Koers BVE; Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27451, nr. 104

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

27451 nr. 104

26-01-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27451Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 451Koers BVEnr. 104BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 januari 2009Zoals toegezegd in mijn reactie van 16 januari jl. (27 451,
nr. 103) stuur ik u hierbij de voortgangsrapportage van MBO 2010 over
de invoering van het competentiegerichte onderwijs in het mbo.De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,J. M. van Bijsterveldt-VliegenthartOp weg naar 2010 ... het vervolgRapportage gespreksronde voortgangsrapportages 2008Inhoud1 Inleiding 21.1 Aanleiding en opdracht 21.2 Doel van de gesprekken 31.3 Leeswijzer 32 Aanpak en proces 32.1 Logistiek en procedure 32.2 Gesprekskarakteristiek 42.3 De critical friends 42.4 De accountmanagers 42.5 Inhoud en opzet gesprekken 42.6 Vervolggesprekken 53 De mbo-transitie in beeld 53.1 De context 53.2 De «state of the art» 93.3 Inhoud 113.4 Professionalisering 143.5 Bedrijfsvoering 153.6 Betrokkenheid en tevredenheid deelnemers en docenten 174 Conclusies en aanbevelingen 184.1 Conclusies 184.2 Aanbevelingen 221 INLEIDING1.1 Aanleiding en opdrachtDe staatssecretaris voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft in haar
brief van 3 juli 2007 de besturen van de Regionale Opleidingen Centra,
de Agrarische Onderwijs Centra en de Vakscholen verzocht een invoeringsplan
in te dienen voor de implementatie van de competentiegerichte kwalificatiestructuur
en de daarmee samenhangende brede modernisering van het mbo. Tevens heeft
de staatssecretaris in genoemde brief de scholen verzocht in de jaren 2008,
2009 en 2010 een voortgangsrapportage in te dienen.Als nadere uitwerking van bovengenoemde brief heeft de staatssecretaris
het procesmanagement MBO 2010 in de persoon van de onafhankelijk procesmanager,
Hans van Nieuwkerk, verzocht met de scholen individueel in gesprek te gaan
naar aanleiding van de ingediende invoeringsplannen. Dit samen met een onafhankelijk
extern adviseur in de rol van critical friend. De
opbrengsten van de gespreksronde 2007 hebben wij als critical
friends vastgelegd in de eindrapportage Op weg
naar 2010... met vertrouwen (februari 2008). Wij hebben de rapportage
op 4 februari 2008 aangeboden aan de staatssecretaris en vervolgens op
13 februari, in haar aanwezigheid, aan de besturen van de scholen. In
de periode april tot september 2008 hebben wij, op verzoek van de scholen
zelf, een groot aantal follow-upgesprekken gevoerd. De scholen hebben omstreeks
1 oktober, naar aanleiding van de brief van de staatssecretaris van 14 juli
2008, de voortgangsrapportages 2008 ingediend. Naar aanleiding van deze rapportages
hebben we in de periode oktober tot en met medio december 2008 opnieuw gesprekken
met alle individuele instellingen gevoerd.1.2 Doel van de gesprekkenDe voortgangsgesprekken die wij in 2008 gevoerd hebben, en die ook voorzien
zijn voor de komende twee jaar, maken deel uit van het implementatietraject
naar 2010. Doel van de gesprekken is: scherp zicht krijgen op de voortgang
van de implementatie in de instellingen. Uit de rondetafelgesprekken van de
Tweede Kamer en gesprekken met het ministerie blijkt dat het draagvlak op
de werkvloer voor competentiegericht onderwijs als een van de belangrijke
factoren wordt gezien voor een succesvolle implementatie (brief staatssecretaris
van OCW aan bekostigde scholen, 9 juli 2008). Ook tijdens het algemeen
overleg in de Tweede Kamer is dit onderwerp aan de orde geweest. Op verzoek
van de staatssecretaris hebben wij dit jaar daarom specifiek aandacht besteed
aan de betrokkenheid van docenten, leerlingen en bedrijven.Wij hebben tijdens de gespreksronde steeds gefocust op verdieping en aanscherping
om een zo volledig en duidelijk mogelijk beeld te krijgen van de 66 individuele
instellingen. En om de besturen verder te helpen bij de voortgang van het
implementatieproces.Als critical friends hebben wij de kern van
de gespreksopbrengsten vastgelegd in deze rapportage Op
weg naar 2010, het vervolg. Wij hebben deze observaties tevens voorzien
van een aantal conclusies en aanbevelingen.1.3 LeeswijzerDeze rapportage heeft in grote lijnen dezelfde indeling als die van vorig
jaar. In hoofdstuk 2 schetsen we allereerst de gekozen werkwijze en aanpak.
Hoofdstuk 3 bevat, na een beschrijving van de context van de mbo-transitie,
onze inhoudelijke bevindingen. Naast de thema’s Inhoud, Personeel en
Bedrijfsvoering besteden we hierin ook aandacht aan de betrokkenheid van docenten,
leerlingen en bedrijven.In hoofdstuk 4 vatten we onze conclusies samen en formuleren we aanbevelingen
voor de instellingen, MBO 2010 en de staatssecretaris.2 AANPAK EN PROCES2.1 Logistiek en procedureDe staatssecretaris heeft in haar brief van 14 juli 2008 de scholen
verzocht de voortgangsplannen 2008 in te dienen. Na ontvangst heeft zij de
plannen volgens afspraak doorgestuurd naar de onafhankelijk procesmanager.De spelregels, de procedures van voorbereiding en de uitvoering zijn dezelfde
als die wij in 2007 hebben gehanteerd:• De plannen worden behandeld als bedrijfsinterne informatie.• Als handvat bij de gesprekken hebben we een algemene leeswijzer
opgesteld.• Twee onafhankelijke externe lezers, met kennis van het mbo, hebben
per school op basis van de voortgangsrapportage de leeswijzers ingevuld.• Wij hebben eveneens de voortgangsrapportages voor de «eigen
scholen» bestudeerd en de leeswijzer vervolgens aangevuld met onze bevindingen.Wij zijn op 7 oktober met de gesprekken gestart en hebben de gespreksronde
in de week voorafgaand aan de kerstvakantie nagenoeg afgesloten. Medio januari
2009 zijn de laatste drie interviews gehouden. De gesprekken namen over het
algemeen zo’n twee uur in beslag. De opbrengst ervan is vastgelegd in
een gespreksverslag, dat is vastgesteld na autorisatie door het
college van bestuur. De gesprekken en de gespreksverslagen zijn strikt vertrouwelijk.
De verslagen zijn alleen in bezit van de onafhankelijk procesmanager, de critical friends en de instelling zelf. Noch het ministerie
van OCW noch de andere procesmanagers hebben of krijgen inzage in de verslagen.
De eindrapportage bevat vanzelfsprekend geen informatie op het niveau van
de individuele instellingen.2.2 GesprekskarakteristiekDe gesprekken kunnen over het algemeen als zakelijk, constructief en open
gekarakteriseerd worden. Het team heeft zich op basis van het ingediende plan,
de bestudering ervan, het gevoerde gesprek en de openheid van de gesprekspartners
een goed beeld kunnen vormen van de stand van zaken. Kortom: net als vorig
jaar waren de gesprekken openhartig, soms scherp en kritisch, maar steeds
zinvol en oplossingsgericht.2.3 De critical friendsDe critical friends tijdens de gespreksronde
2008 zijn:Iwan Basoski, directeur voortgezet onderwijs bij KPC Groep (tot 1 oktober
2008 senior managing consultant bij Berenschot).Leo van den Hoek, directeur van Leo van den Hoek & Partners BV.Coen Massier, directeur van het Bureau voor Onderwijsmanagement (deels
vervanger van Basoski).2.4 De accountmanagersHet Plan van Aanpak MBO 2010 van september 2007 voorziet in de beschikbaarheid
van accountmanagers. Inmiddels zijn drie accountmanagers aan de slag gegaan:
Merel Hendriks, Corrie Vinckers en Marsha Wagner. Iedere accountmanager verzorgt
de contacten met ongeveer twintig scholen.De opdracht aan de accountmanagers luidt:• Opsporen van goede voorbeelden binnen de scholen die via www.marktplaatsmbo.nl
of anderszins toegankelijk gemaakt kunnen worden voor de gehele sector.  Nagaan welke producten van MBO 2010 bruikbaar zijn.• Matchen van vraag van de scholen en aanbod van MBO 2010.• Bijdrage leveren aan het in beeld krijgen van de stand van het
implementatieproces per school.Tijdens de gesprekken hebben de accountmanagers merendeels zorg gedragen
voor de verslaglegging.2.5 Inhoud en opzet gesprekkenDe beschikbare informatie, in de vorm van het invoeringsplan 2007, het
gespreksverslag 2007, de (facultatieve) follow-up-gesprekken in het voorjaar
van 2008, het voortgangsplan 2008 en de contacten met de scholen, stelt ons
in staat per instelling maatwerk te leveren. Er ontstaat in toenemende mate
een sterke inhoudelijke samenhang tussen de onderscheiden plannen en de gesprekken.
Uitgangspunt voor het gesprek is telkens de specifieke situatie van de school
geweest, hetgeen leidt tot meer gerichte en concrete aanbevelingen per college
van bestuur.De procesdoelstellingenDe procesdoelstellingen vinden hun verankering in de opdracht zoals die
in essentie is geformuleerd in de zomer van 2007 en zijn vertaling heeft gekregen
in de eerder genoemde brief van de staatssecretaris. Wij hebben tijdens de
gesprekken de beoogde realisatie van de volgende procesdoelstellingen per
augustus 2010 als uitgangspunt genomen:• Alle leerlingen starten in het eerste jaar met een opleiding, die
is geënt op een nieuw kwalificatiedossier.• De modernisering van het mbo is wat de inhoudelijke kwaliteit van
de opleidingen betreft (dus de programmering, inrichting en examinering) voldoende
robuust.• De modernisering van het mbo waar het gaat om de bedrijfsvoering
(waaronder begrepen de professionalisering van bestuur, management en personeel)
kent kwalitatief gezien een stevige basis.• De kwalificaties zijn wat betreft uitvoerbaarheid, studeerbaarheid,
transparantie en samenhang kwalitatief goed. Tevens is het aantal (uitstroom)kwalificaties
functioneel en van goede kwaliteit in relatie tot de instroom op de arbeidsmarkt
dan wel naar het hbo.Samenvattend: de scholen zijn medio 2010 erin geslaagd na een meerjarig
proces van ontwikkeling en implementatie een stevig en kwalitatief goed fundament
te leggen. Een fundament, waarop de verdere ontwikkeling op een organische,
natuurlijke wijze gestalte kan krijgen. De kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven
en het coördinatiepunt kwalificatiestructuur mbo hebben ultimo augustus
2010 kwalificatiedossiers opgeleverd die voldoen aan de genoemde criteria,
zodat ook het «wat» verankerd is in een stevig fundament.Na 2010De focus op de procesdoelstellingen 2010 is voor ons aanleiding de colleges
van bestuur te adviseren terug te redeneren vanaf 1 augustus 2010
naar het heden en de sterke en kwetsbare punten in kaart te brengen. Op die
manier ontstaat duidelijkheid over de thema’s die er in het vervolg
van het implementatieproces toe doen. Tevens geeft dit zicht op de jaren na
2010. Daardoor ontstaat als het ware werkendeweg een operationele agenda voor
de daaropvolgende jaren. Immers, op 1 augustus 2010 is het proces van
brede modernisering van het mbo niet «af».Daarvoor is de reikwijdte te verstrekkend, de complexiteit te groot en
de transitie te ingrijpend.2.6 VervolggesprekkenMBO 2010 biedt alle colleges van bestuur na de publicatie van de rapportage Op weg naar 2010, het vervolg weer de gelegenheid in het
voorjaar van 2009 vervolggesprekken te voeren met de critical
friends. Daarbij kan in onderling overleg vooraf de gespreksagenda
worden bepaald, zodat maatwerk geboden wordt. Bijvoorbeeld op het gebied van
teamontwikkeling, volgsystemen of inzet van managementinstrumenten als interne
audits. Deze aanpak stelt ons in staat in voorkomende gevallen praktische
suggesties en advies te geven.3 DE MBO-TRANSITIE IN BEELD3.1 De contextWat er gaande isWe maken bewust de keuze voor de kwalificatie mbo-transitie. Immers er
is meer aan de hand dan de uitvoering van een technische operatie van het
vervangen van de methodiek van eindtermen door die van competenties. Zoveel
is inmiddels wel duidelijk geworden.Ook is volstrekt helder dat het niet gaat om de vraag of het mbo de afgelopen
decennia naar behoren heeft gefunctioneerd. De vraag is wel: welke maatregelen
moet het mbo nemen om te blijven aansluiten bij de vragen, capaciteiten en
ambities van leerlingen, de verwachtingen van ouders en de verwachtingen
van bedrijven en hbo-instellingen? Dat is de kernvraag. Een analyse die we
ook vinden in de Midterm Review van de minister
van OCW over de toekomst van het onderwijs (december 2008).De kern van de opdracht van het mbo is nog steeds:• Leerlingen met een mbo-kwalificatie hebben een sterke startpositie
op de arbeidsmarkt; ze zijn in staat zich verder te ontwikkelen in hun loopbaan
en vervolgstudies.• Leerlingen met een mbo4-kwalificatie hebben een sterke startpositie
in het hbo en zijn zodanig geëquipeerd, dat ze daadwerkelijk perspectief
hebben op het verwerven van de boogde bachelor graad.• Kwetsbare leerlingen worden in kansrijke positie gebracht om alsnog
een startkwalificatie te verwerven of worden via een entreekwalificatie voorbereid
op duurzame arbeidsparticipatie.Deze drie doelstellingen zijn, in diverse bewoordingen, al vele jaren
de essentie van de beleidsdoelstellingen van achtereenvolgende kabinetten.
Gelet op de maatschappelijke en economische ontwikkelingen is het tevens noodzakelijk
dat de scholen zich maximaal inspannen om leerlingen te kwalificeren. Dus
het voortijdig, ongediplomeerd schoolverlaten zoveel mogelijk te reduceren.
Dit met behoud van het vereiste eindniveau. Duidelijk is ook dat een multi-etnische
samenleving specifieke eisen aan scholen stelt wat betreft de keuze van onderwijsconcepten
zodat die aansluiten bij de leerkenmerken van leerlingen.De transitie in beeldDe scholen zelf hebben – zo is onze waarneming – scherp in
beeld wat de majeure elementen zijn van de transitie. Uitgaand van de hierboven
beschreven feiten werken wij op basis van het volgende samenvattende referentiekader
als het gaat om de opdracht waarvoor het mbo zich gesteld ziet:• De school waarin kennisoverdracht exclusief plaatsvindt door middel
van frontaal-klassikale lessen is aan het einde van zijn levenscyclus. Een
logisch gevolg van een samenleving, waarin naast de docent en het boek ook
de ICT de informatiedragers levert. Overigens geen misverstand: lessen zullen
altijd deel blijven uitmaken van het weekprogramma. Maar zoals gezegd niet
meer exclusief.• Economie en samenleving vragen om gekwalificeerde jongeren en jongvolwassenen
die initiatiefrijk, creatief en vaardig zijn, en die een bijdrage kunnen leveren
aan de ontwikkeling van de organisatie waar ze werken. De variëteit aan
werkvormen, waaronder de binnenschoolse praktijk, die de school aanbiedt,
levert een substantiële bijdrage aan het adequaat equiperen van de leerlingen.
Dat leren ze tevens in het bedrijf tijdens de beroepspraktijkvorming. Dus
ook hier geen misverstand: ook gewoon kennis.• Op weg naar 2010 staat de implementatie van de competentiegerichte
kwalificatiestructuur centraal, dat is een feitelijk gegeven. Maar het is
goed om deze implementatie te bezien in het bredere kader van de beschreven
mbo-transitie:de noodzakelijke vernieuwde programmering, inrichting en examinering van
het onderwijs, de professionalisering en de bedrijfsvoering. De nieuwe kwalificatiestructuur
is derhalve een van de pijlers van de brede en noodzakelijke mbo-transitie.
Vanuit onze opdracht en expertise richten wij ons op de vraag hoe de implementatie
van de nieuwe kwalificatiestructuur het meest effectief kan plaatsvinden.• De bedrijfsvoering van een school die exclusief is georganiseerd
op basis van lesuren is een eenvoudige: leerlingroosters, docentenroosters
en lokalenroosters zijn de management tools. Een
school die leerlingen een werkweek met variëteit aanbiedt in de vorm
van lessen, projecten, individuele opdrachten en stages kent een veel complexere
bedrijfsvoering. De inzet van ICT om leerprocessen te versnellen, te verbeteren
en attractiever te maken verhoogt deze complexiteit in termen van planning,
roostering, registratie van aanwezigheid en studievoortgang alsmede de organisatie
van de opleiding aanzienlijk. Daarbij zijn effectiviteit en efficiency van
de gekozen oplossingen randvoorwaarden voor succes.• Kennis is van alle tijden. Dat zullen lessen ook zijn. Leerlingen
steken veel op van een goed verteld inhoudelijk verhaal, waarin zaken worden
beschreven, toegelicht en uitgelegd. De docent met grondige kennis van het
vakgebied blijft dus onmisbaar. Het is dan ook van groot belang dat docenten
betrokken zijn bij de inrichting van competentiegericht onderwijs. Het onderwijs
zoals het zich nu ontwikkelt stelt wel andere, vaak hogere eisen aan docenten.
Naast kennis van het vak ook het vermogen de verschillende werkvormen aan
te bieden; ontwerp en bouw van curricula; verantwoordelijkheid voor het eigen
vakgebied in combinatie met dat voor een opleiding. De operationalisering
van de beoogde modernisering genereert nieuwe taken en functies zoals ontwerper,
assessor, coach, accountmanager en stagebegeleider. Dus, de docent nieuwe
stijl blijft docent en is cruciaal.Zo bezien is dus sprake van drie in de tijd synchrone en inhoudelijk samenhangende
deelprocessen: de implementatie van nieuwe programma’s van eisen (kwalificaties),
modernisering van de programmering, inrichting en examinering van het onderwijs
en die van de bedrijfsvoering, waaronder begrepen het personeelsbeleid.Kortom, een complex implementatietraject.Samengevat betekent de mbo-transitie:VanNaarEindtermenonderwijsCompetentiegericht
beroepsonderwijsExclusief klassikaal georganiseerd onderwijsOnderwijs met variëteit in het weekprogramma Beperkte inzet van informatietechnologieSubstantiële inzet van informatietechnologie om leerprocessen
te versnellen, te verbeteren en attractiever te makenBedrijfsvoering van de lessenschoolBedrijfsvoering van de school met variëteit Docenten met focus op vak en groepDocenten met focus op vak, groep en loopbaan individuele leerlingHet Dijsselbloem-effect«Dijsselbloem? Lucht en ruimte zult u bedoelen.
Ja, heeft elk mens nodig.»De publicatie van het rapport van de commissie Dijsselbloem Tijd voor onderwijs (februari 2008) heeft ook veel impact op de mbo-scholen
gehad. De introductie van het wat/hoe schema heeft veel stof doen opwaaien.
Vooral als het ging over de werkbaarheid en de werkzaamheid ervan.Wij hebben vastgesteld dat er binnen veel scholen een analoge ontwikkeling
heeft plaatsgevonden. Een soortgelijk schema heeft in meer of minder uitgewerkte
vorm zijn entree gemaakt. Het bestuur in de rol van de partij die het «wat»
formuleert.Management en opleidingsteams (opleidingsmanagers/teamleiders en docenten),
die binnen die compositie werken aan het «hoe». Wij vinden het
schema in de vorm waarin scholen het gebruiken een handzaam middel voor bestuur
en management.Het ordent immers rollen, taken en verantwoordelijkheden. En biedt, met
wijsheid toegepast, opleidingsteams de ruimte onderwijs te maken dat aansluit
bij het niveau en de aard van de opleidingen en bij de karakteristieken van
de onderscheiden leerwegen. Zoals gezegd: er is vanzelfsprekend geen sprake
van een uitgekristalliseerde situatie. Wel van een interessante ontwikkeling,
die ook de wens naar een vaste definitie dan wel omschrijving van competentiegericht
onderwijs overbodig maakt.Vanuit onze optiek is sprake van een positief te waarderen ontwikkeling,
waarbij scholen het eigen onderwijs formuleren in termen van kenmerken. Dit
geeft binnen het geformuleerde «wat» ruimte voor de opleidingsteams
en de individuele docenten en biedt mogelijkheden voor diversiteit in de uitwerking.
Vaste modellen en blauwdrukken zijn in de huidige complexe constellatie niet
functioneel om een succesvol implementatieproces uit te voeren en af te ronden.Het maatschappelijk debatIn Op weg naar 2010 ... met vertrouwen constateerden
wij dat scholen de ideologie achter zich hebben gelaten en op een steeds zakelijker
wijze werken aan de modernisering van het mbo. Die ontwikkeling heeft zich
met kracht voortgezet. Voor een deel geldt dat ook in toenemende mate voor
de bestuurlijk/politieke arena.Haalbaarheid, betaalbaarheid, uitvoerbaarheid en betrokkenheid zijn begrippen
die daarvan getuigen.Toch constateren wij het gemis aan een gemeenschappelijke missie van de
scholen, de politiek en het openbaar bestuur. In ieder geval wordt het zo
beleefd door een groot aantal scholen. En dat is een slechte zaak. Het gaat
er niet om het gesprek tussen de genoemde partijen uit de weg te gaan, integendeel.
Juist op basis van een gemeenschappelijke missie kan het gesprek scherp, open,
inhoudelijk waardevol en oplossingsgericht gevoerd worden. Met een focus die
gericht is op de ambitie goed en eigentijds onderwijs te verzorgen. En in
lijn daarmee realistische ambities te fomuleren.De ongerichtheidWaar in de bestuurlijk/politieke arena het debat gerichter en zakelijker
is geworden, is in andere maatschappelijke arena’s nog steeds sprake
van wat we in de vorige rapportage «de ongerichtheid van het maatschappelijk
debat» hebben genoemd.Nog steeds ontbeert het debat vaak de nuance en het besef van complexiteit.
De essentie en de noodzaak van de transitie staan nog onvoldoende op het netvlies.Zou dat immers wel het geval zijn, dan zou het debat aan inhoud, zakelijkheid
en gerichtheid winnen. De uitingen van de media vormen daarvan een illustratie.
Wij hebben in onze gesprekken vastgesteld, dat deze ongerichtheid negatieve
effecten heeft op diegenen die elke dag met veel inzet vorm en inhoud geven
aan de nood13 zakelijke transitie van het mbo. Een dergelijke negatieve ambiance
draagt niet bij aan motivatie, zelfvertrouwen en gepaste trots op hetgeen
is bereikt.Opvallend is dat de vernieuwing van het onderwijs vaak wordt verward met
de kwaliteit van de schoolorganisatie. Illustratief is het oordeel van de
leerlingen zoals vastgelegd in De Balansschool.
Zij zijn positief over de ontwikkeling naar een competentiegerichte kwalificatiestructuur.
Naast de kritiekpunten wat betreft structuur en kennis spitst de kritiek zich
echter toe op de kwaliteit van de uitvoering. En terecht: schoolorganisaties
moeten gewoon op orde zijn. Dit staat strikt genomen los van de inhoudelijke
ontwikkelingen.Financieel kaderHet uiteindelijke resultaat dient organiseerbaar, haalbaar, betaalbaar
en effectief te zijn. Gelet op de stand van de implementatie vormen die vier
punten steeds onderdeel van de gesprekken. Daarin past een beleid en aanpak
van haalbare doelstellingen, first things first, kosten/baten
analyses, overeenstemming over ambities van overheid en scholen. Wij maken
bij de financiering een onderscheid tussen transitiekosten en de kosten van
uitvoering na afronding van de implementatie.Wij stellen vast dat:• Het ontbreken van een perspectief op de beschikbaarheid van FES-middelen
voor de periode vanaf 2010 het risico heeft dat het brede proces van
modernisering van het mbo wordt vertraagd. Daarnaast signaleren wij dat genoemd
ontbrekend perspectief een demotiverend effect heeft. Immers een periode van
ingrijpende transitie vraagt om (tijdelijke) aanvullende middelen.• Zonder exact de oorzaken per school in kaart te kunnen brengen
geld – in tegenstelling tot vorig jaar – een belangrijk gespreksonderwerp
is geweest. Veel scholen zijn gedwongen bezuinigingen door te voeren.• Het noodzakelijk is dat de overheid en de scholen respectievelijk
de belangenorganisaties de verwachtingen over en weer communiceren en het
gesprek voeren over de financiële kaders voor de periode 2011–2015.
Kernthema daarbij is het managen van verwachtingen en het formuleren van realiseerbare
ambities.Een ingewikkelde sectorTijdens onze gesprekken is opnieuw gebleken dat de mbo-sector sterk verbrokkeld
en daardoor ingewikkeld is. Het gaat dan om het aantal partijen, het aantal
niveaus waarop die verschillende partijen actief zijn en het ontbreken van
goed functionerende rapportage- en communicatielijnen zowel horizontaal als
verticaal. Dit zorgt voor contraproductieve interventies op de sector en vraagt
om stroomlijning en sanering. Effectiviteit, efficiency en kwaliteit dienen
daarbij de criteria te zijn.3.2 De «state of the art»«De kunst van de beperking bepaalt het succes
van innoveren en implementeren»Toegenomen regie, zakelijkheid en «bedrijfseconomisch
bewustzijn»Uit de gespreksronde naar aanleiding van de invoeringsplannen in 2007
bleek dat het urgentiebesef bij bestuurders ten aanzien van het belang en
de complexiteit van het invoeringstraject sterk was toegenomen en dat als
gevolg hiervan, de meeste besturen de regie op het proces hadden genomen dan
wel versterkt.Afgaande op de voortgangsrapportages 2008 en de daarover gevoerde gesprekken,
concluderen wij dat deze ontwikkeling zich bij de meeste instellingen nadrukkelijk
heeft doorgezet. Dit komt onder meer tot uitdrukking in een sterk toegenomen «bedrijfseconomisch
bewustzijn» rond de kosten en opbrengsten van (het werken met) de nieuwe
kwalificaties als zodanig en van het invoeringstraject op weg daarnaar toe.
Steeds meer instellingen beseffen dat deze kosten en opbrengsten vanuit een
oogpunt van goed bestuur en management vooraf helder in beeld moeten zijn
en gaandeweg strakke monitoring behoeven. Vanuit MBO 2010 zijn initiatieven
genomen om dit te faciliteren door de ontwikkeling van een kostencalculatiemodel.Ook instellingen zelf hebben de krachten gebundeld om de kennis op dit
vlak te delen en te versterken. Een voorbeeld daarvan vormen de PARELL projecten,
die zich richten op professionalisering van de bedrijfsvoering.Meer resultaatgerichtheid«We gaan van visie- naar realisme-gedreven modernisering»Bij de geconstateerde toegenomen regie en zakelijkheid speelt ook een
sterk toegenomen focus op de uiteindelijk beoogde resultaten van het invoeringsproces
per augustus 2010 een nadrukkelijke rol. Nog een keer op rij:• Alle leerlingen starten in het eerste jaar met een opleiding, die
is geënt op een nieuw kwalificatiedossier.• De modernisering van het mbo is wat de inhoudelijke kwaliteit van
de opleidingen betreft (dus de programmering, inrichting en examinering) voldoende
robuust.• De modernisering van het mbo waar het gaat om de bedrijfsvoering
(waaronder begrepen de professionalisering van bestuur, management en personeel)
kent kwalitatief gezien een stevige basis.• De kwalificaties zijn wat betreft uitvoerbaarheid, studeerbaarheid,
transparantie en samenhang kwalitatief goed. Tevens is het aantal (uitstroom)kwalificaties
functioneel en van goede kwaliteit in relatie tot de instroom op de arbeidsmarkt
dan wel naar het hbo.De meeste besturen focussen in de vormgeving en aansturing van het proces,
nadrukkelijker dan vorig jaar, op voornoemde beoogde eindresultaten.De «state of mind» van de instellingen«Het bestuur moet focussen op de start en de
finish van de leerlingen»Sectorbreed is er sprake van een mentale staat waarin realisme centraal
staat. Een sterkere focus op het inhoudelijk fundament van de transitie, verscherpte
aandacht voor de financiële en operationele consequenties en haalbaarheid
en substantiëler en hoogwaardiger kennis op zowel bestuurlijk, opleiding-
en teamniveau om adequaat met die consequenties om te gaan. Terugkijkend op
het verandertraject rondom de invoering van de nieuwe kwalificatiestructuur
zoals dat zich over de afgelopen jaren heeft voltrokken, zien wij een ontwikkeling
bij de meeste instellingen van:• ongeïnformeerd optimisme («dit gaan we wel even klaren»):
de «laat duizend bloemen bloeien» fase tot aan circa 2007, via• geïnformeerd pessimisme («dit gaan we nooit redden»):
de periode 2007–2008 waarin het urgentiebesef en daardoor de regie op
het proces bij de meeste instellingen toenam, naar• het huidige hoopvolle realisme («dit moet haalbaar zijn»).Vanuit deze derde fase kunnen de instellingen tenslotte komen in de vierde
en laatste fase: geïnformeerd optimisme («dit gaat ons zeker lukken»).Hiermee is een krachtige basis gelegd voor daadwerkelijke realisatie van
de vier beoogde eindresultaten van het invoeringstraject, hoewel de instellingen
hierin ook sterk afhankelijk zijn van een gelijkgestemde state of mind bij
alsook een adequate performance van ter zake doende stakeholders en organisaties:
politiek, departement, kenniscentra, bedrijfsleven en inspectie.Modernisering organisatie en docentrol, geen «terug
naar af»«Leerlingen houden van sociale netwerken, virtuele
netwerken en van een echte school, met docenten dus»Meer dan ooit staat ook de aan het inhoudelijk transitieproces gepaard
gaande modernisering van organisatie en docentfunctie op de bestuurlijke agenda.
Ook daar willen wij de nadruk leggen op realisme. Er is geen plaats meer voor
ongerichte vernieuwingsslagen en het omarmen van organisatiekundige
hypes. Maar evenmin heeft de sector baat bij het momenteel soms populaire
retrosentiment.Van scholen wordt gevraagd inhoudelijk en didactisch toponderwijs te verzorgen
waarmee naadloos wordt aangesloten op de huidige leefwereld van leerlingen
en de behoeften van het sterk veranderde bedrijfsleven. Maar anderzijds wordt
soms reikhalzend achteruit geblikt en melancholisch gedroomd over voltooid
verleden tijden. Desondanks geven de meeste instellingen professioneel en
betrokken invulling aan de opgave om hun organisatie modern en hoogwaardig
vorm te geven en te ontwikkelen. Als nooit tevoren beseffen de scholen dat
docent en team sleutelrollen vervullen bij de inrichting en implementatie
van complexe onderwijsvernieuwingsprocessen.Evenzo is het besef daar, dat hier nog een weg is af te leggen.3.3 Inhoud«Basiskwaliteit niet op orde, vergeet de innovatie
maar»Tempo en implementatiegraad nog steeds op koersUit de vorige gespreksronde kwam al naar voren dat, grosso modo, de scholen
wat tempo en implementatiegraad van het invoeringsproces betreft goed op koers
zitten.Wel bleek dat een aantal instellingen een getemporiseerd tijdpad had gekozen
of een bovenmatig ambitieus tijdpad volgde. Het beeld is dit jaar meer in
evenwicht.Bij de meeste scholen is nu duidelijk sprake van een realistisch tijdpad.
De verwachting dat op 1 augustus 2010 de procesdoelstellingen worden
gerealiseerd op het niveau zoals beschreven in paragraaf 2.5 mag sectorbreed
op verder toegenomen vertrouwen rekenen.Toegenomen control: sturing op onderwijsinhoudelijke «kenmerken»«Sturen op kenmerken betekent richting geven en
ruimte creëren»De gespreksronde 2007 wees uit dat voor de meeste instellingen onomstotelijk
vast stond dat invoering van de nieuwe kwalificaties als zodanig gepaard moet
gaan met modernisering van het onderwijs. Met de in het eerder vermelde transitieschema
aangegeven elementen en bewegingen als hoofdlijn. Uit die ronde bleek echter
ook dat het voor veel instellingen nog lastig was de visie, ambities en doelstellingen
op die verschillende elementen scherp te definiëren en te operationaliseren.Ook in termen van uitvoerbaarheid, financiële consequenties en haalbaarheid.Wat dat betreft is er sprake van een aanmerkelijke vooruitgang bij veel
instellingen.Men vraagt zich veel meer dan een jaar geleden af wat men (gezien strategisch
en onderwijskundig beleid van de instelling) wil, wat men kan, wat dat kost
(en moet opbrengen) en hoe men de organisatie daarin meeneemt in termen van
implementatie en het daarvoor benodigde draagvlak onder en actieve betrokkenheid
van docenten en leerlingen. Voor de meeste instellingen is het nog wel een
zoektocht op welk (abstractie)niveau men de gewenste kenmerken en elementen
van de onderwijskundige modernisering formuleert en aanstuurt. Een concreet
voorbeeld.Eén van de elementen van het moderniseringsproces is een toenemende
focus op de individuele leerling, in verhouding tot de focus van docenten
op hun vak en de groep. Maar op welk niveau moeten de kaders waarbinnen die
verlegging van focus binnen de organisatie invulling krijgt worden geformuleerd?
Moet aan opleidingen en teams worden voorgeschreven dat «elke leerling
eens per week een individueel mentorgesprek heeft», volstaat het voorschrift
dat «binnen elke opleiding individuele mentorgesprekken
plaatsvinden» of is het voldoende opleidingen voor te schrijven dat
zij in hun operatie «nadrukkelijk aandacht besteden aan begeleiding
van de individuele leerling»? En moet, bij enige variant, alleen het «wat»
worden voorgeschreven, of zijn er ook kaders en voorschriften ten aanzien
van het «hoe» nodig binnen de instelling? Essentie van deze zoektocht
is vooral de kwalitatieve «vulling» van de kenmerken, om zodoende
een gezamenlijk koersgevoel binnen de instelling te bewerkstelligen. In essentie
gaat het er dus om dat scholen de opleidingen verzorgen op basis van een set
van doordachte, werkzame en werkbare standaarden, die in de volle breedte
van de instelling geaccepteerd zijn en gebruikt worden. Een dergelijke set
biedt de instelling de mogelijkheid interne zelfevaluaties in te richten die
vervolgens onderwerp zijn van interne audits. Wij constateren op dit punt
grote verschillen in ontwikkeling tussen de instellingen.Vertrouwen... maar ook specifieke zorgpuntenHoewel de instellingen naar ons oordeel mogen rekenen op algeheel vertrouwen
in tijdige en adequate realisatie van de per 1 augustus 2010 beoogde
resultaten, zijn er ook dit jaar specifieke inhoudelijke aandachtspunten:• Taal, rekenen en examinering.Wij hebben tijdens de gesprekken geconstateerd dat over deze thematiek
veel onduidelijkheid bestond bij scholen. Met haar brief van 22 december
2008 heeft de staatssecretaris de scholen geïnformeerd over haar beleid
terzake. Wij gaan er van uit dat hiermee de genoemde onduidelijkheid is weggenomen.
Voor goede voortgang en kwaliteit van het proces van implementatie is het
noodzakelijk dat in voorkomende gevallen voornemens niet te lang «boven
de markt blijven hangen.» Juist tijdens ingrijpende transitieprocessen
zijn korte doorlooptijden, slagvaardigheid, duidelijkheid in combinatie met
doordachtheid van essentieel belang.• Een tweede punt vormt het thema leren, loopbaan en burgerschap.
Wij hebben grote twijfels over de uitvoerbaarheid van hetgeen inmiddels vastgelegd
is in documenten. Het ware naar ons oordeel verstandig dat de direct betrokken
partijen zich de vraag stellen welke alternatieve oplossingen wel een effectieve
en efficiënte uitvoering borgen. Zo lijkt het ons bijvoorbeeld verstandig,
dat elke individuele school verantwoordelijk is voor het verzorgen van burgerschapsprogramma’s
en daarover in het jaarverslag verantwoording aflegt.• We hebben geconstateerd dat bij scholen zorg bestaat over de BBL-opleidingen.Het gaat daarbij om de volgende aspecten:– De verbinding tussen het beroepsopleidend programma en het programma
leren, loopbaan en burgerschap. De vraag is of het «LLB-programma»
qua omvang en doelstellingen überhaupt wel verenigbaar is met het karakter
en de doelstellingen van deze leerweg. Ook worden stevige vraagtekens gezet
achter de realiseerbaarheid van het LLB-programma in termen van tijdbeslag.– De vraag of de BBL-leerweg zoals die nu in ontwikkeling is wel
in voldoende mate aansluit bij de vraag van volwassenen die in combinatie
met werk een kwalificatie willen behalen. Civiele waarde is hierbij het trefwoord.
Het ontbreken van voor bedrijven herkenbare certificeerbare eenheden dreigt
het civiel effect en daarmee de aantrekkelijkheid van deze leerweg te reduceren.– De vraag of het niet veel verstandiger is in het belang van leerlingen/cursisten en bedrijven een onderscheid te maken tussen voltijd mbo
en de BBL-opleidingen.Deze vraag is veelvuldig aan de orde gekomen.Als critical friends toetsen wij op aspecten
als uitvoerbaarheid, betaalbaarheid organiseerbaarheid en effectiviteit. Op
basis van deze criteria in combinatie met onze waarnemingen ter zake, lijkt
het ons verstandig dat alle betrokken partijen deze punten serieus nemen en
zonodig op korte termijn passende maatregelen nemen.• Hetzelfde geldt voor de vraag van de diplomering van leerlingen
die op niveau 2 een startkwalificatie willen verwerven (in voltijd of in de
combinatie werken/leren), maar door een onvoldoende voor bijvoorbeeld Nederlands
geen diploma ontvangen. Het lijkt ons logisch en verstandig die leerlingen
wel te diplomeren en te werken met een doorstroomcertificaat, dat wordt uitgereikt
bij het voldoende afsluiten van de «algemene vakken». Immers een
jongvolwassene die voldoende scoort voor de beroepsgerichte vakken is vanuit
de optiek van bedrijven een waardevol beginnend beroepsbeoefenaar.• Onvoldoende slagkracht en resultaten op het vlak van stages.Een majeure succesfactor bij de implementatie van de nieuwe kwalificaties
is volgens de scholen de beschikbaarheid van een kwantitatief en kwalitatief
adequaat aanbod aan stageplaatsen. Instellingen slagen er over het algemeen
nog onvoldoende in dit gewenste aanbod structureel te waarborgen. Concreet
gaat het hierbij om een tweetal factoren:– de organisatorische kwaliteit, in termen van relatiemanagement,
begeleiding,– informatie en communicatie;– de inhoudelijke kwaliteit, in termen van de mate van inhoudelijke
verdieping en– verankering in relatie met de onderwijskundige ambities van de
instelling.  Relevant in dit verband zijn de pogingen van instellingen om (delen
van) de examens in bedrijven af te nemen. Vooral bij voltijd mbo-opleidingen
stellen wij vraagtekens bij het realiteitsgehalte van deze ambities. De inzet
van simulaties en van interne praktijkaccommodaties van de instellingen vormen
hiervoor prima alternatieven. Dit alles vanzelfsprekend op voorwaarde van
de aanwezigheid van voldoende gekwalificeerde beoordelaars vanuit het bedrijfsleven,
die hun werk doen binnen de school zelf. Voorwaarde voor succes op dit punt
blijft ook de totstandkoming van arrangementen die voor school en bedrijf
aanwijsbare meerwaarde hebben. Een voorwaarde die in tijden van economisch
zwaar weer verder aan belang zal winnen.• Structurele aandacht voor aantal en kwaliteit van de kwalificaties.De overall kwaliteit van de kwalificaties
is volgens de scholen het afgelopen jaar verder toegenomen. De resterende
tijd tot 2010 dient te worden geïnvesteerd in het verder vergroten daarvan.
Als referentiepunten hanteren we daarbij de uitvoerbaarheid, studeerbaarheid,
transparantie en samenhang van de kwalificaties.Ook de functionaliteit van het aantal kwalificaties dan wel uitstroomkwalificaties
dient voorwerp van kritische toetsing te blijven.Scholen hebben recht op grondstof (die de programma’s van eisen
in de vorm van competentiegerichte kwalificaties uiteindelijk zijn) van robuuste
kwaliteit.Redenerend vanuit het wat/hoe schema op nationaal niveau is het aan de
overheid met de betrokken partijen zodanige arrangementen te sluiten, dat
aan de genoemde kwaliteitseisen wordt voldaan.• Versiebeheer kwalificaties.In de afgelopen jaren hebben scholen veel tijd, geld en energie geïnvesteerd
in het beheer van kwalificaties, met name ook bedoeld in administratieve zin.
Het feit dat enige malen een gewijzigde generatie kwalificaties werd geïntroduceerd
leidde tot een forse beheerlast voor de scholen. Het is noodzakelijk dat er
vanaf 2010 kwalificaties beschikbaar zijn die langere tijd meegaan. Ook
dient een systeem van versiebeheer te worden gehanteerd, dat scholen geen
verplichtingen oplegt beperkte wijzigingen administratief door te vertalen
in de vorm van nieuwe documenten. Dat zou alleen bij ingrijpende wijzigingen
het geval moeten zijn. Het beheer van softwarepakketten kan daarbij als voorbeeld
dienst doen. Gelet op het belang van een adequaat en efficiënt ingericht
versiebeheer ligt het in de rede dit ook wettelijk te verankeren.• Dagelijkse bedrijfsvoering.De dagelijkse bedrijfsvoering dient op orde te zijn. Bij ingrijpende transities
zoals de implementatie van de nieuwe kwalificatiedossiers en de daarmee samenhangende
brede modernisering van het mbo is het op orde zijn van de dagelijkse bedrijfsvoering
een van de kritische succesfactoren. Naar onze analyse is een fors deel van
hetgeen fout gaat niet te wijten aan de implementatie van de nieuwe kwalificatiedossiers,
maar aan een suboptimale bedrijfsvoering. Ook dit punt behoeft derhalve de
nodige zorg en aandacht.3.4 Professionalisering«Als docenten de eigen vaktuin en de opleidingstuin
goed in zicht hebben, is een belangrijke stap gezet»Verscherpte aandacht, zorgen blijvenIn de gespreksronde 2007 constateerden wij dat de aandacht bij de colleges
van bestuur voor professionalisering was geïntensiveerd, maar dat er
nog sprake was van belangrijke aandachtspunten. Met name op de volgende gebieden
was volgens ons aanscherping nodig:• Professionalisering van het middenmanagement, vooral op het vlak
van onderwijskundig leiderschap en verandermanagement.• Professionalisering van de staf, met name in de hoek van HRM en
op het vlak van onderwijsbedrijfsvoering (onderwijslogistiek), ICT en financiën.• Verbetering van zicht op en inkoop van extern aanbod (dat als erg
onoverzichtelijk en onvoldoende transparant werd beschouwd).• Professionalisering van de colleges van bestuur zelf, vooral op
het gebied van de «harde» kant van verandermanagement (kostencalculaties
van veranderprocessen, projectmanagement etc.).Op de meeste van deze punten zien wij een verbetering in aanpak, waarbij
veel instellingen gebruikmaken van een soort MBO Academie. MBO 2010 ondersteunt deze ontwikkeling. De professionalisering
van de besturen heeft verder verscherpte aandacht gekregen middels een door
MBO 2010 ontwikkelde serie van vijf interactieve boardroom
sessies voor bestuurders rond thema’s die voor het huidige
transitieproces in het bijzonder van belang zijn en waarin nadrukkelijk aandacht
wordt besteed aan de uit de gespreksronde 2007 naar voren gekomen onderbelichte «harde
kant» van verander- en innovatiemanagement.Ondanks de bovengeschetste verbeteringen zijn er dit jaar nog een aantal
belangrijke aandacht- en verbeterpunten:• In de professionaliseringsprogramma’s is, terecht, een verscherpte
aandacht te constateren voor thema’s rond teamontwikkeling en resultaatgericht
management.Instellingen slagen er blijkens de voortgangsrapportages en gesprekken
echter naar ons oordeel nog onvoldoende in de hiermee beoogde doelen en operationele
resultaten concreet te maken en in meetbare termen te formuleren.• Instellingen maken over de hele linie meer financiële middelen
vrij voor professionalisering, maar opleidingsteams worden nog onvoldoende
gefaciliteerd in het (in termen van tijd) vrijmaken van medewerkers om van
nieuw professionaliseringsaanbod gebruik te maken. Specifiek aandachtspunt
hierbij is de cao. Deze biedt in theorie substantiële ruimte voor professionalisering,
maar veel instellingen hebben grote moeite deze ruimte productief te maken.• De noodzakelijke vertaling van professionaliseringsinspanningen
naar het HRM-beleid bevindt zich bij de meeste instellingen nog in de pionierfase.
Veel instellingen zijn druk doende met de implementatie van systemen van «competentiemanagement»
en «performance management». Maar de relatie tussen deze systemen
en de inspanningen en prestaties op het gebied van professionalisering en
modernisering van het onderwijs blijkt nog lastig te managen. Concreet: hoe
vervat je in een «competentiemanagement» systeem de van middenmanagement
en docenten verwachte competenties als het gaat om innovatie in het algemeen
en in- en uitvoering van nieuwe kwalificaties in het bijzonder, en hoe sanctioneer
je in een «performance management» systeem de feitelijke prestaties
ter zake?Dat geldt eveneens voor vraagstukken die betrekking hebben op beleid gericht
op de middellange termijn als het gaat om de vervangingsvraag en het inrichten
van kweekvijvers om op adequate wijze te voorzien in nieuwe aanwas op het
gebied van bijvoorbeeld opleidingsmanagers. Dit lijkt in veel gevallen mede
samen te hangen met de relatie en cultuurverschillen tussen HRM-afdelingen
en opleidingen en de (soms nog geringe) mate waarin HRM-professionals enerzijds
en opleidingen anderzijds elkaar (willen) kennen, erkennen en inschakelen.Samengevat: beleid op het gebied van human resource management blijft
achter in zijn ontwikkeling vergeleken met de programma’s inhoud en
bedrijfsvoering.3.5 Bedrijfsvoering«Het systeemniveau van veel scholen is nog steeds
die van het Aziatische platteland: emmertjes doorgeven. Veel handjes, maar
productie: ho maar.»«Onderwijslogistiek»: van bestuurlijke agenda
naar uitvoeringIn de invoeringsplannen en de gespreksronde 2007 constateerden wij een
toegenomen bestuurlijke aandacht voor het fenomeen «onderwijslogistiek»:
de effecten van onderwijs gebaseerd op de competentiegerichte kwalificatiestructuur
op de fysieke inrichting en ondersteuning van het primair onderwijsproces.
Een jaar laten stellen we vast dat het onderwerp niet alleen bestuurlijk op
het netvlies staat, maar ook vertaald wordt naar de operatie. Scholen steken
eigenstandig of in samenwerking met andere instellingen substantieel energie
en geld in kennisontwikkeling enuitwisseling rondom onderwijslogistiek. De
vraag is wel of de implementatie hiervan op het punt van de brede modernisering
van het mbo in het licht van 1 augustus 2010 snel genoeg gaat.Bedrijfseconomisch bewustzijn versus bedrijfseconomische
volwassenheidEerder in deze rapportage spraken we al van het in onze ogen aanmerkelijk
toegenomen «bedrijfseconomisch bewustzijn» van de meeste instellingen.
In vergelijking met een jaar geleden zijn veel meer scholen nadrukkelijk bezig
met de vraag wat de nieuwe kwalificatiestructuur «sec», de modernisering
van het onderwijs in bredere zin en de implementatie van een en ander kost.
Vanuit MBO 2010 worden initiatieven genomen om de instellingen hierin te ondersteunen,
zoals het onder aansturing van de procesmanager bedrijfsvoering ontwikkelde
kostencalculatiemodel.Via deze en andere initiatieven kan het kostenbewustzijn van de instellingen
ten aanzien van de implementatie van onderwijsvernieuwing toenemen. Dit is
hier en daar ook al waarneembaar.De daarop volgende stap: van kostenbewustzijn naar kostenbeheersing, is
voor de meeste instellingen echter nog lastig. Een groot aantal scholen verkeert
momenteel in zwaar financieel weer. Dat heeft voor een belangrijk deel te
maken met de problematiek rond Educatie. Ook trekt de inperking van de innovatiegelden
een wissel op de sector. Ten slotte zijn er de sterk toegenomen kosten die
samenhangen met de groei van het aantal zorgleerlingen. Dit lastige financiële
vaarwater maakt kostenbeheersing onvermijdelijk. Op veel plekken zijn de noodzakelijke
interventies ingrijpend. Wij realiseren ons ten volle dat deze zwaar, complex
en ingrijpend zijn. Desalniettemin zien we dat veel besturen ook moeite hebben
met het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten: wat kunnen en willen
we (nog) wel en wat niet (meer)? Stellen we onze strategische en onderwijskundige
ambities bij, moeten we ze temporiseren, of gaan we ze anders prioriteren?
Op welke vragen van stakeholders en politiek gaan we (nog) wel in en met welke
kunnen we in de toekomst niet (meer) of in mindere mate uit de voeten? Daarbij
passen ook afwegingen van kosten en baten. Denk aan instroommomenten, maatwerk
of massamaatwerk. Veel instellingen verkeren in een naar hun eigen gevoel
gordiaanse knoop van onverenigbare en steeds minder betaalbare wensen en eisen.
En hebben daarin het soms wanhopige gevoel aan al deze wensen en eisen, onverkort,
invulling te moeten geven. Terwijl de hen beschikbare financiële ruimte
simpelweg het maken van keuzes dicteert en het teleurstellen van sommige stakeholders
onvermijdelijk maakt. Al met al kan worden vastgesteld dat het bedrijfseconomisch
bewustzijn van de instellingen is toegenomen, maar dat de bedrijfseconomische
volwassenheid nog versterking behoeft. De aanpak die wij bepleiten confronteert
vanzelfsprekend ook de stakeholders met de financiële grenzen van de
instellingen bij het realiseren van ambities.Gerichter inzet en inkoop van ICTVorig jaar constateerden wij een gebrek aan deskundigheid en gerichtheid
bij instellingen in de zoektocht naar geschikte ICT-ondersteuning van het
invoeringsproces.Een jaar later stellen we vast dat hierin behoorlijke verbeteringen hebben
plaatsgevonden. Wat vooral opvalt is dat de instellingen steeds meer onderlinge
samenwerking zoeken, de krachten bundelen om tot overwogen keuzen en krachtige
implementatie daarvan te komen. Voorbeelden daarvan zijn de samenwerkingsverbanden
Triple A en de gemeenschappelijke trajecten op het vlak van People Soft en
Schoolmaster. In deze samenwerkingsverbanden valt verder op dat instellingen
steeds meer een onderscheid maken tussen systemen en functionaliteiten die
nodig zijn om de basisregistratie van de school op orde te krijgen en de functionaliteiten
die nodig zijn om het primair onderwijsproces en de onderwijslogistieke component
van de instelling goed te faciliteren. Ook in het PARELL-initiatief is nadrukkelijk
aandacht voor kennisuitwisseling tussen de instellingen op het
vlak van aankoop en ontwikkeling van ICT-applicaties in relatie tot de onderwijsbedrijfsvoering.Ten slotte biedt www.marktplaatsmbo.nl de mogelijkheid voor uitwisseling
van kennis en instrumenten op dit vlak.Doordachte huisvestingsconceptenEen groot aantal instellingen heeft de afgelopen jaren ingrijpende nieuwbouwtrajecten
gerealiseerd of heeft hier plannen voor klaarliggen. Belangrijk daarbij is
de nieuwe huisvesting scherp te enten op de onderwijsinhoudelijke ambities
en uitgangspunten. Veel nieuwe gebouwen hebben een uitstraling, inrichting
en sfeer die activiteit, saamhorigheid, ondernemerschap en veiligheid ademt.
Wij hebben voorbeelden gezien van faciliteiten die goed aansluiten bij eigentijds,
kwalitatief goed onderwijs. De nieuwbouwprojecten geven tegelijk aan dat er
tal van instellingen zijn die op het gebied van huisvesting nog grote stappen
te maken hebben, hetgeen op zijn beurt weer fikse eisen stelt aan het vermogen
van de besturen hun strategisch-financiële agenda te prioriteren.3.6 Betrokkenheid en tevredenheid deelnemers en docenten«Een team is een verzameling mensen. Dus iedereen
moet ervoor gaan.»Draagvlak op de werkvloer wordt als een van de belangrijke factoren gezien
voor een succesvolle implementatie. Op verzoek van OCW hebben wij daarom tijdens
de gesprekken ook specifiek aandacht besteed aan de betrokkenheid van docenten
en leerlingen. Nagenoeg alle instellingen geven aan hier substantieel aandacht
aan te besteden. Hiervoor worden diverse instrumenten ingezet. Meest prominent
zijn reguliere, schriftelijke tevredenheidonderzoeken onder docenten, vaak
gecombineerd met groepsinterviews, en doorgaans gevolgd door schoolbrede verbeterplannen.In toenemende mate is ook sprake van persoonlijke bezoeken van bestuurders
aan opleidingen (docententeams en deelnemersgroepen), via bijvoorbeeld lunchbijeenkomsten.Een belangrijke rol speelt het ODIN-onderzoek onder studenten zoals dat
tweejaarlijks door het JOB wordt uitgevoerd.De activiteiten van de colleges van bestuur om de betrokkenheid van docenten
en leerlingen te meten en te vergroten zijn in onze waarneming versterkt.
De publicatie van de Tien Gouden Regels voor goed competentiegericht
onderwijs van het JOB (juni 2006), De Balansschool (2007) en het rapport Tijd voor Onderwijs(2008)
hebben zeker als katalysator gewerkt. Dat geldt evenzeer voor de reacties
van de zijde van het openbaar bestuur en de politiek. Maar ook in sterke mate
hebben de eigen ervaringen en inzichten van de besturen geleid tot verbreding
en verdieping van het instrumentarium dat zij ter zake hanteren. Dat hangt
ook samen met de fase waarin de implementatie zich bevindt, die van «geïnformeerd
realisme». Een fase waarin de implementatie daadwerkelijk zijn beslag
krijgt en de inzet en betrokkenheid van eenieder in de organisatie nodig is
om tot de beoogde resultaten te komen. Betrokkenheid hier ook bedoeld als
het benutten van de aanwezige kennis en kunde bij docenten. Over het feit
dat de sleutel voor succes in handen ligt van de teams, beter gezegd bij de
individuele teamleden, is geen enkel misverstand.Interessant is te constateren, dat de huidige generatie leerlingen ook
bereid en in staat is desgevraagd tot analyses en beoordelingen te komen.
Een actieve rol van leerlingen zal dan ook structureel van aard zijn. Kortom:
ook hier is een ontwikkeling gaande die wij als positief beoordelen en die
naar onze waarneming verder versterkt zal doorzetten.Afsluitend hechten we eraan op te merken dat weerstand onverbrekelijk
is verbonden aan transitieprocessen zoals die zich nu in het mbo voltrekken.
Dat is immers inherent aan mensen. Zoveel hebben de ervaringen met transities
inmiddels wel geleerd.4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN4.1 Conclusies4.1.1 Hoofdconclusie, de algemene stand van zakenIn de rapportage naar aanleiding van de invoeringsplannen (februari 2008)
hebben wij vastgesteld dat de colleges van bestuur de regie in handen hebben
genomen of hebben versterkt om het complexe en ingrijpende transitieproces
in goede banen te leiden. Dit proces is met zichtbaar effect verder versterkt.
Dat geldt ook voor de zakelijkheid en het realisme, waarmee het proces wordt
aangepakt. In die zin kan 2008 als het jaar van het realisme worden gekenschetst.
De vier procesdoelen zijn haarscherp en realiseerbaar. Er is geen sprake (meer)
van een blauwdrukbenadering.In plaats daarvan werken scholen hard aan een even werkzame als werkbare
match tussen algemene kaders en kenmerken op het niveau van de instelling
als geheel en realisatie van de doelstellingen op het niveau van en door de
teams.Met wisselend succes, dat wel. Maar deze aanpak is onmiskenbaar en zet
zich naar verwachting nog in versterkte mate door.In 2008 is feitelijk ook een fase afgesloten die is ingezet met de publicatie
van De Balansschool, het rapport De kracht van het Herontwerp en de daarop volgende maatregelen van
de staatssecretaris en het overleg met de Tweede Kamer. De aanbevelingen van
de commissie Dijsselbloem hebben eveneens het verdere proces beïnvloed.
Dit wat betreft zaken als diversiteit in uitwerkingen, betrokkenheid van docenten
en leerlingen en een ordening van rollen en taken. Samenvattend: de voorwaarden
zijn aanwezig om op een zakelijke en realistische wijze verder te werken aan
de volgende fase van implementatie.Als effect van de versterkte zakelijkheid toetsen veel scholen in toenemende
mate de doelstellingen en ambities op organiseerbaarheid, haalbaarheid, betaalbaarheid
en effectiviteit. Breed wordt een aanpak van first things
first toegepast. Belangrijk is dat scholen ook in de komende jaren
aan stakeholders duidelijk maken waarom zij welke prioriteiten stellen.De inzet van eigen, interne audit-instrumenten is fors toegenomen. Een
even positieve als noodzakelijke ontwikkeling. Scholen zullen zich de komende
twee jaar richten op de kwetsbare punten en werkendeweg een agenda ontwikkelen
voor de periode na 2010.De realisatie van de vier procesdoelstellingen die het fundament van de
transitie vormen achten wij haalbaar per augustus 2010. Derhalve kan de overheid
op dat moment overgaan tot wettelijke verankering van de nieuwe kwalificatiestructuur,
waarbij sprake is van een doorlooptijd van vier jaar. Dus in augustus 2014
volgen alle leerlingen een opleiding op basis van de nieuwe kwalificatiestructuur.In dit verband merken wij nog het volgende op. De brief van de staatssecretaris
van 1 juni 2007 aan de Tweede Kamer bevat de volgende passage: Dit bestuurlijk arrangement heeft als doel de implementatie van
cgo en daarmee de kwaliteit van het onderwijs zodanig te versterken dat de
overheid straks met een gerust hart kan overgaan tot volledige
implementatie van cgo in 2010 inclusief verankering in weten regelgeving.Bij de implementatie wordt dus uitgegaan van collectiviteit, de sector
als geheel.Op dat moment een vanzelfsprekende benadering. Ruim anderhalf jaar verder
zijn er echter bij de invoering van de nieuwe kwalificaties grote verschillen
te constateren tussen de scholen. Naast een kopgroep van scholen die eigenlijk
nu al klaar zijn voor 2010 is er een groot peloton dat mooi op koers ligt,
maar zijn er ook scholen die nog veel werk moeten verrichten voor augustus
2010. Onze verwachting is dat die verschillen voorlopig blijven. Dit onverlet
latend het feit dat de vier te realiseren doelstellingen per 1 augustus
2010 voor elk van de scholen geldt. Tijdens de gespreksronde 2009 zullen wij
dan ook het gesprek met de scholen op versterkt maatwerk baseren. Het lijkt
ons verstandig tijdig in 2009 na te denken over de manier waarop in het voorjaar
van 2010 getoetst wordt of de gestelde doelen inderdaad zijn gerealiseerd.
Het is belangrijk dat aan elke individuele school recht gedaan wordt.4.1.2 Deelconclusies, de programmalijnenContext1 De toon en de inhoud in het politiek en bestuurlijk debat over de implementatie
van de nieuwe programma’s van eisen heeft aan zakelijkheid en realisme
gewonnen. Dat is winst. Toch wordt het ontbreken van een sectorbrede missie
wat betreft gemeenschappelijke doelstellingen en beoogd resultaat gevoeld.
In ieder geval beleeft een zeer groot deel van de scholen dat als zodanig.
Ter wille van een succesvolle voortgang van het proces van implementatie is
de existentie van een dergelijke gemeenschappelijke missie van de scholen,
de politiek en het openbaar bestuur naar onze waarneming noodzakelijk.2 De gerichtheid in het maatschappelijk debat ontbreekt nog steeds. De
nuance ontbreekt regelmatig. Opvallend is ook de exclusieve focus op de implementatie
van de competentiegerichte kwalificaties, terwijl de noodzaak van de transitie
door meerdere factoren wordt bepaald. Het beeld dat wordt geschetst doet denken
aan het verlangen naar scholen, die nog dezelfde zijn als die men zelf bezocht.
Er is weinig oog en begrip voor de noodzaak van de operatie en het feit dat
de inzet van alle niveaus binnen de scholen erop gericht is «gewoon
goede scholen te zijn en te blijven». Dat schaadt het imago van het
mbo.Inhoud3 De implementatiegraad van de nieuwe kwalificaties, gemeten aan het aantal
leerlingen in experimentele opleidingen, ligt momenteel sectorbreed op circa
58% van het totaal aantal leerlingen. Het percentage eerstejaars leerlingen
ligt uiteraard fors hoger. Met nog twee startmomenten te gaan (2009/2010 en
2010/2011) ligt de doelstelling dat alle eerstejaars leerlingen starten met
een opleiding geënt op een nieuwe kwalificatiestructuur op 1 augustus
2010 binnen handbereik. Uitzonderingen in incidentele gevallen daargelaten.
De ambities en doelstellingen van de scholen zijn dus realistisch.4 De bovenstaande feiten maken een terugkeer naar de oude eindtermendocumenten
niet realistisch. Dat zou tot chaos leiden en de kwaliteit, betrouwbaarheid
en innovatiekracht van het mbo ernstig beschadigen. Het is beter de energie
te gebruiken om de lopende implementaties tot een succes te maken.5 De implementatiegraad is gekoppeld aan de kwantitatieve doelstelling.
De realisatie daarvan dient synchroon in de tijd gecombineerd te worden met
de realisatie van de kwalitatieve doelstelling: een stevige kwaliteit wat
programmering, inrichting en examinering van het onderwijs betreft. We zien
dat de activiteiten zijn versterkt om de betrokkenheid van docenten en leerlingen
op scholen te vergroten.Het succes wordt in hoge mate bepaald door de volgende randvoorwaarden:• De mate waarin instellingen erin slagen enthousiaste teams te formeren
die op een even kwalitatief goede als effectieve wijze functioneren.• Een goed uitgewerkte onderwijsvisie, waarbij met name realistische
variëteit en flexibiliteit in aanbod en programmering focuspunten zijn.• Een adequaat werkend systeem van planning & control op voortgang
en kwaliteit van het implementatietraject.• Een aanpak die aansluit bij het karakter en de verandercapaciteit
van de instelling.Scholen zetten in toenemende mate zelfstandig of in samenwerking met andere
instellingen instrumenten in die de voortgang en de sterke en kwetsbare punten
in beeld brengen. Hierdoor wordt duidelijk waarop gestuurd moet worden en
wat de thema’s zijn die ertoe doen. Tot 2010 en in de periode erna.Tevens is sprake van een toenemend realiteitsbesef van de mogelijkheden
en beperkingen van variëteit en met name flexibilisering. Prioriteiten
stellen is noodzaak. Dit vanuit de optiek van organiseerbaarheid, betaalbaarheid,
haalbaarheid en effectiviteit.6 De gerichtheid van scholen om gebruik te maken van evidence based materiaal is fors versterkt. De actieve deelname aan
de bedrijfstakgroepen van de MBO Raad, de experimentclusters van MBO 2010
en de wens van de scholen de digitale marktplaats mbo in te richten zijn daarvan
treffende illustraties.Wel past bij het overnemen van zaken enige relativering. Succesvolle vernieuwing
vraagt ook om actieve teams die zelf een proces doormaken. Het zelf doorleefd
hebben van het proces dat tot een resultaat leidt heeft een belangrijke meerwaarde.
Ook hier gaat het om het vinden van de juiste balans. Wij hebben overigens
de indruk gekregen, dat veel teams nog onvoldoende kennis en vaardigheden
hebben om die eigen curricula te ontwikkelen. Dat vraagt dus om investeringen
van de scholen.7 De beschikbaarheid van kwalitatief goede stageplaatsen is voor het mbo
onontbeerlijk.De implementatie van de nieuwe kwalificaties versterkt deze noodzaak nog
eens. Het is noodzakelijk dat de scholen hun inzet om de basiskwaliteit te
garanderen verder versterken. Het gaat daarbij om relatiebeheer, begeleiding
van leerlingen, organisatie, informatie en communicatie. Het systematisch
houden van onderzoeken bij bedrijven, zoals een aantal scholen doet, is daarin
een belangrijk instrument. Tevens dienen de logistieke processen adequaat
te worden ingericht.De verdere verdieping van de relatie tussen school en bedrijf rond de
verankering van de programmaonderdelen die in het bedrijf worden uitgevoerd
en de daaraan verbonden beoordeling vereist eveneens nog een forse krachtinspanning
van scholen en bedrijven. Daarbij past een werkwijze, waarbij duidelijk verwachtingen
en mogelijkheden over en weer vooraf worden uitgesproken en vastgelegd.8 De toetsing van onderwijsconcepten op de bruikbaarheid ervan voor de
onderscheiden niveaus en leerwegen van de opleidingen en de inhoud ervan is
verder versterkt en verankerd. Met name de verschillen tussen de voltijd mbo-opleidingen
en de opleidingen werken en leren (de BBL-opleidingen) staan op de agenda.
Het gaat daarbij ook over de positie van de «algemene vakken»
(inclusief leren, loopbaan en burgerschapscompetenties). Nadere afspraken
op dit punt zijn nodig en kunnen wellicht tot een herziening leiden. Dus verschillende
regimes tussen leerwegen onderling en ook tussen de verschillende niveaus.Wat het laatstgenoemde punt betreft: het verdient aanbeveling de verschillen
tussen de niveau 2-opleidingen en die op niveau 4 in kaart te brengen zodat
ook in het voltijd mbo sprake is van maatwerk in onderwijsconcepten.9 Stabiliteit in politieke sturing, beleid en toezicht vormen een noodzakelijk
kader voor een succesvolle afronding van het implementatietraject. Ook dit
jaar herhalen we dit statement. Zonder volledig te zijn noemen wij in ieder
geval de volgende punten:• De positie van deel C in de kwalificaties. Evenals vorig jaar pleiten
scholen dat dit deel zijn oorspronkelijk bedoelde functie van adviesdocument
moet hebben.• De positie van de vakken Nederlands, rekenen en moderne vreemde
talen in het licht van de voorgenomen standaardisatie van examens.• Het vaststellen van ambities en prioriteiten over een meerjarige
periode. Wij hebben de indruk dat er een veelheid aan ambities wordt geformuleerd,
maar dat er te weinig aandacht is voor het realiteitsgehalte van daadwerkelijke
effectuering.Dus ook hier toetsen op haalbaarheid, betaalbaarheid, organiseerbaarheid
en effectiviteit. En aandacht voor tijdige en transparante communicatie.Een open gesprek, het managen van verwachtingen en het maken van haalbare
afspraken is derhalve noodzakelijk.10 Het systeem van toezicht is nog in onvoldoende mate geënt op de
ontwikkelingsfase waarin de scholen zich bevinden alsmede op de uiteindelijke
resultaten van de implementatie. Bij goed onderwijs hoort goed toezicht. Ook
dit toezicht moet meegaan in het moderniseringsproces, zoals wij in de vorige
rapportage al constateerden. Nu de vernieuwing binnen de scholen vordert,
komt dit steeds pregnanter naar voren. De aanpassing van het toezicht zal
versneld ter hand genomen moeten worden.Professionalisering11 Nu de implementatie in de scholen in volle gang is ontstaat een steeds
scherper beeld van de behoefte aan scholing & training. Maatwerk is geboden.
Het heeft weinig zin grote groepen medewerkers «de hei op te sturen»
en die te voorzien van generieke scholing. Ook is het besef doorgedrongen
dat het meestal gaat om aanvullende scholing. Anders gezegd: docenten, instructeurs
en andere functionarissen beschikken zelf over kennis, vaardigheden en persoonlijke
competenties.Het beeld van de voorafgaande jaren van massieve en brede scholing leverde
niet bepaald een bijdrage aan het zelfvertrouwen en de motivatie.En tenslotte is ook duidelijk dat naast cognitieve en vaardigheidsaspecten
het vooral gaat om aspecten als organisatiecultuur, beroepshouding, de wil
en het vermogen in teamverband te presteren en onderwijskundig management.Dat steeds meer scholen de organisatie van de scholing in eigen hand nemen,
wijst erop dat er serieus werk wordt gemaakt van maatwerk. We hebben in veel
gevallen gezien dat sprake is van een verplicht en een facultatief aanbod.Methoden als Action Learning winnen terrein.12 Er moeten op diverse terreinen nog meters worden gemaakt:• De ontwikkeling van HRM-beleid blijft nog steeds achter. Veel personeelsafdelingen
zijn nog exclusief gericht op beheer en te weinig op ontwikkeling.• Nog steeds is er weinig aanbod op het gebied van scholing van middenmanagement.Met name als het gaat om het ontwikkelen van onderwijskundig leiderschap.• Ook de professionalisering van ondersteunende diensten blijft achter.
Een inhaalslag is noodzakelijk. Voor ondersteuners binnen de scholen heeft
de modernisering van inhoud daadwerkelijk effect op hetgeen de organisatie
vraagt.• De opleiding van disciplines als assessoren, ontwerpers van opleidingen,
producenten van digitaal studiemateriaal en relatiebeheerders verdient extra
aandacht.• Veel scholen slagen er nog onvoldoende in de organisatie van het
onderwijs zo in te richten dat docenten inderdaad ruimte hebben voor innovatie
en professionalisering.Bedrijfsvoering13 Na de fasen van urgentiebesef en planontwikkeling werken scholen zelf
dan wel in de vorm van (tijdelijke) samenwerkingsverbanden aan het op het
vereiste niveau brengen van de bedrijfsvoering. Dat geldt voor aspecten als
onderwijslogistiek, ICT en planning & control (financieel en inhoudelijk).
Positief is dat steeds meer scholen werken met interne audits, zelfstandig
of in samenwerkingsverbanden.14 Hoewel het ICT-landschap nog een rijke variëteit laat zien is
ontwikkeling naar enkele grote clusters onmiskenbaar. Dat is een even positieve
als te waarderen ontwikkeling. Het gaat er nu om op een doordachte wijze en
op basis van adequate functionele programma’s van eisen vorm en inhoud
te geven aan een informatiehuishouding die is toegesneden op de hedendaagse
eisen.4.2 AanbevelingenOp grond van de bovengenoemde bevindingen en conclusies doen wij de volgende
aanbevelingen.4.2.1 Aan de instellingen1 Toets de implementatie van de onderwijsconcepten (programmering, inrichting
en examinering) op betaalbaarheid, organiseerbaarheid, haalbaarheid en effectiviteit.2 Focus op de vier geformuleerde doelstellingen onder het motto first things first.Houd rekening met het beperkte absorptievermogen van de instelling als
het gaat om vernieuwingen van verschillende aard.4 Investeer in de noodzakelijke kwaliteitsverbetering en versnelling op
het gebied van stages. Schenk in dit verband in het bijzonder aandacht aan
de vormgeving van relatiemanagement en de betrokkenheid van het
regionaal bedrijfsleven, en op de interne kwaliteitsborging en bedrijfsvoering.
Veranker de verantwoordelijkheid van de school voor de kwaliteit van de opleiding.5 Versterk de professionaliseringsinspanning op het vlak van onderwijskundig
leiderschap ten behoeve van het middenmanagement, alsook het aanbod voor de
medewerkers die in ondersteunende functies werkzaam zijn.6 Focus in versterkte mate op de ontwikkeling van de individuele medewerkers
en versterk hun betrokkenheid. Breng ze «in positie» en maak zoveel
mogelijk resultaatsafspraken. Ondersteun vervolgens krachtig de teams van
docenten bij hun opdracht om het onderwijs concreet vorm en inhoud te geven.7 Maak nadrukkelijk de verbinding tussen de modernisering van het onderwijs
enerzijds en het HRM-beleid anderzijds. Zorg ervoor dat de invoering van instrumenten
als «competentiemanagement» en «performance management»
een-op-een aansluit bij het onderwijskundig beleid en de strategische agenda.
Voorkom dat de invoering van dit type HRM-instrumenten «loszingen»
van de realiteit van de organisatie en het primair onderwijsproces.8 Zet het toegenomen «bedrijfseconomisch bewustzijn» door
in het strategisch en financieel beleid. Durf de strategische en veranderagenda
nader te prioriteren, maak de keuzes die ten behoeve van continuïteit
van de organisatie noodzakelijk zijn en voer deze keuzes consequent en krachtig
door. Communiceer hierover tijdig en adequaat met de verschillende stakeholders.9 Intensiveer de aandacht voor bedrijfsvoering, met extra nadruk op registratiefuncties,
onderwijslogistiek en auditing.10 Veranker en versterk het instrumentarium (panelgesprekken, gerichte
enquêtes) om de betrokkenheid van leerlingen te meten. Maak gebruik
van de kennis en het inzicht van leerlingen.4.2.2 Aan het procesmanagement MBO 20101 Richt de focus exclusief op de ondersteuning van de implementatie van
de nieuwe kwalificatiestructuur en de daarmee samenhangende brede modernisering
van het mbo.2 Wees terughoudend bij de ontwikkeling van nieuwe instrumenten en zet
vooral in op het gebruik van het reeds ontwikkelde aanbod.3 Versterk de activiteiten gericht op de onderlinge uitwisseling van kennis,
ervaringen en goede voorbeelden.4.2.3 Aan de staatssecretaris van OCW1 Continueer de positief-kritische, constructieve dialoog met de colleges
van bestuur van de mbo-instellingen. Betrek hierbij de aspecten van haalbaarheid,
betaalbaarheid, organiseerbaarheid en effectiviteit van de ambities van de
scholen. Agendeer de samenhang tussen genoemde punten en de ambities die generiek
voor het mbo zijn geformuleerd.2 Bevorder stabiliteit en consistentie in beleid en toets de consequenties
van (voorgenomen) beleid op de consequenties voor de voortgang van de
implementatie van de nieuwe kwalificatiestructuur. Wees terughoudend met nieuw
beleid en draag zorg voor blijvende helderheid en tijdige communicatie.3 Schep helderheid over thema’s die bij instellingen tot onzekerheid
leiden, in ieder geval:• Uitvoerbaarheid van de LLB-programma’s• LLB in de BBL-opleidingen• Toezicht in het tijdvak van de nieuwe kwalificatiestructuur (systeem,
criteria, uitvoering).4 Houd bij de invoering van de competentiegerichte kwalificatiestructuur
vast aan de vier geformuleerde doelstellingen per 1 augustus 2010.5 Beperk de «onderzoekslast» voor de instellingen en voorkom
daarmee dat de implementatie van de nieuwe kwalificatiestructuur wordt belemmerd.Vanuit uw opdrachtgeverschap respectievelijk uw verantwoordelijkheid
voor het «wat»:6 Voer bij de kwalificaties een heldere systematiek van versiebeheer in,
zodat doorontwikkeling van de kwalificaties mogelijk is zonder extra administratieve
last voor de scholen.7 Bevorder de verdere ontwikkeling van de nieuwe kwalificatiedossiers.
En toets de kwaliteit op uitvoerbaarheid, studeerbaarheid, samenhang, transparantie
en functionaliteit voor de arbeidsmarkt en het hoger beroepsonderwijs, zowel
wat het aantal kwalificatiedossiers als het aantal uitstroomkwalificaties
betreft.8 Ga na welke aanpassingen noodzakelijk zijn om de kwalificatiedossiers
naadloos te laten aansluiten bij de eisen die opleidingen op het gebied van
werken en leren respectievelijk de voltijd opleidingen van het mbo stellen,
zodat recht gedaan wordt aan de karakteristieke eigenschappen van de onderscheiden
leerwegen.9 Ga na welke acties er noodzakelijk zijn om de bandbreedte te definiëren
waarbinnen de kwalificaties op de niveaus 2 en 3 enerzijds en 4 anderzijds
kunnen opereren.Ten slotte:10 Pleeg een ultieme inzet om ook vanaf 2010 financiële middelen
ter beschikking te stellen ten behoeve van het vervolg van het proces van
implementatie en versterking van de bedrijfsvoering in het licht van de brede
modernisering. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27451-104.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl