Kaderwet adviescolleges; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24503, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

30-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24503 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Noodzaak van algemene wettelijke regels3. De reikwijdte van het wetsvoorstel4. De inhoud van het wetsvoorstel5. De voorgestelde artikelen Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24503Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 503Algemene regels over de advisering in zaken van algemeen verbindende
voorschriften of te voeren beleid van het Rijk (Kaderwet adviescolleges)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING 1. Algemeen1.1 Met dit wetsvoorstel wordt een algemeen wettelijk kader geboden, waarbinnen
adviescolleges tot stand kunnen worden gebracht en waarbinnen zij hun adviestaak
kunnen uitoefenen. De voorgestelde regeling geldt zowel voor de vaste colleges
in de zin van artikel 79 van de Grondwet als voor colleges met een tijdelijke
of eenmalige adviestaak ten aanzien van wetgeving of beleid. Het wetsvoorstel
draagt een sterk harmoniserend karakter.Dit wetsvoorstel is onderdeel van het wetgevingsprogramma waarmee de regering
beoogt het adviesstelsel eerst ingrijpend te saneren, om vervolgens een nieuw,
sober stelsel tot stand te brengen. Met ingang van 1 januari 1997 zal een
geheel nieuw stelsel van adviescolleges tot stand worden gebracht. Het dient
de inzichtelijkheid in het nieuwe bestel, de rechtseenheid en de rechtszekerheid,
indien in het nieuwe adviesstelsel de nieuwe adviescolleges waar mogelijk
op uniforme wijze worden ingesteld en ingericht. De indiening van dit wetsvoorstel
werd reeds aangekondigd in de memorie van toelichting bij het voorstel voor
de Herzieningswet adviesstelsel1. Over de voortgang
van de voorbereiding van het voorstel is de Tweede Kamer regelmatig op de
hoogte gehouden door de voortgangsrapportages inzake de herziening van het
adviesstelsel.2 De thans voorgestelde regeling
geldt voor alle adviescolleges in zaken van te voeren beleid en regelgeving
van de rijksoverheid. Voor zover ten aanzien van bepaalde adviescolleges bijzondere
of afwijkende regels noodzakelijk zijn, kan bij bijzondere wet van de voorgestelde
regeling worden afgeweken.1.2 Het voorstel bevat regels van publiekrecht met betrekking tot de instelling,
samenstelling en werkwijze van adviescolleges van het Rijk, de standpuntbepaling
over die adviezen alsmede over enkele andere, daarmee samenhangende onderwerpen.
Bij de vormgeving is in het bijzonder aandacht geschonken aan het debat naar
aanleiding van het rapport van de bijzondere commissie Vraagpunten adviesorganen
uit de Tweede Kamer (de Commissie-De Jong), het rapport «Raad op Maat»3, en het in het kader van de herziening van het adviesstelsel
met de Tweede Kamer der Staten-Generaal gevoerde overleg4. In dit wetsvoorstel zijn de hoofdlijnen terug te vinden van de door
de Tweede Kamer gedane uitspraken met betrekking tot het nieuwe
adviesstelsel. Het primaat van de politiek heeft onder meer gestalte gekregen
in de sterke betrokkenheid van zowel de ministerraad als de Staten-Generaal
bij het tot stand brengen en in stand houden van adviescolleges. De door de
regering wenselijk geachte scheiding tussen advies en overleg zal worden gerealiseerd
door middel van de regel dat de leden van adviescolleges op grond van hun
deskundigheid worden benoemd. Toekomstige uitdijing van het adviesstel of
«wildgroei» zal worden tegengegaan door voorschriften over het
instellen van adviescolleges en de daaruit voortvloeiende motiveringsplicht,
alsmede door de in het wetsvoorstel neergelegde verplichtingen tot verslaglegging
en evaluatie. Voorts zij gewezen op de in het wetsvoorstel verankerde eis
adviescolleges in verschillende opzichten evenwichtig samen te stellen. Voor
het overige legt het wetsvoorstel een aantal aspecten van bestaand beleid
neer in wetgeving. Bij het opstellen van het wetsvoorstel is in dat verband
aandacht geschonken aan de bestaande Aanwijzingen inzake externe adviesorganen5, althans voor zover die aanwijzingen niet inmiddels door
nieuwe wetgeving zijn achterhaald of overbodig zijn geworden dan wel strijdig
zijn met de inmiddels politiek vastgestelde uitgangspunten.1.3 Het wetsvoorstel is eerst in de vorm van een voorontwerp vastgesteld.
Over het voorontwerp is advies gevraagd aan en ontvangen van de Raad voor
het binnenlands bestuur, de Raad voor het natuurbeheer, de Emancipatieraad,
de Commissie wetgeving algemene regels van bestuursrecht en (de voorzitter
van) de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid (WRR).De vaststelling van het voorontwerp is voorts algemeen bekend gemaakt
(zie Stcrt. 1995, 55); daarbij is aan een ieder de gelegenheid geboden op
het voorontwerp te reageren. Naar aanleiding van deze bekendmaking is door
een aantal adviescolleges uit eigen beweging advies uitgebracht over het voorontwerp.
Het betreft adviezen van de Sociaal-Economische Raad (SER), de Adviesraad
voor het wetenschaps- en technologiebeleid, de Voorlopige raad voor het ouderenbeleid,
de Raad voor de Openluchtrecreatie, de Waddenadviesraad, de Raad voor het
milieubeheer, de Raad voor de Ruimtelijke Ordening, de Raad voor de Volkshuisvesting,
de Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking, de Adviesraad Vrede
en Veiligheid, de Adviescommissie Mensenrechten, de Commissie van Advies voor
Volkenrechtelijke vraagstukken en de Raad voor de gemeentefinanciën.
Naar aanleiding van de bekendmaking van het voorontwerp zijn voorts reacties
ontvangen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, van de Stichting Surinaams
Inspraakorgaan (mede namens enkele samenwerkingsverbanden), van het Politiek
Vrouwen Overleg, van de HB-commissie Vrouwenrechten/Mensenrechten D66, alsmede
van een particulier.6 Naar aanleiding van de adviezen
en de reacties is het voorstel op een aantal onderdelen aangepast. Daarbij
zijn onderdelen die blijkens de ontvangen adviezen en reacties aanleiding
gaven tot vragen of misverstanden, verduidelijkt of aangevuld. 2. Noodzaak van algemene wettelijke regels2.1 Achtergrond van de indiening van dit wetsvoorstel is, zoals hiervoor
gezegd, het rapport «Raad op Maat» en ter zake van de herziening
van het adviesstelsel door de Tweede Kamer aangenomen moties7. Dit wetsvoorstel beoogt aldus onder meer uitvoering te geven aan
deze moties. Met het in formele wetgeving neerleggen van de in die moties
aangegeven uitgangspunten, wordt de naleving van die uitgangspunten versterkt. 2.2 In de tweede plaats blijkt uit een beoordeling van de bestaande wettelijk
regelingen inzake adviescolleges, dat deze regelingen op veel punten vergelijkbaar
of vrijwel gelijkluidend zijn, maar dat er toch, zij het soms minimale, verschillen
bestaan. Ten aanzien van bepaalde onderwerpen zijn per adviescollege afwijkende
regelingen getroffen, zonder dat daarvoor een draagkrachtige motivering kan
worden aangewezen. Een sprekend voorbeeld daarvan is de regeling van de benoeming
van de leden van adviescolleges; zonder duidelijke motivering wordt bij de
verschillende adviescolleges gekozen voor verschillende wijzen van benoeming
(zoals: benoeming door de Kroon, benoeming van de leden door de Kroon op voordracht
van een met name genoemde minister met benoeming van de voorzitter uit de
leden door de Kroon of benoeming van de voorzitter door de Kroon op voordracht
van een minister, benoeming van de voorzitter door de Kroon en benoeming van
de overige leden door een minister of benoeming van alle leden door een of
meer ministers).8 Voorts zijn bepaalde onderwerpen
voor een aantal bestaande adviescolleges niet geregeld terwijl dat voor andere
wel het geval is. Het mag duidelijk zijn dat een dergelijke wildgroei van
regelingen zonder een heldere en deugdelijke motivering, afbreuk doet aan
de normatieve waarde van de regelgeving. Ook hieruit volgt de wenselijkheid
van een algemene wettelijke regeling. Het wetsvoorstel heft dergelijke ongerechtvaardigde
verschillen op en biedt daarmee rechtseenheid. De in het wetsvoorstel opgenomen
uniforme regeling beoogt derhalve tevens op dit terrein te dereguleren, aangezien
de voorgestelde algemene regels in de plaats treden van de (bij gebreke daarvan
noodzakelijke) veelheid van regels in regelingen per afzonderlijk adviescollege.
In veel van de over het voorontwerp ontvangen adviezen wordt een vergelijking
gemaakt tussen de als nuttig ervaren eigen instellingsregeling van de betrokken
colleges en de in het voorontwerp opgenomen regeling. Doordat het wetsvoorstel
een uniforme regeling geeft, is het logisch dat het als geheel afwijkt van
de instellingsregelingen van bestaande adviescolleges. De bestaande instellingsregelingen
zijn overigens bij het opstellen van het voorontwerp onderzocht. Van de traditionele
bepalingen in de instellingsregelingen van de bestaande adviescolleges is
in dat verband nuttig gebruik gemaakt, evenals van de daarmee door de afzonderlijke
ministeries opgedane ervaringen.2.3 Bij de inventarisatie van de verschillende instellingsregelingen van
de bestaande adviescolleges bleken die regelingen, zoals gezegd, tal van overeenkomstige
bepalingen te bevatten. Ook vanuit het oogpunt van efficiënte wetgeving
dienen deze (vrijwel) gelijkluidende wettelijke regels te worden samengevoegd
tot één uniforme wettelijke regeling. De voorgestelde regeling
biedt daarmee een besparing van de wetgevende arbeid die gemoeid is met de
instelling van nieuwe adviescolleges doordat tal van regels die voor alle
adviescolleges behoren te gelden, reeds in een algemene (kader)regeling zullen
zijn vastgelegd. Bij de instelling van de nieuwe adviescolleges kan in beginsel
worden volstaan met een regeling over de naam van het college, de omvang van
de adviestaak en het aantal leden.2.4 De wenselijkheid van de voorgestelde uniformerende wetgeving is overigens
voor een deel niet afhankelijk van het ontwikkelen van het nieuwe adviesstelsel.
Het wetsvoorstel zou ook voor het bestaande adviesstelsel, in de huidige situatie,
met het oog op deregulering zinvol kunnen zijn. Voor toepasselijkheid van
de voorgestelde wetgeving op de bestaande adviescolleges zou het echter nodig
zijn omvangrijke aanpassingswetgeving tot stand te brengen waarmee de thans
bestaande bijzondere wetten aan de voorgestelde wet worden aangepast, hetgeen,
gegeven de te verwachten korte werkingsduur van deze wet ten aanzien van de
bestaande adviescolleges, niet efficiënt zou zijn. Derhalve wordt voorgesteld het onderhavige wetsvoorstel tegelijk met de totstandkoming
van het nieuwe adviesstelsel, dus op 1 januari 1997, in werking te laten treden. 3. De reikwijdte van het wetsvoorstel3.1 De voorgestelde wetgeving is naar reikwijdte beperkt tot de adviescolleges
van regering en Staten-Generaal. Het wetsvoorstel is niet van toepassing op
adviescolleges van functioneel of territoriaal gedecentraliseerde bestuursorganen.
Het wetsvoorstel is aldus niet van toepassing op de advisering aan provincies,
gemeenten, waterschappen, gemeenschappelijke regelingen en aan zelfstandige
bestuursorganen. De Provinciewet en de Gemeentewet geven reeds regels over
de advisering aan respectievelijk het provinciebestuur en het gemeentebestuur9, zodat aan algemene regels voor de adviescolleges van
deze overheden thans geen behoefte bestaat.Ook aan algemene regels over de advisering aan zelfstandige bestuursorganen
over beleid of algemeen verbindende voorschriften bestaat vooralsnog geen
behoefte. Bovendien spelen bij de adviescolleges van het Rijk geheel andere
vragen een rol, zoals vragen betreffende de wijze waarop deze adviescolleges
worden ingesteld en de verhouding van deze adviescolleges tot de regering
en de Staten-Generaal. Daarbij komt dat de grondwettelijke verankering van
het adviesstelsel in de artikelen 79 en 80 van de Grondwet en de in verband
daarmee aan de regeling van adviescolleges te stellen eisen, beperkt is tot
adviescolleges van het Rijk.3.2 Bij de voorbereiding van het voorontwerp is de vraag onder ogen gezien
of de daarin neergelegde regeling zou moeten worden ondergebracht in een afzonderlijke
regeling, dan wel in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De Commissie wetgeving
algemene regels van bestuursrecht is – gevraagd naar de verhouding tussen
het voorontwerp en de Awb – ter zake niet tot een eensluidend advies
kunnen komen. De regering volstaat hier met een verwijzing naar het advies.
Er is thans gekozen voor onderbrenging van de regeling in een afzonderlijke
wet in verband met het beperkte geldingsbereik van de regeling (beperkt tot
beleidsadviescolleges van het Rijk) en haar aard (primair regels van institutionele
en organisatorische aard). Op een later tijdstip zal nog bezien worden of
het wenselijk is om ten aanzien van (externe) advisering te komen tot algemene
wettelijke regels die voor alle bestuurslagen gelden. In dat verband zal opnieuw
de vraag aan de orde komen of dergelijke regels – in verband met hun
ruime reikwijdte – in de Awb moeten worden opgenomen.3.3 Het wetsvoorstel is van toepassing op tijdelijke en vaste adviescolleges
met een in algemene termen omschreven adviestaak. Het wetsvoorstel is aldus
van toepassing op de vaste adviescolleges waarop artikel 79 van de Grondwet
betrekking heeft en op de tijdelijke adviescolleges met een vergelijkbare
adviestaak. Een aantal bepalingen van het wetsvoorstel is voorts van toepassing
op (staats)commissies die ad hoc, voor een eenmalige adviesopdracht, worden
samengesteld om over een bepaald, bij de instelling vastgesteld, onderwerp
te adviseren.Aldus wordt alle externe beleidsadvisering door colleges die door de rijksoverheid
zijn ingesteld, onder de werking van het wetsvoorstel gebracht. Colleges die
uitsluitend over beleidsuitvoering of (voorgenomen) beschikkingen adviseren,
vallen niet onder de voorgestelde regeling.3.4 Het wetsvoorstel is niet van toepassing op instituties die zijn ingesteld
voor het voeren van overleg met belanghebbenden of andere vormen van beïnvloeding
van het regeringsbeleid. Naar aanleiding van de belangwekkende
beschouwingen ter zake in het advies van de WRR-voorzitter over het voorontwerp,
wil ik benadrukken dat het uiteraard niet de bedoeling is de rijksoverheid
te ontdoen van allerlei vormen van externe advisering, beïnvloeding,
inspraak en overleg. Met de WRR-voorzitter is de regering van mening dat bij
de voorbereiding van wetgeving, beleid en overigens ook bij beleidsuitvoering
aan (verschillende) vormen van inspraak en de weging van belangen behoefte
bestaat. Het wetsvoorstel heeft in dit opzicht een beperkte strekking; het
geeft slechts regels voor de door de rijksoverheid ingestelde en in stand
gehouden advieslichamen. De overheid zal zich ook na de inwerkingtreding van
de voorgestelde regeling terdege rekenschap geven van hetgeen door burgers
en maatschappelijke instellingen en groeperingen naar voren worden gebracht.
De voorgestelde regeling regelt slechts de door de rijksoverheid zelf ingestelde
advieslichamen ten aanzien van wetgeving en beleid; het laat bestaande vormen
van belangenbehartiging, overleg en uitvoering bestaan en laat alle ruimte
voor de ontwikkeling van nieuwe vormen van deelneming van burgers aan de totstandkoming
van wetgeving en beleid.3.5 Advisering waarop het wetsvoorstel betrekking heeft, betreft de advisering
op rijksniveau door organen die door de rijksoverheid zijn ingesteld, samengesteld
en worden onderhouden. Een adviescollege is aldus een orgaan van en ten behoeve
van de overheid. Het wetsvoorstel heeft geen betrekking op overleg met (organisaties
van) belanghebbenden, al dan niet in het verband van een daartoe ingesteld
overlegorgaan. Een overleginstantie heeft een ander karakter. Het overleg
dient in beginsel de belangen van alle betrokken partijen. Het bestuur is
als partij ook in het overleg vertegenwoordigd. Overleg heeft verder naar
zijn aard een open structuur; dat wil zeggen dat (in beginsel) alle betrokken
belangen in het overleg betrokken worden; een adviescollege heeft daarentegen
een vaste en tevoren bepaalde samenstelling. Ten slotte zij opgemerkt dat
adviescolleges in beginsel «met één mond spreken»
en dat bij vormen van overleg de betrokken partijen als regel naar hun achterban
terug gaan om over het overleg te rapporteren. Eventuele «overlegorganen»
rapporteren of adviseren niet als zodanig aan het betrokken bestuursorgaan.
Uit de activiteiten binnen overlegorganen vloeit aldus geen advies voort.
Het wetsvoorstel geeft aldus geen regels over overleg in het kader van het
proces van beleidsvorming.3.6 Het wetsvoorstel voorziet niet in de concrete instelling van één
of meer adviescolleges. Op voordracht van de meest betrokken bewindspersonen
zullen de komende tijd wetsvoorstellen aan de Staten-Generaal worden aangeboden,
die strekken tot de instelling van nieuwe adviescolleges. Deze voorstellen
zullen aansluiten op het onderhavige wetsvoorstel en zullen derhalve buitengewoon
eenvoudig van opzet zijn. Het zal in beginsel slechts hoeven te gaan over
de vaststelling van de naam, de taakomschrijving en het aantal leden van het
nieuwe adviescollege. In de toelichting op deze voorstellen zal vooral worden
weergegeven, op grond waarvan het desbetreffende orgaan niet kan worden gemist.
Dit wetsvoorstel heeft op zich geen gevolgen voor de begrotingen van het Rijk.
Ook voor het bedrijfsleven of lagere overheden heeft het wetsvoorstel geen
financiële gevolgen. Financiële gevolgen zullen zich immers pas
voordoen indien een adviescollege wordt ingesteld. De financiële gevolgen
van de advisering zullen per nieuw in te stellen adviescollege worden begroot.
Deze gevolgen zullen ingevolge de artikelen 13 tot en met 15 van de Comptabiliteitswet
bij de instelling van nieuwe adviescolleges aan de orde komen.3.7 Aan besturen van gemeenten, provincies en waterschappen zal in het
nieuwe adviesstelsel geen adviestaak in de zin van artikel 79 van de Grondwet worden toegekend. Dit neemt echter niet weg dat met deze besturen
zal worden overlegd over op rijksniveau te nemen maatregelen die de decentrale
overheden aangaan.Ingevolge de bestaande wettelijke regelingen ter zake (de Provinciewet,
de Gemeentewet, de Wet verontreiniging oppervlaktewateren, en de Wet op de
waterhuishouding) hebben de betrokken ministers immers de verplichting om
met deze besturen te overleggen of om deze om commentaar te vragen. De genoemde
besturen kunnen echter niet worden aangemerkt als (beleids)adviescolleges
van de rijksoverheid in de zin van artikel 79 van de Grondwet.3.8 Ten aanzien van de SER zal, uitgaande van het voortbestaan van de
SER als adviescolleges ingevolge het eerdergenoemde voorstel voor de Herzieningswet
adviesstelsel, een afzonderlijk voorstel worden voorbereid voor de onderdelen
waarvoor de regering het wenselijk acht de Wet op de bedrijfsorganisatie aan
de Kaderwet adviescolleges aan te passen, rekening houdende met de bijzonderheden
die ten aanzien van de SER gelden. Ook ten aanzien van de WRR zal nog worden
bezien op welke wijze aanpassing van de Instellingswet W.R.R. aan de voorgestelde
algemene regeling zal plaatsvinden. 4. De inhoud van het wetsvoorstel4.1 Het wetsvoorstel beoogt de instelling van adviescolleges met waarborgen
te omkleden door daarvoor een wettelijke regeling te verlangen. Bij de instelling
van een adviescollege bij formele wet kan overigens worden afgeweken van de
voorgestelde regeling. Daarvoor zal dan vanzelfsprekend een deugdelijke motivering
moeten worden geboden. Ten aanzien van tijdelijke adviescolleges en colleges
met een eenmalige adviesopdracht zijn geen afwijkingen van de voorgestelde
kaderwet mogelijk, indien gebruik wordt gemaakt van de bevoegdheid om deze
adviescolleges bij koninklijk besluit of bij ministeriële regeling in
te stellen. Het wetsvoorstel zelf bevat overigens voor deze colleges reeds
enkele bijzondere bepalingen. De in hoofdstuk 2 van het wetsvoorstel neergelegde
regeling met betrekking tot het instellen van adviescolleges biedt, ook voor
de voor bepaalde tijd in te stellen colleges, waarborgen voor betrokkenheid
van de ministerraad en de Staten-Generaal. Adviescolleges met een eenmalige
adviesopdracht kunnen worden ingesteld bij koninklijk besluit of bij ministeriële
regeling.4.2 Het wetsvoorstel geeft voorts voor de in te stellen adviescolleges
een eenvormige regeling van de inrichting en werkwijze. Het wetsvoorstel bevat
ter zake een groot aantal bepalingen die vooral organisatorisch van aard zijn.4.3 Voor de aansturing van de taakvervulling door adviescolleges zijn
instrumenten in het wetsvoorstel opgenomen die mogelijkheden bieden voor het
effectueren van het primaat van de politiek, onder meer door jaarlijkse programmering
van de werkzaamheden en periodieke verslaglegging. In vrijwel alle ontvangen
adviezen wordt ingegaan op de (veronderstelde) rigiditeit van het werkprogramma.
