Herziening Belastingstelsel; Brief minister en staatssecretaris over een voorstudie naar een mogelijke belastingherziening
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST134830
 2009-2010
 
 32 140
 Herziening Belastingstelsel
 
 
 
 
 Nr. 
 1
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS EN MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 15 september 2009
 
 In het eerste hoofdstuk van de Miljoenennota 2010 heeft het kabinet aangegeven
fundamenteel te willen nadenken over Nederland in 2020: samen slimmer, schoner,
sterker, solidair en solide. Daarbij is een voorstudie naar een mogelijke
belastingherziening voorzien. De laatste grote herziening van het belastingstelsel
dateert van 2001. Daarna is er sprake geweest van beperkte herzieningen zoals
Werken aan Winst in 2007. Al voor het uitbreken van de crisis werd er vanuit
de Tweede Kamer gevraagd om in aansluiting op de evaluatie van IB2001 door
een fundamentele bril naar het belastingstelsel te kijken.
 
 Het kabinet is van oordeel dat er aanleiding bestaat het belastingstelsel
opnieuw te bezien. Daarvoor bestaat een aantal redenen.
 
 Allereerst is het zo dat de huidige crisis de vraag naar de stabiliteit
van de opbrengsten en de ontwikkeling van de belasting- en premieontvangsten
in verhouding tot die van het BBP weer actueel maakt. Het getal dat aangeeft
met welk percentage de belastingopbrengst groeit bij een groei van het BBP
met 1% wordt aangeduid met «macro-economische progressiefactor»
(MEP). Als de groei van de belastinginkomsten achter blijft bij die van het
BBP en de uitgaven gelijke tred houden met het BBP, is een voortdurende tariefsmutatie
nodig om de uitgaven te financieren. Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor
de premieontvangsten. Deze situatie, waarin de MEP afwijkt van 1,0 zal gevolgen
moeten hebben voor de wijze waarop met het lastenkader wordt omgegaan.
 
 Vervolgens dienen wij onszelf de vraag te stellen of de verschillende
belastinggrondslagen (arbeid, winst, consumptie, vermogen, waaronder onroerend
goed, milieubelastend gedrag etc.) voor de toekomst houdbare grondslagen opleveren.
Voor de te kiezen mix geldt dat verschillende samenstellingen van de mix verschillende
economische effecten genereren.
 
 Naast de vraag of er verbeteringen in de belastingmix mogelijk zijn, is
ook de vraag relevant of binnen de individuele belastingsoorten (verdere)
vereenvoudiging mogelijk is.
 
 Meer en detail kunnen de volgende vragen geformuleerd worden:
 – de soliditeit van het systeem: Zijn
de belastingbronnen voldoende stabiel om op korte en lange termijn voldoende
inkomsten te genereren om de uitgaven zonder lastenverzwaringen te financieren?
Wat is de ontwikkeling van de belasting- en premieontvangsten in verhouding
tot die van het BBP?
 – de solidariteit van het systeem: Worden
de lasten door de juiste personen, huishoudens en bedrijven opgebracht? Wordt
inkomen uit onderneming, uit vermogen en uit arbeid en consumptie evenwichtig
belast?
 – de economische efficiëntie van het systeem: Draagt het systeem bij aan een sterk Nederland? Is de keuze van
de belastingmix zodanig dat het de economische groei zo weinig mogelijk belemmert?
 – de eenvoud van het systeem: Is het
systeem slim genoeg? Kan het geld met behoud van de andere doelstellingen
tegen lagere uitvoeringskosten en administratieve lasten worden verkregen?
Zijn de prikkels uit het belastingstelsel voldoende duidelijk voor degenen
voor wie zij bedoeld zijn?
 – de milieuvriendelijkheid van het systeem:
Ondersteunt het belastingstelsel het streven naar een schone en duurzame economie
voldoende?
 
 In het Verenigd Koninkrijk hebben dit soort vragen geleid tot de zogenaamde
Mirrleesreview, een onafhankelijk studieproject van gerenommeerde internationale
wetenschappers. Dit project is in 2005 begonnen en wacht nog steeds op afronding
(ondanks eerdere verwachtingen dat deze in de herfst van 2008 zou kunnen plaatsvinden).
In bijlage 2 is een lijst met onderwerpen van de Mirrleesreview opgenomen.
 
 Eerder heeft de staatssecretaris toegezegd
nog eens naar de mogelijkheden en onmogelijkheden van een Mirrleesreview in
Nederland te zullen kijken. Tevens gaf hij aan het concept als zodanig, zeker
gelet op de wensen die op de middellange en lange termijn leven bij de Kamer,
interessant te vinden. Het kabinet staat welwillend tegenover een Nederlandse
versie van de Mirrleesreview, maar heeft moeite met de hoeveelheid tijd die
dit project in het Verenigd Koninkrijk nodig blijkt te hebben. Het kiest er
dan ook voor dit studieproject te integreren in een voorstudie naar verschillende
scenario’s voor een mogelijke herziening van het Nederlandse belastingstelsel.
 
 Voor het verrichten van deze voorstudie zal een «Studiecommissie
belastingstelsel» worden ingesteld die in opdracht van de minister en
staatssecretaris van Financiën de uitwerking van de voorstudie zal oppakken.
In deze studiecommissie zullen externe deskundigen, ambtelijke deskundigen
en het CPB zitting nemen. De commissie staat onder leiding van een externe
voorzitter.
 
 De studiegroep zal een drietal activiteiten ondernemen:
 1. Aan verschillende wetenschappers en adviseurs zal worden gevraagd wat
er volgens hen aan het Nederlandse belastingstelsel dient te veranderen. Deze
gedachten zullen eind dit jaar door het ministerie van Financiën worden
gepubliceerd.
 2. Tegelijkertijd zal het bestaande stelsel worden getoetst aan de hierboven
gestelde vragen.
 3. De gedachten van de wetenschappers en adviseurs en de uitkomsten van
deze toetsing zullen in de vervolgfase, tezamen met de conclusies uit
verschillende andere recente publicaties worden uitgewerkt tot mogelijke scenario’s
van belastingherziening. Daarbij zal in beginsel het geheel aan belasting-
en premieopbrengsten worden betrokken dat is opgenomen in bijlage 3. Bij het
vormgeven van de scenario’s geldt als randvoorwaarde dat de scenario’s
 a) stabiele en houdbare grondslagen moeten kennen, en
 b) maximaal moeten inzetten op vereenvoudiging van het stelsel
 
 De uitgewerkte scenario’s zullen worden getoetst op de volgende
criteria:
 – Inkomensgevolgen
 – Economische effecten op korte en lange termijn
 – Gevolgen voor het milieu
 – Europese/internationale houdbaarheid
 – Eenvoud, uitvoerbaarheid
 – Administratieve lasten en uitvoeringskosten
 
 De voorstudie zal in het tweede kwartaal van 2010 worden afgerond. De
resultaten zullen tegelijkertijd met de resultaten van de studiegroep begrotingsruimte
in juni 2010 worden aangeboden aan het kabinet en de Tweede Kamer. Bij de
resultaten van de voorstudie zal ook een agenda voor vervolgonderzoek worden
opgesteld.
 
 Hoogachtend,
 
 De staatssecretaris van Financiën,
 J. C. de Jager
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos
 
 
 BIJLAGE 1
 Samenstelling en werkwijze van de studiecommissie
 De voorstudie zal worden verricht door een gemengde werkgroep van ambtenaren
en externe deskundigen. De werkgroep heeft een externe voorzitter en een ambtelijk
secretariaat. De werkgroep zal zelfstandig overleggen met belangengroepen
(waaronder sociale partners) en deskundigen en indien gewenst opdracht geven
tot extern onderzoek. 
 
 
 BIJLAGE 2
 Inhoudsopgave VK-Mirrleesreview
 1. Samenvatting en beleidsaanbevelingen
 2. Inkomensafhankelijke regelingen
 3. Arbeidsaanbod
 4. BTW
 5. Vergroening
 6. Belastinggrondslag (inkomsten uit vermogen)
 7. Vermogen en vermogensoverdrachten
 8. Effecten op consumptie en sparen van het belasten
van inkomsten uit vermogen
 9,10 Vennootschapsbelasting en belasting van internationaal
kapitaal
 11. Kleine bedrijven
 12. Beheer en compliance
 13. De politieke economie van belastingbeleid 
 
 
 BIJLAGE 3
 belasting- en premieontvangsten 2010
 
 
 
 
 
 
 
 mln. euro
 
 
 
 
 kostprijsverhogende belastingen
 68 383
 
 
 omzetbelasting
 41 100 
 
 
 belasting op aanschaf en bezit van auto’s en motorfietsen
 5 793 
 
 
 brandstofaccijns
 7 350
 
 
 milieubelastingen
 4 956 
 
 
 accijns op alcohol en tabak, verbruiksbelasting op alcoholvrije
dranken
 3 470
 
 
 overdrachtsbelasting
 2 885 
 
 
 assurantiebelasting, kapitaalsbelasting
 829 
 
 
 invoerrechten
 2 000
 
 
 
 
 
 
 
 belastingen op inkomen, winst en vermogen
 
 
 63 157
 
 
 
 Loon- en inkomstenbelasting
 44 443 
 
 
 Vennootschapsbelasting gassector
 1 600 
 
 
 Vennootschapsbelasting niet-gassector
 12 038 
 
 
 Dividendbelasting
 2 891
 
 
 Successierechten
 1 713 
 
 
 Kansspelbelasting
 452
 
 
 
 
 
 
 niet nader toe te rekenen
 98 
 
 
 
 
 
 
 
 totaal belastingen
 
 
 131 638
 
 
 
 
 
 
 
 premies volksverzekeringen kas
 35 317 
 
 
 premies werknemersverzekeringen (w.o. ZVW-premies)
 44 958 
 
 
 totaal belasting- en premieontvangsten (EMU-basis)
 211 849
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamerstukken II, 2008–2009, 30 375, nr. 7.
 
 
 De vraag naar de gevolgen van een afwijkende progressiefactor voor het
lastenkader zal worden opgepakt door de Studiegroep Begrotingsruimte.
 
 
 in een AO over diverse fiscale onderwerpen op 26 november 2008 (Kamerstuk
30 375, nr. 7).
 
 
 Het CPB zal worden gevraagd de economische effecten van de verschillende
scenario’s door te rekenen.