Wet handhaving consumentenbescherming; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30411, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-12-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30411 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEENHOOFDSTUK 1: INLEIDING1.1 Doel en aanleiding1.2 Voorgeschiedenis1.3 Uitgangspunten bij het wetsvoorstel1.4 Toezicht en handhaving van privaatrechtelijke regelsHOOFDSTUK 2: VERORDENING 2006/20042.1 Doel2.2 Werkingssfeer2.3 Intracommunautaire inbreuken2.4 Betrokken instanties2.5 Wederzijdse bijstand in de zin van verordening 2006/20042.6 Europees netwerk van consumententoezichthouders2.7 Databank en bescherming van persoonsgegevens2.8 Internationale vergelijkingHOOFDSTUK 3: HET MATERIËLE RECHT3.1 Inleiding3.2 Bepalingen die de ConsumentenAutoriteit gaat handhavenI Misleidende reclameII PakketreizenIII Algemene voorwaardenIV Time shareV Koop op afstandVI Consumentenkoop en garantiesVII Elektronische handelVIII ColportageIX Prijsaanduidingen3.3 Implementatie van de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken3.4 Bepalingen die de AFM gaat handhaven3.5 Bepalingen die het Staatstoezicht op de Volksgezondheid
gaat handhaven3.6 Bepalingen die de Inspectie Verkeer en Waterstaat
gaat handhaven3.7 Bepalingen die de Voedsel en Warenautoriteit gaat
handhaven3.8 Bepalingen die het Commissariaat voor de Media gaat
handhavenHOOFDSTUK 4: DE CONSUMENTENAUTORITEIT4.1 Inleiding4.2 Relatie tot de minister4.3 Relatie tot andere toezichthouders4.3.1 Samenwerking bij handhaving van verordening 2006/20044.3.2 Overige samenwerking4.4 Relatie tot maatschappelijke organisaties4.5 Interne organisatie4.6 Gebruik van gegevensHOOFDSTUK 5: DE CONSUMENTENAUTORITEIT ALS BEVOEGDE AUTORITEIT5.1 Onderscheid handhaving via bestuurs- en via privaatrecht5.2 De toezichtsbevoegdheden van de ConsumentenAutoriteit5.3 De privaatrechtelijke bevoegdheden met betrekking
tot handhaving5.4 De bestuursrechtelijke bevoegdheden met betrekking
tot handhaving5.4.1 Last onder dwangsom5.4.2 Bestuurlijke boete5.4.3 Bevoegdheid tot openbaarmaking5.5 Verhouding tot het strafrecht5.6 MassaschadeHOOFDSTUK 6: ANDERE BEVOEGDE AUTORITEITENHOOFDSTUK 7: ANDERE OVERHEIDSINSTANTIES7.1 Gebieden van samenwerking7.1.1 Samenloop van bevoegdheden7.1.2 Uitleg van begrippen7.1.3 Meldingsplicht7.1.4 Wederzijdse bijstand in de zin van verordening 2006/20047.1.5 Afspraken over tweejaarlijkse verslaglegging aan
de Europese Commissie7.1.6 Samenwerkingsprotocollen7.2 De Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit
(OPTA)7.3 De Nederlandse Zorgautoriteit7.4 DeNederlandse Mededingingsautoriteit (NMa)7.5 De Belastingdienst/FIOD-ECDHOOFDSTUK 8: INFORMATIE-UITWISSELING EN VERSLAGLEGGING8.1 Informatie-uitwisseling in het kader van Europese
coördinatie8.2 Informatie-uitwisseling met derde landenHOOFDSTUK 9: MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES9.1 Inleiding9.2 Instanties met een rechtmatig belang9.3 Samenwerkingsprotocollen met consumentenorganisaties9.4 Maatschappelijk overlegHOOFDSTUK 10: RECHTSBESCHERMINGHOOFDSTUK 11: ADMINISTRATIEVE LASTEN EN EVALUATIE11.1 Administratieve lasten11.2 Overige bedrijfseffecten11.3 EvaluatieHOOFDSTUK 12: TRANSPONERINGSTABELII. ARTIKELENArtikel 1.1Onderdelen a en bOnderdeel eOnderdelen f en gOnderdelen j en kOnderdeel nArtikelen 2.1 tot en met 2.3Artikel 2.4Privaatrechtelijke handhavingArtikel 2.5Artikel 2.6Bestuursrechtelijke handhavingArtikel 2.7Artikel 2.8Artikel 2.9Artikel 2.10Artikelen 2.11 tot en met 2.15Artikelen 2.15a tot 2.15gArtikel 2.16Artikel 2.17Artikelen 3.1 tot en met 3.10 (algemeen)Artikelen 3.1 en 3.2Artikelen 3.3 en 3.4Artikelen 3.5 en 3.6Artikelen 3.7 en 3.8Artikelen 3.9 en 3.10Artikel 3.11Artikel 4.1Artikel 4.2Artikel 4.3Artikel 4.4Artikel 4.5Artikel 5.1Artikel 6.2Artikel 6.3Artikel 7.1Artikel 7.2Artikel 8.1Artikel 8.2Artikelen 8.3 en 8.4Artikelen 8.5 tot en met 8.8Artikel 9.1Artikel 9.2Artikel 9.3BIJLAGE IBIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTING:Overzicht toezichthouders en het duale handhavingsstelselBIJLAGE IIBIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGOverzicht privaatrechtelijke handhavingsmiddelen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30411Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 206 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 411Regels omtrent instanties die verantwoordelijk zijn voor handhaving
van de wetgeving inzake consumentenbescherming (Wet handhaving consumentenbescherming)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING   I.ALGEMEEN2   Hoofdstuk
1: Inleiding21.1 Doel en aanleiding2 1.2Voorgeschiedenis3 1.3 Uitgangspunten bij het wetsvoorstel3 1.4 Toezicht en handhaving van privaatrechtelijke
regels6    Hoofdstuk
2: Verordening 2006/20047 2.1 Doel7 2.2Werkingssfeer7 2.3 Intracommunautaire inbreuken92.4 Betrokken instanties10 2.5 Wederzijdse bijstand in de zin
van verordening 2006/200411 2.6 Europees netwerk van consumententoezichthouders12 2.7 Databank en bescherming van persoonsgegevens12 2.8 Internationale vergelijking13    Hoofdstuk
3: Het materiële recht153.1 Inleiding15 3.2 Bepalingen die de ConsumentenAutoriteit
gaat handhaven17 3.3 Implementatie van de Richtlijn
oneerlijke handelspraktijken21 3.4Bepalingen die de AFM gaat handhaven22 3.5 Bepalingen die het Staatstoezicht
op de Volksgezondheid gaat handhaven223.6 Bepalingen die de Inspectie Verkeer
en Waterstaat gaat handhaven23 3.7 Bepalingen die de Voedsel en Warenautoriteit
gaat handhaven24 3.8 Bepalingen die het Commissariaat
voor de Media gaat handhaven24   Hoofdstuk
4: De ConsumentenAutoriteit244.1 Inleiding24 4.2 Relatie tot de minister264.3 Relatie tot andere toezichthouders27 4.4Relatie tot maatschappelijke organisaties28 4.5 Interne organisatie28 4.6 Gebruik van gegevens29   Hoofdstuk
5: De ConsumentenAutoriteit als bevoegde autoriteit30   5.1 Onderscheid handhaving via bestuurs-
en via privaatrecht30 5.2 De toezichtsbevoegdheden van de
ConsumentenAutoriteit31 5.3 De privaatrechtelijke bevoegdheden
met betrekking tot handhaving335.4 De bestuursrechtelijke bevoegdheden
met betrekking tot handhaving35 5.5 Verhouding tot het strafrecht375.6 Massaschade38    Hoofdstuk
6: Andere bevoegde autoriteiten39   Hoofdstuk
7: Andere overheidsinstanties417.1 Gebieden van samenwerking41 7.2 De Onafhankelijke Post en Telecommunicatie
Autoriteit (OPTA)45 7.3 De Nederlandse Zorgautoriteit45 7.4 De Nederlandse Mededingingsautoriteit
(NMa)45 7.5 De Belastingdienst/FIOD-ECD46   Hoofdstuk
8: Informatie-uitwisseling en verslaglegging468.1 Informatie-uitwisseling in het
kader van Europese coördinatie46 8.2Informatie-uitwisseling met derde
landen47   Hoofdstuk
9: Maatschappelijke organisaties479.1 Inleiding47 9.2 Instanties met een rechtmatig
belang48 9.3 Samenwerkingsprotocollen met consumentenorganisaties49 9.4 Maatschappelijk overleg49   Hoofdstuk
10: Rechtsbescherming50   Hoofdstuk
11: Administratieve lasten en evaluatie5211.1 Administratieve lasten52 11.2 Overige bedrijfseffecten56 11.3 Evaluatie57   Hoofdstuk
12: Transponeringstabel57   II.ARTIKELEN58I. ALGEMEENHOOFDSTUK 1: INLEIDING1.1 Doel en aanleidingDit wetsvoorstel strekt er toe uitvoering te geven aan het regeringsvoornemen
te komen tot de oprichting van een toezichthouder op delen van het consumentenrecht.
Tevens wordt met dit wetsvoorstel invulling gegeven aan de verplichtingen
voor Nederland die voortvloeien uit de op 27 oktober 2004 door het Europees
Parlement en de Raad van Ministers aangenomen Verordening inzake samenwerking
handhaving consumentenbescherming (hierna: verordening 2006/2004).1Het voornemen tot oprichting van deze nieuwe toezichthouder heeft de regering
op 21 juni 2004 gepresenteerd in de vorm van een strategisch actieprogramma.2 Over dit strategisch actieprogramma heeft de Staatssecretaris
van Economische Zaken op 15 september 2004 overleg gevoerd met de vaste
commissie voor Economische Zaken.3 Na uitvoerig
overleg met betrokken departementen, toezichthouders én maatschappelijke
organisaties, heeft de regering een nadere invulling van de voornemens met
betrekking tot dit wetsvoorstel toegestuurd op 29 april 20054.Met de twee eerder genoemde beleidsstukken heeft een herijking van het
consumentenbeleid plaats gevonden, waarvan dit wetsvoorstel een concrete resultante
is. Voor deze herijking bestonden en bestaan voor de regering drie aanleidingen:– Een sterke markt verdient een waar nodig sterke overheid.– In verschillende onderzoeken naar de «witte vlekken»
op het gebied van consumentenbescherming zijn vele problemen gesignaleerd
die nu een oplossing behoeven.– Het nationale handhavingsstelsel behoeft aanpassing aan verordening
2006/2004.Uitgangspunt bij dit wetsvoorstel is dat de overheid (de toezichthouder)
pas ingrijpt met handhaving bij mogelijke inbreuken op het consumentenrecht
als de markt daartoe niet in staat is. In dit hoofdstuk en in hoofdstuk 9
over maatschappelijke organisaties staat dit uitgangspunt nader beschreven.
De systematiek van verordening 2006/2004 en de noodzakelijke aanpassingen
van het Nederlands rechtsbestel aan deze verordening worden verder behandeld
in hoofdstuk 2.In het kader van het strategisch actieprogramma consumentenbeleid zijn
enkele onderzoeken uitgevoerd.5 Gekeken is naar
geregistreerde klachten van consumenten in de bestanden van de Consumentenbond
en Stichting de Ombudsman in de periode van 2001–2003. Uit het dataonderzoek
bij Stichting De Ombudsman en de Consumentenbond komt naar voren, dat veel
klachten betrekking hebben op misleiding, waaronder misleidende reclame –
een oneerlijke handelspraktijk. In de genoemde periode zijn hierover bij de
Consumentenbond en Stichting de Ombudsman ongeveer tienduizend klachten binnengekomen.
Ook bestaan er veel klachten over algemene voorwaarden, incasso en garantie.
Veel klachten betroffen mogelijke inbreuken op het consumentenrecht waardoor
tal van consumenten gedupeerd wordt of kan worden. Het betreft dus zaken met
een meer collectief karakter. Zo zal een oneerlijke handelaar met zijn praktijken
meerdere consumenten willen duperen. Ook zal een aanbieder onredelijke algemene
voorwaarden tegen meerdere consumenten hanteren. Dergelijke zaken worden niet
of onvoldoende opgelost in de individuele betrekkingen tussen aanbieder en
consument. Dergelijke inbreuken op het consumentenrecht met een collectief
karakter ontregelen de markt doordat zij de consument verhinderen
een geïnformeerde en efficiënte keuze te maken. Ook is sprake van
concurrentievervalsing, doordat aanbieders die oneerlijk te werk gaan omzet
weghalen bij bonafide concurrenten die de regels wel naleven. Publiekrechtelijke
handhaving– ter ondersteuning van het huidige civiele stelsel –
zal een disciplinerende werking hebben op het gedrag van malafide aanbieders
en daardoor een positieve prikkel geven aan het investeringsklimaat in Nederland.
Meer vertrouwen van consumenten, geïnformeerde en efficiënte keuzes
van consumenten, minder concurrentievervalsing en een betere werking van de
markt zullen leiden tot het beter functioneren van markten en tot economische
groei. Daarin ligt ook een aanleiding van de regering dit wetsvoorstel aanhangig
te maken, na eerder reeds ingestemd te hebben met verordening 2006/2004.1.2 VoorgeschiedenisOver dit wetsvoorstel heeft frequent overleg plaatsgevonden met de Consumentenbond,
de Stichting De Ombudsman, VNO-NCW, de Stichting Reclame Code en de Stichting
Geschillencommissies voor consumentenzaken. Ook is frequent overlegd met toezichthouders
en betrokken departementen. Al deze partijen zijn vanaf het najaar van 2004
bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel betrokken. Discussiestukken en
concept-wetteksten zijn naar deze partijen gestuurd voor commentaar en aanvulling.
Ook is enkele malen gesproken met de leden van de SER-commissie voor Consumentenaangelegenheden
(SER-CCA). In de SER-CCA hebben naast onafhankelijke leden, ook zitting vertegenwoordigers
van consumentenorganisaties waaronder de Consumentenbond en ondernemersverenigingen
zoals MKB-Nederland.De SER-CCA heeft op 13 april 2004 aan mij een advies uitgebracht
over verordening 2006/2004.1 In dit advies wordt
reeds vooruitgekeken naar de inpassing van deze verordening in het Nederlands
rechtsbestel en de consequenties voor het toezicht. Dit advies heeft de regering
dan ook betrokken bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel. Ook heeft de
Raad van State een afdelingsadvies gegeven inzake verordening 2006/2004. Ook
dit advies is betrokken bij dit wetsvoorstel.21.3 Uitgangspunten bij het wetsvoorstelDit wetsvoorstel strekt in de eerste plaats ter implementatie van verordening
2006/2004. De verordening schrijft een netwerk van publieke handhavingsinstanties
in de Europese Unie en de lidstaten van de Europese Economische Ruimte voor
zover deze geen lid zijn van de Europese Unie (IJsland, Liechtenstein en Noorwegen)
voor, met als doel de consument te beschermen tegen intracommunautaire inbreuken
met een collectief karakter op het Europese – in de lidstaten geïmplementeerde –
consumentenrecht (zie artikel 1 van de verordening). Als bijlage bevat de
verordening een lijst met aldus te handhaven richtlijnen en één
verordening. In het vervolg wordt onder intracommunautaire inbreuken ook verstaan
inbreuken op het consumentenrecht van de landen in de Europese Economische
Ruimte die geen lid zijn van de Europese Unie, voor zover de in de bijlage
genoemde richtlijnen op deze landen van toepassing zijn. Ter uitvoering van
het doel van de verordening dienen de lidstaten zogenaamde bevoegde autoriteiten
aan te wijzen die op eigen gezag of door tussenkomst van een rechter over
een aantal in de verordening voorgeschreven bevoegdheden dienen te beschikken
(artikel 4 van de verordening). Om hieraan te voldoen wordt bij het wetsvoorstel
een nieuwe toezichthouder – de ConsumentenAutoriteit – opgericht.
Er is voor de oprichting van een nieuwe toezichthouder gekozen omdat de met
deze wet beoogde doelstellingen, verbeterde bescherming van de consument tegen (intracommunautaire) inbreuken met een collectief karakter, niet
goed passen bij die van bestaande toezichthouders. De meeste bestaande toezichthouders
houden toezicht op sectorspecifieke regelgeving, zoals de AFM en de OPTA en
zijn uit dien hoofde niet geschikt voor een generiek toezicht zoals uit de
verordening voorvloeit. De NMa is weliswaar een generieke toezichthouder,
maar heeft een andere invalshoek. De NMa richt zich primair op het bewaken
van een goede marktwerking, zodat een werkzame concurrentie in stand kan blijven
waardoor een optimalisering van de prijs-kwaliteitverhouding van goederen
en diensten alsook een efficiënte aanwending van (productie)middelen
worden bevorderd. Bij deze taken past minder goed een taak gericht op de handhaving
van consumentenbescherming. Het voorliggende wetsvoorstel zal dan ook tevens
de instellingswet voor de ConsumentenAutoriteit zijn. Wel zal een aantal reeds
bestaande toezichthouders in dit wetsvoorstel – in de hoedanigheid van
bevoegde instantie of andere overheidsorganisatie – worden belast met
bepaalde taken ter uitvoering van de verordening, voor zover deze taken op
hun sectorspecifiek terreinen liggen. Tenslotte zullen instanties die een
rechtmatig belang hebben bij de beëindiging van of het verbieden van
intracommunautaire inbreuken, bepaalde taken uit de verordening gaan vervullen.In het wetsvoorstel is het toezicht op en handhaving van het consumentenrecht
uit de verordening als volgt verdeeld:1. De ConsumentenAutoriteit zal een groot deel van de handhaving
van het consumentenrecht uit de verordening voor haar rekening nemen. Daartoe
wordt zij als bevoegde autoriteit in de zin van artikel 4, eerste lid, van
verordening 2006/2004 aangewezen en krijgt zij de in de verordening voorgeschreven
bevoegdheden (artikel 2.1 en volgende in het wetsvoorstel). In de bijlage
bij het wetsvoorstel worden de regels opgesomd waarop de ConsumentenAutoriteit
toezicht zal houden. Daarbij dient te worden opgemerkt dat zij niet bevoegd
is om op te treden tegen (intracommunautaire) inbreuken die betrekking hebben
op een financiële dienst of activiteit. In de hoofdstukken 4 en 5 van
het algemene deel zal de ConsumentenAutoriteit nader worden besproken.2. In dit wetsvoorstel zal voorts een aantal bestaande toezichthouders
worden aangewezen als bevoegde autoriteit in de zin van de verordening: te
weten de Stichting Autoriteit Financiële Markten, het Staatstoezicht
op de Volksgezondheid, het Commissariaat voor de Media, de Inspectie Verkeer
en Waterstaat en de Voedsel en Warenautoriteit (zie hoofdstuk 3 van het wetsvoorstel).
In de bijlage bij het wetsvoorstel zijn de wettelijke bepalingen opgesomd,
waarop deze bevoegde autoriteiten toezicht houden. Ook deze bevoegde autoriteiten
(zie ook artikel 4, eerste lid, van de verordening) krijgen de bevoegdheden
uit de verordening en zullen bevoegd zijn om bepaalde delen van het consumentenrecht
uit de verordening exclusief voor hun rekening te nemen: de ConsumentenAutoriteit
is op deze terreinen niet bevoegd. In hoofdstuk 6 van het algemene deel zullen
deze andere bevoegde autoriteiten nader aan de orde komen.3. Een aantal bestaande toezichthouders wordt voorts als andere overheidsinstantie
aangewezen, conform het bepaalde in artikel 4, tweede lid, van verordening
2006/2004. Dit betreft in ieder geval de Nederlandse Zorgautoriteit, de Onafhankelijke
Post en Telecommunicatie Autoriteit en de raad van bestuur van de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (zie artikel 4.1 van het wetsvoorstel). Deze toezichthouders
zijn op grond van bestaande regelgeving in bepaalde gevallen reeds bevoegd
om op te treden tegen gedragingen waartegen de ConsumentenAutoriteit na de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel ook zal kunnen optreden. De regering
is van mening dat indien er sprake is van een dergelijke samenloop van
bevoegdheden de reeds bestaande toezichthouders (de andere overheidsinstanties)
de inbreuk in beginsel zullen dienen te behandelen. Deze «voorrangsregel»
is in het wetsvoorstel neergelegd (zie artikel 4.2 van het wetsvoorstel).
De andere overheidsinstanties worden echter niet aangewezen als bevoegde autoriteit
in de zin van de verordening; dit zal de ConsumentenAutoriteit zijn. Dit betekent
dat de andere overheidsinstanties de bevoegdheden die worden voorgeschreven
in de verordening niet zullen krijgen. Dit laat onverlet hun bevoegdheden
die zij op grond van andere regelgeving hebben.Er bestaat geen samenloop tussen de bevoegdheden van de andere overheidsinstanties
en de andere bevoegde autoriteiten, zodat hieromtrent niets in dit wetsvoorstel
is geregeld. In hoofdstuk 7 van het algemene deel zullen de andere overheidsinstanties
nader worden besproken.4. Op grond van het bepaalde in artikel 4, tweede lid, van de verordening
kunnen ook instanties met een rechtmatig belang bij de beëindiging van
of het verbieden van intracommunautaire inbreuken worden aangewezen. In artikel
6.2 van het wetsvoorstel is bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur
van deze mogelijkheid gebruik kan worden gemaakt. Zo zal de Stichting Reclame
Code op grond van deze bepaling als een dergelijke instantie worden aangewezen.
Zij zal geen bevoegde autoriteit in de zin van verordening 2006/2004 worden,
maar zal wel bepaalde taken die voortvloeien uit de verordening – voor
zover betrekking hebbend op reclame – voor haar rekening nemen. In paragraaf 9.2
zal nader worden ingegaan op de instanties met een rechtmatig belang.De verordening is rechtstreeks werkend. Dit betekent dat wat de verordening
dwingend voorschrijft, in het wetsvoorstel geen herhaling behoeft. Daar waar
keuzes gemaakt kunnen worden op grond van verordening 2006/2004, worden die
in dit wetsvoorstel gemaakt. In de bijlage bij deze toelichting is een transponeringstabel
opgenomen. Evenals de verordening beperkt het wetsvoorstel zich in beginsel
tot het toezicht en handhaving van intracommunautaire inbreuken op de consumentenregels
vallend onder de werkingssfeer van verordening 2006/2004 (paragraaf 2.2
van het algemene deel). Uitzondering hierop is de reeds in het strategisch
actieprogramma gemaakte keuze om de ConsumentenAutoriteit behalve intracommunautaire
inbreuken, ook niet-grensoverschrijdende inbreuken op het consumentenrecht
vallend onder verordening 2006/2004 te laten handhaven. De regering heeft
deze keuze gemaakt, omdat anders buitenlandse consumenten een betere bescherming
van overheidswege zouden kunnen genieten dan Nederlandse consumenten. Immers,
bij inbreuken op het consumentenrecht gemaakt door Nederlandse bedrijven jegens
enkel Nederlandse consumenten ontbreekt het grensoverschrijdende element,
zodat dergelijke inbreuken niet onder het bereik van verordening 2006/2004
vallen.De gemaakte keuze is in lijn met de overwegingen van de verordening. In
overweging 5 van de verordening staat aangegeven: «door
een doeltreffende vervolging van inbreuken op nationaal niveau moet discriminatie
tussen nationale en intracommunautaire transacties worden vermeden». Deze uitbreiding van bevoegdheden voor wat betreft «nationale
inbreuken» zal in dit wetsvoorstel alleen voor de ConsumentenAutoriteit
worden geregeld. De andere bevoegde autoriteiten krijgen in deze wet alleen
bevoegdheden toegewezen voor wat betreft intracommunautaire inbreuken. De
uitbreiding van bevoegdheden is ook niet noodzakelijk aangezien zij in alle
gevallen reeds bevoegd zijn om op basis van reeds bestaande andere regelgeving
adequaat tegen «nationale inbreuken» op het consumentenrecht op
te treden.Het wetsvoorstel bevat geen (nieuwe) materiële bepalingen aangaande
het consumentenrecht en blijft beperkt tot de werkingssfeer van verordening 2006/2004. In de bijlage bij het wetsvoorstel wordt verwezen naar
reeds bestaande regelgeving.1.4 Toezicht en handhaving van privaatrechtelijke regelsEen groot deel van het consumentenrecht uit verordening 2006/2004 is in
Nederland geïmplementeerd in het Burgerlijk Wetboek (BW). In Nederland
vindt de handhaving van dit gedeelte van het consumentenrecht plaats via de
civiele rechter. Een consument kan een procedure bij de civiele rechter aanhangig
maken indien hij van mening is dat zijn rechten door een bedrijf worden geschonden.
Het uitgangspunt van het consumentenrecht is dat de consument zelf, ondersteund
door de wetgeving, goed geïnformeerd een overeenkomst kan sluiten en
indien zijn rechten worden geschonden nakoming van een overeenkomst kan afdwingen
dan wel in voorkomend geval een beroep op schadevergoeding kan doen, eventueel
naast ontbinding van de overeenkomst.Voorts is het voor binnenlandse en buitenlandse consumentenorganisaties
mogelijk om op grond van het bepaalde van artikel 305a respectievelijk artikel
305c van boek 3 van het BW een collectieve actie te starten. Als een bedrijf
jegens verschillende consumenten een van de voorschriften uit het consumentenrecht
schendt, kunnen dergelijke organisaties in rechte nakoming van deze regels
afdwingen. Daarnaast bestaan in Nederland verschillende initiatieven van zelfregulering,
die tot doel hebben een betere uitvoering te geven aan de consumentenregels.
Daarbij kan gedacht worden aan mogelijkheden van buitengerechtelijke geschillenbeslechting
en het tweezijdig vaststellen van algemene voorwaarden.De ConsumentenAutoriteit zal worden aangewezen als bevoegde autoriteit
voor dat gedeelte van het consumentenrecht dat is geïmplementeerd in
het Burgerlijk Wetboek (met uitzondering van inbreuken die betrekking hebben
op een financiële dienst of activiteit). De oprichting van de ConsumentenAutoriteit
zal geen aanleiding zijn om het hierboven beschreven stelsel van handhaving
van het consumentrecht te herzien. Het uitgangspunt blijft dat daar waar consumenten
zelf tot een oplossing kunnen komen met bedrijven, publiekrechtelijke handhaving
vanuit een oogpunt van subsidiariteit niet aangewezen is. De verantwoordelijkheid
voor het zorgvuldig handelen in consumentenzaken blijft dan ook in beginsel
bij de consument en de handelaar en dienstverlener te liggen. Deze verantwoordelijkheid
kan niet worden afgewenteld op de ConsumentenAutoriteit. De ConsumentenAutoriteit
zal alleen dan optreden indien de collectieve belangen van consumenten worden
geschonden en het systeem van civielrechtelijke handhaving niet effectief
blijkt te functioneren. Zie ook bijlage II bij de memorie van toelichting,
waarin een overzicht wordt gegeven van de privaatrechtelijke handhavingsmiddelen
die de verschillende instanties ter beschikking staan.Met dit wetsvoorstel wordt bestuursrechtelijk toezicht geïntroduceerd
op privaatrechtelijke consumentenregels. Immers, de ambtenaren werkzaam bij
de ConsumentenAutoriteit worden aangewezen om toezicht te houden op de consumentenregels
in het BW. In zoverre ontstaat er dan ook een zogenaamd duaal stelsel (zie
verder hoofdstuk 5). Gezien de door verordening 2006/2004 in artikel 4, zesde
lid, voorgeschreven bevoegdheden is deze keuze onvermijdelijk.De handhaving van de consumentenregels die zijn geïmplementeerd in
het BW door de ConsumentenAutoriteit zal echter via de civiele rechter geschieden.
In dit kader wordt een verzoekschriftprocedure voor de ConsumentenAutoriteit
gecreëerd (zie verder hoofdstuk 5). Zou voor bestuursrechtelijke handhaving
worden gekozen, dan zouden naast de «gebruikelijke» civiele rechter
ook de ConsumentenAutoriteit en – in geval van beroep –
de bestuursrechter zich uit moeten laten over dezelfde begrippen uit het BW.
Daar komt bij, dat een (bestuursrechtelijke) handhavingsbevoegdheid niet onmiddellijk
past bij individuele rechtsbescherming tussen consumenten en bedrijven.HOOFDSTUK 2: VERORDENING 2006/20042.1 DoelHet doel van verordening 2006/2004 is het bevorderen van de samenwerking
tussen nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de handhaving
van wetgeving ter bescherming van consumentenbelangen, het waarborgen van
de werking van de interne markt en de verbetering van de bescherming van de
economische belangen van de consument (overweging 18; artikel 1). De verordening
bevat de wederzijdse rechten en plichten voor nationale autoriteiten in het
kader van de aan elkaar te verlenen bijstand (de zogenaamde «wederzijdse
bijstand»: zie de hoofdstukken 2 en 3 van de verordening). Ook stelt
de verordening voorwaarden aan de samenwerking tussen nationale autoriteiten
en de Europese Commissie. De versterking van de samenwerking is noodzakelijk
omdat een gebrekkige handhaving door nationale autoriteiten bij intracommunautaire
inbreuken kan leiden tot concurrentieverstoringen en tot ondermijning van
het vertrouwen van de consument in grensoverschrijdende transacties.2.2 WerkingssfeerDe samenwerking tussen de nationale autoriteiten betreft de handhaving
van de veertien richtlijnen en één verordening op het gebied
van consumentenrecht, opgesomd in de bijlage bij de verordening (artikel 1
jo. artikel 3, onder a). Het betreft de volgende, verkort aangeduide, richtlijnen:• Richtlijn 84/450/EEG inzake misleidende reclame;• Richtlijn 85/577/EEG betreffende de bescherming van de consument
bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten;• Richtlijn 87/102/EEG inzake het consumentenkrediet;• Artikelen 10 tot en met 21 van richtlijn 89/552/EEG betreffende
de uitoefening van televisieomroepactiviteiten;• Richtlijn 90/314/EEG betreffende pakketreizen;• Richtlijn 93/13/EEG betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten;• Richtlijn 94/47/EG betreffende de bescherming van de verkrijger
voor wat betreft bepaalde aspecten van overeenkomsten inzake de verkrijging
van een recht van deeltijds gebruik van onroerende goederen;• Richtlijn 97/7/EG betreffende de bescherming van de consument bij
op afstand gesloten overeenkomsten;• Richtlijn 97/55/EG tot wijziging van richtlijn 84/450/EEG inzake
misleidende reclame teneinde ook vergelijkende reclame te regelen;• Richtlijn 98/6/EG betreffende de bescherming van de consument inzake
de prijsaanduiding van aan de consument aangeboden producten;• Richtlijn 1999/44/EG betreffende bepaalde aspecten van de verkoop
van en de garanties voor consumptiegoederen;• Richtlijn 2000/31/EG betreffende bepaalde juridische aspecten van
de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel,
in de interne markt;• Artikelen 86–100 van de richtlijn 2001/83/EG tot vaststelling
van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik
en• Richtlijn 2002/65/EG betreffende de verkoop op afstand van financiële
diensten aan consumenten.Naast genoemde richtlijnen wordt de volgende verordening gehandhaafd:
verordening 261/2004 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake
compensatie en bijstand aan luchtreizigers bij instapweigering en annulering
of langdurige vertraging van vluchten. Het toepassingsgebied van verordening
2006/2004 zal voorts worden uitgebreid met de recent aangenomen richtlijn
oneerlijke handelspraktijken. Paragraaf 3.3 van het algemeen deel gaat
nader in op deze richtlijn.De in het kader van verordening 2006/2004 te handhaven richtlijnen en
de verordening hebben gemeen dat zij beogen de (financieel) economische belangen
van consumenten te beschermen.De richtlijnen en deze luchtvaartverordening worden wel aangeduid als
het «consumenten-acquis». In hoofdstuk 3 worden deze richtlijnen
zoals geïmplementeerd in het Nederlandse recht en verordening 261/2004
nader toegelicht.Artikel 3, onderdeel a, van de verordening definieert de wetgeving die
de bevoegde autoriteiten moeten handhaven als «de
richtlijnen zoals omgezet in het interne recht van de lidstaten (..)».
Hieruit volgt dat het niet om de richtlijnen zelf gaat, maar om de wetgeving
van de lidstaten waarin de richtlijnen zijn omgezet. De bevoegde autoriteiten
zullen dan ook in het voorkomend geval het recht van een andere lidstaat dienen
toe te passen.Voor zover nationale wetgevers bij de implementatie extra voorschriften
in hun wetgeving hebben opgenomen, die in het geheel niet voortvloeien uit
de richtlijnen, ook niet uit een daarin opgenomen beleidsvrijheid, valt dit
niet onder de regels die door de bevoegde autoriteiten moeten worden gehandhaafd.
Dat is niet te beschouwen als het interne recht waarin de richtlijnen zijn
omgezet, zodat dit niet onder de definitie van wetgeving uit de verordening
valt.1Uit het voorgaande kan niet worden geconcludeerd dat de bevoegde autoriteiten
geen rekening behoeven te houden met de verschillen in het interne recht van
de lidstaten. Bij het inpassen van de richtlijnen in het nationale recht zijn
door de nationale wetgevers keuzes gemaakt, die per land verschillen. Het
is dan ook onvermijdelijk dat bevoegde autoriteiten op de hoogte moeten zijn
van het toepasselijke recht van de 28 lidstaten van de Europese Economische
Ruimte. Dit bezwaar is minder klemmend dan het lijkt. Verordening 2006/2004
roept een netwerk van bevoegde autoriteiten in het leven, zodat uitwisseling
van kennis van het buitenlands recht steeds mogelijk zal zijn.De vraag is thans aan de orde in welke gevallen de bevoegde autoriteiten
het recht van de andere lidstaten zullen moeten toepassen. Verordening 2006/2004
laat de regels van het internationaal (privaat)recht onverlet. Dit betekent
dat bevoegde autoriteiten de vraag of er sprake is van een intracommunautaire
inbreuk zullen dienen te beantwoorden naar het op grond van het internationaal
(privaat)recht toepasselijke materiële recht. Doorgaans is dat het recht
van het land van de consument. Het volgende voorbeeld om dit te verhelderen:
een Nederlands bedrijf opereert op de Duitse markt en hanteert een overeenkomst
met algemene voorwaarden die een onredelijk karakter hebben. Gesteld dat de
Nederlandse autoriteit door de verantwoordelijke Duitse autoriteit wordt verzocht
om te bewerkstellingen dat een vermoedelijke inbreuk wordt gestaakt, dan zal
de Nederlandse autoriteit, indien de overeenkomst op grond van het internationaal
privaatrecht wordt beheerst door Duits recht, naar Duits recht dienen te beoordelen
of er sprake is van een intracommunautaire inbreuk en niet naar Nederlands
recht.Om te bewerkstellingen dat de bevoegde autoriteiten bevoegd zijn om zowel
Nederlands recht als het recht van andere lidstaten toe te passen zijn
wettelijke bepalingen in het wetsvoorstel gedefinieerd als de communautaire
wetgeving geïmplementeerd in het Nederlands recht en het recht van de
lidstaten (artikel 1.1, onderdeel m). In de bijlage bij het wetsvoorstel zijn
enerzijds de richtlijnen en verordening volgend uit de bijlage bij de verordening
2006/2004 opgenomen en anderzijds de bepalingen zoals geïmplementeerd
in het Nederlands recht opgenomen. Voor wat betreft de bepalingen in het Nederlandse
recht, is ook het door de Nederlandse wetgever geregelde surplus aan regelgeving
opgenomen. Dit betekent dat de (Nederlandse) bevoegde autoriteiten ook bevoegd
zijn voor dit Nederlandse surplus.2.3 Intracommunautaire inbreukenIn verordening 2006/2004 wordt de volgende definitie gebruikt voor intracommunautaire
inbreuk: «elke handeling of omissie die in strijd
is met de wetgeving ter bescherming van de belangen van de consument en die
schade toebrengt of kan toebrengen aan de collectieve belangen van consumenten
die woonachtig zijn in een andere lidstaat of in andere lidstaten dan de lidstaat
waar de handeling of omissie haar oorsprong vond of plaatshad, waar de verantwoordelijke
verkoper of dienstverlener gevestigd is, of waar bewijsmateriaal of vermogensbestanddelen
met betrekking tot de handeling of omissie gevonden kunnen worden.». In het wetsvoorstel wordt verwezen naar de omschrijving van «intracommunautaire
inbreuk» uit de verordening (artikel 1.1, onderdeel g, van het wetsvoorstel).Uit de definitie volgt dat de Nederlandse bevoegde autoriteiten bevoegd
zijn om tegen intracommunautaire inbreuken op te treden indien de consumenten
zich weliswaar in een andere lidstaat bevinden, maara. de inbreuk haar oorsprong vindt in Nederland;b. het bedrijf of de dienstverlener die de inbreuk maakt in Nederland
een vestiging heeft; ofc. bewijsmiddelen of vermogensbestanddelen met betrekking tot de inbreuk
zich in Nederland bevinden.Overigens dient te worden opgemerkt dat de definitie van intracommunautaire
inbreuk in de verordening dermate ruim is dat hieruit zou kunnen worden afgeleid
dat een Nederlandse bevoegde autoriteit ook kan optreden tegen een intracommunautaire
inbreuk gemaakt door een Spaans bedrijf gericht tegen Ierse consumenten, waarbij
Nederland op geen enkele wijze is betrokken. Het kan redelijkerwijs niet de
bedoeling van de verordening zijn, dat Nederlandse bevoegde autoriteiten tegen
dergelijke intracommunautaire inbreuken zouden moeten kunnen optreden, nog
los van internationaalrechtelijke beperkingen. Het wetsvoorstel schept dan
ook geen bevoegdheid tot handhaving voor Nederlandse bevoegde autoriteiten
in een dergelijke situatie.Een Nederlandse bevoegde autoriteit kan toezichts- en handhavingsactiviteiten
uitvoeren in Nederland naar aanleiding van een intracommunautaire inbreuk
die plaats vindt in Duitsland of elders binnen de Europese Unie en waarop
Duits recht van toepassing is (zie de vorige paragraaf), mits het gaat om
een Nederlands bedrijf of bewijs of vermogensbestanddelen in Nederland. De
bevoegde autoriteiten (met uitzondering van de nieuw op te richten ConsumentenAutoriteit)
zijn op grond van hun bestaande regelgeving thans in veel gevallen reeds bevoegd
tegen een inbreuk die haar oorsprong vindt in Nederland of begaan door een
Nederlandse bedrijf, op te treden. De mogelijkheid om op treden tegen een
bedrijf indien er zich – enkel – bewijs of vermogensbestanddelen
met betrekking tot de inbreuk in Nederland bevinden, is over het algemeen
een nieuwe bevoegdheid. In zoverre is er dan ook sprake van een uitbreiding
van de bevoegdheden voor deze bevoegde autoriteiten, die in dit wetsvoorstel
nader wordt geregeld.Bedrijven die grensoverschrijdend opereren en daarbij het consumentenrecht
uit verordening 2006/2004 schenden, kunnen niet langer meer de dans ontspringen
omdat ruimer toezicht op intracommunautaire inbreuken mogelijk is en de bevoegde
autoriteiten niet langer worden beperkt in de (privaatrechtelijke) mogelijkheden
om tegen deze intracommunautaire inbreuken op te treden. Met verordening 2006/2004
is het mogelijk dat een bevoegde autoriteit op verzoek optreedt tegen een
bedrijf dat handelt in strijd met het Italiaans recht, maar gevestigd is of
bewijs achterhoudt in Nederland. Een toezichthouder in Italië kan een
intracommunautaire inbreuk in veel gevallen wel aanpakken op grond van het
eigen recht, maar kan niet zomaar bewijs vergaren in Nederland. Met verordening
2006/2004 kan de Italiaanse bevoegde autoriteit de bevoegde autoriteit in
Nederland verzoeken om bepaalde bewijsmiddelen te vergaren (bijvoorbeeld de
financiële administratie van een bedrijf), op grond waarvan de Italiaanse
autoriteit de inbreuk kan vaststellen. Ook kan de Nederlandse bevoegde autoriteit
worden verzocht om handhavingsactiviteiten te nemen, al zijn die in dit voorbeeld
minder voorstelbaar – de Italiaanse autoriteit kan immers zelf op basis
van het eigen recht handhaven.Verordening 2006/2004 brengt een uitbreiding ten opzichte van richtlijn
98/27/EG betreffende het doen staken van inbreuken in het kader van de bescherming
van consumentenbelangen1 (hierna: richtlijn doen
staken van inbreuken). Deze richtlijn is geïmplementeerd in art. 3:305c
van het BW. Een organisatie of openbaar lichaam met zetel buiten Nederland
welke is geplaatst op de lijst, bedoeld in artikel 4 van deze richtlijn, kan
een rechtsvordering instellen die strekt tot bescherming van de gelijksoortige
belangen van andere personen die hun gewone verblijfplaats hebben in het land
waar de organisatie of het openbaar lichaam gezeteld is, voorzover de organisatie
deze belangen ingevolge haar doelstelling behartigt of aan het openbaar lichaam
de behartiging van deze belangen is toevertrouwd. Het regime van de «Nederlandse»
collectieve actie (art. 3:305a leden 2 tot en met 5 BW) is van overeenkomstige
toepassing. Op basis van de richtlijn doen staken van inbreuken kan een buitenlandse
toezichthouder naar de Nederlandse civiele rechter stappen bij inbreuken op
het consumenten-acquis. Op grond van verordening 2006/2004 behoeven bevoegde
autoriteiten niet naar de rechter in een andere lidstaat te stappen, maar
kunnen zij een bevoegde autoriteit in de lidstaat waar de inbreukmaker gevestigd
is of waar bewijs of vermogensbestanddelen zich bevinden, verzoeken om een
handhavingsmaatregel te nemen. Uiteraard is het met het regime van wederzijdse
bijstand voor een buitenlandse toezichthouder veel eenvoudiger geworden bewijsmateriaal
uit een andere lidstaat te vergaren – namelijk door te verzoeken om
toezichtsactiviteiten.2.4 Betrokken instantiesDe volgende instanties ingevolge verordening 2006/2004 zijn belast met
de toepassing van de verordening:– het verbindingsbureau;– bevoegde autoriteiten (zie verder hoofdstuk 6);– andere overheidsinstanties (zie verder hoofdstuk 7) en– instanties met een rechtmatig belang (zie verder paragraaf 9.2).Ingevolge de verordening wijst elke lidstaat een (uniek) verbindingsbureau
aan, zijnde de overheidsinstantie die is belast met de coördinatie van
de toepassing van de verordening in die lidstaat (artikel 4, eerste lid, van
de verordening). In Nederland fungeert de ConsumentenAutoriteit als het verbindingsbureau
(artikel 2.3, eerste lid, van het wetsvoorstel). Verzoeken om
wederzijdse bijstand (zie paragraaf 2.5) zullen via het verbindingsbureau
lopen.Elke lidstaat dient de Commissie en de andere lidstaten te informeren
over het aangewezen verbindingsbureau, de bevoegde autoriteiten, de andere
overheidsinstanties en de instanties met een rechtmatig belang bij de beëindiging
van of het verbieden van intracommunautaire inbreuken. De Commissie publiceert
de lijst met verbindingsbureaus en bevoegde autoriteiten in het Publicatieblad
van de Europese Unie.2.5 Wederzijdse bijstand in de zin van verordening 2006/2004De bevoegde autoriteiten dienen op grond van de verordening de voorgeschreven
bevoegdheden te hebben zodat zij aan verzoeken om wederzijdse bijstand kunnen
voldoen. Een verzoek om wederzijdse bijstand kan bestaan uit:(a) een verzoek van een bevoegde autoriteit van een andere lidstaat om
informatie-uitwisseling (artikel 6 van de verordening) of(b) een verzoek van een bevoegde autoriteit van een andere lidstaat om
handhavingsmaatregelen bij een intracommunautaire inbreuk te nemen (artikel
8 van de verordening).Beide verzoeken vinden plaats via de unieke verbindingsbureaus van de
betrokken lidstaten (artikel 12, tweede lid, van de verordening). Dit betekent
voor Nederland dat verzoeken van bevoegde autoriteiten uit andere lidstaten
aan de ConsumentenAutoriteit moeten worden toegezonden. De ConsumentenAutoriteit
zendt de verzoeken (indien van toepassing) door aan de andere bevoegde autoriteiten,
overheidsinstanties of instanties met een rechtmatig belang. Ook verzoeken
van de andere bevoegde autoriteiten in Nederland aan bevoegde autoriteiten
van andere lidstaten lopen via de ConsumentenAutoriteit.Bij een verzoek om informatie-uitwisseling van of aan een bevoegde autoriteit
in een andere lidstaat moet de aangezochte bevoegde autoriteit alle relevante
informatie aan de verzoekende bevoegde autoriteit verstrekken die nodig is
om vast te stellen of een intracommunautaire inbreuk heeft plaatsgehad dan
wel een redelijk vermoeden bestaat dat deze kan plaatshebben (artikel 6, eerste
lid, van de verordening). Hierbij kan een aangezochte bevoegde autoriteit
de hulp inroepen van andere overheidsinstanties om de gevraagde informatie
te verzamelen (artikel 6, tweede lid, van de verordening).Bij een verzoek om handhavingsmaatregelen te nemen van of aan een bevoegde
autoriteit in een andere lidstaat, neemt de aangezochte bevoegde autoriteit
alle nodige handhavingsmaatregelen om de intracommunautaire inbreuk onverwijld
te beëindigen of te verbieden (artikel 8, eerste lid, van de verordening).
Voor een verzoek om bijstand in de vorm van handhavingsmaatregelen kan een
aangezochte bevoegde autoriteit eveneens de hulp van andere overheidsinstanties
inroepen om op te treden tegen een intracommunautaire inbreuk (artikel 8,
tweede lid, van de verordening) en instanties met een rechtmatig belang (artikel
8, derde lid, van de verordening). Hierbij bepaalt de bevoegde autoriteit
welke handhavingsmaatregelen worden genomen om de beëindiging of het
verbod van de intracommunautaire inbreuk op evenredige, doelmatige en doeltreffende
wijze te bewerkstelligen.In hoofdstuk 3 van de verordening worden de voorwaarden met betrekking
tot wederzijdse bijstand nader geregeld. Zo is in artikel 15, tweede lid,
van de verordening bepaald onder welke omstandigheden een bevoegde autoriteit
kan weigeren om aan een verzoek om wederzijdse bijstand gehoor te geven.Volledigheidshalve zij opgemerkt dat de bepalingen omtrent wederzijdse
bijstand rechtstreeks werkend zijn en dan ook geen implementatie behoeven.2.6 Europees netwerk van consumententoezichthoudersVanuit elke lidstaat maken de bevoegde autoriteiten deel uit van het Europese
netwerk van consumententoezichthouders. Blijkens verordening 2006/2004 wordt
beoogd de handhavingsactiviteiten van de lidstaten te coördineren op
communautair niveau teneinde de toepassing van de verordening te verbeteren
en te komen tot een consequentere handhaving op een hoger niveau. Ook ziet
de Europese wetgever een rol voor de Gemeenschap ten aanzien van de communautaire
coördinatie van de administratieve samenwerking.Voorzover nodig om de doelstellingen van de verordening te bereiken, zal
de ConsumentenAutoriteit bijdragen aan het in kennis stellen van de Commissie
en de andere lidstaten van de activiteiten van communautair belang op het
gebied van:(a) coördinatie van de handhaving zoals bij opleidingen, verzameling
en indeling van consumentenklachten, ontwikkeling van informatie- en communicatiemiddelen,
de ontwikkeling van normen, methodologieën en richtsnoeren voor de met
de handhaving belaste ambtenaren en voor de uitwisseling van hun ambtenaren
(artikel 16 van verordening 2006/2004).(b) administratieve samenwerking zoals bij consumentenvoorlichting en
advisering, ondersteuning van activiteiten van consumentenvertegenwoordigers,
ondersteuning van activiteiten van met buitengerechtelijke geschillenbeslechting
belaste organen, ondersteuning van de toegang van de consument tot de rechter
en het verzamelen van statistieken, onderzoeksresultaten of andere gegevens
over consumentengedrag, attitudes en tevredenheid (artikel 17 van verordening
2006/2004).In samenwerking met de Commissie, kunnen lidstaten gemeenschappelijke
activiteiten verrichten op de onder a. en b. genoemde gebieden. De lidstaten
zullen, in samenwerking met de Commissie, een gemeenschappelijk kader ontwikkelen
voor de indiening van consumentenklachten alsmede voor het verzamelen van
statistieken en andere informatie over consumentengedrag.In het wetsvoorstel is de coördinatie van deze gemeenschappelijke
activiteiten als taak neergelegd bij de ConsumentenAutoriteit (artikel 2.3,
derde lid, van het wetsvoorstel). De ConsumentenAutoriteit maakt via de samenwerkingsprotocollen
nadere afspraken met de andere Nederlandse toezichthouders over de invulling
van deze gemeenschappelijke activiteiten. Ook moet een tweejaarlijkse verslaglegging
plaatsvinden aan de Europese Commissie over het netwerk van consumententoezichthouders.
Deze taak is in artikel 2.3, derde lid, van het wetsvoorstel eveneens opgedragen
aan de ConsumentenAutoriteit.2.7 Databank en bescherming van persoonsgegevensDe Europese Commissie gaat een elektronische databank bijhouden, waarin
de informatie die zij op grond van de verordening ontvangt, wordt opgeslagen
en verwerkt (artikel 10 van de verordening). De informatie betreft de verplichte
meldingen door bevoegde autoriteiten aan de Commissie van (het redelijke vermoeden)
van een intracommunautaire inbreuk, de genomen handhavingsmaatregelen, de
ontvangen verzoeken om wederzijdse bijstand, de beëindiging van een inbreuk
en voornemens tot coördinatie van handhavingsactiviteiten bij een intracommunautaire
inbreuk die consumentenbelangen in meer dan twee lidstaten schaadt. Deze informatie
moeten de bevoegde autoriteiten behalve aan de Commissie ook
aan bevoegde autoriteiten van andere lidstaten verstrekken.Alleen de bevoegde autoriteiten uit de lidstaten kunnen de databank van
de Commissie raadplegen. Ter zake van de kennisgeving van informatie met het
oog op opslag in deze databank wordt de betrokken bevoegde autoriteit beschouwd
als de voor de gegevensverwerking verantwoordelijke in de zin van artikel
2, onder d), van richtlijn 95/46/EG betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende
het vrije verkeer van die gegevens. De Commissie geldt ten aanzien van de
verwerking van persoonsgegevens in de bedoelde databank als verantwoordelijke
in de zin van artikel 2, onder d), van verordening (EG) nr. 45/2001 betreffende
de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens
door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer
van die gegevens.2.8 Internationale vergelijkingDe handhavingsregimes voor consumentenrecht in de lidstaten van de EU
zijn zeer verschillend. Deze paragraaf bevat een korte beschrijving van de
bestaande regimes in een aantal lidstaten. De wettelijke regimes kunnen als
gevolg van verordening 2006/2004 wijzigen.In het Verenigd Koninkrijk opereert de Office of Fair Trading (OFT) onafhankelijk.
Het doel van de OFT is markten goed te laten werken voor consumenten. De OFT
draagt de verantwoordelijkheid voor de handhaving van de wetgeving inzake
consumentenbescherming en mededinging. De OFT ziet toe op de naleving van
onder andere wetgeving omtrent oneerlijke voorwaarden in consumentencontracten
en wetgeving omtrent misleidende reclame en eerlijke handel. De OFT handelt
geen individuele klachten af.Naast toezicht voert de OFT marktonderzoeken uit en communiceert met onder
meer consumenten, bedrijven en overheden. De OFT keurt gedragscodes van ondernemingen
goed. De OFT heeft criteria opgesteld waaraan gedragscodes moeten voldoen.
Indien de code is goedgekeurd dan mag deze het OFT approved
code logo dragen. De OFT coördineert de handhavingsactiviteiten
binnen de UK. Daarnaast heeft de lokale Trading Standards Service diverse
taken op het gebied van consumentenbescherming.Handhaving van consumentenrecht geschiedt in het Verenigd Koninkrijk via
de rechterlijke macht. De OFT is bevoegd overtreders om een undertaking (toezegging) te verzoeken. Een undertaking is een rechtens bindende verklaring waarin een bedrijf toezegt een
inbreuk te staken en deze ook in de toekomst niet weer te plegen. Naleving
van een undertaking moet bij de rechter worden
afgedwongen. De handhavende instantie is tevens bevoegd de rechter om een enforcement order te verzoeken waarin staking van de
inbreuk en een verbod van de inbreuk kan worden gevorderd. Niet-naleving van
een enforcement order kan resulteren in contempt of court, waarvoor boetes en gevangenisstraf kunnen worden opgelegd. Indien
een zaak een spoedeisend karakter heeft, kan de rechter tevens een interim order opleggen, een tijdelijke maatregel die van
kracht is tot het definitieve rechterlijk oordeel. De rechter is bevoegd om
in plaats van een enforcementorder op te leggen,
een – gedurende de procedure gedane – toezegging (undertaking) van de gedaagde te accepteren.In Denemarken is de Forbrugerstyrelsen (de
Deense ConsumentenAutoriteit) een instantie die onderdeel uitmaakt van het
Deense Ministerie van Handel en Industrie. De autoriteit is tevens het secretariaat
van de Consumentenklachtencommissie en de Consumentenombudsman. De Consumentenklachtencommissie
behandelt individuele klachten. De autoriteit handhaaft de wet op de bescherming
van consumentenbelangen, de wet op consumenteninformatie, de
wet op de consumentenklachtraad, de wet op prijsaanduiding en de wet op de
productveiligheid. De Consumentenombudsman handhaaft de Marketingwet en de
Wet op de betaalmiddelen. De Deense ConsumentenAutoriteit coördineert
het werk tussen de verschillende publieke autoriteiten op het gebied van productveiligheid.
Het Deense Consumenteninformatiecentrum biedt consumenten informatie via de
telefoon en website. Het informatiecentrum voert hetzelfde adres als de autoriteit
maar is een onafhankelijke private organisatie.De Deense Consumentenombudsman is onafhankelijk. Indien de Consumentenombudsman
een bepaalde gedraging wil stoppen, kan hij naar de rechter. Als een overtreding
wordt begaan, dan kan de Ombudsman aan de politie vragen een onderzoek te
starten. Indien de aanbieders zich niet aan de aanbevelingen houden van de
Consumentenombudsman, kan de Consumentenombudsman naar de rechter stappen.
De Consumentenombudsman kan dan optreden als openbaar aanklager. De Consumentenombudsman
kan interveniëren in civiele zaken om consumenten te ondersteunen. De
Consumentenombudsman behandelt zelf geen individuele zaken, wel kan hij schadeloosstelling
voor individuele consumenten eisen in geval van een inbreuk op de Marketingwet.In Zweden handelt de Konsumentenverket (Zweedse
ConsumentenAutoriteit) geen individuele geschillen af. De Directeur Generaal
van de ConsumentenAutoriteit is ook de Consumentenombudsman. De gebieden waarop
de ConsumentenAutoriteit actief is, zijn reclame, algemene voorwaarden, prijzen,
verkoop op afstand, colportage, financiële markten, verzekeringen, productveiligheid,
kwaliteit en milieu en consumenteninformatie en educatie. Een van de doelstellingen
is het versterken van de positie en invloed van de consument op de markt.
Informatie aan consumenten wordt verstrekt door lokale consumentenadviescentra.
In Zweden geschiedt de handhaving van het consumentenrecht via het civiele
recht. De Zweedse ConsumentenAutoriteit is bevoegd een last onder dwangsom
op te leggen, maar voor het daadwerkelijk opeisbaar maken van de dwangsom
is een gerechtelijke tussenkomst noodzakelijk. Bij de rechter zal moeten worden
aangetoond dat het bedrijf een inbreuk heeft gepleegd en moet het verbod worden
onderbouwd. Na gerechtelijke tussenkomst kan de Zweedse ConsumentenAutoriteit
een Market Disruption Fee (boete) opleggen. De
Zweedse ConsumentenAutoriteit kan een collectieve actie starten bij de rechtbank
of bij een buitengerechtelijke geschillencommissie.De Belgische Algemene Directie Controle en Bemiddeling, onderdeel van
de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie, ziet toe
op onder meer de naleving van de wet op de handelspraktijken. Deze wet bevat
bepalingen over onder andere prijsaanduiding, reclame, oneerlijke bedingen,
verkoopdocumenten, verkoop op afstand, onwettige verkooppraktijken en verkoop
buiten de onderneming. De Algemene Directie Controle en Bemiddeling ziet verder
toe op de naleving van regelgeving betreffende timesharing, consumentenkrediet
en consumentenveiligheid. Het doel van de Algemene Directie Controle en Bemiddeling
is de bescherming van de rechten van zowel consumenten als handelaren. Zodra
een ambtenaar wordt geconfronteerd met een inbreuk, valt hij onder de verantwoordelijkheid
van de officier van justitie. Om de onafhankelijkheid te bewaken kan de desbetreffende
minister dan geen aanwijzingen meer geven. De Belgische overheid heeft geen
informatieloket. Handhaving van consumentenrecht geschiedt in België
door middel van het civiele recht en het strafrecht. De Algemene Dienst Controle
en Bemiddeling, heeft de bevoegdheid verleende vergunningen in te trekken.Tevens
kan de handhavende instantie zelf een minnelijke schikking voorstellen en
waarschuwingen afgeven. Indien hieraan geen gehoor wordt gegeven,
kan de officier van justitie dan wel (wederom) een minnelijke schikking en
een boete opleggen dan wel direct de strafrechtelijke weg volgen. Via de civiele
rechter, de voorzitter van de rechtbank van koophandel, kan een vordering
tot staking van de overtreding worden geëist. Deze vordering kan zowel
zelfstandig als gelijktijdig met het strafrechtelijk traject worden ingesteld.
De civiele rechter stelt de overtreding vast en kan de staking van deze overtreding
bevelen. De civiele rechter is hiertoe ook bevoegd als het gaat om een overtreding
gaat die onder het strafrecht valt.In Frankrijk maakt de toezichthouder op het consumentenrecht, Direction Générale de la Concurrence, de la Consommation
et de la Répression des Fraudes (dg CCRF), onderdeel uit van
het Ministerie van Economische Zaken, Financiën en Industrie (MINEFI).
In Frankrijk heeft de handhavende instantie vergelijkbare bevoegdheden als
in België. Een verschil is dat er geen gebruik wordt gemaakt van een
minnelijke schikking.In Italië heeft de Autorita Garante della Concorrenza
e del Mercato zowel taken op het gebied van mededinging als misleidende
reclame. De autoriteit is onafhankelijk en kan ten aanzien van misleidende
reclame alleen handelen op basis van klachten. Als het besluit van de autoriteit
niet wordt na geleefd dan kan de autoriteit boetes opleggen tot € 2 582,28
en een gevangenisstraf tot 3 maanden.In Ierland is de Office of Directors of Consumer Affairs (ODCA) het onafhankelijke orgaan dat verantwoordelijk is voor advies
en informatie aan consumenten, de handhaving van de wetgeving op financiële
tussenpersonen, vergunningverlening aan verhuurders en de handhaving van wetgeving
ter bescherming van consumenten. De ODCA handelt geen individuele klachten
af. De missie van de ODCA is het handhaven van consumentenregels en het borgen
van de belangen van consumenten. De OCDA kan via de civiele rechter naleving
van de hiervoor genoemde wetgeving afdwingen.Duitsland, Luxemburg en Oostenrijk hebben momenteel geen ConsumentenAutoriteit.
Evenals Nederland zijn deze landen op grond van verordening 2006/2004 verplicht
publiek toezicht op het Europees consumentenrecht te introduceren. De regeringen
van deze landen hebben nog geen wetgeving ingediend bij hun parlementen om
aan verordening 2006/2004 te kunnen voldoen.HOOFDSTUK 3: HET MATERIËLE RECHT3.1 InleidingIn de bijlage bij dit wetsvoorstel staan de conform verordening 2006/2004
te handhaven consumentenregels vermeld. Naast deze richtlijnen en één
verordening, staat in de tabellen in de bijlage de implementatie in het Nederlandse
recht per richtlijn of onderdeel van een richtlijn aangegeven. In dit hoofdstuk
wordt per onderdeel de inhoud van deze regels beschreven. Hierbij is de volgorde
van de bijlage bij het wetsvoorstel aangehouden en dus ook een indeling per
bevoegde autoriteit gemaakt. Zie ook het overzicht van de toezichthouders
en het door hen te handhaven materiële recht in bijlage I bij de memorie
van toelichting.In het vorige hoofdstuk is reeds ingegaan op het begrip «intracommunautaire
inbreuk». Uit de definitie uit verordening 2006/2004 en dit wetsvoorstel
blijkt, dat het moet gaan om handelingen of omissies die schade toebrengen
of kunnen toebrengen aan de collectieve belangen van consumenten.
In de verordening wordt «collectieve consumentenbelangen» omschreven
als «de belangen van een aantal consumenten die door een inbreuk zijn
of kunnen worden geschaad». Deze definitie is weinig concreet. De richtlijn
doen staken van inbreuken verstaat onder collectieve belangen «belangen
die niet de cumulatie behelzen van belangen van individuen die door een inbreuk
zijn geschaad» (overweging 2). In het wetsvoorstel is gekozen om –
in navolging van de Europese wetgever – geen strikte definitie van «collectieve
belangen» op te nemen. Los van het feit dat een strikte definitie zou
kunnen botsen met de vagere Europese norm (en dus de verplichtingen die uit
verordening 2006/2004 voortvloeien wellicht niet nagekomen kunnen worden),
dienen toezichthouders (en rechters) primair te kijken naar de onderliggende
materiële norm waarop inbreuk wordt gemaakt. Hierbij kan een richtpunt
voor de vraag of sprake is van collectieve belangen de strekking van de te
handhaven norm zijn. Strekt deze er primair toe de positie van een consument
in zijn individuele relatie met een aanbieder van goederen of diensten te
versterken of strekt deze norm ertoe een collectiviteit van consumenten te
beschermen tegen bepaalde gedragingen van een aanbieder van goederen of diensten
die hen allen op gelijksoortige wijze raakt. Een voorbeeld van de eerstgenoemde
normen is een versterking van de bewijsrechtelijke positie van de consument.
De bescherming van consumenten tegen het hanteren van een onredelijk bezwarend
beding in algemene voorwaarden (art. 6:231 en verder BW) bijvoorbeeld, is
een norm die gericht is op het beschermen van een collectiviteit van consumenten.
Zij allen worden immers geconfronteerd met een inbreuk op hun consumentenrecht,
namelijk bescherming tegen een onredelijk bezwarend beding. Er zal dan ook
in dit geval snel sprake zijn van een inbreuk die de collectieve belangen
van consumenten schaadt of kan schaden. De bevoegde autoriteit kan dan in
beginsel tegen een dergelijke inbreuk optreden. Zij kan geacht worden op te
treden ter behartiging van de individuele, gelijksoortige belangen van een
groot aantal consumenten.Het voorgaande is ook van belang in verband met de vereisten die voortvloeien
uit het legaliteitsbeginsel, zoals dat geacht wordt besloten te liggen in
artikel 7 EVRM. Dat beginsel houdt onder meer in dat sprake moet zijn van
een kenbare, nauwkeurige, duidelijke en ondubbelzinnig geformuleerde delictsomschrijving
op basis waarvan personen hun gedrag kunnen afstemmen. In het onderhavige
geval dienen twee omstandigheden aan de orde te zijn voordat sprake kan zijn
van beboetbaar handelen. In de eerste plaats moet zijn gehandeld in strijd
met de wettelijke bepalingen bedoeld in de bijlage bij de wet. Die bepalingen
bieden de concrete delictsomschrijvingen op basis waarvan personen hun gedrag
kunnen afstemmen. Handelen zij in strijd met die bepalingen, dan is hun gedrag –
in de tweede plaats – alleen dan beboetbaar indien het handelen niet
slechts betrekking heeft op een individuele consument, maar op meerdere consumenten
gezamenlijk. Er dient immers sprake te zijn van schade toebrengen of kunnen
toebrengen aan de collectieve belangen van consumenten – een gedraging
waarbij in slechts één enkel geval schade is of zou kunnen komen,
is dus onvoldoende. Een voorbeeld met betrekking tot de prijsaanduiding door
kappers kan verhelderend werken. Het niet op iedere voor het publiek bestemde
ingang van een kapperszaak vermelden van de aangeboden kapperswerkzaamheden
en bijbehorende tarieven, is een overtreding van het Besluit prijsaanduiding
kappers 1980 dat hangt onder de Prijzenwet. Dergelijke prijsaanduidingen zijn
naar hun aard bedoeld om alle consumenten die mogelijk gebruik willen maken
van de aangeboden kapperswerkzaamheden te beschermen. Het ontbreken van een
dergelijke aanduiding zal dan ook meerdere consumenten schaden of kunnen schaden.
Mede omdat de gedragsregulering niet voortvloeit uit deze wet, maar uit de
bestaande onderliggende wetgeving, waarop eenieder zijn gedrag voldoende kan
afstemmen, meent de regering dat op die wijze voldaan is aan
de voorwaarden die voortvloeien uit het legaliteitsbeginsel.De gehanteerde definitie van inbreuk en intracommunautaire inbreuk levert
bij het opleggen van een bestuursrechtelijke boete geen problemen op met het
legaliteitsbeginsel. Een potentiële overtreder heeft voldoende zekerheid
wanneer zijn gedrag krachtens deze wet kan worden gesanctioneerd.Om te voorkomen dat er strijd ontstaat met de definities uit de onderliggende
wetgeving, is er geen definitie van «consument» in het wetsvoorstel
opgenomen. In de materiële normen waarop de ConsumentenAutoriteit toezicht
houdt, is het begrip «consument» immers niet eenvormig gedefinieerd.
Zo is bij consumentenkoop (artikel 5, boek 7 van het BW) consument gedefinieerd
als een natuurlijk persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep
of bedrijf. De artikelen 233 boek 6 en 234 boek 6 van het BW (betreffende
algemene voorwaarden) beschermen gebruikers. Dit begrip wordt nader uitgewerkt
in artikel 235 boek 6 van het BW en is ruimer dan het begrip consument van
artikel 5 van boek 7 van het BW, kleine bedrijven kunnen hier ook onder vallen.
De ConsumentenAutoriteit zal bij de beoordeling van de vraag of er sprake
is van een (intra-)communautaire inbreuk moeten kijken naar de onderliggende
normen. Zij zal gebruik kunnen maken van haar bevoegdheden indien de norm
jegens de groep die de norm beoogt te beschermen is overtreden en de overtreding
valt binnen de definitie van inbreuk of intracommunautaire inbreuk van dit
wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel bindt in zijn werkingssfeer alleen de ConsumentenAutoriteit
en de andere bij dit wetsvoorstel betrokken toezichthouders en bepaalt niet de
onderliggende norm. Bij optreden van de ConsumentenAutoriteit dient dus sprake
te zijn van (mogelijke) schade aan de collectieve belangen van consumenten.
Optreden van de ConsumentenAutoriteit waarbij aan die voorwaarde niet is voldaan –
bijvoorbeeld omdat alleen sprake is van schade aan de belangen van kleine
bedrijven bijvoorbeeld bij inbreuk op de artikelen 233 en 234 boek 6 van het
BW – is dus niet mogelijk. Wel is het mogelijk, dat de ConsumentenAutoriteit
in het gegeven voorbeeld met optreden de collectieve belangen van consumenten
beschermt en daarmee ook de belangen van kleine bedrijven. De (niet langer
meer) geschonden norm strekte immers tot bescherming van beide groepen.3.2 Bepalingen die de ConsumentenAutoriteit gaat handhavenDe regelgeving hierna genoemd in I tot en met VII zal door de ConsumentenAutoriteit
uitsluitend civielrechtelijk worden gehandhaafd en maakt deel uit van onderdeel
a van de bijlage bij het wetsvoorstel. De regels in VIII en IX zullen door
de ConsumentenAutoriteit bestuursrechtelijk worden gehandhaafd en maken deel
uit van onderdeel b van de bijlage bij het wetsvoorstel. De reden voor deze
tweedeling is dat op deze wijze civielrechtelijke begrippen via de civiele
rechter worden gehandhaafd en bestuursrechtelijke bepalingen bestuursrechtelijk
(met een eventueel toetsing door de bestuursrechter). Hiermee wordt vermenging
tussen deze twee rechtsgebieden voorkomen. Op de regelgeving inzake oneerlijke
handelspraktijken wordt in paragraaf 3.3 apart ingegaan.I Misleidende reclameRegels omtrent misleidende reclame zijn neergelegd in de artikelen 194–196
van Boek 6 van het BW. Het BW bepaalt dat het onrechtmatig is om in reclame
mededelingen te doen die misleidend zijn. De afzender van de informatie moet
bewijzen dat deze juist is indien door iemand gesteld mocht worden dat deze
op enig punt misleidend is. Dit wordt omkering van bewijslast genoemd. De
rechter kan in geval van misleiding naast de verplichting tot schadevergoeding
de misleidende partij veroordelen tot een verbod van verdere
openbaarmaking en tot rectificatie. Vergelijkende reclame is, op grond van
richtlijn 97/55/EG tot wijziging van richtlijn 84/450/EEG inzake misleidende
reclame teneinde ook vergelijkende reclame te regelen, in beginsel toelaatbaar
te achten. Artikel 194a bevat een opsomming van de voorwaarden waaronder vergelijkende
reclame is toegestaan. In de Nederlandse praktijk van het toezicht op reclame
speelt zelfregulering een belangrijke rol. Consumenten en ook anderen kunnen
klagen bij de Reclame Code Commissie in geval van schending van de Nederlandse
Reclame Code. De Reclame Code Commissie opereert in het kader van de Stichting
Reclame Code waarin organisaties van adverteerders, bedrijfsleven, consumenten
en media zijn vertegenwoordigd. Tegen de beslissingen van de Code Commissie
staat beroep open bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het is
mogelijk een aanbeveling van de Reclame Code Commissie of van het College
van Beroep voor het bedrijfsleven ter toetsing aan de burgerlijke rechter
voor te leggen. De richtlijnen 84/450/EEG en 97/55/EG worden gewijzigd in
de richtlijn oneerlijke handelspraktijken (zie paragraaf 3.3).II PakketreizenTer uitvoering van richtlijn 90/314/EEG zijn in de artikelen 7:500–7:513
BW bepalingen opgenomen over de rechten en verplichtingen van partijen bij
pakketreizen. Dit zijn overeenkomsten waarbij een reisorganisator zich verbindt
tot het verschaffen van een van tevoren georganiseerde reis die een overnachting
of een periode van meer dan 24 uur omvat en ten minste twee van de volgende
diensten: vervoer, verblijf of een andere niet met vervoer of verblijf verband
houdende toeristische dienst die een significant deel van de reis uitmaakt.
Een autovakantie waarbij de consument slechts een accommodatie bij een reisorganisatie
heeft geboekt, valt buiten het bereik van de bepalingen.In de bepalingen van het BW en het Gegevensbesluit georganiseerde reizen
(gebaseerd op de artikelen 7:501 en 7:502 BW) zijn verplichtingen opgenomen
met betrekking tot de informatie die de reisorganisator in zijn prospectus
of andere publicaties aan de reiziger dient te verstrekken (bijvoorbeeld informatie
over de vereiste reisdocumenten en formaliteiten op gezondheidsgebied etc.).
Daarnaast dient de reisorganisator bepaalde gegevens na het aangaan van de
overeenkomst aan de reiziger te geven (bijvoorbeeld informatie over vervoer).
De reisorganisator is verplicht om de reis overeenkomstig de redelijke verwachtingen
van de reiziger te laten verlopen, anders is de reisorganisator in beginsel
verplicht om de geleden schade (waaronder begrepen smartengeld wegens gederfd
reisgenot) te vergoeden. In de bepalingen zijn voorts regels te vinden over
opzegging door de reiziger en reisorganisator, wijziging van de reisovereenkomst
door de reisorganisator en indeplaatsstelling door de reiziger. De reisorganisatoren
zijn verplicht om maatregelen te nemen tegen financieel onvermogen. In Nederland
functioneert hiervoor de Stichting Garantiefonds Reisgelden.III Algemene voorwaardenOp grond van artikelen 6:231–6:248 BW worden consumenten beschermd
tegen het gebruik van algemene voorwaarden die onredelijk bezwarend zijn.
Algemene voorwaarden dienen (in beginsel) voor of bij het sluiten van de overeenkomst
ter hand te worden gesteld. Indien de algemene voorwaarden niet tijdig zijn
verstrekt, kunnen zogenaamde kleine partijen de vernietiging hiervan inroepen,
zodat de algemene voorwaarden buiten toepassing blijven. Kleine partijen zijn
naast consumenten bijvoorbeeld ook eenmansbedrijven. Algemene voorwaarden
worden eveneens buiten toepassing gelaten indien zij onredelijk bezwarend
zijn. In het BW wordt opgesomd welke bedingen als onredelijk bezwarend gelden
(de zogenaamde zwarte lijst) en welke bedingen worden vermoed onredelijk bezwarend
te zijn (de zogenaamde grijze lijst). Voorts dienen algemene voorwaarden
duidelijk en begrijpelijk te zijn opgesteld. Indien dit niet het geval is,
dienen de algemene voorwaarden ten gunste van de consument te worden uitgelegd.
Overigens ligt optreden van de ConsumentenAutoriteit minder voor de hand bij
bijvoorbeeld algemene voorwaarden die in het kader van de Coördinatiegroep
Zelfreguleringsoverleg (CZ) van de SER tot stand zijn gekomen.De bepalingen betreffende algemene voorwaarden in het BW bestonden reeds
voor de inwerkingtreding van richtlijn 93/13/EEG betreffende oneerlijke bedingen.
Naar aanleiding van deze richtlijn is het BW wel op enkele punten gewijzigd.IV Time shareAls gevolg van richtlijn 94/47/EG zijn bepalingen betreffende «time
share» opgenomen in artikelen 7:48a-7:48g BW en het Gegevensbesluit
rechten van gebruik in deeltijd van onroerende zaken. De bepalingen hebben
betrekking op (koop)overeenkomsten met een duur van ten minste drie jaren
waarbij de verkoper tegen betaling van een totaalprijs aan de consument het
recht geeft tot het gebruik van een woning voor ten minste een week per jaar.
De overeenkomst dient schriftelijk te worden aangegaan. De consument heeft
de mogelijkheid om de koop 10 dagen nadat hij de koopakte heeft ontvangen,
zonder opgave van reden te ontbinden. Deze termijn wordt verlengd in het geval
de koopakte niet de wettelijk voorgeschreven informatie bevat. Indien de consument
al betalingen heeft gedaan, gelden deze als onverschuldigd, zodat de verkoper
deze bedragen terug moet betalen. Indien de consument besluit de overeenkomst
te ontbinden, wordt een eventuele gesloten financieringsovereenkomst met de
verkoper of met een derde daarmee ook ontbonden. Tenslotte is de verkoper
verplicht om aan de aspirant-koper bepaalde informatie te verschaffen, zoals
de ontwerp-koopakte.V Koop op afstandIn de artikelen 7:46a–7:46j BW is koop op afstand geregeld. Er is
sprake van koop op afstand indien de koop door middel van een of meer technieken
voor communicatie op afstand tot stand komt. Hierbij moet bijvoorbeeld worden
gedacht aan postorderverkoop, verkoop via de telefoon of internet etc. De
bepalingen zijn van toepassingen op de koop van roerende zaken (inclusief
de levering van gas en elektriciteit). Een aantal bepalingen is ook van toepassing
op de levering van diensten (in het algemeen) en financiële diensten.
Met de bepalingen wordt uitvoering gegeven aan richtlijn 97/7/EG (gewijzigd
bij Richtlijn 2002/65/EG).Op basis van de regeling is de verkoper verplicht om de consument voorafgaand
aan de koop allerlei informatie, zoals de prijs, de wijze van betaling en
de identiteit van de verkoper te verschaffen. Nadat de koop is gesloten moet
aanvullende informatie aan de consument worden verstrekt. De koop moet schriftelijk
worden aangegaan. Verder kan de consument gedurende 7 dagen na ontvangst van
het product, de koop zonder opgave van redenen ontbinden. Deze termijn wordt
verlengd indien in de koopakte niet alle voorgeschreven informatie staat.
De consument heeft bij ontbinding recht op teruggave van hetgeen hij reeds
heeft betaald. Alleen de rechtstreekse kosten van het terugzenden van een
product, zoals portokosten, zijn voor rekening van de consument. Ontbinding
van de koop heeft tot gevolg dat een eventuele financieringsovereenkomst eveneens
wordt ontbonden. Indien een verkoper een consument ongevraagd opbelt, moet
hij aan het begin van het gesprek zijn identiteit bekend maken alsmede het
commerciële oogmerk van het telefoongesprek.VI Consumentenkoop en garantiesOnder consumentenkoop wordt verstaan de koop van een roerende zaak, die
wordt gesloten door een verkoper die handelt in de uitoefening van een
beroep of bedrijf en een consument. De bepalingen met betrekking tot consumentenkoop
en garanties zijn te vinden in artikelen 7:5, 7:6a, 7:17–7:19, 7:21–7:23
en 7:25 BW en strekken ter implementatie van richtlijn 1999/44/EG. De levering
van diensten valt niet onder de regeling. De bepalingen zijn wel van toepassing
op de levering van gas en elektriciteit.De consument mag verwachten dat het afgeleverde product die eigenschappen
bezit die voor een normaal gebruik nodig zijn, alsmede de eigenschappen die
voor een bijzonder gebruik nodig zijn. In artikel 7:21 BW is geregeld wat
de consument kan eisen indien de afgeleverde zaak niet aan de overeenkomst
voldoet (te weten: herstel, vervanging etc.). De consument is verplicht het
afgeleverde product op deugdelijkheid te onderzoeken en de verkoper zo spoedig
mogelijk te waarschuwen indien hij gebreken constateert.In een garantie dient in een duidelijke en heldere taal te zijn vermeld
welke rechten en verplichtingen voor de consument uit de garantie voortvloeien.
Voorts moeten de naam en het adres van de verkoper of producent in de garantie
worden vermeld, alsmede de duur en het gebied waarvoor de garantie geldt.VII Elektronische handelDe artikelen 3:15d tot en met 3:15f, 6:196c en 6:227a tot en met 6:227c
BW geven uitvoering aan richtlijn 2000/31/EG. Deze bepalingen strekken ter
bevordering van de elektronische handel voor diensten van de informatiemaatschappij.
Bepalend voor de kwalificatie van een on-line dienst is niet de vraag of deze
wordt verricht tegen een vergoeding maar of er sprake is van een economische
activiteit. Dit betekent dat het gratis aanbieden van on-line informatie of
het ter beschikking stellen van zoekfaciliteiten op het internet ook onder
genoemde wettelijke bepalingen kunnen vallen.De verleners van diensten van de informatiemaatschappij hebben de verplichting
om bepaalde gegevens gemakkelijk, rechtstreeks en permanent toegankelijk te
maken voor degenen die gebruik maken van de dienst. Het betreft onder andere
de identiteit en het adres van de vestiging, elektronische postadres, verwijzing
naar beroepsregels etc. Voorts zijn er voorschriften indien commerciële
communicatie deel uitmaakt van een dienst van de informatiemaatschappij.De aansprakelijkheid van de dienstverlener van de informatiemaatschappij
die als tussenpersoon optreedt, is begrensd (artikel 6:196c BW).Bepaalde overeenkomsten kunnen op grond van de wet slechts schriftelijk
tot stand komen. Indien overeenkomsten via elektronische weg worden gesloten
is hieraan voldaan, mits de overeenkomst kan worden geraadpleegd, de authenticiteit
in voldoende mate is gewaarborgd en het moment van de totstandkoming van de
overeenkomst alsmede de identiteit van de betrokken partijen met voldoende
zekerheid kunnen worden vastgesteld.Voordat een overeenkomst langs elektronische weg tot stand is gekomen,
dient op een duidelijke en ondubbelzinnige wijze informatie te worden verstrekt
over – onder andere – de wijze waarop de overeenkomst tot stand
zal komen en de handelingen die daarvoor nodig zijn, de talen waarin de overeenkomst
kan worden gesloten en de mogelijkheid van het al dan niet archiveren van
de overeenkomst nadat deze tot stand is gekomen.VIII ColportageDe Colportagewet biedt consumenten bescherming bij huis-aan-huis-verkoop
en bij demonstraties met verkoop. Richtlijn 85/577/EEG is geïmplementeerd
in de Colportagewet.De wettelijke bescherming bestaat uit de verplichting voor de verkoper
om, op straffe van nietigheid, een overeenkomst die door colportage tot stand
is gekomen, schriftelijk in tweevoud op te maken. De overeenkomst dient
bepaalde informatie te bevatten zoals de naam en het adres van de colporteur,
het totaal van betalingen en de datum waarop de overeenkomst wordt aangegaan.
De consument kan deze overeenkomst ontbinden door middel van een schriftelijke
mededeling. In het geval de koopakte is voorzien van een dagtekening door
de Kamer van Koophandel, kan de consument de overeenkomst uiterlijk acht dagen
na deze dagtekening ontbinden.In de brief van 29 april 2005 is reeds opgemerkt dat de regering
voornemens is om naast de civielrechtelijke elementen uit de Colportagewet
slechts bestuursrechtelijke handhaving van deze wet toe te staan en handhaving
dus uit het strafrecht te halen. Met dit wetsvoorstel wordt dit aldus gerealiseerd.Met betrekking tot financiële diensten of activiteiten zal de Colportagewet
(ook ten aanzien van «nationale» inbreuken; inclusief het verbod
op colportage van geldkredieten in artikel 6 van de Colportagewet) worden
gehandhaafd door de AFM als toezichthouder op de financiële sector.IX PrijsaanduidingenDe Prijzenwet en het Besluit prijsaanduiding producten bevatten voorschriften
met betrekking tot de wijze waarop een verkoper een verkoopprijs bekend moet
maken. Met laatstgenoemd besluit wordt uitvoering gegeven aan richtlijn 98/6/EG.
Een product moet in beginsel worden voorzien van een verkoopprijs en de prijs
per meeteenheid. Indien voor een product reclame wordt gemaakt, moet ook aan
deze eisen worden voldaan. De prijsaanduiding is voorts aan allerlei voorschriften
gebonden. Zo dient de aanduiding op, in of nabij het product of het monster
dan wel op de verpakking te staan.Overtreding van voorschriften gesteld bij of krachtens artikel 2b van
de Prijzenwet is een economisch delict in de zin van de Wet op de economische
delicten. FIOD-ECD is belast met de opsporing hiervan. De ConsumentenAutoriteit
zal krachtens dit wetsvoorstel de desbetreffende voorschriften bestuursrechtelijk
gaan handhaven. De strafrechtelijke handhaving komt met dit wetsvoorstel te
vervallen.3.3 Implementatie van de Richtlijn oneerlijke handelspraktijkenDe richtlijn oneerlijke handelspraktijken is aangenomen door de Raad op
18 april 2005 en wordt toegevoegd aan de bijlage van verordening 2006/2004
(PbEU L 149). In de richtlijn worden misleidende en agressieve handelspraktijken
als oneerlijk bestempeld – denk bijvoorbeeld aan misleidende reclame.
Deze richtlijn zal – na implementatie – gehandhaafd gaan worden
conform de vereisten van verordening 2006/2004. Bij de implementatie van de
richtlijn, zal de Wet handhaving consumentenbescherming worden aangepast om
aan de verordening te kunnen voldoen. De bevoegde autoriteit voor deze richtlijn
zal de ConsumentenAutoriteit zijn, die ook bevoegd zal zijn voor nationale
inbreuken.Oneerlijke handelspraktijken in de financiële sector zullen worden
gehandhaafd door de AFM. Bij de implementatie van de richtlijn oneerlijke
handelspraktijken zal de verhouding tot bestaande financiële wetgeving
waarin elementen van oneerlijke handelspraktijken staan, worden bezien. De
exacte wijze van implementatie is nog onderwerp van studie. De implementatie
van de richtlijn zal in ieder geval langs civielrechtelijk weg afdwingbaar
moeten zijn voor partijen in individuele zaken. Handhaving door de ConsumentenAutoriteit
via de nieuwe verzoekschriftprocedure ex artikel 305d van boek 3 van het BW
(zie artikel 8.1 van het wetsvoorstel) ligt voor de hand, al is tevens bestuursrechtelijke
handhaving in geval van typische collectieve consumentenbelangen die niet
bepaald worden door de concrete omstandigheden van het geval voorstelbaar.In artikel 95m Elektriciteitswet 1998 en artikel 52b Gaswet is een regeling
met betrekking tot oneerlijke handelspraktijken opgenomen. Deze bepalingen
uit de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet moeten sowieso worden aangepast aan
de richtlijn oneerlijke handelspraktijken. Wellicht dat deze specifieke bepalingen
worden geschrapt en dat het toezicht op oneerlijke handelspraktijken op de
energiesector door de ConsumentenAutoriteit plaats zal vinden binnen het generieke
kader voor oneerlijke handelspraktijken. De NMa heeft hierover in de uitvoeringstoets
aangegeven, geen bezwaar te hebben tegen overheveling van deze taak van NMa
naar de ConsumentenAutoriteit, maar heeft wel nadrukkelijk aandacht gevraagd
voor een goede en gecoördineerde overgang. De NMa geeft daarbij aan,
dat de ConsumentenAutoriteit ook qua kennis en capaciteit in staat moet zijn
om invulling te kunnen geven aan deze taak. Temeer nu de energiemarkt een
markt in transitie is waarin extra aandacht moet worden besteed aan de positie
van de consument en de klein zakelijk-verbruiker. De regering deelt deze opvatting
en zal er daarom op toezien dat, mocht er van overheveling sprake zijn, er
geen «gat» valt tussen de ConsumentenAutoriteit en de NMa. Samenwerking
en afstemming is hier beslist geboden.3.4 Bepalingen die de AFM gaat handhavenDe AFM is de gedragstoezichthouder voor de financiële sector en blijft
de enige toezichthouder wat betreft consumentenbescherming voor de financiële
sector. Als inbreuken op het consumentenrecht genoemd in paragraaf 3.2
betrekking hebben op financiële diensten of activiteiten, dan is daarvoor
de AFM en niet de ConsumentenAutoriteit bevoegd.Twee richtlijnen uit de bijlage van verordening 2006/2004 hebben direct
betrekking op de financiële sector: richtlijn 87/102/EEG van de Raad
van 22 december 1986 betreffende consumentenkrediet en richtlijn 2002/65/EG
van het Europese Parlement en de Raad van 23 september 2003 betreffende
verkoop op afstand van financiële diensten aan consumenten.In geval van consumentenkrediet wordt de richtlijn geïmplementeerd
in het bepaalde bij of krachtens de artikelen 10, 31 en 35 van de Wet financiële
dienstverlening (Wfd). De richtlijn vraagt om een voorziening voor de registratie
van aanbieders van krediet. In de Wet op het consumentenkrediet is gekozen
voor een vergunningsysteem; deze wordt in de Wfd gecontinueerd in artikel
10. Daarnaast bevat de richtlijn informatievoorschriften, die zijn geïmplementeerd
in het bij of krachtens de artikelen 31 en 35 bepaalde.Op het terrein van de overeenkomst op afstand kent de Wfd ter implementatie
van de richtlijn financiële diensten op afstand enkele ontbindingsmogelijkheden
toe aan de consument, waarbij de consument binnen een redelijke termijn en
zonder opgave van redenen kan ontbinden. De Wfd geeft bij ontbinding eveneens
aan, op welke vergoedingen de financiële dienstverlener aanspraak mag
maken en de termijn waarbinnen de ontvangen bedragen door de financiële
dienstverlener dienen te worden terug betaald (artikelen 40 en 41 Wfd). Ook
worden bij of krachtens de Wfd informatiebepalingen uit de richtlijn financiële
diensten op afstand geïmplementeerd (artikelen 31 en 35 Wfd).3.5 Bepalingen die het Staatstoezicht op de Volksgezondheid
gaat handhavenIn de artikelen 79 tot en met 93 van de nieuwe Geneesmiddelenwet, zoals
deze thans in de Tweede Kamer ligt (Kamerstukken II, 2004/05, nr. 29 359)
wordt richtlijn 2001/83/EG geïmplementeerd met betrekking tot geneesmiddelenreclame.
Deze richtlijn verving Richtlijn 92/28/EEG van 31 maart 1992 betreffende
reclame voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (PbEG L 113), bij
welker implementatie tevens uitvoering is gegeven aan de artikelen 14 en 17,
derde lid, van Richtlijn 89/552/EG van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende
de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisieomroepactiviteiten
(PbEG L 298, zoals laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG, PbEG
1997, L 202; vergelijk overweging 33 van Richtlijn 97/36/EG).Het betreft bepalingen die tot doel hebben om op een verantwoorde wijze
reclame te maken voor geneesmiddelen. Onderscheid wordt gemaakt in enerzijds «publieksreclame»
en anderzijds «reclame gericht op beroepsbeoefenaren». Het is
bij reclames voor geneesmiddelen van belang dat er een objectieve voorstelling
van zaken wordt gegeven. Misleidende reclame is uitdrukkelijk verboden in
de Geneesmiddelenwet (GW) en tot de inwerkingtreding daarvan in de Wet op
de geneesmiddelenvoorziening.Het is niet toegestaan om publieksreclame te maken voor geneesmiddelen
die uitsluitend op recept ter hand mogen worden gesteld. In een aantal artikelen
(artikelen 83, 84 en 85 GW) wordt nader aangeduid welke publieksreclame verboden
is, bijvoorbeeld vanwege de misleidende inhoud van de desbetreffende reclame-uiting.Reclame gericht op beroepsbeoefenaren dient een aantal gegevens te bevatten
met betrekking tot zaken als de samenstelling en werking van het geneesmiddel.
Tevens wordt in de Geneesmiddelenwet de verhouding tussen de ondernemer en
de beroepsbeoefenaar nader geregeld. Het verstrekken van gratis monsters,
de waarborgen rondom de artsenbezoeker, gunstbetoon en de handelsvergunning
zijn in deze artikelen nader uitgewerkt (artikelen 88, 89, 90 en 91 GW).3.6 Bepalingen die de Inspectie Verkeer en Waterstaat
gaat handhavenVerordening (EG) nr. 261/2004 van het Europees Parlement en de Raad van
11 februari 2004 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake
compensatie en bijstand aan luchtreizigers bij instapweigering en annulering
of langdurige vertraging stelt onder voorwaarden de minimum rechten vast die
luchtreizigers hebben bij instapweigering tegen hun wil, annulering of vertraging
van hun vlucht.De verordening is nog niet geïmplementeerd in Nederlandse wetgeving,
luchtreizigers kunnen rechtstreeks een beroep doen op de bepalingen van de
verordening. De implementatie van de verordening is in voorbereiding.De verordening geeft passagiers bij instapweigering (artikel 4), annulering
(artikel 5) of vertraging van hun vlucht (artikel 6) onder bepaalde voorwaarden
recht op compensatie (artikel 7), recht op terugbetaling of een andere vlucht
(artikel 8) of recht op verzorging waaronder maaltijden, hotelaccommodatie,
en twee gratis telefoongesprekken of telex, fax-, of mailberichten (artikel
9). De betrokken luchtvaartmaatschappij heeft de plicht deze rechten te garanderen
en dient luchtvaartreizigers tevens over hun rechten te informeren (artikel
14).De Inspectie Verkeer en Waterstaat is aangewezen om toe te zien op naleving
van de bepalingen van de verordening. Gedupeerde passagiers hebben de mogelijkheid
klachten over de naleving van hun rechten bij de Inspectie Verkeer en Waterstaat
in te dienen. De Inspectie Verkeer en Waterstaat zal een ingekomen klacht
registreren en vervolgens doorzenden naar de betrokken luchtvaartmaatschappij
met het verzoek de klacht in overeenstemming met de verordening en binnen
een redelijke termijn af te doen. De Inspectie Verkeer en Waterstaat treedt
echter niet op in de klachtenbehandeling tussen luchtvaartmaatschappij en
consument. Indien de consument ontevreden is over de klachtenbehandeling,
ligt voor hem, behalve het laten registreren van de klacht, de weg open naar
de civiele rechter.3.7 Bepalingen die de Voedsel en Warenautoriteit gaat
handhavenArtikel 13 van richtlijn 89/552/EG van de Raad van 3 oktober 1989
verbiedt televisiereclame, in welke vorm ook, voor sigaretten en tabaksproducten
en dit verbod is geïmplementeerd in artikel 4 van de Tabakswet. Artikel
4 verbiedt zowel reclameboodschappen als telewinkelboodschappen binnen radio-
en televisieprogramma’s voor zover deze worden uitgezonden door een
binnenlandse omroep.3.8 Bepalingen die het Commissariaat voor de Media gaat
handhavenDe artikelen 10 en 11, alsmede artikel 17, eerste, tweede en vierde lid,
en de artikelen 18 tot en met 21 uit richtlijn 89/552/EG van de Raad van 3 oktober
1989, zoals laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG van het Europees
Parlement en de Raad, bevatten bepalingen over televisiereclame, sponsoring
en telewinkelen. Voor de implementatie van de desbetreffende richtlijn is
aangesloten bij het in de Mediawet gehanteerde onderscheid tussen publieke
en commerciële omroep. Hoofdstuk III van de Mediawet (artikelen 13c tot
en met 68) is van toepassing op de publieke omroep, terwijl hoofdstuk IV (artikelen
71a tot en met 71x) van toepassing is op commerciële omroep. Beide hoofdstukken
bevatten bepalingen die dienen ter implementatie van voornoemde richtlijn.
De bepalingen voor publieke omroep zijn op verschillende onderdelen strenger
dan de richtlijn voorschrijft.Artikel 10 van de richtlijn gaat onder meer over de herkenbaarheid van
televisiereclame en telewinkelen, over sluikreclame en over het gebruik van
subliminale technieken. Artikel 11 van de richtlijn heeft onder meer betrekking
op de plaatsing van reclame en telewinkelspots tussen uitzendingen, alsmede
de voorwaarden waaronder een onderbreking mag plaatsvinden. Deze artikelen
zijn voor de publieke omroep onder meer geïmplementeerd in de artikelen
41a en 50, achtste lid, van de Mediawet en de artikelen 27 tot en met 32 van
het Mediabesluit. Voor de commerciële omroep betreft het vooral de artikelen
71 f, g, h en i van de Mediawet.De artikelen 17 tot en met 21 van de richtlijn bevatten uiteenlopende
bepalingen over sponsoring van programmaonderdelen van televisieuitzendingen,
over reclamespots en telewinkelspots, alsmede over telewinkelen. Deze artikelen
zijn voor de publieke omroep onder meer geïmplementeerd in de artikelen
41a en 52a van de Mediawet en voor de commerciële omroep in de artikelen
71e, 71f, 71g, 71j en 71k van de Mediawet.HOOFDSTUK 4: DE CONSUMENTENAUTORITEIT4.1 InleidingDe ConsumentenAutoriteit krijgt bij dit wetsvoorstel twee belangrijke
taken toebedeeld, die van bevoegde autoriteit en die van verbindingsbureau
(artikel 2.3 van het wetsvoorstel). Maar zoals aangekondigd in het strategisch
actieprogramma en in de brief van 29 april 2005, krijgt de ConsumentenAutoriteit
ook nog een buitenwettelijke taak: die van informatieloket aangaande consumentenrecht
voor consumenten én bedrijven. Het voorkomen van inbreuken op het consumentenrecht
door een goede voorlichting is minstens zo belangrijk – zo niet nog
belangrijker – dan het toezicht houden erop en handhaven ervan.Omdat in Nederland geen ervaring is met het publiek toezicht houden op
private consumentenregels zoals die in het BW staan, is er voor gekozen de
ConsumentenAutoriteit onderdeel te maken van het ministerie van Economische
Zaken. Voor de activiteiten en beslissingen van de ConsumentenAutoriteit geldt
dan ook de volledige ministeriële verantwoordelijkheid. Paragraaf 4.2
gaat nader in op de relatie minister – ConsumentenAutoriteit.Als verbindingsbureau heeft de ConsumentenAutoriteit relaties met alle
toezichthouders die taken hebben op het terrein van consumentenbescherming.
Buiten de formele kaders van dit wetsvoorstel, zal de ConsumentenAutoriteit
als informatieloket relaties onderhouden met alle toezichthouders die met
consumenten van doen hebben. Paragraaf 4.3 gaat nader in op die relaties.Grote vraag voor deze nieuwe toezichthouder is, wanneer optreden geboden
is. Zoals reeds in paragraaf 1.4 naar voren is gekomen, is een terughoudende
opstelling van de overheid bij vrije marktprocessen geboden. Consument én
bedrijfsleven moeten zoveel mogelijk ongehinderd door de overheid hun rol
op de markt kunnen spelen. In de individuele relatie consument (klant) –
ondernemer is er buiten het juridisch vormgeven van het privaatrechtelijke
speelveld niet onmiddellijk een rol voor de overheid weggelegd. Zo is uitgangspunt
in het consumentenbeleid van de regering dat in geval van een geschil consument
en ondernemer er in de eerste plaats zelf uit moeten komen. Ondernemer én
consument hebben hierin een eigen verantwoordelijkheid. Mochten consument
en ondernemer er onderling niet uitkomen, dan verdient de gang naar de civiele
rechter of zelfregulering bij geschiloplossing zoals via de geschillencommissies
aangesloten bij de Stichting Geschillencommissies Consumentenzaken de voorkeur
boven geschiloplossing via de overheid als (scheids)rechter. De ConsumentenAutoriteit
krijgt geen taken inzake geschiloplossing.Als onwenselijk gedrag van ondernemingen niet (meer) binnen de individuele
relatie consument – ondernemer gecorrigeerd wordt en er ook geen correctie
door de markt via consumentenorganisaties, bedrijven of zelfregulering plaats
vindt, ligt bij een inbreuk op het consumentenrecht met een collectief karakter
overheidsoptreden meer voor de hand.Juist de ConsumentenAutoriteit opereert in een veld waar ook allerlei
private initiatieven actief zijn – denk aan de zelfregulering van reclame
via de Stichting Reclame Code. De toezichthouder dient daarop zijn activiteiten
en inzet van (beperkte) middelen af te stemmen. Klagende consumenten of consumentenorganisaties
kunnen er dus niet zonder meer van uit gaan, dat daar waar een redelijk vermoeden
van niet-naleving van wettelijke regels rijst, de toezichthouder altijd en
zonder meer ingrijpt. Daarom ook is een goede inbedding van de ConsumentenAutoriteit
in haar omgeving van private initiatieven geboden. In paragraaf 4.4 wordt
nader ingegaan op die relatie van ConsumentenAutoriteit tot maatschappelijke
organisaties.Paragraaf 4.5 gaat in op de interne organisatie van de ConsumentenAutoriteit.Paragraaf 4.6 behandelt het regime dat voor de ConsumentenAutoriteit
geldt wat betreft gegevensuitwisseling en geheimhouding.Aan de ConsumentenAutoriteit wordt in dit wetsvoorstel de bevoegdheid
toegekend om een overeenkomst ex art. 7:907 BW (Wet collectieve afwikkeling
massaschade) te sluiten (zie paragraaf 5.6 van het algemene deel). Bij
een verzoekschriftprocedure als bedoeld in artikel 3:305d BW is immers, evenmin
als bij een collectieve actie, schadevergoeding mogelijk.4.2 Relatie tot de ministerDe ConsumentenAutoriteit is geen zelfstandig bestuursorgaan of aparte
rechtspersoon, maar wordt volgens het wetsvoorstel door de minister aangewezen
en is een onder hem ressorterende ambtenaar (artikel 2.1 van het wetsvoorstel).
Deze ambtenaar (een directeur) heeft vervolgens enkele toezichts- en handhavingsbevoegdheden
die hij rechtstreeks aan de wet ontleent. De ConsumentenAutoriteit opereert
dus «op eigen naam»; besluiten worden bijvoorbeeld door hem en
niet namens de minister getekend. Omdat de ConsumentenAutoriteit en eventuele
plaatsvervangers onder de minister ressorterende ambtenaren zijn, kan de minister
wel aanwijzingen geven. Deze aanwijzingen kunnen algemeen van aard zijn in
de vorm van beleidsregels of kunnen een individueel karakter hebben –
betrekking hebben op één zaak. Deze mogelijkheid vloeit automatisch
voort uit het feit dat het wetsvoorstel de ConsumentenAutoriteit als een onder
de minister ressorterende ambtenaar aanwijst en behoeft geen nadere regeling.
De ConsumentenAutoriteit heeft zelf geen geschilbeslechtende bevoegdheid of
bevoegdheid tot het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften. Wel
kan de ConsumentenAutoriteit naast de minister zelf ook beleidsregels vaststellen
met betrekking tot de hem op basis van dit wetsvoorstel toekomende of onder
zijn verantwoordelijkheid uitgeoefende bevoegdheden – omtrent de afweging
van belangen, de vaststelling van feiten of de uitleg van wettelijke voorschriften
(artikel. 4:81 Awb jo artikel 1:3 vierde lid Awb).Er geldt een volledige ministeriële verantwoordelijkheid voor het
doen en laten van de ConsumentenAutoriteit. Dit wordt tot uitdrukking gebracht
in de tekst van artikel 2.1, eerste lid. Overwogen is om voor de ConsumentenAutoriteit
een zelfde constructie te kiezen als voor de directeur-generaal van de NMa
bij de oprichting van de NMa; zie artikel 2, eerste lid, van de Mededingingswet
zoals dat in 1998 luidde («Er is een Mededingingsautoriteit, die ressorteert
onder Onze Minister»). Hoewel ook voor de directeur-generaal destijds
de volledige ministeriële verantwoordelijkheid gold, kan door deze formulering
verwarring ontstaan over de status van de toezichthouder: wel of geen zelfstandig
bestuursorgaan. Bij de oprichting van de NMa speelde dit niet, omdat destijds
al was voorzien dat op termijn de NMa zou worden verzelfstandigd en de NMa
in de praktijk ook als zodanig zou worden behandeld. Gezien de onbekendheid
met de nieuwe Mededingingswet en de uitvoering daarvan, werd echter besloten
om in de initiële fase de minister van Economische Zaken de bevoegdheid
te geven aanwijzingen te kunnen geven aan de directeur-generaal van de NMa.
De aanwijzingsbevoegdheid was daarmee te beschouwen als een soort «vangnet»
indien zich in de initiële fase aanloopproblemen zouden voordoen. Bij
de ConsumentenAutoriteit ligt dit anders. De ConsumentenAutoriteit gaat bestuurlijk
toezicht houden op de privaatrechtelijke normen uit bijlage a bij dit wetsvoorstel.
Dit is een tamelijk onbekende figuur in het Nederlandse rechtsbestel. Directe
verzelfstandiging wordt daarom door de regering onwenselijk geacht.1 Anders dan bij de oprichting van de NMa is thans nog
niet besloten om de ConsumentenAutoriteit op termijn te verzelfstandigen,
ofschoon dit op termijn niet volledig is uitgesloten, zie paragraaf 11.3.
Om de ConsumentenAutoriteit tot volle wasdom te laten komen, zal de minister
zich wel terughoudend opstellen bij het geven van individuele aanwijzingen
aan de ConsumentenAutoriteit.Bevoegdheden die betrekking hebben op toezicht of handhaving zelf, worden
rechtstreeks in het wetsvoorstel geattribueerd aan de ConsumentenAutoriteit.
Daarmee wordt benadrukt dat de ConsumentenAutoriteit zoveel mogelijk onafhankelijk
kan functioneren. Alle andere taken met betrekking tot de ConsumentenAutoriteit
liggen in het wetsvoorstel bij de minister. Zo is het de minister
die het jaarverslag opstelt en aan de beide Kamers zendt – vanwege het «leereffect»
door de gekozen constructie én de volledige ministeriële verantwoordelijkheid.
De minister is immers het aanspreekpunt voor het parlement voor het doen en
laten van de ConsumentenAutoriteit. Ook sluit de minister samenwerkingsprotocollen
met andere toezichthouders en maatschappelijke organisaties.4.3 Relatie tot andere toezichthoudersDe ConsumentenAutoriteit zal op drie verschillende wijzen samenwerken
met andere toezichthouders in Nederland:1. Samenwerking die voortvloeit uit de handhaving van verordening 2006/2004;2. Samenwerking die voortvloeit uit samenloop met wettelijke bevoegdheden
van andere toezichthouders;3. Overige samenwerking, bijvoorbeeld bij het signaleren van misstanden.4.3.1 Samenwerking bij handhaving van verordening 2006/2004De ConsumentenAutoriteit wordt aangewezen als uniek verbindingsbureau
en als zodanig belast met de coördinatie van de toepassing van verordening
2006/2004 binnen Nederland (artikel 2.3 van het wetsvoorstel). De ConsumentenAutoriteit
coördineert hierbij verzoeken van en aan het Europese netwerk van bevoegde
autoriteiten om wederzijdse bijstand bij (redelijke vermoedens van) intracommunautaire
inbreuken.De ConsumentenAutoriteit zal nauw samenwerken met de andere bevoegde autoriteiten
die regels gebaseerd op verordening 2006/2004 handhaven. Deze samenwerking
vloeit automatisch voort uit de (verplichte) functie van uniek verbindingsbureau
van de ConsumentenAutoriteit ten behoeve van het netwerk van Europese consumententoezichthouders.
Deze samenwerking wordt nader uitgewerkt in het wetsvoorstel en in samenwerkingsprotocollen.
Behalve met de bevoegde autoriteiten, werkt de ConsumentenAutoriteit samen
met de bij dit wetsvoorstel aangewezen «andere overheidsinstanties»
(artikel 4.1 van het wetsvoorstel). Indien er nog andere «andere overheidsinstanties»
worden aangewezen door de minister, zal de ConsumentenAutoriteit ook met deze
instanties samenwerken. Het is mogelijk dat een andere overheidsinstantie
eigenstandig een intracommunautaire inbreuk in de zin van dit wetsvoorstel
handhaaft, namelijk als optreden van de sectorale toezichthouder op basis
van «eigen» sectorspecifieke wet- en regelgeving tevens beëindiging
van de intracommunautaire inbreuk in de zin van dit wetsvoorstel betekent.
In hoofdstuk 7 van het algemene deel van de toelichting wordt nader ingegaan
op deze samenloop van wettelijke bevoegdheden.4.3.2 Overige samenwerkingDe Wet handhaving consumentenbescherming zal voorschrijven dat de ConsumentenAutoriteit
samenwerkingsprotocollen afsluit met toezichthouders – zowel met sectorale
toezichthouders die een taak uit verordening 2006/2004 hebben (bevoegde autoriteiten)
als met toezichthouders waarmee een bepaalde mate van samenloop van wettelijke
bevoegdheden bestaat (andere overheidsinstanties) (zie artikel 5.1 van het
wetsvoorstel). Behalve afspraken over de in artikel 5.1, derde lid, genoemde
onderwerpen, is ook voorstelbaar dat de ConsumentenAutoriteit in een samenwerkingsprotocol
afspraken vastlegt met andere toezichthouders (bijvoorbeeld de NMa) over de
uitwisseling van signalen over misstanden. Samenwerkingsprotocollen zijn ook
noodzakelijk ter uitvoering van artikel 11, tweede en derde lid, van verordening
2006/2004. Op grond van deze artikelen dienen de lidstaten maatregelen
te nemen met het oog op een effectieve coördinatie en het bevorderen
van samenwerking.Vanuit het oogpunt van ministeriële verantwoordelijkheid, sluit de
minister deze samenwerkingsprotocollen met het bevoegd gezag van andere toezichthouders.
Afhankelijk van de vormgeving van de toezichthouders kan dit een andere bewindspersoon
zijn of het bestuur van een toezichthouder (in geval van een zelfstandig bestuursorgaan).
Van deze samenwerkingprotocollen doet de minister mededeling in de Staatscourant
(artikel 5.1, vijfde lid, van het wetsvoorstel).4.4 Relatie tot maatschappelijke organisatiesConsumenten hebben zichzelf georganiseerd in consumentenorganisaties zoals
de Consumentenbond. Samen met het bedrijfsleven zijn vormen van zelfregulering
opgezet, zoals de Stichting Reclame Code en de Stichting Geschillencommissies
voor consumentenzaken. Daarnaast bestaat er in het civiele recht de mogelijkheid
voor consumentenorganisaties om zelf hun recht te halen – het collectieve
actierecht. De ConsumentenAutoriteit wordt als het ware gebouwd op dit private
fundament. Zoals hierboven aangegeven grijpt de ConsumentenAutoriteit pas
in met handhaving bij inbreuken met een collectief karakter op het consumentenrecht,
daar waar de markt niet voldoende in staat is door middel van zelfregulering
of civielrechtelijke procedures schadelijke praktijken te stoppen. Dat betekent,
dat er nauwe vormen van samenwerking moeten worden ontwikkeld tussen de ConsumentenAutoriteit
en bestaande private initiatieven.Dit wetsvoorstel faciliteert deze samenwerking door voor bilaterale samenwerkingsvormen
samenwerkingsprotocollen in het leven te roepen (artikel 6.1 van het wetsvoorstel
en paragraaf 9.3 van deze toelichting). Voor een bredere inbedding wordt
met dit wetsvoorstel een maatschappelijk overleg tussen consumentenorganisaties
en centrale ondernemersverenigingen in het leven geroepen (artikel 6.3). Doelstelling
van het maatschappelijk overleg is om de taken ter uitvoering van deze wet
van de ConsumentenAutoriteit en andere betrokken onderdelen van de overheid
zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij private initiatieven ter bescherming
van de consument. Ook heeft het overleg een signaalfunctie: maatschappelijke
organisaties wordt aldus gevraagd de overheid te informeren over de effecten
en de doeltreffendheid van de uitvoering van deze wet. Uiteraard kan via het
maatschappelijk overleg ook horizontaal verantwoording worden afgelegd over
het gevoerde beleid door de ConsumentenAutoriteit. In hoofdstuk 9 van dit
algemeen deel wordt nader ingegaan op dit maatschappelijk overleg.4.5 Interne organisatieDe ConsumentenAutoriteit start als onderdeel van het ministerie van Economische
Zaken. Aldus kan de organisatie onder directe aansturing van het kerndepartement
en de minister vorm krijgen. Omdat gekozen is voor interne positionering van
de toezichthouder binnen het ministerie van Economische Zaken, moet de functiescheiding
tussen beleid en toezicht binnen het ministerie duidelijk zichtbaar worden
vormgegeven. De toezichthouder zal dan ook als aparte dienst binnen het ministerie
worden gepositioneerd onder de secretaris-generaal. Dit levert de beste garantie
voor (inhoudelijke) onafhankelijkheid en transparantie. Daarnaast zal worden
gezorgd voor een zo veel als mogelijk ordelijke scheiding van functies binnen
de ConsumentenAutoriteit (het houden van toezicht, het opleggen van sancties
en het behandelen van bezwaarschriften).De minister wijst de toezichthoudende ambtenaren en andere personen aan
(artikel 2.4, eerste lid, van het wetsvoorstel). Hun hoofd van dienst is uiteraard
de ConsumentenAutoriteit.4.6 Gebruik van gegevensIn verordening 2006/2004 is een doelbeperking opgenomen met betrekking
tot het gebruik van gegevens. Het gebruik van de gegevens, die in verband
met enige werkzaamheid ten behoeve van de samenwerking volgens de verordening
zijn verkregen, is namelijk beperkt tot de toepassing van de verordening (artikel
13 van de verordening). Voor het uitwisselen van (bedrijfs)gegevens in het
kader van de uitvoering van de verordening (zie hiervoor hoofdstukken 6, 7
en 8) geldt dat de in deze verordening neergelegde regels voorrang hebben
boven nationale regels. Hiertoe zijn in het wetsvoorstel waar nodig nationale
wettelijke bepalingen gewijzigd die verhinderden dat dergelijke gegevensuitwisseling
op basis van de verordening plaats zou vinden. Het betreft artikel 7 van de
Elektriciteitswet (artikel 8.5 van het wetsvoorstel), de artikelen 1 en 94
van de Wfd (artikel 8.6 van het wetsvoorstel) en artikel 64, tweede lid, van
het wetsvoorstel marktordening gezondheidszorg (artikel 8.7 van het wetsvoorstel).In de verordening is weliswaar opgenomen dat in het kader van wederzijdse
bijstand bepaalde gegevens moeten worden uitgewisseld tussen de samenwerkende
instanties van de lidstaten, maar ook dat dergelijke gegevens niet zonder
toestemming van de gegevensverstrekker mogen worden openbaar gemaakt (artikel
13, derde lid, van de verordening). De gegevensverstrekkers (bijv. de Autoriteit
Financiële Markten) kunnen derhalve hun eigen geheimhoudingsregime behouden
voor wat betreft uiteindelijke openbaarmaking van door hen in dit kader verstrekte
gegevens. Voor de ConsumentenAutoriteit geldt op grond hiervan dat zij gegevens
die zij van andere bestuursorganen ontvangt niet openbaar mag maken zonder
toestemming van deze bestuursorganen. Dit vereiste van toestemming heeft tevens
voorrang op verplichtingen van de ConsumentenAutoriteit tot openbaarmaking
van deze gegevens op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Dit
is overigens slechts relevant voor zover de uitzonderingsgronden van artikel
10 van de Wob niet van toepassing zouden zijn.Voor de ConsumentenAutoriteit geldt de geheimhoudingsverplichting van
artikel 2:5 Algemene wet bestuursrecht (art. 2:5 Awb). Artikel 2:5 van de
Awb houdt een geheimhoudingsverplichting in voor een ieder die is betrokken
bij de uitvoering van de taak van een bestuursorgaan en daarbij de beschikking
krijgt over gegevens waarvan hij het vertrouwelijk karakter kent of redelijkerwijs
moet vermoeden, voor wie niet reeds uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk
voorschrift ter zake van die gegevens een geheimhoudingsplicht geldt. Dit
geldt tevens voor instellingen en personen die door een bestuursorgaan worden
betrokken bij de uitvoering van zijn taak, en voor instellingen en daartoe
behorende of daarvoor werkzame personen die een krachtens of bij wet toegekende
taak uitoefenen. Verordening 2006/2004 verplicht weliswaar tot bepaalde gegevensuitwisseling
maar niet tot wijziging van geheimhoudingsverplichtingen, de geheimhoudingsverplichting
is derhalve onverkort van toepassing.Voor wat betreft de gegevens die ConsumentenAutoriteit verkrijgt buiten
het kader van de wederzijdse bijstand van verordening 2006/2004 zoals hierboven
beschreven, is in deze wet een rechtsbeschermende bepaling opgenomen omtrent
de procedure van openbaarmaking door de ConsumentenAutoriteit van beschikkingen
omtrent het toezicht op en de handhaving van de wettelijke bepalingen waarmee
de ConsumentenAutoriteit is belast. Deze rechtsbeschermende bepaling houdt
in dat dergelijke beschikkingen niet eerder openbaar worden gemaakt dan twee
weken nadat de beschikking conform artikel 3:41Awb aan de geadresseerde van
de beschikking is bekendgemaakt. Deze termijn stelt de geadresseerde in staat
een voorlopige voorziening bij de rechter aan te vragen teneinde openbaarmaking
te voorkomen. Deze rechtsbeschermende bepaling sluit aan bij
het kader van de Vierde tranche van de Awb en laat het bepaalde in artikel
10 van de Wob onverlet. Dit artikel bepaalt onder andere dat de verplichting
voor bestuursorganen tot verstrekking van informatie niet geldt voor bedrijfs-
en fabricagegegevens, die natuurlijke of rechtspersonen vertrouwelijk hebben
medegedeeld. Op basis van artikel 10, onder d, Wob wordt evenmin informatie
op verzoek verstrekt wanneer dit niet opweegt tegen het belang van inspectie,
controle en toezicht door bestuursorganen.Voor zover het gegevens betreft die door andere bestuursorganen aan de
ConsumentenAutoriteit zijn verstrekt, geldt bovendien, zoals hierboven vermeld,
dat deze pas openbaar kunnen worden gemaakt wanneer deze andere bestuursorganen
hiervoor toestemming hebben verleend.HOOFDSTUK 5: DE CONSUMENTENAUTORITEIT ALS BEVOEGDE AUTORITEIT5.1 Onderscheid handhaving via bestuurs- en via privaatrechtIn hoofdstuk 3 staan de regels opgesomd die de ConsumentenAutoriteit gaat
handhaven. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen privaatrechtelijk te
handhaven regels (onderdeel a van de bijlage bij het wetsvoorstel) en bestuursrechtelijk
te handhaven regels (onderdeel b bij de bijlage bij het wetsvoorstel). Wat
betreft de handhaving van de consumentenregels ontstaat derhalve een tweedeling.
Betreft het een rechtsregel die is neergelegd in het BW en dus primair een
privaatrechtelijke regel die de rechtsbetrekkingen tussen consumenten en bedrijven
vorm geeft, dan wordt gekozen voor handhaving via de civiele rechter door
de consumententoezichthouder (zie verder paragraaf 5.3). Betreft het
een publiekrechtelijke rechtsregel, dan wordt deze regel bestuursrechtelijk
gehandhaafd (zie verder paragraaf 5.4).Wat betreft de privaatrechtelijk te handhaven regels is er sprake van
een «duaal stelsel»: toezicht vindt bestuursrechtelijk plaats
conform de Awb, handhaving loopt via de civiele rechter (gerechtshof Den Haag).
Als alternatief voor dit duaal handhavingsstelsel is in overweging genomen
een stelsel waarbij voor alle te handhaven consumentenregels, dus zowel de
publiek- als de privaatrechtelijke, het toezicht en de handhaving plaatsvinden
op basis van het bestuursrecht. Voordeel hiervan is dat het toezicht en de
handhaving in één hand zouden komen. In dat verband is overwogen
de te handhaven privaatrechtelijke regels uit het BW een bestuursrechtelijke
evenknie te geven, door, kortgezegd, de BW-regels te kopiëren in een
bestuursrechtelijke wet. Dit alternatief is echter niet gevolgd om de volgende
redenen. Het bestaande Nederlandse stelsel van (handhaving van) consumentenbescherming
is overwegend privaatrechtelijk. Het merendeel van de door de consumententoezichthouder
te handhaven richtlijnen betreft privaatrecht. Deze zijn in het BW geïmplementeerd.
De regering wenst dit privaatrechtelijke stelsel zoveel mogelijk in stand
te houden. Nieuw in de privaatrechtelijke handhaving, ingevolge het wetsvoorstel,
is dat de consumententoezichthouder in geval van een inbreuk waarbij collectieve
consumentenbelangen in het geding zijn, in de handhaving van de bescherming
van die collectiviteit van consumenten kan voorzien door middel van een gerechtelijke
actie. Daarnaast is niet voor bestuursrechtelijke handhaving van privaatrechtelijke
bepalingen geopteerd, omdat dit de bestuursrechter voor de taak zou stellen
privaatrechtelijke begrippen en beginselen uit te leggen. De regering acht
dit niet wenselijk; hierdoor zou een tweedeling in de handhaving ontstaan
omdat óók de civiele rechter bevoegd blijft de regels voor consumentenbescherming
te handhaven indien individuele consumenten daar om vragen. Door
de gekozen systematiek wordt een doorkruising van rechtsgebieden voorkomen:
de civiele rechter toetst de civiele regels, de bestuursrechtelijke rechter
de bestuursrechtelijke regels.Het toezicht op zowel de civiel- als bestuursrechtelijke regels is daarentegen
wel bestuursrechtelijk omdat dit gezien de in artikel 4, zesde lid, van de
verordening voorgeschreven bevoegdheden onvermijdelijk is. De consumententoezichthouder
dient te beschikken over publieke toezichtsbevoegdheden. Deze kunnen in het
Nederlandse rechtsstelsel effectief alleen bestuursrechtelijk worden ingevuld.
De ambtenaren werkzaam bij de ConsumentenAutoriteit zijn bij gebruikmaking
van de toezichtsbevoegdheden gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk
bestuur, al dan niet gecodificeerd in de Awb. Zo kunnen ambtenaren van de
ConsumentenAutoriteit belast met toezicht slechts gebruik maken van hun bevoegdheden
voor zover dat redelijkerwijs nodig is voor de vervulling van hun taak (zie
verder paragraaf 5.2).5.2 De toezichtsbevoegdheden van de ConsumentenAutoriteitBij de vormgeving van de toezichtsbevoegdheden van de consumenten wordt –
mede gelet op het eerder genoemde advies van de SER-CCA en het afdelingscommentaar
van de Raad van State – aansluiting gezocht bij het stelsel van afdeling
5.2 van de Awb (toezicht op de naleving). Deze aansluiting blijkt uit de formulering
dat ambtenaren «toezicht houden op de naleving van» wettelijke
bepalingen in het wetsvoorstel. Een expliciete verwijzing naar de Awb kan
daardoor achterwege blijven. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat de minister
ambtenaren (werkzaam bij de ConsumentenAutoriteit) aanwijst die aldus toezichthouders
in de zin van de Awb zijn (artikel 2.4 van het wetsvoorstel). Daarnaast kan
de Minister andere personen aanwijzen. Daarbij dient in de eerste plaats te
worden gedacht aan personen werkzaam bij bevoegde autoriteiten van andere
lidstaten. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het bepaalde in artikel 16,
tweede lid, van de verordening (uitwisseling van ambtenaren). Daarnaast kan
worden gedacht aan personen die geen ambtenaren zijn, zoals personen met specialistische
kennis op het gebied van IT. De gebruikte term «personen» in artikel
5:11 van de Awb betekent dat ook niet-ambtenaren als toezichthouders kunnen
worden aangewezen. Met het verlenen van toezichthoudende bevoegdheden aan
niet-ambtenaren zal evenwel door de Minister terughoudend moeten worden omgegaan1.De ambtenaren en de andere personen hebben de bevoegdheden die uit deze
afdeling 5.2 van de Awb voortvloeien en zijn bij de uitoefening van hun bevoegdheden
gebonden aan de wettelijke bepalingen.Verordening 2006/2004 schrijft in artikel 4, zesde lid, enkele concrete
toezichtsbevoegdheden voor bevoegde autoriteiten voor:a) toegang te krijgen tot elk relevant document, in ongeacht welke vorm,
betreffende de intracommunautaire inbreuk;b) van ongeacht welke persoon relevante informatie over de intracommunautaire
inbreuk te eisen;c) de noodzakelijke inspecties ter plaatse uit te voeren.Door middel van aansluiting bij het stelsel van afdeling 5.2 van de Awb
(toezicht op de naleving), beschikken toezichthoudende ambtenaren over de
volgende bevoegdheden:1. Betreden van plaatsen (artikel 5:15 Awb)De ambtenaren zijn bevoegd om elke plaats te betreden. Bij het betreden
kan assistentie van de politie in worden geroepen. Voorts kunnen zij zich
laten vergezellen door andere personen. Deze bevoegdheid sluit aan bij de
vereiste inspectiebevoegdheid van artikel 4, zesde lid, onder c van verordening
2006/2004. De toezichthoudende ambtenaren en andere personen zijn overigens
niet bevoegd om woningen te betreden zonder toestemming van de
bewoner. Dat volgt rechtstreeks uit artikel 5:15 Awb. De specifieke bevoegdheid
om woningen tegen de wil van de bewoner te betreden kan op grond van het bepaalde
in artikel 12 van de Grondwet bij of krachtens wet worden toegekend, maar
de regering ziet daarvoor in het kader van de onderhavige wet geen aanleiding.
Voor de goede orde zij opgemerkt dat ook artikel 8 EVRM in dit verband relevant
is. In die bepaling is het recht op respect voor de woning («home»)
gegarandeerd. In dit kader is van belang dat onder omstandigheden ook kantoor-
en bedrijfsruimten tot «home» gerekend worden, zodat het binnentreden
van die ruimten een inbreuk op artikel 8 EVRM betekent. Die inbreuk is dan
alleen gerechtvaardigd indien voldaan is aan de voorschriften van het tweede
lid van artikel 8.12. Vorderen van inlichtingen (artikel 5:16 Awb)De ambtenaren zijn bevoegd om inlichtingen te vorderen. Concreet betekent
dit dat zij de bevoegdheid hebben om indien er een inbreuk is geconstateerd,
bij het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de inbreuk, navraag te doen over
de inbreuk. De desbetreffende persoon is verplicht om naar waarheid te antwoorden.
Deze bevoegdheid sluit aan bij de vereiste inlichtingenbevoegdheid van artikel
4, zesde lid, onder b van verordening 2006/2004.3. Vorderen van identificatie van personen (artikel 5:16a Awb)Een toezichthouder is bevoegd van personen inzage te vorderen van een
identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht.
Identificatie van personen is relevante informatie in de zin van artikel 4,
zesde lid, onder b van verordening 2006/2004.4. Inzage van gegevens en bescheiden (artikel 5:17 Awb)De ambtenaren zijn bevoegd om inzage te vorderen van zakelijke gegevens
en bescheiden en daarvan kopieën te maken. Voor het maken van kopieën
mogen de gegevens zo nodig worden meegenomen. Deze bevoegdheid sluit aan bij
de vereiste bevoegdheid van artikel 4, zesde lid, onder a van verordening
2006/2004.5. Onderzoek, opneming en monsterneming (artikel 5:18 Awb)De ambtenaren zijn bevoegd zaken te onderzoeken, aan opneming te onderwerpen
en daarvan monsters te nemen. Deze bevoegdheid sluit aan bij de vereiste bevoegdheid
van artikel 4, zesde lid, onder a van verordening 2006/2004. Te denken valt
bijvoorbeeld aan onderzoek in computers.6. Onderzoek van vervoermiddelen (artikel 5:19 Awb).Deze bevoegdheid sluit aan bij de vereiste inspectiebevoegdheid van artikel
4, zesde lid, onder c van verordening 2006/2004.De uitoefening van de toezichtsbevoegdheden die hiervoor zijn opgesomd,
is in beginsel aan te merken als feitelijk handelen. Dit betekent dat betrokkenen
hiertegen in beginsel geen bezwaar en beroep kunnen instellen. Er staat echter
wel rechtsbescherming bij de civiele rechter open. Een ieder is verplicht
om aan de ambtenaren van de ConsumentenAutoriteit en de ander personen binnen
de door hen gestelde termijn alle medewerking te verlenen die de ambtenaren
redelijkerwijs kunnen vorderen bij de uitoefening van hun bevoegdheden. Het
niet voldoen aan een vordering tot medewerking is strafbaar gesteld in artikel
184, eerste lid, Wetboek van Strafrecht. De ConsumentenAutoriteit zal via
een last onder dwangsom medewerking kunnen afdwingen – het wetsvoorstel
bevat daartoe een voorziening in artikel 2.10, tweede lid.Artikel 2:4, tweede lid, van het wetsvoorstel bevat een exceptie op de
bevoegdheid van inzage van gegevens en bescheiden van de toezichthouders (artikel
5:17 van de Awb). Geschriften die zijn gewisseld tussen een overtreder en
een advocaat en die zich bij de advocaat bevinden, mogen niet worden ingezien.
Voor de advocaat zelf geldt een verschoningsrecht (artikel 5:20,
tweede lid, van de Awb). Papieren die zich bij de advocaat bevinden zijn daarom
al niet toegankelijk voor de toezichthouders. Het «legal privilege»
van artikel 2.4, derde lid, van het wetvoorstel verklaart eenzelfde regime
van toepassing op papieren gewisseld tussen advocaat en overtreder die zich
bij de overtreder bevinden. De Mededingingswet bevat in artikel 51 een vergelijkbare
exceptie op artikel 5:17 van de Awb.1 Dit «legal
privilege» kent uiteraard zijn beperkingen. Zo zijn stukken die als
afschrift zijn gestuurd aan de advocaat niet zonder meer uitgezonderd van
inzage. Zijn de «originele» stukken te vinden bij de overtreder,
dan maakt het feit dat ze (ook) in afschrift aan de advocaat zijn gestuurd
niet, dat ze niet gebruikt kunnen worden door de toezichthouder bij bestuursrechtelijke
of privaatrechtelijke handhaving.Artikel 2.4, tweede lid, van het wetsvoorstel heeft tot doel de correspondentie
tussen advocaat en overtreder vertrouwelijk te laten. Een dergelijke aanvulling
op het normale toezichtsregime uit de Awb is geboden, juist vanwege de voorsprong
die de toezichthouder in het «duale stelsel» bij privaatrechtelijke
handhaving heeft tegenover zijn vanuit het gewone privaatrecht gelijk geachte
verweerder.5.3 De privaatrechtelijke bevoegdheden met betrekking
tot handhavingDe civielrechtelijk te handhaven civielrechtelijke regels staan opgesomd
in onderdeel a van de bijlage bij het wetsvoorstel. Om een inbreuk op deze
rechtsregels snel en effectief te kunnen beëindigen is een bijzondere
verzoekschriftprocedure voor de consumententoezichthouder gecreëerd bij
het gerechtshof Den Haag. Het gerechtshof Den Haag heeft met betrekking tot
vorderingen ten aanzien van de toetsing van algemene voorwaarden al een bijzondere
taak gekregen (zie artikel 6:241 BW). Aansluiting hierbij leidt tot logische
clustering van bijzondere taken. De procedure wordt in het wetsvoorstel ook
opengesteld voor consumentenorganisaties als de Consumentenbond.Er is gekozen voor het in het leven roepen van een bijzondere verzoekschriftprocedure
omdat verordening 2006/2004 het «onverwijld beëindigen
of verbieden» van intracommunautaire inbreuken door bevoegde
autoriteiten vereist (artikel 8, eerste lid, van de verordening). De normale
dagvaardingsprocedure zoals die uit collectieve actie (artikel 3:305a BW en
verder en artikel 6:240 BW) kan jaren duren. In het overgrote deel van de
gevallen zal door middel van de verzoekschriftprocedure een inbreuk binnen
een redelijke termijn kunnen worden beëindigd. Voor zover niet op de
uitkomst daarvan kan worden gewacht kan – mede gelet op de formulering
van artikel 8, eerste lid, van verordening 2006/2004 – via een kort
geding een voorlopige voorziening worden gevraagd. Of een voorlopige voorziening
wordt toegewezen, zal afhangen van verschillende andere omstandigheden zoals
spoedeisendheid, belangenafweging door de rechter, voldoende duidelijkheid
van de zaak enzovoort. Hieruit volgt een te groot risico dat zonder een bijzondere
civielrechtelijke procedure de verplichtingen uit hoofde van de verordening
niet door Nederland worden nagekomen.Een verzoekschriftprocedure is over het algemeen sneller en doelmatiger
dan een «gewone dagvaardingsprocedure». Zo vindt er in beginsel
slechts één schriftelijke ronde plaats. Voorts is van belang
dat in een verzoekschriftprocedure de rechter minder lijdelijk is dan in een
dagvaardingsprocedure, hetgeen de doelmatigheid van de procedure ten goede
komt. Om aan de Europeesrechtelijke verplichting tot «onverwijldheid»
bij handhaving te kunnen voldoen zal in het voorgestelde artikel 305d, boek
3 van het BW voorts worden bepaald dat het gerechthof Den Haag de verzoekschriften «onverwijld»
zal dienen te behandelen. Tenslotte zal de concentratie van rechtspraak bij één
feitelijke instantie de snelheid van de procedure ook ten goede komen.In artikel 8.1 wordt bepaald dat na artikel 305c van Boek 3 van het BW
een nieuw artikel wordt ingevoegd. Hierin is bepaald dat het gerechtshof Den
Haag op verzoek van de ConsumentenAutoriteit kan bevelen dat een inbreuk door
de veroorzaker wordt gestaakt. Ook kan de aangewezen gerechtelijke instantie
de veroorzaker veroordelen tot betaling van een dwangsom als bedoeld in het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering voor het geval aan het bevel niet
wordt voldaan. Daarnaast kan de ConsumentenAutoriteit de aan te wijzen gerechtelijke
instantie verzoeken degene die de inbreuk maakt te veroordelen tot het op
zijn kosten openbaar laten maken van de beschikking op het verzoekschrift.Verzoekschriftprocedures staan verspreid in het BW1. Er zijn meerdere argumenten voor het plaatsen van deze verzoekschriftprocedure
in Boek 3, titel 11 van het BW. Zo zal de gerechtelijke instantie inbreuken
op wetsbepalingen van Boeken 3, 6 en 7 van het BW dienen te beoordelen. Gezien
de gelaagde structuur van het BW is Boek 3, titel 11 dan ook een goede plaats.
Ook de collectieve actie (artikel 3:305a en 3:305b BW) is in deze titel geregeld.
Procedureel kan worden aangehaakt bij de bestaande regeling voor verzoekschriften
in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (zie artikel 261 e.v. Rv).De ConsumentenAutoriteit kan gegevens verkregen uit toezichtsactiviteiten
zoals beschreven in paragraaf 5.2 inbrengen in de verzoekschriftprocedure.
In het civiele recht geldt immers een vrije bewijsleer. Wel dient volgens
het wetsvoorstel de ConsumentenAutoriteit een overtreder in de gelegenheid
te stellen om binnen een redelijke termijn de overtreding te staken (artikel
2.5, tweede lid, onderdeel a). Van een bestuursorgaan mag qualitate qua een dergelijke zorgvuldigheid gevergd worden. Een vergelijkbare
bepaling is te vinden in het huidige artikel 3:305a, tweede lid, BW: een rechtspersoon
(die een collectieve actie start) is niet ontvankelijk, indien hij in de gegeven
omstandigheden onvoldoende heeft getracht het gevorderde door middel van overleg
met de gedaagde te bereiken. Artikel 3:305a, tweede lid, BW bepaalt in de
tweede zin dat een termijn van twee weken na de ontvangst door de gedaagde
van een verzoek tot overleg onder vermelding van het gevorderde, in elk geval
daartoe voldoende is. Een dergelijke termijn zal voor de ConsumentenAutoriteit
in ieder geval ook als redelijke termijn gelden, al kunnen de omstandigheden
van het geval met zich brengen dat enkele dagen tot uren als een voldoende
redelijke termijn is aan te merken. Spoedeisendheid kan daarbij een relevante
omstandigheid zijn.Om de rechten van verweerder in de verzoekschriftprocedure voldoende te
waarborgen, is de ConsumentenAutoriteit tevens gehouden om verweerder gelegenheid
te bieden inzage te hebben in de gegevens waarop het voornemen om een verzoekschriftprocedure
te beginnen berust (artikel 2.5, tweede lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel).
Deze gegevens kunnen uit toezichtsactiviteiten afkomstig zijn. Uiteraard is
de ConsumentenAutoriteit ook bij privaatrechtelijk optreden aan de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur gebonden.Op grond van artikel 3:305b BW is de ConsumentenAutoriteit overigens ook qualitate qua bevoegd om een collectieve actie te beginnen.
In een dergelijke dagvaardingsprocedure is het mogelijk om een gebod, verbod
of een verklaring voor recht te vorderen. Uitoefening van deze bevoegdheid
ligt minder voor de hand gezien de mogelijkheid om de bijzondere, versnelde
verzoekschriftprocedure te voeren.5.4 De bestuursrechtelijke bevoegdheden met betrekking
tot handhavingTen aanzien van de bepalingen genoemd in onderdeel b van de bijlage bij
het wetsvoorstel, het betreft bepalingen uit de Colportagewet en de Prijzenwet,
krijgt de ConsumentenAutoriteit de volgende handhavingsbevoegdheden:5.4.1 Last onder dwangsomIndien de ConsumentenAutoriteit van oordeel is dat een (intracommunautaire)
inbreuk heeft plaatsgevonden op een van de bepalingen genoemd in onderdeel
b van de bijlage bij het wetsvoorstel, is zij bevoegd om de inbreukmaker een
last onder dwangsom op te leggen (artikel 2.9 van het wetsvoorstel). De relevante
artikelen van de Awb zijn hierop van toepassing. De ConsumentenAutoriteit
krijgt niet de (algemene) bevoegdheid van bestuursdwang.Alvorens te beslissen tot het opleggen van een last onder dwangsom, moet
worden vastgesteld welke wettelijke verplichtingen zijn overtreden, wat de
relevante feiten zijn en moeten de belangen bij het al dan niet nemen van
een handhavingsbeslissing helder zijn. Het gaat daarbij om zowel de belangen
die worden gediend met de eventuele handhaving (bestuursbelangen en belangen
van derden/consumenten) als de belangen die tegen handhaving pleiten (belangen
van de overtreder). Alvorens de ConsumentenAutoriteit een besluit neemt, wordt
de vermeende overtreder in de gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren
te brengen.De last onder dwangsom heeft een onvoorwaardelijk karakter, de last dient
schriftelijk te zijn vastgelegd en bij nieuwe feiten en omstandigheden dient
een heroverweging plaats te vinden welke de inhoud van de last kan doen veranderen.
Een last onder dwangsom kan alleen worden opgelegd aan degene(n) die kan (kunnen)
worden beschouwd als overtreder(s) van een van de wettelijke bepalingen waarvan
de handhaving tot het takenpakket van de betrokken toezichthouder hoort. Overtreders
kunnen natuurlijke personen of rechtspersonen zijn. De ConsumentenAutoriteit
stelt de dwangsom vast op hetzij een bedrag ineens, hetzij op een bedrag per
tijdseenheid waarin de last niet is uitgevoerd dan wel per overtreding van
de last (artikel 5:32, vierde lid, Awb). De ConsumentenAutoriteit is verplicht
in het geval een last wordt opgelegd die strekt tot het ongedaan maken van
een overtreding of het voorkomen van verdere overtreding, een termijn te stellen
gedurende welke de aangeschrevene de last kan uitvoeren zonder dat een dwangsom
wordt verbeurd (artikel 5:32, vijfde lid, Awb). De strekking van deze termijn
is om de overtreder in de gelegenheid te stellen de last uit te voeren zonder
al onmiddellijk een dwangsom te verbeuren. De gekozen termijn moet redelijk
zijn en in ieder geval voldoende lang om de aangeschrevene ook daadwerkelijk
in staat te stellen de last uit te voeren. De ConsumentenAutoriteit legt een
last onder dwangsom op bij beschikking, hetgeen betekent dat hiertegen bezwaar
en beroep kan worden ingesteld. De dwangsombeschikking moet op grond van het
bepaalde van artikel 3:41, eerste lid, Awb bekend worden gemaakt. De last
onder dwangsom kan eerst in werking treden nadat de last onder dwangsom bekend
is gemaakt.De regering heeft ervoor gekozen dat ook voor het opleggen van de last
onder dwangsom het verplicht is om een rapport op te maken (artikel 2.8 van
het wetsvoorstel). Daarmee wordt aangehaakt bij de Vierde tranche van de Awb.
Hiermee wordt een eenvormig procedure voor de bestuurlijke boete
en last onder dwangsom geschapen, hetgeen de rechtsbescherming van de overtreders
eveneens ten goede komt.De Vierde tranche van de Awb maakt het mogelijk voor bestuursorganen een
last onder dwangsom op te leggen zodra het gevaar voor de overtreding klaarblijkelijk
dreigt – een preventieve last onder dwangsom dus. In dit wetsvoorstel
is deze figuur overgenomen in artikel 2.15a.5.4.2 Bestuurlijke boeteIn plaats van of in combinatie met een last onder dwangsom is de ConsumentenAutoriteit
bevoegd een bestuurlijke boete op te leggen bij de handhaving van de bepalingen
genoemd in onderdeel b van de bijlage bij dit wetsvoorstel. Een bestuurlijke
boete impliceert een onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van een geldsom
door de overtreder.Conform het wetsvoorstel Vierde tranche van de Awb is een maximumboete
voorgeschreven. In artikel 2.15 van het wetsvoorstel is daarbij aansluiting
gezocht bij een geldboete van de vijfde categorie van artikel 23 van het Wetboek
van Strafrecht. Hierdoor is een maximale boete per overtreding van € 45 000,–
mogelijk. Onder het huidige strafrechtelijke regime voor overtredingen van
de Colportagewet en Prijzenwet geldt een maximumboete van de vierde boete
(€ 11 250) per overtreding. Om de afschrikkende werking van
overtreding te verhogen en beter aan te sluiten bij maximumboetes die bestuursrechtelijk
kunnen worden opgelegd is tot deze verhoging besloten.Voor de boetebevoegdheid voor intracommunautaire inbreuken naar buitenlands
recht geldt, dat deze alleen kan worden uitgeoefend door de ConsumentenAutoriteit
bij een verzoek om wederzijdse bijstand door een buitenlandse bevoegde autoriteit
(artikel 2.7, derde lid, van het wetsvoorstel). De maximale boete voor deze
overtredingen is eveneens gemaximeerd op € 45 000,- per overtreding.In het wetsvoorstel is aangesloten bij de bepalingen over bestuurlijke
boete in de Vierde tranche van de Awb (artikel 2:15a tot en met 2:15g van
het wetsvoorstel). De verwachting is, dat de Wet handhaving consumentenbescherming
eerder het Staatsblad zal bereiken dan de Vierde tranche van de Awb. Als deze
wijziging op de Awb is aangenomen, kunnen de dubbelingen uit deze Wet handhaving
consumentenbescherming komen te vervallen. Dit wetsvoorstel bevat daarom een
overgangsbepaling die dit regelt (artikel 9.3 van het wetsvoorstel).Onderdeel van de bepalingen over bestuurlijke boete in de Vierde tranche
van de Awb is het recht voor degene die wordt verhoord met het oog op het
aan hem opleggen van een bestuurlijke boete geen verklaringen omtrent de overtreding
af te moeten leggen. De verhorende partij dient aan de betrokkene mede te
delen dat hij niet verplicht is tot antwoorden – de zogenaamde cautieplicht
(artikel 2.15a, vijfde lid, van het wetsvoorstel).Tot de datum van inwerkingtreding van de Wet handhaving consumentenbescherming
bestaat er voor overtredingen van een aantal bepalingen in de Colportage-
en Prijzenwet een systeem van strafrechtelijke opsporing en handhaving door
respectievelijk de FIOD-ECD en het Openbaar Ministerie (Wet op de economische
delicten). Dit wetsvoorstel brengt hierin een wijziging. Voor wat betreft
de Colportagewet zal er naast de civielrechtelijke handhaving van civielrechtelijke
normen uit de Colportagewet bestuursrechtelijke handhaving plaats kunnen vinden
(in plaats van strafrechtelijke handhaving). Zie verder paragraaf 5.5
van het algemene deel.5.4.3 Bevoegdheid tot openbaarmakingDeze bevoegdheid vloeit niet voort uit de Awb, maar uit verordening 2006/2004.
De ConsumentenAutoriteit is bevoegd tot openbaarmaking van (artikel 2.16 van
het wetsvoorstel):a. een beschikking inhoudende dat voor de overtreding geen last onder
dwangsom en/of bestuurlijke boete zal worden opgelegd;b. een beschikking omtrent het opleggen van een last onder dwangsom of
een bestuurlijke boete;c. de toezegging van de overtreder dat de overtreding zal worden gestaakt.De bevoegdheid tot openbaarmaking is beperkt tot de bestuursrechtelijk
te handhaven regels – dus straks ook wat betreft de door de ConsumentenAutoriteit
bestuursrechtelijk te handhaven bepalingen van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken.
Bij het voornemen tot het nemen van een beschikking, maakt de ConsumentenAutoriteit
tevens het voornemen tot openbaarmaking van die beschikking kenbaar. Een dergelijke
beschikking kan de ConsumentenAutoriteit uit eigen beweging pas twee weken
nadat het besluit op grond van de in de Awb voorgeschreven wijze bekend is
gemaakt aan de overtreder, openbaar maken (artikel 2.16, derde lid van het
wetsvoorstel). Aldus is de overtreder in de gelegenheid een voorlopige voorziening
bij de bestuursrechter te vragen om zo nodig openbaarmaking te verhinderen.
Als de ConsumentenAutoriteit direct zou kunnen openbaar maken, is het publicitaire
leed immers al geleden: een voorlopige voorziening hangende een bezwaarschrift
heeft dan weinig zin meer.De ConsumentenAutoriteit zal overigens zowel voorafgaande1 aan het opleggen van een sanctie als ook na afloop van de termijn
van twee weken zorgvuldig dienen te handelen. Dat vloeit in zijn algemeenheid
voort uit artikel 3:2 van de Awb en meer specifiek uit de presumptie van onschuld,
zoals neergelegd in artikel 6 EVRM. Die zorgvuldigheid kan bijvoorbeeld in
voorkomend geval tot uitdrukking komen in de toonzetting van de bekendmaking
en de vermelding dat nog beroep bij de rechter openstaat.Als een overtreder zelf binnen deze twee weken de publiciteit zoekt aangaande
de overtreding, dan is de ConsumentenAutoriteit niet langer gebonden aan de
plicht tot zwijgen en kan tot publicatie worden overgegaan. Ook kan de ConsumentenAutoriteit
direct publiceren als dit is overeengekomen met de overtreder; hiervan zal
sprake zijn bij een toezegging van de overtreder gecombineerd met het besluit
van de ConsumentenAutoriteit geen last onder dwangsom of bestuurlijke boete
op te leggen.De openbaarmaking van een beschikking inhoudende dat voor de overtreding
geen last onder dwangsom en/of bestuurlijke boete zal worden opgelegd gecombineerd
met de toezegging van de overtreder dat de overtreding zal worden gestaakt,
biedt de ConsumentenAutoriteit enige speelruimte. Als het meer in het belang
is van consumenten om geen last of boete op te leggen, maar een toezegging
te verkrijgen van de overtreder de inbreuk te beëindigen, dan kan de
ConsumentenAutoriteit het aanbod doen geen handhavingsmaatregelen te nemen
als een toezegging door de overtreder wordt gedaan. Deze toezegging wordt
dan vervolgens wel openbaar gemaakt en is daarmee transparant voor gedupeerde
consumenten.5.5 Verhouding tot het strafrechtEr zal onmiskenbaar een verband komen te bestaan tussen de bestuursrechtelijke
handhaving van het consumentenrecht en commune delicten uit het strafrecht
zoals valsheid in geschrifte en bedrog door de verkoper (artikel 329 Wetboek
van Strafrecht). Een overtreding waartegen de ConsumentenAutoriteit op grond
van de Wet handhaving consumentenbescherming zal kunnen optreden,
zal in bepaalde gevallen ook een strafbaar feit op grond van het Wetboek van
Strafrecht kunnen opleveren.Het wetsvoorstel voorziet in een wisselwerking tussen ConsumentenAutoriteit
en officier van justitie zoals die ook is opgenomen in de Vierde tranche van
de Awb. Als een inbreuk tevens een strafbaar feit oplevert, moet een rapport
waarin een inbreuk wordt geconstateerd worden overgedragen aan het Openbaar
Ministerie (artikel 2.15d van het wetsvoorstel). In de geldende opvattingen
over rechtshandhaving komt strafrecht slechts in aanmerking als andere handhavingsvormen –
zoals hier bestuursrechtelijke handhaving – tekortschieten. Als een
gedraging dus zowel een inbreuk op het bestuursrechtelijk te handhaven consumentenrecht
als een strafbaar feit oplevert, mag aangenomen worden dat dit strafbare feit
een ernstiger misdraging betekent en dus strafrechtelijke handhaving geboden
is. Andersom kunnen officieren van justitie ook zaken overdragen aan de ConsumentenAutoriteit
als zaken zich meer voor bestuursrechtelijke handhaving lenen. In zoverre
blijft het consumentenrecht een gemengd stelsel: niet alleen blijft naast
bestuursrechtelijk optreden ook civielrechtelijk optreden door consumenten
zelf altijd mogelijk, ook blijft het commune strafrecht naast de bestuursrechtelijke
handhaving bestaan. Wel kiest de Vierde tranche van de Awb – en dus
ook dit wetsvoorstel – voor een systeem van «una via». Dat
wil zeggen, dat de keuze voor hetzij bestuursrechtelijke sanctionering hetzij
strafrechtelijke sanctionering op een gegeven moment definitief wordt –
een zaak kan niet eindeloos tussen de officier van justitie en de ConsumentenAutoriteit
heen en weer worden geschoven. Ook als blijkt, dat een van beide trajecten
vruchteloos wordt afgesloten, dan kan een zaak niet naar het andere traject
worden doorgeschoven.Enkele bepalingen van de Colportagewet en Prijzenwet (incl. onderliggende
regelgeving) zijn thans strafbaar op grond van de Wet op de economische delicten.
De FIOD-ECD is belast met de strafrechtelijke opsporing van deze delicten
en het Openbaar Ministerie met de vervolging hiervan. De ConsumentenAutoriteit
is – na inwerkingtreding van de Wet handhaving consumentenbescherming –
bevoegd om de desbetreffende bepalingen bestuursrechtelijk te handhaven. De
relevante bepalingen in de Prijzenwet en de Wet op de economische delicten
zullen aldus worden gewijzigd dat strafrechtelijke handhaving niet langer
meer mogelijk is. Zodoende wordt voorkomen dat de normen in de Colportagewet
en de Prijzenwet zowel strafrechtelijk als bestuursrechtelijk worden gehandhaafd.Het toezicht op de naleving van de Colportagewet op het terrein van financiële
diensten en activiteiten wordt belegd bij de AFM als toezichthouder op de
financiële sector.5.6 MassaschadeIn artikel 2.6 van het wetsvoorstel is zoveel mogelijk aansluiting gezocht
bij de Wet collectieve afwikkeling massaschade (wet van 23 juni 2005,
Stb. 340). De bevoegdheid van de ConsumentenAutoriteit om aan de rechter te
verzoeken om een overeenkomst ter afwikkeling van een massaschade verbindend
te verklaren sluit aan op diens overige bevoegdheden.In het tweede lid zijn de onlangs in werking getreden bepalingen van de
Wet collectieve afwikkeling massaschade van overeenkomstige toepassing verklaard.
Dit betekent dat waar in die bepalingen gesproken wordt over «stichting
of vereniging» in dit geval ConsumentenAutoriteit gelezen moet worden.
Dit overigens met uitzondering van artikel 1014, van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering. Artikel 907 lid 3, onder f, BW en artikel 1018, tweede lid,
tweede zin, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering missen in deze
betekenis.De ConsumentenAutoriteit zal terughoudend met deze bevoegdheid om moeten
gaan. Als consumentenorganisaties zelf proberen een vaststellingsovereenkomst
ter afwikkeling van massaschade zoals bedoeld in artikel 7:907 BW te sluiten
met schadeveroorzakers en aan de rechter voor leggen, is er weinig reden voor
de ConsumentenAutoriteit te participeren of zelf initiatieven te nemen. Ook
hier geldt: de markt zelf heeft altijd het voortouw. Voor een veroorzaker
van schade die al in onderhandeling is met een consumentenorganisatie zal
er doorgaans ook geen reden zijn om ook nog eens met de ConsumentenAutoriteit
in onderhandeling te treden. Wel is dan denkbaar dat de ConsumentenAutoriteit
hierbij op verzoek van een of beide partijen die in onderhandeling zijn, ondersteunend
te werk gaat. Voorts doet de ConsumentenAutoriteit er verstandig aan om te
bezien, of er terzake geen afwikkeling van schadezaken mogelijk is bij de –
laagdrempelige– geschillencommissies voor consumentenzaken.De bepaling welke schadecategorie van toepassing is in een individueel
geval en dus op welke vergoeding een gerechtigde tot een vergoeding aanspraak
kan maken, vindt bij voorkeur plaats door een derde partij, zoals een daartoe
opgerichte en in de overeenkomst aangewezen rechtspersoon. Dergelijke activiteiten
vallen buiten het werkterrein van de ConsumentenAutoriteit. Zie ook artikel
7:907 lid 3, onderdelen d en h, BW.Het sluiten van een vaststellingsovereenkomst en het voorleggen daarvan
aan de rechter door de ConsumentenAutoriteit zijn geen besluiten in de zin
van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb. Het gaat immers niet om publiekrechtelijke
rechtshandelingen, maar om privaatrechtelijke rechtshandelingen.HOOFDSTUK 6: ANDERE BEVOEGDE AUTORITEITENNaast de ConsumentenAutoriteit wordt een aantal andere bevoegde autoriteiten
in het wetsvoorstel aangewezen, die zijn belast met het toezicht en de handhaving
van een aantal specifieke regels. Het betreft de volgende andere autoriteiten:1. de Stichting Autoriteit Financiële markten (artikelen 3.1 en 3.2
van het wetsvoorstel);2. het Staatstoezicht op de Volksgezondheid (artikelen 3.3 en 3.4 van
het wetsvoorstel);3. het Commissariaat voor de Media (artikelen 3.5 en 3.6 van het wetsvoorstel);4. de Inspectie Verkeer en Waterstaat (artikelen 3.7 en 3.8 van het wetsvoorstel);5. de Voedsel en Warenautoriteit (artikelen 3.9 en 3.10 van het wetsvoorstel).In hoofdstuk 3 is reeds aan de orde gekomen welke materiële bepalingen
deze bevoegde autoriteiten gaan handhaven.Er is voor gekozen om deze bevoegde autoriteiten aan te wijzen in dit
wetsvoorstel en niet in de bijzondere wetten. De reden is dat op deze wijze
de bepalingen van de verordening die implementatie behoeven in één
wet zijn te vinden en niet verspreid in verschillende wetten. Daarbij is wel
de keuze gemaakt het eigen toezichts- en handhavingsregime zoveel mogelijk
van overeenkomstige toepassing te verklaren. Zo is het eigen boeteregime telkens
van toepassing verklaard op intracommunautaire inbreuken voor zover het inbreuken
betreft op het consumenten-acquis zoals geïmplementeerd in het Nederlandse
recht. Voor intracommunautaire inbreuken voor zover het inbreuken betreft
op consumenten-acquis zoals geïmplementeerd in het recht van andere lidstaten,
geldt een de facto ongeclausuleerde boetebevoegdheid
volgende uit de systematiek van het wetsvoorstel. Deze bevoegdheid kan alleen
worden uitgeoefend bij een verzoek om wederzijdse bijstand door een buitenlandse
bevoegde autoriteit (artikel 2.7, derde lid, van het wetsvoorstel is telkens
van overeenkomstige toepassing). Het noemen van een concreet
maximum boetebedrag is lastig – een inbreuk op de Duitse markt zal immers
waarschijnlijk een veel grotere impact hebben dan een inbreuk op de Maltese
markt. Hierbij is reeds in paragraaf 2.2 opgemerkt, dat een verzoek om
handhavingsactiviteiten vanuit een andere lidstaat terwijl het recht van dat
land van toepassing is, minder voorstelbaar is. De lidstaat (bevoegde autoriteit)
uit het buitenland kan dan immers zelf al een inbreuk aanpakken. Daar komt
bij, dat het opleggen van een bestuurlijke boete geen voorgeschreven bevoegdheid
op grond van artikel 4, zesde lid, van de verordening is. Hier kan bij een
concreet verzoek door een buitenlandse autoriteit niet om worden verzocht.De bevoegde autoriteiten zijn bevoegd om toezicht- of handhavingsmaatregelen
te nemen voor zover sprake is van een intracommunautaire inbreuk op één
van de wettelijke bepalingen waarvoor zij als bevoegde autoriteit zijn aangewezen.
Daartoe krijgen deze bevoegde autoriteiten net als de ConsumentenAutoriteit
in dit wetsvoorstel de bevoegdheden die op grond van artikel 4, zesde lid,
van verordening 2006/2004 noodzakelijk zijn. Deze bevoegdheden zullen de bevoegde
autoriteiten conform de bepalingen in de verordening dienen uit te oefenen.
Daarnaast wordt voor een aantal bevoegde autoriteiten bepaalde bevoegdheden
uit de bijzondere wetgeving van overeenkomstige toepassing verklaard, zodat
voor dezelfde toezichthouder niet verschillende soorten bevoegdheden bestaan.De bevoegde autoriteiten krijgen in dit wetsvoorstel niet de bevoegdheid
om «nationale» inbreuken te handhaven. Dit betekent niet dat deze
autoriteiten niet bevoegd zijn om nationale inbreuken te handhaven. Deze bevoegdheid
zal echter voortvloeien uit de reeds bestaande bepalingen in de bijzondere
wetgeving.Bevoegde autoriteiten zijn net als de ConsumentenAutoriteit verplicht
om aan verzoeken van wederzijdse bijstand van buitenlandse autoriteiten te
voldoen. Deze verplichting vloeit rechtstreeks voort uit verordening 2006/2004.
In het kader van dergelijke verzoeken zullen zij alle nodige handhavingsmaatregelen
moeten nemen om een intracommunautaire inbreuk onverwijld te beëindigen.
De bevoegde autoriteiten kunnen bij verzoeken om wederzijdse bijstand een
beroep op het bepaalde van artikel 15 van verordening 2006/2004 om te weigeren
gehoor te geven aan dergelijke verzoeken.Gelijk als de ConsumentenAutoriteit hebben de bevoegde autoriteiten op
hun beurt tot taak om verzoeken om wederzijdse bijstand te doen indien zij
intracommunautaire inbreuken constateren die tot de bevoegdheid van een buitenlandse
autoriteit behoren. Dit betreffen intracommunautaire inbreuken jegens Nederlands
consumenten door buitenlandse bedrijven, waartegen de bevoegde autoriteiten
niet zelf kunnen optreden. Deze taak vloeit rechtstreeks voort uit verordening
2004/2006.Er is voorts een aantal andere verplichtingen voor de bevoegde autoriteiten
die rechtstreeks uit verordening 2006/2004 voortvloeien. Daarbij kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan het bepaalde van artikel 4, zevende lid, van de verordening
inzake gedragregels van ambtenaren. De bevoegde autoriteiten zijn voorts op
grond van de artikelen 6 en 7 van de verordening verplicht om een aantal gegevens
aan de Commissie en bevoegde autoriteiten van andere lidstaten te verschaffen.De ConsumentenAutoriteit is het verbindingsbureau. In dit kader dienen
de bevoegde autoriteiten alle informatie die zij op grond van verordening
2006/2004 aan bevoegde autoriteiten van andere lidstaten en de Commissie verstrekken,
eveneens aan de ConsumentenAutoriteit als verbindingsbureau te
verstrekken (artikel 12, tweede lid, van de verordening). Wat betreft de geheimhouding
van deze gegevens is in het wetsvoorstel bepaald dat de ConsumentenAutoriteit
deze gegevens alleen openbaar maakt indien de bevoegde autoriteit daarvoor
haar toestemming geeft (artikel 2.17 van het wetsvoorstel).Nadere afspraken tussen de ConsumentenAutoriteit en de andere bevoegde
autoriteiten zullen worden vastgelegd in samenwerkingsprotocollen (artikel
5.1 van het wetsvoorstel).HOOFDSTUK 7: ANDERE OVERHEIDSINSTANTIES7.1 Gebieden van samenwerking7.1.1 Samenloop van bevoegdhedenIn het wetsvoorstel worden zogenaamde «andere overheidsinstanties»
in de zin van verordening 2006/2004 aangewezen (artikel 4.1 van het wetsvoorstel).
Dit zijn: FIOD-ECD, de OPTA, de Nederlandse Zorgautoriteit en de NMa..Deze andere overheidsinstanties zijn op basis van sectorspecifieke wetgeving
bevoegd om tegen bepaalde gedragingen op te treden (toezicht- en handhavingsmaatregelen
te nemen), waartegen de ConsumentenAutoriteit op basis van de algemene consumentenregels
uit de verordening (onderdeel a en b van de bijlage bij het wetsvoorstel)
eveneens zou kunnen optreden. Met andere woorden; voor wat betreft bepaalde
gedragingen zijn zowel de andere overheidsinstantie als de ConsumentenAutoriteit
bevoegd.Het volgende voorbeeld dient om het een en ander te verhelderen. De NMa
is bevoegd toezicht te houden op de naleving van het bepaalde van artikel
26a Elektriciteitswet 1998, waarin is bepaald dat een netbeheerder voorwaarden
dient te hanteren die redelijk, objectief en niet discriminerend zijn. Indien
een netbeheerder onredelijk voorwaarden jegens consumenten hanteert dan is
echter niet alleen de NMa bevoegd, maar kan de ConsumentenAutoriteit deze
gedragingen eveneens aanpakken op grond van het bepaalde van artikel 233,
boek 6 en volgende van het BW (onredelijk bezwarende bedingen). Er bestaat
in een dergelijk geval een dubbele bevoegdheid van deze twee toezichthouders.Deze samenloop van bevoegdheden geldt overigens alleen bij de ConsumentenAutoriteit
en genoemde andere overheidsinstanties. Deze samenloop bestaat niet in relatie
tot de andere overheidsinstanties en de andere bevoegde autoriteiten, zodat
hieromtrent niets behoeft te worden geregeld.Samenloop van bevoegdheden van verschillende bestuursorganen bij hetzelfde
feit op basis van verschillende wetgeving is niet uniek. Een al bestaand voorbeeld
hiervan is de bevoegdheid van de NMa op te treden tegen misbruik van economische
machtspositie ex artikel 24 van de Mededingingswet. Hier kan samenloop bestaan
met de bevoegdheden van de OPTA op grond van de Telecommunicatiewet of de
Postwet – denk aan de regels voor partijen met aanmerkelijke marktmacht
uit de Telecommunicatiewet.De regering heeft ervoor gekozen om in gevallen van samenloop de andere
overheidsinstantie het voortouw te laten nemen. Met andere woorden; de ConsumentenAutoriteit
treedt in een dergelijk geval niet op. Het een en ander is geregeld in de
voorrangsregel van artikel 4.2, eerste lid, van het wetsvoorstel. De reden
voor deze keuze is dat de bijzondere normen in de sectorspecifieke regelgeving
in veel gevallen verder gaan dan de meer algemene normen in het BW. Met andere
woorden, de bijzondere normen bieden een hoger beschermingsniveau
dan de meer algemene normen in het BW, zodat het voor de hand ligt dat de
andere overheidsinstantie optreedt. Zo regelt artikel 26a Elektriciteitswet
dat voorwaarden naast «redelijk» (vergelijk onredelijk bezwarend
in artikel 233 van boek 6 van het BW) ook objectief en niet discriminerend
moeten zijn. De «voorrangsregeling» zoals hierboven geschetst,
voorkomt verder zogenaamd «forumshoppen». Ten slotte wordt een
markt niet geconfronteerd met dubbel toezicht.De andere overheidsinstanties worden niet aangewezen als bevoegde autoriteit
in de zin van verordening 2006/2004. De ConsumentenAutoriteit is de aangewezen
bevoegde autoriteit. De andere overheidsinstanties behoeven dan ook niet de
in de verordening voorgeschreven bevoegdheden te hebben en zullen om die reden
geen «extra bevoegdheden», zoals de mogelijkheid tot openbaarmaking,
krijgen. Overigens hebben de andere overheidsinstantie op basis van de sectorspecifieke
regelgeving voldoende adequate middelen om tegen kwalijk gedrag van bedrijven
en dienstverleners op te treden.Verder volgen er geen rechtstreekse verplichtingen voor de andere overheidsinstanties
uit de verordening (dit geldt alleen voor bevoegde autoriteiten).De reden om de andere overheidsinstanties geen bevoegde autoriteit te
maken voor de naleving van consumentenregels voor specifieke markten (specifieke
overeenkomsten), is dat anders een nog verdergaande versnippering zou ontstaan
met betrekking tot het toezicht en handhaving van de consumentenregels uit
de verordening. Ook gezien het netwerk van consumententoezichthouders uit
verordening 2006/2004 is een beperkte kring van bevoegde autoriteiten geboden.De ConsumentenAutoriteit is de bevoegde autoriteit voor de handhaving
van de consumentenregels opgesomd in onderdelen a en b van de bijlage bij
het wetsvoorstel en niet de andere overheidsinstanties. Door de ConsumentenAutoriteit
te verbieden zelf op te treden, maar wel bevoegd te houden op een markt als
er samenloop van bevoegdheden is, is het voor de andere overheidsinstantie
mogelijk de ConsumentenAutoriteit in te schakelen voor concrete bijstand in
een zaak (artikel 4.2, tweede lid, van het wetsvoorstel). De ConsumentenAutoriteit
kan dan alleen optreden, als de andere overheidsinstantie er om vraagt. Dit
betekent dat zij, indien er sprake is van samenloop, weliswaar niet optreedt,
maar wel bevoegd blijft.De andere overheidsinstanties kunnen ook bevoegd zijn om tegen een gedraging
op te treden die tevens (feitelijk gezien) een intracommunautaire inbreuk
oplevert. Ook hier ligt het voor de hand om de andere overheidsinstanties
die weliswaar niet als bevoegde autoriteit zijn aangewezen, waar mogelijk
toch intracommunautaire inbreuken te laten handhaven, namelijk als optreden
van de andere overheidsinstantie op basis van sectorspecifieke wet- en regelgeving
beëindiging van de intracommunautaire inbreuk mogelijk maakt. Verzoeken
om wederzijdse bijstand zullen door de ConsumentenAutoriteit dan ook worden
doorverwezen (zie verder paragraaf 7.1.4).7.1.2 Uitleg van begrippenHet kan voorkomen dat zowel de ConsumentenAutoriteit als de andere overheidsinstantie
dezelfde wettelijke begrippen kunnen uitleggen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan artikel 26a, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998 (hetgeen
de NMa kan uitleggen) en de artikelen 236 en 237 van boek 6 van het BW (hetgeen
de ConsumentenAutoriteit kan uitleggen).Om rechtsonzekerheid te voorkomen, is een consistente uitleg van begrippen
geboden. Indien de andere overheidsinstantie voornemens is om een begrip uit
te leggen en de ConsumentenAutoriteit eveneens bevoegd is om datzelfde begrip
uit te leggen, dan dient de andere overheidsinstantie dit ofwel met de ConsumentenAutoriteit
af te stemmen ofwel hierover overeenstemming met de ConsumentenAutoriteit
te bereiken. Hiermee wordt voorkomen dat dezelfde begrippen door de desbetreffende
toezichthouders op verschillende wijze worden uitgelegd.In gevallen waarbij begrippen worden toegepast uit wetgeving die privaatrechtelijk
(via de civiele rechter) wordt gehandhaafd, kan worden volstaan met afstemming
tussen de andere overheidsinstantie en de ConsumentenAutoriteit (artikel 4.3,
eerste lid, van het wetsvoorstel). In die situaties legt de civiele rechter
primair de begrippen uit en niet het bestuursorgaan. De civiele rechter zal
ervoor waken dat sprake is van een eenvormige uitleg van begrippen. Wel kan
het bestuursorgaan beleidsregels uitvaardigen aangaande de afweging van belangen,
de vaststelling van feiten of de uitleg van wettelijke bepalingen bij het
gebruik van zijn toezichtsbevoegdheden (artikel 4:81 Awb jo 1:3, vierde lid,
Awb) – afstemming blijft dus geboden.Overeenstemming is noodzakelijk indien sprake is van bestuursrechtelijke
handhaving waarbij door een overheidsinstantie een begrip wordt toegepast
dat eveneens kan worden toegepast door de ConsumentenAutoriteit. Het betreft
begrippen uit de regelgeving, opgesomd in onderdeel b van de bijlage van dit
wetsvoorstel. Hierbij is de primaire uitleg aan het bestuursorgaan (en niet
aan een rechter), zodat het zwaardere middel van overeenstemming gepast is
om een uniforme uitleg van begrippen te bewerkstelligen (artikel 4.3, tweede
lid, van het wetsvoorstel).De afspraken krachtens artikel 4.3 van het wetsvoorstel zullen een kader
moeten stellen om in individuele gevallen de begrippen gelijkluidend te interpreteren.
Zoveel mogelijk moet voorkomen worden dat afstemming of overeenstemming in
individuele zaken nodig is. Indien er toch gevallen ontstaan die niet binnen
het afgesproken kader vallen zal het kader in overleg moeten worden aangepast.7.1.3 MeldingsplichtOp basis van verordening 2006/2004 melden de bevoegde autoriteiten op
eigen initiatief, via de verbindingsbureaus, genomen toezichts- of handhavingsmaatregelen
tegen intracommunautaire inbreuken (artikel 7 van de verordening). Dankzij
deze meldingen kan de Europese Commissie de database met deze maatregelen
van de lidstaten bijhouden en wordt gezamenlijk optreden en samenwerking tussen
lidstaten vergemakkelijkt. Andere overheidsinstanties zijn weliswaar geen
bevoegde autoriteiten in de zin van de verordening maar nemen wel toezichts-
en handhavingsmaatregelen tegen nationale inbreuken. Het is mogelijk dat hierbij de facto tevens wordt opgetreden tegen intracommunautaire
inbreuken. In dergelijke gevallen is het aan de andere overheidsinstanties
om bij de ConsumentenAutoriteit als bevoegde autoriteit en verbindingsbureau
melding te maken van de desbetreffende door hen genomen toezichts- en handhavingsmaatregelen
(artikel 4.4 van het wetsvoorstel). Vervolgens bericht de ConsumentenAutoriteit
de Europese Commissie en de andere verbindingsbureaus over de genomen toezichts-
of handhavingsmaatregelen tegen deze de facto
intracommunautaire inbreuken. In de samenwerkingsprotocollen wordt tevens
aandacht besteed aan deze vorm van samenwerking welke in het wetsvoorstel
is verankerd.7.1.4 Wederzijdse bijstand in de zin van verordening 2006/2004Indien de ConsumentenAutoriteit een verzoek om wederzijdse bijstand als
bedoeld in verordening 2006/2004 krijgt, verwijst de ConsumentenAutoriteit
het verzoek door naar de betreffende overheidsinstantie, indien de desbetreffende
andere overheidsinstantie eveneens bevoegd is (op grond van sectorspecifieke
wetgeving). In geval van een dergelijke doorverwijzing (artikel 4.5, eerste
lid, van het wetsvoorstel), is de andere overheidsinstantie verplicht om tegen
de gedraging op te treden (artikel 4.5, tweede lid, van het wetsvoorstel).
Alleen op deze wijze kan de consumententoezichthouder haar verplichtingen
onder de verordening nakomen. De ConsumentenAutoriteit is immers als bevoegde
autoriteit zelf verplicht om aan verzoeken om wederzijdse bijstand te voldoen
(artikel 8 van de verordening). Indien de andere overheidsinstantie niet in
staat is om aan de verplichtingen die voortvloeien uit het verzoek om wederzijdse
bijstand te voldoen, is de ConsumentenAutoriteit bevoegd (artikel 4.2, tweede
lid van het wetsvoorstel).De andere overheidsinstantie hoeft echter niet aan het verzoek te voldoen
indien sprake is van een van de uitzonderingsgronden als bedoeld in artikel
15 van de verordening.Alle gegevens omtrent genomen toezichts- en handhavingsmaatregelen worden
aan de ConsumentenAutoriteit als verbindingsbureau bekend gemaakt, zodat de
ConsumentenAutoriteit kan voldoen aan haar verplichtingen op grond van artikel
6 van de verordening.7.1.5 Afspraken over tweejaarlijkse verslaglegging aan
de Europese CommissieArtikel 21 van verordening 2006/2004 legt aan lidstaten een bepaalde verslagleggingsplicht
op. In tweejaarlijkse verslagen zal de ConsumentenAutoriteit namens Nederland
verslag doen aan de Europese Commissie van de volgende onderwerpen:a. alle nieuwe informatie over de organisatie, de bevoegdheden, de middelen
of de verantwoordelijkheden van de bevoegde autoriteiten;b. alle informatie over trends, middelen of methoden om intracommunautaire
inbreuken te maken, in het bijzonder die welke tekortkomingen of lacunes in
de verordening of in de wetgeving ter bescherming van de belangen van de consument
aan het licht hebben gebracht;c. alle informatie over handhavingstechnieken die doeltreffend zijn gebleken;d. beknopte statistieken met betrekking tot de activiteiten van bevoegde
autoriteiten, zoals maatregelen uit hoofde van deze verordening, ontvangen
klachten, handhavingsmaatregelen en rechterlijke beslissingen;e. alle overige informatie die relevant is voor toepassing van de verordening.Met betrekking tot de bijdragen die de andere bevoegde autoriteiten en
andere overheidsinstanties hieraan kunnen leveren, zullen passende afspraken
worden gemaakt in de samenwerkingsprotocollen.7.1.6 SamenwerkingsprotocollenZoals hierboven reeds is vermeld, worden de afspraken over samenwerking
van de ConsumentenAutoriteit met de andere overheidsinstanties vastgelegd
in samenwerkingsprotocollen (artikel 5.1 van het wetsvoorstel). Vanuit het
oogpunt van ministeriële verantwoordelijkheid, sluit de minister deze
samenwerkingsprotocollen met het bevoegd gezag van de desbetreffende andere
overheidsinstanties – afhankelijk van de vormgeving van de toezichthouders
kan dit een andere bewindspersoon zijn of het bestuur van een
toezichthouder (in geval van een zelfstandig bestuursorgaan). Van deze samenwerkingprotocollen
doet de minister mededeling in de Staatscourant.7.2 De Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit
(OPTA)De telecomwetgeving bevat een klein aantal bepalingen dat verweven is
met de generieke consumentenbepalingen in het BW. Daar waar de Telecommunicatiewet
(of onderliggende wetgeving) een gelijke of verdergaande bescherming biedt
dan de generieke regels die de ConsumentenAutoriteit handhaaft, zal OPTA aan
zet zijn. Ook in dit geval geldt de eerdergenoemde voorrangsregeling dat een
sectorale toezichthouder de primair aangewezen toezichthouder is, als deze
op basis van sectorspecifieke wetgeving op kan treden tegen een inbreuk op
de generieke regels die de ConsumentenAutoriteit handhaaft. OPTA heeft aangegeven
dat maatwerk via eventuele toekomstige sectorspecifieke wetswijzigingen mogelijk
moet blijven voor complexe handelspraktijken in de telecommunicatiesector
(bijvoorbeeld het zonder toestemming van de consument omzetten van een door
een ander aangeboden telefoondienst naar de zelf aangeboden dienst, de zogenoemde «slamming»).
Hier staat het wetsvoorstel niet aan in de weg. Slamming maakt namelijk geen
onderdeel uit van het consumentenrecht waar verordening 2006/2004 op ziet.Gegevensuitwisseling tussen de ConsumentenAutoriteit en OPTA moet mogelijk
zijn. Er bestaan in de sectorspecifieke wet- en regelgeving hiervoor geen
belemmeringen.7.3 De Nederlandse ZorgautoriteitOok zijn situaties voorstelbaar waarbij sprake is van samenloop van bevoegdheden
van de ConsumentenAutoriteit en de Nederlandse Zorgautoriteit bij hetzelfde
feit op basis van verschillende wetgeving, zoals bij oneerlijke handelspraktijken
door zorgaanbieders. Het wetsvoorstel marktordening gezondheidszorg is ingediend
bij de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2004/05, nr. 30 186).Ook hierbij gaat de eerdergenoemde voorrangsregeling op bij samenloop
van bevoegdheden van de ConsumentenAutoriteit en de Nederlandse Zorgautoriteit
bij hetzelfde feit op basis van verschillende wetgeving. Deze voorrangsregeling
is in deze Wet handhaving consumentenbescherming opgenomen en wordt verder
uitgewerkt in het samenwerkingsprotocol tussen ConsumentenAutoriteit en de
Nederlandse Zorgautoriteit. Om gegevensuitwisseling tussen de ConsumentenAutoriteit
en de Nederlandse Zorgautoriteit mogelijk te maken wordt het bepaalde in artikel
64, tweede lid, van de wetsvoorstel marktordening gezondheidszorg gewijzigd.7.4 DeNederlandse Mededingingsautoriteit (NMa)In de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet (en onderliggende regelgeving)
staat een aantal bepalingen op het gebied van het generieke consumentenrecht.
Dit zijn met name bepalingen op het gebied van algemene voorwaarden. De toezichthouder
op deze wetgeving – de NMa – toetst (algemene) voorwaarden aan
bepalingen uit Boek 6, titel 5, afdeling 3 van het BW én aan de in
de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet opgenomen «extra» toetsgronden
(zoals «objectief» en «niet discriminerend»). Bovendien
richt het toezicht van de NMa zich op kleinverbruikers, deze groep kan groter
zijn dan de groep consumenten en kleine bedrijven, die door het BW wordt beschermd.
Ook staan er in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet bepalingen
met betrekking tot informatieverplichtingen en opzegging. Deze bepalingen
zijn verweven met de algemene consumentenbepalingen in het BW. Er is derhalve
sprake van samenloop tussen de regels waarop de NMa toezicht houdt en de regels
waarop de ConsumentenAutoriteit toezicht zal gaan houden. Aangezien de bescherming
in de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet verder gaat dan de bescherming in het
BW, zal de NMa bij overlap het voortouw nemen en optreden als bestuursrechtelijke
handhaver.Ook hier geldt de eerdergenoemde voorrangsregeling dat een sectorale toezichthouder
de primair aangewezen toezichthouder is als deze op basis van sectorspecifieke
wetgeving op kan treden tegen een inbreuk op het generieke consumentenrecht.
Deze voorrangsregeling is in het wetsvoorstel opgenomen en wordt verder uitgewerkt
in het samenwerkingsprotocol tussen ConsumentenAutoriteit en de NMa.Om gegevensuitwisseling tussen de ConsumentenAutoriteit en de NMa mogelijk
te maken zal artikel 7 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 35 van de
Gaswet worden gewijzigd (zie artikel 8.5 en artikel 8.8 van het wetsvoorstel).In paragraaf 3.3 is reeds ingegaan op artikel 95m Elektriciteitswet
1998 en artikel 52b Gaswet welke een regeling bevatten met betrekking tot
oneerlijke handelspraktijken.7.5 De Belastingdienst/FIOD-ECDOvertredingen van de voorschriften gesteld bij de artikelen 3:15d BW en
3:15e, eerste lid, BW zijn strafbaar gesteld in de Wet op de economische delicten.
De controleurs van de FIOD-ECD zijn in artikel 3:15f, derde lid, BW aangewezen
als ambtenaren, belast met de opsporing van overtredingen van deze voorschriften.
Gelet op de recente inwerkingtreding van deze bepalingen en de parlementaire
behandeling van de Aanpassingswet richtlijn inzake elektronische handel1, blijft deze strafrechtelijke handhaving bestaan naast
het toezicht en handhaving via de civiele rechter door de ConsumentenAutoriteit.
De voorrangsregeling van artikel 4.2 van het wetsvoorstel is dan ook van toepassing,
zowel in intracommunautaire als nationale gevallen. FIOD-ECD en ConsumentenAutoriteit
kunnen dan onderling bezien, welke wijze van handhaving geëigend is.HOOFDSTUK 8: INFORMATIE-UITWISSELING EN VERSLAGLEGGING8.1 Informatie-uitwisseling in het kader van Europese
coördinatieVerordening 2006/2004 verplicht tot uitwisseling van bepaalde gegevens,
via de verbindingsbureaus, tussen de bevoegde autoriteiten in verschillende
lidstaten en de Europese Commissie. Deze verplichting heeft rechtstreekse
werking (artikelen 6 en 7 van de verordening). Waar nodig zijn bepalingen
in de sectorale wetgeving aangepast om deze verplichting tot gegevensuitwisseling
te implementeren en zijn deze opgenomen in de Wet handhaving consumentenbescherming
(zie paragraaf 4.6).Met betrekking tot de geheimhoudingsverplichtingen die gelden voor gegevens
die in het kader van wederzijdse bijstand worden uitgewisseld, is –
kort gezegd – in de verordening het volgende opgenomen (artikel 13 van
de verordening):– informatie verkregen via het Europese netwerk mag alleen gebruikt
worden met het oog op de naleving van de wetgeving ter bescherming van de
belangen van de consument (doelbeperking);– informatie die, ongeacht de vorm, wordt verstrekt aan bevoegde
autoriteiten, rechtbanken of andere overheidsinstanties en de
Europese Commissie (incl. informatie uit databank beheerd door de Europese
Commissie) is vertrouwelijk en valt onder het beroepsgeheim wanneer openbaarmaking
afbreuk kan doen aan:• bescherming van persoonlijke levenssfeer en integriteit van het
individu;• commerciële belangen van een natuurlijk of rechtspersoon met
inbegrip van intellectuele eigendomsrechten;• gerechtelijke procedures en juridisch advies;• het doel van controles en onderzoeken.Openbaarmaking van dergelijke vertrouwelijke informatie is echter toegestaan
wanneer openbaarmaking nodig is om een intracommunautaire inbreuk te beëindigen
of te verbieden én de instantie die de
informatie verstrekt toestemming geeft de informatie openbaar te maken.In het wetsvoorstel wordt hieraan invulling gegeven door te bepalen dat
de ConsumentenAutoriteit de gegevens die zij verkrijgt van andere bevoegde
autoriteiten en andere overheidsinstanties alleen openbaar maakt wanneer deze
daar toestemming voor verlenen (artikel 2.17 van het wetsvoorstel). Hierbij
worden de desbetreffende geheimhoudingsbepalingen in de sectorale wetgeving
en de Wet openbaarheid van bestuur (artikelen 10 en 11 Wob) in acht genomen.8.2 Informatie-uitwisseling met derde landenWanneer een bevoegde autoriteit informatie ontvangt van een instantie
van een derde land (buiten de Europese Economische Ruimte), verplicht de verordening
de bevoegde autoriteit ertoe deze informatie aan de betrokken bevoegde autoriteiten
van de andere lidstaten te verstrekken, voor zover dit is toegestaan krachtens
de desbetreffende bilaterale bijstandsovereenkomst met dit derde land (artikel
14 van verordening 2006/2004).Voor het omgekeerde geval waarin een bevoegde autoriteit informatie die
via het Europese netwerk is ontvangen, wil verstrekken aan een derde land,
uit hoofde van een bilaterale bijstandsovereenkomst met dit land, is dit volgens
de verordening slechts toegestaan wanneer de bevoegde autoriteit(en) die de
informatie aanvankelijk heeft (hebben) verstrekt daarmee instemt (instemmen).HOOFDSTUK 9: MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES9.1 InleidingConsumenten hebben zichzelf georganiseerd in consumentenorganisaties zoals
de Consumentenbond. Samen met het bedrijfsleven zijn vormen van zelfregulering
opgezet, zoals de Stichting Reclame Code en de Stichting Geschillencommissies
voor consumentenzaken. Daarnaast bestaat er in het civiele recht de mogelijkheid
voor consumentenorganisaties om zelf hun recht te halen – het zogenaamde
collectieve actierecht (artikel 3:305a BW en verder). De ConsumentenAutoriteit
wordt als het ware gebouwd op dit private fundament. Zoals in hoofdstuk 1
aangegeven grijpt de ConsumentenAutoriteit pas in met handhaving bij inbreuken
met een collectief karakter op het consumentenrecht, daar waar de markt niet
voldoende in staat is door middel van zelfregulering of civielrechtelijke
procedures schadelijke praktijken te stoppen. Dat betekent, dat er nauwe vormen
van samenwerking moeten worden ontwikkeld tussen de ConsumentenAutoriteit
en bestaande private initiatieven. Zo bestaat de mogelijkheid maatschappelijke
organisaties in te schakelen bij de beëindiging van intracommunautaire
inbreuken op verzoek van bevoegde autoriteiten uit andere lidstaten.
Naast deze vorm van samenwerking schetst dit wetsvoorstel twee niveaus van
samenwerking tussen ConsumentenAutoriteit en consumentenorganisatie: bilateraal
via samenwerkingsprotocollen en in een breder verband met het maatschappelijk
overleg.9.2 Instanties met een rechtmatig belangVerordening 2006/2004 biedt expliciet de mogelijkheid maatschappelijke
organisaties in te schakelen bij de beëindiging van intracommunautaire
inbreuken op verzoek van bevoegde autoriteiten uit andere lidstaten (artikel
8, derde lid, van de verordening). Deze andere bevoegde autoriteiten moeten
inschakeling van dergelijke instanties wel accepteren. Het wetsvoorstel voorziet
in inschakeling van maatschappelijke organisaties bij intracommunautaire inbreuken
door de minister de mogelijkheid te geven «instanties met een rechtmatig
belang» bij beëindiging van of een verbod van intracommunautaire
inbreuken aan te kunnen wijzen (artikel 6.2 van het wetsvoorstel).Als «instantie met een rechtmatig belang» zal in ieder geval
aanwezen worden de Stichting Reclame Code. De Stichting Reclame Code (hierna:
SRC) stelt zich ten doel als private klachteninstantie snel en doeltreffend
te oordelen over reclame-uitingen. Hiertoe zijn door de SRC regels opgesteld
waaraan reclame moet voldoen: de Nederlandse Reclame Code. Bovendien is de
Reclame Code Commissie ingesteld, een onafhankelijk orgaan, dat tot taak heeft
te beoordelen of reclame-uitingen waarover wordt geklaagd al dan niet in strijd
zijn met de Nederlandse Reclame Code.Inschakeling van de SRC zal met name spelen bij de Richtlijn «TV
zonder grenzen» (Richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de
Raad van 30 juni 1997). In Nederland is ter implementatie van de artikelen
12, 15 en 16 uit deze richtlijn gekozen voor zelfregulering zodat het inhoudelijke
toezicht op concrete/individuele media-uitingen kan worden overgelaten aan
een van de overheid onafhankelijk orgaan dat adequaat toezicht houdt en waarbij
sprake is van een zorgvuldige, doeltreffende en laagdrempelige klachtenprocedure.
De meer kwantitatieve bepalingen uit de richtlijn «TV zonder grenzen»
zijn geïmplementeerd in de Mediawet en worden zoals gezegd gehandhaafd
door het Commissariaat voor de Media. Het stelsel van de Nederlandse Reclame
Code voldoet aan de inhoudelijke reclamenormen die voortvloeien uit de richtlijn «TV
zonder grenzen». De Europese Commissie heeft aangegeven dat deze zelfregulering,
met betrekking tot de voornoemde inhoudelijke reclamenormen is toegestaan
in het licht van verordening 2006/2004. Wel zal altijd een bevoegde autoriteit
met publiekrechtelijke bevoegdheden aanwezig moeten zijn om desgevraagd door
een buitenlandse bevoegde instantie handhavend te kunnen optreden bij intracommunautaire
inbreuken. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat bij een verzoek tot wederzijdse
bijstand door de bevoegde buitenlandse autoriteiten bij intracommunautaire
inbreuken op de artikelen 12, 15 en 16 van de richtlijn «TV zonder grenzen»,
de SRC als «instantie met een rechtmatig belang» kan worden ingeschakeld.
Het Commissariaat voor de Media is voorts als bevoegde autoriteit aangewezen.
Aan de Europese Commissie zijn nog enkele aanvullende vragen voorgelegd over
de verhouding tussen de richtlijn «TV zonder grenzen» en verordening
2006/2004 op het punt van de noodzaak een bevoegde autoriteit aan te wijzen.
Afhankelijk van het antwoord van de Europese Commissie zal het wetvoorstel
zo nodig bij nota van wijziging worden aangepast.Omdat de overheid verantwoordelijk blijft voor een tijdige en correcte
implementatie is in artikel 169 van de Mediawet een vangnetbepaling opgenomen
waarmee regels gesteld kunnen worden indien een of meer van de artikelen 12,
15 en 16 van de Europese richtlijn, naar het oordeel van de minister van OCW
niet, niet voldoende, niet juist of niet tijdig zijn uitgewerkt
in de Nederlandse Reclame Code of in een vergelijkbare door de Stichting Reclame
Code tot stand gebrachte regeling, dan wel de Stichting Reclame Code in gebreke
blijft met het toezicht daarop. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat bij
een verzoek tot wederzijdse bijstand door bevoegde buitenlandse autoriteiten
bij communautaire inbreuken op de artikelen 12, 15 en 16 van de richtlijn «TV
zonder grenzen», de SRC als «instantie met een rechtmatig belang»
kan worden ingeschakeld.Ook bij de (implementatie van) richtlijn oneerlijke handelspraktijken
kan de SRC een rol spelen als «instantie met een rechtmatig belang».
Bepaalde reclame-uitingen kunnen immers oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen
jegens consumenten opleveren. Hierop wordt in dit wetsvoorstel niet nader
ingegaan.9.3 Samenwerkingsprotocollen met consumentenorganisatiesHet wetsvoorstel definieert consumentenorganisaties als «stichtingen
of verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid die krachtens hun statuten
tot taak hebben het behartigen van de collectieve belangen van consumenten»
(artikel 1.1, onderdeel d, van het wetsvoorstel). Onder deze definitie vallen
organisaties als de Consumentenbond en Stichting De Ombudsman. Samenwerking
tussen de ConsumentenAutoriteit en dergelijke consumentenorganisaties kan
erin bestaan dat afspraken worden gemaakt over (artikel 6.1, eerste lid, van
het wetsvoorstel) het wederzijds doorverwijzen van consumenten wat betreft
informatievoorziening, de behandeling van klachten en geschillenbeslechting.
Ook is voorstelbaar dat afspraken worden gemaakt over het signaleren en eventueel
onderbouwen van ervaringen uit de praktijk op het gebied van consumentenklachten
en voorlichting aan consumenten – bijvoorbeeld verwijzingen op websites
en eventuele gezamenlijke campagnes. Onderdeel van de afspraken zal ook zijn,
de gebruikmaking van het collectief actierecht uit artikel 305 a en verder
van boek 3 van het BW en de nieuwe verzoekschriftprocedure uit artikel 8.1
van het wetsvoorstel. De minister sluit deze samenwerkingsprotocollen en laat
deze bekendmaken in de Staatscourant.Ook kan de minister afspraken maken met stichtingen of verenigingen met
volledige rechtsbevoegdheid die krachtens hun statuten tot taak hebben de
behandeling van klachten van consumenten en geschillenbeslechting (artikel
6.1, tweede lid, van het wetsvoorstel). Hieronder kunnen geschaard worden
de Stichting Geschillencommissies voor consumentenzaken en de eerder genoemde
Stichting Reclame Code. Deze afspraken zijn meer operationeel. Ook die afspraken
kunnen in de vorm van een samenwerkingsprotocol worden gegoten.9.4 Maatschappelijk overlegHet wetsvoorstel verplicht de ConsumentenAutoriteit tot een maatschappelijk
overleg met consumentenorganisaties en centrale ondernemersverenigingen over
het toezicht op het consumentenrecht (artikel 6.3 van het wetsvoorstel). Dit
maatschappelijk overleg heeft twee functies:– de inbeddingsfunctie: de taken ter uitvoering van dit wetsvoorstel
van de ConsumentenAutoriteit, andere bevoegde autoriteiten en andere overheidsinstanties
zo goed mogelijk aan te laten sluiten op private initiatieven ter bescherming
van de consument. Daarom kunnen ook stichtingen of verenigingen met volledige
rechtsbevoegdheid die krachtens hun statuten tot taak hebben de behandeling
van klachten van consumenten en geschillenbeslechting worden uitgenodigd tot
het maatschappelijk overleg, evenals instanties met een rechtmatig belang.– de signaalfunctie: de minister, de betrokken bevoegde autoriteiten
en andere overheidsinstanties te informeren over de effecten
en de doeltreffendheid van de uitvoering van dit wetsvoorstel.Het maatschappelijk overleg is geen adviescollege in de zin van de Kaderwet
adviescolleges. Een adviescollege bestaat uit leden (natuurlijke personen)
die worden benoemd op grond van de deskundigheid die nodig is voor de advisering
op het beleidsterrein waarvoor het adviescollege is ingesteld alsmede op grond
van maatschappelijke kennis en ervaring (zie artikel 12 Kaderwet adviescolleges).
In het maatschappelijk overleg gaat het juist om leden die hun organisatie
kunnen vertegenwoordigen.Het maatschappelijk overleg komt minimaal elk kwartaal bij elkaar, waarbij
in ieder geval in het voorjaar een concept van het jaarverslag van de ConsumentenAutoriteit
besproken wordt en in het najaar het voorgenomen werkplan van de ConsumentenAutoriteit
voor het komende kalenderjaar. De ConsumentenAutoriteit faciliteert het overleg
en stelt professionele ondersteuning ter beschikking. Ook is een – zij
het beperkte – onkostenvergoeding beschikbaar voor leden.Andere bij deze wet betrokken overheidsinstanties kunnen toehoorders aanwijzen
voor het maatschappelijk overleg. Toehoorders worden geacht tijdens het maatschappelijk
overleg of buiten vergadering op verzoek van het maatschappelijk overleg inlichtingen
te kunnen verschaffen over de uitvoering van de wet door de desbetreffende
overheidsinstantie. Bij het verschaffen van inlichtingen aan het maatschappelijk
overleg blijven zij uiteraard gebonden aan de voor die overheidsinstantie
geldende wettelijke geheimhoudingsbepalingen.In een recente achtergrondstudie over «Toezicht op markten»
stelt de Algemene Rekenkamer dat toezichthouders niet alleen aan hun minister
moeten verantwoorden hoe zij hun publieke taak uitvoeren.1 Dit moet ook transparant zijn voor andere belanghebbenden en voor
de samenleving als geheel. Ook de «Visie op markttoezicht» van
de regering benadrukt het belang van communicatie met het veld voor de effectiviteit
van de markttoezichthouders.2 Het is zonder meer
van belang dat de betrokken toezichthouders belanghebbenden – consumentenorganisaties én
vertegenwoordigers van bedrijven – consulteren. De Algemene Rekenkamer
meent dat uit oogpunt van «good governance» markttoezichthouders3 hun stakeholders moeten raadplegen over zowel het voorgenomen
als het gerealiseerde beleid. Het wetsvoorstel versterkt die «good governance»
met de instelling van een maatschappelijk overleg. Met het overleg ontstaat
ook een platform waar consumentenorganisaties en centrale ondernemersverenigingen
de ConsumentenAutoriteit kunnen bevragen over het gevoerde beleid. Horizontale
verantwoording door de ConsumentenAutoriteit zal via het maatschappelijk overleg
mogelijk worden.HOOFDSTUK 10: RECHTSBESCHERMINGIndien een beschikking op grond van de Wet handhaving consumentenbescherming
zal worden genomen zal, de rechtbank te Rotterdam bevoegd zijn (artikel 7.1
van het wetsvoorstel) om hierover te oordelen. De reden om één
bevoegde rechtbank aan te wijzen, is dat er specifieke kennis is vereist voor
de toepassing van de consumentenregels. Er is voor de rechtbank Rotterdam
gekozen, omdat deze rechtbank reeds op verschillende terreinen van het economisch
publiekrecht als de bevoegde bestuursrechter is aangewezen. Daarbij kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan de bevoegdheid in het kader van de Mededingingswet en de
Telecommunicatiewet. In lijn met deze reeds bestaande bevoegdheid is de rechtbank
Rotterdam een voor de hand liggende keuze.Tegen een uitspraak van de rechtbank Rotterdam staat hoger beroep open
bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. De regering heeft voor
de mogelijkheid tot het instellen van hoger beroep gekozen, omdat de ConsumentenAutoriteit
en andere bevoegde autoriteiten de mogelijkheid hebben om een bestuurlijke
boete op te leggen. Immers, aangenomen wordt dat tegen zwaardere boetes beroep
in twee instanties moet openstaan. In de meeste gevallen wordt daarin in het
bestuursrecht ook voorzien.Het openstellen van hoger beroep geschiedt door middel van een wijziging
van de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie (zie artikel 8.2 van het
wetsvoorstel). Gezien deze wijziging is het niet noodzakelijk ook nog een
aparte voorziening te treffen in het wetsvoorstel.De Minister van Justitie heeft bij de Raad voor de rechtspraak advies
ingewonnen inzake het wetsvoorstel. In het advies van 25 juli 2005 heeft
de Raad de volgende opmerkingen gemaakt. De Raad voor de rechtspraak kan zich
goed vinden in de voorgestelde concentratie van de verbodsprocedure bij het
gerechtshof ’s-Gravenhage. Vanuit het perspectief van een eenduidige
rechtspleging ligt het naar het oordeel van de Raad echter meer voor de hand
dat de verbodszaken, net als de zaken op grond van artikel 6:241 BW, via een
dagvaarding worden aangebracht. In een dagvaardingsprocedure zou het bovendien
eenvoudiger zijn om derden in vrijwaring op te roepen of om zaken te voegen.
De Raad heeft tevens geadviseerd om beroep tegen besluiten van de ConsumentenAutoriteit
te concentreren bij de rechtbank Zwolle-Lelystad in plaats van de rechtbank
Rotterdam.Het advies van de Raad om beroep tegen besluiten van de ConsumentenAutoriteit
bij de rechtbank Zwolle-Lelystad te concentreren is niet overgenomen. Een
dergelijke concentratie bij de rechtbank Zwolle-Lelystad zou tot gevolg hebben
dat de rechtspraak inzake dit wetsvoorstel te veel versnipperd zou raken.
Verder is het ongewenst als het College van Beroep voor het bedrijfsleven
(CBB) met meer dan een gerecht te maken krijgt.Tevens wordt de keuze voor de verzoekschriftprocedure in dit wetsvoorstel
gehandhaafd en wordt de procedure niet gewijzigd in een dagvaardingsprocedure.
Een verzoekschriftprocedure biedt ten opzichte van de dagvaardingsprocedure
wat meer mogelijkheden voor een actieve opstelling ten aanzien van de voortgang
van de procedure, doordat niet wordt geprocedeerd via de rol. Voorts is de
verzoekschriftprocedure beter toegesneden op de mogelijkheid van deelneming
aan de procedure door belanghebbende derden.In artikel 7.2 van het wetsvoorstel zal worden bepaald dat consumentenorganisaties
zullen worden aangemerkt als belanghebbenden in de zin van deze wet. De regering
heeft hiervoor gekozen, omdat zij het belang van consumentenorganisaties bij
dit wetsvoorstel wil benadrukken. In dit kader is van belang dat individuele
consumenten niet als belanghebbenden zullen worden aangemerkt. Immers, deze
wet beoogt collectieve consumentenbelangen te beschermen. Dit betekent dat
een individuele consument niet onder het belanghebbende-begrip van artikel
1:2 van de Awb zal vallen. Om ervoor te zorgen dat individuele consumenten
toch indirect «een plaats krijgen» in dit wetsvoorstel, zullen
consumentenorganisaties wel als belanghebbenden worden aangewezen.HOOFDSTUK 11: ADMINISTRATIEVE LASTEN EN EVALUATIE11.1 Administratieve lastenVoor het onderhavige wetsvoorstel is advies gevraagd aan het Adviescollege
toetsing administratieve lasten (ACTAL) waarbij overleg is gevoerd en opmerkingen
van ACTAL zijn verwerkt in deze toelichting. ACTAL heeft geadviseerd het wetsvoorstel
in te dienen, rekening houdend met de door haar gemaakte opmerkingen. Hieronder
wordt ingegaan op de verschillende administratieve lasten die samenhangen
met het onderhavige wetsvoorstel en wordt de hoogte van deze lasten geraamd
in geld.De kosten van bedrijven om de toezichthouders te informeren over de eigen
organisatie vormen administratieve lasten. Dit zal in geval van de ConsumentenAutoriteit
alleen ad hoc gebeuren – er wordt met dit wetsvoorstel geen generieke
informatieverplichting aan bedrijven door de ConsumentenAutoriteit opgelegd.
Wel kunnen ambtenaren die bij de ConsumentenAutoriteit belast zijn met toezicht
inlichtingen vorderen (art. 5:16 Awb), identificatie van personen vorderen
(art. 5:16a Awb) en inzage vorderen van gegevens en bescheiden (art. 5:17
Awb). Deze toezichtsbevoegdheden kunnen administratieve lasten vergen, als
hier tijd en energie in gaat zitten van bedrijven. Niet alleen het voldoen
aan de inlichtingenverplichting vormt een administratieve last, maar ook het
begeleiden bij een bedrijfsbezoek of bij een onderzoek zoals in art. 5:18
Awb of art. 5:19 Awb. Informatie die een toezichthouder zelf vergaart, vormt
geen administratieve last. Bij bedrijfsbezoeken aan nationale en buitenlandse
toezichthouders is door hen aangegeven dat het merendeel van de zaken zonder
of slechts met een zeer beperkte inzet van onderzoeksbevoegdheden wordt afgehandeld.
Voor die gevallen waar onderzoeksbevoegdheden worden ingezet kan een verdeling
worden gemaakt van licht (verzoek om inlichtingen) via middelzwaar (verhoor)
tot zwaar (bedrijfsbezoek). Dit wordt nader uitgewerkt in de berekeningen
hieronder.Bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel is bezien, of een voor het
bedrijfsleven minder belastende vorm van toezicht mogelijk is. Gelet op de
verplichte toezichtstaken die de ConsumentenAutoriteit en andere bevoegde
autoriteiten moeten hebben in het kader van de rechtstreeks werkende verordening
2006/2004 (met name artikel 4, zesde lid, van deze verordening) bleek dit
niet mogelijk. Een mogelijkheid die de verordening biedt, zijn toezichtsbevoegdheden
die slechts uitgeoefend kunnen worden na rechterlijke machtiging. Behalve
in de Algemene wet op het binnentreden, kent het bestuursrecht een dergelijke
figuur niet.1 Een dergelijke figuur is wel bekend
binnen het strafrecht – de bijzondere opsporingsbevoegdheden in het
Wetboek van Strafvordering. Met dit wetsvoorstel is juist gekozen voor het
lichtere regime van bestuursrechtelijk toezicht en handhaving via het civiele
recht of het bestuursrecht en niet voor het zwaardere strafrecht. In de geldende
opvattingen over rechtshandhaving komt strafrecht immers slechts in aanmerking
als andere handhavingsvormen – zoals hier bestuursrechtelijke handhaving
of handhaving via de civiele rechter – tekort schieten.Om de administratieve lasten voor bedrijven zoveel mogelijk te beperken,
zal voorkomen moeten worden dat informatie dubbel wordt opgevraagd. Anders
gezegd, voorkomen moet worden dat de ConsumentenAutoriteit informatie opvraagt
bij bedrijven die reeds voor handen is bij andere toezichthouders. De samenwerkingsprotocollen
tussen de toezichthouders faciliteren de efficiënte uitwisseling van
gegevens. Uitgangspunt bij deze protocollen zal zijn dat de ConsumentenAutoriteit
eerst beziet, of gegevens bij andere toezichthouders voorhanden zijn voordat
informatie aan bedrijven wordt gevraagd. Voor enkele toezichthouders
gelden geen wettelijke belemmeringen in de uitwisseling van gegevens anders
dan het generieke regime van de Awb en de Wet openbaarheid van bestuur. Andere
toezichthouders zoals de NMa en de Nederlandse Zorgautoriteit kennen een eigen
geheimhoudingsregime. Dit wetsvoorstel maakt het mogelijk voor de ConsumentenAutoriteit
om toch gegevens van deze autoriteiten te verkrijgen. Ook zal de ConsumentenAutoriteit
een aansluiting krijgen op het Systeem Vennoot bij de Dienst Justis van het
ministerie van Justitie waarin gegevens wat betreft rechtsvorm, bestuurders
en bepaalde justitiële gegevens staan opgeslagen. Dit zal zoals gebruikelijk
eerst plaatsvinden via een protocol, waarna bij gebleken behoefte, het Besluit
documentatie vennootschappen wordt aangepast om als vaste gebruiker te worden
aangemerkt. Ook aansluiting op dit Systeem Vennoot – waarop ook politie/OM,
Belastingdienst, AFM en de NMa zijn aangesloten – voorkomt het dubbel
bevragen van bedrijven.Door middel van vragenlijsten1 en werkbezoeken2 aan vergelijkbare buitenlandse toezichthouders is een
indicatie verkregen van het aantal verzoeken om wederzijdse bijstand dat de
ConsumentenAutoriteit jaarlijks zal bereiken. Het gaat hierbij om verzoeken
aan de ConsumentenAutoriteit om informatie te verschaffen dan wel verzoeken
om handhavingsmaatregelen te treffen bij inbreuken met een intracommunautair
karakter. Ter voorbereiding van de uitoefening van handhavingsmaatregelen
kan de uitoefening van toezichtsbevoegdheden noodzakelijk zijn. De ConsumentenAutoriteit
is verplicht aan deze verzoeken om wederzijdse bijstand te voldoen.Tevens is de ConsumentenAutoriteit bevoegd zaken met een nationaal karakter
te behandelen. Gedurende werkbezoeken hebben nationale3 en buitenlandse toezichthouders aangegeven dat het merendeel van de
zaken zonder of met slechts een zeer beperkte inzet van toezichtsbevoegdheden
kan worden afgehandeld. Op grond van ervaringen van nationale en buitenlandse
toezichthouders met betrekking tot de werklast van onderzoeken is de omvang
van het toezichthoudend apparaat van de ConsumentenAutoriteit vastgesteld.
Bij aanvang zullen ongeveer zeven tot tien medewerkers bij de ConsumentenAutoriteit
belast zijn met toezichtstaken. Op grond van de beperkte omvang van het toezichthoudende
apparaat van de ConsumentenAutoriteit en het gegeven dat het merendeel van
de zaken zonder de inzet van bevoegdheden kan worden afgehandeld, wordt geschat
dat de administratieve lasten voor het bedrijfsleven beperkt zullen zijn.Zoals vermeld in hoofdstuk 9 biedt het maatschappelijk overleg aan consumentenorganisaties
en centrale ondernemersverenigingen onder andere de gelegenheid het voorgenomen
werkplan van de ConsumentenAutoriteit te bespreken en de minister en de betrokken
bevoegde autoriteiten en andere overheidsinstanties te informeren over de
effecten en de doeltreffendheid van de uitvoering van de Wet handhaving consumentenbescherming.
Hiermee verkrijgt de ConsumentenAutoriteit input van maatschappelijke organisaties
over zowel het voorgenomen als het gerealiseerde beleid. Dankzij deze input
wordt er aan bijgedragen dat de ConsumentenAutoriteit haar bevoegdheden inzet
op die activiteiten waar een maatschappelijke behoefte aan ingrijpen bestaat
en die niet via andere weg aangepakt (kunnen) worden, zoals door zelfregulering.Naar aanleiding van het bovenstaande is de verwachting dat er jaarlijks
ongeveer 100 zaken zijn waarbij in meer of mindere mate om informatie zal
worden gevraagd door middel van de inzet van toezichtsbevoegdheden. In totaal
zal dat naar schatting een administratieve last van € 77 500,–
opleveren (75 x 5 mensuren (lichte zaak) x € 100,– per uur + 15 x 10 mensuren (middelzware zaak) x € 100,– per
uur + 5 x 50 mensuren (zware zaak) x € 100,–). Dit betreft
zowel zaken met een nationaal karakter, als zaken waarbij een verzoek om wederzijdse
bijstand in de zin van verordening 2006/2004 is gedaan.Indien blijkt dat ConsumentenAutoriteit minder zaken zal kunnen behandelen,
doordat de omvang van het toezichthoudende apparaat kleiner zal zijn dan op
dit moment wordt aangenomen, zullen de administratieve lasten afnemen. In
de veronderstelling dat zowel de verhouding tussen zaken waarbij wel en waarbij
geen toezichtsbevoegdheden worden ingezet als de verhouding tussen lichte,
middelzware en zware zaken gelijk zal blijven, zal de afname in de administratieve
last degressief zijn. Een daling in het aantal behandelde zaken met 33%
tot 67 leidt tot een daling in de administratieve last van ongeveer 30%
wat neerkomt op een bedrag van € 54 250,–. Omgekeerd
zal een stijging van het aantal behandelde zaken tot een progressieve stijging
van de administratieve last leiden. Een toename van 33% van de onderzoeken
tot 133 onderzoeken leidt tot een stijging van de administratieve last van
40%, wat neerkomt op een bedrag van €108 500,–. Een
toename van het aantal behandelde zaken zal evenwel slechts mogelijk zijn
indien de omvang van het toezichthoudende apparaat ook toeneemt, aangezien
mag worden aangenomen dat de werklast per zaak ongewijzigd blijft.Bij het meten van administratieve lasten wordt uitgegaan van volledige
naleving van de wettelijke bepalingen. De kosten die bedrijven maken voor
het voeren van een bezwaarschriftprocedure of beroepsprocedure bij de rechtbank
Rotterdam of hoger beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven
als hen een boete of last onder dwangsom vanwege overtreding van een wettelijk
voorschrift is opgelegd (bestuursrechtelijke handhaving), telt niet mee bij
de bepaling van de administratieve lasten als de bezwaarmaker of degene die
in beroep gaat, in het ongelijk wordt gesteld. Men leeft immers dan ook na
heroverweging door de toezichthouder in bezwaar of na rechterlijke toetsing
in beroep of hoger beroep niet de wettelijke bepalingen na. Ook het voeren
van verweer bij de verzoekschriftprocedure (privaatrechtelijke handhaving)
telt niet mee bij het bepalen van de administratieve lasten, als men in het
ongelijk wordt gesteld door de rechter. Als echter een bezwaarmaker of indiener
van een beroepschrift geheel of gedeeltelijk in het gelijk wordt gesteld,
dan tellen de gemaakte kosten in bezwaar of (hoger) beroep wel mee als administratieve
last. Hetzelfde geldt voor de verzoekschriftprocedure. Al is het streven van
de ConsumentenAutoriteit uiteraard foutloos te opereren, bij de berekening
van de administratieve lasten wordt voorzichtigheidshalve uitgegaan van enkele
zaken, waarbij bedrijven in bezwaar, beroep, hoger beroep of in de verzoekschriftprocedure
geheel of gedeeltelijk in het gelijk worden gesteld. In totaal wordt uitgegaan
van twee bezwaarzaken, één zaak bij de Rechtbank Rotterdam (bestuursrechtelijke
handhaving) en één zaak bij het gerechthof te Den Haag (privaatrechtelijke
handhaving). Om een berekening van deze administratieve lasten te kunnen maken,
is gebruik gemaakt van de nulmeting van administratieve lasten van EZ-regelgeving
in 20021. Bij deze nulmeting zijn voor de NMa
tijden en tarieven uitgevraagd bij diverse advocatenkantoren alsmede ondernemingen –
deze tijden per zaak en tarieven worden hier gehanteerd (aangepast voor het
prijspeil in 2005). In 2002 werd een uurtarief van € 150 gehanteerd.
Het tarief zoals hiervoor opgegeven door de advocaten is een gemiddeld tarief
voor dergelijke kantoren. Het tarief zoals opgegeven door de ondernemingen
is een gemiddeld tarief voor juristen/topmanagement. Dit is voor 2005 verhoogd
naar € 175. De twee bezwaarzaken leveren 2 x 10,45 uur per zaak
x uurtarief van€ 175,- = € 3657,50,– aan administratieve
lasten op. De zaak bij de Rechtbank Rotterdam levert – uitgaande van
een eerder gevoerde bezwaarzaak voorafgaand aan de beroepszaak – (10,45 uur per zaak (bezwaar) x uurtarief van € 175,–
+ 11,28 uur per zaak (beroep) x uurtarief van € 175,–) = € 3802,75
aan administratieve lasten op. Voor berekening van de administratieve lasten
voor de zaak bij het gerechtshof te Den Haag is gekeken naar de berekende
uren bij een zaak in hoger beroep tegen de NMa (707 minuten = 11,78 uur).
Een dergelijke zaak levert dan aan administratieve lasten op 11,78 uur per
zaak x uurtarief van € 175,– = € 2061,50. In totaal
komen de administratieve lasten voor het (terecht) maken van bezwaar of beroep
of het voeren van verweer in de verzoekschriftprocedure dan op afgerond € 9522,–.Voor de andere bevoegde autoriteiten in het kader van dit wetsvoorstel
geldt, dat zij reeds belast zijn met toezicht en handhaving van de wettelijk
voorschriften in de bijlage bij het wetsvoorstel. Qua administratieve lasten
betekent dat, dat er slechts beperkte nieuwe administratieve lasten ontstaan
als gevolg van dit wetsvoorstel, namelijk alleen daar, waar die bevoegde autoriteiten
nu nog geen toezicht konden houden. Dit geldt voor intracommunautaire inbreuken
op het consumentenacquis en dan met name het consumentenacquis geïmplementeerd
in het recht van andere lidstaten. De meeste bevoegde autoriteiten kunnen
gelet op de brede beschermingsnorm van de desbetreffende wetgeving nu reeds
optreden tegen intracommunautaire inbreuken op het consumenten-acquis zoals
geïmplementeerd in Nederlands recht. Naar schatting zal het hierbij gaan
om jaarlijks € 31 000,– aan administratieve lasten. [30
x 5 mensuren (lichte zaak) x € 100,– per uur + 6 x 10 mensuren
(middelzware zaak) x € 100,– per uur + 2 x 50 mensuren (zware
zaak) x € 100,–.] De marge die in de bovenstaande alinea’s
ten aanzien van de administratieve last van ConsumentenAutoriteit is genoemd,
kan hier achterwege blijven. De toename van de administratieve last van de
overige bevoegde autoriteiten vloeit immers enkel en direct voort uit de verzoeken
om wederzijdse bijstand, waaraan zij verplicht zijn te voldoen. Handhavingmaatregelen
door andere bevoegde autoriteiten tegen intracommunautaire inbreuken op het
recht van andere lidstaten zijn – zoals ook betoogd wordt in hoofdstuk
2 – niet snel te verwachten. Administratieve lasten als gevolg van het
voeren van een bezwaarschriftprocedure of (hoger) beroepsprocedure (bij bestuursrechtelijke
handhaving) of het voeren van verweer in de verzoekschriftprocedure (bij privaatrechtelijke
handhaving) waarbij ook nog eens het bedrijf in het gelijk wordt gesteld,
worden dan ook niet verwacht.Wat betreft andere overheidsinstanties ontstaan geen nieuwe administratieve
lasten. Dit wetsvoorstel creëert voor deze groep toezichthouders geen
nieuwe toezichtstaken. Eventuele taken die men krijgt doorgeschoven van de
ConsumentenAutoriteit, zijn reeds verdisconteerd bij de ConsumentenAutoriteit.Administratieve lasten kunnen tevens voortvloeien uit verplichtingen die
aan burgers worden opgelegd. Burgers zullen de mogelijkheid hebben klachten
over schendingen van het consumentenrecht bij de ConsumentenAutoriteit in
te dienen. Het wetsvoorstel bevat geen bepalingen ten aanzien van de procedures
en vormvereisten waaraan burgers zullen moeten voldoen en doet aldus geen
administratieve lasten voor de burger ontstaan. Zoals eerder gezegd, het wetsvoorstel
bevat geen nieuwe materiële normen waaraan voldaan moet worden. Ook op
dit punt ontstaan dus geen administratieve lasten voor burgers.Ten aanzien van de consumentenorganisaties en centrale ondernemersverenigingen
die betrokken zullen zijn bij het maatschappelijk overleg, bedoeld in artikel
6.3 van het wetsvoorstel, creëert het wetsvoorstel evenmin administratieve
lasten voor burgers. De consumentenorganisaties en centrale ondernemersverenigingen
zijn immers professionele belangenbehartigers en geen vrijwilligersorganisaties.Hiermee worden de totale administratieve lasten voor bedrijven, andere
overheidsinstanties en burgers geraamd op een bedrag van afgerond €118 000.
Dit bedrag daalt tot afgerond € 95 000,– wanneer 33%
minder zaken dan verwacht worden behandeld en stijgt tot afgerond €150 000,–
wanneer 33% meer zaken dan verwacht worden behandeld. De totale lasten
bestaan uit de lasten voor bedrijven door inzet van toezichtbevoegdheden,
de lasten voor bedrijven voor (terecht) maken van bezwaar of beroep of het
voeren van verweer in de verzoekschriftprocedure en de lasten voor andere
overheidsinstanties (i.c. andere bevoegde autoriteiten) en consumenten.Tot slot adviseert ACTAL in 2007 de administratieve lasten opnieuw in
kaart te brengen naar aanleiding van de dan opgedane ervaringen. Dit advies
neemt de regering over, al zou – gelet op de «opstartfase»
in 2007–2008 wellicht een beter moment zijn om een dergelijke meting
van administratieve lasten te meten. In het jaarverslag over de ConsumentenAutoriteit
dat de minister jaarlijks zal zenden aan de beide Kamers van de Staten-Generaal,
zal eveneens structureel aandacht geschonken worden aan de administratieve
lasten als gevolg van deze wet. Met name zal bezien worden, of en hoe het
aantal onderzoeken door de ConsumentenAutoriteit in de hand te houden is –
ACTAL heeft in zijn advies hier aandacht voor gevraagd. De berekeningen die
in deze paragraaf zijn gemaakt, zullen uiteraard een vast onderdeel gaan vormen
van het standaard kostenmodel voor administratieve lasten van het ministerie
van Economische Zaken.11.2 Overige bedrijfseffectenNaast de administratieve lasten voor bedrijven zoals hierboven toegelicht
treden er geen substantiële extra lasten voor bedrijven op.Materieel gezien wijzigen de bestaande wettelijke bepalingen aangaande
het consumentenrecht waar bedrijven aan moeten voldoen namelijk niet. De bevoegdheid
voor de ConsumentenAutoriteit om ook tegen bepaalde nationale inbreuken op
te treden (dit betreft overigens eveneens reeds bestaande wettelijke verplichtingen)
gaat verder dan verordening 2006/2004 vereist. Hiermee is beoogd Nederlandse
consumenten dezelfde bescherming van overheidswege te bieden als buitenlandse.
Voor een nadere toelichting op deze keuze wordt verwezen naar onderdeel 1.3
van deze memorie van toelichting. Voor een vergelijking met de handhavingsregimes
in enkele andere lidstaten wordt verwezen naar de internationale vergelijking
in onderdeel 2.7 van deze memorie van toelichting.Bovendien geldt dat bedrijven juist zullen profiteren van een betere aanpak
van inbreuken op het consumentenrecht met een collectief karakter via publiekrechtelijke
handhaving. Dergelijke inbreuken ontregelen namelijk de markt doordat zij
de consument verhinderen een geïnformeerde en efficiënte keuze te
maken. Daarnaast zou door dergelijke inbreuken concurrentievervalsing optreden,
doordat aanbieders die oneerlijk te werk gaan omzet weghalen bij bonafide
concurrenten die de regels wel naleven. Publiekrechtelijke handhaving –
ter ondersteuning van het huidige civiele stelsel – werkt hierbij disciplinerend
op het gedrag van malafide aanbieders en geeft daardoor een positieve prikkel
aan het investeringsklimaat in Nederland. Het bedrijfsleven profiteert hierbij
van een betere werking van de markt die wordt bewerkstelligd door het grotere
vertrouwen van consumenten, de geïnformeerde en efficiënte keuzes
van consumenten en minder concurrentievervalsing.11.3 EvaluatieIn de evaluatiebepaling van het wetsvoorstel staat aangegeven dat de minister
binnen vier jaar na de inwerkingtreding van de wet een verslag over de doeltreffendheid
en doelmatigheid van het functioneren van de ConsumentenAutoriteit aan de
beide Kamers zendt. Daarbij is in het wetsvoorstel aangegeven dat dit verslag
mede omvat een rapportage betreffende de bestuurlijke vormgeving van de ConsumentenAutoriteit.
Na vier jaar kan aldus bezien worden of een positionering als zelfstandig
bestuursorgaan voor deze toezichthouder meer in de rede ligt. Ook kan dan
worden bekeken, of deze toezichthouder niet ondergebracht zou moeten worden
bij een bestaande (generieke) toezichthouder als de Nederlandse Mededingingsautoriteit.Het verslag zal naast de doeltreffendheid en doelmatigheid van het functioneren
van de ConsumentenAutoriteit, ook de werking van het duale handhavingsstelsel
omvatten. Het gaat daarbij om de samenwerking en coördinatie tussen de
toezichthouders en andere toezichthouders die krijgen te maken met het duale
handhavingsstelsel. Deze samenwerking heeft betrekking op de te handhaven
bepalingen die zijn opgenomen in onderdeel a van de bijlage bij het wetsvoorstel.
Zoals uiteengezet in paragraaf 5.1 is voor deze dualiteit gekozen omdat
de verordening publieke toezichtsbevoegdheden voorschrijft, die alleen –
gelet op het Nederlandse rechtsstelsel – effectief bestuursrechtelijk
kunnen worden ingevuld. Mocht uit de evaluatie blijken dat er aan het duale
handhavingsstelsel nadelen zijn verbonden en die nadelen zijn groter dan de
nadelen van een overwegend bestuursrechtelijk systeem van consumentenbescherming,
dan is het denkbaar dat de keuze voor het duale handhavingsstelsel zal worden
heroverwogen.HOOFDSTUK 12: TRANSPONERINGSTABELTransponeringstabel van verordening (EG) nr. 2006/2004 van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 27 oktober 2004 (PbEU 2004,
L 134) betreffende samenwerking tussen de nationale instanties die verantwoordelijk
zijn voor de handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming in
het wetsvoorstel en in bestaande regelgeving.Artikel verordeninggeïmplementeerd in Artikel 1 en 2Behoeft
geen uitvoering Artikel 3, onderdeel aArtikel 1.1, onderdeel nArtikel 3, onderdeel bArtikel 1.1, onderdeel g Artikel 3, onderdeel cArtikel 1.1, onderdeel b Artikel 3, onderdeel dArtikel 1.1, onderdeel j Artikel 3, onderdeel e tot en met kBehoeft geen uitvoering Artikel 4, eerste lidArtikel 2.3, eerste en tweede lid; artikel 3.1; artikel 3.3; artikel 3.5;
artikel 3.7; artikel 3.9. Artikel 4, tweede lidArtikel 4.1; artikel 6.2Artikel 4, derde en vierde lidArtikel 2.4; artikel 2.5; artikel 2.7 tot en met 2.16; artikel 3.2; artikel
3.4; artikel 3.6; artikel 3.8; artikel 3.10 Artikel 4, vijfde lidArtikel 305d, boek 3 BWArtikel 4, zesde lidArtikel 2.4; artikel 2.5; artikel 2.7 tot en met 2.16; artikel 3.2; artikel
3.4; artikel 3.6; artikel 3.8; artikel 3.10 Artikel 4, zevende lidBehoeft geen uitvoeringArtikel 4, achtste lidArtikel 2.4; artikel 3.2; artikel 3.4; artikel 3.6; artikel 3.8; artikel 3.10 Artikel 5Behoeft geen
uitvoering Artikel 6Behoeft geen
uitvoering Artikel 7Behoeft geen
uitvoering Artikel 8, eerste lidBehoeft geen uitvoering Artikel 8, tweede lidArtikel 2.4; artikel 2.5; artikel 2.7 tot en met 2.16; artikel 3.2; artikel
3.4; artikel 3.6; artikel 3.8; artikel 3.10; artikel 4.5 Artikel 8, derde lid en vierde lidArtikel 6.2 Artikel 8, vijfde tot en met zevende lidBehoeft geen uitvoering Artikel 9Behoeft geen
uitvoeringArtikel 10Behoeft geen
uitvoering Artikel 11Behoeft geen
uitvoering Artikel 12, eerste lidBehoeft geen uitvoeringArtikel 12, vijfde lidArtikel 3.11 Artikel 12 derde lid tot en met zesde lidBehoeft geen uitvoering Artikel 13Behoeft geen
uitvoering Artikel 14Behoeft geen
uitvoering Artikel 15Behoeft geen
uitvoering Artikel 16Artikel 2.3,
derde lidArtikel 17Artikel 2.3,
derde lid Artikel 18Behoeft geen
uitvoering Artikel 19Behoeft geen
uitvoering Artikel 20Behoeft geen
uitvoering Artikel 21Behoeft geen
uitvoeringArtikel 22Behoeft geen
uitvoeringII. ARTIKELENArtikel 1.1Onderdelen a en bIn artikel 4, eerste lid, van verordening 2006/2004 is bepaald dat er
meerdere bevoegde autoriteiten kunnen worden aangewezen die belast zijn met
de toepassing van de verordening. Er is in dit wetsvoorstel voor gekozen om
naast een ConsumentenAutoriteit andere bevoegde autoriteiten aan te wijzen.
De ConsumentenAutoriteit zal zijn belast met de naleving van de bepalingen
genoemd in de onderdelen a en b van de bijlage bij het wetsvoorstel (tenzij
sprake is van een financiële dienst of activiteit). Dit betreft de meer
generieke bepalingen van het consumentenrecht. De andere bevoegde autoriteiten
(nader uitgewerkt in hoofdstuk 3 van dit wetsvoorstel) zijn belast met een
aantal specifieke regels.In artikel 4, tweede lid, van verordening 2006/2004 is bepaald dat andere
overheidsinstanties kunnen worden aangewezen. In hoofdstuk 4 worden deze andere
overheidsinstanties aangewezen. Deze instanties kunnen op basis van hun eigen
bevoegdheden bijdragen aan de handhaving van het consumentenrecht.Onderdeel eDe ConsumentenAutoriteit is niet bevoegd op te treden indien er sprake
is van een overtreding die betrekking heeft op een financiële dienst
of activiteit. De Stichting Autoriteit Financiële Markten is in dat geval
bevoegd. In deze definitie wordt aangegeven welke diensten of activiteiten
worden aangemerkt als financiële dienst of activiteit. Daarbij wordt
aangehaakt bij bestaande definities uit de Wfd, de Wet toezicht kredietwezen
1992, de Wet inzake geldtransactiekantoren en de Wet toezicht effectenverkeer
1995. De term financiële dienst of activiteit omvat alle financiële
diensten en activiteiten waar gedragstoezicht op van toepassing is.Onderdelen f en gZoals in het algemene deel van deze toelichting (paragraaf 1.3) al
is uiteengezet, is ervoor gekozen om de ConsumentenAutoriteit niet alleen de bevoegdheid te geven om tegen intracommunautaire inbreuken op te
treden, waarop de verordening ziet, maar ook tegen «nationale»
inbreuken. Om die reden is een omschrijving van het begrip «inbreuk»
opgenomen in artikel 1.1, onderdeel f. Onder «de wettelijke bepalingen»,
in de definitie van «inbreuk», wordt begrepen de communautaire
wetgeving ter bescherming van de consumentenbelangen – het zogenoemde
consumentenacquis – zoals geïmplementeerd in het nationale recht,
inclusief eventuele verdergaande nationale normen, mits de communautaire wetgeving
expliciet de ruimte biedt voor deze nationale normen. Zie ook onderdeel n
van de toelichting op artikel 1.1.Voor wat betreft de definitie van intracommunautaire inbreuk, in artikel
1.1, onderdeel g, is zoveel als mogelijk aangehaakt bij de definitie in de
verordening. Voor de duidelijkheid is het in de verordening gebruikte woord «omissie»
vervangen door «nalaten». Met «nalaten» wordt hetzelfde
bedoeld als «omissie». Verder is «wetgeving ter bescherming
van de belangen van de consument» in de verordening vervangen door «wettelijke
bepalingen», dat nader in onderdeel n van artikel 1.1 van het wetsvoorstel
is gedefinieerd. Hiermee wordt duidelijk dat de ConsumentenAutoriteit en andere
bevoegde autoriteiten in bepaalde gevallen de vraag of sprake is van een intracommunautaire
inbreuk naar het recht van een andere lidstaat zullen dienen te beoordelen.Onderdelen j en kIn dit wetsvoorstel worden de woorden overtreding en overtreder gebruikt.
Met deze terminologie wordt aangesloten bij de gebruikte termen van de Vierde
tranche van de Awb.Onderdeel nVerordening 2006/2004 maakt het mogelijk dat de ConsumentenAutoriteit
en de andere bevoegde autoriteiten kunnen optreden tegen intracommunautaire
inbreuken die in een andere lidstaat hebben plaatsgevonden en waarop mogelijk
het recht van die andere lidstaat van toepassing is (zie paragraaf 2.2
van het algemene deel). De ConsumentenAutoriteit en de andere bevoegde autoriteiten
dienen dan ook de mogelijkheid te hebben om, naar buitenlands recht te beoordelen
of sprake is van een intracommunautaire inbreuk. Om die reden wordt in de
definitie van wettelijke bepalingen niet enkel verwezen naar Nederlands recht
maar ook naar het recht van andere lidstaten waarin de richtlijnen en de verordening
die zijn opgesomd in de bijlage bij verordening 2006/2004 zijn geïmplementeerd.
In de bijlage bij het wetsvoorstel worden zowel de communautaire wetgeving
als de Nederlandse regelgeving waarin deze bepalingen zijn geïmplementeerd,
opgesomd. Onder «wettelijke bepalingen» zijn ook begrepen regels
ter implementatie van een Europese consumentenrichtlijn die strenger zijn
dan de normen die de richtlijn voorschrijft, mits de richtlijn zelf expliciet
de (beleids)ruimte biedt voor deze verdergaande nationale normen (bijvoorbeeld
in de vorm van zogenoemde «kan»-bepalingen). Echter, in het geval
voor bepaalde extra of strengere nationale consumentenrechtelijke bepalingen
geen enkele basis is te vinden in de communautaire wetgeving genoemd in de
bijlage bij het wetsvoorstel, vallen deze niet onder het begrip «wettelijke
bepalingen» in de zin van artikel 1.1, onderdeel n, van het wetsvoorstel.Artikelen 2.1 tot en met 2.3Voor de relatie van de ConsumentenAutoriteit tot de minister en haar organisatievorm
wordt verwezen naar paragraaf 4.2 van de algemene toelichting.In artikel 2.2 wordt de taak van de ConsumentenAutoriteit in algemene termen omschreven als handhaving van de consumentenregels zoals opgesomd
in de bijlage bij onderdelen a en b van het wetsvoorstel. In het kader van
de toepassing van de verordening wordt de ConsumentenAutoriteit op dat terrein
tevens aangewezen als bevoegde autoriteit. De ConsumentenAutoriteit zal echter
niet bevoegd zijn indien er sprake is van een overtreding die betrekking heeft
op een financiële dienst of activiteit. De Stichting Autoriteit Financiële
Markten is dan bevoegd; zie artikel 3.1 van het wetsvoorstel.De ConsumentenAutoriteit wordt tevens, met betrekking tot alle bepalingen
in de bijlage bij het wetsvoorstel, aangewezen als het verbindingsbureau (artikel
2.3).Als bevoegde autoriteit zal de ConsumentenAutoriteit verzoeken van bevoegde
autoriteiten uit andere lidstaten conform het bepaalde van artikel 8 van verordening
2006/2004 dienen te behandelen en zonodig handhavingsmaatregelen dienen te
nemen om de intracommunautaire inbreuk onverwijld te beëindigen of te
verbieden.Als bevoegde autoriteit is de ConsumentenAutoriteit daarnaast zelf bevoegd
om verzoeken aan bevoegde autoriteiten van andere lidstaten te doen. Dit betekent
dat indien een buitenlands bedrijf jegens Nederlands consumenten een intracommunautaire
inbreuk begaat, de ConsumentenAutoriteit aan de desbetreffende buitenlandse
autoriteit kan verzoeken om hiertegen op te treden.De taken uit de artikelen 16 (coördinatie van de handhaving), 17
(administratieve samenwerking) en 21 (verslagen) van de verordening worden
belegd bij de ConsumentenAutoriteit. De gemeenschappelijke activiteiten (artikel
16 en 17) betreffen kortweg het elkaar binnen het netwerk van Europese consumententoezichthouders
informeren over nationale ontwikkelingen rond consumentenbeleid en de uitwisseling
van kennis en ervaringen. In artikel 21 van verordening 2006/2004 staat een
rapportage-verplichting van lidstaten aan de Europese Commissie opgenomen.
De ConsumentenAutoriteit als verbindingsbureau coördineert deze activiteiten
voor de Nederlandse toezichthouders en vervult aldus een «spin in het
web»-functie. Verordening 2006/2004 geeft in artikel 11, tweede lid,
aan, dat de lidstaten alle nodige maatregelen treffen met het oog op een effectieve
coördinatie via het verbindingsbureau van de toepassing van de verordening
(zie artikel 2.3, derde lid).Artikel 2.4De ambtenaren die werkzaam zijn bij de ConsumentenAutoriteit (de ambtelijke
dienst) worden aangewezen als toezichthouder en hebben uit dien hoofde krachtens
de Awb de toezichtsbevoegdheden, opgesomd in afdeling 5.2 van de Awb . Daarnaast
kunnen andere personen door de minister als toezichthouder worden aangewezen
(zie paragraaf 5.2 van het algemene deel van de toelichting).In het algemene deel, paragraaf 5.2, is reeds uiteengezet welke bevoegdheden
de toezichthouders hebben; zij zijn bevoegd op te treden zonder dat er een
concrete verdenking van een overtreding nodig is.Het tweede lid is ontleend aan artikel 51 van de Mededingingswet. De bepaling
draagt bij tot een zorgvuldige procedure. Vertrouwelijke correspondentie tussen
een advocaat en zijn cliënt mag in beginsel niet worden overgelegd in
een gerechtelijke procedure (dit is in strijd met de gedragsregels die advocaten
in acht moeten nemen). Zonder een nadere regeling kan de ConsumentenAutoriteit
dergelijke informatie wel verkrijgen en overleggen in een gerechtelijke procedure,
zoals bijvoorbeeld in de verzoekschriftprocedure ex het voorgestelde artikel
3:305d BW. Zie verder paragraaf 5.2 van het algemene deel van de toelichting.Privaatrechtelijke handhavingArtikel 2.5De consumentenbepalingen die in het BW (zie onderdeel a van de bijlage
bij het wetsvoorstel) zijn geïmplementeerd, zullen niet met behulp van
de publiekrechtelijke instrumenten last onder dwangsom en bestuurlijke boete
worden gehandhaafd (waarbij de bestuursrechter bevoegd is), maar uitsluitend
via een procedure bij de burgerlijke rechter worden gehandhaafd.De reden dat een bijzondere procedure naast de collectieve actie (ex artikel
3:305a en volgende BW) in het leven is geroepen, is dat de verordening vereist
dat de ConsumentenAutoriteit in staat zijn moet zijn een inbreuk onverwijld
te beëindigen of te verbieden. Met een «normale dagvaardingsprocedure»
wordt aan deze eis niet voldaan, terwijl een kort gedingprocedure slechts
een voorlopige voorziening kan geven. Om die reden wordt een verzoekschriftprocedure
ingevoerd in artikel 3:305d (artikel 8.1 van dit wetsvoorstel). Zie paragraaf 5.3
van de algemene toelichting.De ConsumentenAutoriteit heeft daarnaast de mogelijkheid om een collectieve
actie op grond van artikel 3:305b van het BW te beginnen. Aangezien alleen
publiekrechtelijke rechtspersonen deze procedure kunnen aanvangen, zal het
in dat de geval de Staat zijn die partij is bij deze dagvaardingsprocedure.Vanwege het feit, dat de burgerlijke rechter hier wordt ingeschakeld bij
publiekrechtelijk toezicht en geen publiekrechtelijk instrument wordt ingezet,
worden in dit artikel enkele waarborgen opgenomen voor een ordelijke bejegening
van de bedrijven en dienstverleners waarop toezicht wordt uitgeoefend. De
overtreder zal voordat een verzoekschrift wordt ingediend, in de gelegenheid
worden gesteld om zijn inbreuk binnen een redelijke termijn te staken; als
het ware een «in verzuim stellen» (vergelijk artikel 3:305a, tweede
lid BW). Daarnaast wordt de overtreder de mogelijkheid geboden om de gegevens,
waarop de ConsumentenAutoriteit haar voornemen om naar de civiele rechter
te stappen baseert, in te zien en daarvan kopieën te maken, zoals dat
ook gebruikelijk is met betrekking tot voornemens tot publiekrechtelijke handhaving
(zie in dit wetsvoorstel bijvoorbeeld artikel 2.11 met betrekking tot de last
onder dwangsom en artikel 2.15b wat betreft de bestuurlijke boete).Zoals reeds in het algemene deel van de toelichting naar voren is gekomen
(paragraaf 5.3), zal het afhangen van de omstandigheden van het geval
wat een redelijke termijn is. Een termijn van twee weken wordt in ieder geval
geacht redelijk te zijn.Artikel 2.6Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 5.6 van het algemene deel
van de toelichting.Bestuursrechtelijke handhavingArtikel 2.7De derde paragraaf heeft uitsluitend betrekking op de naleving van die
wettelijke bepalingen, die zijn opgesomd in onderdeel b van de bijlage bij
de wet (de bestuursrechtelijke wetten; dat zijn de Colportagewet en de Prijzenwet).
Met betrekking tot deze werkingssfeer is in artikel 2.10, tweede lid, een
uitzondering gemaakt, die aldaar zal worden toegelicht.De ConsumentenAutoriteit is bevoegd om deze wetten te handhaven met behulp
van bestuursrechtelijke instrumenten zoals de last onder dwangsom
en de bestuurlijke boete; ter zake zal dan ook de bestuursrechter bevoegd
zijn (artikel 7.1 en artikel 8.2 van het wetsvoorstel).Voor de nadere regeling van deze instrumenten is zoveel mogelijk aansluiting
gezocht bij de Vierde tranche van de Awb. De bepalingen die na inwerkingtreding
van die tranche rechtstreeks van toepassing zullen zijn op die instrumenten,
zijn neergelegd in enkele bepalingen, die krachtens het overgangsartikel 9.3
te zijner tijd weer zullen vervallen. Daartoe is gekozen om deze op te nemen
in zodanig genummerde artikelen, dat geen ingrijpende vernummering zal hoeven
plaats te vinden (zie de artikelen 2.15a tot en met 2.15g). Bij de artikelen,
die ook na de inwerkingtreding van de Vierde tranche in deze wet moeten blijven
staan, is eveneens aansluiting gezocht bij de Vierde tranche, mede om een
eenvormige procedure voor beide sanctiemiddelen te creëren.Een boete en last onder dwangsom kunnen ook een rechtspersoon worden opgelegd
(tweede lid). Daarbij worden eveneens begrepen andere vennootschappen, niet
zijnde rechtspersonen, zoals de maatschap en de vennootschap onder firma.
Met het van overeenkomstige toepassing verklaren van artikel 51 van het Wetboek
van Strafrecht is het daarnaast mogelijk om de feitelijk leidinggevende of
de opdrachtgever een boete of last onder dwangsom op te leggen.Het derde lid van artikel 2.7 beperkt de mogelijkheden tot bestuursrechtelijke
handhaving van intracommunautaire inbreuken naar buitenlands recht. Bestuursrechtelijke
handhaving is alleen mogelijk bij een verzoek om wederzijdse bijstand door
een buitenlandse bevoegde autoriteit. Artikel 2.7, derde lid, van het wetsvoorstel
is van toepassing op bestuursrechtelijke handhaving door de ConsumentenAutoriteit
en van overeenkomstige toepassing op bestuursrechtelijke handhaving door andere
bevoegde autoriteiten.Artikel 2.8Indien de toezichthoudende ambtenaren en andere personen van oordeel zijn
dat er een overtreding heeft plaatsgevonden, maken zij daarvan een rapport
op. Dit artikel is ontleend aan artikel 5.4.2.1 van het wetsvoorstel voor
een Vierde tranche Awb. Het desbetreffende artikel in de Vierde Tranche heeft
echter uitsluitend betrekking op de bestuurlijke boete. Om ervoor te zorgen
dat de te volgen procedure voor de last onder dwangsom en bestuurlijke boete
gelijk is, is ervoor gekozen dit artikel ook van toepassing te laten zijn
op de last onder dwangsom. De opsomming van vereisten waaraan een rapport
moet voldoen is geen limitatieve opsomming. Het vijfde lid bevat een extra
waarborg voor een ordelijke procedure, ontleend aan de Vierde tranche.Indien de overtreder een rechtspersoon is, zal het niet altijd mogelijk
zijn om de exacte gegevens omtrent de rechtspersoon of de feitelijk leidinggevende
te vermelden. Er kan worden volstaan met de functionele aanduiding. Een afschrift
van het rapport wordt aan de overtreder toegezonden, zodat de overtreder weet
waartegen hij zich moet verweren.Aangezien deze regeling, ook na inwerkingtreding van de Vierde tranche
van toepassing moet zijn op de last onder dwangsom, is zij opgenomen in een
artikel dat niet bij die inwerkingtreding komt te vervallen.Artikel 2.9Dit artikel bevat de sancties, waartoe de ConsumentenAutoriteit kan besluiten
indien een overtreding is geconstateerd. Er zij op gewezen dat er hier –
in de terminologie van de Vierde tranche – sprake is van een herstelsanctie
(de last onder dwangsom) en een bestraffende sanctie (de bestuurlijke boete).
Deze kunnen naast elkaar worden opgelegd indien niet alleen een sanctie nodig
is om de overtreder te dwingen een inbreuk te staken, maar ook indien de ConsumentenAutoriteit
van oordeel is dat onafhankelijk van de vraag of de inbreuk wordt
gestaakt de inbreuk dient te worden bestraft.Artikel 2.10Er is voor gekozen om geen bestuursdwang aan de ConsumentenAutoriteit
toe te kennen, maar alleen de zelfstandige last onder dwangsom bevoegdheid.
Het is niet wenselijk dat de ConsumentenAutoriteit over de (algemene) bevoegdheid
van bestuursdwang beschikt. De zelfstandige last onder dwangsom komt ook voor
in de Mededingingswet.Aangezien de ConsumentenAutoriteit niet over de bevoegdheid van bestuursdwangsom
beschikt, zijn de relevante artikelen uit de Awb van toepassing verklaard.De ConsumentenAutoriteit kan voorts een last opleggen indien de overtreder
niet voldoet aan zijn in artikel 5.20 van de Awb opgenomen verplichting tot
het verlenen van medewerking aan de toezichthouders; van deze bevoegdheid
kan ook gebruik worden gemaakt indien er sprake is van toezicht op de naleving
van de wettelijke bepalingen, opgenomen in onderdeel a van de bijlage (zie
artikel 2.7, eerste lid).Artikelen 2.11 tot en met 2.15Dit betreft onderwerpen die ook geregeld worden met betrekking tot de
bestuurlijke boete, maar die ook na inwerkingtreding van de Vierde tranche
gehandhaafd moeten blijven met betrekking tot de last onder dwangsom. Omdat
zij aan de Vierde tranche zijn ontleend, zijn de toelichtingen op de betrokken
bepalingen van die tranche van overeenkomstige toepassing.Met betrekking tot de bestuurlijke boete wordt in het wetsvoorstel Vierde
tranche voorgeschreven, dat de wet een maximumboete moet bevatten; zie daarvoor
artikel 2.15, waarin wordt aangesloten bij een geldboete van de vijfde categorie.
Hiermee is een maximale boete per overtreding van € 45 000,–
mogelijk.Artikelen 2.15a tot 2.15gZie ook de toelichting bij artikel 2.7: het betreft hier bepalingen die
na de inwerkingtreding van de Vierde tranche zullen vervallen, omdat zij vooruitlopend
op die inwerkingtreding daaruit zijn overgeschreven. Artikel 2.15a bevat een
sterk gecompileerde samenvatting van de voorgestelde titel 5.1 Algemene bepalingen
van de Awb en heeft betrekking op zowel last onder dwangsom als op bestuurlijke
boete; de overige bepalingen hebben alleen betrekking op de boete.Voor een toelichting op deze bepalingen zij derhalve verwezen naar de
toelichting bij het voorstel voor de Vierde tranche (Kamerstukken II 2003–2004,
29 702, nr. 3). Hieronder volgen een aantal specifieke opmerkingen over
deze artikelen:Artikel 2:15a, eerste lid: Het Wetboek van Strafrecht regelt in de artikelen
39 en volgende de zogenaamde strafuitsluitingsgronden (rechtvaardigings- en
schulduitsluitingsgronden). In navolging hiervan wordt in dit lid de rechtvaardigingsgrond
geregeld: indien zich een rechtvaardigingsgrond voordoet, is het feit niet
strafbaar en kan dus niemand worden gestraft. De klassieke – in het
strafrecht gehanteerde – rechtvaardigingsgronden zijn overmacht, noodweer,
handelen ter uitvoering van een wettelijk voorschrift en handelen ter uitvoering
van een bevoegd gezag gegeven ambtelijk bevel. Rechtvaardigingsgronden zijn
voor alle bestuurlijke sancties van belang. De schulduitsluitingsgrond wordt
in artikel 2.15d, eerste lid, van dit wetsvoorstel geregeld. Is sprake van
een schulduitsluitingsgrond, dan heeft de dader geen schuld aan de overtreding
en kan geen sanctie worden opgelegd. De dader kan te allen tijde
een beroep doen op de afwezigheid van schuld. Dit komt overeen met de presumptie
van onschuld zoals neergelegd in artikel 6, tweede lid, EVRM. Schulduitsluitingsgronden
zijn niet relevant voor het opleggen van de last onder dwangsom, omdat in
dat geval niet vereist is dat de overtreder iets kan worden verweten.Artikel 2.15a, vijfde lid: Dit lid regelt het zwijgrecht en de cautieplicht.
Het zwijgrecht is neergelegd in artikel 14, derde lid, onderdeel g van het
IVBPR en wordt op grond van jurisprudentie van het EHRM ook geacht besloten
te liggen in het recht op een eerlijk proces, zoals neergelegd in artikel
6 EVRM. Voor een uitvoerige toelichting in dit verband zij verwezen naar pagina’s
94–99 van de memorie van toelichting bij de vierde tranche van de Awb.
In verband met de activiteiten van de ConsumentenAutoriteit vraagt vooral
aandacht de afbakening tussen het zwijgrecht en de verplichting om inlichtingen
te geven (artikel 5:16 jo 5:20 Awb). Tot waar kan iemand verplicht zijn om
inlichtingen te verstrekken en wanneer is het zwijgrecht van toepassing?In artikel 6 EVRM is bepaald dat niemand kan worden gedwongen om een verklaring
of een bekentenis tegen zichzelf af te leggen. Uit jurisprudentie van EHRM
kan worden afgeleid dat het zwijgrecht in ieder geval geldt vanaf het tijdstip
waarop kan worden gesproken van een «criminal charge». Veelal
wordt aangenomen dat hiervan sprake is vanaf het tijdstip waarop de overtreder
uit handelingen van het bestuursorgaan redelijkerwijs kan afleiden dat hem
een boete zal worden opgelegd.Op grond van artikel 2.15a, vijfde lid, komt in navolging van artikel
5.0.11 van de Vierde tranche Awb aan een persoon het zwijgrecht toe, zodra
hij met het oog op het opleggen van een bestraffende sanctie wordt verhoord.
Deze formulering maakt in de eerste plaats duidelijk dat het gaat om situaties
waarin de ConsumentenAutoriteit serieus overweegt om een boete op te leggen.
De ConsumentenAutoriteit overweegt niet langer om alleen een last onder dwangsom
op te leggen. De terminologie «wordt verhoord» in plaats van «wordt
ondervraagd» sluit aan bij het strafrecht en fiscale recht. Zij onderstreept
nog eens dat het recht om te zwijgen geldt bij vragen die gericht zijn op
het opleggen van een bestuurlijke boete. Het zwijgrecht laat de verplichting
om inlichtingen te verschaffen ten behoeve van de uitvoering of het toezicht
op de naleving van de wettelijke bepalingen in het algemeen onverlet. Het
zwijgrecht heeft voorts slechts betrekking op het afleggen van verklaringen
over een overtreding waarvan iemand wordt beschuldigd.Uit jurisprudentie van het EHRM blijkt dat onder omstandigheden verklaringen
die voorafgaand aan de «criminal charge» op grond van een plicht
tot informatieverstrekking zijn afgelegd, niet mogen worden gebruikt voor
bewijs van een overtreding waarop een boete staat.Artikel 2.15a, zesde lid: Deze bepaling sluit aan bij artikel 8:28a van
de Vierde tranche: het zwijgrecht en de cautieplicht gelden ook in de beroepsfase
bij de bestuursrechter.Artikel 2.15b, tweede lid: Het enkele feit dat een overtreder niet de
Nederlandse taal beheerst, betekent niet dat hij recht heeft op een vertaling
van het gehele dossier. De ConsumentenAutoriteit kan in bepaalde gevallen
volstaan met een mondelinge toelichting en voorts kan het zelfs voldoende
zijn dat de advocaat of andere adviseur van de overtreder de Nederlandse taal
beheerst. Het uitgangspunt blijft dat de overtreder in staat moet worden gesteld
om een adequate verdediging te voeren.Artikel 2.15b, vierde lid: Ook indien geen bestuurlijke boete of last
onder dwangsom (artikel 2.12, tweede lid) wordt opgelegd, is er sprake van
een beschikking waartegen bezwaar en beroep openstaat. Er is
immers sprake van een besluit in de zin van artikel 1:3 Awb.Artikel 2.15c (vergelijk artikel 2.13): De beslistermijn is een termijn
van orde. Dit betekent dat de bevoegdheid om een boete (of last onder dwangsom)
op te leggen niet vervalt indien de termijn door de ConsumentenAutoriteit
wordt overschreden.Artikel 2.15d, vierde lid: Hierin is het ne bis in
idem beginsel neergelegd. Het is echter wel mogelijk om een last
onder dwangsom en een bestuurlijke boete op te leggen.Artikel 2.15d, vijfde tot en met zevende lid: Het is mogelijk dat een
overtreding eveneens een strafbaar feit oplevert op grond van het Wetboek
van Strafrecht (zie paragraaf 5.5 van het algemene deel van de toelichting).Artikel 2.16Op grond van artikel 4, zesde lid, onderdelen e en f van verordening 2006/2004
dienen bevoegde autoriteiten de bevoegdheid te krijgen om de toezegging van
een overtreder dat een intracommunautaire inbreuk zal worden gestaakt en beslissingen
voortvloeiend uit een eis tot beëindiging of verbod van de intracommunautaire
inbreuk, openbaar te maken. In artikel 2.16 wordt in de eerste plaats geregeld
dat de ConsumentenAutoriteit de beschikking waarbij een bestuurlijke boete
of last onder dwangsom wordt opgelegd openbaar kan maken. De beslissing van
de ConsumentenAutoriteit dat geen last onder dwangsom (zie artikel 2.12, tweede
lid) of geen bestuurlijke boete wordt opgelegd (zie artikel 2.15b, vierde
lid) is een beschikking die eveneens openbaar kan worden gemaakt. De ConsumentenAutoriteit
is tenslotte bevoegd om een toezegging dat een overtreding wordt gestaakt
openbaar te maken. Zie verder de toelichting in paragraaf 5.4.3 van het
algemene deel.De in het eerste lid bedoelde beschikkingen worden eerst na twee weken
openbaar gemaakt, zodat de overtreder de mogelijkheid heeft om in een voorlopige
voorziening opschorting van de werking van de beschikking te verzoeken. Deze
extra bescherming is niet noodzakelijk indien de overtreder zelf de publiciteit
zoekt of openbaarmaking is overeengekomen. Een toezegging kan direct worden
openbaar gemaakt.Artikel 2.17Op grond van artikel 4.5, tweede lid, dienen andere overheidsinstanties
gegevens aan de ConsumentenAutoriteit te verstrekken. De bevoegde autoriteiten
dienen op grond van het bepaalde in artikel 3.11 gegevens aan de ConsumentenAutoriteit
te verstrekken. Deze gegevens en gegevens die uit andere hoofde aan de ConsumentenAutoriteit
worden verstrekt kunnen door de ConsumentenAutoriteit alleen openbaar worden
gemaakt indien de andere overheidsinstantie respectievelijk de bevoegde autoriteit
hiervoor toestemming geeft.Voor gegevens die de ConsumentenAutoriteit zelf heeft vergaard, geldt
de algemene geheimhoudingverplichting van artikel 2:5 Awb.Artikelen 3.1 tot en met 3.10 (algemeen)In hoofdstuk 3 van dit wetsvoorstel worden de andere bevoegde autoriteiten
aangewezen. De bevoegde autoriteiten zijn bevoegd om op te treden tegen intracommunautaire
inbreuken op een aantal specifieke regels die nader zijn omschreven in de
bijlage bij de wet. Of sprake is van een intracommunautaire inbreuk, zullen
de bevoegde autoriteiten in bepaalde gevallen dienen te beoordelen
naar buitenlands recht. Zie hiervoor de toelichting op onderdeel l van artikel
1.1Voor de bevoegde autoriteiten vloeit een aantal verplichtingen rechtstreeks
voort uit verordening 2006/2004. Zo zijn zij in beginsel verplicht om verzoeken
van wederzijdse bijstand te behandelen. Zij zijn zelf bevoegd om verzoeken
om wederzijdse bijstand aan buitenlandse autoriteiten te doen. Verder zullen
de bevoegde autoriteiten net als de ConsumentenAutoriteit hun taak conform
de verordening dienen uit te oefenen (zie toelichting op de artikelen 2.1
tot en met 2.3).De bevoegde autoriteiten dienen de bevoegdheden voorgeschreven in artikel
4, zesde lid, van verordening 2006/2004 te hebben. Om die reden zullen er
toezichthouders moeten worden aangewezen die uit dien hoofde krachtens de
Awb de toezichtsbevoegdheden, opgesomd in afdeling 5.2 van de Awb hebben.
Bij de aanwijzing van de toezichthouders is aangehaakt bij de toezichthouders
die reeds in de bijzondere wetgeving zijn aangewezen.De bevoegde autoriteiten zijn voorts bevoegd om een bestuurlijke boete
en een last onder dwangsom op te leggen. Voor de hiertoe bevoegde bestuursorganen
is eveneens aangehaakt bij de bijzondere wetgeving. Een aantal regels in het
wetsvoorstel met betrekking tot het opleggen van deze sancties en de mogelijkheid
tot openbaarmaking van bepaalde besluiten is voor de bevoegde autoriteiten
van overeenkomstige toepassing verklaard.Artikelen 3.1 en 3.2De Stichting Autoriteit Financiële Markten wordt aangewezen als de
exclusief bevoegde autoriteit voor intracommunautaire inbreuken op wettelijke
bepalingen opgesomd in de onderdelen a en d van de bijlage van deze wet, voor
zover de intracommunautaire inbreuk betrekking heeft op een financiële
dienst of activiteit (de ConsumentenAutoriteit is bevoegd voor overtredingen
op deze terreinen die geen betrekking hebben op financiële diensten of
activiteiten; zie artikel 2.2).Zij wordt tevens aangewezen als exclusief bevoegde autoriteit voor intracommunautaire
inbreuken op de wettelijke bepalingen, bedoeld in onderdeel c van de bijlage,
op welk terrein de ConsumentenAutoriteit nooit bevoegd is (artikel 3.1, tweede
lid).De Stichting Autoriteit Financiële Markten is op grond van de Wet
financiële dienstverlening (Wfd) belast met het toezicht op de naleving
en de handhaving van het bij of krachtens de Wfd bepaalde. De Wfd is van toepassing
op het in of vanuit Nederland verlenen van financiële diensten en omvat
aldus zowel nationale als intracommunautaire inbreuken op de wettelijke bepalingen opgenomen
in onderdeel c van de bijlage bij dit wetsvoorstel. Op grond van de Wfd kan
de Stichting Autoriteit Financiële Markten dus reeds intracommunautaire
inbreuken op bepalingen uit die Wfd handhaven. In artikel 3.2, eerste lid,
wordt haar deze bevoegdheid ook toegekend met betrekking tot alle intracommunautaire
inbreuken op de wettelijke bepalingen, genoemd in de onderdelen a en c van
de bijlage (dus bijvoorbeeld ook de handhaving van intracommunautaire inbreuken
op het consumentenacquis zoals geïmplementeerd in het recht van andere
lidstaten). In artikel 3.2, tweede lid, wordt aan de Stichting Autoriteit
Financiële Markten de bevoegdheid toegekend om intracommunautaire inbreuken
op de wettelijke bepalingen, genoemd in onderdeel a van de bijlage, via een
verzoekschriftprocedure privaatrechtelijk te handhaven. Het moet daarbij wel
gaan om een intracommunautaire inbreuk die betrekking heeft op een financiële
activiteit of dienst. Ook geldt als beperking dat het niet mag gaan om voorschriften
die op grond van de financiële toezichtswetgeving door de Stichting Autoriteit
Financiële Markten kunnen worden gehandhaafd.De Wfd bevat toezichts- en handhavingsbevoegdheden die bevoegde autoriteiten
ten minste op grond van artikel 4, zesde lid, verordening 2006/2004 moeten
hebben, zoals het opleggen van de last onder dwangsom. In artikel 3.2, derde
lid, krijgt zij bestuurlijke bevoegdheden met betrekking tot intracommunautaire
inbreuken op de wettelijke bepalingen, genoemd in onderdeel c van de bijlage,
die niet reeds een overtreding vormen van de normen van de Wfd.Daarbij worden de procedurebepalingen rond het opleggen van een bestuurlijke
boete of last onder dwangsom van de Wfd van overeenkomstige toepassing verklaard
(artikel 3.2, vierde lid), alsmede enkele relevante artikelen uit de Wet handhaving
consumentenbescherming.De Stichting Autoriteit Financiële Markten wordt tevens belast met
de handhaving van de Colportagewet (zie onderdeel d van de bijlage), voor
zover betrekking hebbend op financiële diensten of activiteiten. Omdat
het daarbij ook gaat om niet-intracommunautaire inbreuken, waarvoor zij derhalve
niet als bevoegde autoriteit is aangewezen, is een afzonderlijke verwijzing
naar onderdeel d van de bijlage in artikel 3.2, eerste lid opgenomen. In artikel
3.2, vijfde lid, worden met betrekking tot deze «nationale» en
intracommunautaire inbreuken bestuurlijke bevoegdheden toegekend. Ook met
betrekking tot deze bevoegdheden is de Wfd van overeenkomstige toepassing
(vijfde lid); wel is daarbij ook nog artikel 2.15 van de Wet handhaving consumentenbescherming
van toepassing verklaard, teneinde hetzelfde boete-maximum te stellen als
ook voor de boetebevoegdheid geldt die de ConsumentenAutoriteit heeft voor
de niet-financiële inbreuken op de Colportagewet.Artikelen 3.3 en 3.4Het Staatstoezicht op de Volkgezondheid wordt aangewezen als bevoegde
autoriteit voor intracommunautaire inbreuken op een aantal wettelijke bepalingen
betreffende reclame voor geneesmiddelen (de bepalingen opgesomd in onderdeel
e van de bijlage). De ambtenaren van het Staatstoezicht op de Volksgezondheid
die op grond van het bepaalde van artikel 97 van de nieuwe Geneesmiddelenwet
zijn aangewezen, zijn belast met het toezicht van de bepalingen waarnaar in
artikel 3.3 wordt verwezen. Tot het tijdstip van inwerkingtreding van de Geneesmiddelenwet
is het Staatstoezicht op de Volksgezondheid belast met de handhaving op grond
van 22 van de Wet op de geneesmiddelenvoorziening. Het Staatstoezicht op de
Volksgezondheid is het bestuursorgaan dat bevoegd is om een last onder dwangsom
of bestuurlijke boete op te leggen indien sprake is van een intracommunautaire
inbreuk. Hiermee is aangesloten bij het bestaande systeem in de Geneesmiddelenwet.
De hoogte van de op te leggen bestuurlijke boete wordt bepaald conform het
bepaalde in artikel 98 van de Geneesmiddelenwet.Artikelen 3.5 en 3.6Het Commissariaat voor de Media wordt aangewezen als bevoegde autoriteit
voor intracommunautaire inbreuken op een aantal wettelijke bepalingen op het
terrein van de uitoefening van televisieomroepactiviteiten (de bepalingen
opgesomd in onderdeel f van de bijlage). De leden van het Commissariaat van
de Media en de bij besluit van het Commissariaat voor de Media aangewezen
medewerkers zijn belast met toezicht op de naleving van de bepalingen waarnaar
in artikel 3.5 wordt verwezen. Het Commissariaat van de Media is het bestuursorgaan
dat bevoegd is om een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom op te
leggen indien sprake is van een intracommunautaire inbreuk. Hiermee is aangesloten
bij het bestaande systeem in de Mediawet. De hoogte van de op te leggen boete
wordt bepaald conform het bepaalde in artikel 135 Mediawet. De toezichthouders
zijn voorts bevoegd om woningen binnen te treden (artikel 138b Mediawet).
Verder zijn de toezichthouders bevoegd tot inzage van gegevens en bescheiden
van de bedrijven en ondernemingen die hebben meegewerkt aan de verzorging
van hun programmaonderdelen (artikel 139 Mediawet).Artikelen 3.7 en 3.8De Inspectie Verkeer en Waterstaat wordt aangewezen als bevoegde autoriteit
voor intracommunautaire inbreuken op verordening nr. 261/2004. De ambtenaren
aangewezen door de Minister van Verkeer en Waterstaat zijn belast met het
toezicht op de naleving van de bepalingen waarnaar in artikel 3.7 wordt verwezen.
De Minister van Verkeer en Waterstaat is het bestuursorgaan dat bevoegd is
om een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom op te leggen indien er
sprake is van een intracommunautaire inbreuk. Deze bevoegdheid kan hij mandateren
aan de Inspectie Verkeer en Waterstaat (de inspecteur-generaal). De maximum
boete bedraagt conform artikel 2.15 van dit wetsvoorstel € 45 000,-
per overtreding.Artikelen 3.9 en 3.10De Voedsel en Warenautoriteit wordt aangewezen als bevoegde autoriteit
voor intracommunautaire inbreuken op artikel 4 van de Tabakswet. De krachtens
artikel 13, eerste lid, van de Tabakswet aangewezen ambtenaren zijn belast
met het toezicht op de naleving van de bepaling waarnaar in artikel 3.9 wordt
verwezen. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is het bestuursorgaan
dat bevoegd is om een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom op te
leggen indien sprake is van een intracommunautaire inbreuk. Deze bevoegdheid
kan hij mandateren aan de Voedsel en Warenautoriteit (de directeur-generaal).
Hiermee wordt aangesloten bij het bestaande systeem in de Tabakswet. De hoogte
van de boete wordt bepaald conform het bepaalde in artikel 11b van de Tabakswet.Artikel 3.11Op grond van de artikelen 6 en 7 van verordening 2006/2004 zijn bevoegde
autoriteiten verplicht om bepaalde informatie aan bevoegde autoriteiten van
andere lidstaten en de Commissie te verstrekken. Om haar functie als verbindingsbureau
goed te kunnen vervullen, is het noodzakelijk dat deze informatie ook aan
de ConsumentenAutoriteit wordt verstrekt. In dit kader is artikel 12 van verordening
2006/2004 van belang, waarin is bepaald dat informatie die naar aanleiding
van een verzoek om wederzijdse bijstand aan een bevoegde buitenlandse autoriteit
wordt verstrekt, ook aan het verbindingsbureau wordt gegeven. Wat betreft
de geheimhouding van de gegevens geldt voor de ConsumentenAutoriteit het bepaalde
in artikel 2.17.Artikel 4.1In artikel 4, tweede lid, van verordening 2006/2004 is bepaald dat de
lidstaten andere overheidinstanties kunnen aanwijzen. In dit artikel worden
de betreffende «andere overheidinstanties» aangewezen. Het betreft
instanties die op grond van sectorspecifieke wetgeving toezicht kunnen uitoefenen
of (sanctie)maatregelen kunnen nemen ten aanzien van overtredingen op wettelijke
bepalingen die in onderdeel a van de bijlage bij de wet zijn opgesomd. Het
zal daarbij steeds gaan om overtredingen waartegen zowel de ConsumentenAutoriteit –
op basis van dit wetsvoorstel – als de andere overheidsinstantie –
op basis van sectorspecifieke wetgeving – bevoegd zijn om op te treden.
De ConsumentenAutoriteit is echter de aangewezen bevoegde autoriteit
voor intracommunautaire inbreuken op de wettelijke bepalingen opgesomd in
de onderdelen a en b van de bijlage bij het wetsvoorstel en zij is dan ook
uit dien hoofde gehouden de verplichtingen die uit de verordening voortvloeien
na te komen.Het is mogelijk dat er bij algemene maatregel van bestuur andere overheidsinstanties
worden aangewezen, indien in de toekomst mocht blijken dat andere toezichthouders
eveneens bevoegdheden hebben op terreinen waarop de ConsumentenAutoriteit
eveneens bevoegd is.Artikel 4.2Om te voorkomen dat zowel de ConsumentenAutoriteit als de andere overheidsinstantie
tegen een geconstateerde (intracommunautaire) inbreuk optreden, is in dit
artikel bepaald dat indien er sprake is van een dubbele bevoegdheid de ConsumentenAutoriteit
in dat geval niet optreedt. De ConsumentenAutoriteit zal in dat geval de behandeling
van deze (intracommunautaire) inbreuk doorverwijzen naar de desbetreffende
andere overheidsinstantie. Het is dan aan de andere overheidsinstantie om
maatregelen te nemen. Er bestaat voor de andere overheidsinstantie geen verplichting
om tegen gedraging die tevens een (intra)communautaire inbreuk betreft, op
te treden. Dit wordt overgelaten aan de discretionaire bevoegdheid van de
andere overheidsinstantie. Het bepaalde in artikel 4.5 is hierop een uitzondering
(zie de toelichting op artikel 4.5).De ConsumentenAutoriteit blijft bevoegd om tegen inbreuken op te treden.
Dit zal zij alleen kunnen doen indien de andere overheidsinstantie de ConsumentenAutoriteit
hieromtrent verzoekt of indien de andere overheidsinstantie niet in staat
is om aan verzoeken van wederzijdse bijstand te voldoen. Wat betreft dit laatste
is van belang dat de ConsumentenAutoriteit de verzoeken om wederzijdse bijstand
steeds zal doorverwijzen naar de andere overheidsinstantie (zie artikel 4.4).
Indien die andere overheidsinstantie niet in staat is om tegen de inbreuk
op de in de verordening voorgeschreven wijze op te treden, zal de ConsumentenAutoriteit
moeten optreden. De verplichtingen uit de verordening moeten immers wel worden
nagekomen.Artikel 4.3Om een eenvormige uitleg van begrippen door de ConsumentenAutoriteit en
de andere overheidsinstanties te waarborgen is bepaald dat overeenstemming
dan wel afstemming dient plaats te vinden indien de ConsumentenAutoriteit
en de andere overheidsinstantie dezelfde wettelijke regeling toepassen. Afstemming
dient plaats te vinden, indien sprake is van een wettelijke bepaling uit het
BW, opgesomd in onderdeel a van de bijlage bij de wet. Overeenstemming dient
te worden bereikt indien het de uitleg van een begrip uit een wettelijke bepaling
betreft, opgesomd in onderdeel b van de bijlage bij de wet. Het verschil is
erin gelegen dat bij civiele begrippen de handhaving uiteindelijk via de civiele
rechter plaatsvindt, die als de uiteindelijke bewaker van een uniforme uitleg
van begrippen kan worden aangemerkt. Het is dan ook minder van belang dat «overeenstemming»
wordt bereikt: de civiele rechter heeft het laatste woord.Artikel 4.4De verplichtingen van artikel 7, eerste en tweede lid, van verordening
2006/2004 rusten op de ConsumentenAutoriteit als bevoegde autoriteit en niet
op de andere overheidsinstanties. Aangezien een andere overheidsinstantie
in bepaalde gevallen tegen een intracommunautaire inbreuk zal op treden of
een verzoek om wederzijdse bijstand zal behandelen en niet de ConsumentenAutoriteit
(zie hiervoor) dient de gegevensuitwisseling tussen de ConsumentenAutoriteit
en de andere overheidsinstantie te worden geregeld. De desbetreffende andere
overheidsinstantie zal gegevens omtrent intracommunautaire inbreuken en gegevens
omtrent genomen maatregelen na een verzoek om wederzijdse bijstand aan de
ConsumentenAutoriteit dienen te verschaffen. De ConsumentenAutoriteit kan
deze gegevens op haar beurt bekendmaken aan de bevoegde autoriteiten van andere
lidstaten en aan de Europese Commissie zodat zij daarmee haar verplichtingen
uit de verordening 2006/2004 kan nakomen. Wat betreft de geheimhouding van
deze gegevens geldt het bepaalde in artikel 2.17.Artikel 4.5De ConsumentenAutoriteit is de bevoegde autoriteit voor intracommunautaire
inbreuken van wettelijke bepalingen opgesomd in onderdeel a van de bijlage
van deze wet, tenzij het een inbreuk betreft aangaande een financiële
dienst of activiteit. Indien er sprake is van een verzoek om wederzijdse bijstand
(zie paragraaf 2.5 van het algemene deel van de toelichting) zal zij
echter steeds dit verzoek doorverwijzen naar een andere overheidsinstantie,
die adequate maatregelen zal moeten nemen tegen de intracommunautaire inbreuk
waarop het verzoek betrekking heeft. Indien de andere overheidsinstantie deze
adequate maatregelen niet kan nemen, zal de ConsumentenAutoriteit op grond
van artikel 4.2, tweede lid, onderdeel b bevoegd zijn. De andere overheidsinstantie
kan wel een beroep doen op artikel 15 van verordening 2006/2004. In dat artikel
is bepaald in welke gevallen een bevoegde autoriteit een verzoek om wederzijds
bijstand kan weigeren.Artikel 5.1Dit artikel heeft betrekking op de samenwerkingsprotocollen die de Minister
van Economische Zaken kan sluiten met andere overheidsinstellingen, waarin
afspraken kunnen worden gemaakt ten behoeve van een goede samenwerking. Samenwerkingsprotocollen
zijn ook noodzakelijk ter uitvoering van artikel 11, tweede en derde lid,
van verordening 2006/2004. Op grond van deze artikelen dienen de lidstaten
maatregelen te nemen met het oog op effectieve coördinatie en het bevorderen
van samenwerking.Omdat de taken tussen de ConsumentenAutoriteit en de Stichting Autoriteit
Financiële Markten duidelijk gescheiden zijn, is hierbij een beperktere
invulling van het samenwerkingsprotocol mogelijk.Artikel 6.2Op grond van artikel 4, tweede lid, van verordening 2006/2004 kan bij
algemene maatregel van bestuur andere instanties worden aangewezen die een
rechtmatig belang hebben bij de beëindiging van of het verbieden van
intracommunautaire inbreuken. De Stichting Reclame Code, die op basis van
zelfregulering klachten met betrekking tot reclame behandelt, zal als instantie
met een rechtmatig belang worden aangewezen.Artikel 6.3Vergelijk artikel 1:22 wetsvoorstel Wet op het financieel toezicht (Kamerstukken
II, 2003/04, 29 708, nr. 2) – de toezichthouder organiseert het
overleg. Het maatschappelijk overleg is geen adviescollege in de zin van de
Kaderwet adviescolleges: het betreft immers geen adviescollege met leden die
worden benoemd op grond van de deskundigheid die nodig is voor
de advisering op het beleidsterrein van de ConsumentenAutoriteit, maar een
overlegvorm met vertegenwoordigers namens en uit het private veld.Artikel 7.1Aangezien voor de behandeling van het beroep tegen beschikkingen op grond
van dit wetsvoorstel specifieke kennis is vereist, is ervoor gekozen om één
rechtbank bevoegd te verklaren. Hiervoor wordt de Rechtbank Rotterdam aangewezen,
zoals dat ook gebeurd is in andere wetten van economisch publiekrecht zoals
de Warenwet, de Mededingingswet, de Telecommunicatiewet en de energiewetgeving.
Dit leidt tot een logische clustering van expertise. Voor het hoger beroep
is bevoegd het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Hiervoor dient de
Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie te worden aangepast (zie artikel
8.2 van dit wetsvoorstel). Dit wetsvoorstel wijkt niet af van het gebruikelijke
regime van bezwaar en beroep in de Awb – zo is ook het facultatief overslaan
van de bezwaarfase mogelijk (artikel 7:1a Awb).Artikel 7.2Om te voorkomen dat onduidelijkheid bestaat of consumentenorganisaties
als belanghebbende kunnen worden aangemerkt, worden zij als zodanig in deze
wet aangewezen. Zonder deze bepaling zal het immers (uiteindelijk) aan de
bestuursrechter zijn om aan de hand van de omschrijving in artikel 1:2 Awb
te beoordelen of consumentenorganisaties in de voorliggende zaak als belanghebbende
zijn aan te merken. Voor wat betreft de reden om dergelijke organisaties als
belanghebbenden aan te merken, wordt verwezen naar hoofdstuk 10 van het algemeen
deel van de toelichting.Artikel 8.1In het BW wordt een bijzondere verzoekschriftprocedure gecreëerd
(zie de toelichting op artikel 2.5). Zowel de ConsumentenAutoriteit als bepaalde
belangenorganisaties kunnen een verzoekschrift bij het gerechtshof Den Haag
indienen, dat kan bevelen dat een inbreuk of intracommunautaire inbreuk wordt
gestaakt. Ook aan de Stichting Autoriteit Financiële Markten is de bevoegdheid
toegekend om een verzoekschrift in te dienen (zie de toelichting op de artikelen
3.1 en 3.2). Het gerechtshof Den Haag is bij uitsluiting bevoegd. Daarnaast
zal het gerechtshof te Den Haag de verzoekschriften met onverwijlde spoed
dienen te behandelen, zodat daarmee wordt voldaan aan de eis van onverwijldheid
uit artikel 8 van verordening 2006/2004.Zijn bij de collectieve actie (artikel 3:305a BW) stichtingen of verenigingen
met volledige rechtsbevoegdheid bevoegd een rechtsvordering in te stellen
tot bescherming van gelijksoortige belangen van andere personen, in dit artikel
kunnen stichtingen of verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid met zetel
in Nederland die ingevolge hun statuten de belangen behartigen van eindgebruikers
van niet voor een beroep of bedrijf bestemde goederen of diensten een verzoekschrift
indienen. Hiermee wordt de kring van mogelijke indieners van een verzoekschrift
buiten de ConsumentenAutoriteit en de Stichting Autoriteit Financiële
Markten beperkt tot consumentenorganisaties die belangenbehartiging als statutaire
doelstelling hebben. In het algemeen deel van deze toelichting is aan de orde
gesteld waarom het noodzakelijk is dat deze bijzondere procedure naast de «normale»
dagvaardingsprocedure in het leven wordt geroepen (zie paragraaf 5.3).Voor wat betreft de procedurele bepalingen is artikel 261 en volgende
van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van toepassing. Het gerechtshof
Den Haag kan de overtreder bevelen om een inbreuk of intracommunautaire inbreuk
te staken onder verbeurte van een dwangsom. Dit volgt uit de omstandigheid
dat iedere feitelijke rechter de bevoegdheid heeft een dwangsom op te leggen.
Artikel 611a en volgende van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zijn
hierop van toepassing.Tenslotte is het gerechtshof bevoegd om degene die inbreuk maakt te veroordelen
tot het openbaar maken van de beschikking. Hiermee wordt voldaan aan het vereiste
van artikel 4, zesde lid, van verordening 2006/2004.Artikel 8.2Met een wijziging van de bijlage van de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie
wordt het mogelijk om tegen uitspraken van de rechtbank Rotterdam in hoger
beroep te gaan bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het creëren
van deze hoger beroepsmogelijkheid is noodzakelijk, omdat de ConsumentenAutoriteit
bevoegd is om een bestuurlijke boete op te leggen. Gerechtelijke toetsing
in twee instanties moet dan ook mogelijk zijn.Artikelen 8.3 en 8.4De ConsumentenAutoriteit wordt belast met het bestuursrechtelijk toezicht
en de bestuursrechtelijke handhaving van de Prijzenwet en de Colportagewet;
de Stichting Autoriteit Financiële Markten wordt belast met toezicht
op en handhaving van de Colportagewet op het terrein van financiële diensten
en activiteiten. Het gaat daarbij zowel om «nationale» als om
intracommunautaire inbreuken. Het strafrechtelijke toezicht door FIOD-ECD
en de strafrechtelijke handhaving door het Openbaar Ministerie zal verdwijnen
(zie ook paragraaf 5.5 van het algemene deel van de toelichting).Artikelen 8.5 tot en met 8.8Om gegevensuitwisseling tussen de ConsumentenAutoriteit en de andere bevoegde
autoriteiten en de andere overheidsinstanties mogelijk te maken, dient een
aantal sectorspecifieke wetten te worden aangepast. De gegevensuitwisseling
is noodzakelijk op grond van diverse bepalingen van de verordening. Zie hiervoor
paragraaf 8.1 van het algemene deel van de toelichting.Artikel 9.1Een jaarlijkse rapportageplicht aan de beide kamers der Staten-Generaal
is niet ongebruikelijk. Een dergelijke verplichting kan bijvoorbeeld gevonden
worden in artikel 18 van het voorstel voor een Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.
Gelet op de volledige ministeriële verantwoordelijkheid, stuurt de minister
het jaarverslag naar de Kamers. Hiermee kan meteen invulling worden gegeven
aan het beoogde «leereffect» – de ervaringen die worden
opgedaan met de ConsumentenAutoriteit.Artikel 9.2Binnen vier jaar na de inwerkingtreding van de wet stuurt de minister
een verslag over de doeltreffendheid en doelmatigheid van het functioneren
van de ConsumentenAutoriteit aan de beide Kamers. Deze termijn is een jaar
korter dan de termijn die gehanteerd wordt in artikel 39 van het voorstel
voor een Kaderwet zelfstandige bestuursorganen. Na vier jaar mag echter
verwacht worden dat er een redelijk beeld is over de doeltreffendheid en doelmatigheid
van het functioneren van de ConsumentenAutoriteit, de werking van het duale
handhavingsstelsel en de bestuurlijke vormgeving van de ConsumentenAutoriteit.Artikel 9.3Zie de toelichting op artikel 2.7.De Staatssecretaris van Economische Zaken,C. E. G. van GennipBIJLAGE IBIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTING:Overzicht toezichthouders en het duale handhavingsstelsel BESTUURSRECHTELIJK TOEZICHTBESTUURSRECHTELIJKE
REGELS -> BESTUURSRECHTELIJKE HANDHAVINGCIVIELE REGELS -> CIVIELRECHTELIJKE HANDHAVING BEVOEGDE AUTORITEIT O.G.V. VERORDENING 2006/2004,
ARTIKEL 4CONSUMENTENAUTORITEITo Colportage (Colportagewet)o Prijsaanduidingen (Prijzenwet)tenzij
de overtreding betrekking heeft op een financiële dienst of activiteit(Bijlage
onderdeel b wetsvoorstel)o Pakketreizen (artikelen
7:500–7:513 BW)o Algemene voorwaarden (artikelen 6:231–6:247
BW)o Deeltijds gebruik van onroerende goederen (7:48a-7:48g BW)o Koop
op afstand (artikelen 7:46a-7:46j BW, 11.7–11.8 Telecommunicatiewet)o Consumentenkoop
en garanties (artikelen 7:5, 7:6, lid 1 en lid 3, 7:6a, 7:17–7:19, 7:21–7:23
en 7:25 BW)o Elektronische handel (artikelen 3:15d-3:15f, 6:196c en 6:227a-6:227c
BW)1 o Misleidende reclame (artikelen 6:194a-6:196 BW) tenzij
de overtreding betrekking heeft op een financiële dienst of activiteit(Bijlage
onderdeel a wetsvoorstel)ANDERE BEVOEGDE AUTORITEITEN O.G.V. VERORDENING 2006/2004,
ARTIKEL 4AUTORITEIT FINANCIËLE MARKTENo Colportage (Colportagewet)mits de overtreding betrekking
heeft op een financiële dienst of activiteit (Bijlage onderdeel d wetsvoorstel)o Consumentenkrediet
(artikelen 10, 31, 35 en 100 Wet financiële dienstverlening)o Verkoop
op afstand van financiële diensten aan consumenten (artikelen 31, 35,
40, 41 en 100 Wet financiële dienstverlening).(Bijlage onderdeel c wetsvoorstel)o Pakketreizen (artikelen 7:500–7:513
BW)o Algemene voorwaarden (artikelen 6:231–6:247 BW)o Deeltijds
gebruik van onroerende goederen (artikelen 7:48a-7:48g BW)o Koop op afstand
(artikelen 7:46a-7:46j BW)o Consumentenkoop en garanties (artikelen 7:5,
7:6, lid 1 en lid 3, 7:6a, 7:17–7:19, 7:21–7:23 en 7:25 BW)o Elektronische
handel (artikelen 3:15d-3:15f, 6:196c en 6:227a-6:227c BW)2o Misleidende
reclame (artikelen 6:194a-6:196 BW)mits de intracommunautaire inbreuk een
overtreding betreft die betrekking heeft op een financiële dienst of
activiteit en het geen overtreding betreft van voorschriften gesteld bij of
krachtens de Wet toezicht beleggingsinstellingen, Wet toezicht effectenverkeer
1995 en de Wet financiële dienstverleningBijlage onderdeel a wetsvoorstel)  STAATSTOEZICHT OP DE
VOLKSGEZONDHEIDo televisiereclame, sponsoring
en telewinkelen m.b.t. geneesmiddelen en geneeskundige behandelingen (totdat
de Geneesmiddelenwet in werking treedt: artikelen 5 en 10a Reclamebesluit
geneesmiddelen); artikelen 82 en 93 Geneesmiddelenwet(Bijlage onderdeel e
wetsvoorstel)  INSPECTIE VERKEER EN
WATERSTAATo Verordening 261/2004 inzake compensatie
en bijstand aan luchtreizigers bij instapweigering en annulering of langdurige
vertraging(Bijlage onderdeel g wetsvoorstel)  VOEDSEL EN WARENAUTORITEITo Televisiereclame, sponsoring en telewinkelen
m.b.t. tabaksproducten (artikelen 4 en 5 Tabakswet)(Bijlage onderdeel h wetsvoorstel)  COMMISSARIAAT VOOR DE
MEDIAo Televisiereclame (artikelen 13c, tweede
lid, onderdeel a, 41a, eerste lid, onderdelen a tot en met c, 41a, eerste
lid, onderdeel d, onder 1 en 5, 41a, tweede en vijfde lid, 48, 50, achtste
lid, 52a, derde lid, 52b, tweede en derde lid, 58, achtste lid, 71e, eerste
lid, 71f, 71g, eerste, derde, vierde en vijfde lid, 71h, 71i, eerste en tweede
lid, 71j, 71k, tweede tot en met vijfde lid, en 71m Mediawet; Het krachtens
artikel 52 van de Mediawet bepaalde.(Bijlage onderdeel f wetsvoorstel) ANDERE OVERHEIDS-INSTANTIES O.G.V. VERORDENING 2006/2004,
ARTIKEL 4NMAo Algemene
voorwaarden (Elektriciteitswet 1998 en Gaswet)o Informatieverplichtingen
en opzegging (Elektriciteitswet 1998 en Gaswet)Oneerlijke en misleidende verkoopmethoden
(Elektriciteitswet 1998 en Gaswet)  OPTAO.a. algemene voorwaarden (telecommunicatiewetgeving)  NEDERLANDSE ZORGAUTORITEITO.a. (misleidende) reclame door zorgaanbieders
(Wetsvoorstel marktordening gezondheidszorg) 1 Overtredingen van de artikelen 15d en 15e, eerste lid,
van Boek 3 van het BW zijn tevens strafbaar gesteld in de Wet op de economische
delicten. In een dergelijk geval is naast de consumentenautoriteit dus ook
de Belastingdienst/FIOD-ECD bevoegd tot handhaving.2 Overtredingen van de artikelen 15d en 15e, eerste lid,
van Boek 3 van het BW zijn tevens strafbaar gesteld in de Wet op de economische
delicten. Indien een overtreding van de genoemde bepalingen betrekking heeft
op een financiële dienst of activiteit is naast de AFM dus ook de Belastingdienst/FIOD-ECD
bevoegd tot handhaving.BIJLAGE IIBIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGOverzicht privaatrechtelijke handhavingsmiddelenInstantieSoort procedureConsumentenAutoriteit– Verzoekschriftprocedure bij het gerechtshof
Den Haag (artikelen 2.5 en 8.1 wetsvoorstel)– Collectieve
actie (artikel 3:305b BW)– Massaschadeactie
(artikel 2.6 wetsvoorstel)Consumentenorganisatie– Verzoekschriftprocedure bij het gerechtshof
Den Haag (artikel 8.1 wetsvoorstel)– Collectieve
actie (artikel 3:305a en artikel 3:305c BW)– Massaschadeactie
(Wet collectieve afwikkeling massaschade)Consumenten– dagvaardingsprocedure
bij de civiele rechter Stichting Autoriteit Financiële Markten– Verzoekschriftprocedure
bij het gerechtshof Den Haag (artikelen 3.2 en 8.1 wetsvoorstel)XNoot1PbEU 2004, L 364. Over de implementatietermijn staat in artikel 22 van
de verordening het volgende. «(..) Zij is van toepassing met ingang
van 29 december 2005. De bepalingen inzake wederzijdse bijstand, vervat
in de hoofdstukken II en III, zijn van toepassing met ingang van 29 december
2006.» De transponeringstabel is in hoofdstuk 12 van de memorie van
toelichting opgenomen.XNoot2Kamerstukken II 2004/05 27 879, nr. 9.XNoot3Kamerstukken II 2004/05 27 879, nr. 10.XNoot4Kamerstukken II 2004/05 27 879, nr. 11.XNoot5De uitgevoerde onderzoeken die in de bijlage bij het strategisch actieprogramma
consumentenbeleid opgenomen zijn betreffen: Klachtenafhandeling in de detailhandel
en autobranche, NIPO, april 2004; Onderzoek naar afhandeling van individuele
consumentenklachten, Twijnstra Gudde, april 2004; Consumentenklachten en collectieve
acties, EIM, april 2004 en Consument en informatie: zoekt en gij zult vinden?,
Intomart, mei 2004.XNoot1Advies van de SER-CCA uitgebracht aan de staatssecretaris van Economische
Zaken van 13 april 2004, publicatienummer 7.XNoot2Het betrof een brief van de Raad van State in antwoord op het verzoek
van de minister van Justitie bij brief van 17 maart 2004 aan de Raad
om hem van voorlichting te dienen inzake het voorstel voor de uiteindelijke
verordening 2006/2004 om aldus de overwegingen van de Raad te kunnen betrekken
bij de behandeling van het voorstel in Brussel.XNoot1Zie ook de SER-CCA in haar advies aangaande verordening 2006/2004 (publicatienummer
7, d.d. 13 april 2004).XNoot1Richtlijn 98/27/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 19 mei 1998 betreffende het doen staken van inbreuken in het
raam van de bescherming van consumentenbelangen (PbEG L 166).XNoot1Zie ook Kamerstukken II 2000/01 27 831, nr. 1, blz. 12 (Kaderstellende
visie op toezicht 2001). Een interessante uiteenzetting over verzelfstandiging
van «marktmeesters» is te vinden in het Preadvies 2005 voor de
Nederlandse Juristen Vereniging van prof. mr. L. F. M. Verhey en
prof. mr. N. Verheij onder de titel «De macht van de marktmeesters».XNoot1Zie in dit kader ook Kamerstukken II 1998/99 23 700, nr. 3 blz. 139.XNoot1Zie bijv. EHRM 16 april 2002, NJ 2003, 452 (Sté Colas Est
c.s. tegen Frankrijk).XNoot1Een pleidooi voor een «legal privilege» in het algemene regime
voor toezichthouders kan worden aangetroffen in het Preadvies 2005 voor de
Nederlandse Juristen Vereniging van prof. mr. L. F. M. Verhey en
prof. mr. N. Verheij onder de titel «De macht van de marktmeesters» –
pagina 271.XNoot1Denk daarbij bijvoorbeeld aan de enquêteprocedure (art. 2:345 BW)
en de beëindiging van de arbeidsovereenkomst (art. 7:685 BW).XNoot1Zie bijvoorbeeld Gerechtshof ’s-Gravenhage 24 februari 2005,
rolnr. 04/516 (Accel c.s./ NMa).XNoot1Kamerstukken II 2001/02 28 197, nrs. 1–2 en verder.XNoot1Kamerstukken II 2004/05 29 960, nrs. 1–2.XNoot2«Visie op markttoezicht», 18 juni 2004. Bijlage bij:
Kamerstukken II 2003/04 29 200, nr. 50.XNoot3De consumentenautoriteit is strikt genomen geen markttoezichthouder in
de zin van de «Visie op markttoezicht». Hier wordt overigens in
de literatuur verschillend over gedacht – zie het recente preadvies
voor de Nederlandse Juristen-Vereniging over toezicht.XNoot1De Algemene wet op het binnentreden bepaalt dat toezichthouders in de
zin van de Awb voor het binnentreden van een woning zonder toestemming een
schriftelijke machtiging van(wege) het OM vereist is. De consumentenautoriteit
heeft deze bevoegdheid niet.XNoot1De vragenlijsten zijn verzonden aan alle landen tot wie Verordening 2006/2004
zich richt.XNoot2Gedurende de werkbezoeken zijn toezichthouders in België, het Verenigd
Koninkrijk en Zweden bezocht.XNoot3Gedurende de werkbezoeken zijn AFM, NMa, Belastingdienst/FIOD-ECD en OPTA
bezocht.XNoot1Nulmeting Administratieve Lasten EZ-regelgeving, ultimo 2002, uitgevoerd
door bureau EIM, Zoetermeer november 2003, zie p. 138. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30411-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl