Wkr). Met de Wkr werden in 2004 bestaande
wet- en regelgeving, zoals de Wrzo, de Brandweerwet 1985 en de Wet ghor, aangepast.
De Wkr introduceerde onder meer het regionale beheersplan rampenbestrijding
in de Wrzo.Het regionaal beheersplan rampenbestrijding is het meerjarig beleidsplan
waarin het regionaal te voeren beleid ten aanzien van de voorbereiding van
de rampenbestrijding is beschreven. Het regionaal beheersplan rampenbestrijding
en de onderliggende organisatieplannen bieden het bestuur van de regionale
brandweer de mogelijkheid meer beleidsmatige en bedrijfsmatige
sturing te geven aan de activiteiten van de regio, met eenduidige en geaccepteerde
doelen en ambities.In het huidige stelsel is in de Wrzo ook het maken van een gemeentelijke
rampenplan en rampbestrijdingsplannen verplicht gesteld. De gemeentelijke
rampenplannen zijn de operationele plannen met de algemene, generieke organisatie
en aanpak van de rampenbestrijding, met een beschrijving van taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. Aan het rampenplan zijn tevens als bijlagen de procesdraaiboeken
toegevoegd, waarin de aanpak van de uitvoering van de circa 25 rampbestrijdingsprocessen
zoals evacuatie, voorlichting en geneeskundige hulpverlening, is beschreven.
Rampbestrijdingsplannen zijn de operationele plannen waarin meer in detail
en specifiek de aanpak van concrete rampsituaties, zoals een ongeval in een
chemisch bedrijf of een verkeersongeval in een tunnel, is beschreven. De keuze
voor welke rampscenario’s een rampbestrijdingsplan wordt gemaakt, ligt
in beginsel bij de burgemeester. Bij amvb kunnen categorieën inrichtingen
alsmede luchtvaartterreinen worden aangewezen waarvoor een rampbestrijdingsplan
moet worden vastgesteld. Wat de inrichtingen betreft, gaat het in elk geval
om de inrichtingen die zijn aangewezen op grond van richtlijn
nr. 1996/82/EG van de Raad van de Europese Unie van 9 december 1996 betreffende
de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen
zijn betrokken (PbEG L 10), verder te
noemen de Seveso II-richtlijn.Het regionale beheersplan, het gemeentelijk rampenplan en het rampbestrijdingsplan
worden in het huidige stelsel ter toetsing en kennisgeving aan de provincie
gestuurd. De bestuurlijke rapportage over de voorbereiding gebeurt door de
regionale brandweer en de GHOR aan de provincie. De provincie informeert de
minister over de stand van zaken van de voorbereiding op het gebied van de
rampenbestrijding. De minister informeert ten minste eens per vier jaar de
Tweede Kamer. De ervaringen die de laatste jaren zijn opgedaan met planvorming
rampenbestrijding geven voldoende reden tot verbetering van het stelsel van
planvorming. Geconstateerd is dat er sprake is van een zekere mate van planfixatie,
zoals ook de NVBR opmerkt in haar reactie op het concept-wetsvoorstel. Planvorming
is geen doel op zich maar is gericht op een gestructureerde voorbereiding
van een organisatie die in een acute ramp- of crisissituatie in staat is adequaat
op te treden en doelgericht te handelen. Het gebruiken van plannen voor de
structurering van de uitvoering staat dus centraal bij deze planstructuur
en niet het hebben van een plan. Helaas heeft het strikt naar de letter toepassen
van de wet- en regelgeving en het systeem van toetsen het tegenovergestelde
in de hand gewerkt. In de regionale praktijk wordt geconstateerd dat het meerjarig
beheersplan niet in alle regio’s voldoende is ingebed in de reguliere
jaarlijkse beleids- en beheerscyclus en mede daardoor niet als richtingwijzer
voor de eigen bedrijfsvoering wordt gehanteerd.Nieuwe situatieHet wetsvoorstel verplicht tot het maken van een drietal plannen:• het beleidsplan,• het crisisplan en• het rampbestrijdingsplan, voor luchtvaartterreinen en categorieën
inrichtingen die bij amvb zijn aangewezen.Het beleidsplan komt in de plaats van het regionaal beheersplan rampenbeheersing.
Het crisisplan komt in de plaats van de (gemeentelijke) rampenplannen. Het
rampbestrijdingsplan vervalt als algemene planfiguur. Het wordt uitsluitend
gehandhaafd voor een bijzondere categorie inrichtingen, waarvoor het maken
van een rampbestrijdingsplan en de inhoud van een rampbestrijdingsplan op
grond van Europese regelgeving is voorgeschreven (dit betreft de inrichtingen
voortvloeiend uit de Europese richtlijn 96/82/EG (Seveso-II)
en voor luchtvaartterreinen. Bij amvb wordt bepaald voor welke categorieën
inrichtingen en luchtvaartterreinen het maken van een rampbestrijdingsplan
verplicht is. In hoeverre gemeenten of regio’s ook voor andere inrichtingen,
mogelijke rampen of crises rampbestrijdingsplannen opstellen, wordt aan hen
zelf overgelaten. De wet schrijft dit niet voor.De nieuwe planstructuur houdt de volgende verbeteringen in:• een verbreding van rampenbestrijding met crisisbeheersing;• de planvorming wordt geconcentreerd op regionaal niveau in plaats
van gemeentelijk niveau. Het wegvallen van de gemeentelijke rampenplannen
en rampbestrijdingsplannen betekent een aanzienlijke vermindering van de plandruk.
De plandruk voor veiligheidsregio’s is tot een minimum beperkt;• de onderlinge samenhang van de plannen kan worden bewaakt door
de vaststelling op regionaal niveau.BeleidsplanIn het beleidsplan veiligheidsregio formuleert het bestuur van de veiligheidsregio
het beleid voor de uitvoering van de opgedragen taken. Het plan wordt ten
minste eens per vier jaar op- en vastgesteld. Het beschrijft de wijze waarop
de multidisciplinaire voorbereiding en uitvoering van de crisisbeheersing
en rampenbestrijding wordt vormgegeven en de wijze waarop de kwaliteit wordt
geborgd. Het beleidsplan omvat in ieder geval een beschrijving van de beoogde
operationele prestaties van de diensten en organisaties van de veiligheidsregio.
Daarnaast bevat het een beschrijving van de beoogde operationele prestaties
op het gebied van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing van de gemeenten
en de politie in de regio. Behalve het multidisciplinaire beleid, beschrijft
het beleidsplan ook het monodisciplinaire beleid ten aanzien van de brandweer
en GHOR. Deze blijven immers ook monodisciplinair optreden.De basis voor het beleidsplan vormt het risicoprofiel, dat een omvattend
beeld van de aard, omvang en effecten van risico’s in een regio geeft.
Er bestaan tussen regio’s verschillen in risicoprofiel, hetgeen aanleiding
kan zijn tot verschillen in de organisatie van en de voorbereiding op de rampenbestrijding.
Het risicoprofiel bestaat uit een risico-inventarisatie en de analyse daarvan.
De risico-inventarisatie omvat het overzicht van de risicovolle situaties
en de soorten branden, rampen of crises die zich in de regio kunnen voordoen.
In de risico-analyse worden de gegevens uit de risico-inventarisatie nader
beschouwd, vergeleken en geïnterpreteerd. Op basis van de informatie
die hieruit voortkomt, kunnen conclusies worden getrokken over de gewenste
of benodigde voorbereiding, organisatie en prestaties van de rampenbestrijdings-
en crisisbeheersingsorganisatie.Het is van essentieel belang dat de gemeenten betrokken zijn bij het vormgeven
van het regionale beleidsplan. Het vaststellen van lokale risico’s en
prioriteiten als basis voor de inbreng van de gemeenteraad is van groot belang.
Daarom is de zogeheten «haalplicht» ingesteld. Dit betekent dat
het bestuur van de veiligheidsregio verplicht is om de gemeenteraden om inbreng
te vragen.De raden kunnen in het conceptrisicoprofiel zien welke risico’s
voor hun gemeente relevant zijn. De raden kunnen het concept aanvullen met
eigen onderkende risico’s. Daarnaast kunnen ze lokale beleidsprioriteiten
en veiligheidsthema’s naar voren brengen. Dit laatste hoeft niet per
definitie betrekking te hebben op het risicoprofiel, maar kan ook inbreng
voor het beleidsplan in bredere zin zijn. De inhoud van het beleidsplan is
zo lokaal stevig verankerd en het gemeentebestuur kan de regie voeren over
het lokale veiligheidsbeleid.Het bestuur van de veiligheidsregio nodigt het regionale college van politie,
de besturen van de waterschappen en de door ministers aangewezen ambtenaren
(crisispartners en rijksheren, zie paragraaf 7.2) uit hun zienswijze
op het concept-risicoprofiel kenbaar te maken, met het oog op het op te stellen
beleidsplan. Verwacht mag worden dat de ambtenaren de risico’s inbrengen
die ook het uitgangspunt zijn geweest voor de departementale (wettelijke)
plannen, handboeken en draaiboeken waarin de rampenbestrijding en crisisbeheersing
binnen het domein van de betrokken vakminister wordt uitgewerkt. Het bestuur
van de veiligheidsregio zal vervolgens in het crisisplan vooral de taken en
bevoegdheden van de burgemeester inzake de rampenbestrijding en crisisbeheersing
uitwerken, maar dient daarbij nadrukkelijk oog te hebben voor de rol van alle
crisispartners. Daarom is het bij het opstellen van de crisisplannen van groot
belang dat het bestuur van de veiligheidsregio rekening houdt met relevante
delen van de openbare wettelijke plannen, de interne handboeken en draaiboeken
van de crisispartners, zodat afstemming kan plaatsvinden tussen de gevolgen
van deze plannen en de taken van het bestuur van de veiligheidsregio. Het
bestuur van de veiligheidsregio kan aldus een goede gesprekspartner zijn voor
de departementen bij het opstellen van hun plannen, handboeken en draaiboeken.
Een goede afstemming over en weer is van essentieel belang om te komen tot
helderheid over de respectieve bevoegdheden en taken. De risico’s zijn
ook onderwerp van gesprek op de vergadering die het bestuur van de veiligheidsregio
jaarlijks belegt voor alle crisispartners. Het bestuur stelt het profiel vast.Het bestuur van de veiligheidsregio benoemt aan het risicoprofiel gerelateerde
operationele prestaties en legt deze vervolgens in het beleidsplan vast. Ten
behoeve van zijn inbreng in het veiligheidsbestuur zal de burgemeester vooraf
de zienswijze van de gemeenteraad op het beleidsplan vragen. De burgemeester
verantwoordt zich in zijn eigen raad over de door het bestuur van de veiligheidsregio
in het plan gemaakte beleidskeuzes.De Koninklijke marechaussee (Kmar) vervult de reguliere politietaak op
Schiphol en andere aangewezen vliegvelden. Deze taak wordt uitgevoerd door
de districten van de Kmar. De Kmar is, voor zover betreft deze taak op luchtvaartterreinen,
gelijk te schakelen met de reguliere politie. Daaruit vloeit voort dat het
bestuur van de veiligheidsregio, in het kader van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing, afspraken maakt met de minister van Defensie over de inzet
van de Kmar op de luchtvaartterreinen bij de uitoefening van de politietaak
bij rampen en crises en de voorbereiding van de Kmar daarop.In die regio’s waar een aangewezen vliegveld is gelegen, zal het
bestuur van de veiligheidsregio’s de Kmar opnemen in de plannen, net
als de reguliere politie. Te denken valt aan de beoogde operationele prestaties
op het gebied van de rampenbestrijding en crisisbeheersing door de Kmar en
het oefenbeleid.Wat betreft het gezag over de Kmar bij de vliegvelden is de situatie identiek
als het gezag over de politie: de burgemeester heeft het gezag op het terrein
van de openbare orde en veiligheid en de officier van justitie heeft het gezag
op het terrein van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.De minister van BZK kan landelijke doelstellingen vaststellen. Dit kan
van belang zijn, als nationale of internationale belangen in het geding zijn,
bijvoorbeeld bij een grieppandemie. Enkele andere voorbeelden van landelijke
doelstellingen zijn regionale evacuatieplannen bij watersnood, landelijke
operatieplannen gericht op bepaalde crisistypen en intensiever oefenen.Het bestuur van de veiligheidsregio vertaalt de landelijke doelstellingen
in het beleidsplan. De minister betracht een zekere terughoudendheid in het
vaststellen van landelijke doelstellingen; de landelijke doelstellingen zullen vanzelfsprekend voldoende ruimte moeten laten voor lokaal en
regionaal beleid.Om regionaal en landelijk beleid zo veel mogelijk op elkaar af te stemmen,
komt dit onderwerp aan de orde in het periodiek overleg van de minister van
BZK met de voorzitters van de besturen van de veiligheidsregio’s.De formulering van de landelijke doelstellingen sluit zoveel mogelijk
aan bij de tijdslijnen van de beleidscycli van de veiligheidsregio en de politie.
In de reactie op het concept-wetsvoorstel vragen het Korpsbeheerdersberaad
en de Raad van Hoofdcommissarissen aandacht voor de samenhang in dit overleg
met de regionale colleges van politie. De minister voert regulier overleg
met de korpsbeheerders over beheer- en beleidsaspecten van de politie.Er is geen algemene plicht voor de veiligheidsregio’s om jaarlijks
te rapporteren over de uitvoering van het beleidsplan. Wel rapporteren de
veiligheidsregio’s over de uitvoering van de landelijke doelstellingen.
De minister is bevoegd om informatie te vragen indien hij daaraan behoefte
heeft. Er zal hierbij nadrukkelijk oog zijn voor het zo beperkt als mogelijk
houden van de administratieve lasten voor de veiligheidsregio’s.Daarnaast bevat het beleidsplan het beleid over informatievoorziening
en communicatie. Dit is de uitwerking van het kabinetsstandpunt ACIR. De regio’s
houden zich hierbij aan de landelijke kaders die de zogeheten vraagorganisatie
vaststelt.Er is een verplichting opgenomen om in het beleidsplan van de veiligheidsregio
het beleid met betrekking tot het gezamenlijk oefenen vast te stellen. Oefenen
is in het kader van een goede voorbereiding op een doelmatige multidisciplinaire
rampenbestrijding en crisisbeheersing van groot belang. Verder omvat het beleidsplan
een beschrijving van de niet-wettelijke adviesfunctie aan het bevoegd gezag
over de risico’s met betrekking tot branden, rampen en crises. Deze
informatie komt uit het risicoprofiel.CrisisplanHet crisisplan beschrijft de organisatie, taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden op het gebied van de rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Het bestuur van de veiligheidsregio stelt het crisisplan ten minste eenmaal
per vier jaar vast. Het crisisplan is een operationeel plan, dat de generieke
aanpak van rampen en crises in de regio beschrijft. Een crisisplan bevat bijlagen,
waaronder procesdraaiboeken, die vergelijkbaar zijn met de huidige bijlagen
bij de rampenplannen. Hierin zijn voor al deze processen de uitvoeringsafspraken
met de hulpdiensten en gemeentelijke organisaties beschreven.Het crisisplan dient niet strijdig te zijn met andere wettelijk voorgeschreven
plannen op het gebied van crisisbeheersing. Het gaat hierbij in ieder geval
om de volgende plannen:• het plan, bedoeld in artikel 4, vijfde lid, van de Wet ambulancezorg;• de maatregelen die op grond van artikel 27 zijn getroffen;• calamiteitenplannen als bedoeld in artikel 69 van de Waterstaatswet
1900 die betrekking hebben op geheel of ten dele binnen de veiligheidsregio
gelegen waterstaatswerken;• de regels die zijn gesteld op grond van artikel 11, eerste lid,
van de Wet bestrijding ongevallen Noordzee;• het plan, bedoeld in artikel 6 van de Havenbeveiligingswet;• het beveiligingsplan, bedoeld in artikel 37e van de Luchtvaartwet;• het veiligheidsbeheersplan, bedoeld in artikel 7 van de Wet aanvullende
regels veiligheid wegtunnels;• het bepaalde bij of krachtens hoofdstuk VI van de Kernenergiewet;• met crisisplannen, vastgesteld voor het gebied van aangrenzende
veiligheidsregio’s;• overeenkomstige plannen van aangrenzende staten.In het crisisplan is ook een beschrijving van de afspraken met de crisispartners
over crisisbeheersing en rampenbestrijding opgenomen.Het crisisplan is van het gemeentelijke naar het regionale niveau gebracht,
omdat voor een multidisciplinaire voorbereiding en uitvoering van de rampbestrijding
en crisisbeheersing regionale samenwerking noodzakelijk is. Het crisisplan
dient ter kennis te worden gebracht van de commissaris van de Koningin in
verband met zijn mogelijke rol in de responsfase.Een belangrijk onderdeel van het crisisplan vormen de afspraken die zijn
gemaakt met de crisispartners met betrekking tot bijvoorbeeld voorlichting,
alarmering, inzamelen van besmette waren, opvangen, verzorgen en registreren
van slachtoffers, evacuatie, uitvaartverzorging, voorzien in primaire levensbehoeften,
schadeafhandeling, nazorg en verslaglegging. Deze staan bekend als de gemeentelijke
processen.Er is al enige tijd een ontwikkeling gaande, waarbij de coördinatie
van de voorbereiding en de uitvoering van deze gemeentelijke processen steeds
meer op regionaal niveau plaatsvinden. Gemeenten zijn meestal niet in staat
om al deze processen gedurende lange tijd zelfstandig uit te voeren. Daarom
is samenwerking tussen gemeenten noodzakelijk en worden afspraken gemaakt
om deze taken gezamenlijk op te pakken binnen de veiligheidsregio. De veiligheidsregio
is verantwoordelijk voor de voorbereiding ervan. Voor de voorbereiding en
uitvoering is inbreng van de gemeenten nodig. Het bestuur van de veiligheidsregio
wijst een coördinerende functionaris aan, die zorgt voor een goede organisatie,
werkwijze, taakverdeling en verantwoordelijkheids- en bevoegdheidsverdeling
van deze crisisbeheersingsprocessen in overleg met de gemeenten.Onverlet de verantwoordelijkheden van een vakminister om binnen zijn domein
specifieke informatie over mogelijke crises te geven, is communicatie richting
de bevolking een belangrijk proces dat in regionaal verband wordt voorbereid.
Het belang van communicatie over risico’s is evident. Deze vorm van
communicatie levert een bijdrage aan de weerbaarheid en zelfredzaamheid van
de bevolking. Hierbij geldt wel dat een zorgvuldige afweging dient te worden
gemaakt tussen het belang van zelfredzaamheid en de communicatie van gedetailleerde
informatie die kwaadwillenden kunnen gebruiken voor het voorbereiden van een
aanslag. In de informatievoorziening aan de bevolking worden risico- en crisiscommunicatie
onderscheiden. Bij de voorbereiding en uitvoering van de risico- en crisiscommunicatie
is het expertisecentrum risico- en crisiscommunicatie (ERC) op nationaal niveau
het aanspreekpunt voor bestuurders.Naast bepalingen voor informatievoorziening aan de bevolking, bevat de
wet ook bepalingen over informatievoorziening aan het bij de bestrijding van
rampen of crises betrokken personeel en aan de bestuurlijke kolom. In het
navolgende wordt ingegaan op de verantwoordelijkheden omtrent informatievoorziening.Onverlet de verantwoordelijkheden van een vakminister, heeft het bestuur
van de veiligheidsregio de verantwoordelijkheid voor de informatievoorziening
aan burgers over de rampen en crises die de bevolking en het milieu kunnen
treffen en over de maatregelen die de overheid heeft getroffen ter voorkoming
en bestrijding ervan. Dit ligt in het verlengde van de verantwoordelijkheid
van het bestuur van de veiligheidsregio voor het vaststellen van het risicoprofiel.
Het bestuur geeft tevens aan de bevolking de te volgen gedragslijn aan. Deze
informatievoorziening staat bekend als risicocommunicatie.Ten tijde van een crisissituatie, waarin een vakminister bevoegd is voor
de bestrijding van deze crisis, is de verantwoordelijkheid voor de inhoud
van de informatievoorziening, inclusief de informatie over de gedragslijn,
belegd bij de desbetreffende vakminister(s). Vervolgens is er sprake van wederzijdse
afstemming tussen de vakminister(s) en de burgemeester (of voorzitter van
de veiligheidsregio bij een bovenlokale crisis).Bij deze uitwisseling stemt de vakminister de informatie over de te nemen
maatregelen en de gedragslijn, waarvoor zij verantwoordelijkheid draagt, af
met de informatie die door de burgemeester (of voorzitter van de veiligheidsregio
bij een bovenlokale crisis) wordt verstrekt over die aspecten van het beleid
ter beheersing van de crisis waarvoor zij verantwoordelijkheid dragen.Het bestuur van de veiligheidsregio is ook verantwoordelijk voor de informatievoorziening
aan de minister, de commissaris van de Koningin en de hoofdofficier van justitie
over de rampen en crises die de bevolking of het milieu in een regio kunnen
treffen.Daarnaast heeft het bestuur van de veiligheidsregio als taak om het personeel,
dat betrokken is bij de bestrijding van rampen en crises, te voorzien van
informatie over de rampen en crises die de regio kunnen treffen en over de
risico’s die hun inzet bij die bestrijding kan hebben voor hun gezondheid
en de voorzorgsmaatregelen die in verband hiermee zijn getroffen. Het gaat
hier om een preventieve taak.Bij een daadwerkelijke ramp of crisis draagt de burgemeester er zorg voor
dat de getroffen bevolking in zijn gemeente op de juiste wijze wordt geïnformeerd
over de oorsprong, de omvang en de gevolgen daarvan. Bovendien geeft hij de
te volgen gedragslijn aan. Als de ramp of crisis een bovenlokaal karakter
heeft en er een RBT is ingesteld, dan wordt de informatievoorziening in het
RBT gecoördineerd. Deze informatievoorziening staat bekend als crisiscommunicatie.
Het betreft hier onder meer de taakverdeling tussen de voorzitter van het
RBT en de burgemeesters van de getroffen gemeenten en de inzet van een voorlichterspool.
Wanneer de crisisbestrijding plaatsvindt door een vakminister, vindt afstemming
tussen het RBT en de betrokken minister plaats over de informatie die door
de minister zal worden verstrekt en de informatie die door de burgemeesters
zal worden verstrekt. Vanzelfsprekend zullen de betrokken minister en de burgemeesters
informatie verstrekken over die aspecten van het beleid ter beheersing van
de crisis waarvoor zij verantwoordelijkheid dragen.De burgemeester is verantwoordelijk voor het informeren van het tijdens
de bestrijding van de ramp of crisis betrokken personeel over de ramp of crisis
en de risico’s die hun inzet bij de bestrijding heeft voor hun gezondheid
en de voorzorgsmaatregelen die in verband hiermee zullen worden getroffen.
Dat laat onverlet dat in het RBT afspraken gemaakt kunnen worden hoe deze
informatievoorziening vorm krijgt, waarbij de burgemeester verantwoordelijk
blijft voor de uitvoering van deze taken binnen zijn gemeente.RampbestrijdingsplannenRampbestrijdingsplannen zijn de operationele plannen waarin de aanpak
van concrete rampsituaties voor specifieke inrichtingen is beschreven. Bij
amvb worden de categorieën inrichtingen en de luchtvaartterreinen aangewezen
waarvoor, op grond van de Europese richtlijn 92/86/EG (Seveso-II richtlijn),
rampbestrijdingsplannen moeten worden opgesteld. Het gaat hierbij om inrichtingen,
waar gevaarlijke stoffen in bepaalde hoeveelheden aanwezig zijn of kunnen
ontstaan bij een ongeval. Voor militaire installaties, gevaren die met ioniserende
straling samenhangen, vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg, per spoor,
over het water of door de lucht, vervoer van gevaarlijke stoffen door pijpleidingen
buiten de genoemde inrichtingen en stortplaatsen zijn de beheerders van deze objecten op grond van sectorale wetgeving verplicht om eigen calamiteitenplannen
op te stellen. Het staat de regio’s vrij om voor andere naar plaats,
aard en ernst voorzienbare rampen en zware ongevallen in deze en andere inrichtingen
en voor specifieke ramptypen operationele plannen naar analogie van het rampbestrijdingsplan
op te stellen.Deze rampbestrijdingsplannen worden door het bestuur van de veiligheidsregio
vastgesteld.Bij amvb zullen nadere regels gesteld worden over de inhoud van de rampbestrijdingsplannen.
Daarbij kan gedacht worden aan regels betreffende:• de functies van de aan de inrichting verbonden personen die bevoegd
zijn om procedures van alarmering binnen en buiten de inrichting en van inwerkingstelling
van bestrijdingsacties binnen de inrichting in werking te doen treden;• de functies van de personen die belast zijn met het opperbevel
over en de operationele leiding van het geheel van de bestrijdingsacties;• de maatregelen en voorzieningen die zijn getroffen opdat degene
die is belast met het opperbevel en de hulpverleningsdiensten snel wordt geïnformeerd
en de bij de bestrijding betrokken personen snel worden opgeroepen;• het schema met betrekking tot de leiding over en de gecoördineerde
inzet van diensten en organisaties die bij de bestrijding kunnen worden betrokken;• de maatregelen en voorzieningen die zijn getroffen met het oog
op de bestrijding op en buiten het terrein van de inrichting;• de maatregelen en voorzieningen die zijn getroffen om de bevolking
te informeren over de ramp of het zware ongeval of de dreigende ramp of het
dreigende zware ongeval en over de door haar te volgen gedragslijn;• de maatregelen en voorzieningen die zijn getroffen om de hulpverleningsdiensten
van een andere staat te informeren, indien de bevolking of het milieu van
die staat door de ramp of het zware ongeval kunnen worden getroffen of dreigen
te worden getroffen.Vereenvoudiging rapportagesystematiekDe rapportage- en informatiesystematiek is vereenvoudigd. Het crisisplan
wordt aan de commissaris van de Koningin gezonden. Het beleidsplan en de rampbestrijdingsplannen
hoeven niet meer naar het Rijk of de provincie verstuurd te worden.Informatie over de taakuitvoering wordt op diens verzoek aan de minister
geleverd. De gedachte is dat hij zich hiervoor op het jaarverslag richt. Over
de realisatie van de landelijke doelstellingen is het van belang dat de minister
op de hoogte blijft van de voortgang. Hierover rapporteren de regio’s
jaarlijks aan de minister. De administratieve lasten van de rapportage- en
informatieverstrekking aan de minister voor de veiligheidsregio’s worden
tot een minimum beperkt. 4.2 Veiligheidsregio als adviseur veiligheidMet dit wetsvoorstel krijgt de veiligheidsregio de belangrijke rol van
adviseur op het terrein van veiligheid. De brandweer heeft van oudsher een
belangrijke rol vervuld op het terrein van de brandveiligheid en brandpreventie.
Deze rol heeft zich de laatste jaren ontwikkeld en is uitgebreid naar het
terrein van pro-actie. De komst van de veiligheidsregio maakt het mogelijk
en noodzakelijk de specialistische expertise die nodig is om deze adviesrol
adequaat te vervullen, te bundelen en verder te ontwikkelen zodat zij haar
rol als adviseur waar nodig multidisciplinair kan invullen en deze bovendien
te verbreden tot onderwerpen op het brede terrein van de fysieke veiligheid
waarvoor in de regio bestuurlijke aandacht wordt gevraagd.De veiligheidsketenDe veiligheidsketen bestaat uit de onderdelen pro-actie, preventie, preparatie,
repressie en nazorg. Pro-actie zorgt ervoor dat het thema veiligheid vroegtijdig
op de agenda komt, bijvoorbeeld bij ruimtelijke ontwikkelingen en aanvragen
milieuvergunningen zodat onveilige situaties zoveel mogelijk structureel worden
voorkomen. Preventie betreft de zorg voor het voorkomen van (directe oorzaken)
van (brand)onveiligheid en het zoveel mogelijk beperken en beheersen van gevolgen
van eventuele inbreuken op die veiligheid.Preparatie richt zich op de voorbereiding op de te nemen acties bij branden,
rampen, crises en zware ongevallen.Het daadwerkelijke optreden van de hulpdiensten wordt aangemerkt als repressie.Nazorg is, in de breedste zin, alles dat eraan bijdraagt om zo spoedig
mogelijk het herstel van de oude situatie te bewerkstelligen, zoals schadeherstel,
opvang, psychosociale zorg bij getroffenen.BrandveiligheidDe brandveiligheid is in de huidige wetgeving geregeld in een aantal wetten
waaronder de Brandweerwet 1985, de Woningwet, de Wet milieubeheer en de Wet
op de Ruimtelijke Ordening. Bij bouwvergunningen wordt de brandveiligheid
getoetst aan het Bouwbesluit en de Bouwverordening. Bij milieuvergunningen
is de Wet milieubeheer het referentiekader. De toets vindt meestal plaats
door de lokale brandweer, zodat een directe relatie gelegd kan worden tussen
brandpreventie en repressie. Verder worden brandveiligheidstoetsen uitgevoerd
bij vergunningen die voortkomen uit de APV, de Brandbeveiligingsverordening
en soms de Drank- en Horecawet. De adviestaak in het kader van brandpreventie
is in de Brandweerwet 1985 al geruime tijd toebedeeld aan de regionale brandweer,
maar in de praktijk is deze adviestaak toch veelal lokaal gebleven.Ontwikkeling van pro-actie en preventieMet de totstandkoming van het Besluit risico’s zware ongevallen
1999 (Brzo 1999) en het Vuurwerkbesluit is de preventietaak uitgebreid. De
Brzo-taak wordt voor het bevoegd gezag rampenbestrijding (het college van
burgemeester en wethouders) uitgevoerd door de regionale brandweer en bestaat
uit het toezien op de naleving van regels en het treffen van maatregelen om
adequaat te kunnen optreden bij incidenten. Het Vuurwerkbesluit bepaalt dat
de commandant van de regionale brandweer het bevoegd gezag adviseert over
het opslaan en bewerken van consumentenvuurwerk en professioneel vuurwerk.De adviestaak van de brandweer heeft de afgelopen jaren een belangrijke
uitbreiding gekregen op het terrein van pro-actie. In het Besluit externe
veiligheid inrichtingen (Bevi) van 2004 heeft het bestuur van de regionale
brandweer expliciet een taak gekregen om in relevante gevallen advies uit
te brengen over het groepsrisico en de mogelijkheden voor rampenbestrijding
en voor de zelfredzaamheid van personen tot voorbereiding van bestrijding
en beperking van de omvang van een ramp of zwaar ongeval. Dit advies wordt
uitgebracht aan het bevoegde gezag in het kader van de Wet milieubeheer of
de Wet op de Ruimtelijke Ordening, dat besluiten moet nemen over activiteiten
of ontwikkelingen met een kans, dat door een ramp bij een activiteit met gevaarlijke
stoffen of met een vliegtuig, een groep mensen, die niet rechtstreeks bij
de activiteit betrokken is, tegelijkertijd omkomt. Deze kans wordt groepsrisico
genoemd.In andere belangrijke wetten en regelgeving worden hulpverleningsdiensten
nadrukkelijk betrokken of wordt een relatie gelegd met de rampenbestrijding,
zoals de Kernenergiewet, de Wet aanvullende regels veiligheid
tunnels, het Besluit brandveilig gebruik bouwwerken, de Wet milieugevaarlijke
stoffen en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren. Een belangrijke ontwikkeling
wat betreft het bevoegde gezag op het terrein van vergunningverlening is het
voorstel voor een Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Hierbij wordt
de omgevingsvergunning geregeld, die één geïntegreerde
vergunning voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu omvat.Gelet op het voorgaande en de specialistische kennis die hiervoor nodig
is, zal de veiligheidsregio de brandweeradviestaken op de terreinen pro-actie
en preventie voor een groot deel op zich nemen. Deze adviestaken strekken
zich uit over het gehele terrein van pro-actie en preventie en dienen vooral
ter ondersteuning van het bevoegde gezag op de terreinen milieubeheer, ruimtelijke
ordening en verkeer en vervoer.Monodisciplinair en multidisciplinair adviesMet de komst van de veiligheidsregio krijgt de adviestaak een meer multidisciplinair
karakter. Niet alleen vanuit brandweerperspectief wordt advies gegeven. Inzichten
van andere hulpverleningsdiensten (geneeskundige hulpverlening en politie)
en organisaties die bijdragen aan rampenbestrijding en crisisbeheersing moeten
daarin worden verdisconteerd. Dit impliceert dat van oorsprong monodisciplinaire
adviezen ook vanuit het perspectief van andere voor de veiligheid relevante
partijen gezichtspunten gaan bevatten. Hiermee kunnen adviezen worden verrijkt.
Waar nu al multidisciplinaire adviezen gegeven kunnen worden (bijvoorbeeld
bij Brzo 1999 en Bevi), zal de veiligheidsregio hierin adequater kunnen voorzien.DeskundigenadviesIn de genoemde regelgeving is steeds sprake van het geven van een advies
door de brandweer, omdat terecht verondersteld wordt dat deskundigheid en
specialistische kennis op het terrein van brandveiligheid, hulpverlening en
rampenbestrijding aanwezig zijn bij de lokale en/of regionale brandweer. De
bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de advisering ligt bij het bestuur
van de veiligheidsregio. Gelet op het specialistische karakter van de (wettelijk
vereiste) adviezen zal de adviesfunctie in mandaat kunnen worden uitgevoerd.
De regelgeving waarin thans is bepaald dat het advies wordt uitgebracht door
de regionale brandweercommandant zal met het voorgaande in overeenstemming
worden gebracht.Advisering in het beleidsplanIn dit wetsvoorstel gaat de aandacht ook uit naar niet-wettelijke advisering.
De veiligheidsregio kan gevraagd en ongevraagd adviseren over risico’s
op het terrein van branden, ongevallen, rampen en crises. Op basis van het
risicoprofiel van de regio kan de veiligheidsregio gemeenten, provincies en
andere bestuursorganen gevraagd en ongevraagd voorzien van adviezen op het
brede terrein van de fysieke veiligheid. Dit advies gaat uit van de bestaande
risicosituatie in het betreffende gebied. Hoe deze advisering plaatsvindt
en hoe deze taak wordt ingericht, wordt vastgelegd in het beleidsplan. De
veiligheidsregio kan in het beleidsplan verder gaan en ook anticiperen op
toekomstige ontwikkelingen op het terrein van ruimtelijke ordening, milieu,
verkeer en vervoer of anderszins voor zover de burgemeester of de gemeente
daarbij een taak heeft. De inmiddels verworven kennis en deskundigheid die
de lokale en regionale brandweer heeft opgedaan met de wettelijke adviestaken
zal de veiligheidsregio ook kunnen aanwenden voor de niet-wettelijke adviestaken.Om de adviestaken goed te kunnen (blijven) uitvoeren zal de komende jaren
geïnvesteerd moeten worden in kennis- en deskundigheidsbevordering.
Thans bestaat er een (te) grote verscheidenheid in kennisniveau tussen gemeenten
en regio’s, welke deels is toe te schrijven aan verschillen in de aanwezige
risico’s en deels aan gegroeide praktijken. Dit wetsvoorstel is erop
gericht om de komende jaren belangrijke voortgang te boeken met kwaliteitsverbetering
en -borging door duidelijke taken toe te delen aan de veiligheidsregio’s
en de ambities hiervoor uit te schrijven. Kennis- en deskundigheidsbevordering
zijn niet alleen een opdracht voor de veiligheidsregio. Daarnaast spelen ook
de partijen waaraan geadviseerd wordt een belangrijke rol bij kennis- en deskundigheidsontwikkeling.De veiligheidsregio zal zich op de hiervoor beschreven wijze steeds meer
ontwikkelen tot een van de belangrijkste adviseurs op het terrein van de veiligheid.5. Organisatie brandweer, GHOR, multidisciplinaire
taken en meldkamer5.1 BrandweerIn de bestaande situatie is sprake van meerdere brandweerorganisaties
naast elkaar: op regionaal niveau functioneert een regionale brandweerorganisatie
onder leiding van een regionaal commandant en daarnaast kan elke gemeente
haar eigen brandweerorganisatie onder leiding van een lokaal commandant hebben.
Tussen deze twee is geen hiërarchische relatie. Iedere commandant heeft
zijn eigen taken en onderscheiden verantwoordelijkheden. In de eerder genoemde
rapporten is erop gewezen dat dit voor het realiseren van voldoende bestuurlijke
en operationele slagkracht bij rampen en crises geen wenselijke situatie is.Mede door de grote branden en rampen die ons land hebben getroffen –
Vuurwerkramp (Enschede 2000) en Nieuwjaarsbrand (Volendam 2001) – is
(de schaal van) de organisatie van de brandweer opnieuw ter discussie komen
te staan. Uit de rapporten die naar aanleiding van die rampen zijn opgesteld
(Oosting / Alders) en verschillende inspectierapporten vloeit voort dat het
onderbrengen van de lokale brandweerzorg bij de regionale brandweer een effectieve
en efficiënte manier is om een groot aantal van de gesignaleerde tekorten
bij de brandweer weg te nemen. Ook in het Bestuursakkoord Rijk-VNG wordt dit
benoemd maar wordt tevens opgemerkt dat de verhoging van de kwaliteit, effectiviteit
en doelmatigheid van de brandweerzorg daarbij voorop staan.In haar reactie op het concept-wetsvoorstel bevestigt de VNG deze conclusie: «De
VNG onderkent het belang van een opschaling naar regionaal niveau van de uitvoering
van (delen van) brandweertaken. Beschikbaarheid, professionaliteit en specialisatie
vragen daarom». In de ogen van de VNG dient het echter aan de veiligheidsregio
overgelaten te worden om haar zorgplicht te organiseren en vorm te geven.
De NVBR schrijft daarentegen in haar reactie op het concept-wetsvoorstel: «De
huidige praktijk van regionalisatie van de brandweer laat grote verschillen
zien in mate van regionalisatie en tempo daarvan. De door alle partijen onderschreven
noodzakelijke kwalitatieve ontwikkeling van de brandweer kan alleen plaatsvinden
door organisatiekracht en managementkracht op regionale schaal te bundelen.
Alleen een brandweerorganisatie die haar eigen huis op orde heeft, is in staat
om op multidisciplinair niveau mee te draaien».Door verschillende gemeenten is echter de vrees geuit dat een geregionaliseerd
korps ertoe leidt dat de lokale binding van de brandweer verloren gaat. Deze
vrees geldt vooral de vrijwilligers, die 80% van het totale personeelsbestand
vormen.In het coalitieakkoord staat dat regionalisering van de brandweerkorpsen
niet wettelijk verplicht wordt gesteld.De regionale brandweer zoals deze ingevolge de Brandweerwet 1985 in iedere
regio is ingesteld, blijft voortbestaan. De krachtens die wet aan de regionale
brandweer opgedragen taken worden onder de verantwoordelijkheid van het bestuur
van de veiligheidsregio uitgevoerd. Gemeenten kunnen zelf besluiten de lokale
brandweerzorg en het lokale brandweerpersoneel aan de regionale brandweer
over te dragen dan wel een eigen korps in stand te houden ten behoeve van
de lokale brandweerzorg.Het instellen en in stand houden van de regionale brandweer is als taak
neergelegd bij het bestuur van de veiligheidsregio. Evenals onder de Brandweerwet
1985 behoort het (organiseren van het) oefenen tot de taak van de regionale
brandweer. Ook wordt tot de taak gerekend het zorg dragen voor de uitwisselbaarheid
van materieel binnen en tussen regio’s.In het wetsvoorstel is voorzien in een afbakening tussen de taken die
in ieder geval aan de regionale brandweer moeten worden overgedragen en de
overige taken van de brandweer, waarover een keuze gemaakt wordt om deze over
te dragen aan de regionale brandweer dan wel de uitvoering daarvan te beleggen
bij een gemeentelijk brandweerkorps. Daaruit vloeit voort dat ook het toezicht
zich richt op zowel de regio als de gemeente.Het wetsvoorstel creëert de voorwaarden om de kwaliteit van de brandweer
te verhogen door een wettelijke basis te bieden voor het stellen van landelijke,
uniforme kwaliteitseisen waaraan de brandweerzorg ten minste moet voldoen.De eisen waaraan de brandweerzorg moet voldoen, zijn onder de bestaande
wetgeving gegeven in zogeheten zachte regelgeving, zoals leidraden (bijvoorbeeld
de leidraad brandweerzorg of de leidraad grootschalig optreden) en handboeken
(zoals het handboek rampenbeheersing). Deze regels laten veel ruimte voor
lokale invulling van de normen, waarmee de rechtzekerheid niet gediend is
en wat heeft geleid tot landelijk uiteenlopende niveaus van geleverde zorg.
Op basis van dit wetsvoorstel zal gekomen worden tot een amvb waarin algemeen
geldende normen worden gesteld waaraan de brandweerzorg moet voldoen.Overigens is het van belang te benadrukken dat ook de gemeentelijke brandweerkorpsen
dienen te voldoen aan de eisen die landelijk gelden voor de brandweer. Ook
bij een decentrale invulling van de brandweerfunctie is er immers sprake van
het fungeren binnen één regio, met de plicht tot onderlinge
steunverlening en de potentie om op te schalen en als één korps
te functioneren.Gemeenten moeten zelf aannemelijk maken dat zij aan genoemde kwaliteitseisen
voldoen. Ook de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid ziet toe op het behalen
van deze kwaliteitseisen. In het wetsvoorstel is nu geregeld, dat als dat
niet het geval is de minister van BZK een aanwijzing kan geven aan betrokken
gemeente. Deze gemeente heeft dan tot 1 januari 2010 de gelegenheid om
de geconstateerde gebreken op te heffen. Een en ander is conform de afspraken
die met de VNG in het kader van het Bestuursakkoord zijn gemaakt en sluiten
ook aan op het Beleidsprogramma van dit kabinet. Wanneer betrokken gemeente
ook dan nog in gebreke blijft, kan de minister van BZK het college van burgemeester
en wethouders opdragen de gemeentelijke brandweer op te heffen. Het college
van burgemeester en wethouders en het bestuur van de regio maken schriftelijk
afspraken over de gevolgen van dat besluit. Overigens blijft de bevoegdheid
van de minister ook van kracht ná 2010.BedrijfsbrandweerDe bevoegdheid om te bepalen dat een inrichting over een bedrijfsbrandweer
moet beschikken, is neergelegd bij het bestuur van de veiligheidsregio, omdat
dit bestuur een brede afweging kan maken over de kwaliteit en capaciteit van
de repressieve brandweerzorg in de regio. Op basis van deze afweging beoordeelt
het bestuur of bepaalde risico’s afgedekt moeten worden door bedrijfsbrandweren,
indien er ingeval van een brand of ongeval sprake is van een bijzonder gevaar
voor de openbare veiligheid. Dit is een afgeleide taak van het college van
burgemeester en wethouders waar het bevoegd gezag ligt voor de brandweerzorg.
In dit verband kan het college van burgemeester en wethouders (evenals de
provincie ingeval die vergunning verleent) de regio vragen een inrichting
aan te wijzen als bedrijfsbrandweerplichtig, als dat in het kader van de vergunningsvoorwaarden
relevant is.5.2 GHORHet begrip GHOR is in de wereld van de rampenbestrijding en crisisbeheersing
een ingeburgerd begrip. Oorspronkelijk verwezen de letters naar een handeling:
geneeskundige hulpverlening bij ongevallenen en rampen, en ruim opgevat is
op dat terrein de GHOR nog steeds een speler. De GHOR-vlag dekt evenwel de
letterlijke lading niet (meer). De geneeskundige hulpverlening als zodanig
geschiedt immers niet door de GHOR, maar door diverse soorten professionals
in de medische sector, en bovendien niet alleen bij ongevallen en rampen,
maar ook bij crises. Die ontwikkeling houdt in dat «GHOR» niet
gezien moet worden als een afkorting, maar als een zelfstandig begrip, zoals
bijvoorbeeld ook «ANWB» en de «HEMA» zich als verzelfstandigde
namen hebben losgemaakt van hun historie.De GHOR is een bijzonder onderdeel van de rampen- en crisisbestrijdingsorganisatie
van de veiligheidsregio. Het bestuur van de regio heeft als aparte taak het
organiseren van de geneeskundige hulpverlening in hun regio met het oog op
zware ongevallen, rampen en crisissituaties. Om deze taak uit te voeren richt
het bestuur een GHOR-organisatie in. De GHOR wijkt als organisatie af van
diensten als brandweer en politie. De GHOR is namelijk niet een staande organisatie
die aan dagelijkse hulpverlening doet. De GHOR-taak van het bestuur van de
regio houdt in het maken van afspraken met de in de regio aanwezige instellingen
als bedoeld in de Wet toelating zorginstellingen (hierna: de Wtzi) en zorgaanbieders
als bedoeld in de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (hierna:
de instellingen) alsmede met de regionale ambulance- en gezondheidsdiensten
over hun voorbereiding op en inzet bij zware ongevallen, rampen en crisissituaties.
Instellingen of diensten die hier niet onder vallen, kunnen door de ministers
worden aangewezen dan wel aangezocht. Ook hun voorbereiding en inzet ingeval
nazorg na een calamiteit nodig is, kan onderdeel uitmaken van de afspraken.Nieuw in dit wetsvoorstel is dat de afspraken met de instellingen en diensten
worden opgenomen in het regionale crisisplan. Deze afspraken vinden hun pendant
in de plannen van de zorg (Ziekenhuisrampenopvangplan, Regionaal ambulanceplan).
Op deze wijze is voor het bestuur van de veiligheidsregio met het behandelen
van het crisisplan een afstemmings- en controlemoment ingebouwd.Het bestuur van de veiligheidsregio let er bij het maken en vastleggen
van de afspraken op dat ze passen in het geheel van afspraken en procedures
die met andere hulpverleningsdiensten, zoals de politie en brandweer, worden
gemaakt. Afstemming van de taken van instellingen onderling en afstemming
van de taken van de instellingen met andere hulpverleningsdiensten zijn namelijk
een onderdeel van de taak.Naast deze voorbereidende taak dient de voorzitter van de veiligheidsregio
in geval van een ongeval, ramp of crisissituatie een doelmatige en gecoördineerde
geneeskundige hulpverlening te ontplooien. De voorzitter stuurt, coördineert
en regisseert dan de activiteiten van de instellingen met die van de verschillende
hulpverleningsdiensten.Organisatie van de GHORVoor het organiseren en uitvoeren van de taak van de veiligheidsregio
op het gebied van de geneeskundige hulpverlening wordt een directeur GHOR
aangesteld. In de huidige Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en
rampen aangeduid als: «Regionaal geneeskundig functionaris» (RGF).De directeur GHOR heeft onder verantwoordelijkheid van het bestuur van
de veiligheidsregio als hoofdtaken:– het organiseren van die zaken die nodig zijn ter voorbereiding
op, dan wel afhandeling van de geneeskundige hulpverlening (regisserende taak);– de feitelijke, repressieve taak; het leiding geven aan een operationele
organisatie in het kader van diezelfde geneeskundige hulpverlening (sturende
en coördinerende taak);– de voorbereiding op en de coördinatie bij de afhandeling
van de nazorg (nazorg in de brede zin van het woord).– het waar nodig adviseren van het bestuur bij de besluitvorming
voor het verstrekken van vergunningen voor bijvoorbeeld het houden van grote
evenementen waar geneeskundige hulpverleningsaspecten een rol kunnen spelen.In de voorbereidingsfase wordt de directeur GHOR ondersteund door een
GHOR-bureau. In geval van de feitelijke repressie bij een zwaar ongeval, een
ramp of een crisis heeft het bestuur van de veiligheidsregio aan deze bureaucapaciteit
niet genoeg. Dan is er immers noodzaak voor verdere coördinatie en sturing.
Het bestuur moet er derhalve zorg voor dragen dat de directeur GHOR in die
situaties wordt ondersteund door competente functionarissen, die de coördinerende
en sturende taken op zich kunnen nemen. Formeel opereert de directeur GHOR
dan onder het gezag van de burgemeester in wiens gemeente het zware ongeval
of de ramp zich heeft voorgedaan, tenzij het om een gebeurtenis van meer dan
plaatselijke betekenis gaat, dan functioneert de GHOR onder verantwoordelijkheid
van de voorzitter van de veiligheidsregio in diens hoedanigheid van eenhoofdig
gezagsdrager. In de praktijk is het gebruikelijk dat de directeur GHOR met
de instellingen de afspraak maakt dat enkele van hun medewerkers in de repressieve
fase GHOR-functies uitoefenen. Deze medewerkers krijgen van de zijde van het
bestuur van de veiligheidsregio als zodanig een aanstelling en vallen vanaf
het moment van inzet onder de verantwoordelijkheid van het bestuur van de
veiligheidsregio. Operationeel worden zij bij inzet aangestuurd door de directeur
GHOR.Sturend en coördinerend kunnen optreden in geval van calamiteiten
vraagt om aparte bekwaamheden. Met de werkgevers van deze medewerkers worden
dan ook afspraken gemaakt over de mate waarin en de wijze waarop zij zich
voor te bereiden op de hun GHOR-taak door middel van opleiding en oefening.
De GHOR-functies die deze medewerkers moeten vervullen, worden bij ministeriële
regeling nader omschreven, evenals de vakbekwaamheidseisen waaraan zij moeten
voldoen. Indien onverhoopt GHOR-functies niet vervuld kunnen worden via afspraken
met instellingen dient het bestuur van de veiligheidsregio hier op andere
wijze in te voorzien.Kwalitatief verantwoorde zorgUitgangspunt bij het maken van afspraken van het bestuur van de veiligheidsregio
met de instellingen en diensten, is dat de instellingen en diensten
onder alle omstandigheden zelf verantwoordelijk zijn voor hun voorbereiding
op en werkzaamheden bij inzet. Zij blijven deze uitvoeren binnen de kaders
van de wet- en regelgeving op het terrein van de gezondheidszorg, ook als
zij functioneren in het kader van de GHOR.Het leveren van verantwoorde zorg door de instellingen en diensten in
bijzondere omstandigheden vereist vaak ook daar extra en bijzondere vaardigheden
van de medewerkers van de instellingen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om zaken
als keuzes maken over welk slachtoffer als eerste hulp krijgt, maar ook de
feitelijke eerste hulp onder rampomstandigheden. Dat verschilt met het dagelijkse
werk in een ziekenhuis.Op de instellingen en diensten – denk bijvoorbeeld aan de Regionale
Ambulancevoorziening i.o. (RAV), wat betreft de Wtzi aan ziekenhuizen met
een erkenning als traumacentra, en wat betreft andere relevante zorgaanbieders
aan huisartsen – zijn de Kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet op
de beroepen in de individuele gezondheidszorg van toepassing. Met andere woorden:
zij moeten ook tijdens ramp- of crisisomstandigheden verantwoorde zorg leveren.
Op grond van deze wetten en de beoogde Wet ambulancezorg, zijn de instellingen
gehouden zich voor te bereiden op hun taak in het kader van de geneeskundige
hulpverlening.Het is een verantwoordelijkheid van de zorgsector zelf om voor de inzet
onder bijzondere omstandigheden een normenkader te ontwikkelen. Om deze vaardigheden
te ontwikkelen en te onderhouden, moeten ook de medewerkers van instellingen
die geen GHOR-aanstelling hebben, worden opgeleid en geoefend. Dit geldt voor
ziekenhuismedewerkers, ambulancepersoneel, huisartsen, GGZ-medewerkers en
anderen. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) rekent het
tot zijn verantwoordelijkheid om dit te bevorderen.Afstemming met traumazorgIn de Beleidsvisie traumazorg 2006–2010 (Kamerstukken II 2005/06,
29 247, nr. 37) krijgen de ziekenhuizen met de erkenning als traumacentrum,
de opdracht vaker en beter samen te werken. Er bestaat nu een geheel Nederland
omvattend netwerk traumazorg. Alle tien traumacentra hebben (concrete) afspraken
met de ziekenhuizen in hun regio over de acute zorgopvang (de juiste patiënt
(tijdig) op de juiste plaats). Op basis van beleidsregels die op grond van
de artikelen 4 en 13 van de Wtzi tot stand zijn gebracht, zijn de ziekenhuizen
met erkenning traumacentrum gehouden een overleg tot stand te brengen, het
zogenaamde regionaal overleg acute zorgketen. In dit overleg komen de belangrijkste
aanbieders van acute zorg bij elkaar met als doel een regionaal dekkend systeem
te realiseren, zodat de patiënt met een acute zorgvraag zo snel mogelijk
op de juiste plaats terechtkomt. De directeur GHOR is lid van dit overleg
en hij heeft daarmee een structuur om afspraken te maken met de aanbieders
van acute zorg.Afstemming bij volksgezondheidscrisesEr zijn specifieke crises- en rampsituaties die ontstaan binnen het domein
van de volksgezondheid, zoals bij infectieziekten. De verantwoordelijkheid
voor de voorbereiding van de aanpak van een dergelijke crisis ligt bij het
college van burgemeester en wethouders. De verantwoordelijkheid voor de daadwerkelijke
bestrijding van zo’n crisis ligt bij de burgemeester. De gemeentelijke
gezondheidsdiensten zijn belast met de uitvoering ervan. Dit wordt geregeld
in de Wet collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv), de Infectieziektenwet
en de Quarantainewet.De gemeenten hebben hun gezondheidsdiensten veelal georganiseerd via een
gemeenschappelijke regeling. GGD-Nederland en de VNG hebben aangegeven voorstander
te zijn van territoriale congruentie van hun GGD-regio’s met de veiligheidsregio’s.
Het kabinet is voornemens wettelijk te regelen dat de GGD regio’s per
ultimo 2010 congruent zijn. Territoriale congruentie op dit punt houdt immers
in dat in de veiligheidsregio door de bestuurlijk verantwoordelijken en hun
uitvoerders optimaal kan worden afgestemd over de inzet bij volksgezondheidscrises,
waarmee ook de slagkracht kan worden vergroot (Kabinetstandpunt Veiligheidsregio’s
2004; Kamerstukken II 2003/04, 29 517, nr. 1). Tot nu toe hebben primair
veel gemeenten deze bestuurlijke en territoriale congruentie verder vorm gegeven.
Het kabinet is er voorstander van dat de operationele GHOR-organisatie en
de GGD-organisatie zoveel mogelijk bij elkaar worden gebracht en de processen
zo goed mogelijk op elkaar worden afgestemd. Om dit te bevorderen wordt geregeld
dat de directeur GHOR participeert in de directie van de in het gebied van
de veiligheidsregio gelegen GGD. De publieke verantwoordelijkheid van de GGD-en
en hun ervaring op het terrein van de grootschalige gezondheidsincidenten,
zoals infectieziekten, maakt dat het raadzaam is dat de besturen van veiligheidsregio’s
en GGD gezamenlijk crisissituaties aanpakken. De GHOR beweegt zich qua uitvoering
op het gebied van de openbare gezondheidszorg en moet daar in haar functioneren
rekening mee houden. Het bestuur dient vanuit haar GHOR-taak te bevorderen
dat het niet openbaar bestuurde deel van de gezondheidszorg zich verbindt
met de openbare gezondheidszorg opdat in de uitvoering tot één
keten van zorg kan worden gekomen. Dit verloopt soepeler indien er territoriale
congruentie tot stand is gebracht.Naleving en toezichtAan het bestuur van de veiligheidsregio kunnen op basis van deze wet bij
amvb eisen worden gesteld waaraan de GHOR-organisatie van de regio en de in
te zetten GHOR-functionarissen moeten voldoen. De minister van BZK stelt deze
eisen vanuit zijn verantwoordelijkheid voor een goede organisatorische voorbereiding
op zware ongevallen, rampen en crisissituaties. De eisen die de minister stelt
aan het bestuur van de veiligheidsregio met betrekking tot de GHOR en zijn
functionarissen brengt hij uit in overleg met de minister van VWS gelet op
diens medeverantwoordelijkheid voor een goede geneeskundige hulpverlening.
Hiermee is gewaarborgd dat het eisenpakket aansluit aan de systematiek van
voorbereiding die bij de instellingen plaatsvindt.Zoals hiervoor al is aangegeven is in de Wtzi bepaald dat instellingen
zich dienen te prepareren op hun bijdrage aan de geneeskundige hulpverlening
ingeval van een ramp of een crisis. De beleidsregels acute zorg ex artikel
4 jo 13 van de Wet toelating zorginstellingen (Wtzi) zullen in dit verband
door de minister van VWS na overleg met de minister van BZK op dit punt nog
worden aangescherpt. De ambtenaren van het Staatstoezicht op de volksgezondheid
in casu de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: IGZ) zijn op grond van
artikel 35 van de Wtzi verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van
de Wtzi. De minister van VWS kan, al dan niet na onderzoek van de IGZ, optreden
indien een instelling in gebreke blijft. Zo kan de minister zonodig de vergunning
tot het verlenen van zorg intrekken of bestuursdwang toepassen (respectievelijk
op grond van de artikelen 13, tweede lid, en 37 van de Wtzi). Deze aanpak
strookt ook met de geest van de Kwaliteitswet zorginstellingen, namelijk dat
zorginstellingen zelf verantwoordelijk zijn voor het leveren van kwalitatief
verantwoorde zorg en bij gebreke daarvan door de minister al of niet via de
IGZ kan worden ingegrepen.Het bestuur van de veiligheidsregio laat zich periodiek door de directeur
GHOR op de hoogte stellen van de staat van voorbereiding van de instellingen. Zo nodig spreekt de directeur namens het bestuur van de veiligheidsregio
een instelling erop aan wanneer de voorbereiding niet aan de maat is. Indien
een instelling volgens het bestuur zich niet of onvoldoende voorbereidt op
een ramp of een crisis kan de voorzitter van de veiligheidsregio de desbetreffende
instelling een aanwijzing geven. Mocht de instelling geen gevolg geven aan
de aanwijzing dan kan de voorzitter de minister van VWS verzoeken van zijn
bevoegdheden gebruik te maken om de nodige maatregelen te treffen. De Kwaliteitswet
zorginstellingen biedt de minister van VWS mogelijkheden om in te grijpen.
De minister van VWS kan daarbij zijn inspectie inschakelen.De IGZ is toezichthouder op de zorgaanbieders in de zin van de Kwaliteitswet
zorginstellingen en de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg.
De IGZ beschikt over sanctiemogelijkheden om er zorg voor te dragen dat de
gevraagde medewerking alsnog wordt geboden.De IGZ is verder de toezichthouder op het optreden van het college van
burgemeester en wethouders en de burgemeester, alsook op het optreden van
de gemeentelijke gezondheidsdiensten, ter uitvoering van de Wcpv, de Infectieziektenwet
en de Quarantainewet. De minister van VWS heeft beperkte aanwijzingsbevoegdheden
richting burgemeester en wethouders (op grond van artikel 3, tweede lid, van
de Wcpv) en burgemeester (op grond van artikel 26b, eerste lid, van de Infectieziektenwet),
ter zake van de bestrijding van een infectieziektecrisis.De rol van de IGZ als toezichthouder op grond van bovengenoemde wetten
maakt dat er samenhang zal zijn tussen die taak en de toezichthoudende taak
van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (hierna: IOOV), onderdeel van
het ministerie van BZK. De IOOV heeft op het punt van het toezicht op de veiligheidsregio
een coördinerende rol in relatie tot de IGZ. In de brief «Eenduidig
toezicht» aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2005/06, 29 362,
nr. 107), is uiteengezet hoe de samenwerking tussen de verschillende inspecties
zal verlopen indien de regio’s op de staat van voorbereiding op rampen-
en crisisbeheersing worden geïnspecteerd. Van belang daarbij is dat,
geïnitieerd door de IOOV, de inspecties hun toezicht op elkaar afstemmen
en in onderling overleg op periodieke basis onderzoek doen in de regio’s
naar de organisatiegraad van de geneeskundige hulpverlening en het niveau
van voorbereiding van de betrokken partijen.FinancieringDe financieringsstructuur van de veiligheidsregio’s, en van de GHOR
in het bijzonder, vraagt om enige verduidelijking. Uitgangspunt bij de voorbereiding
op zware ongevallen rampen en crisissituaties is dat elke sector die een bijdrage
moet leveren aan de voorbereiding zijn eigen kosten draagt; dus de geneeskundige
sector ook bij de voorbereiding op GHOR-activiteiten. Dit standpunt is door
een eerder kabinet reeds ingenomen (Kamerstukken II 2001/02, nr. 26 956,
nr. 11) en in een later kabinetsstandpunt inzake de GHORdiaanse knoop (Kamerstukken
II 2004/05, 26 956, nr. 25) bevestigd.Vertrekpunt voor de financiering van de voorbereidingskosten door de geneeskundige
sector is de financieringssystematiek zoals die geldt voor de instellingen
in de gezondheidszorg. Zorgverzekeraars hebben met de instellingen contracten
afgesloten voor het leveren van zorg. Onder die zorg valt ook de zorg die
in geval van een ramp of zwaar ongeval moet worden geleverd. De zorgsector
moet zich hierop voorbereiden onder andere door te oefenen. Deze kosten van
de voorbereiding en het oefenen dienen derhalve uit de eigen middelen van
de instellingen te worden gefinancierd. In die zin wijkt de financieringsstructuur
niet af van die van andere partijen. Voorbereidingen van bijvoorbeeld Defensie
en de waterschappen op rampen of crisissituaties, ook het participeren in
oefeningen, worden ook in die sectoren uit de eigen middelen betaald.Vanuit deze uitgangspunten is met de minister van VWS afgesproken dat
hij vanaf 2008 er zorg voor zal dragen dat ieder jaar structureel geoormerkt
geld beschikbaar komt voor opleiden, trainen en oefenen door de instellingen
en diensten. Dit maakt het voor de besturen van de veiligheidsregio’s
mogelijk om de instellingen en diensten daarop aan te spreken en met hen afspraken
te maken op welke wijze dit geld wordt gebruikt ter voorbereiding op calamiteiten.
Zeker als het referentiekader voor oefenen door ziekenhuizen gereed is, biedt
de combinatie van referentiekader en geoormerkt geld een goed vertrekpunt
om de voorbereiding gezamenlijk in te vullen.De verantwoordelijkheid voor financiering van het GHOR-bureau en haar
activiteiten ligt bij de regio. De regio wordt hoofdzakelijk gefinancierd
door de aangesloten gemeenten. Sinds enkele jaren kent de minister van BZK
in aanvulling op wat de gemeenten zelf bijdragen, een rijksbijdrage toe aan
de regio (de BDUR). Deze rijksbijdrageregeling wordt gecontinueerd.5.3 Multidisciplinaire takenNaast bovenbeschreven monodisciplinaire taken, is een beschrijving van
de multidisciplinaire taken op zijn plaats. Multidisciplinaire taken zijn
taken die door hun aard moeten worden uitgevoerd door twee of meer van de
hulpverleningsdiensten gezamenlijk.Deze taken liggen met name op het terrein van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing. Maar ook ten aanzien van de meldkamer en de advisering in
het kader van proactie en preventie is multidisciplinaire samenwerking tussen
de betrokken diensten vereist. Hier wordt ook gedoeld op de afstemming met
de andere crisispartners zoals de waterschappen, het Openbaar Ministerie of
de functionarissen van gedeconcentreerde diensten.De instelling van veiligheidsregio’s schept gunstige voorwaarden
om daadwerkelijk invulling te geven aan het multidisciplinaire karakter van
de rampenbestrijding en de crisisbeheersing.In deze wet worden geen voorschriften gegeven voor de inrichting van de
ambtelijke organisatie die de besluiten van het bestuur van de veiligheidsregio
voorbereidt en uitvoert. Het inrichten van de ambtelijke organisatie wordt
aan de veiligheidsregio overgelaten. Verwacht mag worden, zoals ook beschreven
is in de brief aan de Tweede Kamer van 27 april 2005 (2004/05, 29 517,
nr. 4), dat deze voorbereiding en uitvoering in handen zal zijn van de hoofden
van de belangrijkste uitvoerende organisaties, te weten de commandant van
de brandweer, de directeur GHOR, de korpschef en de functionaris die belast
is met de coördinatie van de operationele prestaties van de gemeenten
in het kader van de rampenbestrijding en crisisbeheersing.Het wordt aan het bestuur van de veiligheidsregio overgelaten hoe aan
de samenwerking nader vorm te geven. In meerdere regio’s is met het
oog op de multidisciplinaire taken al een veiligheidsdirectie of een managementteam
ingericht, maar er kan ook voor een andere vorm gekozen worden. In meerdere
regio’s zijn zogenaamde veiligheidsbureaus ingericht, waar de samenwerking
tussen de disciplines zijn beslag krijgt. Het feit dat de verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van deze multidisciplinaire taken eventueel bij een organisatorische
eenheid ligt, laat onverlet dat de coördinatie van deze taken of van
onderdelen van deze taken als zodanig aan één van de diensten
kan worden opgedragen.5.4 MeldkamerHet bestuur van de veiligheidsregio draagt er zorg voor dat er één
meldkamer wordt ingesteld en in stand gehouden ter ondersteuning van de monodisciplinaire
processen van de politie, brandweer, ambulancezorg en de geneeskundige hulpverlening.
Het bestuur van de veiligheidsregio is verantwoordelijk voor het algehele
beheer en in stand houden van de gemeenschappelijke meldkamer, met dien verstande
dat het bestuur van de Regionale Ambulancevoorziening en het regionale college
van politie ieder zorg dragen voor het in stand houden van hun eigen deel
van de gemeenschappelijke meldkamer. Het bestuur van de veiligheidsregio maakt
afspraken met het regionale college van politie over het gemeenschappelijk
gebruik van de meldkamer. Aan de vergunninghouder voor ambulancezorg worden
eisen gesteld op basis van de Wet ambulancezorg binnen welk kader deze partij
deelneemt aan de gemeenschappelijke meldkamer. In deze wet wordt geregeld
dat het gaat om een gemeenschappelijke meldkamer waarin de werkzaamheden ten
minste gecolokeerd worden uitgevoerd. Colocatie houdt in ieder geval in gemeenschappelijke
huisvesting en gebruik van ondersteunende systemen en zoveel mogelijk afstemming
van de werkprocessen. De lasten voor beheer en instandhouding worden door
de besturen van de disciplines die gebruik maken van de meldkamer gedragen,
tenzij partijen anders overeenkomen.Het bestuur van de veiligheidsregio benoemt en ontslaat de directeur van
de meldkamer. Hij doet dit niet eerder dan nadat hij het regionale college
en het bestuur van de regionale ambulancevoorziening in de gelegenheid heeft
gesteld daarover advies uit te brengen.Het personeel van de meldkamer is in de regel afkomstig en in dienst van
de disciplines die samenwerken in de meldkamer, tenzij de partijen in regionaal
verband voor een andere oplossing kiezen. Het aanstellen van personeel van één
van de partijen voor het verrichten van werkzaamheden in de meldkamer, behoeft
instemming van de directeur. Dit met het oog op de kwaliteitsbewaking en mogelijkheden
voor samenwerking van het personeel. De directeur van de meldkamer kan immers
zijn verantwoordelijkheid voor het algehele beheer en de kwaliteit van de
processen niet waarmaken indien hij geen zeggenschap heeft over het personeel
dat in de meldkamer te werk wordt gesteld.De meldkamer wordt ingericht voor het ontvangen, registreren en beoordelen
van alle acute hulpvragen gericht op de inzet van brandweer, geneeskundige
hulpverlening, ambulancezorg of politie, het bieden van een adequaat hulpaanbod
en het begeleiden en coördineren van de hulpdiensten. Onder acute hulpvragen
dient hier te worden verstaan spoedeisende hulpvragen en hulp die binnen afzienbare
tijd (circa vierentwintig uur) geboden moet worden. Voor geplande activiteiten
van hulpverlening, zoals de inzet van politie met betrekking tot een evenement
dat over een bepaalde tijd plaatsvindt of het geplande vervoer van zieken,
kan gebruik gemaakt worden van de faciliteiten van de meldkamer. Partijen
kunnen echter ook anders besluiten.De directeur heeft de algehele leiding over de meldkamer. Hij dient daarbij
de werkinstructies van de verantwoordelijke leidinggevenden van de onderscheiden
disciplines in acht te nemen. In meldkamers waar gecolokeerd wordt gewerkt
kunnen een of meer leidinggevenden van de onderscheiden disciplines leiding
geven aan de werkprocessen en de daadwerkelijk inzetbepaling voor de eigen
discipline.De directeur draagt er zorg voor dat de meldkamer operationeel is in zowel
reguliere als in ramp- en crisissituaties. Voor hulpverlening die door de
meldkamer wordt georganiseerd en gecoördineerd, kunnen ook andere (overheids-)instellingen
nodig zijn. In situaties waarin meerdere hulpverleningsdiensten samenwerken
of de omvang van de hulpverlening toeneemt, is het belangrijk dat de verschillende
disciplines van de meldkamer (brandweer, geneeskundige hulpverleningsorganisatie,
ambulancezorg en politie) elkaar goed kunnen vinden en hun handelingen afstemmen.
Om dit te realiseren hebben nu bijna alle meldkamers van brandweer, geneeskundige
hulpverleningorganisatie en politie een gezamenlijke huisvesting (colocatie).
Ook neemt de operationele en beheersmatige samenwerking tussen deze organisaties
verder toe. Dit wetsvoorstel bouwt voort op deze ontwikkelingen en maakt verdere
ontwikkelingen richting een geïntegreerde meldkamer in de toekomst mogelijk.
Het kabinet wil dit ook bevorderen en streeft een vergaande mate van integratie
van de processen na. De meldkamer is in ieder geval gecolokeerd, maar ook
verdergaande vormen van samenwerking zijn mogelijk. Regio’s kunnen overgaan
naar een volledig geïntegreerde meldkamer.Gelet op het regeerakkoord en de reacties op het wetsvoorstel van de VNG
en de NVBR, die pleiten voor een heldere publiekrechtelijke verankering van
de meldkamer, zijn de bepalingen ten opzichte van het in consultatie gegeven
voorstel aangepast. De meldkamer is essentieel voor het bevoegd gezag om zijn
verantwoordelijkheid voor de veiligheid en openbare orde waar te maken. De
meldkamer vervult de spilfunctie in het functioneren van brandweer, politie,
geneeskundige hulpverlening en ambulancezorg, zowel in de dagelijkse situatie
als onder ramp- of crisisomstandigheden. Het bevoegd gezag moet direct op
de meldkamer kunnen sturen. In de wet is daarom verankerd dat de meldkamer
onder de publieke verantwoordelijkheid valt en wordt ingesteld en in stand
gehouden door het bestuur van de veiligheidsregio, met dien verstande dat
de daadwerkelijke uitvoering van de meldkamer ambulancezorg en daarmee de
verantwoordelijkheid voor de feitelijke inzet valt onder de verantwoordelijkheid
van de rechtspersoon aan wie vergunning is verstrekt door de minister van
VWS. Hetzelfde geldt voor het regionale college van politie wat betreft het
bepalen van de werkwijze in het politiedeel van de meldkamer. De minister
van VWS verleent per regio een vergunning aan één rechtspersoon
tot het verrichten van ambulancezorg. Om voor de meldkamer ambulancezorg de
verantwoordelijkheid van het openbaar bestuur waar te maken, is bepaald dat
ten aanzien van een groot aantal onderwerpen het bestuur van de veiligheidsregio
eisen kan stellen aan de vergunninghouder. Daarnaast is bepaald dat het bestuur
van de veiligheidsregio de directeur van de meldkamer benoemt.Naast deze directe sturing, vindt op basis van dit wetsvoorstel ook indirecte
sturing plaats door het op grond van artikel 16 stellen van eisen aan onder
andere de meldkamer. De minister van BZK kan eisen stellen aan prestaties
en systemen, zoals de minister van VWS op basis van de Wet ambulancezorg ook
nader eisen kan stellen. Dit zijn bijvoorbeeld eisen die betrekking hebben
op het hanteren van procedures, de wijze van samenwerking, de snelheid van
opschalen en opleidingseisen aan de medewerkers. Doel van deze eisen is om
de meldkamerfunctie krachtiger te positioneren en om ervoor te zorgen dat
de opleiding en de geoefendheid van het personeel dat werkzaam is in de meldkamer
van eenzelfde kwaliteitsniveau is.Deze eisen gelden ook voor het personeel, belast met taken op terrein
van brandweer, geneeskundige hulpverleningsorganisatie en politie, dat werkzaam
is in de meldkamer. Ten aanzien van het meldkamerpersoneel voor de ambulancezorg,
zullen deze eisen deel uitmaken van de voorwaarden die gesteld worden aan
de vergunningverlening op basis van de beoogde Wet ambulancezorg. De eisen
die bij amvb worden gesteld aan het politiedeel van de meldkamer vinden hun
grondslag in de Politiewet 1993.Een grote ramp of crisis die het niveau of de capaciteit van de regio
te boven gaat, vereist opschaling of onderlinge bijstandsverlening van de
hulpdiensten. Om de operationele en de beleidsmatige processen ook bij opschaling
goed te laten verlopen is het noodzakelijk dat regionale organisaties
onderling op elkaar aansluiten, onder andere om uitwisselbaarheid te bereiken.
De regionale organisaties dienen eveneens aan te sluiten op de nationale (Rijks)
crisisbeheersingsorganisatie. Dit vereist op een aantal essentiële terreinen,
zoals op het terrein van de meldkamer, uniformering en standaardisering. Gelet
op de centrale rol van de meldkamer en gelet op de verantwoordelijkheden van
de minister van BZK heeft de minister de mogelijkheid om eisen te stellen,
die zich vooral zullen richten op interregionale en landelijke implicaties
van de meldkamerfunctie. Gedacht moet worden aan het snel kunnen opschalen
(van een regio naar meer regio’s), het hanteren van uniforme werkwijzen
en aan uniforme en uitwisselbare informatiestromen.Het bestuur van de veiligheidsregio is verantwoordelijk voor de gemeenschappelijke
meldkamer. Een onderdeel van de gemeenschappelijke meldkamer is de 112-centrale.
Het regionale college is verantwoordelijk voor het in stand houden van de
112-centrale. Het telefoonnummer 112 is binnen de Europese Unie het alarmnummer
voor de hulpverleningsdiensten.De ophanging aan de politie is een gevolg van de cruciale rol van de politie
en de meeste oproepen hebben betrekking op een hulpvraag aan deze organisatie.
Er bestaat dan ook geen directe aanleiding om de verantwoordelijkheid voor
de 112-centrale onder te brengen bij het bestuur van de veiligheidsregio.De NVBR veronderstelt in haar reactie op het concept wetsvoorstel dat
hiermee de 112-centrale fysiek apart gepositioneerd wordt in het politiedomein.
Zo mag de wet echter niet gelezen worden. De 112-centrale valt op de gronden
als hierboven geschetst onder het beheer van het regionale college, maar maakt
fysiek deel uit van de gemeenschappelijke meldkamer waar de werkzaamheden
in ieder geval gecolokeerd plaatsvinden. Dit is met name in gevallen waarin
de disciplines samen moeten optrekken van cruciaal belang. De bestuurlijke
en operationele samenwerking in en rond de meldkamer en de 112-centrale wordt
op basis van dit wetsvoorstel geregeld. Per regio dient de verdere uitwerking
plaats te vinden in een convenant. De aspecten van de meldkamer die in ieder
geval in het convenant dienen te worden opgenomen zijn de locatie, het beleid
en beheer, de financiën, het te gebruiken ondersteunende systeem en de
prestaties.In lokale crisissituaties heeft de burgemeester het gezag over de meldkamer,
ten aanzien van alle disciplines, waarbij echter ook de (hoofd)officier van
justitie gezagsdrager is indien er opsporingsbelangen in het geding zijn.
De burgemeester kan, wanneer hij dat om redenen van openbare orde nodig acht,
aanwijzingen geven aan de Regionale Ambulancevoorziening. In het geval van
een bovenlokale ramp of crisis komt deze bevoegdheid toe aan de voorzitter
van de veiligheidsregio.De Koninklijke marechaussee (Kmar) vervult de reguliere politietaak op
Schiphol en andere aangewezen vliegvelden. Deze taak wordt uitgevoerd door
de districten van de Kmar, die de beschikking hebben over een eigen politiemeldkamer.
Deze meldkamer is niet gecolokeerd. De Kmar valt niet onder het regionale
college van politie, noch onder de korpsbeheerder. Beheersmatig kent de Kmar
een geheel andere constructie dan de politie.Dit wetsvoorstel schrijft voor dat het bestuur van de veiligheidsregio
moet voorzien in de meldkamerfunctie. Voor de Kmar zijn er nu voorzieningen
voor de meldkamerfunctie, maar die wijken (nog) af van de lijn die beleidsmatig
wordt voorgestaan, zoals colocatie. De uitzonderingsbepaling die nu in het
wetsvoorstel is opgenomen, kan voor de situatie op Schiphol en de andere luchtvaartterreinen
uitkomst bieden.Wat betreft het gezag over de Kmar bij de vliegvelden is de situatie identiek
als het gezag over de politie: de burgemeester heeft het gezag op het terrein
van de openbare orde en veiligheid en de officier van justitie heeft het gezag
op het terrein van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.Daarmee is bepaald dat de Kmar, voor zover betreft de politietaken op
vliegvelden, gelijk te schakelen is met de reguliere politie. Het bestuur
van de veiligheidsregio dient derhalve ook de beoogde operationele prestaties
van de Kmar in dit verband op te nemen in het beleidsplan van de veiligheidsregio
en het bestuur dient de Kmar op te nemen in het crisisplan.Het bestuur van de veiligheidsregio kan echter ten aanzien van de Kmar
geen convenant sluiten met het regionale college van politie. Het bestuur
van de desbetreffende veiligheidsregio zal in dit verband een convenant moeten
opstellen met de minister van Defensie, als verantwoordelijke voor het beheer
van de Kmar.6. Sturing door de rijksoverheidOm sturing te geven aan de veiligheidsregio’s en het door de regio’s
te voeren beleid staat de minister van BZK een aantal mogelijkheden ter beschikking.
Om overal in Nederland, voor alle burgers, op het terrein van brand, ongeval,
ramp of crisis een zeker minimum veiligheidsniveau te bereiken, worden landelijke
voorschriften nodig geacht. Landelijke voorschriften zijn eveneens nodig om
opschaling tijdens een zeer grote ramp of crisis mogelijk te maken. Onderlinge
bijstandsverlening vereist bijvoorbeeld uniformiteit, onderlinge uitwisselbaarheid
en aansluiting van systemen op elkaar. Het uitgangspunt is dat de landelijke
voorschriften uiterst beperkt dienen te blijven.Niettemin wees een aantal partijen, zoals de VNG, het IPO en de NVBR tijdens
de consultatieronde in hun commentaar op het concept-wetsvoorstel op het grote
aantal aangekondigde amvb’s. Dit heeft ertoe geleid dat de behoefte
daaraan nogmaals kritisch is bezien. Veel van de voorschriften in dit wetsvoorstel
bestaan echter al en zijn gebaseerd op bestaande wetten.Bovendien is in een aantal gevallen sprake van voorschriften die zijn
gebaseerd op Europese (veiligheids)voorschriften; Nederland is gehouden die
in de nationale regelgeving over te nemen. Hier valt dus geen «winst»
te boeken bij het terugdringen van centrale regelgeving.Bij amvb kunnen kwaliteitseisen gesteld worden. Daarnaast heeft de minister
de mogelijkheid om landelijke doelstellingen vast te stellen. Deze zijn reeds
toegelicht in hoofdstuk 4. De kwaliteitseisen komen voor een aantal onderdelen
overeen met die uit de huidige wet- en regelgeving zoals eisen te stellen
met betrekking tot personeel en materieel. In de nieuwe situatie worden bovendien
nadere kwaliteitseisen gesteld aan de voorbereiding van de rampenbestrijding
en crisisbeheersing. Het gaat daarbij in ieder geval om een basisniveau dat
door de minister wordt vastgesteld ten aanzien van de melding en alarmering,
de op- en afschaling, de leiding en coördinatie en het informatiemanagement.Uit verschillende onderzoeken door onder andere de IOOV komt naar voren
dat de kwaliteit van een aantal kritische multidisciplinaire processen binnen
de rampenbestrijding onvoldoende is geborgd. De evaluaties van de vuurwerkramp
in Enschede en de Nieuwjaarsbrand in Volendam, en ook recent het onderzoek
van de IOOV «Bestuurlijke aansturing van de brandweerzorg» hebben
de processen melding en opschaling, leiding en coördinatie en operationeel
informatiemanagement als zwak ontwikkeld aangemerkt. Uit dezelfde onderzoeken
komt naar voren dat deze multidisciplinaire processen kritisch
zijn voor het systeem van rampenbestrijding en crisisbeheersing en dat verbetering
ervan van wezenlijk belang is.Bij het verbeteren van de kritische processen worden minder vrijblijvendheid,
meer uniformiteit, een minimum prestatieniveau en een toetsingskader voor
de IOOV als uitgangspunten gehanteerd.Het stellen van kwaliteitseisen aan de taakuitvoering van de veiligheidsregio’s
is een van de verbetermaatregelen. De minister van BZK heeft op 18 april
2007 in een algemeen overleg met de Tweede Kamer aangekondigd dat dergelijke
eisen worden ontwikkeld. Op basis van deze aankondiging worden onder andere
basisvereisten opgesteld voor de drie bovengenoemde kritische multidisciplinaire
processen. De eisen moeten ertoe leiden, dat de feitelijke bestrijding van
een incident volgens vastgelegde normen gaat verlopen. De eisen betreffen
bijvoorbeeld de beschikbaarheid van sleutelfunctionarissen, de capaciteit
van de meldkamer en het tempo en de structuur van de opschaling.Het wetsvoorstel voorziet daarnaast in een aantal mogelijkheden om bij
of krachtens amvb dan wel bij ministeriële regeling kwaliteitseisen te
stellen met betrekking tot verschillende onderdelen van onder het bestuur
van de veiligheidsregio ressorterende diensten. Hierbij valt te denken aan
eisen betreffende:• de organisatie van de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing
alsmede aan de taakuitvoering door en de bekwaamheid van degenen die zijn
aangesteld of aangewezen met het oog op de bestrijding van branden, zware
ongevallen, rampenbestrijding en crisisbeheersing.• het opleidingsniveau en de geoefendheid van het personeel dat werkzaam
is in een meldkamer en over de prestaties en professionaliteit van de meldkamerfunctie.
Dit zijn bijvoorbeeld eisen die betrekking hebben op het hanteren van procedures,
wijze van samenwerking, snelheid van opschalen en opleidingsniveau van de
medewerkers. Doel van deze eisen is om de meldkamerfunctie krachtiger te positioneren.• de informatie- en communicatiehuishouding van de veiligheidsregio
en de daarin werkzame operationele organisaties. Al deze eisen betreffen zowel
de brandweer (ook indien het personeel daarvan in dienst is van de gemeente)
als de GHOR en de meldkamer en gelieerden.• het kwaliteitszorgsysteem van de regio; Hierbij ligt het voor de
hand dat de trend wordt voortgezet van toepassing van het INK-model voor de
brandweer en het HKZ-model voor de GHOR. Wellicht dat op termijn gekomen kan
worden tot één model voor de gehele ambtelijke organisatie van
de veiligheidsregio.• het brandweer- en reddingsmaterieel.• bedrijfsbrandweren.Inhoudelijk zal de sturing door het Rijk zich voornamelijk richten op
het waarborgen van een minimum kwaliteitsniveau.SamenwerkingIn het wetsvoorstel is de mogelijkheid opgenomen dat regels gesteld worden
over samenwerking tussen veiligheidsregio’s en regionale politiekorpsen,
het Korps landelijke politiediensten (KLPD) en de Koninklijke marechaussee
(Kmar) voor zover dit betreft de uitvoering van de politietaak op de luchthaven
Schiphol en andere luchthavens. Dergelijke regels kunnen bepaalde aspecten
of taakgebieden betreffen waarbij uniformiteit van de uitvoering essentieel
is en de totstandkoming van verschillende convenanten tussen betrokken partners
niet voldoende adequaat is. Wanneer deze regels raken aan de handhaving van
de strafrechtelijke rechtsorde dan wel aan overige taken ten dienste van de
justitie worden de regels gegeven door de minister van BZK en de minister
van Justitie gezamenlijk. Wat betreft regels met betrekking tot
de Kmar is voorzien dat deze in overeenstemming met de minister van Defensie
worden geformuleerd.Benoeming brandweercommandant en directeur GHORHet is van groot belang dat de betrokken organisaties op functies van
strategisch belang beschikken over leidinggevenden met de juiste capaciteiten.
Aangezien de veiligheidsregio is vormgegeven als een gemeenschappelijke regeling
waarbij een openbaar lichaam is ingesteld, ligt het in de rede dat het bestuur
van het openbaar lichaam het eigen personeel benoemt. Met de VNG worden afspraken
gemaakt over de toepassing van het LMD-beleid bij de vervulling van vacatures.7. Samenwerking7.1 Samenwerking met het regionale college politieZoals in paragraaf 3.2 van deze toelichting aangegeven, gaat het
voorliggende wetsvoorstel uit van de huidige organisatie van de politie. Dat
betekent dat het veiligheidsbestuur en het regionale college als juridische
entiteiten naast elkaar zullen bestaan. Een formele juridische integratie
van deze besturen is op dit moment, mede gezien de wens van de VNG om niet
nu tot integratie van de besturen over te gaan, niet aan de orde; intensieve
samenwerking tussen de besturen wel. In de huidige praktijk is reeds te zien
dat de besturen van de brandweer, de GHOR en de politie in veel regio’s
intensief samenwerken. Dat zal met de vorming van één bestuur
voor de veiligheidsregio zo blijven. Alleen al het gegeven dat de burgemeesters
van de regio zitting hebben in beide besturen, bevordert de samenhang in de
besluiten van de beide besturen. Ook het feit dat de voorzitter van de veiligheidsregio
tevens voorzitter van het regionale college is, draagt daar aan bij. In de
praktijk zal het er op neer komen dat de besturen inzake de veiligheid een
integraal beleid voeren en de besluiten op elkaar afstemmen, juist waar het
gaat om het leggen van dwarsverbanden tussen de regionale beleidsplannen,
waarin uitwerking wordt gegeven aan de landelijke, regionale en lokale beleidsprioriteiten.Daarnaast kent het wetsvoorstel de verplichting om in een convenant de
formele aspecten van de samenwerking tussen de beide besturen vast te leggen.
In ieder geval worden de terreinen benoemd waarop de samenwerking plaatsvindt,
de wijze waarop wordt samengewerkt, de besluitvormingsprocedures en de verantwoordelijkheden
van de verschillende actoren. Ook worden op basis van het convenant de operationele
prestaties van de politie afgestemd voor zover het de taken van de politie
op het gebied van rampen, zware ongevallen en crises betreft. In het convenant
worden verder afspraken gemaakt over het afstemmen van de beleidsplannen van
het bestuur van de veiligheidsregio en het regionale college van politie,
bijvoorbeeld door de beleidsplannen onderwerp te laten zijn van een gezamenlijke
vergadering. Ook bevat het convenant afspraken ten aanzien van de meldkamerfunctie.De hoofdofficier van justitie heeft verschillende mogelijkheden de beleidsvorming
van het bestuur van de veiligheidsregio te beïnvloeden en daarmee de
voorbereiding op de rampenbestrijding en crisisbeheersing en de taakuitvoering
van de politie daarin. De belangrijkste is zijn positie in het regionale college
van politie. Ten eerste bij het afsluiten van het convenant tussen het regionale
college en het bestuur van de veiligheidsregio. Ten tweede bij de rol die
het regionale college krijgt bij het opstellen van het risicoprofiel voor
de veiligheidsregio en tot slot dient het bestuur van de veiligheidsregio
samenhang aan te brengen tussen het beleidsplan veiligheidsregio en het beleidsplan
politie met het regionale college van politie.In de responsfase heeft de hoofdofficier van justitie zitting in het RBT.
De korpschef neemt, afhankelijk van het soort ramp of crisis, aan de vergaderingen
van het RBT deel en kan, afhankelijk van de soort ramp of crisis, door de
voorzitter van de veiligheidsregio worden aangewezen als regionaal operationeel
leider.7.2 Samenwerking met crisispartnersHet bestuur van de veiligheidsregio zal met diverse partijen samenwerken.
Het gaat hier bijvoorbeeld om de waterschappen, het Openbaar Ministerie (OM)
en andere overheidsdiensten, waaronder de gedeconcentreerde diensten en het
Regionaal Militair Commando. Deze partijen worden aangeduid als crisispartners.
Daarnaast zijn er nog private partijen, die door hun expertise en capaciteiten
een belangrijke rol kunnen spelen bij de crisisbeheersing, zoals ziekenhuizen,
de Koninklijke Nederlandse Reddingsmaatschappij (KNRM), de Koninklijke Nederlandse
Bond tot het Redden van Drenkelingen (KNBRD), het Nederlandse Rode Kruis,
ProRail, de NS en andere bedrijven, zoals de energiebedrijven en de (petro-)chemische
industrie.Het doel van deze samenwerking is dat partijen gezamenlijk voorbereidingen
treffen en dat coördinatie bij de aanpak van de ramp of crisis tot stand
komt. Bij deze samenwerking is het uitgangspunt dat de wettelijke taken en
bevoegdheden van alle betrokkenen intact blijven. Mede om deze reden is er
niet voor gekozen deze functionarissen wettelijk te verplichten deel te nemen
aan het bestuur van de veiligheidsregio of het RBT.In het wetsvoorstel zijn maatregelen opgenomen om de benodigde samenwerking
te bevorderen. De crisispartners worden bij essentiële onderdelen betrokken.
Afhankelijk van taak, positie en situatie betreft het de volgende onderdelen:• deelname aan de vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio• deelname aan periodieke vergadering met alle crisispartners• deelname aan de vergaderingen van het RBT• kenbaar maken van de zienswijze op het risicoprofiel• afspraken over oefenen• afspraken over operationele prestaties• afstemming in de planvorming.De deelname aan de vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio
gebeurt op uitnodiging van de voorzitter. De hoofdofficier van justitie, als
vertegenwoordiger van het OM, en de voorzitters van de betrokken waterschappen
als vertegenwoordigers van bestuursorganen ontvangen standaard een uitnodiging.
Indien het grondgebied van een veiligheidsregio in meer dan één
waterschap is gelegen, bepalen de betrokken voorzitters van de waterschappen
wie van hen deelneemt aan de vergaderingen. De crisispartners, het OM en de
waterschappen maken geen deel uit van de gemeenschappelijke regeling van het
bestuur van de veiligheidsregio. Zij hebben de functie van adviseur en hebben
geen stemrecht. Daarnaast nodigt de voorzitter van de veiligheidsregio andere
functionarissen uit de vergaderingen van het bestuur bij te wonen, wanneer
hun aanwezigheid in verband met de te behandelen onderwerpen van belang is.Om de betrokkenheid van alle crisispartners in de regio te verzekeren,
zijn bovenstaande zaken in de wet opgenomen. Het contact met het bestuur van
de veiligheidsregio zal tot uitdrukking komen in een jaarlijks te organiseren
vergadering waar gemeenschappelijke thema’s kunnen worden besproken.
In ieder geval zullen de risico’s in de regio besproken worden tijdens
dit overleg.Een aantal van de crisispartners betreft functionarissen van gedeconcentreerde
diensten (ook wel aangeduid als: rijksheren), die afhankelijk van sectorale
wetgeving kunnen optreden ten tijde van een crisis. Het betreft hier bijvoorbeeld
de hoofdingenieurs-directeur van Rijkswaterstaat, de regionaal geneeskundig
inspecteurs voor VWS en de regionaal inspecteurs van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM). Hierna worden deze voorbeelden
kort toegelicht.De hoofdingenieurs-directeur van Rijkswaterstaat zijn als bevoegd gezag
verantwoordelijk voor het beheer van de rijksoppervlaktewateren (inclusief
waterkwaliteitsbeheer) en van de waterstaatswerken. Daarnaast zijn zij als
bevoegd gezag verantwoordelijk voor het nautisch beheer op scheepvaartwegen.
Zij voeren tevens het beheer over het rijkswegennet. Bij crisisbeheersing
gebruiken zij hun reguliere of bijzondere bevoegdheden op dit gebied. Tevens
adviseren zij het bestuur van de veiligheidsregio in de preparatie- en de
responsfase.De regionaal geneeskundig inspecteur voor VWS oefent toezicht uit op de
kwaliteit van de gezondheidszorg. In de preparatieen responsfase heeft hij
ook een adviserende rol voor het bestuur van de veiligheidsregio.De regionaal inspecteur van de VROM-inspectie oefent toezicht uit op de
vergunningverlening door gemeenten en hij heeft een eerstelijnsbevoegdheid
bij een drinkwaterincident. Dit geldt zowel voor de preparatie- als de responsfase.
Hij legt hierover verantwoording af aan de inspecteur-generaal.Het optreden van het RBT en van de afzonderlijke burgemeesters doorkruist
niet de wettelijke bevoegdheden van crisispartners tijdens een daadwerkelijke
ramp of crisis. De adviestaak van crisispartners met eerstelijnsbevoegdheden
of inspectietaken mag niet in het gedrang komen. Om ieders verantwoordelijkheid
tijdens een daadwerkelijke ramp of crisis zo goed mogelijk tot uitdrukking
te laten komen, is een goede voorbereiding op mogelijke rampen, zware ongevallen
en crises essentieel. De besturen van de waterschappen en de gedeconcentreerde
diensten worden door het bestuur van de veiligheidsregio uitgenodigd hun zienswijze
kenbaar te maken op het risicoprofiel, dat een belangrijk fundament van het
regionaal beleidsplan vormt. Het crisisplan bevat een overzicht van de afspraken
die met de crisispartners gemaakt zijn. Het crisisplan dient niet strijdig
te zijn met plannen die op grond van sectorale wetgeving gemaakt worden (zie
paragraaf 4.1 planvorming).Bij de planvorming worden afspraken gemaakt over de samenwerking in de
responsfase. Deze samenwerking wordt beschreven in het crisisplan. De crisispartners
kunnen in deze fase afspreken op welke wijze de samenwerking in de responsfase
wordt vormgegeven, waarbij nadrukkelijk de eigenstandige verantwoordelijkheden
van de crisispartners en van het bestuur van de veiligheidsregio in stand
dienen te blijven.Onder buitengewone omstandigheden kunnen vertegenwoordigers van het Rijk
in de hoedanigheid van rijksheer een belangrijke rol vervullen. Er is sprake
van buitengewone omstandigheden als een vitaal belang wordt bedreigd en de
normale bevoegdheden ontoereikend zijn om deze dreiging aan te pakken. Noodwetgeving
wordt dan van kracht verklaard. Een rijksheer kan op grond van een mandaat
in een bepaald gebied namens zijn minister een bepaalde noodbevoegdheid uitoefenen.
De minister zelf behoudt de regie en kan dus ook zelf over de desbetreffende
noodbevoegdheden beschikken. De noodwetgeving spreekt overigens van een «aangewezen
autoriteit» en gebruikt de term rijksheer niet. Het zijn namelijk niet
uitsluitend bij gedeconcentreerde rijksdiensten werkzame ambtenaren die op
grond van de noodwetgeving gemandateerd kunnen worden. Voorbeelden van rijksheren
onder buitengewone omstandigheden zijn de directeuren van de kamers van koophandel
die in deze gevallen optreden als economisch commissaris voor
de minister van EZ en de regionale directeuren van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) die als voedselcommissaris fungeren voor
de minister van LNV. In de toekomst zullen de hoofdingenieurs-directeur van
Rijkswaterstaat worden aangewezen als rijksheer voor Verkeer en Waterstaat.Een andere belangrijke crisispartner is de hoofdofficier van justitie
als vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie. Het OM is belast met de
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en met andere bij wet vastgestelde
taken. De hoofdtaak van het Openbaar Ministerie bestaat uit de opsporing en
vervolging van strafbare feiten en het toezicht op de uitvoering van strafvonnissen.
De hoofdofficier van justitie is lid van het regionale college van politie
en beslist daar mee over het beleid en het beheer van de politie. Bovendien
maakt de hoofdofficier deel uit van de beheersdriehoek politie.Als lid van het regionale college van politie is de hoofdofficier in het
huidige stelsel partij bij de afspraken die in het convenant tussen het regionale
college en het bestuur van de veiligheidsregio zijn gemaakt. Het bestuur van
de veiligheidsregio zal de hoofdofficier van justitie standaard uitnodigen
deel te nemen aan de vergaderingen van het bestuur. Dit gelet op de verwevenheid
van de taken van betrokkenen. Dit betekent onder meer dat de stukken zullen
worden toegezonden en het aan de hoofdofficier wordt gelaten al dan niet aan
de vergadering deel te nemen. De hoofdofficier heeft geen stemrecht in het
bestuur van de veiligheidsregio.De (hoofd)officier van justitie zal deel uitmaken van het regionale beleidsteam
in de responsfase (zie hoofdstuk 8) omdat bij iedere ramp of crisis vermoedelijk
strafrechtelijke implicaties ontstaan. De gezagsdriehoek blijft bestaan naast
het RBT, waarbij in het geval van een bovenlokale ramp of crisis de voorzitter
van de veiligheidsregio bij de handhaving van de openbare orde het gezag over
de politie uitoefent.De waterschappen spelen een belangrijke rol bij rampenbestrijding en crisisbeheersing.
De organisatie van waterschappen is gebaseerd op de Waterschapswet. De taken
van de waterschappen zijn onder meer de zorg voor de waterkering, de waterkwaliteit
en de waterkwantiteit. Het waterschap stelt een calamiteitenplan op als bedoeld
in artikel 69 van de Waterstaatswet 1900 dat betrekking heeft op waterstaatswerken.
Bij waterstaatkundige calamiteiten bestaat er een nauw raakvlak tussen de
bevoegdheden van de voorzitter van het waterschap en de burgemeester.De voorzitter van het waterschap waarin de veiligheidsregio is gelegen,
is een bestuurder en wordt uitgenodigd om deel te nemen aan de vergaderingen
van het bestuur de veiligheidsregio. Indien de veiligheidsregio op het grondgebied
van meer dan één waterschap is gelegen, bepalen de betrokken
voorzitters wie van hen deelneemt aan de vergadering van het bestuur van de
veiligheidsregio. Het stemrecht in het bestuur van de veiligheidsregio is
echter gerelateerd aan de in dit wetsvoorstel opgedragen taak aan de deelnemende
gemeenten. De voorzitter van het waterschap heeft in het bestuur van de veiligheidsregio
dan ook geen stemrecht. De waterschappen hebben hun eigen wettelijk opgedragen
taak en een eigen bestuur. Aan het verzoek van de Unie van Waterschappen,
gedaan in haar reactie op het concept-wetsvoorstel, om volwaardig lid te worden
van het bestuur van de veiligheidsregio meent het kabinet dan ook niet te
kunnen voldoen.Met de waterschappen zal op drie punten afstemming plaatsvinden: het risicoprofiel,
het beleidsplan en de gemaakte afspraken over de afstemming tijdens een crisis
worden vastgelegd in het crisisplan.De voorzitters van alle betrokken waterschappen worden ook uitgenodigd
voor de vergaderingen van het RBT. Het wordt aan hen overgelaten of hun aanwezigheid, afhankelijk van het incident, noodzakelijk is. De Unie
van Waterschappen heeft in haar reactie op het concept-wetsvoorstel aangegeven
in het RBT eenzelfde positie te wensen als die van de burgemeesters. Dit is
in zoverre het geval, dat er in het RBT niet gestemd wordt. De positie van
de voorzitter van het waterschap in de gemeenschappelijke besluitvorming is
daarmee gelijk aan die van de burgemeester. De voorzitter van het waterschap
behoudt daarbij zijn eigen verantwoordelijkheden.De vervanging en vertegenwoordiging van de voorzitters van het waterschap
bij de vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio en het RBT zijn
in de wet niet geregeld. Het is aan de voorzitters van de waterschappen om
hiervoor in overleg met de voorzitter van het regionale bestuur voorzieningen
te treffen.Er bestaat een nauw raakvlak tussen de bevoegdheden van de hoofdingenieur-directeur
(HID) van Rijkswaterstaat en die van de waterschappen. Beiden hebben de zorg
voor de waterkering, waterkwaliteit en waterkwantiteit in hun wateren. De
waterschappen zijn voor een deel van hun crisisbevoegdheden afhankelijk van
wat Rijkswaterstaat doet. De HID is als beheerder en leverancier van de informatie
rond overstromingen het bevoegd gezag op de rijksscheepvaartwegen. De HID
heeft wettelijke bevoegdheden ten aanzien van (onder meer) het beheer van
rijksoppervlaktewateren en de rijkswaterkeringen. Bij gevaar voor wateren
en waterkeringen is deze functionaris onder meer bevoegd de maatregelen te
treffen die hij nodig oordeelt, zonodig in afwijking van de wet (artikel 72
Waterstaatswet 1900). Wat de waterschappen doen voor wateren en waterkeringen
in hun beheer, doet de HID voor rijkswateren en waterkeringen. De HID is als
waterbeheerder tevens de ontvanger van de risico’s van de waterschappen
in de rijksoppervlaktewateren.De rijkshavenmeester is door de minister van Verkeer en Waterstaat aangewezen
als bevoegde autoriteit voor de nautische veiligheid en het scheepvaartverkeer.
Hij voert rijkstaken uit. Er is een nauwe relatie met het werkterrein van
de HID.De rijkshavenmeester is verantwoordelijk voor de veiligheid van het scheepvaartverkeer
op rijksscheepvaartwegen in zijn gebied.De samenwerking tussen HID, rijkshavenmeester en het bestuur van de veiligheidsregio
vindt onder meer plaats door de afstemming van de calamiteitenplannen die
op grond van de Waterstaatswet 1900 door alle beheerders van waterstaatswerken
gemaakt moeten worden. Verder vraagt het bestuur van de veiligheidsregio de
zienswijze van door andere ministers aan te wijzen functionarissen over het
risicoprofiel. Daartoe kan de minister van V&W de HID en de rijkshavenmeester
aanwijzen. Ook worden de HID en de rijkshavenmeester uitgenodigd voor een
jaarlijks overleg over de risico’s in de regio. Bovendien nodigt de
voorzitter partners als de genoemde functionarissen uit deel te nemen aan
de bestuursvergadering, bijvoorbeeld bij de behandeling van onderwerpen waarbij
deze partners inbreng kunnen hebben.In de brief aan de Tweede Kamer d.d. 24 mei 2006 (Kamerstukken II
2005/06, 30 300 X, nr. 106) hebben de ministers van Defensie en BZK,
hun voornemens uitgesproken over de decentrale borging van de civiel-militaire
samenwerking vanuit de behoefte om Defensie structureel en vroegtijdig te
betrekken bij de voorbereiding op rampen en crises.Het is gebleken dat civiele bestuurders en militaire commandanten elkaar
niet altijd weten te vinden en dat er soms sprake is van een zekere terughoudendheid
om naar elkaar toe te stappen. De Commandant Regionaal Militair Commando (C-RMC)
speelt een belangrijke rol bij de decentrale samenwerking. Nederland is ingedeeld
in drie Regionale Militaire Commando’s (RMC’s)1. De drie RMC’s omvatten elk meerdere veiligheidsregio’s.
De adviescapaciteit van de C-RMC wordt dusdanig uitgebreid dat iedere veiligheidsregio
kan beschikken over een eigen militaire adviseur: de officier veiligheidsregio.De C-RMC is in zijn regio het eerste aanspreekpunt voor overheden, civiele
instanties en personen voor elke vorm van civiel-militaire samenwerking. De
C-RMC is bekend met de actuele geplande militaire operaties in zijn gebied
en is op de hoogte van bijvoorbeeld de bezetting van militaire oefenterreinen
en infrastructurele en facilitaire zaken. Voor aanvragen van militaire bijstand
is bovendien een bataljon van de Nationale Reserve beschikbaar, dat onder
andere kan worden ingezet bij binnenlandse crisissituaties.Daarnaast beheert de C-RMC de kazernes en terreinen van de landmacht.
De C-RMC ondersteunt alle defensiemedewerkers en militaire eenheden in zijn
gezagsgebied.In genoemde brief is vastgesteld dat Defensie een rol zal spelen bij evacuatie,
inrichten van verzamelpunten, inrichten van een noodhospitaal en dergelijke.Om een goede civiel-militaire samenwerking te bewerkstelligen treedt de
C-RMC of de officier veiligheidsregio op als liaison («verbindingsofficier»)
tussen het bestuur van de veiligheidsregio en Defensie. De C-RMC steunt de
veiligheidsregio’s bij de planvorming op het terrein van crisisbeheersing
en rampenbestrijding en adviseert daarbij over de inzetmogelijkheden van militaire
capaciteiten. Verder is de C-RMC intermediair bij de planning en uitvoering
van de militaire bijdrage aan multidisciplinaire oefeningen en zal daartoe
zonodig overleg voeren met het bestuur van de veiligheidsregio.Wanneer militaire bijstand wordt geleverd, coördineert de C-RMC de
daadwerkelijke inzet van de militaire middelen onder lokaal gezag zodat zijn
positie op dat moment gelijkwaardig is aan die van de korpschef, de brandweercommandant
en de directeur GHOR. De C-RMC zal in dit verband op uitnodiging van de voorzitter
van het RBT ook een actieve rol spelen in het planningsproces aangezien hij
inzicht heeft in de capaciteiten, mogelijkheden en beperkingen van de militaire
organisatie.7.3 Internationale samenwerkingBij de uitvoering van dit wetsvoorstel moet rekening gehouden worden met
de verplichtingen die voortvloeien uit het Verdrag van Helsinki. De landen
die dit internationaal Verdrag hebben ondertekend, verbinden zich ertoe passende
maatregelen te nemen en onderling samen te werken om de mens en het milieu
te beschermen tegen industriële ongevallen met grensoverschrijdende gevolgen
waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn. Binnen de Europese Unie geldt
bovendien de Seveso II-richtlijn, die betrekking heeft op de preventie van
zware ongevallen en op de beperking van de gevolgen daarvan voor mens en milieu,
en die ook bepalingen inzake grensoverschrijdende samenwerking bevat. De EU
heeft het Verdrag van Helsinki goedgekeurd onder voorbehoud van het gebruik
van drempelwaarden zoals die in Seveso II gehanteerd worden (zie Besluit 98/685/EG
van de Raad van 23/93/1998 betreffende de sluiting van het Verdrag inzake
de grensoverschrijdende gevolgen van industriële ongevallen).Daarnaast moet Nederland bij de uitvoering van dit wetsvoorstel rekening
houden met de verplichting om bij een ernstige noodsituatie, waarbij andere
EU-lidstaten kunnen worden bedreigd of getroffen door de gevolgen van een
crisis op Nederlands grondgebied, de Europese Commissie te informeren. Deze
verplichting vloeit voort uit de Beschikking van de Raad van de Europese Unie
van 23 oktober 2001 tot vaststelling van een communautair mechanisme
ter vergemakkelijking van versterkte samenwerking bij bijstandsinterventies
in het kader van civiele bescherming.(Beschikking 2001/792/EG, Euratom, Pb
EG2001, L297). Via dit bijstandsmechanisme kan, indien noodzakelijk, via de
Europese Commissie ook aan andere EU-lidstaten om bijstand in een ramp of
crisissituatie worden gevraagd.Het informeren van de Europese commissie en het indienen van een verzoek
om bijstand bij de Europese Commissie geschiedt door de minister van BZK via
het Nationaal Crisis Centrum (NCC).8. Optreden in de responsfase8.1 Eenhoofdig gezag bij bovenlokale rampen en crisesIn het Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007 (Kamerstukken II 2003/04,
29 668, nr. 1) is uiteengezet dat de huidige structuur bij bovenlokale
incidenten belangrijke knelpunten kent. Ook zijn in het beleidsplan criteria
genoemd waaraan een nieuwe structuur zou moeten voldoen. Deze criteria zijn
eenheid, eenduidigheid en eenvoud. Om helderheid te bieden over de structuur
in de responsfase is ervoor gekozen om de structuur voor bovenlokale incidenten
wettelijk te regelen.Juist ook bij bovenlokale rampen en crises is het van groot belang dat
het gezag berust bij één persoon en dat de hiërarchische
verhoudingen duidelijk zijn. Hoe ingewikkelder de situatie, des te groter
het belang van een eenvoudige bevelsstructuur. Zonder een eenduidige gezagsstructuur
bij bovenlokale rampen en crises bestaat het gevaar van stagnatie in de besluitvorming
over te nemen maatregelen en van miscommunicatie in de bevelslijnen naar de
betrokken operationele diensten, terwijl het essentieel is dat de operationele
diensten één bestuurlijk aanspreekpunt hebben. In het wetsvoorstel
is derhalve voorzien in een regeling voor eenhoofdig gezag bij bovenlokale
rampen en crises. Dit gezag berust bij de burgemeester die tevens voorzitter
van de veiligheidsregio is. De voorzitter van de veiligheidsregio wijst de
regionaal operationeel leider aan. De regionaal operationeel leider neemt
deel aan de vergaderingen van het RBT, en hij is op zijn beurt voorzitter
van het regionaal operationeel team, dat bestaat uit de leidinggevenden van
de betrokken diensten.Aan de keuze om het bovenlokaal gezag toe te vertrouwen aan de burgemeester
die voorzitter van de veiligheidsregio is, liggen de volgende overwegingen
ten grondslag.In de eerste plaats is het uitoefenen van gezag in het kader van de handhaving
van de openbare orde en de rampenbestrijding een verantwoordelijkheid waarmee
een burgemeester, zeker een burgemeester van een grote gemeente, vertrouwd
is, gelet op de wettelijke taken die hij dagelijks vervult. Het is om die
reden wenselijk een burgemeester met het gezag te belasten, zolang dat redelijkerwijs
mogelijk is. Opschaling naar een ander bestuurlijk niveau, dat van de commissaris
van de Koningin of van de minister van BZK, komt pas in beeld als de afwegingen
die bij de uitoefening van de hier aan de orde zijnde bevoegdheden in het
geding zijn, het regionale niveau te boven gaan.In de tweede plaats is van belang dat steeds vooraf duidelijk is wie met
het bovenlokale gezag is belast. Dat is essentieel voor een goede voorbereiding.In de derde plaats is van belang dat de voorzitter van de veiligheidsregio
een bijzondere verantwoordelijkheid draagt bij de taakuitvoering van de veiligheidsregio
ten aanzien van de voorbereiding op de rampenbestrijding en de crisisbeheersing.
De spilfunctie die hij daarbij vervult geeft hem meer dan wie ook inzicht
in alle risico’s die in de regio aanwezig zijn. De wetenschap dat hij
belast zal zijn met het eenhoofdig gezag bij bovengemeentelijke
rampen en crises, stelt hem in staat en spoort hem aan om de kwaliteit van
de voorbereiding van de veiligheidsregio steeds in dat perspectief te beoordelen.In de vierde plaats speelt een rol dat de voorzitter van de veiligheidsregio
vanwege zijn rol als korpsbeheerder zeer vertrouwd is met de politie en uit
dien hoofde een bestendige werkrelatie heeft met de hoofdofficier van justitie
die deel uitmaakt van het regionaal beleidsteam. Om dezelfde reden heeft hij
een functionele relatie met de korpschef. Deze vaste relatiepatronen zijn
in situaties waarin onder spanning moet worden gewerkt essentieel om slagvaardig
te kunnen handelen.Ten slotte is van belang dat de voorzitter van de veiligheidsregio een
ervaren bestuurder is. Dat is niet alleen relevant in het overleg met de collega-burgemeesters
in het RBT maar ook van belang omdat bij bovengemeentelijke rampen en crises
een goede afstemming met andere, bijvoorbeeld nationale autoriteiten noodzakelijk
is. Voor die afstemming is het niet zonder betekenis als de betrokken gezagsdrager
door alle betrokken partijen als gelijkwaardig wordt gezien.De voorzitter van de veiligheidsregio roept bij bovenlokale rampen en
crisis een regionaal beleidsteam bijeen waarin in ieder geval de burgemeesters
van de betrokken gemeenten en de hoofdofficier van justitie zitting hebben.
Afhankelijk van de concrete omstandigheden zal de voorzitter ook andere bestuurders
en crisispartners uitnodigen deel te nemen aan de vergaderingen van het RBT.De voorzitter van een betrokken waterschap kan aan de vergaderingen van
het RBT deelnemen vanuit zijn verantwoordelijkheid voor watergerelateerde
rampen en crises. Het kan voorkomen dat niet het waterschap betrokken is bij
een watergerelateerd incident, maar de provincie als beheerder van een waterweg.
Uiteraard zal de voorzitter dan een vertegenwoordiger van de provincie vragen
deel te nemen aan de vergaderingen van het RBT.Daarnaast nodigt de voorzitter alle functionarissen uit, wier aanwezigheid
in verband met de omstandigheden van belang is, aan de vergadering deel te
nemen. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om de Commandant Regionaal Militair Commando,
de directeur GGD, vertegenwoordigers namens de provincie als die bijvoorbeeld
betrokken zijn als beheerders van provinciale wegen, regionale inspecteurs
van VROM bij een ramp of crisis op het gebied van milieu, drinkwater en kernenergie,
de rijkshavenmeesters of de HID van de regionale directies van Rijkswaterstaat.
Deze laatste heeft verschillende taken en bevoegdheden ten aanzien van waterstaatsaangelegenheden,
rijkswegen, luchtvaart en het oppervlaktewater. De HID kan, zoals hiervoor
opgemerkt, als beheerder van onder meer de rijkswateren en waterkeringen in
geval van gevaar die maatregelen treffen die hij nodig oordeelt. Voor deze
te treffen maatregelen is van belang dat overleg in het RBT plaatsvindt. De
afspraken over de samenwerking en deelname aan het RBT zullen worden opgenomen
in het regionale crisisplan. Uit deze opsomming moge blijken dat de samenstelling
van het RBT telkens maatwerk vraagt, toegesneden op het incident of het type
crisis.Het RBT is dus bij uitstek het gremium voor overleg over door de voorzitter
en de betrokken crisispartners te nemen maatregelen met betrekking tot de
bestrijding van de ramp of crisis, ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. Het doel van het overleg in het RBT is om waar nodig tot
afstemming en coördinatie te komen tussen genomen of voorgenomen maatregelen
ter bestrijding van de crisis en de implicaties daarvan voor de openbare orde.
Dit overleg kan in de praktijk uiteraard ook worden geïnitieerd door
de crisispartners die de voorzitter van de veiligheidsregio bij hun beraad
uitnodigen.Het RBT neemt overigens als zodanig geen besluiten, noch over inhoudelijke
maatregelen noch over maatregelen ter zake van de openbare orde. De voorzitter
van de veiligheidsregio dient in het RBT in ieder geval met de
betrokken burgemeesters van de betrokken gemeenten te overleggen over het
beleid en de besluiten die nodig zijn in het kader van de uitoefening van
het bovenlokaal gezag. Het gaat daarbij om het in het betrokken gebied toepassing
geven aan openbare orde bevoegdheden die in het wetsvoorstel worden genoemd.In ieder geval de Havenbeveiligingswet, de Waterstaatswet 1900, de Infectieziektewet,
de Quarantainewet, de Wet collectieve preventie gezondheid en de Kernenergiewet
bevatten bevoegdheden en verantwoordelijkheden die bij de burgemeester zijn
belegd ten aanzien waarvan de betrokken minister kan aansturen, bijvoorbeeld
in de vorm van een aanwijzing. De burgemeester is daarmee onderdeel van de
sectorale crisisstructuur, waarbij de afstemming met het vakministerie is
geborgd en de burgemeester op aanwijzing van de sectorminister besluiten en
maatregelen neemt ter beheersing van de crisis. Ook het komende wetsvoorstel
Publieke gezondheid bevat dergelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van de burgemeester en van de betrokken minister.Het is van belang dat bij de beheersing van crises samenhang bestaat tussen
de te treffen sectorale maatregelen ter beheersing van de crises en de maatregelen
ter handhaving van de openbare orde. Wanneer een crisis zich beperkt tot één
gemeente, zal de burgemeester de bevoegdheden ter beheersing van de crisis,
die krachtens de sectorale wetten bij hem zijn belegd kunnen uitoefenen. De
crisisbevoegdheden en de bevoegdheden in het kader van de handhaving van de
openbare orde liggen dan in een hand.Wanneer een crisis zich bovenlokaal manifesteert, is het consequent om
de betreffende bevoegdheden ingevolge de sectorale wetten toe te kennen aan
de voorzitter van de veiligheidsregio, die dan immers tevens beschikt over
de benodigde bevoegdheden ter handhaving van de openbare orde. In de aanpassingswetgeving
bij deze wet zal er in worden voorzien dat de betreffende burgemeesterlijke
bevoegdheden ingevolge deze sectorwetten in het geval van een bovenlokale
crisis overgaan naar de voorzitter van de veiligheidsregio en eventuele aanwijzingen
of andere maatregelen (zoals de inhoud van de te communiceren gedragslijn)
van de betrokken minister zich richten tot de voorzitter van de veiligheidsregio.Op basis van de inventarisatie van de crisiswetgeving wordt – gelet
op het advies van de Raad van State – bezien welke wetgeving overigens
in bovenstaande zin moet worden aangepast.Hiervoor is aangegeven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de
keuze om de voorzitter van de veiligheidsregio bij bovenlokale rampenbestrijding
en crisisbeheersing met het gezag ten behoeve van de handhaving van de openbare
orde te belasten. Dat door de invoering van dit eenhoofdig bovenlokaal gezag
bestaande verhoudingen tot op zekere hoogte worden doorbroken, is daarbij
onvermijdelijk. Dat is verantwoord, mits voorzieningen worden getroffen die
de gevolgen daarvan tot een aanvaardbaar minimum beperken. Dat geldt in het
bijzonder de democratische verantwoording over de bovenlokale gezagsuitoefening.
Het is noodzakelijk dat over de besluiten die bij de bestrijding van bovenlokale
rampen en crises na consultatie van de in het RBT aanwezige burgemeesters
worden genomen, op ordentelijke wijze verantwoording wordt afgelegd. Daarbij
moet voorop gesteld worden dat de voorzitter van de veiligheidsregio naar
redelijke verwachting in veel gevallen besluiten zal nemen die de burgemeesters
van de betrokken gemeenten kunnen onderschrijven of billijken. Verwacht mag
voorts worden dat in het RBT op basis van de beschikbare informatie overeenstemming
zal bestaan over het te voeren beleid en de te nemen maatregelen. De in het
RBT aanwezige burgemeesters kunnen zich als lokale gezagsdragers immers goed
inleven in de afwegingen die het uitoefenen van gezag met zich brengt. De
veronderstelling lijkt daarom gerechtvaardigd dat zij zich in
de regel zullen kunnen vinden in de besluiten van de voorzitter van de veiligheidsregio.In die gevallen is materieel sprake van collectief genomen besluiten.Het is echter niet uitgesloten dat de voorzitter van de veiligheidsregio
onder bijzondere omstandigheden besluiten neemt die in het RBT niet op consensus
kunnen rekenen. Een burgemeester die ernstig bezwaar heeft tegen een voorgenomen
besluit omdat hij van oordeel is dat zijn gemeente door dat besluit onevenredig
in haar belangen wordt getroffen, kan in het RBT verzoeken daarvan schriftelijk
aantekening te laten maken.Nadat de bovengemeentelijke ramp of crisis is beëindigd, verloopt
het proces van verantwoording over het gevoerde beleid als volgt. De voorzitter
van de veiligheidsregio brengt, in overeenstemming met de burgemeesters die
zitting hebben gehad in het RBT brengen (schriftelijk) verslag uit over het
verloop van de gebeurtenissen en de genomen besluiten. Zij beantwoorden voorts
schriftelijk de vragen van de afzonderlijke gemeenteraden die naar aanleiding
van het uitgebrachte verslag worden gesteld. Indien de burgemeesters van de
betrokken gemeenten hebben ingestemd met de besluiten van de voorzitter van
de veiligheidsregio, kan elke burgemeester daarna afzonderlijk aan zijn gemeenteraad
verantwoording afleggen.In de gevallen waarin de voorzitter van de veiligheidsregio besluiten
neemt waarover in het RBT geen overeenstemming kon worden bereikt, verloopt
de procedure op onderdelen anders. In het verslag dat over het verloop van
de gebeurtenissen en de genomen besluiten wordt uitgebracht, zal gewag moeten
worden gemaakt van deze aantekening. Voorts verplicht het wetsvoorstel de
voorzitter van de veiligheidsregio om na de procedure van schriftelijke verantwoording
op verzoek van de desbetreffende gemeenteraad mondeling inlichtingen te komen
verschaffen over het bestreden besluit. Dat laatste impliceert dat de voorzitter
van de veiligheidsregio in de desbetreffende gemeenteraad persoonlijk verantwoording
moet afleggen. Aldus is verzekerd dat in de gemeenteraad die het aangaat verantwoording
wordt afgelegd door de bestuurder die verantwoordelijk is voor het genomen
besluit. Op deze wijze is verzekerd dat de gemeenteraden de eigen burgemeester
kunnen aanspreken op zijn rol in het RBT en daarover een oordeel kunnen uitspreken.
In dit stelsel is het evenzeer mogelijk dat een gemeenteraad de voorzitter
van veiligheidsregio ter verantwoording kan roepen over een hem onwelgevallig
besluit waartegen de burgemeester van de desbetreffende gemeente in het RBT
bezwaar heeft aangetekend. Duidelijk zal zijn dat de gemeenteraad over het
optreden van de voorzitter van de veiligheidsregio een oordeel kan uitspreken.
De gemeenteraad heeft echter niet de bevoegdheid aan een eventueel negatief
oordeel consequenties te verbinden. Dat is overigens ook niet wenselijk. Indien
de uitoefening van het bovenlokaal gezag plaatsvindt in overeenstemming met
de burgemeesters van de betrokken gemeenten zijn de afzonderlijke burgemeesters
daarop aanspreekbaar en afrekenbaar. Indien die overeenstemming echter niet
mogelijk was omdat de belangen van de betrokken gemeenten verschillend werden
gewogen, kan het eindoordeel over de belangenafweging die heeft plaatsgevonden,
niet worden overgelaten aan de raad van een gemeente. De uitoefening van het
eenhoofdig gezag op bovenlokaal niveau ontstijgt naar zijn aard het belang
van de afzonderlijke gemeenten. Indien in het publieke proces van het afleggen
van verantwoording zou blijken dat de voorzitter van de veiligheidsregio onjuist
heeft gehandeld, zal de minister van BZK de betrokken burgemeester daarop
aanspreken. Dat kan er in het uiterste geval toe leiden dat deze voorzitter
zijn voorzitterschap van het veiligheidsbestuur moet neerleggen. Met het oog
op de beoordeling door de minister van BZK van het functioneren van de voorzitter
van de veiligheidsregio als eenhoofdig gezag bij bovengemeentelijke rampen
en crises voorziet het wetsvoorstel in het zenden van de verantwoordingsinformatie
naar de minister, zij het uitsluitend indien de voorzitter van de veiligheidsregio
ook mondeling verantwoording heeft moeten afleggen in een gemeenteraad. In
alle andere gevallen bestaat voor een beoordeling door de minister geen aanleiding.De voorzitter van het RBT wijst de regionaal operationeel leider (ROL)
aan, en stuurt de voorzitter de operationeel leider van het regionaal operationeel
team (ROT) aan met het oog op de maatregelen die nodig zijn voor een gecoördineerde
inzet. De ROL neemt aan de vergaderingen van het RBT deel. Op zijn beurt geeft
hij leiding aan het ROT, waarin de leidinggevenden van de betrokken diensten
zitting hebben. De ROL geeft leiding aan het gecoördineerde optreden
en zorgt dat de besluiten van de voorzitter van de veiligheidsregio worden
uitgevoerd.8.2 OpsporingsbelangenAls het gaat om een situatie waarin opsporingsbelangen in het geding zijn,
heeft de officier van justitie gezag over de politie en kan hij aan de politie
de nodige aanwijzingen geven, in het kader van het optreden van de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde.Er zijn nauwelijks rampen, crises of zware ongevallen denkbaar waarbij
de strafrechtelijke handhaving niet aan de orde komt, in enig stadium van
de respons.Ook als de strafechtelijke component pas in tweede instantie een belangrijke
rol gaat spelen, bijvoorbeeld omdat er eerst levensreddende werkzaamheden
uitgevoerd moeten worden, dan is het de taak van de hoofdofficier van justitie
om de belangen van het strafrechtelijk onderzoek zoveel mogelijk veilig te
stellen.In de lokale gezagsdriehoek stemmen de burgemeester, officier van justitie
en politiechef het beleid over de taakuitvoering van de politie af.De rol van het RBT laat de rol van de gezagsdriehoek voor de politie onverlet.
In de responsfase kan de gezagsdriehoek een functie hebben naast het RBT.
De deelnemers zijn de burgemeester, de officier van justitie en het hoofd
van het territoriale onderdeel van het regionale politiekorps, binnen welks
grondgebied de gemeente valt. De gezagsdriehoek zal in voorkomende gevallen
bijeen komen over de specifieke inzet van de politie: het kan nodig zijn om
een afweging te maken tussen de verschillende belangen die een rol spelen
in betreffende crisis (openbare orde, veiligheid, handhaving rechtsorde),
waarbij een besluit genomen moet worden over de uitvoering van de politietaak.
De gezagsdriehoek heeft eveneens een functie als er sprake is van zeer vertrouwelijke
informatie, die alleen in deze kring van personen gedeeld kan worden. De conclusies
uit het overleg kunnen worden teruggekoppeld in het RBT.8.3 TerrorismeDe begrippen ramp en crisis zijn in dit wetsvoorstel zodanig geformuleerd
dat een terroristische aanslag of dreiging daaronder kan vallen.In het Besluit van 14 december 2005, houdende tijdelijke herindeling
van ministeriële taken in geval van een terroristische dreiging met een
urgent karakter (Staatsblad 2005, 662) zijn taken en bevoegdheden van de minister
van Justitie opgenomen, ter voorkoming van een terroristisch misdrijf of om
op voorhand de gevolgen daarvan te beperken.De bepalingen in het wetsvoorstel laten de bevoegdheden van de minister
van Justitie op grond van dit besluit onverlet, noch brengt het wetsvoorstel
wijziging in de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie voor de
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde in algemene zin (zie in dit
verband ook de hierboven opgenomen passage over opsporingsbelangen).Ook brengt dit wetsvoorstel geen wijziging in de positie en de rol van
de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb), die, onder verantwoordelijkheid
van de ministers van Justitie en van BZK, een centrale rol vervult bij de
aansturing van diensten wanneer een crisis voortvloeit uit een terroristische
daad.8.4 BijstandBijstand is een specifieke vorm van tijdelijke steunverlening aan de veiligheidsregio
in het kader van de bestrijding of beheersing van een ramp, ongeval of crisis.In het kader van dit wetsvoorstel kan bijstand betrekking hebben op steunverlening
door:– een brandweerorganisatie van een andere regio;– een brandweerorganisatie uit een omliggend land;– een organisatie, belast met ambulancevervoer uit een andere regio;– een organisatie, belast met ambulancevervoer uit een omliggend
land;– provinciale diensten;– rijksdiensten;– militairen (als bijzondere vorm van steunverlening).Bijstand tussen politiekorpsen en bijstand aan de politie is afzonderlijk
geregeld in de Politiewet 1993.Bijstand heeft een tijdelijk karakter en kan zowel personele als materiële
bijstand omvatten. De procedure voor het aanvragen van bijstand verandert
ten opzichte van de bestaande wetgeving: het verzoek tot bijstand wordt niet
langer gedaan door de burgemeester, maar door de voorzitter van de veiligheidsregio.
Bij een incident op gemeentelijk niveau zal allereerst in het kader van onderlinge
steunverlening een beroep worden gedaan op de omliggende gemeentelijke brandweerkorpsen.Als de regionale capaciteit niet volstaat, doet de voorzitter van het
bestuur van de veiligheidsregio een verzoek om bijstand aan de minister van
BZK. Hiermee is deze procedure analoog aan de procedure van politiebijstand,
waar het de korpsbeheerder is die, op aanvraag van de burgemeester, bijstand
aanvraagt als de capaciteit van het eigen regionale politiekorps op enig moment
niet toereikend is. Als een RBT is ingesteld (wat meestal het geval zal zijn
als een incident zo’n omvang heeft dat bijstand noodzakelijk is) heeft
de voorzitter van de veiligheidsregio direct zicht op de ontwikkeling die
zal nopen tot bijstandsaanvraag. Als geen RBT is ingesteld, ligt het in de
rede dat de betrokken burgemeester de voorzitter van de veiligheidsregio in
een vroeg stadium informeert.Omdat de operationele aansturing is gericht op het regionale niveau hoeft
de commissaris van de Koningin zich niet langer op de operationele aansturing
te richten. Wel dient de commissaris van de Koningin over de bijstandsaanvraag
te worden geïnformeerd.Het Landelijk Operationeel Coördinatie Centrum (LOCC) adviseert de
minister van BZK bij aanvragen om bijstand. Als de bijstand wordt verleend
door een brandweerorganisatie of door een organisatie van ambulancevervoer
van een andere regio, dan richt de minister zich tot de voorzitter van de
betrokken regio.Als de bijstand wordt geleverd door een provinciale dienst, dan richt
de minister zich tot de commissaris van de Koningin.Indien de bijstand bestaat uit personeel of materieel van en rijksdienst,
dan wendt de minister zich tot de betrokken minister.Ten aanzien van ambulancebijstand zijn op 8 april 2004 samenwerkingsafspraken
gemaakt tussen de minister van BZK, de minister van VWS, het Beraad van GHOR-burgemeesters
en de Raad voor Regionaal Geneeskundig Functionarissen (RGF’en) met
betrekking tot de voorbereiding van de geneeskundige sector op rampen. Hiermee
is de ontwikkeling van een nationaal ambulancebijstandsplan doorgezet. De
techniek om landelijke ambulancebijstand langs geautomatiseerde
weg te effectueren, is inmiddels beschikbaar.De minister van BZK krijgt de bevoegdheid om te bepalen dat een regio
ambulancecapaciteit dient af te staan voor ambulancebijstand in het kader
van geneeskundige hulpverlening. Gedacht wordt aan 50% van de regionale
capaciteit. Hij zal door middel van een convenant met de ambulancesector hier
nader invulling aan geven. Hierin zullen verder zaken als opkomsttijd, aantallen,
kosten, procedures op zodanige wijze worden geregeld dat de acute zorg in
de aangewezen regio’s, gegeven de omstandigheden, optimaal kan worden
verleend.Het is aan de bestuurders om binnen hun eigen regio invulling te geven
aan hun bijdrage aan het ambulancebijstandsplan. In het regionale programma
van eisen, genoemd in de beoogde Wet ambulancezorg, zullen ten behoeve van
de vergunningverlening bepalingen hierover dienen te worden opgenomen.In het zogeheten ambulanceplan is overeengekomen dat een bepaald deel
van de ambulancecapaciteit op afroep van een bijstandsvragende regio beschikbaar
dient te zijn voor geneeskundige hulpverlening.Ondersteuning die geleverd wordt door andere organisaties dan genoemde
organisaties valt niet onder het begrip bijstand. Onder het begrip bijstand
vallen ook niet de hoog gespecialiseerde samenwerkingsverbanden tussen departementen
en/of kennisinstituten, zoals het beleidsondersteunende team milieu-incidenten
(BOT-mi) van VROM. Deze entiteiten doen onderzoek en adviseren bestuursorganen
ten behoeve van besluitvorming op het gebied van ongevallen, rampen en crises.
Onder omstandigheden kan het nodig zijn dat het RBT deze externe deskundigheid
inschakelt bij de voorbereiding van besluiten en maatregelen. Deze ondersteuning
kan rechtstreeks worden aangevraagd bij de betrokken instanties, zoals dat
nu ook het geval is.Naast bijstand in het kader van dit wetsvoorstel kan Defensie ook een
andere vorm van steun verlenen aan bestuursorganen in situaties die betrekking
hebben op het openbaar belang. De «Regeling militaire steunverlening
in het openbaar belang 2004» maakt dit mogelijk.8.5 InformatiepositieOm de structuur goed te laten werken is een sterk flankerend beleid nodig
met als kern dat de informatiepositie van alle betrokkenen continu optimaal
is. De informatiepositie wordt ondersteund met technische voorzieningen die
ervoor zorgen dat alle informatie op alle niveaus van besluitvorming aanwezig
is. Daarnaast is de menselijke component minstens zo belangrijk. Daarom zullen,
conform de afspraken zoals beschreven in de brief aan de Tweede Kamer van
7 maart 2006 (Kamerstukken II 2005/06 29 517, nr. 9) regio’s,
provincies en het Rijk wederzijds op elk moment liaisons inzetten volgens
een van te voren met elkaar afgesproken systeem. De liaisons moeten geselecteerd
zijn op basis van vastgestelde competenties en moeten ook deelnemen aan oefeningen.Het regelen van de informatiepositie conform het bovenstaande en met name
het concentreren van de operationele aansturing op het regionale niveau leiden
ertoe dat de commissaris van de Koningin zich niet langer op de operationele
aansturing hoeft te richten. De voorziening die artikel 12 van de Wrzo bood
inzake de operationele leiding van de bestrijding van een ramp of een zwaar
ongeval door de commissaris van de Koningin, komt te vervallen.8.6 Gemaakte afwegingenMet bovenstaande bepalingen is de structuur op basis van dit wetsvoorstel
in de responsfase eenduidig geregeld en is zij ten opzichte van de oude situatie
eenvoudiger. De positie van de voorzitter van het RBT wordt zo sterk mogelijk
gemaakt zonder dat wordt getornd aan de aanwijzingsbevoegdheid van de commissaris
van de Koningin.Er is niet gekozen voor een differentiatiemodel, waarbij de regio’s
zelf mogen uitmaken of de commissaris van de Koningin dan wel de burgemeester
voorzitter van het RBT is. De belangrijkste reden hiervoor is dat de bevoegdheidsverdeling
in precaire situaties als rampen en crises bij uitstek een landelijk uniform
model vraagt.Verder kunnen er onevenwichtige verhoudingen ontstaan bij de afstemming
als een crisis gemeenten treft die in twee regio’s binnen één
provincie zijn gelegen en deze regio’s voor een verschillend model hebben
gekozen; de commissaris van de Koningin is dan in de ene regio voorzitter
RBT en in de andere niet; dezelfde commissaris van de Koningin speelt dan
in de ene regio een andere rol dan in de andere. Verder zou het differentiatiemodel
een discontinuïteit betekenen tussen de preparatiefase en de responsfase,
waarmee de beoogde winst van het geven van het bestuurlijke voortouw aan dezelfde
ambtsdrager als voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio en RBT
wordt losgelaten.9. Coördinatie informatievoorziening rampenbestrijdingIn het kabinetsstandpunt ACIR (Kamerstukken II 2004/05, 26 956, nr.
37) is geconstateerd dat er sprake is van fragmentatie in de informatievoorziening
in het veiligheidsveld. Dat komt doordat de besluitvorming over de informatievoorziening
is versnipperd en door het ontbreken van een landelijke visie en landelijke
kaders. Het kabinet heeft in zijn kabinetsstandpunt ACIR uitgesproken dat
er meer convergentie op dit onderwerp gecreëerd moet worden.In het wetsvoorstel is opgenomen dat de veiligheidsregio’s een gemeenschappelijke
regeling treffen, waarbij een openbaar lichaam wordt ingesteld, waaraan de
behartiging van hun taken ten behoeve van de inrichting van een uniforme informatie-
en communicatievoorziening wordt overdragen.De gemeenschappelijke regeling is een samenwerkingsverband dat optreedt
als multidisciplinaire vraagorganisatie (voor de brandweer en de GHOR) en
is in elk geval belast met het in kaart brengen van de informatiebehoefte
van de regio’s. De taken betreffen in ieder geval het formuleren en
vaststellen van gezamenlijke kaders, standaarden en kwaliteitseisen op het
gebied van de informatie- en communicatievoorziening. De realisatie van de
informatievoorziening van en tussen de regio’s moet (door de regio’s
zelf) binnen deze kaders en afspraken uitgevoerd worden. Gezien het multidisciplinaire
karakter van de veiligheidsregio, is ook het werkgebied van het op te richten
samenwerkingsverband multidisciplinair (uitgezonderd de politie).Om voldoende voortgang te behalen is een bepaling opgenomen dat de minister
van BZK een aanwijzing aan het bestuur van het bij de gemeenschappelijke regeling
in het leven geroepen openbaar lichaam kan geven indien het belang van de
informatie-uitwisseling dit vereist.Aan deze regeling kunnen tevens deelnemen het Rijk (vertegenwoordigd door
de minister wie het aangaat ten behoeve van de onder hem ressorterende
diensten) of andere rechtspersonen voor zover hun deelname van belang is voor
de samenwerking.Over de informatie- en communicatievoorzieningen, het gebruik ervan alsmede
over de informatiebeveiliging kan de minister van BZK regels geven. Tot slot
kan de minister frequenties toewijzen voor de overdracht van gegevens door
middel van deze voorzieningen. Soortgelijke bepalingen bestaan ook voor de
politie in de huidige Politiewet 1993.De Raad Multidisciplinaire Informatievoorziening Veiligheid (Raad MIV,
opgericht in april 2006) is het bestuurlijk platform van de betrokken partijen,
gericht op een gemeenschappelijke aanpak van het convergeren van de informatievoorziening
en het verbeteren van het niveau van de informatievoorziening. In de Raad
MIV nemen (gemandateerde) bestuurlijke of professionele vertegenwoordigers
van veiligheidspartners op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding
en crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening en ambulancezorg, politie,
gemeenten en het Rijk deel. Eventueel kunnen ook andere diensten of rechtspersonen
(voor zover hun deelname van belang is voor de samenwerking) zitting nemen
in de raad MIV.Het Rijk en de VNG zijn in het Bestuursakkoord van 4 juni 2007 overeengekomen
dat de gemeenten de bestaande Raad MIV als bestuurscommissie zullen inpassen
in het Veiligheidsberaad. Deze bestuurscommissie zal de bestaande taken van
de Raad MIV blijven uitvoeren. BZK en de VNG maken binnen zes maanden na ondertekening
van deze overeenkomst nadere afspraken over hoe de positie van de deelnemende
partijen die niet tot de veiligheidsregio behoren, wordt gewaarborgd.10. Financiële bepalingen10.1 FinancieringsstructuurConform de systematiek van de Wgr, wordt de veiligheidsregio gefinancierd
uit bijdragen van de gemeenten. De VNG en andere bestuurlijke partners onderschrijven
dit uitgangspunt. Daarnaast voorziet dit wetsvoorstel – net als in de
huidige situatie – erin dat van rijkswege een tegemoetkoming wordt verleend
in de kosten die voortvloeien uit de uitoefening van taken die bij de gemeenschappelijke
regeling worden overgedragen aan het bestuur van de veiligheidsregio. Over
deze bijdrage worden in lagere regelgeving nadere regels gesteld. Deze nadere
regels zijn thans opgenomen in het Besluit Doeluitkering Bestrijding van Rampen
en Zware Ongevallen (BDUR). Om te verzekeren dat in deze nadere regeling voorwaarden
kunnen worden gesteld aan deze bijdrage is een bepaling ter zake in dit wetsvoorstel
opgenomen. Op deze wijze wordt de mogelijkheid geopend om in de toekomst de
financiering van rijkswege te koppelen aan specifiek te formuleren prestaties,
aangevuld op de reguliere verdeelsystematiek. Deze prestaties liggen op de
terreinen waarop in dit wetsvoorstel of in de lagere regelgeving inputen outputeisen
zijn of kunnen worden geformuleerd.De hoofdgrondslag voor toekenning van de financiering van rijkswege wordt
bepaald door het verdeelmodel van het BDUR. Dat verdeelmodel zal wijziging
ondergaan in die zin dat bij de verdeling meer rekening wordt gehouden met
verschillen in risico tussen de regio’s. Het streven is er op gericht
om met ingang van 2008 te komen met een geactualiseerde bijdrageregeling.
Hierin worden voor het eerst middelen – mede – verdeeld op basis
van aanwezige risico’s.Wat betreft de ontvangst en besteding van de bijdrage wordt geen andere
verantwoording en controle gevraagd dan hetgeen de regio’s toch moeten
aanleveren in het kader van een gemeenschappelijke regeling. Verder wordt
voor de eisen waaraan voldaan moet worden volledig aangesloten bij
de financiële voorschriften die ook gelden voor provincies en gemeenten.De bepalingen in de huidige regelgeving over bijdragen voor de daadwerkelijke
bestrijding van een ramp, het opsporen en opruimen van uit de Tweede Wereldoorlog
achtergebleven explosieven en het verlenen van bijstand, blijven gehandhaafd,
zij het dat de gemeente die in het huidige wettelijke stelsel nog evenals
de regionale brandweer in aanmerking kan komen voor een bijdrage in de kosten
van binnenlandse bijstand, in dit wetsvoorstel is komen te vervallen; deze
bijdrage kan uitsluitend aan de veiligheidsregio worden verleend.Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat de kosten van de voorbereiding
op rampen of crisissituaties en het in dat verband actief oefenen voor eigen
rekening komt van de betrokken instanties.10.2 Financiële gevolgen wetsvoorstelOp grond van artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet bevat deze
paragraaf een beschrijving van de financiële gevolgen van het wetsvoorstel.
Het wetsvoorstel genereert in beginsel geen additionele uitgaven; het versterkt
de bestuurlijke en operationele slagkracht door de instelling van veiligheidsregio’s.
Het wetsontwerp zal mede bijdragen aan het op orde brengen van de rampenbestrijding
en crisisbeheersing. In het bestuursakkoord rijk en gemeenten van 4 juni
2007 is afgesproken dat eind 2009 beide op orde zijn. Om te komen tot een
slagvaardige organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing zal de
BDUR substantieel worden verhoogd zonder dat dit ten koste gaat van het Gemeentefonds.11. ToezichtHet toezichtarrangement voor de veiligheidsregio betreft naast instrumenten
van controle en verantwoording ook het toezicht op de kwaliteit van de taakuitvoering.
Het toezicht blijft in dit wetsvoorstel een taak van de minister van BZK.
Het toezicht is verbreed naar alle taken van het regionale bestuur. Het gaat
niet alleen om de planvorming of de taakuitvoering van de brandweer en de
GHOR maar ook om de multidisciplinaire voorbereiding op een ramp of crisis
en het beheer en functioneren van de meldkamer en het optreden van de veiligheidsregio
in het kader van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. De IOOV heeft tot
taak het toetsen van de wijze waarop een orgaan van een veiligheidsregio,
een gemeente of een ander openbaar lichaam uitvoering geeft aan de taken met
betrekking tot het voorkomen van, het voorbereiden op en het bestrijden of
het beheersen van een brand, ongeval, ramp of crisis en oefent daarbij signalerend
toezicht uit. Daarnaast heeft de IOOV tot taak het, in overeenstemming met
de ministers van VROM, VWS, V&W en van SZW, periodiek toetsen van de voorbereiding
op de rampenbestrijding en crisisbeheersing door het bestuur van de veiligheidsregio.
De IOOV heeft voorts tot taak incidentonderzoek te verrichten tenzij de Onderzoeksraad
voor veiligheid een onderzoek instelt.Het algemene motief voor toezicht is gelegen in de bewaking van het publieke
belang van de veiligheid van de burgers. Het interbestuurlijk toezicht door
de minister van BZK heeft daarbij tot doel te toetsen of lokale overheden
wat betreft beleid en taakuitoefening goed voorbereid zijn op rampen, ongevallen
of branden die gemeente-, regio-, provincie- en landsgrens overschrijdende
effecten kunnen hebben. Een goede voorbereiding op een mogelijke crisis of
ramp is hiervan een belangrijk onderdeel. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen
dat gemeenten samen een effectieve organisatie inrichten die is voorbereid
op een zwaar ongeval, brand, ramp of crisis. Het gevaar bestaat dat wat in
de regionale plannen staat, niet goed in de praktijk is geïmplementeerd.
Bijvoorbeeld: in de regio wordt onvoldoende geoefend, het materieel is niet
op orde en de informatievoorziening sluit niet aan op de behoeften van bestuur
en operationele diensten. Met het interbestuurlijk toezicht worden de verschillen
in uitvoering, beleid en regelgeving van lagere overheden op het gebied van
openbare orde en veiligheid expliciet gemaakt. Ook vormt het rijkstoezicht
op de brandweerzorg, de rampenbestrijding en de crisisbeheersing een belangrijke
waarborg dat het centrale en het decentrale beleid op dit domein met elkaar
in overeenstemming zijn.Er is ten aanzien van de veiligheidsregio gekozen om het signalerende
toezicht (verzamelen en beoordelen van informatie) te beleggen op rijksniveau
bij de minister van BZK die hiervoor gebruik maakt van de IOOV. Dit is conform
het advies van de bestuurlijke werkgroep Alders alsook het rapport van het
Landelijk Beraad Crisisbeheersing «State of the art» over de toekomst
van de planvorming. In het stelsel van de veiligheidsregio’s is gekozen
voor een directe relatie tussen de voorzitters van het regionale bestuur en
de minister van BZK. Dit blijkt onder meer uit de door de minister te stellen
kwaliteitseisen aan de taakuitvoering van het bestuur, de jaarlijkse rapportage
door de voorzitters aan de minister over de realisatie van de landelijke doelstellingen
en het periodiek overleg dat zal plaatsvinden bij de totstandkoming van de
landelijke doelstellingen. Vanwege zijn eindverantwoordelijkheid voor het
domein brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing is het toezicht
op de taakuitvoering van het regionale bestuur belegd bij de minister van
BZK. Tevens zijn de uitgangspunten het verminderen van de bestuurlijke drukte
en een meer eenduidige aansturing leidend geweest bij de inrichting van het
toezicht.De eisen die op basis van dit wetsvoorstel gesteld kunnen worden aan het
kwaliteits- en prestatieniveau van de regio’s, bieden een toetsingskader
voor de IOOV. Indien de IOOV tekortkomingen constateert in de taakuitvoering
door de veiligheidsregio (met inbegrip van de doorwerking van door de minister
vastgestelde landelijke doelstellingen), ligt de eerste verantwoordelijkheid
om de geconstateerde gebreken op te heffen bij het regionale bestuur. Dat
is in eerste instantie verantwoordelijk voor controle en het in gang zetten
van verbeteringen. De IOOV maakt hierover procesafspraken. Wanneer regio’s
deze afspraken niet of onvoldoende nakomen, rapporteert de IOOV dit aan de
minister. De minister kan besluiten een interventietraject te starten. Interveniëren
in brede zin wordt gezien als het begeleiden van de verbeterprocessen, het
aanspreken op gebreken, het doen van suggesties met als uiterste middel het
geven van een aanwijzing. Bij het interventietraject maakt hij gebruik van
de commissaris van de Koningin als (adviserend) rijksorgaan. Bij constateringen
door de IOOV waarop een interventie door de minister aan de orde is, verzoekt
de minister de commissaris van de Koningin hem te adviseren over de oorzaak
van de geconstateerde problemen en de te nemen maatregelen. Het gaat hier
om een inschakeling van de commissaris van de Koningin op basis van het inzicht
dat hij vanwege zijn positie heeft in de lokale situatie en de bestuurlijke
verhoudingen in de regio. Hij kan door het voeren van gesprekken met de betrokken
besturen in kaart brengen wat de oorzaken van de geconstateerde tekortkomingen
zijn en rapporteert hierover aan de minister. Vervolgens adviseert de commissaris
van de Koningin de minister over het maken van afspraken met de regio, het
te voeren overleg of een te geven aanwijzing. Waar nodig wordt de ambtsinstructie
aangepast. De afweging tot interventie kan op deze manier in de breedte plaatsvinden
op basis van de toezichtbevindingen, de lokale bestuurlijke informatie en
de relatie met de andere beleidsterreinen. De minister is zo in staat om op
brede gronden een afweging te maken. De minister hoort vervolgens het bestuur
van de veiligheidsregio, alvorens definitief te beslissen. De minister blijft
eindverantwoordelijk en kan hierover ter verantwoording worden geroepen door
de Tweede Kamer.Het formele toezicht op de planvorming zoals dat in de huidige situatie
in handen is gelegd van de provincie, verdwijnt. De materiële beoordeling
hiervan komt de gemeenteraden toe. Over de uitvoering van de plannen wordt
namelijk jaarlijks verantwoording afgelegd aan de gemeenteraden (conform de
Wgr). Op deze manier wordt er meer nadruk gelegd op de uitvoering dan op het
maken van plannen. Het crisisplan dient wel ter kennis te worden gebracht
van de commissaris van de Koningin, zodat zijn informatiepositie (ten behoeve
van de responsfase) optimaal is.Aan de regio’s wordt zoals in paragraaf 4 is toegelicht, niet
de verplichting opgelegd om standaard alle plannen aan de minister te sturen.
De minister kan overigens wel de verschillende plannen bij de regio’s
opvragen, mocht dit nodig zijn bijvoorbeeld in verband met rapportages aan
de Tweede Kamer. In dat geval zal de minister tijdig aangeven wat hij van
de regio’s verwacht.Zoals toegelicht in paragraaf 5.2 zijn de IOOV en de IGZ ieder voor
hun deel, onverlet de eigen verantwoordelijkheid, verantwoordelijk voor het
toezicht op de GHOR. Zij stemmen hun toezicht onderling af door middel van
een gemeenschappelijk werkprogramma.12. Administratieve lastenDoel van het wetsvoorstel is het realiseren van een hoogwaardige organisatie
van de brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, rampenbestrijding en crisisbeheersing,
onder één bestuurlijke regionale regie. Daarbij worden de Brandweerwet
1985, de Wet ghor en de Wrzo in het wetsvoorstel geïntegreerd.Het wetsvoorstel bevat niet meer administratieve lasten voor het bedrijfsleven
dan die welke uit de bovengenoemde drie wetten voortvloeien. De administratieve
lasten die voortvloeien uit de Wrzo en de Wet ghor zijn al verwaarloosbaar
klein.De bepalingen inzake de bedrijfsbrandweer zijn – afgezien van het
verantwoordelijke bestuursorgaan – identiek aan die van het huidige
artikel 13 Brandweerwet 1985.De in de veiligheidsregio werkzame organisaties die een wettelijke taak
hebben in het kader van de geneeskundige hulpverlening (hierbij valt, waar
het het bedrijfsleven betreft, in het bijzonder te denken aan ziekenhuizen)
moeten afspraken maken met het bestuur van de veiligheidsregio over hun inzet
bij de uitvoering van de geneeskundige hulpverlening en de voorbereiding daarop.
Deze verplichting stemt materieel overeen met het huidige artikel 2, tweede
zin, Wet ghor (burgemeester en wethouders dragen zorg voor de totstandkoming
van afspraken die nodig zijn voor een doelmatige geneeskundige hulpverlening).
Zij is onderdeel van het overleg dat wordt gevoerd met het oog op het maken
van crisis- en rampbestrijdingsplannen. Deze voorbereiding op de rampenbestrijding
en het maken van crisis- en rampbestrijdingsplannen komen in het wetsvoorstel
terug.De organisaties moeten meewerken aan oefeningen die zijn voorzien in het
beleidsplan. Voor zover hieruit administratieve lasten zouden voortvloeien,
kan worden opgemerkt dat deze verplichting materieel overeenstemt met artikel
6, eerste lid, van de Wet ghor. Dit artikellid, dat overigens in het wetsvoorstel
niet terugkomt, verplicht onder meer tot vaststelling minstens eenmaal per
vier jaar en in overeenstemming met betrokkenen van een organisatieplan inzake
de geneeskundige hulpverlening, welk plan onder meer het niveau van de geoefendheid
van het personeel van de geneeskundige hulpverleningsdiensten bevat.De overige informatieverplichtingen (die het karakter hebben van vangnetbepalingen
en voortvloeien uit EU-richtlijnen) van het wetsvoorstel verschillen materieel
niet met die welke in de huidige Wet rampen en zware ongevallen zijn opgenomen.Tot slot leidt het wetsvoorstel niet tot meer administratieve lasten voor
burgers dan de drie wetten die in dit wetsvoorstel zullen opgaan.13. Invoering en overgangsrechtNaast dit wetsvoorstel wordt gewerkt aan een wetsvoorstel waarin alle
overgangs- en invoeringsaspecten worden geregeld. Onder meer betekent dit
het aanpassen van andere wetten aan het intrekken van de Brandweerwet 1985,
de Wrzo en de Wet ghor. Ook alle bestaande amvb’s die in die wetten
hun grondslag vinden, moeten worden bezien op houdbaarheid, en – waar
mogelijk – in het onderhavige wetsvoorstel een nieuwe grondslag vinden.
Ook zullen in het gehele wettenbestand alle verwijzingen naar de eerder genoemde
wetten moeten worden aangepast. Daarnaast moet ook de feitelijke overgang
van de huidige gemeenschappelijke regelingen, op basis van de Brandweerwet
1985 en de Wrzo, naar de nieuwe situatie, op basis van het onderhavige wetsvoorstel,
geregeld worden. Dit is een complexe operatie, maar van overwegend juridisch-technische
aard. Het bedoelde wetsvoorstel zal naar verwachting derhalve sneller het
wetgevingsproces doorlopen, zodat de verwachting gerechtvaardigd is dat beide
wetsvoorstellen op een later moment gelijkgeschakeld kunnen worden. Alsdan
kan ook worden geregeld dat de bepalingen die in de Brandweerwet 1985 zijn
opgenomen over het Nibra (artikelen 18 a tot en met f) en over het Nbbe (artikel
18g),en onderdeel zijn van een andere wetstraject, worden opgenomen in het
onderhavige wetsvoorstel.  ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Ramp, rampenbestrijding, crisis en crisisbeheersingHet huidige stelsel is gericht op de «klassieke» rampen met
een lokaal of regionaal karakter en de acute inzet van de brandweerorganisatie,
de geneeskundige hulpdiensten en de politie. Met «klassieke» rampen
wordt gedoeld op rampen waarvan de bron en de acute effecten duidelijk te
identificeren zijn en die beperkt zijn in tijd en plaats. Bij een ramp is
sprake van een plotselinge overgang van de normale situatie naar een situatie
waarin het leven en de gezondheid van veel personen, het milieu of grote materiële
belangen in ernstige mate zijn geschaad of worden bedreigd. Het gaat hierbij
om bedreiging of aantasting van de openbare veiligheid. In het Beleidsplan
Crisisbeheersing 2004–2007 wordt openbare veiligheid gedefinieerd als
de bescherming van personen of zaken; fysieke veiligheid is de situatie waarbij
het leven en de bezittingen van de burgers zijn beschermd tegen gevaar. De
term fysieke veiligheid wordt hier verder gehanteerd.Een ramp is een gebeurtenis en de bestrijding daarvan vereist direct een
gecoördineerde inzet van politie, brandweer en GHOR. Het gaat hierbij
onder andere om grote branden, ongevallen met explosieve of giftige stoffen,
ongevallen in tunnels, overstromingen, zware verkeersongevallen, natuurbranden
en paniek in menigten. In al die gevallen is de fysieke veiligheid verstoord.
Het begrip fysieke veiligheid geldt primair in het publieke domein, maar ook
thuis moet men zich beschermd weten tegen van buiten komend onheil. Het openbaar
bestuur heeft de verantwoordelijkheid deze fysieke veiligheid te waarborgen.De afgelopen jaren is zichtbaar geworden dat nieuwe fenomenen zich aandienen
die niet binnen het kader van de »klassieke» rampenbestrijding
vallen, maar wel om grootschalige en multidisciplinaire acties vragen. We
spreken dan van crises. Aangezien in dit wetsvoorstel een verbreding plaatsvindt
van rampen naar crises, is het noodzakelijk de begrippen crisis en crisisbeheersing
te omschrijven.Ook bij een crisis kan de fysieke veiligheid verstoord zijn of kan een
verstoring dreigen. Anders dan bij een ramp, gaat het bij een crisis meestal
niet om één gebeurtenis, maar om een serie gebeurtenissen die
in de tijd gespreid kunnen zijn. De oorsprong is vaak diffuser dan bij een
ramp of zwaar ongeval en er kunnen meerdere factoren in het spel zijn. Er
zal dus veelal geen sprake van een plotselinge en duidelijk gemarkeerde overgang
van de normale situatie naar een abnormale situatie. De term situatie duidt
hier op het geheel van omstandigheden dat zich voordoet (een toestand). Bovendien
moeten er vitale belangen van de samenleving in het geding zijn. Vitale belangen
zijn de territoriale veiligheid, de fysieke veiligheid, de ecologische veiligheid,
de economische veiligheid of de sociale en politieke stabiliteit. De vitale
belangen bevinden zich in de domeinen van verschillende vakministers. Dit
betekent dat bij een crisis het optreden van een of meer vakministers of hun
gedeconcentreerde diensten vereist kan zijn; dat is de nationale dimensie
van een crisis. Die dimensie wordt evenwel niet geregeld in dit wetsvoorstel,
dat zich beperkt tot de decentrale actoren. Het wetsvoorstel brengt dan ook
geen enkele wijziging aan in de bevoegdheidsverdeling tussen actoren op nationaal
niveau en de decentrale gezagsdragers. Waar gesproken wordt van crisisbeheersing
op decentraal niveau, of van maatregelen, ten tijde van een crisis te nemen
door de voorzitter van de veiligheidsregio, betreft het de uitoefening van
openbare orde-bevoegdheden op decentraal niveau die op geen enkele wijze een
inbreuk maakt op de bevoegdheden van ministers.Een ander belangrijk verschil met een ramp is dat een crisis een langere
periode van verstoring van de openbare veiligheid beslaat; dit komt in de
definitie tot uiting in het woord: situatie. Bij een ramp is de verstoring
uiteraard niet louter beperkt tot het moment van de gebeurtenis, maar de effecten
van die gebeurtenis zijn wel direct aan die gebeurtenis gerelateerd. Derhalve
is ook duidelijk waar de rampenbestrijding op gericht is.De rol van de hulpverleningsdiensten kan bij de bestrijding van een crisis
diverser zijn dan bij een «klassieke» ramp, en de betrokkenheid
van andere organisaties, ook van buiten de overheid, zal al snel aan de orde
zijn.Indien een crisis niet tot het lokale of regionale niveau beperkt blijft,
maar ook een landelijke dimensie krijgt, wordt het waarschijnlijker dat de
crisisbeheersing op nationaal niveau getrokken wordt. Daarnaast kan het aspect
van de vitale belangen al leiden tot nationale crisisbeheersing, ook indien
een incident zich slechts in één regio voordoet. Overigens is
er ook bij nationale crisisbeheersing een rol weggelegd voor gemeenten en
regio’s, zowel wat betreft de voorbereiding als wat betreft de rampenbestrijding
en crisisbeheersing ter plekke, maar primair op het terrein van de openbare
orde en de fysieke veiligheid.Om duidelijk te maken dat het begrip crisisbeheersing niet beoogt het
terrein van vakministers te betreden, is expliciet aangegeven dat de crisisbeheersing
primair is gericht op de handhaving van de openbare orde.Ramp en zwaar ongevalHet begrip zwaar ongeval wordt in artikel 1, aanhef en onder b, van de
Wet rampen en zware ongevallen (Wrzo) samen met het begrip ramp van één
definitie voorzien. Het bezwaar van het geven van één definitie
van twee naast elkaar staande begrippen («ramp of zwaar ongeval»)
is, dat twee begrippen die een verschillende lading hebben – een ramp
is een gebeurtenis met een veel zwaardere lading dan een zwaar
ongeval – gelijk worden gedefinieerd. Het definiëren van twee begrippen
inéén definitie is in wetgeving bovendien ongebruikelijk. Om
recht te blijven doen aan de gedachte die ten grondslag heeft gelegen aan
de wijziging waarbij de bedoelde gelijkschakeling in artikel 1 Wrzo is opgenomen
(Stb. 1997, 142), is er in dit wetsvoorstel voor gekozen om het element zwaar
ongeval in de definitie van het begrip ramp op te nemen. Aldus wordt ook in
dit wetsvoorstel tot uitdrukking gebracht dat er gebeurtenissen zijn die niet
de zwaarte van een ramp hebben, maar niettemin zodanige gevolgen hebben dat
zij vergelijkbare processen in werking stellen, en om die reden in de wettekst
aangeduid kunnen worden met het begrip ramp. Bijkomend voordeel van deze definitie
is dat zij de leesbaarheid vergroot van de bepalingen waarin een opsomming
voorkomt van de taken van de veiligheidsregio. In de memorie van toelichting
stuit het gebruik van het begrip zwaar ongeval daarentegen niet op bezwaren,
omdat het aansluit bij het spraakgebruik en recht doet aan de diversiteit
van gebeurtenissen.Geneeskundige hulpverleningGeneeskundige hulpverlening wordt gedefinieerd omdat dit begrip in dit
wetsvoorstel een specifieke betekenis heeft, ontleend aan de omstandigheden
waarop dit wetsvoorstel betrekking heeft. De definitie wijkt af van de definitie
in artikel 1, aanhef en onder b, van de Wet ghor. Dat komt omdat in dit wetsvoorstel
de organisatie van de geneeskundige hulpverlening door de GHOR centraal staat,
terwijl in de Wet ghor de GHOR zowel als proces werd benaderd, maar tevens
als aanduiding van de organisatie werd gebruikt. Dit kon tot verwarring leiden.Het element «door daartoe door het bestuur van de veiligheidsregio
aangesteld personeel» is van belang omdat de GHOR, behalve met eigen
personeel, ook werkt met mensen die niet in dienst van de GHOR (lees: de veiligheidsregio)
zijn maar van instellingen waarmee de veiligheidsregio ingevolge artikel 27
afspraken heeft gemaakt. Op grond van die afspraken worden ook medewerkers
van deze instellingen door het bestuur van de veiligheidsregio aangesteld
om in voorkomende gevallen onder verantwoordelijkheid van het bestuur als
GHOR-functionaris op te treden.De inzet van de geneeskundige hulpverleningsorganisatie vindt niet alleen
plaats ingeval van een ramp of crisis. Ook indien een zwaar ongeval heeft
plaatsgevonden met meerdere slachtoffers treedt de GHOR al op. Evenzo wanneer
er risico bestaat dat een gebeurtenis tot meerdere slachtoffers kan leiden
is inzet van de GHOR op zijn plaats. Om te bepalen of GHOR-inzet nodig is,
is de vraag van belang of gecoördineerde inzet nodig is. Indien deze
vraag positief beantwoord wordt en de werkzaamheden van verschillende hulpverleningsdiensten
dus op elkaar moeten worden afgestemd, is in de regel inzet van de GHOR op
zijn plaats ook al is er geen sprake van een ramp of crisis in de zin zoals
daarover in het dagelijkse verkeer wordt gesproken.Bij het element «organisaties van verschillende disciplines»
kan, behalve aan de andere hulpverleningsdiensten, gedacht worden aan bijvoorbeeld
het Nederlandse Rode Kruis.Hoewel in de praktijk mogelijk zonder tussenkomst van de meldkamer geneeskundige
hulpverlening in de zin van dit artikel kan aanvangen, is de betekenis van
de tussenkomst van de meldkamer dat ervan wordt uitgegaan dat de meldkamer
ook in die gevallen zo spoedig mogelijk de coördinatie op zich neemt.
Dat is ook een voorwaarde om multidisciplinaire en gecoördineerde inzet
mogelijk te maken.Artikel 2Het lokale niveau blijft het uitgangspunt van de bestuurlijke taakverdeling.
Dit blijkt uit artikel 2, waar in algemene bewoordingen de primaire verantwoordelijkheid
voor fysieke veiligheid bij het college van burgemeester en wethouders
wordt gelegd. Explicitering van deze brede verantwoordelijkheden op lokaal
niveau is nodig om onderdelen daarvan te kunnen overdragen aan het openbaar
lichaam veiligheidsregio, dat de gemeenten op basis van artikel 8 moeten instellen.
Deze systematiek ligt ook ten grondslag aan de Brandweerwet 1985 en de Wrzo.Artikel 3Eerste lid, onder aHet eerste lid komt overeen met artikel 1, vierde lid, van de Brandweerwet
1985.Met de begrippen voorkomen en beperken wordt onder meer gedoeld op de
zorg van het college van burgemeester en wethouders om bij de in specifieke
wetgeving geregelde verlening van vergunningen en de handhaving van de naleving
ervan aspecten van brandveiligheid en brandpreventie mee te wegen. Bij specifieke
wetgeving moet worden gedacht aan de Wet ruimtelijke ordening, de Wet milieubeheer
en de Woningwet.Eerste lid, onder bBij de hier genoemde taken valt te denken aan technische hulpverlening,
bijvoorbeeld het bevrijden van inzittenden uit een auto na een ongeval en
het redden van dieren.Tweede lidDe verplichting voor de gemeenteraad om een brandbeveiligingsverordening
vast te stellen, is een voortzetting van artikel 12 Brandweerwet 1985. De
omschrijving van de taak in het eerste lid, onder a, waarnaar het tweede lid
verwijst komt overeen met de tekst van artikel 12 Brandweerwet 1985, met dien
verstande dat de woorden «voor zover daarin niet bij of krachtens de
Woningwet of enige andere wet is voorzien» niet zijn overgenomen, omdat
zij overbodig zijn.Derde lidIn de nota Bouwregelgeving 2002–2006 (Kamerstukken II, 2001/02,
28 325, nr. 1), die is uitgebracht in het kader van het project Marktwerking,
deregulering en wetgevingskwaliteit, is aangekondigd dat «de technische
brandveiligheids-voorschriften ex gemeentelijke bouw- en brandbeveiligingsverordeningen
(...) landelijk (zullen) worden geüniformeerd in een algemene maatregel
van bestuur met een dubbele wettelijke grondslag (Woningwet en Brandweerwet
1985); in die amvb zullen tevens zoveel mogelijk de voorschriften worden geïntegreerd,
die thans in de milieuregelgeving zijn opgenomen over brandveilig gebruik».De Woningwet bevat in artikel 8, achtste lid, de grondslag voor een dergelijke
algemene maatregel van bestuur. De Brandweerwet 1985 heeft deze grondslag
niet. Deze wordt thans in artikel 3, derde lid, van dit wetsvoorstel opgenomen.
De algemene maatregel van bestuur op basis van artikel 8, achtste lid, Woningwet
is reeds in een vergevorderd stadium van voorbereiding en zal naar verwachting
medio 2007 in werking kunnen treden. Daarin worden voorschriften gegeven voor
het brandveilig gebruik van bouwwerken. Een vergelijkbare algemene maatregel
van bestuur wordt op basis van het voorgestelde artikel 3, derde lid, ook
mogelijk voor objecten waarvan het brandveilig gebruik niet krachtens een
andere wet wordt geregeld, zoals verplaatsbare tenten en vaartuigen. Met deze
algemene maatregel van bestuur zullen de gemeentelijke brandbeveiligingsvoorschriften
voor deze objecten, net als het geval is met de voorschriften voor gebouwen
op basis van artikel 8, achtste lid, Woningwet, worden geüniformeerd.
Daarmee wordt uitvoering gegeven aan de aankondiging aan de Tweede Kamer,
zij het dat er twee algemene maatregelen van bestuur tot stand zullen komen
in plaats van één.Artikel 4In dit artikel zijn artikel 173 Gemeentewet en artikel 11 Wrzo samengevoegd.
Het in artikel 173 Gemeentewet geregelde opperbevel van de burgemeester bij
brand is een nadere uitwerking van de in artikel 172 Gemeentewet neergelegde
algemene verantwoordelijkheid van de burgemeester voor de openbare orde. Hetzelfde
geldt voor het opperbevel dat de burgemeester krachtens artikel 11 Wrzo bij
rampen en zware ongevallen heeft. Het integreren van de Brandweerwet 1985,
de Wrzo en de Wet ghor in dit wetsvoorstel roept de vraag op waarom het opperbevel
van de burgemeester over twee wetten verdeeld zou moeten blijven: het opperbevel
bij brand in de Gemeentewet en het opperbevel bij rampen in dit wetsvoorstel.
Gelet op het integrale karakter van dit wetsvoorstel is ervoor gekozen beide
opperbevelbevoegdheden in dit wetsvoorstel samen te brengen. Dat is vervolgens
aanleiding geweest om te bezien of beide bevoegdheden in een artikel kunnen
worden geïntegreerd, zodat er één opperbevelbevoegdheid
is bij het daadwerkelijk optreden. Dat heeft geleid tot het voorgestelde artikel
4, waarbij artikel 173 Gemeentewet als uitgangspunt heeft gediend.De integratie van beide opperbevelbevoegdheden in een artikel heeft allereerst
tot gevolg dat de zogeheten lichte bevelsbevoegdheid die in het tweede lid
van artikel 173 Gemeentewet is geregeld, in artikel 4 ook betrekking heeft
op rampen. Met de term lichte bevelsbevoegdheid wordt het onderscheid aangeduid
met de bevoegdheid op grond van artikel 175 Gemeentewet (noodbevelen). Bij
bevelen op grond van de lichte bevelsbevoegdheid kan worden gedacht aan het
ontruimen van gebouwen, het afsluiten van straten en het verwijderen van personen
die de brandbestrijding hinderen. Het niet opvolgen van deze bevelen is strafbaar
krachtens artikel 184 Wetboek van Strafrecht. Een tweede gevolg van de aansluiting
bij de redactie van artikel 173 Gemeentewet is dat de tweede volzin van artikel
11, eerste lid, Wrzo, waarin is bepaald dat degenen die aan de bestrijding
deelnemen onder het bevel van de burgemeester staan, is vervallen. Een dergelijke
toevoeging is overbodig omdat dit de kern van het opperbevel vormt. Ook de
derde volzin van het eerste lid van artikel 11 Wrzo, waarin de burgemeester
werd opgedragen zich te laten bijstaan door een gemeentelijke rampenstaf,
is vervallen. Dit voorschrift, dat kennelijk de bedoeling heeft te verhinderen
dat de burgemeester beslissingen neemt zonder bijstand van deskundigen, is
overbodig.Ten slotte zij opgemerkt dat de voorgestelde opperbevelbevoegdheid niet
is verbreed tot crisissituaties waarbij andere dan OOV-bevoegdheden aan de
orde zijn. In een crisis ligt de verantwoordelijkheid voor het beheersen van
de crisis primair bij bestuursorganen die over de bevoegdheden beschikken
om de noodzakelijke maatregelen te nemen, bijvoorbeeld bij de minister van
LNV in het geval van een MKZ-crisis). Het is van groot belang dat tijdig overleg
met de burgemeester plaatsvindt, zodat de implicaties van de door hem ter
beheersing van de crisis noodzakelijk te nemen maatregelen, waaronder die
ter handhaving van de openbare orde, onder ogen kunnen worden gezien.Artikel 5De daadwerkelijke uitvoering voor de meldkamer ambulancezorg en daarmee
de verantwoordelijkheid voor de feitelijke inzet valt onder de verantwoordelijkheid
van de rechtspersoon aan wie vergunning is verstrekt door de minister van
VWS. De wijze waarop de (private) rechtspersoon uitvoering geeft aan deze
taak, kan voor de minister van VWS aanleiding vormen op te treden in de sfeer
van de verleende vergunning.In geval van een ramp of vrees voor het ontstaan daarvan, berust het opperbevel
op grond van artikel 4 van dit wetsvoorstel bij de burgemeester. Indien het
naar zijn oordeel noodzakelijk is, kan de burgemeester op grond
van artikel 5 ook aanwijzingen geven aan degene die in zijn gemeente de leiding
heeft over de ambulancezorg. Het is aan de burgemeester te bepalen of de openbare
orde in het geding is en of een aanwijzing nodig is. De burgemeester handelt
alsdan vanuit zijn algemene verantwoordelijkheid voor de openbare orde binnen
de gemeente. Artikel 6Dit artikel komt qua strekking overeen met artikel 11a Wrzo, dat op zijn
beurt weer was overgenomen uit de Rampenwet. Aanleiding tot het opnemen van
deze informatiebepalingen destijds vormde onder meer de noodzaak tot implementatie
van richtlijnen van de Raad der Europese Gemeenschappen. Het betreft de volgende
richtlijnen:– Richtlijn 96/82/EG van 9 december 1996 betreffende de beheersing
van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken
(PbEG 1997, L 10), de zogeheten Seveso II-richtlijn, laatstelijk gewijzigd
bij richtlijn nr. 2003/105/EG (PbEU L345);– Richtlijn 89/618/Euratom van de Raad der Europese Gemeenschappen
van 27 november 1989 (PbEG 1989, L 358) betreffende de informatie van
de bevolking over de bij stralingsgevaar toepasselijke maatregelen ter bescherming
van de gezondheid en voor de alsdan te volgen gedragslijn;– Richtlijn 90/219/EEG van de Raad der Europese Gemeenschappen van
23 april 1990 (PbEG 1990, L 117) inzake het ingeperkte gebruik van genetisch
gemodificeerde micro-organismen, laatstelijk gewijzigd bij richtlijn nr. 98/81/EG
(PbEG L 330).Ten tijde van een crisissituatie, waarin een vakminister bevoegd is voor
de bestrijding van deze crisis, is de verantwoordelijkheid voor de inhoud
van de informatievoorziening, inclusief de informatie over de gedragslijn,
belegd bij de desbetreffende vakminister(s). Vervolgens is er sprake van wederzijdse
afstemming tussen de vakminister(s) en de burgemeester (of voorzitter van
de veiligheidsregio bij een bovenlokale crisis).Bij deze uitwisseling stemt de vakminister de informatie over de te nemen
maatregelen en de gedragslijn, waarvoor zij verantwoordelijkheid draagt, af
met de informatie die door de burgemeester (of voorzitter van de veiligheidsregio
bij een bovenlokale crisis) wordt verstrekt over die aspecten van het beleid
ter beheersing van de crisis waarvoor zij verantwoordelijkheid dragen.De verplichting van de burgemeester betekent vanzelfsprekend niet dat
niet ook door of namens een vakminister relevante sectorspecifieke informatie
aan de bevolking kan worden verstrekt. Ten tijde van een crisissituatie, waarin
een vakminister bevoegd is voor de bestrijding van deze crisis, is de verantwoordelijkheid
voor de inhoud van de informatievoorziening, inclusief de informatie over
de gedragslijn, belegd bij de desbetreffende vakminister(s). Vervolgens is
er sprake van wederzijdse afstemming tussen de vakminister(s) en de burgemeester
(of voorzitter van de veiligheidsregio bij een bovenlokale crisis).Het derde lid regelt deze afstemming.Artikel 7De regio’s waarin ons land verdeeld wordt, zijn te vinden in de
bijlage bij dit wetsvoorstel. De indeling komt overeen met de indeling die
nu geldt op grond van artikel 3, eerste lid, van de Brandweerwet 1985. Conform
de wettelijke opdracht in artikel 3, tweede lid, van die wet is deze regio-indeling
gelijk aan de indeling in regio’s die voor de politie geldt –
maar er zijn afwijkingen toegestaan. Op grond van artikel 3 van de Wet ghor
is de indeling op grond van de Brandweerwet 1985 tevens de grondslag voor
de zogeheten GHOR-regio’s. Bestuurlijk zijn alle brandweer- en GHOR-regio’s
congruent, voor een tweetal regio’s geldt dat er nog geen congruentie
is van de brandweer- en GHOR-regio’s met de politieregio’s. Deze
territoriale congruentie zal echter binnen afzienbare tijd een feit zijn.
Er is dan ook geen reden meer om wettelijke bepalingen te handhaven die betrekking
hebben op afwijkende indelingen.Een wijziging is altijd mogelijk; doorgaans zal deze slechts betrekking
hebben op het aantal en de naam van de inliggende gemeenten, veroorzaakt door
een gemeentelijke herindeling. Bij wijziging van de regiogrenzen mag verwacht
worden dat de nu bereikte congruentie met de politieregio’s intact blijft.
Een wettelijke fixatie van de regiogrenzen gaat evenwel te ver.Artikel 8De gemeenschappelijke regeling die op basis van dit artikel door de gemeenten,
behorende tot een van de in artikel 7 bedoelde regio’s, moet worden
getroffen, is een regeling als bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen
(Wgr). De veiligheidsregio’s zijn derhalve, net als de huidige brandweerregio’s
en de huidige geneeskundige hulpverleningsregio’s, een vorm van verlengd
lokaal bestuur.Bij de regeling moet een openbaar lichaam worden ingesteld. Omdat deze
samenwerkingsvorm de eerste is in de voorkeursvolgorde die de Wgr in artikel
8 kent, is het niet nodig dit voorschrift vorm te geven als een afwijking
van de Wgr. Op grond van artikel 8, eerste lid, tweede volzin, Wgr heeft een
dergelijk openbaar lichaam rechtspersoonlijkheid. Dit is onder meer van belang
omdat de veiligheidsregio personeel in dienst moet kunnen hebben.De deelnemende gemeenten dienen een openbaar lichaam, genaamd veiligheidsregio,
in te stellen en daaraan de in artikel 9 opgesomde taken over te dragen.Artikel 9Dit artikel somt de taken op die aan het bestuur van de veiligheidsregio
worden overgedragenOnderdeel aHet inventariseren en analyseren van risico’s van branden, rampen
en crises is een taak die aan de basis ligt van de taken die de veiligheidsregio
uitvoert. Het beleidsplan dat de veiligheidsregio ten minste een maal in vier
jaar moet vaststellen (artikel 12), is dan ook gebaseerd op een door het bestuur
van de veiligheidsregio vastgesteld risicoprofiel (artikel 13), dat gezien
kan worden als een nadere uitwerking van deze in onderdeel a opgedragen taak.Onderdeel bDit onderdeel bepaalt dat de veiligheidsregio de rol krijgt toebedeeld
van adviseur op het terrein van de fysieke veiligheid. Deze adviesrol valt
in twee delen uiteen. Allereerst is er een wettelijke adviestaak. Deze omvat
alle gevallen waarin ook thans al technische advisering nodig is in het kader
van vergunningverlening. De in dit onderdeel genoemde wettelijke adviestaak
verwijst slechts naar bestaande adviestaken in bijzondere wetgeving (zoals
het Besluit externe veiligheid inrichtingen en het Vuurwerkbesluit). Daarnaast
kan de veiligheidsregio op grond van het beleidsplan adviezen uitbrengen over
onderwerpen waarvan de veiligheidsregio het wenselijk vindt dat deze aandacht
krijgen van de deelnemende gemeenten en waarbij een eenduidige en eenvormige
aanpak wenselijk is. Voor een uitvoeriger beschouwing over de adviestaak van
de veiligheidsregio zij verwezen naar paragraaf 4.2 van het algemeen
deel van de toelichting.Onderdeel cDit onderdeel komt ten dele overeen met artikel 4, eerste lid, onder 3,
van de Brandweerwet 1985 en betreft de advisering door de regio van de deelnemende
gemeenten op het terrein van de brandpreventie.Onderdeel dHet voorbereiden op de bestrijding van branden, zware ongevallen, rampen
en de beheersing van crises vraagt het gestructureerd doorlopen van een procesgang
van inventarisatie en analyse van risico’s, daarna de besluitvorming
over het te leveren zorgniveau, vervolgens een operationele planning en het
maken van afspraken tussen diensten en organisaties en tot slot de opbouw
van de operationele organisatie door opleiding, instructie, oefenen en de
materiële inrichting van de organisatie. Het bestuur draagt zorg voor
deze procesgang, de noodzakelijke besluitvorming over sterkte en beschikbare
middelen en is verantwoordelijk voor de opbouw en de instandhouding van de
operationele organisatie. De neerslag daarvan is te vinden in het beleidsplan
van de veiligheidsregio (artikel 12). Er wordt in dit onderdeel een onderscheid
gemaakt tussen «het voorbereiden» op de bestrijding van branden
en «het organiseren» van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing.
In het eerste geval gaat hoofdzakelijk om activiteiten die de veiligheidsregio
zelf moet verrichten, terwijl in het tweede geval meestal ook activiteiten
van andere betrokkenen noodzakelijk zijn.Onderdelen e, f en gMet «het instellen en in stand houden» van een regionale brandweer
wordt tot uitdrukking gebracht dat in elke regio voorzien dient te zijn in
een regionale brandweerorganisatie. De taken die deze regionale brandweerorganisatie
in ieder geval dient uit te voeren zijn opgenomen in artikel 23. Met «het
instellen en in stand houden» van een organisatie, belast met de geneeskundige
hulpverlening (onderdeel f), wordt tot uitdrukking gebracht dat deze door
het bestuur op de schaal van elke regio dient te zijn georganiseerd. Met «het
voorzien in» de meldkamerfunctie (onderdeel g) wordt tot uitdrukking
gebracht dat gewaarborgd moet zijn dat de regio gebruik kan maken van een
goed functionerende meldkamer; die eis betekent niet noodzakelijkerwijs dat
elke regio een eigen meldkamer heeft. De gekozen formulering laat ruimte voor
de mogelijkheid dat meerdere regio’s zijn aangesloten bij één
meldkamer.Onderdeel iOnder informatievoorziening wordt hier verstaan het geheel aan mensen,
middelen en systemen ten behoeve van het beschikbaar maken van informatie.
Het betreft uitsluitend de informatievoorziening binnen de diensten van de
veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties
die betrokken zijn bij de uitvoering van in dit wetsvoorstel geregelde taken.
Ingevolge artikel 20 wordt een deel van deze taak – de inrichting van
een uniforme informatie- en communicatievoorziening – op interregionale
schaal behartigd.Artikel 10Eerste lidIn het eerste lid wordt geregeld dat het algemeen bestuur van de veiligheidsregio
bestaat uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Dat is een afwijking
van artikel 13, eerste lid, van de Wgr dat de gemeente ruimte laat zelf te
bepalen wie zij naar het bestuur van het openbaar lichaam afvaardigt. De reden
voor deze afwijking van het stelsel van de Wgr is in het algemeen deel toegelicht.Tweede lidHet tweede lid houdt een afwijking in van artikel 13, negende lid, van
de Wgr, op grond waarvan de voorzitter door en uit het algemeen bestuur wordt
aangewezen. Voor de samenwerking tussen de veiligheidsregio en de politie
is het van belang dat het voorzitterschap van beide besturen door dezelfde
persoon, de korpsbeheerder, wordt bekleed. Nu wettelijk is geregeld wie de
korpsbeheerder is, dient deze ook voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio
te zijn. Omdat de voorzitter van de veiligheidsregio niet wordt benoemd, maar
de korpsbeheerder die functie qualitate qua vervult, wordt voor de schorsing
en het ontslag van de voorzitter aangesloten bij artikel 23 van de Politiewet
1993. De ontslaggronden, opgenomen in de algemene maatregel van bestuur op
grond van het derde lid van artikel 23, gelden daarmee dus ook voor het functioneren
van de korpsbeheerder als voorzitter van de veiligheidsregio.Vijfde lidIn het vijfde lid is geregeld dat het bestuur bij meerderheid van stemmen
beslist. Het is dus niet mogelijk in de gemeenschappelijke regeling op te
nemen dat het algemeen bestuur bij gekwalificeerde meerderheid besluit. Het
laat overigens onverlet dat de gemeenschappelijke regeling kan inhouden dat
een gemeente meervoudig stemrecht heeft. De voorzitter krijgt in zoverre een
bijzondere positie dat zijn stem beslissend is ingeval er sprake is van het
staken der stemmen. Hiervoor is gekozen om uit te sluiten dat de besluitvorming
in een patstelling komt. De positie van de voorzitter krijgt dus iets meer
gewicht, maar alleen als de stemmen staken.Artikel 11Zowel de hoofdofficier van justitie als de voorzitter van het waterschap
worden voor elke vergadering van het bestuur van de veiligheidsregio uitgenodigd.
Zij worden zo in staat gesteld de besluitvorming van het bestuur van de veiligheidsregio
te volgen en waar nodig inbreng te leveren vanuit de belangen van de organisaties
die zij vertegenwoordigen. Het staat het bestuur van een regio overigens vrij
om ook andere partners uit te nodigen voor de bestuursvergadering, bijvoorbeeld
bij de behandeling van onderwerpen waarbij deze partners inbreng kunnen hebben.
Rondom het thema water kan hierbij gedacht worden aan de HID en de rijkshavenmeester.Artikel 12Eerste lidDe verplichting om ten minste eenmaal in de vier jaar een beleidsplan
vast te stellen, handhaaft de plancyclus die ook in de bestaande wetgeving
is opgenomen. Het beleidsplan is te beschouwen als de opvolger van het regionaal
beheersplan (artikel 5 Wrzo). In vergelijking met het beheersplan zijn de
onderdelen van het beleidsplan enerzijds beperkter, anderzijds uitgebreider.
Beperkter omdat het beheersplan uit vijf onderdelen bestaat, die nu zijn teruggebracht
tot twee (de onderdelen a en d), uitgebreider omdat het beleidsplan een drietal
nieuwe elementen kent. Dat betreft allereerst de plicht om door de minister
van BZK vastgestelde landelijke doelstellingen (zie artikel 31), aangenomen
dat die er zijn, in het beleidsplan uit te werken (onderdeel b). In de tweede
plaats dient het beleidsplan een informatieparagraaf te bevatten, waarin een
beschrijving wordt gegeven van de informatievoorziening binnen en tussen de
diensten die in het kader van de veiligheidsregio samenwerken (onderdeel c).
In de informatieparagraaf wordt op hoofdlijnen de ontwikkeling van de informatievoorziening
aangegeven Een informatieparagraaf moet aansluiten bij het algemene organisatiebeleid
(d.w.z. het beleid voor de uitvoering van de taken van de veiligheidsregio’s).
Juist omdat informatieen communicatietechnologie in de loop van de jaren uitgegroeid
is tot een voor organisaties strategisch belangrijke component, zal het informatiebeleid
in nauwe samenhang met het algemene (lange termijn) beleid van een organisatie
gepland en beheerst moeten worden. De verplichting om het informatiebeleid
in een informatieparagraaf in het beleidsplan op te nemen vloeit voort uit
het kabinetsstandpunt op het ACIR-advies «De Vrijblijvendheid Voorbij»
(zie hoofdstuk 9 van het algemeen deel van de toelichting). In de derde plaats
moet in het beleidsplan worden aangegeven hoe de veiligheidsregio haar niet-wettelijke
adviesfunctie (artikel 8, onderdeel b) gaat invullen. Voor een beschouwing
over de adviesfunctie van de veiligheidsregio zij verwezen naar paragraaf 4.2
van het algemeen deel van de toelichting.Derde lidAfstemming van het beleidsplan met de beleidsplannen van de politieregio’s
(artikel 31 Politiewet 1993) is vereist vanwege de taken van de politie op
het gebied van branden, rampen en crises en vanwege de verwevenheid en afhankelijkheid
van de onderscheiden disciplines (gemeente, brandweerorganisatie, geneeskundige
hulpverlening en politie) bij de voorbereiding op en aanpak van rampen en
crises. Afstemming met het beleid van de waterschappen is wenselijk omdat
de waterschappen een belangrijke partner van de veiligheidsregio zijn, hetgeen
ook tot uitdrukking komt in het feit dat de voorzitter van het waterschap
voor de vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio wordt uitgenodigd.Artikel 13In artikel 3 Wrzo is de verplichting opgenomen om in het kader van de
opstelling van het gemeentelijke rampenplan een risico-inventarisatie te maken.
Voor het regionale beleidsplan is naast de risico-inventarisatie tevens de
analyse van de risico’s van belang om onder meer de operationele prestaties
te kunnen bepalen. Nadat de inventarisatie van de risicovolle situaties is
uitgevoerd, kan een overzicht worden opgesteld van de soorten branden, rampen
en crises die in de regio zouden kunnen ontstaan. Vervolgens wordt bij de
risico-analyse op basis van deze inventarisaties een inschatting gemaakt van
de gevolgen zoals het aantal gewonden en slachtoffers. Samen vormen de risico-inventarisatie
en de risico-analyse het risicoprofiel.Alvorens het risicoprofiel vast te stellen vraagt het bestuur de gemeenteraden
hun zienswijze kenbaar te maken. Het gaat daarbij niet alleen om een oordeel
over het risicoprofiel als zodanig, maar de gemeenteraden kunnen op basis
van het risicoprofiel tevens hun wensen omtrent het te voeren beleid aangeven
ten behoeve van het beleidsplan.Vierde lidInbreng voor het risicoprofiel is zeker nodig vanuit het regionale college
van politie, omdat de politie een van de parate kernorganisaties is. Bij ambtenaren
die worden betrokken bij het risicoprofiel, dient in ieder geval te worden
gedacht aan de hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat, de rijkshavenmeester
van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, de commandant van het Regionaal
Militair Commando, de directeur van de kamer van koophandel, de regionaal
directeur van het Ministerie van LNV, de regionaal geneeskundig inspecteur
van het Ministerie van VWS en de regionaal inspecteur van het Ministerie van
VROM.Vijfde lidPartijen die voor gezamenlijk regionaal overleg in aanmerking komen, zijn de crisispartners, die hiervóór in paragraaf 7.2
van het algemeen deel van de memorie zijn genoemd.Artikel 14Eerste lidHet regionale crisisplan komt in de plaats van het gemeentelijke rampenplan
(artikel 3 Wrzo). Het crisisplan is een operationeel plan, dat de generieke
aanpak van rampen en crises in de regio beschrijft. Het crisisplan moet net
als het beleidsplan ten minste een maal in de vier jaar worden vastgesteld.Tweede lidIn het crisisplan zullen tevens de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden
voor de gemeenten beschreven worden die voortvloeien uit het crisisplan. Het
betreft onder meer de noodopvang en slachtofferregistratie, taken die nu ingevolge
artikel 3, vijfde lid, Wrzo in het rampenplan zijn opgenomen.Daarnaast maken de afspraken die de veiligheidsregio met andere betrokken
partijen heeft gemaakt, onderdeel uit van het crisisplan.Artikel 15Dit artikel komt materieel overeen met artikel 4a van de Wrzo, waarin
een onderdeel van de zogeheten Seveso-richtlijn is geïmplementeerd, namelijk
de verplichting om voor de onder die richtlijn vallende categorieën van
inrichtingen een rampbestrijdingsplan vast te stellen waarin de te nemen maatregelen
bij een ramp in de inrichting zijn opgenomen. Het crisisplan, met inbegrip
van daarin opgenomen objectgebonden uitwerkingen komt daarvoor in de plaats.
De in dit artikel neergelegde specifieke verplichting voor een bijzondere
categorie inrichtingen is echter gehandhaafd vanwege de Europese achtergrond
daarvan (zie ook het slot van paragraaf 4.1 van het algemeen deel van
de toelichting onder Rampbestrijdingsplannen).Artikel 15 is met enkele andere aan de Wrzo ontleende elementen aangevuld
waardoor het een zelfstandige plaats in het wetsvoorstel kan innemen. Zo wordt
in het eerste lid duidelijk dat de verplichting om een rampbestrijdingsplan
te maken betrekking heeft op bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen
categoriëen inrichtingen en luchtvaartterreinen (artikel 4a Wrzo spreekt
in algemene zin van «rampen en zware ongevallen» die aangewezen
kunnen worden). In het eerste lid wordt voorts, met een zinsnede ontleend
aan artikel 4, tweede lid, Wrzo aangegeven wat onder een rampbestrijdingsplan
wordt verstaan (een plan, waarin het geheel van bij een ramp te nemen maatregelen
is opgenomen). Ten slotte is in het eerste lid bepaald welk bestuursorgaan
het rampbestrijdingsplan vaststelt (het bestuur van de veiligheidsregio).
Het huidige Besluit rampbestrijdingsplannen inrichtingen en het Besluit rampbestrijdingsplannen
luchtvaartterreinen, waarvoor artikel 4a, eerste lid, Wrzo de basis vormt,
zullen gebaseerd worden op het eerste lid. Uit het Besluit rampbestrijdingsplannen
luchtvaarrterreinen blijkt dat het ook van toepassing is op door de minister
van BZK in overleg met de minister van Defensie met bepaalde burgerluchtvaartterreinen
gelijkgestelde militaire luchtvaartterreinen.De Seveso II-richtlijn heeft tevens geleid tot het Besluit risico’s
zware ongevallen 1999 (Brzo 1999), dat zijn wettelijke grondslag vindt in
de Wet milieubeheer, de Wrzo, de Brandweerwet 1985 en de Arbeidsomstandighedenwet.
Het Brzo verplicht bepaalde categorieën bedrijven een veiligheidsrapport
op te stellen. De informatie voor het rampbestrijdingsplan dat
opgesteld dient te worden in het kader van het Besluit rampbestrijdingsplannen
inrichtingen, is voor een groot deel te vinden in dit veiligheidsrapport.Artikel 16Dit artikel geeft een grondslag voor het stellen van nadere regels ten
aanzien van de brandweer, de GHOR, de meldkamer en de organisatie van de rampenbestrijding,
de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening alsmede ten aanzien
van de taakuitvoering en de vakbekwaamheid van de mensen die bij de brandweer,
de GHOR en de meldkamer werkzaam zijn in het kader van de rampenbestrijding
en crisisbeheersing.Ook de huidige wetgeving kent grondslagen voor het stellen van nadere
regels ten aanzien van deze onderwerpen. Zo biedt artikel 14 Brandweerwet
1985 een grondslag voor het stellen van eisen over functies en rangen, eisen
van aanstelling en bevordering, eisen met betrekking tot de keuring en de
controle op lichamelijke en geestelijke geschiktheid en over kleding en uitrusting.
De Wet ghor biedt in artikel 8 een grondslag om met het oog op een doelmatige
geneeskundige hulpverlening eisen te stellen aan de GHOR. De in artikel 16
voorgestelde bepaling is algemener geformuleerd en tevens verbreed. De verbreding
betreft enerzijds de toevoeging van de meldkamer (naast de brandweer en de
GHOR) anderzijds de toevoeging van de organisatie van de rampenbestrijding,
de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening daarbij.Bij de algemene maatregel van bestuur kunnen eisen worden gesteld aan
de feitelijke bestrijding van een ramp of crisis. Het gaat hierbij om de prestaties
waaraan de taakuitvoering van een veiligheidsregio ten minste moet voldoen,
zoals de processen van melding en opschaling, leiding en coördinatie
en operationeel informatiemanagement. Het gaat onder meer om het beschikbaar
hebben van bepaalde functionarissen, het tijdsbestek waarbinnen deze functionarissen
ter plaatse zijn, het aantal meldingen dat een meldkamer binnen een bepaalde
tijd moet kunnen verwerken of het tempo en de structuur van de opschaling.Bij het stellen van eisen aan de prestaties van de meldkamer moet worden
gedacht aan het hanteren van bepaalde procedures, de wijze van samenwerking,
de snelheid van opschalen. Het betreft dus organisatorische randvoorwaarden.De eisen op het gebied van het personeel hebben betrekking op opleidingsniveau
en geoefendheid. De eisen die worden gesteld aan het politiedeel van de meldkamer
vinden hun grondslag in de Politiewet 1993. Voor zover deze nadere regels
mede betrekking hebben op de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde
dan wel op overige taken ten dienste van de justitie, worden deze gezamenlijk
met de minister van Justitie voorbereid.Van belang is nog op te merken dat het huidige artikel 14, tweede lid,
Brandweerwet 1985 erin voorziet dat bij algemene maatregel van bestuur regels
worden gegeven over de wijze waarop met de daarvoor in aanmerking komende
vakorganisaties van overheidspersoneel overleg wordt gepleegd over het ontwerp
van een maatregel, vast te stellen krachtens het eerste lid. Deze regels zijn
vastgelegd in het Besluit overleg brandweerpersoneel. In verband met een afzonderlijke
wijziging van de Brandweerwet 1985 die onder meer artikel 14 raakt, is er
in dit wetsvoorstel van afgezien aan artikel 16 een bepaling toe te voegen
waarin de in artikel 14, tweede lid, van de Brandweerwet 1985 geregelde overlegverplichting
ten aanzien van in het eerste lid van dat artikel genoemde onderwerpen is
geregeld. Daarin zal worden voorzien bij de overgangs- en invoeringswetgeving.Artikel 17Het bestuur van de veiligheidsregio en het regionale college van politie
maken afspraken in de vorm van een convenant met de minister van BZK dan wel
de minister van Defensie. De onderwerpen die in ieder geval in het convenant
opgenomen moeten worden hebben betrekking op de in het tweede lid genoemde
taken. Dat zijn de taken bij de uitvoering waarvan de veiligheidsregio en
de politieregio nauw zullen moeten samenwerken. In artikel 29, vijfde lid,
worden in aanvulling op de in het tweede lid genoemde onderwerpen nog onderwerpen
met betrekking tot de meldkamer genoemd waarover de partijen eveneens afspraken
moeten maken. Bij de totstandkoming van het convenant wordt rekening gehouden
met de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie.Artikel 18De bevoegdheid die in dit artikel is opgenomen voor de minister van BZK
om regels te geven over de samenwerking tussen veiligheidsregio’s en
tussen veiligheidsregio’s en politieregio’s komt overeen met de
bevoegdheid die de minister van BZK op grond van artikel 46 Politiewet 1993
heeft om regels te stellen over de samenwerking tussen politieregio’s
respectievelijk tussen politieregio’s en het Korps landelijke politiediensten.
De in artikel 18 van dit wetsvoorstel bedoelde regels tussen veiligheidsregio’s
en de politie moeten ook kunnen gelden voor de luchthaven Schiphol, waar sprake
van een bijzondere situatie omdat de reguliere politietaak daar wordt uitgevoerd
door de Koninklijke marechaussee (artikel 6, eerste lid, onder c, Politiewet
1993). In dat geval zullen de regels in overeenstemming met de minister van
Defensie worden opgesteld. De regels worden gezamenlijk met de minister van
Justitie gesteld indien deze mede betrekking hebben op de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde dan wel op overige taken ten dienste van de justitie.Artikel 19In dit artikel is een bevoegdheid voor de minister van BZK opgenomen die
vergelijkbaar is met de bevoegdheid die hij heeft ingevolge artikel 48 van
de Politiewet 1993. Doordat in beide wetten een gelijkluidende bevoegdheid
voor de minister van BZK is opgenomen om regels te geven over de informatie-
en communicatievoorzieningen en het gebruik daarvan, kan hij ervoor zorgen
dat de ontwikkelingen binnen de organisaties die onder de Politiewet 1993
en dit wetsvoorstel vallen, met elkaar in de pas lopen. De minister van BZK
kan met gebruikmaking van deze bevoegdheid, aanvullend op hetgeen in het kader
van de gemeenschappelijke regeling voor ICT is afgesproken (zie artikel 20),
inhoudelijke voorschriften vaststellen ten aanzien van de informatie- en communicatievoorzieningen.
Hij kan bijvoorbeeld kaders voorschrijven waarbinnen de informatie-uitwisseling
plaatsvindt, zoals het gebruik van bepaalde (uitwisselings-)standaarden, koppelvlakken
en het definiëren van de informatie die uitgewisseld wordt.Artikel 20De artikelen 19 en 20 bevatten vergelijkbare voorzieningen als de artikelen
47, 47a en 48 van de Politiewet 1993. Waar in de artikelen 47 en 47a is gekozen
voor een eigen samenwerkingsfiguur, wordt in het onderhavige wetsvoorstel
gekozen voor de samenwerkingsvorm die in het publiekrechtelijk organisatierecht
voorhanden is, nl. de gemeenschappelijke regeling op basis van de Wet gemeenschappelijke
regelingen. Het ingevolge dit artikel bij gemeenschappelijke regeling in het
leven te roepen openbare lichaam heeft van rechtswege rechtspersoonlijkheid.
Dit vloeit voort uit artikel 8, eerste lid, eerste volzin, Wgr.
Het aldus opgerichte samenwerkingsverband treedt op als multidisciplinaire
vraagorganisatie (voor de brandweerorganisatie en de GHOR). Bij de gemeenschappelijke
regeling worden de informatiebehoefte van de regio’s (de «vraag
naar informatie»), het vaststellen van gezamenlijke kaders, standaarden
en kwaliteitseisen op het gebied van de informatie- en communicatievoorziening
in kaart gebracht. De multidisciplinaire vraagorganisatie krijgt zijn input
vanuit de monodisciplinaire kolommen. Dit betekent dat ook de afzonderlijke
disciplines de eigen (monodisciplinaire) informatiebehoefte inzichtelijk moeten
maken.De verantwoordelijkheid en positie van de betrokken partijen kunnen het
maken van gezamenlijke keuzes in de weg staan. Om bij dergelijke impasses
toch voortgang te kunnen boeken, kan de minister van BZK het bestuur van het
bij gemeenschappelijke regeling ingestelde openbaar lichaam aanwijzingen geven.In artikel 17 is opgenomen dat op regionaal niveau afspraken tussen het
bestuur van de veiligheidsregio en het regionale politiecollege over de informatievoorziening
worden gemaakt. Verder kan het ingevolge artikel 20 ingestelde openbaar lichaam
afspraken maken met Politie Nederland over de informatie-uitwisseling en de
inrichting van de informatievoorziening. Concrete voorbeelden van activiteiten
waarover afspraken kunnen worden gemaakt zijn het opstellen van gezamenlijke
kaders voor de informatievoorziening, het vaststellen van communicatiestandaarden,
het afstemmen van werkprocessen, het realiseren van uniforme aansluiting op
elkaars systemen en op die van andere veiligheidspartners.Artikel 21Een kwaliteitszorgsysteem is een managementsysteem met het doel de bedrijfsvoering
in een organisatie, zowel in profitals non-profitorganisaties te verbeteren.
Er zijn verschillende managementsystemen gangbaar waaronder het INK-model,
ISO en HKZ-harmonisatiemodel.Met het kwaliteitszorgsysteem worden op systematische wijze de kwaliteit
van de taakuitvoering, de resultaten en het beheer bewaakt, beheerst en verbeterd.
Het kwaliteitszorgsysteem is toegespitst op de disciplines brandweerzorg,
GHOR en politie. Bij de drie hulpverleningsdiensten is het gebruik van een
kwaliteitszorgsysteem al gangbaar, bij de politie is het gebruik van een dergelijk
systeem, gebaseerd op het model Nederlandse kwaliteit (INK), wettelijk verplicht.
Bij de brandweerzorg wordt het INK-model, beschreven in het Handboek kwaliteitszorg
brandweer, in toenemende mate geïmplementeerd. Bij de GHOR is naar verwachting
in 2007 ongeveer 90% van de regio’s HKZ-gecertificeerd. Ook hier
is de trend zichtbaar om door te groeien naar implementatie van het INK-model.De in dit artikel opgenomen grondslag voor een amvb komt na vijf jaar
te vervallen (zie artikel 61).Artikel 22Er geldt geen vaste rapportageplicht voor de veiligheidsregio’s
ten aanzien van de uitvoering van hun taken. Er wordt volstaan met de mogelijkheid
dat de minister de voorzitters van veiligheidsregio’s informatie vraagt
als hij daaraan behoefte heeft (eerste lid). Aldus blijven overbodige rapportages
achterwege en worden administratieve lasten beperkt. Indien de minister van
BZK landelijke doelstellingen heeft vastgesteld zullen de veiligheidsregio’s
wel jaarlijks moeten rapporteren over de wijze waarop zij deze doelstellingen
realiseren (tweede lid). Ten aanzien van de rapportage, bedoeld in het tweede
lid, kan de minister regels stellen. Dat maakt het mogelijk om een wijze van
rapporteren voor te schrijven waardoor de gegevens van de regio’s
met elkaar vergeleken kunnen worden. Voorts kunnen de administratieve lasten
worden beperkt omdat wordt voorkomen dat onnodige informatie wordt verstrekt
of aanvullende informatie moet worden gevraagd.Indien uit de in het tweede lid bedoelde rapportage blijkt dat de regio
in gebreke blijft bij de uitvoering van de landelijke doelstellingen, kan
de minister de veiligheidsregio op grond van artikel 55 een aanwijzing geven.Artikel 23Eerste lidDe in het eerste lid omschreven taken houden geen wijziging in ten opzichte
van de huidige taken van de brandweer.Onderdeel cEr is van afgezien het sirenenet expliciet te vermelden als middel om
de bevolking te waarschuwen. Omdat de technische ontwikkelingen op dit punt
volop gaande zijn – denk aan het systeem van cell broadcoasting waarvan
wordt onderzocht of dat het sirenestelsel kan vervangen dan wel aanvullen –
is niet langer een specifieke technische alarmeringsvoorziening genoemd. Dat
betekent echter niet dat het gebruik van het sirenenet niet langer is toegestaan.Onderdeel dHet verkennen van gevaarlijke stoffen is het maken van een inschatting
van de hoeveelheid vrijgekomen gevaarlijke stof en het zo mogelijk uitvoeren
van metingen en voorts het interpreteren van ongevals- en meetgegevens om
de ernst, omvang en gevolgen voor het getroffen gebied vast te stellen.Het verrichten van ontsmetting is het organiseren en waar nodig verwijderen
van oppervlakkige besmetting met gevaarlijke stoffen bij mensen, dieren, goederen
en infrastructuur ten einde eventuele gezondheidsschade te beperken en verdere
verspreiding van de besmetting naar de omgeving te voorkomen.Artikel 23aVoor de uitvoering van de brandweerzorg is een brandweer nodig. Krachtens
artikel 8 dragen colleges van burgemeester en wethouders de brandweerzorg,
en de plicht tot het instellen en in stand houden van een brandweer, over
aan het bestuur van de veiligheidsregio. Deze regionale brandweer zorgt, naast
tal van andere zaken, ook voor het voorkomen, beperken en bestrijden van brand
en voor het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen
anders dan bij brand. Tot een volledig geregionaliseerde brandweer verplicht
dit wetsvoorstel niet. Het wordt individuele colleges van burgemeester en
wethouders toegestaan hun gemeentelijke brandweer te houden, voor enkele met
name genoemde taken. Voor alle andere taken zorgt de regionale brandweer,
die immers in alle gevallen wordt ingesteld. Wanneer een gemeente besluit
tot het hebben van een eigen brandweer voert deze in plaats van de regionale
brandweer de in artikel 23, eerste lid, aanhef en onder a en b, genoemde taken
uit.Het tweede lid ziet op de situatie dat in een regio alle gemeenten voor
een gemeentelijke brandweer kiezen. Dat maakt de verplichting voor de regionale
brandweer de hiervoor bedoelde taken uit te voeren, tot een loze verplichting;
deze wordt in die situatie dan ook buiten toepassing verklaard.Mocht na een aanvankelijke keuze voor gemeentelijke brandweer toch het
moment aanbreken dat het college besluit tot volledige regionalisering van
het eigen korps en daartoe de gemeentelijke brandweer opheft, dan moet
dat uiteraard mogelijk zijn. Het derde lid voorziet daarin, en bepaalt dat
de regionale brandweer dan voortaan ook in de desbetreffende gemeente de eerder
genoemde taken uitvoert. De afwijking van 23, eerste lid, zoals opgenomen
in eerste lid van artikel 23a, is daarmee niet langer aan de orde.Het vierde lid bepaalt dat over de gevolgen van besluiten om een gemeentelijke
brandweer te houden respectievelijk deze op te heffen, afspraken moeten worden
gemaakt. Uit de formulering blijkt dat de regio in de besluiten als zodanig
geen rol speelt: de regio heeft deze te accepteren. De voorwaarden (met inbegrip
van de financiële) waaronder een en ander geschiedt, worden uiteraard
in belangrijke mate bepaald door de regio.Artikel 23bHet kan gewenst zijn dat bepaalde – bijvoorbeeld zeer specialistische –
functies in de regio, en voor de gehele regio, beschikbaar zijn. Het zou dan
niet efficiënter zijn indien een gemeentelijke brandweer (ook) dat specialisme
in huis heeft. Daarom wordt het bestuur bevoegd gemaakt om bepaalde functies
bij uitsluiting te laten vervullen door personeel dat in dienst is van de
regio. Zouden besturen nalaten dergelijke functies aan te wijzen, terwijl
het naar het oordeel van de minister van BZK noodzakelijk zou zijn zulks te
doen, dan kan deze een voordracht doen voor een algemene maatregel van bestuur
waarin functies worden aangewezen.Artikel 23cHet is denkbaar dat een gemeentelijke brandweer niet alle branden aankan.
In dit artikel wordt geregeld hoe de burgemeester in dat geval aan extra inzet
komt: dit loopt via de voorzitter, die zal proberen hetzij door middel van
de regionale brandweer de ondersteuning te leveren, hetzij door zijn bestuurlijke
contacten van elders bijstand te regelen.Artikel 23dDe gemeentelijke brandweer moet aan alle eisen voldoen waar de regionale
brandweer aan moet voldoen: brandweer is brandweer. Zou de gemeentelijke brandweer
tekort schieten, dan volgt een aanwijzing van de minister aan het college
van burgemeester en wethouders, teneinde de tekortkomingen zo spoedig mogelijk
te herstellen.Het derde lid bepaalt dat wanneer een gemeente blijvend tekort schiet,
de minister kan ingrijpen, en de gemeente kan dwingen de gemeentelijke brandweer
op te heffen. De taken van de gemeentelijke brandweer komen dan terecht bij
de regionale brandweer. Naar verwachting zal dan ook het personeel overgaan
naar de regionale brandweer.De regio moet aan de gewijzigde situatie meewerken, maar bepaalt vanzelfsprekend
in belangrijke mate de voorwaarden (met inbegrip van de financiële) waaronder
een en ander geschiedt. De afspraken hieromtrent moeten schriftelijk worden
vastgelegd.Artikel 24Dit artikel komt overeen met artikel 17 van de Brandweerwet 1985.Eerste lidBrandweer- en reddingsmaterieel dat in Nederland wordt gemaakt, ingevoerd
of gebruikt dient te voldoen aan bepaalde eisen. Deze eisen hangen samen met
het gebruik door het publiek, met name bij draagbare blustoestellen, en het
gebruik door hulpverleningsdiensten. Op grond van dit artikel kunnen bij algemene
maatregel van bestuur eisen worden gesteld aan de veiligheid
en deugdelijkheid. Ook kunnen eisen worden gesteld die harmonisatie en onderlinge
uitwisseling van dergelijke materieel mogelijk maken binnen en buiten Nederland.Het Besluit draagbare blustoestellen 1997, waarvoor artikel 17, eerste
lid, Brandweerwet 1985 de basis vormt, zal worden gebaseerd op artikel 24,
eerste lid.Tweede lidDe in dit lid bedoelde kostenvergoeding wordt onder andere in rekening
gebracht bij de keuring van draagbare blustoestellen voor de Nederlandse markt.Artikel 25Dit artikel komt overeen met artikel 13 van de Brandweerwet 1985, met
dien verstande dat de bevoegdheid om bedrijven te verplichten een bedrijfsbrandweer
te hebben van het college van burgemeester en wethouders verschuift naar het
bestuur van de veiligheidsregio.Op grond van het eerste lid kan een inrichting die in geval van brand
of ongeval bijzonder gevaar kan opleveren voor de openbare veiligheid, worden
aangewezen als bedrijfsbrandweerplichtig. Ingevolge het vierde lid wordt bij
algemene maatregel van bestuur bepaald welke inrichtingen kunnen worden aangewezen,
welke eisen inzake personeel en materieel kunnen worden gesteld en worden
nadere regels gegeven betreffende de totstandkoming van een aanwijzing. Deze
regels zijn vastgelegd in het Besluit bedrijfsbrandweren.De achtergrond van de bevoegdheid om bedrijven te verplichten een bedrijfsbrandweer
in het leven te roepen, is gelegen in het feit dat er grenzen zijn aan hetgeen
van de overheid op het vlak van de repressieve brandweerzorg mag worden verwacht.
In het geval van zeer bijzondere risico’s moet degene die de risico’s
in het leven roept een bijdrage leveren aan de beheersing en bestrijding daarvan.Het betreft in de regel Brzo-bedrijven die aangewezen worden als bedrijfsbrandweerplichtig.
In de procedure om tot aanwijzing te komen wordt aan de hand van een bedrijfsbrandweerrapportage
van het bedrijf (of het veiligheidsrapport Brzo) beoordeeld wat geloofwaardige
scenario’s zijn voor incidenten op het bedrijfsterrein. Op basis hiervan
wordt een maatgevend scenario opgesteld dat bepaalt of er een bedrijfsbrandweer
nodig is en zo ja, wat de kwaliteit en omvang moet zijn.In artikel 25 wordt de bevoegdheid om bedrijven te verplichten een bedrijfsbrandweer
te hebben aan het bestuur van de veiligheidsregio toegekend omdat de veiligheidsregio
verantwoordelijk is voor de kwaliteit en capaciteit van de brandweerzorg.
De veiligheidsregio beschikt voorts over de specialistische kennis en de deskundigheid
ten aanzien van risicovolle bedrijven. Op grond van deze overwegingen kan
de veiligheidsregio het best beoordelen of aanwijzing nodig is. De bedrijfsbrandweer
maakt deel uit van de repressieve brandweerzorg en moet in staat zijn «de
eerste klap» op te vangen.De hoorplicht die in artikel 13, eerste lid, van de Brandweerwet 1985
is opgenomen, komt niet terug in het eerste lid van artikel 25, maar is daarmee
niet vervallen. In het Besluit bedrijfsbrandweren is namelijk de procedure
geregeld die voorafgaat aan het besluit tot aanwijzing. Gelet op het karakter
van de aanwijzing, wordt daarin niet volstaan met de uit de Awb voortvloeiende
plicht de bestuurder of het hoofd van de inrichting in de gelegenheid te stellen
zijn zienswijze naar voren te brengen, maar dient deze te worden gehoord.
Doordat het Besluit bedrijfsbrandweren blijft bestaan (gebaseerd op het vierde
lid van artikel 25), blijft dus ook de hoorplicht bestaan.Vierde lidIn het Besluit bedrijfsbrandweren dat gebaseerd zal worden op dit vierde
lid is sprake van een koppeling met de Wet milieubeheer. In het besluit worden
de procedure en de reikwijdte van aanwijzingen geregeld. In de procedure wordt
de afweging gemaakt tussen wat het bedrijf of inrichting preventief heeft
geregeld aan veiligheidsvoorzieningen en wat repressief is geregeld (wat te
doen als het mis gaat). De preventieve maatregelen worden door het vergunningverlenende
bestuursorgaan ingevolge de Wet milieubeheer opgelegd in de milieuvergunning.
Dit vergunningverlenende bestuursorgaan kan het college van burgemeester en
wethouders, gedeputeerde staten of een minister zijn.Artikel 26Eerste lidDe begrippen coördinatie en aansturing richten zich vooral op het
proces van uitvoering, terwijl regie meer betrekking heeft op de voorbereiding.
Coördinatie is het laten samenwerken van de diverse zorgaanbieders met
de onderscheiden diensten. Sturing is waar nodig het maken van keuzes in de
fase van uitvoering. Regie is het bewaken van de mate van voorbereiding van
de zorginstellingen, het eventueel doen van verbetervoorstellen en de planvorming.
Ten tijde van een ramp of crisis geeft de directeur GHOR sturing (operationeel
leiding) aan de geneeskundige hulpverlening.Advisering duidt op situaties waarin de GHOR bijvoorbeeld wordt betrokken
bij de besluitvorming over het al of niet afgeven van vergunningen voor grote
evenementen. De directeur GHOR kan daarbij adviseren over de condities waaronder
het evenement kan plaatsvinden om het risico op ongevallen zo klein mogelijk
te maken of het effect zo veel mogelijk te beperken.Tweede lidDe functiebenaming «regionaal geneeskundig functionaris» die
in artikel 4 van de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen
(Wet ghor) wordt gebruikt, wordt vervangen door: directeur GHOR. Hij wordt,
evenals de commandant van de regionale brandweer, benoemd door het bestuur
van de veiligheidsregio.De directeur GHOR maakt deel uit van de directie(s) van de in de regio
gelegen GGD-organisatie(s) om zowel in de voorbereidende als in de uitvoerende
fase de afstemming zo optimaal mogelijk te doen zijn. Tot het moment waarop
alle GGD-regio’s territoriaal congruent zullen zijn met de veiligheidsregio’s
kan dit wat praktische problemen oproepen. Dit probleem doet zich echter slechts
een beperkte periode voor.Artikel 27Eerste lidHet eerste lid komt in belangrijke mate overeen met artikel 7 van de Wet
ghor. Nieuw is dat ook de zorgaanbieders in de zin van de Wet beroepen in
de individuele gezondheidszorg (Wet BIG), zoals huisartsen, een taak wordt
toegekend.In het Uitvoeringsbesluit WTZi wordt nader bepaald welke instellingen
onder het begrip zorginstelling vallen. In ieder geval is er een taak binnen
de geneeskundige hulpverlening toebedeeld aan de organisatie die het ambulancevervoer
regelt (indien de Wet ambulancezorg in werking treedt: de Regionale Ambulancevoorziening
RAV), de traumacentra en ziekenhuizen. Ook zij moeten een aandeel leveren
in de geneeskundige hulpverlening. Niet uit te sluiten is dat in de toekomst
meer zorginstellingen en zorgaanbieders op grond van de zorgregelgeving een
taak krijgen bij de geneeskundige hulpverlening.Tweede lidHet is de taak van de directeur GHOR om de zorginstellingen en de zorgaanbieders
te betrekken bij de geneeskundige hulpverlening, als bedoeld in deze wet.
Daartoe maakt de directeur onder verantwoordelijkheid van het bestuur van
de veiligheidsregio’s afspraken met de zorginstellingen en relevante
zorgaanbieders in de eigen regio.Tevens coördineert de directeur GHOR de voorbereidende activiteiten
van de zorginstellingen en zorgaanbieders op de rampenbestrijding en stemt
deze af met de andere hulpverleningsdiensten.Dit artikel haakt in op hetgeen de zorginstellingen al verplicht zijn
op grond van de Wet toelating zorginstellingen en de beoogde Wet ambulancezorg.
Belangrijke aspecten in de voorbereiding op de taak zijn het houden van oefeningen,
planvorming en het adequaat opleiden van personeel.Derde lidDeze bepaling dient ertoe dat het bestuur van de veiligheidsregio haar
verantwoordelijkheid waar kan maken om te komen tot een verantwoord afsprakenstelsel.
Daartoe is inzicht nodig in de voorbereidingsinspanning van zorginstellingen.
Op basis van de informatie, die bij ziekenhuizen blijkt uit het jaardocument
maatschappelijke verantwoording en het ziekenhuisopvangplan of bij de regionale
ambulancevoorzieningen uit het regionaal ambulancebijstandsplan, kan het bestuur
vaststellen tot welk niveau geneeskundige hulpverlening in een regio geboden
kan worden.Vierde lidHet vierde lid is een samenvoeging van hetgeen werd bepaald in de artikelen
8 en 9 van de Wet ghor.Aspecten van een doelmatige geneeskundige hulpverlening, waar de te stellen
eisen betrekking op hebben, en verantwoorde zorg, hebben vele raakvlakken.
Op basis van dit artikel zal derhalve in goed overleg met de minister van
VWS een afgewogen eisenpakket tot stand worden gebracht. Met betrekking tot
het eisenpakket moet worden gedacht aan de elementen waaruit een afsprakenstelsel
met gezondheidsinstellingen moet bestaan en normelementen met betrekking tot
ziekenhuisrampenopvangplannen.Artikel 28Het is mogelijk dat het bestuur van de veiligheidsregio constateert dat
er geen goede afspraken kunnen worden gemaakt, of dat onvoldoende invulling
wordt gegeven aan het uitvoeren daarvan. Het bestuur zal dan eerst in overleg
treden met het bestuur van de zorginstelling of zorgaanbieder om uiting te
geven aan zijn zorgen en proberen om aan de ongewenste situatie een einde
te maken. Als dat overleg naar de mening van het bestuur niet tot het gewenste
resultaat leidt, kan de voorzitter zich rechtstreeks tot de zorginstelling
of zorgaanbieder wenden en een schriftelijke aanwijzing geven; het tweede
lid van dit artikel geeft hem daartoe de mogelijkheid. De vergunninghouders
voor ambulancevervoer worden hier niet genoemd omdat daar gelet op het bepaalde
in artikel 29 inzake de meldkamer in samenhang met de Wet Ambulancevervoer
een eigen regiem voor geldt.Indien de voorzitter na een redelijke termijn geen verbeteringen constateert
kan hij zich wenden tot de minister van VWS om passende maatregelen te nemen.
De minister van VWS kan daartoe de Inspectie voor de gezondheidszorg, onderdeel
van het Staatstoezicht op de volksgezondheid, inschakelen. De inspectie heeft
eigen bevoegdheden. De minister kan ook gebruik maken van zijn bevoegdheden
krachtens artikel 7, eerste lid, van de Kwaliteitswet zorginstellingen.Artikel 29De meldkamer is een publieke verantwoordelijkheid. De publieke borging
vindt plaats door de beheersverantwoordelijkheid voor de meldkamer te leggen
bij het bestuur van de veiligheidsregio. Het bestuur benoemt onder andere
de directeur van de meldkamer en bepaalt de gemeenschappelijke locatie en
infrastructuur. Het bestuur van de veiligheidsregio geeft in de preparatieve
fase aan hoe de meldkamer zich dient voor te bereiden op ramp- of crisissituaties.
Bij opschaling in geval van een ramp of crisis komt de meldkamer rechtstreeks
onder aansturing van de voorzitter van de veiligheidsregio te staan.De directeur meldkamer is verantwoordelijk voor de kwaliteit van het personeel
en voor de inrichting van de werkprocessen van de meldkamer. Vanuit elke sectorale
verantwoordelijkheid (politie, brandweer, geneeskundige hulpverlening en ambulancezorg)
kunnen eisen worden gesteld aan de kwaliteit van het personeel en aan de monodisciplinaire
processen van die sectoren.Eerste lidIn aansluiting op de taak van het bestuur om te voorzien in de meldkamerfunctie
(artikel 9, onderdeel g) is in het eerste lid van dit artikel bepaald dat
het om een publiekrechtelijk ingestelde meldkamer moet gaan. De meldkamer
moet namelijk zijn ingesteld door het bestuur van de veiligheidsregio, of
in het geval de veiligheidsregio niet zelf een meldkamer heeft ingesteld,
door het bestuur van een andere veiligheidsregio. Dit wordt bedoeld met de
beschikking hebben over een meldkamer.De zorg voor de instandhouding voor de meldkamer ambulancezorg, als onderdeel
van de gemeenschappelijke meldkamer, is op grond van artikel 3 Wet ambulancezorg
opgedragen aan een regionale ambulancevoorziening (RAV), die daarvoor een
vergunning heeft verkregen door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport. De Wet ambulancezorg beoogt een hogere ketenkwaliteit, een grotere
doelmatigheid en een betere toegankelijkheid tot de zorg. Dat wordt bereikt
door de ambulancezorg tot de verantwoordelijkheid van de RAV te maken. De
instandhouding meldkamer ambulancezorg heeft vooral betrekking op een kwalitatief
verantwoorde en doelmatige inzet van ambulances en het bieden van verantwoorde
zorg. Evenzo draagt het regionale college van politie zorg voor het bepalen
van de werkwijze in het politiedeel van de meldkamer ter ondersteuning van
het politieproces.Tweede lidIn het tweede lid wordt de taak van een meldkamer omschreven. Uitgangspunt
daarbij is samenwerking van de disciplines in één meldkamer,
ten minste op colocatieniveau. Centraal in die taak staat het verwerken van
acute hulpvragen die met name via de 112 centrale voor de onderscheiden hulpverleningsdiensten
binnenkomen. De 112-centrale maakt dan ook onderdeel uit van de gemeenschappelijke
meldkamer. Indien nodig wordt vanuit de meldkamer de gezamenlijke inzet gecoördineerd.Derde lidDe meldkamer staat onder eenhoofdige leiding van een directeur, die door
het bestuur van de veiligheidsregio na overleg met het bestuur van de RAV
en het regionale college van politie wordt benoemd. Het personeel is in dienst
van de onderscheiden disciplines en kan van het bestuur van de veiligheidsregio
dan wel de RAV een aanstelling krijgen dat ze werken in de meldkamer. De onderscheiden
partijen kunnen ook besluiten dat al het personeel onder wordt gebracht bij één
rechtspersoon. Afhankelijk van de samenwerkingsconstructie dragen partijen
bij aan de exploitatielasten van de meldkamer.Om zijn verantwoordelijkheid voor de werkprocessen en samenwerking goed
te kunnen invullen, heeft de directeur instemmingsrecht bij het aanstellen
van het personeel van de meldkamer ambulancezorg en het politiedeel van de
meldkamer. Tevens rapporteert hij periodiek aan het bestuur van de veiligheidsregio
met in afschrift aan het regionale college van politie en het bestuur van
de RAV over de uitvoering van de gestelde eisen en de gemaakte afspraken.
Op deze manier stelt hij de besturen in staat hun verantwoordelijkheden waar
te maken onder andere uit het oogpunt van kwaliteitsbewaking. Op basis van
zijn rapporten kan hij wijzigingen in het personeelsbestand bewerkstelligen.Vierde lidOp grond van artikel 4, derde lid, Wet ambulancezorg kan het bestuur van
de veiligheidsregio eisen stellen aan de RAV. De publieke borging van de meldkamer
ambulancezorg door het bestuur van de veiligheidsregio kan daarmee gestalte
krijgen. Daarom is er ook voor gekozen om deze bepaling in deze wet op te
laten nemen met een verwijzing naar de bronbepaling in de Wet ambulancezorg.
Om een goede samenwerking van de RAV met de politie, de geneeskundige hulpverlening
en de brandweer te garanderen, hebben die eisen betrekking op de in dit lid
genoemde elementen.Vijfde lidDe meldkamer vervult een spilfunctie in de hulpverlening door de regionale
hulpverleningsdiensten. Het is daarom van het grootste belang dat het bestuur
van de veiligheidsregio en het regionale college voor de politie sluitende
afspraken maken om de meldkamer in staat te stellen die functie goed te vervullen.
Dit vijfde lid draagt de betrokken besturen daarom op om over de daar genoemde
aspecten in het in artikel 17 genoemde convenant afspraken te maken.Zesde lidBovenregionale samenwerking is ook op het gebied van de meldkamer mogelijk.
De strekking van dit artikel is om te waarborgen dat de gemeenschappelijkheid
van de meldkamer binnen een regio ook bovenregionaal blijft gehandhaafd. Het
is echter wel zaak dat het bestuur van de veiligheidsregio bij het stellen
van eisen bedoeld in het derde lid aangeeft dat de vergunninghouder voor ambulancezorg
zich voegt in een eventuele beslissing van het bestuur om de meldkamer bovenregionaal
samen te brengen. Dit kan echter niet verder gaan dan colocatie. Het kan immers
zijn dat de vergunninghouders voor ambulancezorg verschillende maatschappijen
zijn. Een verplichting tot integratie van meldkamerfuncties van verschillende
ambulancediensten staat op gespannen voet met de vergunning die hun van de
zijde van de minister van VWS is verstrekt.Artikel 30In een aantal regio’s fungeert als coördinerend functionaris
de gemeentesecretaris van een van de tot de regio behorende gemeenten. De
door het bestuur van de veiligheidsregio aangewezen coördinerend functionaris
is verantwoordelijk voor een goede voorbereiding van de gemeentelijke maatregelen
en voorzieningen. Deze worden beschreven in het crisisplan (artikel 14). Het
gaat daarbij bijvoorbeeld om voorzieningen voor noodopvang en om slachtofferregistratie.Artikel 31Eerste lidDe minister van BZK kan op het terrein van de rampenbestrijding en crisisbeheersing
landelijke doelstellingen vaststellen waaraan het regionale bestuur invulling
dient te geven. Te denken valt aan de prioriteitstelling in crisisscenario’s.
De wijze waarop de regio de doelstellingen realiseert, zal worden opgenomen
in het beleidsplan. Onder vaststelling van doelstellingen wordt mede verstaan
het aanvullen of anderszins wijzigen ervan.Bij de formulering van de landelijke doelstellingen wordt zoveel mogelijk
aangesloten bij de beleidscycli van de veiligheidsregio en van de politie.Tweede lidGelet op het belang van vastgestelde landelijke doelstellingen, is naast
toezending aan de veiligheidregio’s voorzien in toezending aan de Staten-Generaal.Artikel 32Regelmatig overleg met de voorzitters kan uiteraard ook zonder wettelijke
bepaling gevoerd worden. Er is evenwel gekozen voor een wettelijke plicht,
juist om de aansluiting te garanderen tussen het landelijke beleid en de regionale
vertaling.Het overleg zou ertoe kunnen leiden dat het vaststellen van landelijke
doelstellingen niet nodig blijkt, doordat er overeenstemming bestaat over
de wenselijkheid aan bepaalde aspecten meer aandacht te besteden. Komt het
toch tot vaststelling, dan kan het overleg er in ieder geval toe bijdragen
dat deze vaststelling niet onverhoeds plaatsvindt.Artikel 33De artikelen 33 en 34 bevatten een regeling voor de bestuurlijke organisatie
in geval van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, of van
ernstige vrees voor het ontstaan daarvan. De regeling voorziet erin dat de
burgemeester die voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio is, in
het getroffen gebied toepassing kan geven aan een aantal bevoegdheden of taken
uitvoert op het terrein van de openbare orde en de rampenbestrijding. Deze
bevoegdheden worden in artikel 33, eerste lid, opgesomd. Het gaat om de artikelen
4, 5 en 6 van het onderhavige wetsvoorstel, artikel 12 van de Politiewet 1993
waarin het gezag van de burgemeester over de politie is vastgelegd als zij
optreedt ter handhaving van de openbare orde en ter uitvoering van de hulpverleningstaak,
en de artikelen 172 tot en met 177 van de Gemeentewet, met uitzondering van
artikel 176, derde tot en met zesde lid, waarin de bevoegdheden van de burgemeester
met betrekking tot de handhaving van de openbare orde en de rampenbestrijding
zijn geregeld. In het van toepassing uitgezonderde artikel 176, derde tot
en met zesde lid, Gemeentewet is een procedure van administratief beroep op
de commissaris van de Koningin geregeld voor het geval de gemeenteraad een
door de burgemeester afgekondigde noodverordening in zijn eerstvolgende vergadering
niet bekrachtigt. Nu in het hier aan de orde zijnde geval de noodverordening
niet wordt vastgesteld door de burgemeester van de desbetreffende gemeente,
maar door de voorzitter van de veiligheidsregio, komt aan deze voorziening
haar betekenis te ontvallen.De voorzitter van de veiligheidsregio roept bij bovengemeentelijke rampen
of crises een regionaal beleidsteam bijeen (tweede lid). Het RBT wordt in
verband met de uitoefening van bevoegdheden op het terrein van de openbare
orde en de rampenbestrijding in ieder geval gevormd door de burgemeesters
van de getroffen of bedreigde gemeenten en de hoofdofficier van justitie.
De samenstelling van het RBT is verder afhankelijk van de situatie die zich
voordoet: de voorzitter zal iedere functionaris die vanuit de eigen positie
een rol heeft bij de aanpak van de ramp of crisis, uitnodigen deel te nemen.
Het RBT kan zo de centrale plek worden voor overleg tussen alle betrokkenen.
Besluiten worden in het RBT niet genomen. Aan het RBT als zodanig zijn geen
bevoegdheden toegekend. De deelnemers die in het kader van de ontstane situatie
bevoegdheden uitoefenen, maken in het RBT enerzijds melding van besluiten
die zij hebben genomen en kunnen anderzijds in het RBT sonderen
of voorgenomen besluiten passen in het geheel van genomen en te nemen maatregelen.
Voor de maatregelen die de voorzitter van de veiligheidsregio zelf in het
getroffen gebied kan nemen op basis van de in het eerste lid genoemde bevoegdheden,
geldt dat de voorzitter met burgemeesters van de getroffen gemeenten in het
RBT moet overleggen, tenzij de vereiste spoed zich daartegen verzet (vierde
lid). Indien in dat overleg onverhoopt zou blijken dat een burgemeester zich
niet met een door de voorzitter van de veiligheidsregio voorgestelde maatregel
kan verenigen omdat die naar zijn mening het belang van zijn gemeente onevenredig
schaadt, kan de betrokken burgemeester daarvan schriftelijk aantekening laten
maken. Het laten maken van schriftelijke aantekening heeft gevolgen voor de
verantwoordingsprocedure (artikel 34).De voorzitter van de veiligheidsregio wijst een regionaal operationeel
leider aan die deelneemt aan de vergaderingen van het RBT (derde lid). Het
is aan de regio om voor een vaste regionaal operationeel leider te kiezen
of de keuze te laten afhangen van de aard van de omstandigheden. De regionaal
operationeel leider is voorzitter van het regionaal operationeel team dat
bestaat uit de leidinggevenden van de betrokken diensten. De regionaal operationeel
leider is hiërarchisch ondergeschikt aan de voorzitter van de veiligheidsregio
(vijfde lid).Artikel 34In dit artikel is geregeld hoe verantwoording wordt afgelegd over het
optreden bij een bovenlokale ramp of crisis. Uitgangspunt is dat de burgemeesters
van de getroffen gemeenten verantwoording afleggen in hun eigen gemeente.
Naar verwachting zal het overleg in het RBT er in de meeste gevallen toe leiden
dat er overeenstemming bestaat over het te voeren beleid en de te nemen maatregelen.
De formeel door de voorzitter van de veiligheidsregio genomen besluiten kunnen
dan worden beschouwd als besluiten van alle in het RBT vertegenwoordigde burgemeesters.
Alleen in het geval een burgemeester bezwaar heeft laten aantekenen tegen
een voorgenomen besluit van de voorzitter van de veiligheidsregio (artikel
33, vierde lid), ligt dit anders. Om het proces van het afleggen van verantwoording
ordelijk te laten verlopen, wordt door de voorzitter van de veiligheidsregio
een verslag uitgebracht van het verloop van de gebeurtenissen en over de besluiten
die door hem zijn genomen (eerste lid). Dit verslag dient de voorzitter van
de veiligheidsregio uit te brengen in overeenstemming met de burgemeesters
die deel uitmaakten van het RBT. Het is voor het afleggen van verantwoording
immers van groot belang dat alle relevante informatie wordt verschaft. In
dit geval is daarnaast van belang dat de betrokken bestuurders die informatie
gezamenlijk verstrekken. De raden van de betrokken gemeenten moeten dezelfde
informatie krijgen. In het verslag moet worden vermeld of de burgemeesters
gebruik hebben gemaakt van hun recht bezwaar aan te tekenen tegen een besluit.
De voorzitter van de veiligheidsregio dient vervolgens, wederom in overeenstemming
met de burgemeesters die deel uitmaakten van het RBT, schriftelijk de door
de raden van de betrokken gemeenten gestelde vragen te beantwoorden. Indien
de burgemeesters in het RBT hebben ingestemd met de besluiten van de voorzitter
van de veiligheidsregio, kunnen zij vervolgens mondeling verantwoording afleggen
over het optreden tijdens de bovenlokale ramp of crisis in hun eigen raad.
In het geval een burgemeester bezwaar heeft aangetekend tegen een (voorgenomen)
besluit van de voorzitter van de veiligheidsregio, dient de voorzitter van
de veiligheidsregio de desbetreffende gemeenteraad mondeling inlichtingen
te verstrekken indien deze dat verzoekt (derde lid). Aldus is verzekerd dat
de bestuurder die het besluit genomen heeft aan de raad verantwoording aflegt.
Aangezien er geen institutionele relatie bestaat tussen de raad en de voorzitter
van de veiligheidsregio, heeft de raad geen bevoegdheden om gevolgen te verbinden aan een negatief oordeel over het bestreden besluit. Dat
is overigens ook onwenselijk, omdat de belangen die de voorzitter van de veiligheidsregio
bij een bovenlokale ramp of crisis moet afwegen het belang van de afzonderlijke
gemeenten te boven gaan. Niettemin is denkbaar dat ook in dat licht bezien
het bestreden besluit als onjuist moet worden beoordeeld. De minister van
BZK zal zich daarover een oordeel moeten kunnen vormen en daaraan in het uiterste
geval consequenties kunnen verbinden. Met het oog daarop dienen het verslag
en de beantwoording van naar aanleiding daarvan gestelde vragen, bedoeld in
het eerste en tweede lid, in afschrift te worden gezonden aan de minister
van BZK (vierde lid). Het proces van publieke verantwoording kan er in het
uiterste geval toe leiden dat de voorzitter van de veiligheidsregio die functie
en tevens die van korpsbeheerder verliest. In artikel 10 van deze wet is daartoe
een ontslaggrond opgenomen.Artikel 35Op grond van het huidige artikel 12 Wrzo kon de commissaris van de Koningin
in geval van een ramp of zwaar ongeval van meer dan plaatselijke betekenis
in een of meer gemeenten of van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan de
burgemeesters, zoveel mogelijk na overleg met hen, de nodige aanwijzingen
geven over het door hen inzake de bestrijding van de ramp of het zwaar ongeval
te voeren beleid.Deze aanwijzingsbevoegdheid is in artikel 35 gehandhaafd, met dien verstande
dat het de voorzitter van de veiligheidsregio is aan wie de commissaris aanwijzingen
kan geven. Ingevolge de artikelen 33 en 34 is het te voeren beleid bij bovenlokale
rampen en crisis in handen van de voorzitter van de veiligheidsregio en niet
langer een zaak van de afzonderlijke burgemeesters. De aanwijzingsbevoegdheid
is voorts verbreed tot crises. Geschrapt is dat de commissaris van Koningin
bij het geven van een aanwijzing in de operationele leiding van de bestrijding
kan voorzien en dat hij zich in dat geval laat bijstaan door een provinciale
rampenstaf. Een dergelijke doublure in de operationele aansturing is bij de
aanwezigheid van regionaal opererende diensten onwenselijk.Artikel 36Dit artikel komt overeen met artikel 13 van de Wrzo, met dien verstande
dat de begrippen crisis en crisisbeheersing zijn toegevoegd. Het geeft de
minister van BZK de bevoegdheid de commissaris van de Koningin beleidsaanwijzingen
te geven in geval van een ramp of crisis of van ernstige vrees voor het ontstaan
daarvan. De commissaris zal de aanwijzing van de minister moeten omzetten
in aanwijzingen aan de voorzitter van de veiligheidsregio. Blijkens de wetsgeschiedenis
is in dit artikel de medeverantwoordelijkheid van de minister van BZK voor
de rampbestrijding tot uitdrukking gebracht. Als criterium voor het geven
van aanwijzingen geldt dat het algemeen belang dit dringend moet eisen. Daarbij
moet worden gedacht aan zwaarwegende economische en sociale belangen, die
prioriteitenstelling op landelijk niveau vergen, alsmede aan belangen die
samenhangen met de noodzaak het beschikbare potentieel zo doelmatig en doeltreffend
mogelijk in te zetten (Kamerstukken II 16 978, 1981, nr. 3, artikel 16,
blz. 22).De bevoegdheid van de minister van BZK in dit artikel laat de bevoegdheden
van de minister van Justitie in geval van een terroristische dreiging of aanslag,
zoals vastgelegd in het koninklijk besluit van 14 december 2005 (Stb.
2005, 662) onverlet.Artikel 37Dit artikel komt overeen met artikel 14 Wrzo, met dien verstande dat de
voorzitters van de veiligheidsregio zijn toegevoegd en de burgemeesters zijn
vervallen. Deze informatieplicht heeft betrekking op het uitwisselen van informatie
tussen de bestuurders ten tijde van een ramp of crisis of de dreiging
daarvan. De uitwisseling van informatie is noodzakelijk omdat elk van hen
op grond van de beschikbare informatie moet kunnen beoordelen of er aanleiding
is gebruik te maken van de hem toekomende bevoegdheden.Artikel 38Eerste lidDe tekst van het eerste lid van artikel 38 is vrijwel identiek aan het
huidige artikel 14a Wet rampen en zware ongevallen. De woorden «en zware
ongevallen» zijn vervallen omdat zware ongevallen volgens de definitiebepalingen
onder de reikwijdte van het begrip «ramp» vallen en daarom in
het artikel niet (meer) nodig zijn. Het voorziet in coördinatie bij rampen
op het niveau van de centrale overheid en geeft uitdrukking aan de rol van
de minister van BZK als coördinerend minister op dit gebied.De verplichting om, in geval van een ramp waaraan mogelijk een terroristische
daad ten grondslag ligt, overleg te plegen met de minister van BZK heeft geen
gevolgen voor de uitoefening door de minister van Justitie van zijn bevoegdheden
in geval van een terroristische dreiging of aanslag, doordat deze specifieke
situatie wordt bestreken door het koninklijk besluit van 14 december
2005 (Stb. 2005, 662).Tweede lidHet tweede lid richt zich op de rol van de centrale overheid ten tijde
van crises. Uit dit artikellid blijkt dat wanneer in specifieke wetten (bijzondere)
bevoegdheden aan een minister zijn toegekend in het kader van crisisbeheersing,
deze minister de betreffende bevoegdheden onverkort kan uitoefenen. Op het
moment dat een vakminister gebruik maakt van deze bevoegdheden, dient hij
evenwel de minister van BZK terstond te informeren. Dit sluit aan bij de systematiek
van de artikelen 35 en 36 waarin aan de minister van BZK en aan de commissaris
der Koningin een aanwijzingsbevoegdheid is gegeven om ten tijde van een ramp
of crisis aanwijzingen te geven aan de commissaris respectievelijk de voorzitter
van de veiligheidsregio over het inzake de ramp of crisis te voeren beleid.
Door de minister van BZK terstond over de door de vakminister te treffen maatregelen
te informeren, wordt bovendien de eenheid van beleid op centraal niveau bevorderd
en kan de minister van BZK zo nodig decentrale bestuursorganen (de voorzitter
van de veiligheidsregio) sturen in het door hen te voeren beleid. Daarmee
kan de minister – op basis van eigen bevoegdheden – het door de
vakminister te voeren beleid (doen) ondersteunen en zo nodig anticiperen op
het organiseren van bijstand ten behoeve van de door de burgemeester in te
zetten diensten (politie, brandweer, GHOR).Artikel 39Dit artikel komt overeen met het op 30 maart 2007 in werking getreden
artikel 6a van de Wrzo dat naar aanleiding van de Vuurwerkramp in Enschede
tot stand is gekomen. Het geeft de colleges van gedeputeerde staten de taak
om een risicokaart te ontwikkelen en te beheren die via internet toegankelijk
is, zodat informatie over risico’s in de leefomgeving van burgers voor
eenieder toegankelijk is.Het Rijk heeft in nauwe samenwerking met provincies en gemeenten een model
vervaardigd voor de provinciale risicokaarten. Op basis van dat landelijke
model vervaardigen de provincies thans de eigen provinciale risicokaart. Voor
het opstellen en beheren van deze kaart maken gedeputeerde staten gebruik
van de gegevens afkomstig uit de risico-inventarisatie, die thans onderdeel
is van het gemeentelijk rampenplan (artikel 3 Wrzo), maar die op grond van
onderhavig wetsvoorstel (artikel 13; het risicoprofiel) door de veiligheidsregio
zal worden vervaardigd. Op basis daarvan worden op de risicokaart de risicovolle
locaties en objecten geografisch aangegeven. De colleges van
burgemeester en wethouders blijven verantwoordelijk voor de levering van deze
gegevens aan gedeputeerde staten. De verschuiving van de bevoegdheid tot het
maken van de risico-inventarisatie naar het bestuur van de veiligheidsregio
heeft geen gevolgen voor deze leveringsplicht omdat de gegevens die nodig
zijn voor de risico-inventarisatie steeds afkomstig zijn van de gemeenten.
Gedeputeerde staten moeten derhalve te allen tijde kunnen terugvallen op de
gemeenten.Omdat de kaart ook de risico’s van gevaarlijke stoffen weergeeft,
bestaat al vanaf de ontwikkeling van het landelijk model voor de risicokaart
nauwe samenwerking met het Ministerie van VROM, dat verantwoordelijk is voor
het opzetten van het Register Situaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS). In verband
met deze samenhang viel de inwerkingtreding van het bovengenoemde artikel
6a Wrzo samen met de wijziging van de wet milieubeheer (Stb. 2004, 265) die
de grondslag vormt voor het eveneens op 30 maart 2007 in werking getreden
Registratiebesluit externe veiligheid. Deze samenhang is ook de reden dat
de directeur-generaal van het RIVM zorg draagt voor de levering aan gedeputeerde
staten van de onder zijn verantwoordelijkheid vallende gegevens.Bij een recente wijziging van artikel 6a (Stb. 2006, 500) is het derde
lid aangevuld met de mogelijkheid nadere regels te stellen met betrekking
tot de toegang tot onderdelen van de risicokaart. Het betreft hier de afweging
om bepaalde, op zichzelf openbare overheidsinformatie (in casu effectafstanden),
om veiligheidsredenen niet via het internet toegankelijk te maken.Artikelen 40 tot en met 43Deze artikelen betreffen de zogenaamde risicocommunicatie en komen overeen
met de artikelen 10b, 10a en 10c van de Wrzo, met uitzondering van artikel
41, tweede lid, dat overeenkomt met 11a, derde lid, Wrzo. Onder risicocommunicatie
wordt verstaan het verstrekken van informatie over risico’s die een
ramp of crisis kunnen veroorzaken.Artikel 43, eerste lid, bevat in navolging van artikel 10a Wrzo de opdracht
om bij algemene maatregel van bestuur nadere regels te stellen over de verschaffing
van informatie door dat bestuur aan de bevolking. Met het huidige Besluit
risico’s zware ongevallen 1999 is reeds uitvoering gegeven aan deze
opdracht.Het betreft in deze artikelen een tweezijdige informatiestroom: een ieder
die beschikt over relevante veiligheidstechnische gegevens verschaft het bestuur
van de veiligheidsregio informatie, terwijl het bestuur er op zijn beurt voor
zorgt dat de bevolking informatie wordt verschaft. De verplichting tot het
verstrekken van informatie aan de overheid berust op de gedachte dat zij die
gegevens nodig heeft met het oog op de voorbereiding van de bestrijding van
rampen en de beheersing van crises.Met deze bepalingen worden onderdelen van een of meer EU-richtlijnen geïmplementeerd,
te weten richtlijn 96/82/EG van 9 december 1996 betreffende de beheersing
van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken
(Pb EG 1997, L 10, de zogeheten Seveso II-richtlijn), laatstelijk gewijzigd
bij richtlijn nr. 2003/105/EG (PbEU L 345), richtlijn 89/618/Euratom van 27 november
1989 (PbEG 1989, L 357) betreffende de informatie van de bevolking over de
bij stralingsgevaar toepasselijke maatregelen ter bescherming van de gezondheid
en over de alsdan te volgen gedragslijn en ten slotte richtlijn 90/219/EEG
van 23 april 1990 (PbEG 1990, L 117), laatstelijk gewijzigd bij richtlijn
nr. 98/81/EG (PbEG L 330) inzake het ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde
micro-organismen. Het betreft onder meer een aantal bepalingen inzake de planvorming
en de bepalingen inzake de informatieverschaffing ten behoeve
van de voorbereiding van de rampenbestrijding en bij een daadwerkelijke ramp.De verplichting van de burgemeester betekent vanzelfsprekend niet dat
niet ook door of namens en vakminister relevante sectorspecifieke informatie
aan de bevolking kan worden verstrekt. Ten tijde van een crisissituatie, waarin
een vakminister bevoegd is voor de bestrijding van deze crisis, is de verantwoordelijkheid
voor de inhoud van de informatievoorziening, inclusief de informatie over
de gedragslijn, belegd bij de desbetreffende vakminister(s). Vervolgens is
er sprake van wederzijdse afstemming tussen de vakminister(s) en de burgemeester
(of voorzitter van de veiligheidsregio bij een bovenlokale crisis).Bij deze uitwisseling stemt de vakminister de informatie over de te nemen
maatregelen en de gedragslijn, waarvoor zij verantwoordelijkheid draagt, af
met de informatie die door de burgemeester (of voorzitter van de veiligheidsregio
bij een bovenlokale crisis) wordt verstrekt over die aspecten van het beleid
ter beheersing van de crisis waarvoor zij verantwoordelijkheid dragen.Het vierde lid regelt deze afstemming.Artikel 41Dat het nuttig en nodig is dat veiligheidsregio’s hun crisisplannen
niet alleen met aangrenzende veiligheidsregio’s afstemmen, maar ook
met een aangrenzende buurstaat, is evident. De gevolgen van crises en rampen
zullen zich van landsgrenzen niets aantrekken en kunnen dus ook merkbaar zijn
in een buurstaat. Op basis van bilaterale verdragen met België en Duitsland
zijn bijstandsafspraken gemaakt. Ten tijde van de vuurwerkramp in Enschede
is vanuit Duitsland bijstand verleend. Hoe de afstemming met buurstaten dient
te verlopen, kan niet bij wet worden voorgeschreven. De buurstaten zijn immers
niet aan Nederlandse wetten gebonden. Bovendien moet er rekening mee worden
gehouden dat beide buurstaten en de verschillende Duitse deelstaten er niet
dezelfde werkwijze op na houden. Het is aan het bestuur van de veiligheidsregio’s
die grenzen aan een buurstaat, zelf contact op te nemen met die buurstaat
en afspraken te maken over de afstemming en mogelijk ook over bijstandverlening
in geval van een ramp of crisis. Deze verplichting berust in een aantal gevallen
bij de verantwoordelijke sectorminister, bijvoorbeeld bij het zich voordoen
van dierziekten. Dit artikel regelt dat, wanneer het informeren van andere
staten niet tot de verantwoordelijkheid van een andere minister behoort, de
minister van BZK dat doet.Daarnaast moet Nederland bij een ernstige noodsituatie, waarbij andere
EU-lidstaten kunnen worden bedreigd of getroffen door de gevolgen van een
crisis op Nederlands grondgebied, de Europese Commissie informeren. Deze verplichting
vloeit voort uit de Beschikking van de Raad van de Europese Unie van 23 oktober
2001 tot vaststelling van een communautair mechanisme ter vergemakkelijking
van versterkte bescherming (Beschikking 2001/1792/EG, Euratom, Pb EB2001,
L297). Via dit bijstandsmechanisme kan, indien noodzakelijk, via de Europese
Commissie ook aan andere EU-lidstaten om bijstand in een ramp- of crisissituatie
worden gevraagd.Het informeren van de Europese Commissie en het indienen van een verzoek
om bijstand bij de Commissie geschiedt door de minister van BZK via het Nationaal
Crisis Centrum (NCC).De taak die de Nationaal coördinator terrorismebestrijding (NCTb)
heeft op grond van de Instellingsregeling van 29 juni 2005 (Stcrt. 2005,
127) blijft ongemoeid door dit artikel. Dat wil zeggen dat het terrein van
voorlichting en woordvoering over terrorismebestrijding blijft
voorbehouden aan de NCTb.Artikel 42Tweede lidDe verplichting tot het geven van informatie aan het bestuur van de veiligheidsregio
vloeit voort uit het feit dat het bestuur die gegevens nodig heeft met het
oog op de voorbereiding van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. De in
dit lid gegeven bevoegdheid tot het bevelen dat een risicovol object, dat
behoort tot een bepaalde, bij algemene maatregel van bestuur aangewezen categorie
inrichtingen, niet in werking wordt gesteld, is in overeenstemming met het
feit dat het bestuur belast is met de voorbereiding. Met de term risicovol
object wordt gedoeld op een inrichting (object) waarvan het in werking zijn
veel risico’s met zich mee brengt; het gaat hier om een zogenaamde Seveso-inrichtingen.Het oordeel van het bestuur is doorslaggevend bij de beoordeling of aan
de informatieverplichting is voldaan. Onverminderd hetgeen in de Algemene
wet bestuursrecht over de voorbereiding van besluiten is bepaald, zal dit
bestuur alvorens een niet-inwerkingstelling te bevelen, overleggen met andere
bestuursorganen. Het bestuur zal ook overleggen met het orgaan dat bevoegd
is een vergunning krachtens de Wet milieubeheer te verlenen. Dit in verband
met de nauwe relatie tussen de rampbestrijding, de voorbereiding daarop en
de externe veiligheid. In dit overleg zal aan de orde kunnen komen welke gegevens
in het kader van de voorbereiding op de rampenbestrijding ten aanzien van
de betrokken inrichting relevant zijn en in hoeverre deze gegevens wel of
niet zijn verstrekt.Derde, vierde en vijfde lidMet deze leden wordt afgeweken van artikel 10a Wrzo; artikel 42 wordt
de nieuwe bepaling. Consequentie van artikel 10a was dat het bestuur van de
veiligheidsregio niet alleen niet beschikte over bepaalde «gevoelige»
informatie, maar ook niet wist wélke informatie het werd onthouden.
Immers de afweging wel of geen informatie te verstrekken werd gemaakt door
degene die over die informatie beschikte en gebeurde dus buiten het bestuur
van de veiligheidsregio om. Om deze onwenselijke situatie te voorkomen is
gekozen voor de constructie waarin de gegevens, die in het regime van de Wrzo
onder de geheimhoudingsplicht vielen, niet langer kunnen worden «achtergehouden»
maar aan de betrokken minister – dit zal veelal de minister van Defensie
zijn – worden verstrekt. Als die minister van mening is dat het om gegevens
gaat waarvan geheimhouding door het belang van de veiligheid van de staat
is geboden, dan bewerkt hij deze gegevens zó dat ze onherkenbaar worden.
Zo nodig overlegt hij met de minister van BZK. In onherkenbare vorm verstrekt
de betrokken minister vervolgens de informatie over deze gegevens aan het
bestuur van de veiligheidsregio, dat daarmee rekening kan houden bij onder
meer de planvorming.Het verschil tussen het derde en vierde lid is daarin gelegen dat bij
het derde lid het initiatief tot gegevensverstrekking ligt bij de betrokken
minister – hij geeft een aanwijzing tot verstrekking –, terwijl
het initiatief in het vierde lid ligt bij degene die over de betreffende gegevens
beschikt.Om de betrokken minister in staat te stellen alle gegevens in onderling
verband te beoordelen, bepalen het derde en het vierde lid dat alle gegevens
worden verstrekt en niet slechts de gegevens, waarvan geheimhouding is geboden.Artikel 43Dit artikel komt overeen met artikel 10c Wrzo, zij het dat het met het
oog op een duidelijker redactie opnieuw is geformuleerd. Verder bevat het
een afwijking van artikel 10c Wrzo in die zin dat de plicht om het publiek
te informeren van het college van burgemeester en wethouders
overgaat naar het bestuur van de veiligheidsregio. De overgang van deze informatieplicht
hangt samen met de verantwoordelijkheid die het bestuur van de veiligheidsregio
in artikel 15 van dit wetsvoorstel krijgt om rampbestrijdingsplannen voor
de krachtens dat artikel aangewezen categorieën inrichtingen vast te
stellen.Tweede lidDit lid verplicht het bestuur van de veiligheidsregio om de gegevens actief
openbaar te maken die het van de krachtens artikel 15 aangewezen categorieën
inrichtingen – de meer gevaarlijke categorie Seveso-inrichtingen –
heeft ontvangen met het oog op de vaststelling van rampbestrijdingsplannen
voor deze inrichtingen. De verplichting om voor deze bedrijven rampbestrijdingsplannen
vast te stellen en om het publiek actief te informeren over de risico’s
die dergelijke inrichtingen met zich brengen, vloeit voort uit richtlijn nr.
96/82/EG van de Raad van de Europese Unie van 9 december 1996, betreffende
de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen
zijn betrokken, de Seveso II-richtlijn. Ook het zeer beperkte uitzonderingenregime
betreffende de openbaarheid dat in het tweede lid is geregeld, vloeit uit
die richtlijn voort. Het betreft afwijkingen van de zogenaamde relatieve uitzonderingsgronden
in artikel 10, tweede lid, Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De absolute
weigeringsgronden die in artikel 10, eerste lid, Wob zijn geregeld, blijven
onverkort gelden.Derde, vierde en vijfde lidHierin wordt een beperkt uitzonderingenregime geregeld inzake passieve
openbaarmaking van gegevens over alle Seveso-inrichtingen. Dat het hier alle
Seveso-inrichtingen betreft wordt tot uitdrukking gebracht door de verwijzing
naar de Seveso-richtlijn uit 1996. Artikel 42, derde lid, vormt de grondslag
voor de artikelen van het Besluit risico’s zware ongevallen 1999 die
betrekking of mede betrekking hebben op het geven van informatie over gegevens
die relevant zijn voor de voorbereiding van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing.
Het gaat hierbij om alle Seveso-inrichtingen, hoewel de meeste op artikel
42 gebaseerde informatieverplichtingen betrekking hebben op de meer gevaarlijke
categorie. Voor wat betreft die categorie gaat het in het derde, vierde en
vijfde lid om de «overige» gegevens die aan het bestuur van de
veiligheidsregio zijn verstrekt. Met «overige» wordt bedoeld dat
het niet gaat om de gegevens die zijn verstrekt met het oog op de vaststelling
van het rampbestrijdingsplan (waarvoor, zoals hiervoor aangegeven, het eerste
en tweede lid een regeling geven). Voor wat betreft de minder gevaarlijke
Seveso-inrichtingen gaat het om alle veiligheidstechnische gegevens die aan
het bestuur van de veiligheidsregio zijn verstrekt. Het beperkte uitzonderingenregime
betreffende de openbaarheid heeft ook hier uitsluitend gevolgen voor de relatieve
weigeringsgronden in de Wob.Zesde lidDit regelt een beperking van het uitzonderingsregime betreffende de openbaarheid
van milieu-informatie welke voortvloeit uit het verdrag van Aarhus.Artikel 44Anders dan de artikelen 40, 41, eerste lid, 42 en 43 heeft dit artikel
betrekking op de situatie dat zich reeds een ramp heeft voorgedaan. Dit artikel
regelt de informatieverstrekking aan de burgemeester als primair verantwoordelijke
voor de acute rampbestrijding binnen zijn gemeente en komt overeen met het
artikel 11b van de Wrzo. Met dit artikel wordt uitvoering gegeven aan richtlijn
96/82/EG van de Raad van de Europese Unie van 9 december 1996 betreffende
de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke
stoffen zijn betrokken (de Seveso II-richtlijn) en richtlijn nr. 90/219/EEG
van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 23 april 1990 inzake het
ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen. Dit artikel
is overigens van toepassing op elke ramp en beperkt zich dus niet tot rampen
in bepaalde categorieën. Dit geldt ten dele ook voor artikel 4 van het
Besluit informatie inzake rampen en zware ongevallen, dat nadere regels geeft
over deze informatieverschaffing.Tweede lidDe in het tweede lid genoemde verplichting om aan de burgemeester alle
relevante veiligheidstechnische informatie te verschaffen waarover men beschikt,
geldt niet voor zover deze informatie reeds op grond van andere voorschriften
is verschaft of kan worden verkregen of de informatie ingevolge artikel 42,
derde of vierde lid is verstrekt.In dit verband zij gewezen op artikel 17.2 van de Wet milieubeheer. In
dat artikel is bepaald dat van een ongewoon voorval ten gevolge waarvan nadelige
gevolgen voor het milieu zijn ontstaan of dreigen te ontstaan, zo spoedig
mogelijk melding moet worden gedaan aan het bestuursorgaan dat bevoegd is
tot het verlenen van de milieuvergunning. Indien dit orgaan het college van
burgemeester en wethouders is, kan deze melding worden geacht tevens aan de
burgemeester te zijn gedaan. Indien echter dit orgaan gedeputeerde staten
is, kan deze melding niet worden geacht ook aan de burgemeester te zijn gedaan,
ondanks het feit dat artikel 17.2 gedeputeerde staten ertoe verplicht onverwijld
van die melding kennis te geven aan onder meer de burgemeester.Anders dan artikel 11b Wrzo bevat artikel 44 niet langer een bepaling
ten aanzien van gegevens waarvan geheimhouding door het belang van de veiligheid
van de staat is geboden. Een constructie, zoals die in artikel 42 ten aanzien
van dezelfde gegevens is voorzien, is immers niet werkbaar in een situatie
dat zich reeds een ramp heeft voorgedaan. Bovendien bestaat aan een dergelijke
uitzonderingsclausule geen behoefte meer door de verwijzing in het tweede
lid naar artikel 42, derde of vierde lid.Artikel 45In dit artikel wordt de bijstandsverlening geregeld. Deze is thans geregeld
in de artikelen 7, 8, 9 en 10 van de Brandweerwet 1985, de artikelen 15, 16,
17 en 18 van de Wrzo en de artikelen 17 en 18 van de Wet ghor. De regeling
in onderhavig wetsvoorstel bevat enkele wijzigingen in de procedure van bijstandsverlening,
die hieronder worden toegelicht.Eerste lidOnder bijstand wordt in dit artikel verstaan ondersteuning door brandweer
van de ene regio aan brandweer van de andere regio, ondersteuning door ambulancevervoer
van de ene regio aan de andere, ondersteuning door rijksdiensten, ondersteuning
door provinciale diensten en militaire ondersteuning. Bijstand door de politie
valt buiten het bereik van dit artikel aangezien die, ook bij een ramp, zwaar
ongeval of crisis, elders geregeld is.Zoals ook al in het algemene deel van deze toelichting is uiteen gezet,
verschilt de procedure van het aanvragen van bijstand ten opzichte van de
in de Wrzo geregelde procedure. Als gevolg van de regionale organisatie van
brandweer en GHOR verzoekt de voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio
om bijstand, gevolg gevend aan een daartoe strekkend verzoek van de burgemeester.Een tweede verschil is dat niet de commissaris van de Koningin maar de
minister rechtstreeks benaderd wordt met een verzoek om bijstand. Dit verschil
vloeit voort uit het feit dat commissaris van de Koningin niet langer belast
is met de operationele aansturing. Wel dient de commissaris van
de bijstandsaanvraag door de voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio
in kennis te worden gesteld.Praktisch voordeel van de procedure zoals die nu is vorm gegeven, is dat
de minister van BZK beschikt over het Landelijk operationeel coördinatie
centrum (LOCC), dat hem kan bijstaan bij een verzoek om ondersteuning.Derde lidDe rol van de commissaris van de Koningin bij verzoeken om bijstand van
provinciale diensten is ongewijzigd. Bij de andere diensten tot wie de minister
van BZK zich naar aanleiding van een verzoek om bijstand kan richten, valt
te denken aan specialisten van provinciale diensten, bijvoorbeeld op het terrein
van het milieu of de provinciale waterstaat. Deze mogelijkheid van een verzoek
tot bijstandsverlening is thans voorzien in hoofdstuk IV van de Wrzo, artikel
9 van de Brandweerwet 1985 en de artikelen 17 en 18 van de Wet ghor.Vierde lidDe minister van BZK krijgt met dit artikel de bevoegdheid om te bepalen
dat een regio ambulancecapaciteit dient af te staan voor ambulancebijstand
in het kader van geneeskundige hulpverlening in een andere veiligheidsregio.
Hij zal door middel van een convenant met de ambulancesector hier nader invulling
aan geven. De bedoeling is dat de minister maximaal 50% van de regionale
capaciteit kan afstaan. In het convenant zullen verder zaken als opkomsttijd,
aantallen, kosten, procedures op zodanige wijze worden geregeld dat de acute
zorg in de aangewezen regio’s, gegeven de omstandigheden, optimaal kan
worden verleend.De mogelijkheid bestaat voor een regio om gemotiveerd minder bijstand
dan afgesproken te leveren. Het systeem van het ambulancebijstandsplan voorziet
dan in een alternatief. Indien alle alternatieven ontoereikend blijken, waardoor
uiteindelijk onvoldoende bijstand voor de hulpvragende regio wordt gerealiseerd,
is het aan de minister van BZK om de afweging te maken of en zo ja, hoeveel
ambulances uiteindelijk geleverd dienen te worden. Daarmee wordt de beslissing
voor ambulancebijstand op een hoger bestuurlijk niveau gelegd.Artikelen 46, 47, 48 en 49Deze artikelen betreffen de bevoegdheden in buitengewone omstandigheden.
Zij komen overeen met de artikelen 21, 22, 23 en 24 van de Wrzo, met dien
verstande dat de toepassing van buitengewone bevoegdheden (artikelen 47, 48
en 49) zijn verbreed tot crisisbeheersing.Artikel 46Dit is de standaardbepaling voor de zogenaamde separate inwerkingstelling
van de noodbevoegdheden. Deze standaardbepaling is bij de herziening van het
stelsel van noodwetgeving in de jaren negentig voor alle noodwetten en noodbevoegdheden
opgenomen om hun inwerkingstelling volgens een uniforme procedure te laten
verlopen. Onder separate toepassing wordt verstaan toepassing buiten een in
de Coördinatiewet geregelde uitzonderingstoestand. De woorden «onverminderd
de artikelen 7, eerste lid, en 8, eerste lid, van de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden»
in de aanhef van het eerste lid brengen tot uitdrukking dat behalve de hier
geregelde separate toepassing, het ook mogelijk is dat toepassing plaatsvindt
in de beperkte of algemene noodtoestand volgens de regels die de Coördinatiewet
daarvoor geeft.Artikel 47Dit artikel bevat een afwijking van de normale bevoegdheidsverdeling.
De commissaris kan de voorzitter van de veiligheidsregio aanwijzingen geven
inzake de bestrijding van een ramp of crisis (eerste lid).Het tweede lid geeft de minister van BZK de mogelijkheid om de commissaris
de aanwijzing te geven om van zijn aanwijzingsbevoegdheid krachtens het eerste
lid gebruik te maken.Artikel 48Op grond van dit artikel kan de minister van BZK alle bevoegdheden die
de commissaris en de voorzitter van de veiligheidsregio krachtens dit wetsvoorstel
hebben, geheel of ten dele aan zich te trekken. Ook is mogelijk dat de minister
de betrokken bevoegdheden niet zelf uitoefent maar daarmee een andere autoriteit
belast.Artikel 49Dit artikel komt wat strekking betreft overeen met artikel 24 van de Wrzo.In verband met het grondwettelijk beschermd huisrecht dient van de bevoegdheid
tot binnentreden in woningen niet willekeurig of lichtvaardig gebruik te worden
gemaakt. Het belang waarmee het binnentreden is gediend moet opwegen tegen
het belang van het beschermen van het huisrecht.Daarnaast moet de wijze van uitoefening van de bevoegdheid tot binnentreden
voldoen aan de eis van proportionaliteit. Daarbij gaat het erom dat de inbreuk
op het huisrecht niet groter is dan in het concrete geval noodzakelijk. Deze
voorwaarden voor het binnentreden zijn tot uitdrukking gebracht door de clausule
dat alleen binnengetreden kan worden voor zover dat redelijkerwijs voor de
vervulling van de taak van de binnentredende ambtenaar nodig is. Hoewel de
toetsing aan het redelijkheidscriterium met name een rol speelt bij het binnentreden
van woningen – daarbij is immers het grondwettelijk beschermd huisrecht
in het geding – wordt deze toetsing in elk geval van binnentreden verplicht
gesteld.Artikel 50Eerste lidDeze specifieke bijdrage aan de regio vindt thans haar basis in de artikelen
5, tweede lid, Brandweerwet 1985 en 19, tweede lid, Wet ghor. Anders dan in
die bepalingen is in dit wetsvoorstel bepaald dat aan de bijdrage voorwaarden
kunnen worden verbonden. Daarbij wordt gedacht aan het verstrekken van beleidsinformatie
en het maken van wederzijdse afspraken.Voor de veiligheidsregio blijft de hybride financiering – door gemeenten
en het rijk – gehandhaafd. De rijksbijdrage bestrijkt slechts een deel
van de inkomsten van de regio en wordt overtroffen door het gemeentelijke
aandeel. In het Bestuursakkoord van 4 juni 2007 is tussen het Rijk en
de VNG overeengekomen dat de rijksbijdrage substantieel zal stijgen.De rijksbijdrage is bestemd voor de bekostiging van de taken van de regio,
genoemd in artikel 9 van dit wetsvoorstel, anders dan de lokale brandweerzorg.
De bijdrage van het Rijk is additioneel op het gemeentelijk aandeel, is niet
kostendekkend en niet gebonden aan afzonderlijke taken.Het huidige Besluit doeluitkeringen bestrijding rampen en zware ongevallen
wordt vervangen door een nieuw bijdragebesluit, dat wordt gebaseerd op het
zesde lid van artikel 50. Bij de verdeling van de beschikbare middelen zal
meer dan thans rekening worden gehouden met het risicoprofiel van de regio.Tweede lidDit lid is, net als het derde en vierde lid, ontleend aan artikel 25 Wet rampen en zware ongevallen (Wrzo). Artikel 25, eerste lid, van de
Wrzo bepaalt dat een bijdrage uit ’s Rijks kas kan worden verleend in
de kosten die voor een gemeente voortvloeien uit de daadwerkelijke bestrijding
van een ramp en uit de gevolgen van die bestrijding. Er dient een rechtstreekse
relatie te bestaan tussen de bestrijding van de ramp en de kosten, wil van
een bijdrage sprake kunnen zijn. Zo vallen kosten die gemaakt worden ter voorkoming
van een ramp waarvan niet zeker is of en wanneer deze plaatsvindt, niet onder
dit artikel. Wel vallen onder dit artikel de kosten die gemaakt moeten worden
wanneer een bepaalde situatie is ontstaan waarvan zeker is dat deze direct
tot een ramp zal leiden. Voorts zij er op gewezen dat dit artikel niet voorziet
in een tegemoetkoming in alle kosten die het gevolg zijn van de ramp: het
gaat slechts om de kosten die tijdens de duur van de ramp zijn gemaakt voor
de bestrijding en de gevolgen van de bestrijding.Vooralsnog zijn de kosten die voor een gemeente voortvloeien uit de kosten
van crisisbeheersing, van een bijdrage uitgezonderd.Derde en vierde lidDeze leden komen overeen met artikel 25, tweede lid, Wrzo en artikel 11
Brandweerwet 1985. Er wordt geregeld dat voor twee situaties waarin bijstand
wordt verleend, bijdragen kunnen worden toegekend: in de kosten die voor een
veiligheidsregio uit het verlenen van binnenlandse bijstand voortvloeien,
en aan provincies, veiligheidsregio’s, gemeenten, organisaties en diensten
die bijstand verlenen bij het bestrijden van rampen en crises in België
of Duitsland. In het eerste geval kunnen de kosten die niet konden worden
voorzien en om die reden niet in de begroting zijn opgenomen, voor een bijdrage
in aanmerking komen. Het tweede geval vloeit voort uit de mogelijkheid dat
de bevoegde organen van de verdragsluitende partijen ingevolge artikel 3 van
de met België respectievelijk Duitsland gesloten bijstandsovereenkomsten
een verzoek om bijstand doen, indien naar hun oordeel grensoverschrijdende
bijstand noodzakelijk is. Uitgangspunt daarbij is dat de verdragsluitende
partijen zelf de kosten dragen voor deze bijstandsverlening, het zogeheten
gesloten-beurzenstelsel. Dat neemt niet weg dat de bij deze bijstandsverlening
betrokken Nederlandse diensten, organisaties en instanties wel aanspraak kunnen
maken op een bijdrage in de kosten.Het huidige Besluit rijksbijdragen bijstands- en bestrijdingskosten zal
worden gebaseerd op het zesde lid van artikel 50.Vijfde lidDit lid komt overeen met artikel 25, derde lid, van de Wrzo en regelt
dat een bijdrage wordt verleend in de kosten die voortvloeien uit het opsporen
en ruimen van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. De positie van de gemeente
verandert niet ten opzichte van de Wrzo.Het huidige Bijdragebesluit kosten opsporing en ruiming conventionele
explosieven Tweede Wereldoorlog 2006 zal worden gebaseerd op het zesde lid
van artikel 50. Het streven is er op gericht om deze specifieke uitkering
over te hevelen naar het gemeentefonds.Zesde lidTer bevordering van de rechtsgelijkheid en de rechtszekerheid is voor
alle in de voorgaande leden benoemde situaties een regeling bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur getroffen. Deze regeling zal aan dit wetsvoorstel
worden aangepast.Artikel 51Dit artikel regelt het toezicht door de minister van BZK en de verplichtingen
die de onder toezicht staande bestuursorganen hebben om de Inspectie de inlichtingen
te verstrekken die zij voor het uitvoeren van haar taken nodig
heeft. De tekst van lid 1, onder a, komt overeen met artikel 19, lid 1, onder
a, Brandweerwet 1985, met dien verstande dat de begrippen crisis en crisisbeheersing
zijn toegevoegd ten opzichte van de omschrijving van de taken van de Inspectie
Openbare Orde en Veiligheid (IOOV) in artikel 19, eerste lid, de onderdelen
a en b.Het eerste lid, onder b, is een voorzetting van artikel 19a, eerste lid,
Brandweerwet 1985 en regelt dat periodiek een multidisciplinaire rapportage
wordt uitgebracht over de stand van de voorbereiding op de rampenbestrijding.In het eerste lid, onder c, is sprake van een onderzoeksplicht, tenzij
de Onderzoeksraad voor veiligheid een onderzoek instelt. Overigens kan een
gemeentebestuur of het bestuur van een veiligheidsregio desgewenst altijd
ook zelf een onderzoek doen, onafhankelijk van de actie die de Onderzoeksraad
of de IOOV onderneemt. Denkbaar is dat het een bestuur om bepaalde aspecten
gaat die men zelf wil onderzoeken om lering uit te trekken.Artikel 52Dit artikel brengt tot uitdrukking dat de ministeriële verantwoordelijkheid
ten volle geldt voor de inspectiefunctie. De minister van BZK stelt het inspectieprogramma
vast (eerste lid) en stuurt het jaarverslag van de IOOV naar de Staten-Generaal
(vijfde lid). Het tweede lid onderstreept de bijzondere plaats die de IOOV
in de departementale organisatie heeft. De IOOV heeft rechtstreeks toegang
tot de minister en behoeft voor het geven van signalen aan de minister niet
de instemming van de desbetreffende beleidsafdeling(en). De toezending van
een afschrift van de inspectierapporten aan de commissaris van de Koningin
(derde lid) is van belang voor de uitoefening van zijn taken, zoals die ten
aanzien van de uitoefening van het toezicht door de minister wanneer de commissaris
daarbij wordt betrokken (zie artikel 53).Artikel 53Zoals in hoofdstuk 11 van het algemeen deel van deze memorie van toelichting
is aangegeven, krijgt de minister van BZK in dit wetsvoorstel de beschikking
over een aanwijzingsbevoegdheid die hem de mogelijkheid biedt te interveniëren
als uit rapporten van de IOOV of anderszins blijkt dat de taakuitvoering van
een veiligheidsregio tekortschiet. De taken staan primair in artikel 9 opgesomd;
dat betreft de overgedragen taken. Daarnaast staan overige taken verspreid
in de wet.De formulering «indien de taakuitvoering door de veiligheidsregio
tekortschiet» ziet in den brede op de taken van het bestuur, dus omvat
mede de situatie dat de door de minister van BZK vastgestelde landelijke doelstellingen
(artikel 31) onvoldoende uitwerking krijgen in het beleidsplan van een veiligheidsregio
(artikel 13, tweede lid, onder b) of in de uitvoering van het beleidsplan
achterblijven. De minster kan ten aanzien van de uitvoering van de landelijke
doelstellingen de vinger aan de pols houden omdat de regio’s hem jaarlijks
moeten rapporteren over de uitvoering van de landelijke doelstellingen (artikel
22, tweede lid).Derde lidIn het derde lid is geregeld dat de minister van BZK de commissaris van
de Koningin inschakelt als blijkt, uit rapporten van de IOOV of anderszins,
dat een veiligheidsregio in haar taakuitvoering zodanig tekortschiet dat de
minister overweegt de veiligheidsregio een aanwijzing op grond van het eerste
lid te geven.De betrokkenheid van de commissaris houdt in dat hij zich verdiept in
de feiten en omstandigheden die ten grondslag liggen aan de gebleken tekortkomingen
en een aanbeveling aan de minister doet over de aanwijzing die
aan de veiligheidsregio zou moeten worden gegeven. Het ligt in de rede dat
de commissaris in overleg treedt met het bestuur van de veiligheidsregio en
ook met andere betrokkenen voor zover hem dat in het concrete geval zinvol
voorkomt. De formulering dat de commissaris kennisneemt van alle feiten en
omstandigheden in verband met de gebleken tekortkomingen, geeft de commissaris
de vrijheid om de werkwijze te hanteren die hem het meest dienstig voorkomt.
De commissaris kan zich op grond van de door hem gevoerde gesprekken een oordeel
vormen over de oorzaken van de tekortkomingen. Op basis van het door hem uitgevoerde
onderzoek kan de commissaris gemotiveerd aangeven welke aanwijzing de minister
het beste kan geven.Aangezien de commissaris zijn werkzaamheden verricht ten behoeve van een
door de minister uit te oefenen bevoegdheid is in het vijfde lid bepaald dat
de commissaris zijn werkzaamheden uitvoert als rijksorgaan, dat wil zeggen
onder verantwoordelijkheid van de regering.Volledigheidshalve zij nog opgemerkt dat de minister op grond van artikel
55, tweede lid, verantwoordelijk blijft voor het horen van het bestuur van
de veiligheidsregio voordat de aanwijzing wordt gegeven. Het is immers de
minister die de aanwijzing geeft. Het is daarom van belang dat hij zelf kennis
neemt van de zienswijze van het bestuur van de veiligheidsregio voordat de
aanwijzing uitgaat.Artikel 54Dit artikel komt overeen met artikel 20 van de Brandweerwet 1985 en regelt
de bevoegdheden in het kader van het lokale nalevingstoezicht en bepaalt welke
personen die bevoegdheden toekomen.Artikel 55Dit artikel komt overeen met artikel 21 van de Brandweerwet 1985. Het
derde lid komt overeen met artikel 25b Wrzo, met dien verstande dat de bevoegdheid
van het college van burgemeester en wethouders is overgegaan naar het bestuur
van de veiligheidsregio. Dit artikel vindt uitwerking in (een onderdeel van)
het Besluit risico’s zware ongevallen 1999.Artikel 56Dit artikel komt overeen met artikel 25c van de Wrzo, met dien verstande
dat de bevoegdheid van het college van burgemeester en wethouders is overgegaan
naar het bestuur van de veiligheidsregio. Ook is de formulering van het artikel
aangepast aan de Algemene wet bestuursrecht (met toepassing van vuistregel
61 van de leidraad aanpassingswetgeving vierde tranche).Artikel 57Dit artikel komt overeen met artikel 23 van de Brandweerwet 1985, met
dien verstande dat het artikel is uitgebreid met de strafbaarstelling van
de op eenieder rustende informatieplicht (artikel 42, tweede lid en artikel
44, tweede lid).Het regelt verder de strafbaarstelling van het overtreden van regels van
de brandbeveiligingsverordening (artikel 3, tweede lid) en het niet naleven
van de verplichtingen die het hoofd of de bestuurder van een inrichting op
grond van artikel 25 heeft met betrekking tot de plicht een bedrijfsbrandweer
in stand te houden en de procedure om vast te stellen of een dergelijke plicht
wordt opgelegd.Artikel 58Dit artikel komt overeen met artikel 24 van de Brandweerwet 1985 en regelt
de aanwijzing van ambtenaren van de met opsporing van de in artikel 61 strafbaar
gestelde feiten.Artikel 59Het intrekken van de in dit artikel genoemde wetten zal leiden tot (technische)
aanpassingen in wetten die naar die drie wetten verwijzen. Deze aanpassingen
zullen worden opgenomen in een aanpassings- of invoeringswet. Daarbij zal
ook een voorziening worden getroffen om de bepalingen die in de Brandweerwet
1985 zijn opgenomen over de kwaliteit (artikelen 14 en 15) over het Nibra
(artikelen 18 a tot en met f) en over het Nbbe (artikel 18g), in deze wet
op te nemen zoals deze luiden op het moment van intrekking. Verwezen zij in
dit verband ook naar de laatste opmerking bij artikel 16. Tot slot zal het «omhangen»
van op de genoemde wetten gebaseerde lagere regelgeving in de aanpassingswet
worden geregeld.Artikel 60Hoewel meldkamers in beginsel gecolokeerd zijn, kan het nodig blijken
dat hierop (tijdelijk) een uitzondering wordt gemaakt. Dit artikel geeft de
minister van BZK de bevoegdheid te bepalen dat er (nog) geen colocatie is,
dan wel toe te staan dat een bestuur van een veiligheidsregio (nog) geen colocatie
heeft geregeld. Het is aan de minister om te bepalen hoelang deze afwijking
kan voortduren. Indien de belangen van de ambulancezorg bij het verzoek om
afwijking zijn betrokken, beslist de minister van BZK niet dan na overleg
met de minister van VWS. Enkele regio’s beschikken nog niet over een
gecolokeerde meldkamer. Het Korps landelijke politiediensten heeft om begrijpelijke
redenen geen gecolokeerde meldkamer met brandweer en ambulancezorg.De Koninklijke marechaussee (Kmar) vervult de reguliere politietaak op
de civiele luchthavens in ons land. Daartoe beschikt de Kmar over een eigen «politie»-meldkamer.
De voor de luchthavens bestaande voorzieningen voor de meldkamerfunctie, wijken
(nog) af van de lijn die in dit wetsvoorstel wordt voorgestaan, zoals de colocatie.
Deze uitzonderingspositie is verdedigbaar, gezien de bijzondere positie van
de Kmar, die niet valt onder het gezag/beheer van het regionale college van
politie.Dit artikel maakt een afzonderlijke bepaling voor de Kmar overbodig.Artikel 61In hoofdstuk 6 van het algemeen deel van de toelichting is aangegeven
dat één algemene maatregel van bestuur (de amvb die eisen stelt
aan het kwaliteitszorgsysteem) naar verwachting uitsluitend in de startfase
van de veiligheidsregio’s nodig zal zijn. Derhalve is in dit besluit
bepaald dat de grondslag daarvoor na vijf jaar komt te vervallen – en
daarmee zal ook de algemene maatregel van bestuur zelf komen te vervallen.Artikel 62Omdat het gewenst kan zijn onderdelen van de wet op een later tijdstip
in werking te doen treden, is gekozen voor een flexibele inwerkingtredingsbepaling.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,G. ter HorstXNoot1Brief van de Algemene Rekenkamer, Kamerstukken II 2001/02, 27 795,
nrs. 1 en 2; Advies Bestuurlijke inbedding veiligheidsregio’s van de
Raad voor het openbaar bestuur, april 2002; Bevindingen van de commissie-Alders,
Kamerstukken II 2000/01, 27 575, nrs. 4 en 5; Krachten bundelen voor
veiligheid, VNG-commissie-Brouwer, mei 2002.XNoot1Brief van 24 mei 2006, rapportage intensivering civiel militaire
samenwerking (Kamerstukken II 2005/06, 30 300 X, nr. 106).XNoot1Zie bijlage bij Kamerstukken II 2006/07, 30 821, nr. 3.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1RMC Noord: Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Flevoland en Gelderland.
RMC West: Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht. RMC Zuid: Noord-Brabant,
Zeeland en Limburg. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31117-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl