Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Brief minister ter aanbieding verslag informele RAZEB ('Gymnich'); 4 en 5 september 2009
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134561
 2008-2009
 
 21 501-02
 Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
 
 
 
 
 Nr. 
 922
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 september 2009
 
 Graag bied ik u hierbij aan het verslag van de informele Raad Algemene
Zaken en Externe Betrekkingen («Gymnich») van 4 en 5 september
2009.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen 
 
 Verslag van de informele Raad Algemene Zaken en Externe
Betrekkingen («Gymnich») van 4 en 5 september 2009
 Midden-Oosten Vredesproces (MOVP)
 Hoge Vertegenwoordiger Solana (HV) deed verslag van zijn recente reis
naar het Midden-Oosten. Hij had zowel bij de Palestijnse Autoriteit als in
de Israëlische regering enig optimisme over het vredesproces bemerkt
en sprak van een «window of opportunity». Mogelijk zal op basis
van de inspanningen onder leiding van de Amerikaanse gezant Mitchell binnenkort
overeenstemming kunnen worden bereikt over een eerste stap richting hervatting
van de vredesonderhandelingen in de vorm van de afkondiging van een moratorium
op de bouw van nederzettingen door Israël, waarbij de Arabische partners
gelijktijdig enkele toezeggingen zullen doen. Minister Verhagen benadrukte
dat samen met de VS moet worden opgetrokken en dat de EU zich zou moeten richten
op facilitatie van de implementatie van een vredesakkoord door de partijen.
Daartoe zou de EU een pakket maatregelen (zgn. «deposits») moeten
voorbereiden dat tot uitvoering komt wanneer een eerste stap wordt gezet.
Dit werd breed gesteund door de ministers. Als prioritaire maatregelen werden
genoemd het verbeteren van de situatie van vluchtelingen en van de veiligheid.
Daarnaast werd steun aan het plan van de Palestijnse premier Fayyad voor het
verder ontwikkelen van de Palestijnse staat genoemd. Tegelijkertijd werd door
ministers onderstreept dat het einddoel van de onderhandelingen terugkeer
naar de grenzen van 1967 moet zijn. Ook werd het belang genoemd van het betrekken
van landen in de regio bij het proces.
 
 Door meerdere ministers, onder welke minister Verhagen, werd voorts gesteld
dat afkondiging door Israël van een moratorium op de bouw van nederzettingen
vergezeld zou moeten gaan van een intensivering van de relaties tussen de
Europese Unie en Israël. Het besluit van Israël om de uitbreiding
van nederzettingen voort te zetten werd sterk betreurd, mede omdat dit een
obstakel vormt voor voortgang in de besprekingen.
 
 Gesproken werd voorts over de opportuniteit van de organisatie van een
conferentie over het MOVP binnen het kader van de in juli 2008 opgerichte
Unie voor de Mediterrane regio. Minister Verhagen heeft daarbij aangetekend
dat het van belang is om alle belangrijke actoren, waaronder ook Rusland,
te betrekken, opdat de uitkomst internationaal gedragen wordt en daardoor
werkelijk kan bijdragen aan een finale vredesregeling.
 
 De ministers waren het eens dat voor een uiteindelijke vredesregeling
de regionale benadering, inclusief betrokkenheid van Syrië, essentieel
is. Met name werd daarbij gewezen op de katalyserende werking die de ondertekening
van een Associatieakkoord tussen de Europese Unie en Syrië op het MOVP
kan hebben. Verschillende ministers riepen Nederland op met ondertekening
van het akkoord in te stemmen.
 Minister Verhagen bevestigde de rol die Syrië in het MOVP te spelen
heeft en deelde de inschatting dat ondertekening van het Associatieakkoord
kan bijdragen aan een constructieve Syrische opstelling in het MOVP. Er bestaan
echter nog steeds zorgen over de mensenrechtensituatie in Syrië. Tegelijkertijd
is bekend dat mensenrechtenorganisaties in Syrië ook stellen dat een
Associatieakkoord, en de daaruit voortvloeiende dialoog over mensenrechten,
kan bijdragen aan verbetering van de mensenrechtensituatie. Minister Verhagen
stelde in dit licht dat de EU in elk geval moet spreken over het treffen van
een expliciete voorziening die het mogelijk maakt de werking van het akkoord
op te schorten in het geval van grove schending van mensenrechten door Syrië.
Daarnaast onderstreepte minister Verhagen het belang Europese en Amerikaanse
stappen nauw op elkaar af te stemmen. 
 Iran
 De discussie over Iran had zowel betrekking op de binnenlandspolitieke
ontwikkelingen in het land als op het nucleaire dossier. De ministers waren
het erover eens dat het eensgezinde Europese optreden in de afgelopen maanden
in het overleg met de Iraanse autoriteiten over de gearresteerde Europese
burgers en medewerkers van ambassades van de Europese Unie effectief was gebleken
en moest worden voortgezet wanneer het tot verdere stappen tegen deze personen
of tot vergelijkbare situaties zou komen.
 
 In het nucleaire dossier heeft de Iraanse regering tot nu toe slechts
schijnbewegingen gemaakt: een helder besluit internationale verplichtingen
op nucleair terrein na te komen, de illegale verrijkingsactiviteiten op te
schorten en de dialoog met de internationale gemeenschap zonder voorwaarden
aan te gaan, is er niet. Ook een heldere reactie op het aanbod van de E3+3
ontbreekt. De ministers spraken over uitbreiding van sancties indien een positieve
reactie uitblijft. De voorkeur gaat daarbij uit naar een besluit in VNVR-verband.
Mocht dit niet haalbaar blijken, dan zou gekeken moeten worden naar sanctie-uitbreiding
door de Unie samen met gelijkgezinde landen. Het voorzitterschap concludeerde
dat het wenselijk is een nadere analyse te maken om te weten welke sancties
in dat geval het meest effectief zijn. Minister Verhagen benadrukte, conform
hetgeen met Uw Kamer is besproken tijdens het AO en het VAO van 3 september
jl., dat het zinvol is dat de Unie met de andere E3+3-partners aan Iran een
deadline stelt voor een reactie op het aanbod tot samenwerking uit juni 2008.
 
 De voorzitter rondde het gesprek af met verwijzing naar de bespreking
over Iran tijdens de RAZEB van 14 en 15 september a.s.
 Afghanistan en Pakistan
 Het voorzitterschap blikte terug op de Afghaanse verkiezingen van 20 augustus
jl. Het was de eerste keer dat onder Afghaanse leiding vrije verkiezingen
waren georganiseerd. Hiermee was een mijlpaal bereikt.
 De kandidaten hadden een actieve verkiezingscampagne gevoerd en de klachtencommissie
verricht gestaag haar werk. Naast deze positieve constateringen noemde de
voorzitter ook een aantal negatieve punten: de opkomst is waarschijnlijk negatief
beïnvloed door vrees voor aanslagen en er zijn veel klachten over fraude.
De definitieve verkiezingsuitslag zal naar verwachting
op 17 september bekend worden gemaakt. Voor een eindoordeel over het
verkiezingsproces moet het rapport van de European
Observation Mission (EOM), dat naar verwachting medio oktober zal verschijnen,
worden afgewacht. Minister Verhagen heeft in de vergadering benadrukt dat
het van belang is dat de EOM haar werkzaamheden zonodig kan blijven voortzetten.
Meerdere ministers deelden deze visie.
 
 Onder de ministers bestond tevens consensus over het belang van actieve
Europese betrokkenheid bij het stimuleren van verdergaand «ownership»
van de nieuwe Afghaanse regering. Velen, waaronder minister Verhagen, onderstreepten
dat de Europese inspanningen moeten worden gekoppeld aan voorwaarden ten aanzien
van onder andere hervorming van de publieke sector, goed bestuur, bestrijding
van corruptie en respect voor mensenrechten, waaronder in het bijzonder ook
de rechten van vrouwen.
 
 Onder andere de Hoge Vertegenwoordiger en minister Verhagen onderstreepten
andermaal het belang van een volledige bezetting van EUPOL en riepen de ministers
op hun bijdragen op korte termijn ter beschikking van de missie te stellen. 
 
 Ten aanzien van Pakistan werd tijdens het overleg door meerdere ministers
het belang van voortgezette betrokkenheid ter ondersteuning van positieve
ontwikkelingen op het gebied van de veiligheid in Pakistan benadrukt. Enkele
ministers noemden de ondersteunende rol die voortgang bij de onderhandelingen
over een vrijhandelsovereenkomst met Pakistan hierbij zou kunnen spelen.
 
 De Raad zal tijdens de RAZEB van oktober a.s. verder spreken over de Europese
inzet ten aanzien van Afghanistan en Pakistan. Het voorzitterschap zal hiertoe
met de Commissie en de HV een strategiepapier opstellen, waarin ook een overzicht
van de actuele hulpinspanningen van de lidstaten zal worden opgenomen. De
ministers waren het erover eens dat de Europese Unie een actieve bijdrage
zal leveren aan een eventuele internationale conferentie ter afstemming van
de steun en bijdragen van landen en internationale organisaties aan ISAF.
 Relaties met de landen van het Oostelijk Partnerschap
 Tijdens de gebruikelijke ontmoeting van het Gymnich-overleg met de kandidaat-lidstaten
(FYROMacedonië, Kroatië en Turkije) werd gesproken over de relaties
met de landen van het Oostelijk Partnerschap.
 
 Ook gaven de ministers van de kandidaat-lidstaten elk een overzicht van
actuele ontwikkelingen in hun land in relatie tot het toetredingsproces.
 
 De Turkse minister Davutoglu benadrukte dat Turkije zijn verplichtingen
als kandidaat-lidstaat serieus neemt en schetste hoe Turkije zich inspant
voor stabiliteit en ontwikkeling in de omliggende regio. Hij noemde daarbij
onder andere het recent gestarte proces ter normalisering van de betrekkingen
met Armenië, waarover hij mogelijk binnen enkele maanden een akkoord
verwachtte. Daarnaast wees hij op de betekenis van de door Turkije verlopende
Nabucco-gaspijpleiding voor de betrekkingen tussen de Kaspische Zeeregio en
de Unie en op lopende inspanningen ter verbetering van de situatie en positie
van de Koerdische bevolkingsgroep in eigen land. Hij noemde tot slot de betrokkenheid
van Turkije bij het Midden-Oosten Vredesproces.
 
 Zoals toegezegd aan uw Kamer tijdens het Algemeen Overleg op 3 september
jl., is het voorzitterschap verzocht Wit-Rusland bij een eerstvolgende gelegenheid
in Raadskader te bespreken, naar aanleiding van de recente uitspraken van
de Wit-Russische president Loekasjenko over manipulatie van verkiezingen in
2006.