Naar aanleiding daarvan is de procedure tot vaststelling van het werkprogramma
in het voorstel gewijzigd en is de toelichting daarop overigens verduidelijkt.
Voorts wordt in de ontvangen adviezen het directe karakter van de aansturing
van de adviescolleges genoemd. In dat verband wordt het in het voorontwerp
ontbreken van de bevoegdheid om uit eigen beweging advies uit te brengen,
onwenselijk geacht. Ten aanzien van de bevoegdheid om uit eigen beweging te
adviseren, is de regering tot de slotsom gekomen dat het toekennen van die
bevoegdheid aan de adviescolleges wenselijk is, met dien verstande dat de
betrokken ministers zeggenschap houden over de mate waarin van
die bevoegdheid gebruik kan worden gemaakt. Deze zeggenschap houdt mede verband
met de programmering van de werkzaamheden en de aan het gebruik van die bevoegdheid
verbonden kosten. In dat verband is in het wetsvoorstel aan de adviescolleges
de bevoegdheid toegekend om de betrokken minister uit eigen beweging te adviseren.
Daarbij dient echter te worden opgemerkt dat activiteiten die samenhangen
met de advisering uit eigen beweging, dienen te passen in het werkprogramma.
De bevoegdheid tot vaststelling van het werkprogramma is in het wetsvoorstel
aan de betrokken minister toegekend. Het werkprogramma wordt aan de Staten-Generaal
gezonden en kan – bij voorbeeld in het kader van de begrotingsbehandeling –
met de Staten-Generaal worden besproken en zo nodig, bij voorbeeld om rekening
te houden met de vanuit de Staten-Generaal geuite wensen of voornemens, worden
bijgesteld. 5. De voorgestelde artikelen Artikel 1Onderdeel a geeft aan wat onder adviescollege in de zin van dit wetsvoorstel
moet worden verstaan, waarmee een algemene afbakening van het begrip adviescollege
wordt gegeven. Met deze afbakening wordt aangegeven dat de reikwijdte van
het wetsvoorstel is beperkt tot de adviescolleges van de regering en de Staten-Generaal.
Bij de formulering van het artikel is als uitgangspunt genomen de materiële
begripsomschrijving van externe adviescolleges in punt 1.1 van de bestaande
Aanwijzingen inzake externe adviesorganen, welke omschrijving is gebaseerd
op de parlementaire geschiedenis van artikel 79 van de Grondwet.Het begrip advies in dit wetsvoorstel dient te worden onderscheiden van
bestaande wettelijke overlegvormen en informatieverplichtingen en van het
gebruik van het grondrecht om het bevoegd gezag te verzoeken een bepaald beleid
te voeren of bepaalde wetgeving tot stand te brengen (artikel 5 van de Grondwet).
De in wetgeving neergelegde bepalingen inzake overleg en informatie en het
grondwettelijk petitierecht worden door het wetsvoorstel onverlet gelaten.
Ook de thans veelal niet wettelijk geregelde activiteiten van de rijksoverheid
die betrekking hebben op overleg en inspraak, worden niet in dit wetsvoorstel
gereguleerd. Het wetsvoorstel beperkt zich aldus tot de vanwege het Rijk ingestelde
en instandgehouden adviescolleges.In de voorgestelde omschrijving van het begrip adviescollege wordt geen
onderscheid gemaakt tussen vaste ofwel permanente adviescolleges en tijdelijke
of voorlopige adviescolleges, aangezien aan dit onderscheid in de praktijk
slechts beperkte betekenis toekomt; zo kan in het huidige stelsel aan de ene
kant een zogenoemd permanent adviescollege na verloop van betrekkelijk korte
tijd worden opgeheven en kan aan de andere kant de instelling van een tijdelijk
adviescollege vele malen verlengd worden.Aangezien met ingang van 1 januari 199910
beroep bij de rechtbank zal openstaan tegen beleidsregels en algemeen verbindende
voorschriften, niet zijnde wetten in formele zin, ga ik er vanuit dat adviescolleges
van de rijksoverheid die zijn ingesteld ten behoeve van de beslissing op een
bezwaarschrift als bedoeld in artikel 7:13 van de Awb en tot taak hebben te
adviseren over bezwaarschriften tegen algemeen verbindende voorschriften of
beleidsregels, ook onder de reikwijdte van de voorgestelde wet vallen. Op
zich is artikel 7:13 Awb verenigbaar met van de voorgestelde wettelijke bepalingen.
Artikel 7:13, eerste lid, onderdeel c, van de Awb verwijst naar
de eventuele andere eisen die bij wettelijk voorschrift zijn gesteld. Onder
die wettelijke eisen zijn de in het onderhavige wetsvoorstel gestelde eisen
mede begrepen. De consequentie van de voorgestelde wet is dat de bedoelde
bezwarencommissies, indien zij niet tijdelijk zijn ingesteld en met bedoelde
taak zijn belast, op grond van artikel 4 bij wet moeten worden ingesteld.
De regering beraadt zich over deze consequentie en de overige gevolgen (per
1 januari 1999) voor de onderhavige regeling. Zo nodig zal ter zake een nadere
wettelijke voorziening worden voorgesteld.Het gebruik van het begrip «adviescollege» is in overeenstemming
met de grondwettelijke terminologie. De Grondwet spreekt immers over «colleges
van advies». De betekenis van het begrip «adviescollege»
is daarmee geen andere dan in de grondwettelijke context.Het begrip «Onze Minister» in het wetsvoorstel wordt in onderdeel
b uit wetstechnisch oogpunt gedefinieerd. De aanduiding «Onze Minister
wie het aangaat» slaat op de in het concrete geval meest betrokken minister.
Het wetsvoorstel laat de uitoefening van bevoegdheden door de ministers over
aan de minister wie het aangaat. Wie aldus, bij voorbeeld, een advies vraagt
is een interne aangelegenheid van de regering die wordt beheerst door het
reglement van orde voor de ministerraad; wettelijke normering ter zake –
bij voorbeeld een thans in enkele wetten voorkomende bepaling dat slechts
één bepaalde minister bevoegd is advies te vragen of de bepaling
dat daarvoor de tussenkomst van één bepaalde minister vereist
is – acht de regering niet wenselijk. Voor wat de apparaatszorg betreft,
zij het volgende opgemerkt.Indien verschillende ministers bij het desbetreffende beleidsterrein betrokken
zijn, zullen de betrokken ministers onderling moeten vaststellen wie (als
meest betrokken minister) het beheer en de apparaatszorg op zich zal nemen.
Bij de instelling van het adviescollege kunnen daarover zo nodig afspraken
worden gemaakt. Artikel 2Met onderdeel a wordt aangeknoopt bij de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Dit brengt mee dat de in artikel 1:1, tweede lid, van de Awb uitgezonderde
organen, personen en colleges niet onder de reikwijdte van het onderhavige
wetsvoorstel vallen. Zo worden de ingevolge artikel 1:1, tweede lid, van de
Awb uitgezonderde hoge colleges van staat en de daaruit samengestelde commissies
niet als bestuursorgaan aangemerkt; zij worden om dezelfde reden evenmin aangemerkt
als adviescollege in de zin van dit wetsvoorstel.Onderdeel b bepaalt dat voorgestelde regeling tevens niet van toepassing
is op de advisering door ambtelijke adviescommissies. Adviezen van dergelijke
adviesorganen hebben in beginsel geen ander karakter dan de «normale»
interne adviezen die de ministers van hun ambtenaren ontvangen. De gekozen
redactie is ontleend aan artikel 1, tweede lid, van de Wet Incompatibiliteiten
Staten-Generaal en Europees Parlement. Artikel 3Dit artikel bepaalt dat op de advisering door bestuursorganen waarvan
de adviestaken niet tot hun hoofdtaken moeten worden gerekend, de bepalingen
van het wetsvoorstel van toepassing zijn, met uitzondering van de bepalingen
die zich naar hun aard niet lenen voor toepassing of overeenkomstige toepassing.
De vraag of de bestuurstaken in vergelijking met de adviestaak overwegen,
en de adviestaak dus niet de hoofdtaak is, moet beantwoord worden
aan de hand van de concrete, bij of krachtens wet omschreven taak. In gevallen
waarin niet meteen duidelijk is of de adviestaak tot de hoofdtaak moet worden
gerekend, is het aan de wetgever, bij het toekennen van de adviestaak aan
het bestuursorgaan, om te bepalen of de bestuurlijke taken de hoofdtaak vormen.
Zo zal ten aanzien van de SER moeten worden aangenomen dat voor de toepassing
van de voorgestelde wet de verschillende bestuurlijke taken overwegen ten
opzichte van de adviestaak.De ingevolge dit artikel uitgezonderde bepalingen (de hoofdstukken 3 en
5 en artikel 27) zijn bepalingen over de samenstelling van het adviescollege
en bepalingen over de begroting, programmering en verslaglegging. In de regeling
van de begroting is ten aanzien van de bestaande bestuursorganen reeds voorzien.
De bepalingen over programmering en verslaglegging zijn voor wat de adviestaak
betreft, in beginsel niet zinvol. De niet-uitgezonderde bepalingen over adviescolleges
zijn aldus wel van toepassing op de adviestaak van die bestuursorganen.Het beleid zoals neergelegd in punt 1.3 van de bestaande Aanwijzingen
inzake externe adviesorganen, is er overigens op gericht aan zelfstandige
bestuursorganen geen adviestaken op te dragen. Bij de inrichting van het nieuwe
adviesstelsel zal worden bezien of het wenselijk is – al dan niet in
algemene zin – aan zelfstandige bestuursorganen op het niveau van de
rijksoverheid de taak toe te kennen om de betrokken minister desgevraagd te
informeren over de uitvoerbaarheid van beleidsvoornemens en voorgenomen wettelijke
voorschriften, voor zover deze betrekking hebben op de taak van het zelfstandig
bestuursorgaan. Deze taak betreft echter geen (beleids)adviestaak, maar een
(specifieke) informatieplicht. Artikel 4Dit artikel bepaalt dat adviescolleges bij wet worden ingesteld. Dit voorschrift
brengt mee dat het, behoudens de in de artikelen 5 en 6 geregelde uitzonderingen,
niet is toegestaan bij (zelfstandige) algemene maatregel van bestuur, bij
zogenoemd «klein» koninklijk besluit of bij ministeriële
regeling een adviescollege in te stellen, ook niet als het gaat om een voorlopig
adviescollege (in afwachting van wettelijke regeling) of een tijdelijk adviescollege.Het voorgestelde artikel heeft betrekking op alle organen die met een
adviestaak als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, zijn belast. De voorgestelde
bepaling is aanvullend op artikel 79 van de Grondwet, aangezien instelling
krachtens wet niet meer mogelijk is. De voorgestelde bepaling doet daarmee
meer recht aan de strekking van artikel 79 van de Grondwet, te weten dat adviescolleges
met een vaste adviestaak niet zonder voorafgaande parlementaire instemming
worden ingesteld. De met het rapport «Raad op maat» ingezette
lijn wordt daarmee ook wettelijk verankerd. Artikel 5Voor adviescolleges die voor een korte periode, voor een in de tijd beperkt
vraagstuk, worden ingesteld, geldt de in dit artikel voorgestelde mogelijkheid
om deze organen bij koninklijk besluit in te stellen. De in artikel 4 neergelegde
eis van instelling bij wet kan immers onder omstandigheden meebrengen dat
de instelling van een tijdelijk adviescollege onnodig wordt gehinderd door
de duur van het proces van formele wetgeving. Het betreft hier gevallen waarin
naast de nieuwe adviesstructuur de instelling van een tijdelijk adviescollege
wenselijk is. Dit kan zich bij voorbeeld voordoen na het aantreden
van een nieuw kabinet dat zich tot doel heeft gesteld bepaalde projecten op
korte termijn te starten en dat onafhankelijke advisering door een nieuw (tijdelijk)
adviescollege op zijn plaats acht. In zo'n geval kan het wenselijk zijn snel
een adviescollege in te stellen. In verband met het vorenstaande biedt het
voorgestelde artikel de wettelijke grondslag om bij koninklijk besluit zo'n
college in te stellen.In het voorgestelde artikel is gekozen voor het niveau van een koninklijk
besluit, niet zijnde een algemene maatregel van bestuur, aangezien een regeling
tot instelling van een adviescollege als hier bedoeld, regels van interne
aard en geen burgers bindende voorschriften bevat. Bovendien vergt de totstandkoming
van een algemene maatregel van bestuur in de praktijk doorgaans geruime tijd,
hetgeen strijdig is met het doel van deze bepaling, te weten het op korte
termijn kunnen instellen van een tijdelijk adviescollege. Gelet op de in dit
wetsvoorstel neergelegde algemene regels kan de instellingsregeling van een
tijdelijk adviescollege overigens beperkt blijven tot de instelling van het
college als zodanig, de omschrijving van de adviestaak en het aantal leden.Om uitdijing en wildgroei van het adviesstelsel door de instelling van
tijdelijke adviescolleges te voorkomen, wordt voorgesteld de mogelijkheid
een tijdelijk adviescollege in te stellen te binden aan een maximale duur
van vier jaar, welke termijn (in bijzondere gevallen) eenmaal kan worden verlengd
voor ten hoogste twee jaar. De termijn van vier jaar hangt in verband met
de achtergrond van deze bepaling samen met de maximale zittingsduur van een
kabinet.De toepassing van de in het voorgestelde artikel neergelegde delegatiebepaling
vereist een motivering van de behoefte aan externe advisering. De instelling
van een adviescollege op basis van de voorgestelde bepaling is bovendien slechts
mogelijk voor een tijdelijk vraagstuk. Voorts blijft voor de advisering over
een algemeen of breed beleidsterrein (ook wel aangeduid als «beleidscluster»)
in alle gevallen op grond van het eerste lid een wettelijk regeling vereist.In verband met het risico dat een uitbreiding van het adviesstelsel door
de toepassing van het tweede lid zou kunnen leiden tot een beperking van de
rol van de Staten-Generaal in de besluitvormingsprocessen ten aanzien van
wetgeving en te vormen (hoofdlijnen van) beleid, is in het derde lid een voorhangprocedure
voorgeschreven. Deze voorhangprocedure biedt overeenkomstig de doelstelling
van artikel 79 van de Grondwet, de mogelijkheid van een parlementaire toets
van het voornemen tot instelling van een adviescollege. Een voorhangprocedure
is in dit geval wenselijk, aangezien het eerste lid noodzakelijkerwijs algemeen
is geformuleerd. Het vereiste van een dergelijke voorhangprocedure hangt samen
met het aan artikel 79 van de Grondwet ten grondslag liggende doelstelling
dat adviescolleges van de regering met een lange of onbepaalde bestaansduur
en met een meer dan eenmalige opdracht niet worden ingesteld dan na voorafgaande
instemming van de Staten-Generaal.11 Indien
tijdens de voorgestelde voorhangperiode vanwege de Staten-Generaal geen bezwaren
tegen de voorgenomen instelling van het adviescollege worden kenbaar gemaakt
(en zij daarmee aldus stilzwijgend instemmen), kan het adviescollege worden
ingesteld. Indien een of meer leden van een van beide kamers tijdens de voorhangperiode
opmerkingen maken over de voorgenomen instelling, zal uit het daaropvolgende
gedachtenwisseling tussen regering en Staten-Generaal moeten blijken of de
Staten-Generaal met de voorgenomen instelling van het adviescollege kunnen
instemmen. Uit het overleg tussen regering en Staten-Generaal kan
overigens ook blijken dat het wenselijk is een wetsvoorstel in te dienen,
houdende de instelling van het tijdelijke adviescollege. De in de voorgestelde bepaling gekozen procedure is afgeleid van de voorhangprocedure
voor het oprichten van privaatrechtelijke rechtspersonen en het instellen
van agentschappen, zoals geregeld in respectievelijk de artikelen 29 en 70
van de Comptabiliteitswet.Voor het einde van de periode waarvoor het adviescollege is ingesteld,
kan worden bezien of het wenselijk is het adviescollege een vaste plaats te
geven in het adviesstelsel. De tweede volzin van het eerste lid biedt de mogelijkheid
om in dergelijke (naar verwachting en bedoeling zeer uitzonderlijke) gevallen,
hangende de totstandkoming van een wettelijke regeling ter zake, de instelling
van het adviescollege met een periode van ten hoogste twee jaar te verlengen.
Indien wordt besloten tot opheffing van het adviescollege, kan de mogelijkheid
van verlenging worden gebruikt om het adviescollege de mogelijkheid te bieden
zijn werkzaamheden af te ronden.Ten aanzien van de motivering van voorstellen, houdende instelling van
een adviescollege, zij opgemerkt dat overwogen wordt de Aanwijzingen voor
de regelgeving aan te vullen met een bepaling die ertoe strekt dat in de toelichting
bij die voorstellen aandacht wordt geschonken aan de noodzaak van het voorstel
en de plaatsbepaling van het adviescollege in het bestaande adviesstelsel.12Artikel 6Mede naar aanleiding van de adviezen van (de voorzitter van) de WRR en
de Voorlopige raad voor het ouderenbeleid wordt in dit wetsvoorstel ook de
instelling en samenstelling van adviescolleges met een eenmalige adviesopdracht
geregeld. Het is, zoals de Voorlopige raad voor het ouderenbeleid terecht
signaleerde, wenselijk ook dit type van advisering aan enkele algemene regels
te binden. De regering acht het wenselijk de instelling, samenstelling en
werkwijze van colleges met een eenmalige adviesopdracht te regelen. Verder
is regeling wenselijk met het oog op het door de WRR-voorzitter geschetste
risico dat de advisering door ad hoc ingestelde (staats)commissies het functioneren
van het (vaste) adviesstelsel zal kunnen doorkruisen.Colleges met een eenmalige adviesopdracht, bij voorbeeld (staats)- commissies
die bepaalde wetgeving in ontwerp voorbereiden of eenmaal over een actueel
onderwerp adviseren, kunnen ingevolge het voorgestelde artikel bij koninklijk
besluit of bij ministeriële regeling worden ingesteld. Deze colleges
worden volgens het voorgestelde artikel (in beperkte mate) onder de reikwijdte
van de regeling gebracht. De in het wetsvoorstel opgenomen bepalingen over
de jaarlijkse programmering, verslaglegging en advisering uit eigen beweging
zijn in verband met de aard van de adviestaak van de betrokken colleges in
het voorgestelde artikel uitgezonderd van toepassing op deze colleges. Artikel 7Het voorgestelde artikel bepaalt dat bij de instelling het aantal leden
wordt vastgesteld (een vast aantal dan wel een maximum en zo nodig ook een
minimum). Het spreekt voor zich dat de samenstelling en de omvang van een
adviescollege worden afgestemd op de adviestaak. Voorts bepaalt het artikel
dat bij de instelling van een adviescollege een omschrijving van de adviestaak
is vereist (vgl. punt 5, onderdeel a, van de Aanwijzingen inzake externe adviesorganen).Het aantal leden en de aan deze leden te stellen eisen zijn afhankelijk
van de specifieke adviestaak. Hierover kunnen derhalve geen algemene normen
worden gesteld. In de bestaande Aanwijzingen inzake externe adviesorganen
is het voorschrift neergelegd dat het aantal gewone leden aan een maximum
wordt gebonden (punt 6, onderdeel a). Een vergelijkbare bepaling ter zake
in dit wetsvoorstel zou inhoudelijke betekenis ontberen, terwijl een algemeen
wettelijk maximum betrekkelijk willekeurig zou zijn. Bij de instelling van
elk nieuw adviescollege dient derhalve een afzonderlijke bepaling te worden
opgenomen over het aantal leden.Aan een bepaling over de wijze waarop de voordracht voor de benoeming
van de voorzitter en de andere leden tot stand komt (vgl. punt 6, onderdeel
b, van de Aanwijzingen inzake externe adviesorganen) bestaat geen behoefte,
aangezien de figuur van een voordracht vooral toegesneden is op organen waarin
sprake is van belangenvertegen- woordiging. In het nieuwe adviesstelsel zal
belangenvertegenwoordiging geen rol meer spelen als gevolg van de beoogde
scheiding van advies en overleg.De voorgestelde regeling sluit overigens niet uit dat in de daarvoor in
aanmerking komende (uitzonderlijke) gevallen bij de instelling van een adviescollege
de bevoegdheid wordt toegekend om ook andere organen dan regering en Staten-Generaal
van advies te dienen. Bij voorbeeld bij specialistische adviescolleges die
adviseren op een terrein waarop andere bestuurslagen een taak hebben, kan
dat voorkomen. Artikel 8Dit artikel strekt ertoe bij het toekennen van een adviestaak aan (bestaande)
bestuursorganen dezelfde randvoorwaarden, procedure en vorm voor te schrijven
als bij het instellen van een adviescollege met uitsluitend een adviestaak.
Adviescolleges die naast de adviestaak een andere publiekrechtelijke taak
hebben, vallen ingevolge de begripsomschrijving van adviescollege in artikel
1 eveneens onder de reikwijdte van het wetsvoorstel (zie voorts artikel 3). Artikel 9De eerste volzin van dit artikel bepaalt dat een adviescollege uit een
voorzitter en andere (gewone) leden bestaat. Voor de gevallen waarin de voorzitter
afwezig is, kan het adviescollege ingevolge de tweede volzin (een of meer)
ondervoorzitters aanwijzen. Uit het artikel volgt dat een adviescollege geen
plaatsvervangende leden heeft. De noodzaak van de mogelijkheid plaatsvervangende
leden te benoemen is in het nieuwe adviesstelsel niet aanwezig. De vervanging
van leden van een adviescollege is veeleer een rechtsfiguur die is aangewezen
bij overlegorganen, omdat daarbij de vertegenwoordiging van bepaalde groepen
of belangen voorop staat. Bij langdurige verhindering of ziekte van een van
de leden kan het adviescollege desgewenst ad hoc in specifieke deskundigheid
voorzien door het inschakelen van een externe deskundige (zie ook artikel
15). Ook de figuur van «adviserend lid», waaraan een onduidelijke
rol en status is verbonden, zal niet (meer) voorkomen. Artikel 10Dit artikel schrijft voor dat de benoeming van de voorzitter en de overige
leden van een adviescollege geschiedt bij koninklijk besluit. Hiermee wordt
een algemene regel gegeven voor alle adviescolleges. De aard en de functie
van de advisering, vooral de bevoegdheid om aan de Staten-Generaal te adviseren,
brengen mee dat het beschikken bij koninklijk besluit wenselijk
is. Ingevolge artikel 4, tweede lid, onderdelen e en l, van het reglement
van orde voor de ministerraad, wordt de voordracht in de ministerraad behandeld.
Aan de betrokken minister is overgelaten op welke wijze hij het adviescollege
betrekt bij de werving en selectie van kandidaten voor de vervulling van een
opengevallen plaats. Artikel 11Dit artikel geeft nadere regels over de benoeming van de leden van adviescolleges.
De in het eerste lid bedoelde deskundigheid ziet op de deskundigheid in verband
met de desbetreffende adviestaak. Bij de benoeming zal ingevolge deze bepaling
derhalve uitsluitend aandacht worden geschonken aan de deskundigheid op het
beleidsterrein waarvoor het adviescollege is ingesteld. Daarbij spelen factoren
als kennis, ervaring en inzicht een rol. Leden van adviescolleges worden op
grond van deze bepaling benoemd als deskundigen op het desbetreffende beleidsterrein;
zij vertegenwoordigen geen bijzondere belangen.Een regeling van de voordracht van kandidaten door bepaalde belangenorganisaties
(punt 6h van de bestaande Aanwijzingen inzake externe adviesorganen) is niet
opgenomen, aangezien belangenbehartiging in het nieuwe adviesstelsel geen
rol meer zal spelen. Met de WRR-voorzitter is de regering van mening dat belang,
betrokkenheid, kennis en deskundigheid in elkaars verlengde kunnen liggen.
Het is dan ook niet zo dat de leden geen enkele betrokkenheid mogen hebben
bij de onderwerpen waarover wordt geadviseerd. De voorgestelde bepaling beoogt
echter aan te geven dat de leden als deskundigen en dus op persoonlijke titel
en op grond van hun persoonlijke kwalificaties worden benoemd. Hun lidmaatschap
is niet afhankelijk van het bekleden van een bepaalde functie of het hebben
van een bepaalde hoedanigheid. Zij zullen hun functie onafhankelijk dienen
uit te oefenen. Daartegenover staat dat benoeming niet achterwege zal blijven
enkel vanwege het lidmaatschap van een bepaalde groepering of het bekleden
van een bepaalde bestuurlijke of maatschappelijke functie.In aanbeveling 15 in het rapport «Raad op maat» is een aanbeveling
gedaan ten aanzien van de verenigbaarheid van het lidmaatschap van adviescolleges
met het lidmaatschap van de Staten-Generaal. Deze aanbeveling is blijkens
de eerder genoemde moties niet door de Tweede Kamer overgenomen als richtlijn
voor het nieuwe wettelijke kader. Voor wat betreft de vraag of het lidmaatschap
van adviescolleges kan worden gecombineerd met het lidmaatschap van de Staten-Generaal,
kan worden opgemerkt dat de regering, in een breder verband, bij de binnenkort
ter hand te nemen voorbereiding van een voorstel tot wijziging van de Wet
Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees Parlement de wenselijkheid
zal bezien van een wettelijke onverenigbaarheid van het lidmaatschap van (onder
meer) een adviescollege met het lidmaatschap van de Staten-Generaal.Het tweede lid bepaalt dat ambtenaren, werkzaam bij de ministeries of
de daaronder ressorterende diensten, instellingen of bedrijven, die in verband
met hun werk betrokken zijn bij de onderwerpen waarover het adviescollege
tot taak heeft te adviseren, geen lid van dat adviescollege kunnen zijn. De
benoeming van dergelijke ambtenaren tot lid van een adviescollege zou immers
afbreuk doen aan de onafhankelijkheid van de advisering van het adviescollege
en zou kunnen leiden tot een «verambtelijking» van het adviescollege.
Bovendien zou dat leiden tot een ongewenste vermenging van taken en verantwoordelijkheden
van de ambtenaar. Het is wenselijk dat wordt voorkomen dat adviescolleges
met een – op grond van hun samenstelling – onduidelijke status
worden ingesteld. Het tweede lid, in combinatie met artikel 2, onderdeel b,
brengt mee dat er geen adviescolleges zullen zijn waarin een
minderheid van de leden bestaat uit ambtenaren die in hun werkzaamheden als
zodanig zijn betrokken bij de onderwerpen die binnen de adviestaak vallen.
De thans wel eens voorkomende figuur van de ambtenaar als «adviserend
lid», dus zonder stemrecht, doet niet af aan de geschetste bezwaren
van ambtelijke deelneming aan de advisering.In het derde lid wordt een algemene regel gegeven voor de bevordering
van de evenredige deelneming van vrouwen of minderheden aan adviescolleges.
Gelet op de ondervertegenwoordiging van vrouwen en minderheden in adviescolleges,
kan in algemene zin worden opgemerkt dat de strekking van het derde lid in
overeenstemming is met de artikelen 1 en 3 van de Grondwet, de daarmee overeenkomende
bepalingen in internationale verdragen en artikel 2, derde lid, van de Algemene
wet gelijke behandeling. Het derde lid geeft in algemene zin de doelstelling
van het beleid aan. Aldus is aan de regering overgelaten op welke wijze in
de praktijk gestalte wordt gegeven aan de beoogde evenredige deelneming van
vrouwen en minderheden aan adviescolleges. Inmiddels zal worden overwogen
of het zinvol is specifieke aanwijzingen ter zake op te stellen. Daarbij zal
uiteraard rekening worden gehouden met de grenzen die volgen uit de (Grond)wet,
internationale verdragen en gemeenschapsrecht.Zodra aan de hand van cijfermateriaal ter zake kan worden vastgesteld
dat de ondervertegenwoordiging van vrouwen dan wel minderheden in adviescolleges
is opgeheven, zal het derde lid overbodig zijn en kan dan vervallen. Omdat
niet tevoren kan worden voorzien wanneer dat het geval is, is de voorgestelde
bepaling niet aan een bepaalde termijn gebonden. Zodra de ondervertegenwoordiging
is opgeheven, zal een voorstel worden ingediend dat ertoe strekt het derde
lid van dit artikel te schrappen.Voor de benoeming van vrouwen in adviescolleges geldt thans het beleid
zoals neergelegd in het kabinetsstandpunt «Vrouwen in politiek en openbaar
bestuur»13. Aan een specifieke regeling
zoals neergelegd in de maatregelen 15 en 16 in dat kabinetsstandpunt, volgens
welke regeling aan voordragende instanties wordt gevraagd uitsluitend dan
wel vooral vrouwelijke kandidaten voor te dragen, bestaat in het nieuwe adviesstelsel
geen behoefte meer. In het nieuwe adviesstelsel zal immers geen sprake meer
zijn van voordragende instanties. Wel zal het zo zijn, dat bij de werving
van kandidaten door middel van een openbare procedure, deze maatregelen kunnen
worden uitgevoerd in die zin dat vrouwen met nadruk uitgenodigd kunnen worden
te solliciteren en dat – bij voorbeeld in de advertentie – gevraagd
kan worden om de betrokken minister in het bijzonder op geschikte vrouwelijke
kandidaten te attenderen. Dezelfde gedragslijn kan uiteraard gevolgd worden
ten aanzien van alle achterstandsgroepen. Artikel 12Dit artikel betreft het ontslag op eigen verzoek (eerste volzin) en het
ontslag, anders dan op eigen verzoek (tweede volzin). Ten aanzien van de toepassing
van de tweede volzin zal het van de aard en duur van de omstandigheden afhangen
of het lid wordt geschorst dan wel ontslagen. Bij de toepassing van het criterium
«andere zwaarwegende gronden» kan worden gedacht aan bij voorbeeld
de gronden voor ontslag en non-activiteit voor leden van de rechterlijke macht,
de Raad van State, de Algemene Rekenkamer, de Registratiekamer en de Commissie
gelijke behandeling (zie de artikelen 11, 12, eerste lid, onderdeel c, en
13 van de Wet op de rechterlijke organisatie). Voorts kan worden gedacht aan het geval waarin het lid een betrekking aanvaardt die ernstig afbreuk
doet aan zijn onafhankelijke positie. Wegens de onafhankelijke positie die
adviescolleges ten opzichte van de regering innemen, zal schorsing of ontslag
anders dan op eigen verzoek in beginsel slechts toepassing vinden nadat vanwege
het adviescollege ter zake duidelijke signalen zijn ontvangen. Artikel 13Het voorgestelde artikel biedt de grondslag voor een regeling van de vergoedingen
aan de leden van adviescolleges (zie ook punt 7.2, van de Aanwijzingen inzake
externe adviesorganen). De voorgestelde bepaling biedt voorts de grondslag
voor een nadere rechtspositieregeling. Daarbij dient de onafhankelijke positie
van de leden van adviescolleges gewaarborgd te blijven. Bij de voorgestelde
bepaling is uitgegaan van een algemene regeling voor alle leden van adviescolleges.
In bijzondere gevallen kan, afhankelijk van de omstandigheden van het geval,
worden besloten voor de leden van een bepaald adviescollege een (op onderdelen)
afwijkende regeling te treffen.De voorgestelde bepaling biedt de grondslag voor een specifieke regeling
van de vergoedingen aan leden van adviescolleges voor hun werkzaamheden en
voor de door hen gemaakte kosten. Zolang niet van deze mogelijkheid om een
specifieke regeling te treffen, gebruik zal zijn gemaakt, zullen het Vacatiegeldenbesluit
1988 en het Reisbesluit binnenland op de leden van adviescolleges van toepassing
zijn. De belangrijkste reden om een specifieke regeling te treffen zal zijn
gelegen in de omstandigheid dat de genoemde regelingen in bepaalde gevallen
niet zonder meer geschikt zijn voor het aantrekken van hoog gekwalificeerde
personen als lid van een adviescollege. Artikel 14De voorgestelde bepalingen in het eerste en tweede lid betreffen de secretaris
van het adviescollege en stemmen overeen met de strekking van punt 7.1, onderdeel
a, van de Aanwijzingen inzake externe adviesorganen.De bepaling in het derde lid betreft de mogelijkheid van het toevoegen
van andere medewerkers aan de secretaris.Het vijfde lid betreft de rechtspositie van de secretaris en de overige
medewerkers. Artikel 1 van het Algemeen Rijksambtenarenreglement brengt overigens
mee dat die regeling van toepassing is op de secretaris en de overige medewerkers.Naar aanleiding van de adviezen van de Raad voor het natuurbeheer en de
WRR-voorzitter ter zake is in het vijfde lid bepaald dat de secretaris en
de overige medewerkers niet dan na overleg met de voorzitter van het adviescollege
worden benoemd, geschorst en ontslagen. Artikel 15De mogelijkheid om commissies in te stellen, wordt ingevolge dit artikel
begrensd door de eis dat de commissies van het adviescollege «uit zijn
midden» worden ingesteld. Dit betekent dat het adviescollege niet door
het instellen van commissies zijn samenstelling kan wijzigen of zijn omvang
kan vergroten. Wel kan een adviescollege, bij voorbeeld ten behoeve van de
voorbereiding van een advies, gebruik maken van de deskundigheid van ambtenaren
of externe deskundigen (zie artikel 18). Het voorgestelde artikel snijdt de mogelijkheid af dat een commissie uit
een adviescollege zich als een zelfstandig adviescollege gaat ontwikkelen.
De voorgestelde regeling voorziet aldus niet in de bevoegdheid van een adviescollege
om commissies in te stellen die zelfstandig kunnen adviseren (zie punt 7.1,
onderdeel b, van de Aanwijzingen). Dit houdt verband met het uitgangspunt
van het nieuwe adviesstelsel, dat adviescolleges bestaan uit een beperkt aantal
(onafhankelijke) deskundigen (zie punt 5 uit de conclusies en aanbevelingen
in het rapport «Raad op Maat»); voor een adviescollege met een
beperkt aantal leden bestaat geen noodzaak voor het instellen van zelfstandig
opererende (vaste) commissies. Het adviescollege heeft ingevolge de voorgestelde
bepaling wel de bevoegdheid om voor het voorbereiden van een bepaald advies
een (tijdelijke) commissie in te stellen. De bevoegdheid tot het vaststellen
van het advies blijft ingevolge artikel 19 bij het adviescollege zelf berusten. Artikel 16Dit artikel bepaalt dat het adviescollege adviseert op schriftelijk verzoek
van de regering of een van beide kamers van de Staten-Generaal. Het artikel
regelt daarmee tevens hetgeen is gesteld in punt 14 van de conclusies en aanbevelingen
in het rapport «Raad op Maat». De hiermee geïntroduceerde
bevoegdheid van de beide kamers om rechtstreeks advies te vragen aan alle
adviescolleges, betekent een belangrijke vernieuwing van de inrichting van
het adviesstelsel. Bij het adviesverzoek kan een termijn worden gesteld (vgl.
artikel 3:6 van de Algemene wet bestuursrecht).Het adviesverzoek in de zin van de voorgestelde regeling kan slechts worden
gedaan door de bij het onderwerp van het adviesverzoek betrokken minister
dan wel door een van beide kamers der Staten-Generaal. Hoe het adviesverzoek
tot stand komt, is voor de regering en de beide kamers een zaak die wordt
beheerst door hun interne orde. Voor de regering is dat vooral het reglement
van orde voor de ministerraad en voor de beide kamers ligt het in de rede
dat de reglementen van orde van deze kamers aangeven hoe een adviesverzoek
tot stand komt. In de praktijk zal de minister die het meest bij het onderwerp
van het advies betrokken is, het adviesverzoek doen en – indien dat
een andere minister is – de minister die de apparaatszorg heeft, daarvan
in kennis stellen of vooraf met hem overleggen. Overigens zal bij het doen
van adviesverzoeken die het algemeen regeringsbeleid betreffen, behandeling
in de ministerraad plaatsvinden.Aanbeveling 9 uit het rapport «Raad op maat» betreffende het
opstellen van adviesaanvragen ten departemente, leent zich niet voor het opnemen
in wetgeving. Het opstellen van een verzoek om advies door de betrokken minister
is in beginsel een ongebonden bevoegdheid. Het stellen van een termijn aan
de vaststelling van het verzoek is bovendien niet mogelijk, aangezien als
regel voor het begin van het opstellen van het verzoek geen objectief vast
te stellen tijdstip kan worden aangewezen. De programmering van het opstellen
van adviesverzoeken kan wel indirect worden bereikt. In het werkprogramma
voor een adviescollege zal kunnen worden aangegeven op welke momenten adviesverzoeken
kunnen worden verwacht. Omdat de uitvoering van het werkprogramma zal worden
verstoord door het niet tijdig indienen van adviesverzoeken, zal op de betrokken
ministers een zekere last rusten de adviesverzoeken betreffende de geprogrammeerde
adviezen tijdig in het desbetreffende kalenderjaar bij het adviescollege in
te dienen. Artikel 17Naar aanleiding van de op het voorontwerp ingekomen adviezen is dit artikel
aan het wetsvoorstel toegevoegd. Het artikel regelt de bevoegdheid uit eigen
beweging een advies aan de regering uit te brengen. Voor de bevoegdheid het
parlement uit eigen beweging te adviseren acht de regering geen plaats. Een
dergelijke bevoegdheid zou de politieke besluitvorming kunnen verstoren of
doorkruisen.De tweede volzin schrijft voor dat de betrokken minister tevoren van de
voorgenomen advisering uit eigen beweging in kennis wordt gesteld. De minister
zal op grond van het werkprogramma wellicht een bepaald uit eigen beweging
uit te brengen advies verwachten; het concrete onderwerp van het advies en
het mogelijke verband met eventuele adviesverzoeken vanwege de regering zal
niet altijd bekend zijn. De minister kan op grond van de kennisgeving beoordelen
of het wenselijk is ter zake met het adviescollege in overleg te treden. Dat
kan bij voorbeeld het geval zijn, indien door de minister een adviesverzoek
over hetzelfde of een daarmee samenhangend onderwerp wordt voorbereid of indien
een advies ter zake door de minister niet zinvol wordt geacht. Dat het adviescollege
de eerstverantwoordelijke bewindspersoon op de hoogte stelt van het voornemen
ongevraagd advies uit te brengen, werd overigens reeds aanbevolen door de
Projectgroep externe advisering.14Artikel 18Het voorgestelde artikel geeft aan het adviescollege de bevoegdheid zich
ten behoeve van de advisering te laten voorlichten door ambtenaren of –
bij voorbeeld indien de gewenste inlichtingen niet door ambtenaren kunnen
worden gegeven – door anderen, waaronder externe deskundigen, indien
nodig in te schakelen op contractbasis. Een ambtenaar of een andere deskundige
kan aldus ten behoeve van de voorbereiding van bepaalde adviezen desgevraagd
het adviescollege met informatie ter zijde staan en op uitnodiging van het
adviescollege aanwezig zijn bij de vergaderingen of als adviseur deelnemen
aan de beraadslagingen van het adviescollege. De betrokken minister kan (naast
overlegging van de beschikbare gegevens, onderzoeksrapporten e.d.) ter bevordering
van een goede voorlichting van het adviescollege in zijn adviesverzoek aangeven
welke ambtenaren beschikbaar zijn voor het geven van inlichtingen over het
onderwerp van het advies.Het adviescollege zal in beginsel binnen de grenzen van het desbetreffende
begrotingsartikel voor het adviescollege, zo nodig door tussenkomst van de
betrokken minister, externe deskundigen kunnen inhuren, onverminderd de verantwoordelijkheid
van de beherende minister ten aanzien van de begroting en dus altijd met machtiging
van de minister. Het inschakelen van deskundigen kan bij voorbeeld zinvol
zijn ter compensatie van de kennis of ervaring van een lid dat langdurig verhinderd
is de vergaderingen bij te wonen of om op een zeer specifiek deelterrein nadere
informatie te verkrijgen of een onderzoek te laten uitvoeren.Ten aanzien van aanbeveling 6 uit het rapport «Raad op maat»
om te voorzien in toereikende middelen teneinde ad hoc over de vereiste expertise
te beschikken zij verwezen naar hoofdstuk 5. Over de omvang van de (jaarlijks)
toe te kennen middelen wordt geen wettelijke bepaling voorgesteld. De vaststelling
daarvan is aan de begrotingswetgever. Bij de begrotingsvoorbereiding zal rekening
worden gehouden met de uitgaven in verband met het inhuren van externe deskundigen
ten behoeve van het adviescollege. Artikel 19Het voorgestelde artikel geeft een regeling van de besluitvorming door
het adviescollege. De voorgestelde regeling is gemodelleerd naar de desbetreffende
bepalingen in het reglement van orde voor de ministerraad en de Wet op de
Raad van State.Het eerste lid bepaalt dat het adviescollege in vergadering over de uit
te brengen adviezen beraadslaagt en besluit. Niet vereist is, dat het advies
in definitieve vorm in een vergadering wordt vastgesteld. Het college kan
besluiten de eindredactie van het advies bij voorbeeld aan de voorzitter over
te laten. Zo nodig kan in het reglement van orde daarvoor een voorziening
worden getroffen.Het tweede lid geeft een regeling van het voor de besluitvorming over
de adviezen vereiste quorum.Het derde lid bepaalt dat voor de vaststelling van adviezen een gewone
meerderheid is vereist en dat elk lid, inclusief de voorzitter, bij een stemming
één stem heeft. Hierdoor wordt de gelijkwaardigheid van de leden
tot uitdrukking gebracht. Het derde lid staat er overigens niet aan in de
weg dat die meerderheid de weg waarlangs zij haar conclusie bereikt, in het
advies weergeeft; daarbij kunnen de afzonderlijke argumenten en de weging
daarvan worden besproken. Het komt uiteraard de duidelijkheid en waarde van
het advies ten goede als daarnaast alleen de conclusie van de meerderheid
in het advies zelf wordt weergegeven.Het vierde lid geeft aan dat het advies zo nodig door middel van een stemming
kan worden vastgesteld en dat in zo'n geval voor de vaststelling een gewone
meerderheid is vereist.Het vijfde lid geeft een regeling voor de situatie dat de stemmen staken.
Teneinde een voortdurende impasse te voorkomen, is bepaald dat in zo'n geval
de stem van de voorzitter beslissend is.Het zesde lid maakt het mogelijk om bij een advies een minderheidsstandpunt
te voegen. Daarmee wordt tevens voorkomen dat in belangrijke vraagstukken
principiële of fundamentele verschillen in opvatting tussen leden van
een adviescollege, dwingen tot het uitbrengen van (onbeduidende) compromis-adviezen.
Eventuele minderheidsadviezen kunnen bovendien ook bruikbaar zijn bij de verdere
beleidsvoorbereiding. De redactie van het vijfde lid is gelijk aan het huidige
artikel 10, tweede lid, van de Wet op het specifiek cultuurbeleid15.Ten slotte zij opgemerkt dat het in de praktijk slechts zelden zal voorkomen
dat over de vaststelling van een advies bij wijze van stemming moet worden
beslist. Artikel 20Het voorgestelde artikel bepaalt dat het adviescollege zijn werkwijze
nader in een reglement van orde kan vastleggen. In dat reglement kan ook een
regeling worden opgenomen over de toelating van toehoorders tot de vergaderingen
en de gang van zaken tijdens de vergaderingen voor zover het de toehoorders
betreft. De openbaarheid van de vergaderingen wordt aldus, binnen het kader
van de opgedragen adviestaak, aan het adviescollege overgelaten.16Artikel 21Het voorgestelde artikel bepaalt dat, indien het adviesverzoek vanwege
een van beide kamers der Staten-Generaal is gedaan, het advies tevens aan
de betrokken minister wordt gezonden. Het advies is overigens in dat geval
direct na het uitbrengen feitelijk openbaar. In de andere gevallen geldt artikel
9 van de Wet openbaarheid van bestuur. Artikel 22Dit artikel betreft de samenwerking tussen adviesorganen. Het wetsvoorstel
laat de vrijheid om over een bepaald onderwerp aan meer dan één
adviescollege advies te vragen. Die colleges kunnen op grond van de tweede
volzin in zo'n geval, indien hun tevens gevraagd wordt om gezamenlijk advies
uit te brengen, in onderling overleg tot een vorm van (tijdelijke) samenwerking
komen. Zij zijn in dat geval bevoegd een gemengde commissie samen te stellen
om het advies voor te bereiden. De wijze waarop het gezamenlijke advies wordt
voorbereid, is aldus aan de betrokken colleges overgelaten. Indien bij het
adviesverzoek om een gezamenlijk advies wordt gevraagd, zijn de betrokken
colleges verplicht gezamenlijk advies uit te brengen. Artikel 23Dit artikel betreft een uitwerking van punt 11 van de conclusies en aanbevelingen
in het rapport «Raad op Maat» en beoogt te bevorderen dat de vaststelling
van een regeringsstandpunt ten aanzien van een advies spoedig gebeurt. Indien
het vaststellen van een standpunt lang op zich laat wachten, kan de indruk
worden gewekt dat het bestuur niet slagvaardig is. Ook kan dit onnodige onzekerheid
met zich brengen. Dat is ook de strekking van punt 11 van de conclusies en
aanbevelingen in het rapport «Raad op Maat».De voorgestelde regeling schrijft voor dat de betrokken minister de Staten-Generaal
binnen drie maanden op de hoogte stelt van zijn standpunt over het advies,
tenzij dat binnen die termijn niet mogelijk is. Indien de termijn van drie
maanden niet gehaald kan worden, stelt de betrokken minister de beide kamers
daarvan (gemotiveerd) in kennis. Daarbij zal de betrokken minister kunnen
aangeven op welke termijn het standpunt zal worden uitgebracht.De verplichting een standpunt vast te stellen geldt ingevolge de voorgestelde
bepaling niet ten aanzien van adviezen over formele wetgeving of algemene
maatregelen van bestuur, de door de Staten-Generaal gevraagde adviezen en
te laat uitgebrachte adviezen. Wat de advisering over wetgeving betreft, zij
opgemerkt dat de standpuntbepaling plaats vindt in het kader van het wetsvoorstel
of het ontwerp-besluit. Het standpunt zal (als regel) in de memorie van toelichting
of nota van toelichting worden neergelegd. Het wetgevingsproces heeft een
eigen orde en dynamiek. Het voorschrift dat het standpunt binnen een bepaalde
termijn aan de Tweede Kamer wordt gezonden zou het wetgevingsproces verstoren.
In de voorgestelde bepaling wordt er overigens vanuit gegaan dat het aan de
Staten-Generaal is om te beoordelen of in de gevallen die buiten de reikwijdte
van de voorgestelde bepaling vallen, het wenselijk is dat de vaststelling
van een (afzonderlijk) standpunt plaatsvindt. Indien de regering in die gevallen
niet uit eigen beweging een standpunt vaststelt, kunnen de kamers de betrokken
minister(s) daarom verzoeken. Het begrip «tijdig» in het eerste
lid heeft overigens dezelfde betekenis als dat begrip in artikel 3:6, tweede
lid, van de Algemene wet bestuursrecht. Artikel 24Dit artikel bepaalt dat het adviescollege ieder jaar vóór
1 april de betrokken minister een voorstel doet voor het begrotingsartikel
dat betrekking heeft op het adviescollege. De betrokken minister heeft dit
voorstel nodig bij de verdere begrotingsvoorbereiding. Het voorgestelde artikel
is overigens gebaseerd op de huidige in punt 9.2 van de Aanwijzingen inzake
externe adviesorganen vervatte regel. Artikel 25Dit artikel betreft een uitwerking van punt 7 uit de conclusies en aanbevelingen
uit het rapport «Raad op Maat». Het voorgestelde artikel bepaalt
dat het adviescollege jaarlijks een werkprogramma opstelt. Het werkprogramma
zal een eenvoudige beschrijving moeten bevatten van de in het programmajaar
te verwachten werkzaamheden van het adviescollege. De mate van detaillering
is aan de betrokken minister overgelaten. In het nieuwe adviesstelsel zal
de advisering uit eigen beweging ten opzichte van de taak om op verzoek te
adviseren, een beperkte activiteit zijn. De vraag in hoeverre het programma
ruimte biedt voor advisering uit eigen beweging dient uit het werkprogramma,
in samenhang met de beschikbare middelen ingevolge het desbetreffende begrotingsartikel,
te volgen. Aldus kan de feitelijke ruimte voor advisering uit eigen beweging
jaarlijks door de betrokken minister worden begrensd. Het adviescollege kan
ter zake voorstellen doen.Ingevolge het derde lid kan de betrokken minister het werkprogramma wijzigen.
Dit kan bij voorbeeld op grond van een wijziging van de beschikbare middelen
ingevolge de desbetreffende begrotingswet. Voorts kan naar aanleiding van
de begrotingsbehandeling blijken van wensen van de Staten-Generaal ten aanzien
van het werkprogramma. Hiermee wordt enerzijds tegemoet gekomen aan de wens
van de Tweede Kamer om bij de vaststelling van het werkprogramma betrokken
te zijn. 17 Anderzijds laat de voorgestelde
regeling de normale verhouding tussen regering en Staten-Generaal onverlet. Artikel 26Dit artikel bepaalt dat het adviescollege «rekening houdt»
met het werkprogramma en dat het bij zijn taakuitoefening de grenzen van de
toegekende middelen in acht neemt. Het werkprogramma is daarmee richtsnoer
voor de taakvervulling door het adviescollege. Het werkprogramma heeft dus
niet het rigide karakter dat in enkele adviezen over het voorontwerp werd
verondersteld. Ontwikkelingen die zich in de loop van het jaar voordoen, kunnen
noodzaken tot bijstelling van het programma.Voor de duidelijkheid wordt in de tweede volzin bepaald dat de in het
wetsvoorstel voorgestelde regeling van de werkwijze van adviescolleges geen
afwijking van de Comptabiliteitswet inhoudt. De voorgestelde regeling doet
ook niet af aan de staatsrechtelijke verantwoordelijkheid van de betrokken
minister voor het beheer van de begroting. De uitgaven die worden gedaan in
verband met de taakuitoefening door adviescolleges die geen rechtspersoonlijkheid
bezitten, betreffen de normale begrotingsuitvoering en komen ten laste van
de begroting van het desbetreffende ministerie. De betrokken minister blijft
ook ten aanzien van de uitgaven die verband houden met de taakuitoefening
door het adviescollege belast met het begrotingsbeheer. Hoewel de betrokken
minister, bij voorbeeld, de secretaris van het adviescollege de vrijheid kan
laten over het toegestane bedrag te beschikken18, blijft het adviescollege in financieel opzicht ondergeschikt aan
de beherende minister. Artikel 27Het eerste lid van dit artikel betreft de verplichting van het adviescollege
een jaarverslag uit te brengen. Het tweede lid bepaalt dat elke vier jaar
naast het jaarverslag tevens een evaluatieverslag wordt uitgebracht. Het adviescollege
is overigens vrij de evaluatie zelf uit te voeren dan wel (gedeeltelijk) uit
te besteden.De tweede volzin van het derde lid hangt samen met de coördinerende
rol van de Minister van Binnenlandse Zaken. Deze minister is voor de Staten-Generaal
het algemene aanspreekpunt inzake de ontwikkeling van het adviesstelsel en
de samenhang tussen de adviestaken van de afzonderlijke adviescolleges.Op grond van het evaluatieverslag wordt, ook ten aanzien van de bij wet
voor onbepaalde tijd ingestelde colleges, periodiek bezien of handhaving van
het adviescollege wenselijk is. Niet alleen het handhaven van het college
als zodanig kan daarbij aan de orde zijn, maar ook de omvang van het college
en de omschrijving van de adviestaak in relatie tot de adviesbehoefte van
de regering. Artikel 28Dit artikel betreft de informatievoorziening tussen adviescollege en de
betrokken minister. De regering is voornemens in het Aanwijzingsbesluit bestuursorganen
Wob en WNo een algemene aanwijzing van adviescolleges op te nemen. In het
verkeer tussen adviescollege en burgers zal aldus de Wet openbaarheid van
bestuur (Wob) en de Wet Nationale ombudsman (WNo) van toepassing zijn. Voor
wat de informatie-uitwisseling tussen het adviescollege en de ministers betreft,
wordt er vanuit gegaan dat de Wob daarvoor niet het geschikte kader is. Die
regeling is vooral bedoeld voor de verhouding tussen de overheid en burgers.
Net als (andere) zelfstandige bestuursorganen dienen adviescolleges de betrokken
minister van de nodige informatie te voorzien. Vooral de feitelijke gegevens
die aan de adviezen ten grondslag liggen, zijn in dat verband van belang.
Het voorgestelde artikel strekt ertoe een informatieplicht voor adviescolleges
ten opzichte van de betrokken minister vast te leggen. Artikel 29Hoewel met de opheffing van het bestaande adviesstelsel en de inrichting
van een nieuw stelsel per 1 januari 1997 op het terrein van de externe advisering
van de rijksoverheid «schoon schip» zal worden gemaakt en met
de voorgestelde Kaderwet adviescolleges een doelmatige begrenzing van de mogelijkheden
tot uitdijing van het adviesstelsel en «wildgroei» in de toekomst
zal worden gegeven, is het wenselijk de ontwikkelingen in het adviesstelsel
periodiek in algemene zin te bezien. De voorgestelde evaluatiebepaling vereist
een vierjaarlijkse evaluatie door de regering. Aldus bestaat de wettelijke
verplichting om periodiek te bezien of het adviesstelsel voldoet aan de daaraan
te stellen eisen. Artikel 30De leden van adviescolleges zijn ambtenaren in de zin van de Ambtenarenwet.
Dit zou zonder de voorgestelde voorziening gevolgen hebben die
niet verenigbaar zijn met hun – in inhoudelijk opzicht – onafhankelijke
positie.Artikel 31Dit artikel regelt de materie die thans in aanwijzing 9.3 van de Aanwijzingen
inzake externe adviesorganen wordt beschreven. Het voorgestelde voorschrift
in de Comptabiliteitswet dat per adviescollege een afzonderlijk begrotingsartikel
wordt opgenomen, biedt voor de regering en de Staten-Generaal jaarlijks duidelijkheid
over de aan de advisering door het adviescollege verbonden uitgaven.In de begrotingen voor 1997 zullen voor de adviescolleges die per 1 januari
1997 worden ingesteld, reeds aparte begrotingsartikelen worden opgenomen.
Bij de begrotingsvoorbereiding in 1996 zal met de inwerkingtreding van de
voorgestelde wijziging van de Comptabiliteitswet worden rekening gehouden. Artikel 32Dit artikel geeft een (overgangs)regeling voor adviescolleges waarop,
gelet op het tijdstip waarop zij worden ingesteld, de procedureregeling ten
aanzien van het werkprogramma, zoals neergelegd in artikel 25, voor de eerste
adviesperiode niet kan worden toegepast. In die gevallen dient ingevolge het
voorgestelde artikel de in artikel 25 neergelegde procedure zoveel mogelijk
te worden gevolgd. De voorgestelde regeling geldt (als overgangsregeling)
overigens ook voor het vaststellen van de werkprogramma's voor het jaar 1997
voor de adviescolleges «nieuwe stijl» die per 1 januari 1997 worden
ingesteld. Artikel 33Het tijdstip van inwerkingtreding is gesteld op 1 januari 1997, zijnde
de dag dat het nieuwe adviesstelsel zal zijn ingericht. Voor de thans bestaande
adviescolleges zal het wetsvoorstel geen betekenis hebben, aangezien zij hun
adviestaken op dat tijdstip zullen verliezen dan wel zullen worden afgeschaft.Met ingang van het tijdstip van inwerkingtreding van de voorgestelde wettelijke
regeling zullen de Aanwijzingen inzake externe adviesorganen worden ingetrokken
en zullen de Aanwijzingen voor de regelgeving worden aangepast.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,J. Kohnstamm XNoot1Zie: Kamerstukken II 1994/95, 24 232, nr. 3, blz. 5–6.XNoot2Zie: Kamerstukken II 1993/94, 1994/95 en 1995/96, 23 725.XNoot3Handelingen II 1992/93, blz. 5773–5860 en Kamerstukken II 1992/93,
21 427, nrs. 29–30 en 49.XNoot4Zie: Kamerstukken II 1994/95, 23 725, met name stuk nr. 10.XNoot5De Aanwijzingen inzake externe adviesorganen, bedoeld in onderdeel 1 van
het besluit van de Minister-President van 11 maart 1987, tot vaststelling
van de Aanwijzingen inzake externe adviesorganen en inzake interdepartementale
commissies, Stcrt. 1987, 67.XNoot6Het voorontwerp alsmede de hierop ontvangen adviezen en reacties zijn
ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot7Zie: Kamerstukken II 1992/93, 21 427, nrs. 44 en 46 en Kamerstukken
II, 1994/95, 23 725, nr. 10.XNoot8Vgl. ook: Crijns, F. C. L. M. (1975) Vaste colleges van advies en bijstand.
Bestuurswetenschappen 1975, blz. 409. XNoot9Zie de artikelen 80 e.v. van de Provinciewet en de artikelen 82 e.v. van
de Gemeentewet. XNoot10Ingevolge artikel IVA van de wet van 16 december 1993, houdende wijziging
van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Algemene wet bestuursrecht,
de Wet op de Raad van State, de Beroepswet, de Ambtenarenwet 1929 en andere
wetten, alsmede intrekking van de Wet administratieve rechtspraak overheidsbeschikkingen
(voltooiing eerste fase herziening rechterlijke organisatie), Stb. 1993, 650.XNoot11Zie ook: P. J. Oud, Constitutioneel recht van het Koninkrijk der Nederlanden,
tweede druk (1967), blz. 482.XNoot12Het gaat daarbij om een bespreking van de volgende aspecten: –
de wenselijkheid van onafhankelijke advisering op het desbetreffende terrein;
 – waarom de adviestaak niet aan een bestaand adviescollege dient te
worden opgedragen; – of de adviestaak betrekking heeft op strategische
advisering op hoofdlijnen, departementale kerntaken dan wel specialistische
onderwerpen.XNoot13Kamerstukken II 1991/92, 22 777, nr. 1.XNoot14Zie: Projectgroep externe advisering, (Commissie-Van der Ploeg) derde
interimrapport, 's-Gravenhage 1984, blz. 18. Zie ook: Kummeling, H.R.B.M.
(1988), Advisering in het Publiekrecht. Den Haag SDU (diss. K.U. Nijmegen),
blz. 141.XNoot15Zoals dat komt te luiden na de totstandkoming en inwerkingtreding van
het in noot 16 vermelde wetsvoorstel.XNoot16Dit is ook in lijn met advies van de Raad van State over het wetsvoorstel
tot wijziging van de Wet op het specifiek cultuurbeleid in verband met de
instelling van een adviesorgaan voor het beleid op het terrein van de cultuur
(Raad voor cultuur); zie Kamerstukken II 1994/95, 24 090, A, blz. 1.XNoot17Zie: Handelingen II 1994/95, blz. 3585–3586.XNoot18Vergelijk artikel 17, vierde lid, van de Comptabiliteitswet. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24503-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl