Wet medezeggenschap werknemers; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29818, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

11-02-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29818 nr. 6

08-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen1. Inleiding2. Uitgangspunten van het wetsvoorstel3. Het advies van de SER4. Overige wijzigingen en invoeringswet5. Wet medezeggenschap werknemers6. Bedrijfsleven, administratieve lasten en belasting
rechterlijke macht7. ArtikelsgewijsArtikel 3:1Artikelen 3:7 en 3:8Artikel 3:15Artikel 3:16Artikel 3:18Artikel 4:1Artikel 4:3Artikel 5:3Artikel 5:4Artikel 5:10Artikel 6:3Artikel 6:6Artikel 6:10Artikel 6:11Artikel 6:23Artikel 6:25Artikel 6:31BIJLAGE IVERSCHILLEN TUSSEN OR EN PVTBIJLAGE IIWERKWIJZE PVTFACILITEITEN PVTBIJLAGE III
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29818Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 177 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 818Voorstel tot wet houdende bepalingen over de medezeggenschap van werknemers
(Wet medezeggenschap werknemers)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 8 februari 2005AlgemeenMet belangstelling heeft de regering kennis genomen van het verslag van
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid inzake het voorstel
van wet houdende bepalingen over de medezeggenschap van werknemers (WMW).
De regering is de leden van de verschillende fracties erkentelijk voor hun
reacties, die zullen bijdragen aan een constructief debat.De beantwoording van de vragen die door de leden van de verschillende
fracties zijn gesteld in het verslag van de vaste commissie voor Sociale Zaken
en Werkgelegenheid in het kader van het voorbereidend onderzoek van het voorliggende
wetsvoorstel, vindt zoveel mogelijk plaats in de volgorde waarin ze zijn gesteld.
Daar waar dat een adequate beantwoording van de vragen ten goede komt, zijn
vragen echter bijeen genomen en gezamenlijk beantwoord.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om in een bijgevoegde nota van wijziging
enkele technische onvolkomenheden te corrigeren, dan wel enkele verduidelijkingen
aan te brengen in het wetsvoorstel. Voor zover relevant is de toelichting
op deze wijzigingen van het wetsvoorstel kenbaar in de nota naar aanleiding
van het verslag opgenomen.1. InleidingUit de reacties van diverse fracties blijkt dat het belang en de waarde
van de medezeggenschap van werknemers met betrekking tot de Nederlandse arbeidsverhoudingen
worden onderschreven. Daarbij meent de regering, anders dan de leden van de
SGP-fractie, dat medezeggenschap de gezagsrelatie tussen werknemer en werkgever
niet verstoort maar juist een bijdrage levert aan goede arbeidsverhoudingen.Geredeneerd vanuit dat algemene uitgangspunt is het voorliggende wetsvoorstel
tot stand gekomen. De regering streeft ernaar dat het wettelijk instrumentarium
waarmee de medezeggenschap van werknemers in ondernemingen sinds de eerste
Wet op de ondernemingsraden (WOR) van 1950 wordt ondersteund, blijvend kan
bijdragen aan het bevorderen van de daadwerkelijke uitoefening
en de kwaliteit van die medezeggenschap met behulp van de ondernemingsraad
(OR). Dit draagt immers bij aan het goed functioneren van de onderneming in
al zijn doelstellingen en aan de stabiliteit van de arbeidsverhoudingen en
is daarmee, zoals gesteld in de memorie van toelichting van het wetsvoorstel,
een belangrijke bouwsteen in het Nederlandse stelsel van arbeidsverhoudingen.Met behulp van de evaluatie van de laatste grote wijziging van de WOR
in 19981, het  daaruit voortvloeiende kabinetsstandpunt2, de consultatie daarover van de Tweede Kamer en de Sociaal-Economische
Raad (SER) en de inbreng van de vele betrokken partijen, is uiteindelijk een
wetsvoorstel tot stand gekomen waarmee wordt beoogd de belangrijke bouwsteen
die het instrument van de OR is, toekomstbestendig te houden. De veranderingen
en de dynamiek in de sociaal-economische, technologische en internationale
omgeving van de ondernemingen en betrokken werknemers en het feit dat tegelijkertijd
de medezeggenschap niet in alle OR-plichtige ondernemingen tot (volle) wasdom
is gekomen, hebben ertoe geleid grotere flexibiliteit in het wettelijk kader
van de medezeggenschap en daarmee meer mogelijkheden tot maatwerk als algemene
leidraad te nemen voor dit wetsvoorstel. Grotere flexibiliteit die in het
wetsvoorstel tevens gepaard gaat met blijvende rechtszekerheid en duidelijke
kaders. Dit maakt het de partijen binnen de onderneming mogelijk de inrichting
van de medezeggenschap in onderling overleg en dus gezamenlijk gedragen meer
op de eigen situatie af te stemmen. De regering acht de OR en de ondernemer
zeer wel in staat om op een verantwoorde manier invulling te geven aan de
grotere flexibiliteit die wordt geboden en deelt derhalve niet de mening van
de leden van de SP-fractie dat het onderhandelbaar maken van medezeggenschapsrechten
de bodem uit de wet haalt. Hierop zal in hoofdstuk 2 nog nader worden ingegaan.Ook zal de regering in hoofdstuk 2 van deze nota verder ingaan op de vragen
van de leden van de SP-fractie met betrekking tot de naleving van de WOR.Om de medezeggenschap van werknemers in ondernemingen toekomstbestendig
te houden heeft de regering gekozen voor het indienen van een geheel nieuwe
wet in plaats van wijzigingen van de WOR voor te stellen. Voor de leden van
de fracties van de PvdA, de VVD, de ChristenUnie en de SP was dit aanleiding
om de regering te vragen de noodzaak van een nieuwe wet nader toe te lichten.Voorop staat dat het voorliggende wetsvoorstel primair de bedoeling heeft
een aantal inhoudelijke wijzigingen van de medezeggenschapswetgeving door
te voeren, voortvloeiend uit de conclusies die de regering heeft getrokken
naar aanleiding van de evaluatie van de WOR en mede gezien de advisering van
de SER. Zoals hierboven en in de memorie van toelichting reeds is betoogd,
is de rode draad in die conclusies de wenselijkheid van een grotere flexibiliteit
in het wettelijk kader die het de partijen binnen de onderneming mogelijk
maakt de inrichting van de medezeggenschap op de eigen situatie af te stemmen.De voorgestelde inhoudelijke wijzigingen gaan gepaard met een gewijzigde
vormgeving van de medezeggenschapswetgeving, om zodoende een optimale invlechting
van die wijzigingen te kunnen bewerkstellingen en tegelijk de toegankelijkheid
van de wet te vergroten. Sinds de laatste publicatie van de wettekst in 1971
is de WOR immers ruim dertig keer gewijzigd. De transparantie van de wet is
daardoor sterk verminderd en er is geen sprake meer van een samenhangende
en overzichtelijke toelichting op de verschillende onderdelen van de wet.
Met een nieuwe inrichting en opzet van de wet wordt bovendien aangesloten
bij de huidige opvattingen over de inrichting van een wet, zoals die ook al
is toegepast bij andere wetten op sociaal terrein, zoals de Arbeidstijdenwet
en de Arbeidsomstandighedenwet 1998.Inhoudelijk gezien wordt in de opzet van het wetsvoorstel, meer en consequenter
dan bij de WOR, de logica gevolgd van de gang van zaken bij het totstandkomen
van een OR. Dat begint bij de reikwijdte oftewel de toepasselijkheid van de
wet (hoofdstuk 2) en de instelling van de OR (hoofdstuk 3), gevolgd door de
samenstelling en de verkiezing van de OR (hoofdstuk 4). Na deze bepalingen
die vooral voor de instelling van een OR relevant zijn, volgen de bepalingen
waarmee het kader voor de werkwijze, faciliteiten (hoofdstuk 5), bevoegdheden
(hoofdstuk 6) van de OR en de rechtspositie van OR-leden (hoofdstuk 7) worden
bepaald. Bepalingen met betrekking tot de heffingen voor scholing, vorming
en kwaliteitsbevordering (hoofdstuk 8) en de gerechtelijke procedures (hoofdstuk
9) vormen het inhoudelijke sluitstuk van de nieuwe wet medezeggenschap werknemers.In dit licht bezien heeft de regering weloverwogen gekozen voor een nieuwe
wet en acht de regering het beter het voorliggende wetsvoorstel te bespreken
en niet de adviesaanvraag met bijbehorende wijzigingen van de WOR, zoals de
leden van de PvdA-fractie voorstelden.Aan het wetsvoorstel is een uitgebreid proces van evaluatie en consultatie
voorafgegaan. Met betrekking daartoe verzochten de leden van de ChristenUnie-fractie
de regering in te gaan op het commentaar van de Nederlandse Vereniging van
Medezeggenschap (NVMz), waarin de vereniging haar teleurstelling uitspreekt
over de gevolgde procedure vanaf de evaluatie van de WOR.De evaluatie van de wijzigingen in de WOR 1998 is toegezegd tijdens de
parlementaire behandeling van het wetsvoorstel. Het betreft een eenmalige
evaluatie naar de effecten van de wijzigingen na verloop van 4 jaar1.Voor de evaluatie is in de eerste plaats gebruik gemaakt van onderzoeken
die in opdracht van SZW zijn uitgevoerd. Een deel van die onderzoeken zijn
uitgevoerd in het kader van een monitor naar het functioneren van OR-en, gemeten
over een langere periode (2000–2003). De monitor bestond uit een aantal
onderdelen, te weten: nalevingsonderzoeken, een jaarlijks onderzoek onder
OR-en naar het functioneren van de medezeggenschap, het verzamelen en toegankelijk
maken van relevante informatie over ontwikkelingen op terrein van medezeggenschap
en rondetafelgesprekken. De monitor heeft uiteindelijk geleid tot een trendrapportage
medezeggenschap in 20042.Verder is bij de evaluatie gebruik gemaakt van onderzoeken die door anderen
zijn verricht, van literatuuronderzoek, jurisprudentie, informatie uit omringende
landen en congressen3.Daarnaast is in december 2001 een brief gezonden aan werkgevers- en werknemersorganisaties
en OR-platforms met de vraag hoe zij aankijken tegen de huidige medezeggenschapsregeling
in het kader van de Europese en maatschappelijke ontwikkelingen, hoe de wijzigingen
in de WOR 1998 in de praktijk werken en welke wijzigingen in de WOR zij noodzakelijk
vinden om te komen tot effectieve medezeggenschap. Een groot aantal organisaties
heeft hierop gereageerd4. Daarop aansluitend zijn
bij SZW twee werkconferenties gehouden op 27 maart 2002 en 17 april
2002, waar op informele wijze met hoogleraren, deskundigen, werknemers- en
werkgeversvertegenwoordigers, OR-leden, (juridisch) adviseurs, opleiders van
gedachten is gewisseld over een aantal relevante aspecten van medezeggenschap.
Ten slotte is informeel overleg gevoerd met werkgevers- en werknemersorganisaties
over knelpunten met betrekking tot de medezeggenschap van uitzendkrachten
en gedetacheerden.Uit al deze consultaties bleek naast een grote betrokkenheid een grote
verscheidenheid van inzichten.Mede gebruik makend van de uitkomsten van de evaluatie heeft het kabinet
vervolgens zijn standpunt geformuleerd en aan de Tweede Kamer aangeboden op
7 februari 2003. Het kabinetsstandpunt is in een algemeen overleg met
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer
besproken op 16 april 2003. Naar aanleiding van het overleg met de Tweede
Kamer is naast de kabinetsvoornemens over een aantal andere onderwerpen op
27 juni 2003 advies gevraagd aan de SER, die op 19 december 2003
zijn advies heeft uitgebracht1.Het mag aan de hand van bovenstaande beschrijving duidelijk zijn dat er
een intensieve evaluatieprocedure is doorlopen, gevolgd door een zorgvuldige
procedure van consultatie van de Tweede Kamer en de SER, uitmondend in het
voorliggende wetsvoorstel.De leden van de D66-fractie constateerden dat in de memorie van toelichting
in paragraaf 5.6.2, onderdeel e, wordt gesproken over de stimulerende
taken van de OR op o.a. het terrein van de arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden
en de arbeids- en rusttijden. De leden van deze fractie zagen hiervan echter
weinig terug in het wetsvoorstel en vroegen de regering om een reactie.De stimulerende taak die in het wetsvoorstel in artikel 6:16, eerste lid
(identiek aan artikel 28, eerste lid, WOR), aan de OR wordt toebedeeld, houdt
in dat de OR zoveel als in zijn vermogen ligt de naleving bevordert van de
voor de onderneming geldende voorschriften op het gebied van arbeidsvoorwaarden,
de arbeidsomstandigheden en de arbeids- en rusttijden van de in de onderneming
werkzame personen. Dit is een belangrijke taak die complementair kan zijn
aan wet- en regelgevende taken van de overheid en aan de zelfregulerende taken
en praktijk van sociale partners op de betreffende terreinen.De leden van de SGP-fractie waren van mening dat het tot het normale ondernemersschap
behoort dat werkgevers rekening houden met de belangen van werknemers. Om
die principiële redenen waren deze leden van mening dat de mogelijkheid
moet blijven bestaan om ontheffing te verlenen aan onderwijsinstellingen.
Zij vroegen of de regering kon toezeggen dat onderwijsinstellingen die ontheffing
kunnen blijven ontvangen?In tegenstelling tot hetgeen de leden van de SGP-fractie kennelijk menen,
kent de WOR en ook het onderhavige wetsvoorstel geen ontheffing van de instellingsplicht
aan onderwijsinstellingen voorzover deze instellingen onder de werkingssfeer
van de WOR of het onderhavige wetsvoorstel vallen. De ontheffing van de verplichting
om een OR in te stellen wordt niet verleend aan sectoren. Ook aan individuele
onderwijsinstellingen worden geen ontheffingen verleend op grond van het gegeven
dat deze onderwijsinstelling niet uit de openbare kas wordt bekostigd2.2. Uitgangspunten van het wetsvoorstelZoals hierboven toegelicht heeft de regering de voorkeur gegeven aan een
nieuwe inrichting van de wet. De leden van de PvdA-fractie halen in dat verband
de volgende in de memorie van toelichting van het wetsvoorstel genoemde doeleinden
aan:• Het vergroten van de toegankelijkheid van de wet.• Het aanbrengen van een aantal – vaak kleinere – wijzigingen
die tot doel hebben de regelgeving minder dwingend te maken.• Het schrappen van inmiddels verouderde en overbodige regelgeving
en het, waar mogelijk, vereenvoudigen van de regelgeving.• Een optimale invlechting van de door de regering voorgestelde inhoudelijke
wijzigingen.De nieuwe vormgeving van de wet heeft bij de leden van een aantal fracties
vragen opgeroepen. Zo vroegen de leden van de PvdA-fractie of de regering
met het opnieuw vormgeven van de wet rekening heeft gehouden met de grotendeels,
niet-juridisch geschoolde gebruikers van de wet, de OR-leden. Ook de leden
van de VVD-fractie vroegen zich af of de regering ervan overtuigd is dat de
WMW gepaard gaat met grotere eenvoud en toegankelijkheid voor de «leek».In antwoord daarop is de regering van mening dat door de onderverdeling
en ordening van hoofdstukken in afdelingen, paragrafen en artikelen er juist
een heldere en letterlijk leesbaardere structuur wordt aangebracht en daarmee
juist voor de leek toegankelijker dan de huidige WOR. Zo wordt door de afdelingen,
paragrafen en artikelen van opschriften te voorzien, direct inzicht verschaft
in de inhoud van de wetsartikelen en daarmee de logica van de opzet van de
verschillende hoofdstukken en de wet in het algemeen. Zoals in het inleidende
hoofdstuk reeds toegelicht, houdt die logica in dat de gang van zaken bij
het totstandkomen van een OR als rode draad wordt gevolgd. Het wetsvoorstel
is daarmee in ieder geval beter toegankelijk, zeker ook voor de leek, dan
de WOR zoals die in de loop van de jaren zijn huidige vorm heeft gekregen.In die opzet vonden de leden van de PvdA-fractie de «uitstapjes»
naar de positie van de centrale- (COR) en/of groepsondernemingsraad (GOR)
en de personeelsvertegenwoordiging (PVT) onoverzichtelijk en vroegen zij zich
af waarom er niet, zoals in de WOR, voor is gekozen deze onder te brengen
in een aparte afdeling.Met het tot stand komen van de OR als uitgangspunt, is er bewust voor
gekozen om de toepasselijkheid van de verschillende artikelen op de COR en/of
GOR en de PVT telkens in dezelfde afdeling te regelen waar de bronbepaling
met betrekking tot de OR is opgenomen. De onderverdeling van de afdelingen
in paragrafen correspondeert met de toepasselijkheid van de betreffende bepalingen
op de OR, COR en GOR, en/of de PVT.Hierdoor ontstaat inderdaad een spreiding van COR-, GOR- en/of PVT-bepalingen
door de wet heen. Daarbij wordt echter wel consequent de bovengenoemde inhoudelijke
logica gevolgd en zijn de artikelen waarnaar wordt verwezen (in verband met
de verklaring van overeenkomstige toepassing) veel directer aanwezig.In de systematiek van de WOR bestaan aparte hoofdstukken met artikelen
met betrekking tot de COR en GOR (hoofdstuk V) en de PVT (hoofdstuk Va). In
die aparte hoofdstukken wordt echter voor wat betreft de werkwijze, faciliteiten,
bevoegdheden e.d. van de COR, GOR of PVT weer verwezen naar de artikelen die
als uitgangspunt voor de OR gelden. Dit heeft in een aantal gevallen juist
complexe (door)verwijzingen tot gevolg. Bovendien worden in de WOR de bepalingen
met betrekking tot de COR, GOR of PVT niet exclusief in de genoemde aparte
hoofdstukken geregeld, maar bestaan er ook in andere hoofdstukken leden van
artikelen met verklaringen van overeenkomstige toepassing op de COR en GOR.
Zo wordt bijvoorbeeld in hoofdstuk VI in artikel 36 lid 8 van de WOR hetgeen
in de andere leden van artikel 36 is geregeld over de algemene geschillenregeling,
van overeenkomstige toepassing verklaard met betrekking tot een COR en een
GOR. Dit geldt ook voor artikelen 48 en 49 in het hoofdstuk met de overgangs-
en slotbepalingen.Een ander gevolg van de nieuwe opzet is dat, in afwijking van de WOR,
de materiële bepalingen van het advies- en instemmingsrecht gescheiden
worden van de bijbehorende bepalingen over de procedurele voorschriften. De
leden van de SP-fractie vroegen de regering of zij kan uitleggen of dit de
wet wel toegankelijker maakt dan de huidige wet.In antwoord daarop kan de regering meedelen dat het scheiden van de materiële
bepalingen van de procedurele bepalingen in de WOR ook al wordt toegepast
onder meer met betrekking tot de overlegvergadering. In de WMW is dit doorgetrokken
naar het advies- en instemmingsrecht waar ook procedurele voorschriften aan
de orde zijn. Bovendien past dit ook beter in de opzet om de wetsartikelen
middels afdelingen en paragrafen volgens een functionele logica onder te verdelen.
Juist de WOR is in dit opzicht inconsequent en daardoor minder toegankelijk.Al met al is de regering van mening dat de wet met deze opzet juist voor
diegenen die voor het eerst met de wet te maken krijgen, maar zeker ook voor
de ingewijden, toegankelijker en begrijpelijker wordt. De regering staat hierin
niet alleen1.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat in de toelichting geen aandacht
wordt besteed aan het belang dat kan worden gehecht aan het handhaven van
een al langer bestaande wet voor de uitleg van die wet in de praktijk en in
de rechtspraak, hoewel wel wordt verwezen naar de betekenis van de bestaande
jurisprudentie. Zij wezen daarbij op het gegeven voorbeeld over het begrip
«belangrijk» bij het adviesrecht dat niet hoeft te worden gewijzigd,
mede gezien het feit dat de regering van oordeel is dat de jurisprudentie
voldoende is uitgekristalliseerd om als richtsnoer te fungeren. Deze leden
vroegen of hieruit mag worden afgeleid dat de regering ervan uitgaat dat de
jurisprudentie, die op basis van de WOR tot stand is gekomen, ook nog van
betekenis dient te blijven voor de interpretatie van de WMW, daar waar dezelfde
normen blijven gehandhaafd. Ook de leden van de SP-fractie vroegen hoe wordt
voorzien in het kunnen gebruiken van de jurisprudentie bij de uitleg van de
nieuwe wet.Hierop kan worden geantwoord dat de jurisprudentie, die op basis van de
WOR tot stand is gekomen, van betekenis blijft voor de interpretatie van de
WMW, althans waar het gaat om voorschriften die geen inhoudelijke wijziging
hebben ondergaan. Overigens is dat geen nieuwe benaderingswijze. Zo wordt
bijvoorbeeld de betekenis van de jurisprudentie over het begrip arbeid dat
voorheen in de Arbeidswet 1919 ook gehandhaafd bij hetzelfde begrip in de
Arbeidstijdenwet en wordt ook de jurisprudentie op het terrein van het ouderschapsverlof
toen deze nog in het Burgerlijk Wetboek was geregeld gehandhaafd nu de regeling
in de Wet arbeid en zorg is opgenomen.In het verlengde hiervan stelden de leden van de SP-fractie de vraag waarom
de wetsgeschiedenis van de WOR niet in de memorie van toelichting is opgenomen.De regering is van mening dat de voorliggende memorie van toelichting
een adequate weerspiegeling geeft van de wet zoals die in de loop der jaren
tot stand is gekomen. Om die reden heeft de regering het niet nodig geacht
de wetsgeschiedenis van de WOR in de memorie van toelichting van het voorliggende
wetsvoorstel op te nemen.Verder merkten de leden van de PvdA-fractie op dat de regering geen aandacht
besteedt aan de vraag of de toelichting uit het verleden bij de verschillende
wetswijzigingen van de WOR nog betekenis dient te hebben in de toekomst. In
de memorie van toelichting bij het wetsontwerp worden alle wetsartikelen opnieuw
toegelicht. Zij vroegen zich af of met de nieuwe wet en memorie
van toelichting de betekenis van de wetsgeschiedenis van de WOR is komen te
vervallen.Hierop kan worden geantwoord dat daar waar het gaat om bepalingen die
niet materieel zijn gewijzigd de betekenis van de wetsgeschiedenis van de
WOR onverkort blijft gelden. In beginsel had, zoals deze leden opmerkten,
ook bij die bepalingen die niet inhoudelijk zijn gewijzigd, kunnen worden
volstaan met een verwijzing naar de toelichting zoals die bij de WOR is gegeven.
Met het oog op het vergroten van de inzichtelijkheid is er echter gekozen
voor het maken van een integrale memorie van toelichting, zonder daarbij veelvuldig
naar historische toelichtingen te hoeven verwijzen.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen met betrekking tot de vereenvoudiging
van de regelgeving of de «stofkam» wel voldoende door de wet was
gehaald en of bijvoorbeeld de artikelen 5:10 en 6:12, vierde lid, wel nodig
waren.Beide artikelen zijn gericht op mogelijkheden tot maatwerk. Met betrekking
tot de overlegvergadering gelden in vergelijking met de WOR geen algemene
voorschriften meer voor de gang van zaken, maar wordt nu voorgeschreven dat
de betrokkenen zelf in het reglement procedurevoorschriften opnemen (zie artikel
6:12, vierde lid). Het schrappen van het vierde lid van artikel 6:12 zou de
zelfstandige positie en rol van de OR bij het vaststellen van de procedurevoorschriften
voor de overlegvergadering onvoldoende waarborgen.Een vergelijkbare redenering gaat op met betrekking tot artikel 5:10,
waarmee de beschikbaar te stellen tijd ten behoeve van beraad, overleg en
scholing (net zoals in de WOR) in afwijking van het wettelijke minimum hoger
kan worden vastgesteld bij schriftelijke overeenkomst, onder de voorwaarde
dat dit voor de uitoefening van de taken van de leden van de OR redelijkerwijs
nodig is. Deze laatste voorwaarde biedt de OR een betere startpositie bij
de gezamenlijke vaststelling van het van het minimum afwijkende aantal beschikbare
uren of dagen dan zonder artikel 5:10 het geval zou zijn.Bovendien geldt in beide gevallen dat een regeling in een overeenkomst
meer zekerheid biedt voor de leden van een OR en hun commissies dan ad hoc
instemming door de ondernemer.Naast de doelstelling van het vergroten van de toegankelijkheid van de
wet, heeft het wetsvoorstel als doel de regelgeving minder dwingend te maken
zodat meer maatwerk mogelijk is. De leden van de SGP-fractie gaven vanuit
hun visie op medezeggenschap aan dat zij positief waren over het feit dat
er meer flexibiliteit komt over de mate van medezeggenschap. De leden van
de PvdA-fractie vroegen waaruit de toegenomen flexibilisering bestaat en wensten
een toelichting hierop. De leden van de SP-fractie waren van mening dat de
huidige wet alle ruimte biedt voor maatwerk en vroegen de minister aan te
geven waar de huidige wet gewenst maatwerk onmogelijk maakt.De huidige wet biedt inderdaad al mogelijkheden tot maatwerk, vooral als
het gaat om de uitbreiding van bevoegdheden en van faciliteiten (scholingsdagen,
tijd voor beraad en overleg). Het wetsvoorstel WMW biedt echter meer mogelijkheden
tot maatwerk dan de WOR. Zo wordt de mogelijkheid gecreëerd om bepalingen
uit de wet structureel of voor bepaalde tijd niet van toepassing te verklaren.
In de memorie van toelichting zijn de volgende belangrijke nieuwe mogelijkheden
tot maatwerk genoemd:• De mogelijkheid om op basis van een CAO een afwijkende medezeggenschapsstructuur
af te spreken voor de onderneming (artikel 3:15);• De mogelijkheid om op basis van een overeenkomst tussen ondernemer
en OR afspraken te maken over het niet uitoefenen van bepaalde bevoegdheden
en over het wijzigen van een instemmingsrecht in een adviesrecht (artikel
6:31);• De mogelijkheid om op basis van een meerpartijen overeenkomst afspraken
te maken over welk medezeggenschapsorgaan (OR, COR, GOR) een bepaalde bevoegdheid
eenmalig of structureel zal uitoefenen (6:33);• De bevoegdheid van de OR om commissies in te stellen waarbij hij
naar eigen inzicht taken en bevoegdheden kan overdragen en afspraken over
faciliteiten van commissieleden (niet zijnde OR-leden) kan overeenkomen (5:4);• De mogelijkheid om in het reglement over de gang van zaken voor
de overlegvergadering zelf voorschriften vast te stellen over een aantal voorgeschreven
zaken (artikel 6:12).Ten aanzien van de hierboven genoemde mogelijkheid tot het bij CAO afspreken
van een afwijkende structuur van medezeggenschap vroegen de leden van de SP-fractie
of er voorbeelden zijn van ondernemingen die hebben aangedrongen op wettelijke
wijzigingen omdat de door hen gewenste medezeggenschapsstructuur in strijd
zou zijn met de WOR.In het wetsvoorstel wordt in artikel 3:15, in afwijking van de WOR, de
mogelijkheid geboden bij CAO een afwijkende medezeggenschapsstructuur af te
spreken voor de onderneming. Meer concreet betekent dit dat kan worden afgeweken
met betrekking tot de instelling van een onderdeel-OR, een gemeenschappelijke
OR, een COR en/of een GOR (respectievelijk op grond van de artikelen 3:10
tot en met 3:13).In beginsel zoeken organisaties zelf naar de meest geschikte organisatievorm
of -structuur, gegeven de omstandigheden en/of omgeving waarin zij verkeren.
In het geval van complexe situaties en daaruit voortvloeiende andere dan traditionele
organisatievormen en -structuren moet met de inrichting van de medezeggenschapsstructuur
daarop flexibel kunnen worden ingespeeld. De ontegenzeggelijke ontwikkeling
van toenemende flexibiliteit, veelsoortigheid en dynamiek in organisatievormen
was voor de regering een op zichzelf staande reden om op de wijze zoals voorgesteld
met artikel 3:15 WMW meer maatwerk in de medezeggenschapsstructuur mogelijk
te maken. Het staat sociale partners verder vrij om van deze mogelijkheid
gebruik te maken.Een andere hierboven genoemde belangrijke mogelijkheid tot meer maatwerk
in het wetsvoorstel betreft het bij ondernemingsovereenkomst maken van afspraken
over het niet uitoefenen van bepaalde bevoegdheden en over het wijzigen van
een instemmingsrecht in een adviesrecht (artikel 6:31).Door de leden van de CDA-fractie werd gevraagd of in de optiek van de
regering deze voorstellen niet zouden leiden tot het uithollen van de rechten
van de OR, mede gelet op de ongelijke positie van werknemers en werkgevers.
De leden van de fracties van PvdA en SP waren van mening dat de OR met regelmaat
onder druk komt te staan om te onderhandelen over de beperkingen van de eigen
bevoegdheden. De leden van de D66-fractie vonden het onwenselijk dat de OR
in een positie wordt gebracht om keer op keer te onderhandelen over de eigen
bevoegdheden. De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of het wenselijk
is dat de OR gaat onderhandelen over het behoud van zijn wettelijke bevoegdheden.Het wetsvoorstel geeft aan de OR de mogelijkheid om op basis van een overeenkomst
met de ondernemer te komen tot een beperking van de uitoefening
van zijn advies- of instemmingsbevoegdheden of het omzetten van een instemmingsrecht
in een adviesrecht. Het is aan de OR zelf om te bepalen of hij gebruik wil
maken van deze mogelijkheid en op welke wijze. Indien de OR hieraan geen behoefte
heeft dan blijven de wettelijke advies- en instemmingsbevoegdheden immers
onverkort van kracht. Het is dus niet aan de orde dat de OR kan worden gedwongen
te onderhandelen over het behoud van zijn bevoegdheden. De OR kan ook niet
worden gedwongen om zijn bevoegdheden te beperken. Het is aan de OR om een
afweging te maken in het kader van het effectief functioneren van de medezeggenschap.
De OR kan, maar moet niet, op eigen initiatief of op een verzoek van de ondernemer
een overeenkomst afsluiten met betrekking tot de beperking van de bevoegdheden.
Daarbij heeft de OR het voordeel dat hij in een onderhandelingspositie kan
komen door voor het inwilligen van het verzoek van de ondernemer een tegenprestatie
te vragen in bijvoorbeeld de vorm van meer faciliteiten.Uit onderzoek komt naar voren dat in kleine bedrijven waar eigenlijk een
OR zou moeten worden ingesteld de medezeggenschap in de vorm van een PVT wordt
uitgeoefend1. De OR is in die gevallen vaak een
te zwaar medezeggenschapsorgaan of de werknemers zien er tegenop in een OR
te gaan zitten. Voor deze ondernemingen zou de drempel om een OR in te stellen
lager kunnen worden door de mogelijkheid bevoegdheden te verminderen op basis
van een ondernemingsovereenkomst.De leden van de ChristenUnie-fractie waren niet overtuigd van de wenselijkheid
van zoveel flexibiliteit in de wet tot het beperken van bevoegdheden. Zij
vroegen hoe dit te rijmen was met het uitgangspunt dat de kwaliteit van de
medezeggenschap zou moeten worden verbeterd. Tevens vroegen zij waarom het
meerderheidsstandpunt van de SER op dit punt niet is gevolgd.Zoals uit de evaluatie van de WOR naar voren is gekomen zijn OR-en overbelast
en maken zij, door de vele en diverse onderwerpen die op de agenda staan en
het gebrek aan kennis, niet volledig gebruik van hun bevoegdheden. Het wetsvoorstel
biedt de mogelijkheid om meer maatwerk aan te brengen in de medezeggenschap
binnen de onderneming. Door de OR de mogelijkheid te bieden om met de ondernemer
afspraken te maken over het pakket van bevoegdheden dat zal worden uitgeoefend
kan worden bereikt dat de OR niet overbelast wordt. Daarnaast kan de OR zich
concentreren op deze bevoegdheden en kan de scholing van de OR hierop worden
geconcentreerd waardoor de kwaliteit van de medezeggenschap verbeterd. Zoals
in de memorie van toelichting al is aangegeven is de regering van mening dat
voor een effectieve en door de achterban gedragen medezeggenschap het van
belang is dat de bevoegdheden van de OR aansluiten op de situatie in de onderneming.
Zoals verderop nog uitgebreider zal worden toegelicht, komt de grondwettelijke
opdracht om een regeling voor de medezeggenschap te treffen hierbij niet in
het geding.De leden van de D66-fractie konden zich voorstellen dat de OR onder bepaalde
omstandigheden zelf kiest om een bepaalde bevoegdheid niet te gebruiken en
zij vroegen wat de rechtsgevolgen hiervan zijn. De leden van de ChristenUnie-fractie
vroegen of het niet overbodig is dat de wet deze mogelijkheid tot beperking
van bevoegdheden biedt, omdat de OR al op ad hoc basis kan afzien van de uitoefening
van zijn advies- of instemmingsrecht. De leden van de CDA-fractie vroegen
naar de knelpunten bij de huidige regeling waarbij de OR zelf op eigen initiatief
kan afzien van het advies- en instemmingsrecht.Zoals door de leden van de ChristenUnie-fractie naar voren wordt gebracht
kan de OR al ad hoc afzien van het uitoefenen van een bepaalde advies-
of instemmingsbevoegdheid. De regering acht deze regeling te beperkt. Zoals
reeds is gemeld kan een beperking van de bevoegdheden er juist toe leiden
dat in ondernemingen waar nog geen OR is ingesteld alsnog hiertoe wordt overgegaan.
Aan de andere kant van het spectrum zit de OR die met een andere invulling
van zijn bevoegdheden, bijvoorbeeld gericht op het strategisch beleid, beter
wil aansluiten op de behoefte in de onderneming. Ad hoc afzien van de bevoegdheden
is hierbij niet het geëigende middel.Voorts vermindert een overeenkomst over het pakket van bevoegdheden die
uitgeoefend wordt de lasten voor de ondernemer. Hij heeft vooraf duidelijkheid
over wat wel en wat niet aan de OR voorgelegd moeten worden. Bij het ad hoc
afzien van een bevoegdheid moet de ondernemer eerst zijn voorlopig besluit
formuleren voordat de OR beslist om wel of niet van zijn recht gebruik te
maken.Als de OR aan de ondernemer kenbaar heeft gemaakt dat hij op ad hoc basis
afziet van zijn recht op advies of instemming, dan is geregeld dat de OR in
een later stadium niet alsnog een beroep op de rechter kan doen om alsnog
zijn recht uit te oefenen (artikel 9:2, tweede lid). Dit rechtsgevolg is na
een unaniem advies door de SER op dit punt in de WMW opgenomen, anders dan
thans in de WOR.De leden van de CDA-fractie merkten op dat ondernemer en OR het advies-
en instemmingsrecht kunnen uitbreiden tot aangelegenheden in de arbeidsvoorwaardensfeer,
wanneer een bepaald onderwerp niet per CAO geregeld is. Zij vroegen aan welke
zaken hierbij gedacht wordt? Tevens vroegen zij wat de consequenties van deze
afspraken zijn als het gaat om het doorwerken ervan in de individuele contracten?Zoals in de memorie van toelichting1 al is
aangegeven, is en blijft naar de mening van de regering de CAO het belangrijkste
instrument met betrekking tot het collectief vaststellen van arbeidsvoorwaarden.
Op grond van deze overtuiging heeft de CAO voorrang op afspraken tussen ondernemer
en OR. In artikel 6:32 is daarom uitdrukkelijk bepaald dat de OR die op grond
van een ondernemingsovereenkomst een extra advies- of instemmingsrecht heeft
gekregen van dit recht geen gebruik kan maken indien in het onderwerp al in
een CAO of een regeling van publiekrechtelijke arbeidsvoorwaarden inhoudelijk
is geregeld. Bij het toekennen van extra instemmingsrecht kan gedacht worden
aan onderwerpen die in de arbeidsvoorwaardelijke sfeer liggen, maar niet genoemd
worden in artikel 6:25 (instemmingsrecht), zoals onkostenvergoedingen of disciplinaire
maatregelen. Ondernemingsovereenkomsten tussen ondernemer en OR werken niet
door in individuele arbeidsovereenkomsten. Willen deze afspraken doorwerken
in de individuele arbeidsovereenkomst dan zal de uitdrukkelijke instemming
van de individuele werknemer nodig zijn. Op initiatief van de werkgever kan
een eenzijdig wijzigingsbeding in de individuele arbeidsovereenkomst worden
opgenomen, waarop hij zich kan beroepen (artikel 7:613 BW). Hij kan echter
alleen beroep doen op dit beding indien hij bij de wijziging van de individuele
arbeidsovereenkomst een zodanig zwaarwichtig belang heeft dat het belang van
de werknemer dat door de wijziging zou worden geschaad daarvoor naar maatstaven
van redelijkheid en billijkheid moet wijken. Het gegeven dat de OR heeft ingestemd
met een bepaalde wijziging zal meetellen bij de vraag of er van de kant van
de werkgever sprake is van een zwaarwichtig belang om een wijziging in de
individuele arbeidsovereenkomst door te voeren, indien er aantoonbare zwaarwichtige
belangen in het spel zijn.Deze regeling die bij de wetswijziging van de WOR in 1998 in de wet is
opgenomen, is inhoudelijk niet gewijzigd.De leden van de SP-fractie vroegen of het in principe mogelijk is dat
vakbonden en werkgevers bij CAO bepaalde rechten van de OR en PVT weg contracteert?Op basis van artikel 6:30 van het wetsvoorstel kunnen bij CAO of een publieke
arbeidsvoorwaardenregeling extra bevoegdheden aan de OR worden toegekend.
De beperking van bevoegdheden op basis van artikel 6:31 is alleen mogelijk
op basis van een overeenkomst tussen ondernemer en OR. Vakbonden en werkgevers
hebben hier geen recht toe. Hiervoor is gekozen omdat beperking van bevoegdheden
bij uitstek afhankelijk is van de situatie in de onderneming. Er dient een
pakket van bevoegdheden te worden afgesproken dat passend is voor de betreffende
OR in de onderneming. Het is aan de OR of hij al dan niet een dergelijke afspraak
maakt.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af hoe de uitgangspunten flexibiliteit
en maatwerk zich verhouden tot het voorstel de OR te verplichten in zijn reglement
aan te geven hoe hij de achterban raadpleegt en hoe de achterban onderwerpen
op de agenda kan plaatsen. In dit verband vroegen de leden van de CDA-fractie
zich tevens af of dit voorstel zou kunnen leiden tot een beperking van de
zaken waarover OR en achterban overleggen. De leden van de PvdA-fractie waarschuwden
voor de symbolische functie van dergelijke voorschriften, omdat wettelijk
niet is af te dwingen dat de OR voorstellen en signalen vanuit de achterban
serieus moet nemen. Een betere oplossing zou in hun ogen zijn het verruimen
van de tijd beschikbaar voor overleg met de achterban. Ook zou de relatie
met de achterban kunnen worden verbeterd door in een convenant concrete afspraken
op te nemen voor de verbetering van de relatie OR en achterban.De leden van de D66-fractie en de ChristenUnie-fractie vroegen zich af
of het doel niet beter is gediend bij een agenderings- of iniatiefrecht voor
de achterban, zoals de FNV voorstelt. De leden van de SP-fractie achtten het
voorstel van de regering overbodig. Elke OR heeft volgens de leden van de
SP-fractie de natuurlijke behoefte om contact met de achterban te onderhouden.
De leden van de SP-fractie vroegen zich af of de regering heeft overwogen
om meer faciliteiten voor het raadplegen van de achterban te bieden, zoals
bijvoorbeeld het recht van werknemers om onder werktijd door de OR georganiseerde
bijeenkomsten te bezoeken, of het onder werktijd invullen van enquêtes,
of het recht van OR-leden om te kunnen spreken met werknemers tijdens hun
werktijd. Tevens wilden de leden van de SP-fractie graag weten wat de sancties
zijn voor OR-en die de nieuwe verplichtingen niet nakomen.De leden van de VVD-fractie ten slotte vergeleken de positie van een OR-lid
met die van een volksvertegenwoordiger. Hieruit concludeerden zij dat het
voorstel van de regering overbodig is.Voornoemd voorstel beoogt in de eerste plaats een bijdrage te leveren
aan het verbeteren van de relatie tussen de OR en de achterban. Uit de evaluatie
van de WOR bleek dat er reden tot zorg is over de deze relatie. Er vindt in
de regel onvoldoende communicatie met de achterban plaats1. Dit is niet goed voor de legitimiteit van de OR. Het voorstel verplicht
de OR in zijn reglement aan te geven hoe hij de achterban raadpleegt en hoe
de achterban onderwerpen op de agenda kan plaatsen. Dit biedt de achterban
mogelijkheden invloed uit te oefenen op de OR en het zet de OR aan tot nadenken
over de relatie met de achterban.De regering heeft niet bij wet willen voorschrijven hoe OR-en het contact
met de achterban in het reglement vorm moeten geven, noch heeft de regering
in het wetsvoorstel een agenderingsrecht of initiatiefrecht voor de achterban
willen opnemen. Dergelijke regelingen zouden te dwingend en te uniformerend
zijn. Het contact tussen OR en achterban moet maatwerk zijn. Voorzieningen
die in de ene onderneming goed werken, hoeven dat zeker niet
in een andere onderneming ook te doen. OR en achterban kunnen op basis van
het wetsvoorstel zelf bepalen welke wijze het beste werkt en het beste past
bij de situatie in de onderneming.Uiteraard bieden de voorstellen geen garantie dat de OR signalen vanuit
de achterban serieus neemt, zoals ook de leden van de PvdA-fractie reeds stelden.
De regering is evenwel niet met de leden van de PvdA-fractie van mening dat
de voorgestelde regeling louter een symbolische functie zou hebben. De voorstellen
bieden de achterban wel degelijk een houvast in zijn relatie met de OR.Het voorstel kan naar de indruk van de regering niet tot een beperking
van zaken leiden waarover contact met de achterban plaatsvindt, zoals de leden
van de CDA-fractie vreesden. De voorzieningen die in het reglement moeten
worden getroffen, regelen de onderwerpen waarover in ieder geval contact met
de achterban moet plaatsvinden. Het staat uiteraard de OR en achterban vrij
daarbuiten andere zaken te bespreken. Dit zal in de praktijk ook het geval
zijn. Mocht evenwel onvoldoende contact plaatsvinden, dan biedt de voorziening
in het reglement de achterban wel de mogelijkheid de OR hierop aan te spreken.Met betrekking tot de desbetreffende vraag van de leden van de VVD-fractie
ziet de regering onvoldoende aangrijpingspunten om de positie van volksvertegenwoordigers
en OR-leden en hun respectievelijke achterbannen met elkaar te kunnen vergelijken.
De regering meent dat de relatie tussen de OR en zijn achterban op de eigen
merites moet worden bekeken. De regering heeft dan ook uitsluitend daarnaar
onderzoek laten doen.De leden van de PvdA-fractie meenden dat het verbeteren van het contact
met de achterban meer gebaat zou zijn bij een verruiming van de tijd voor
overleg met de achterban. De leden van de SP-fractie wilden de faciliteiten
voor de achterban om te overleggen met de OR eveneens verbeteren.Artikel 5:8, derde lid bepaalt dat OR-leden in de gelegenheid moeten worden
gesteld om de achterban te raadplegen voorzover dat nodig is voor de vervulling
van de taak van de OR. Het verruimen van deze mogelijkheid zou wellicht betekenen
dat er een minimum in de wet moet worden vastgesteld. De regering acht dit
weinig zinvol. In een kleine onderneming zal men immers minder tijd aan achterbanoverleg
kwijt zijn dan in een grote onderneming. Ook is de behoefte aan tijd voor
achterbanoverleg sterk afhankelijk van wat er speelt in een onderneming. Wanneer
bij wet een minimum wordt vastgesteld kan hier geen rekening mee worden gehouden.De gekozen formulering biedt naar de mening van de regering meer mogelijkheden
om aan te sluiten bij de situatie in de onderneming. De norm die in artikel
5:8 wordt gegeven biedt de OR voldoende armslag om in overleg met de ondernemer
de tijd te krijgen die nodig is voor het achterbanberaad.Artikel 5:8, derde lid bepaalt dat de personen die door de OR worden geraadpleegd
in de gelegenheid moeten worden gesteld door de ondernemer om daaraan hun
medewerking te verlenen voorzover het raadplegen nodig is voor de vervulling
van de taak van de OR en zijn commissies. Onder medewerking valt uiteraard
ook bijvoorbeeld het deelnemen aan eventuele enquêtes die door de OR
worden georganiseerd.Uiteraard wordt in het wetsvoorstel geen regeling getroffen met betrekking
tot sancties voor OR-en, waarop de leden van de SP-fractie doelen. Het is
immers aan de achterban om de OR aan te spreken op nalatigheden. Dit zal uiteindelijk
ook kunnen blijken uit het stemgedrag.De leden van de fracties van CDA, VVD, D66 en SP wezen op het feit dat
30% van de OR-plichtige bedrijven geen OR heeft ingesteld. De leden van de
CDA-fractie vroegen naar aanleiding daarvan aan welke maatregelen de regering
denkt en welke instrumenten de regering heeft om de OR-plichtige bedrijven
alsnog te stimuleren de wet daadwerkelijk na te leven. De leden
van de VVD-fractie vroegen of de regering het feit dat 30% de WOR niet naleeft
als een probleem ziet en wat de regering van plan is hier aan te doen. De
leden van de D66-fractie verzocht de regering welke mogelijkheden er bestaan
om eventuele sanctiebepalingen vast te stellen met betrekking tot het niet
naleven van de wet. Ten slotte vroegen de leden van de SP-fractie wat de regering
heeft gedaan om de naleving van de WOR te handhaven.Naar aanleiding van de evaluatie van de WOR heeft het kabinet geconcludeerd
dat de naleving van de WOR zou moeten worden verbeterd evenals de toepassing
van de wet in de praktijk. Dit is echter primair de verantwoordelijkheid van
sociale partners, de ondernemer, de OR en de achterban van de OR. De regering
is daarom van opvatting dat sanctiebepalingen jegens de nalatige ondernemers
niet het aangewezen instrument zijn om naleving te bevorderen. De SER heeft
die opvatting unaniem onderschreven in zijn advies.Het niet naleven van de verplichting van de ondernemer om een OR in te
stellen kan door de betrokken werknemer(s) of werknemersverenigingen bij de
kantonrechter aanhangig worden gemaakt. De kantonrechter kan de ondernemer
veroordelen en verplichten om een OR in te stellen. Hij zal daarbij een termijn
vaststellen waarbinnen de ondernemer aan zijn verplichting moet voldoen. Daarbij
kan een dwangsom worden geëist voor de dagen dat de ondernemer, na afloop
van de gestelde termijn, niet aan zijn verplichting voldoet.Om de naleving van de medezeggenschapswetgeving te bevorderen zijn in
het wetsvoorstel bepalingen opgenomen die het voor ondernemers aantrekkelijker
kunnen maken een OR in te stellen en het voor werknemers aantrekkelijk kunnen
maken bij de OR betrokken te zijn of te raken. Juist mogelijkheden tot meer
maatwerk, zoals het bij CAO overeenkomen van een afwijkende medezeggenschapsstructuur
en het bij ondernemingsovereenkomst kunnen uitbreiden of beperken van de bevoegdheden
van de OR, kunnen de drempel tot het instellen van een OR voor ondernemers
verlagen. Hieruit is tevens af te leiden dat de voorstellen tot meer mogelijkheden
van maatwerk zeker niet slechts bedoeld zijn voor de kleine top van goed functionerende
OR-en, zoals de leden van de ChristenUnie-fractie vreesden.De voorstellen tot synchronisatie van OR-verkiezingen, het vereenvoudigen
van de kandidaatstelling voor OR-verkiezingen en het vereenvoudigen van de
procedure om commissies in te stellen, kunnen het OR-werk voor (aanstaande)
OR-leden aantrekkelijker maken.De leden van de SP-fractie vroegen zich tevens af wat de redenen zijn
van het niet naleven van de instellingsplicht door zo'n 30% van de OR-plichtige
bedrijven.Uit nalevingsonderzoek onder bestuurders van ondernemingen1 komt naar voren dat als belangrijkste redenen gelden dat: werknemers
of de ondernemer geen behoefte aan een OR hebben, er te weinig kandidaten
zijn voor de OR, of dat men andere vormen van overleg heeft in de onderneming.In het wetsvoorstel worden de bestaande verschillen tussen de OR en de
PVT gehandhaafd. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben om een overzicht
van die verschillen verzocht, welke zijn opgenomen in bijlage I.De positie van de PVT werd naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie
bij de behandeling van de werkwijze en faciliteiten van de medezeggenschapsorganen
in de memorie van toelichting onderbelicht. Deze leden verzochten hierop in
de nota naar aanleiding van het verslag nader in te gaan.De werkwijze van de PVT wordt geregeld in artikel 5:6. De faciliteiten
van de PVT worden geregeld in artikel 5:14. De positie van de PVT hierin is
ten opzichte van de WOR ongewijzigd.Voor de werkwijze en faciliteiten van de PVT gelden minder voorschriften
dan voor de OR. PVT's hebben beperktere taken en bevoegdheden dan de OR en
functioneren vaak in kleine ondernemingen waar het contact in de regel meer
informeel verloopt. Om die reden is het niet nodig dezelfde eisen te stellen
aan de werkwijze van de PVT als aan de werkwijze van de OR, noch is het nodig
PVT-leden dezelfde faciliteiten te bieden als OR-leden. Bijlage II geeft een
overzicht van de voorschriften aangaande de werkwijze en faciliteiten van
de PVT.3. Het advies van de SERDe leden van de PvdA-fractie vroegen waarom de SER geen advies was gevraagd
over het voorliggende wetsvoorstel.Over het voorliggende wetsvoorstel is geen advies gevraagd aan de SER,
omdat de SER op grond van de Wet op de bedrijfsorganisatie een algemene adviesfunctie
heeft gericht op aangelegenheden van sociale of economische aard. De SER is
niet primair bedoeld als adviesorgaan voor raadpleging met betrekking tot
wetsvoorstellen, zoals de Raad van State dat wel is. Vanuit zijn algemene
adviesfunctie is de SER juist om een beleidsmatig advies gevraagd over de
kabinetsstandpunten ten aanzien van de medezeggenschapswetgeving.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich bovendien af welke waarde de
regering hecht aan een SER-advies, als de regering unanieme adviezen op onderdelen
van de adviesaanvraag niet overneemt.Het kabinet had de SER natuurlijk geen advies gevraagd als het daar geen
waarde aan zou hechten. Zoals in de memorie van toelichting reeds is verwoord,
blijkt uit het advies de grote mate van betrokkenheid met de medezeggenschap
en de deskundigheid over het juridische raamwerk daarvan. De regering heeft
echter, net als de leden van de fractie van de PvdA, moeten constateren dat
het advies van de SER op een groot aantal punten sterk was verdeeld.In die gevallen dat de SER een unaniem negatief advies uitbracht lag het
in de rede om telkens te beoordelen of de argumentatie bij het advies overtuigend
genoeg was om het advies op te volgen. In een enkel geval leidde dit tot intrekking
van een voorstel, zoals bij het oorspronkelijke voorstel om aan de ondernemingsovereenkomst
tussen een ondernemer en de OR een maximale duur van 5 jaar te verbinden.
In andere gevallen was de argumentatie niet overtuigend genoeg om de rode
draad van het kabinetsstandpunt van meer flexibiliteit en vereenvoudiging
los te laten. Zo werd met betrekking tot de instelling van commissies in tegenstelling
tot het unanieme advies van de SER om de oude situatie te behouden, toch gekozen
voor minder complexiteit en meer flexibiliteit. En werd toch gekozen voor
een bescheiden instrument ter bevordering van de betrokkenheid van de achterban,
in de vorm van een verplichting in de reglementen van de OR op te nemen over
welke onderwerpen de achterban zal worden geraadpleegd en op welke wijze en
onder welke voorwaarden de achterban onderwerpen van de OR kan plaatsen.Ten slotte blijkt de waarde die de regering hecht aan het advies van de
SER uit het in het wetsvoorstel overnemen van enkele unaniem door de SER zelf
voorgelegde voorstellen tot wijziging van de medezeggenschapswetgeving, zoals
met betrekking tot de opzegtermijn van ondernemingsovereenkomsten die voor
onbepaalde tijd zijn aangegaan (artikel 6:31, derde lid), het bij een meerpartijenovereenkomst
kunnen overdragen van bevoegdheden van de COR of de GOR aan de OR (artikel
6:33, derde lid) en ten aanzien van de rechtsgevolgen van het
door de OR ad hoc afzien van zijn advies- of instemmingsbevoegdheid (artikel
9:2, tweede lid).4. Overige wijzigingen en invoeringswetDe leden van de CDA-fractie, de PvdA-fractie en de VVD-fractie vroegen
zich af of het afschaffen van de verplichte bemiddeling door de bedrijfscommissies
niet tot een significante verzwaring van de rechterlijke macht leidt. In dit
verband vroegen de leden van de CDA-fractie zich tevens af of het afschaffen
van de bedrijfscommissies niet leidt tot onnodig verlies van expertise. De
leden van de ChristenUnie-fractie wilden weten of dit voorstel wel overeenkomstig
het streven van de minister van Justitie is om meer gebruik te maken van mediation
ter ontlasting van de rechterlijke macht. De leden van de SP-fractie wilden
meer informatie over het aantal zaken dat jaarlijks door bedrijfscommissies
wordt behandeld.Het afschaffen van de verplichte bemiddeling door bedrijfscommissies leidt
naar het oordeel van de regering niet tot een significante verzwaring van
de belasting van de rechterlijke macht.Vooropgesteld zij dat er in de medezeggenschap weinig geprocedeerd wordt,
noch bij de ondernemingskamer, noch bij bedrijfscommissies, noch bij de kantonrechter.De ondernemingskamer die uitspraken doet in het kader van het adviesrecht
heeft in de periode 1996–2001 jaarlijks gemiddeld niet meer dan 60 zaken
voorgelegd gekregen1. Voor het aanhangig maken
van zaken bij de ondernemingskamer vereist de WOR niet dat voorafgaand bemiddeling
wordt gevraagd bij de bedrijfscommissies. De beroepsgang in het kader van
het adviesrecht is ongewijzigd in het wetsvoorstel WMW.Voor alle overige geschillen vereist de algemene geschillenregeling van
de WOR dat bedrijfscommissies om bemiddeling wordt gevraagd voordat de zaak
aanhangig wordt gemaakt bij de kantonrechter.In 2003 hebben de 24 bedrijfscommissies in totaal 86 geschillen voorgelegd
gekregen. Drie bedrijfscommissies – de bedrijfscommissies voor de non-profit
sector – nemen in 2003 samen meer dan de helft van de geschillen voor
hun rekening. De andere bedrijfscommissies leiden een slapend bestaan of behandelen
incidenteel een geschil2. Eerdere jaren vertonen
een vergelijkbaar resultaat3.Van de kleine honderd geschillen die bedrijfscommissies jaarlijks worden
voorgelegd, komt uiteindelijk een minderheid bij de kantonrechter terecht.
In het afgelopen decennium waren dat er gemiddeld niet meer dan 154. Dit ligt ver onder het aantal dat in het verleden is
geraamd op 100 tot 120 procedures per jaar5.Het is niet aannemelijk dat in de toekomst door het introduceren van vrijwillige
bemiddeling veel meer geschillen bij de kantonrechter terecht zullen komen,
laat staan dat – gezien het beperkt aantal zaken dat jaarlijks bij de
bedrijfscommissies speelt – de eerdere ramingen zullen worden overschreden.In het verleden waren OR-en en ondernemers geregeld niet tevreden met
de bemiddeling of advisering van de bedrijfscommissies6. De voorgelegde geschillen werden echter lang niet altijd aan de kantonrechter
voorgelegd. De reden hiervan was dat partijen de zaak niet verder op scherp
wilden stellen of onnodig verder wilden juridiseren7. Bovendien kost een kantongerechtprocedure tijd en geld. De zaak werd
daarom vaak alsnog in der minne geschikt.De verwachting van de regering is dat partijen dergelijke zaken in de
toekomst evenmin aan de kantonrechter zullen willen voorleggen. Voor deze
zaken zullen partijen meer gebaat zijn bij vrijwillige bemiddeling of arbitrage.De regering heeft er bewust voor gekozen de bemiddeling niet langer verplicht
te stellen. Bemiddeling heeft pas kans van slagen wanneer beide partijen een
zekere bereidheid aan de dag leggen er uit te willen komen. Wanneer partijen
deze bereidheid niet hebben, vormt een verplichte bemiddeling niet meer dan
een hinderlijke en tijdrovende drempel voor het geschil aan de kantonrechter
kan worden voorgelegd. Het instellen van voorzieningen voor vrijwillige bemiddeling
komt overeen met de initiatieven van de Minister van Justitie, waarover hij
de Tweede Kamer 19 april 2004 informeerde1.Ter bevordering van het oplossen van geschillen langs buitengerechtelijke
weg, krijgt de SER de opdracht een voorziening voor bemiddeling te treffen.
De SER heeft bij brief van 17 december 2004 laten weten bereid te zijn
de instelling van een laagdrempelige voorziening voor de bemiddeling van geschillen
te willen bevorderen.De leden van de fracties van de VVD, de SP en de ChristenUnie vroegen
wat de beoogde inwerkingtredingdatum van het wetsvoorstel is en wanneer de
invoeringswet naar de Tweede Kamer wordt gezonden.De beoogde inwerkingtredingdatum van het wetsvoorstel WMW is 1 januari
2006. Het wetsvoorstel Invoeringswet Wet medezeggenschap werknemers is inmiddels
al aan de Tweede Kamer aangeboden2.5. Wet medezeggenschap werknemersDe leden van de CDA-fractie gaven aan dat de SER onder bepaalde omstandigheden
een ondernemer ontheffing kan verlenen van de verplichting tot het instellen
van een OR. De SER hoort de vereniging van werknemers (die de belangen behartigt
van de werknemers in de betrokken onderneming) alvorens hij een besluit neemt
over het al dan niet verlenen van een ontheffing. Niet duidelijk is wat de
rol van de werknemers en/of hun vertegenwoordigers is om tussentijds de ontheffing
ongedaan te maken indien de grond daarvoor vervalt? Ook was de vraag relevant
met wie de SER kan overleggen in bedrijven/sectoren waar de vertegenwoordiging
van werknemers en/of hun belangenorganisaties ontbreken?Zoals in artikel 3:7, tweede lid, staat vermeld, wordt de ontheffing verleend
door de SER. Het intrekken van de ontheffing gebeurt ook door de SER. Bij
het verlenen van de ontheffing moet de ondernemer aan een aantal voorwaarden
voldoen. Hij moet een voorziening treffen om de informatie en raadpleging
van de werknemers over een aantal situaties te garanderen. De ondernemer aan
wie de ontheffing is verleend zal niet snel naar de SER gaan met het verzoek
om de ontheffing in te trekken. Als de omstandigheden zich voordoen op basis
waarvan de ontheffing kan worden ingetrokken, dan zal hij ofwel niets doen
of overgaan tot het instellen van een OR. Het zullen derhalve de betrokken
werknemers of de betrokken verenigingen van werknemers zijn die bij de SER
een verzoek zullen indienen om de ontheffing in te trekken. Zoals in het wetsvoorstel
en in de WOR is vermeld, worden door de SER de verenigingen van werknemers
in de gelegenheid gesteld om te worden gehoord bij het verlenen van een ontheffing.
Het gaat daarbij om werknemersverenigingen die de belangen van werknemers
behartigen in de betrokken onderneming of bedrijfstak. Bij de zeer beperkte
toepassing van dit artikel (gemiddeld minder dan 1 per jaar) is in de praktijk
nog nooit een probleem gesignaleerd.De leden van de CDA-fractie merkten op dat het toevoegen van een ambtelijk
secretaris aan de OR niet verplicht is. Zij vroegen zich af wat het voor de
kwaliteit van de medezeggenschap betekent als er geen ambtelijk secretaris
is toegevoegd aan de OR. De leden van de ChristenUnie-fractie wilden
graag weten waarom is afgezien van een basisvoorziening met betrekking tot
een ambtelijk secretaris.Zoals in het Kabinetsstandpunt Evaluatie WOR1
wordt benadrukt is de inrichting van werkzaamheden primair een zaak van de
OR zelf. De OR heeft immers het beste zicht op de eigen werkzaamheden, de
situatie in het bedrijf en de organisatie ter plekke en weet dan ook het beste
hoe het secretariaat ingericht moet worden, de actuele informatieverstrekking
door de bestuurder vorm moet worden gegeven en de communicatie met de achterban
dient te worden ingericht.Het aanstellen van een ambtelijk secretaris zal zeker bij kunnen dragen
aan het goed functioneren van de OR. Er zijn evenwel ook andere mogelijkheden
om het ondersteunende medezeggenschapswerk vorm te geven die mogelijkerwijs
beter aansluiten bij de situatie in de onderneming. In bepaalde sectoren maken
sociale partners hierover CAO-afspraken2. De
regering ziet geen reden om een recht op een ambtelijk secretaris in de wet
op te nemen en daarmee de flexibiliteit die in de wet zit opgesloten te verminderen
en bovendien de lasten voor ondernemers te verzwaren.De leden van de CDA-fractie vroegen naar de consequenties van een overeenkomst
waarbij de duur van de overeenkomst niet is beperkt. Zij meenden dat dit in
de praktijk kan betekenen dat een nieuwe OR een lange tijd gebonden kan zijn
aan de – door de oude OR gemaakte afspraken met een onbeperkte duur
die (voorlopig) niet terug te draaien zijn. Ook de leden van de PvdA-fractie
vroegen hiernaar. Zij waren van mening dat het onduidelijk was of ook voor
bepaalde tijd gesloten overeenkomsten tussentijds kunnen worden opgezegd met
een opzegtermijn van zes maanden, indien de overeenkomst daarin niet voorziet.Zowel de leden van de PvdA-fractie als de VVD-fractie wezen erop dat in
artikel 6:31, derde lid staat dat de looptijd van de afspraken op grond van
overeenkomsten tussen de ondernemer en de OR in beginsel voor onbepaalde tijd
is, tenzij anders is overeengekomen. Dit betekent dat een nieuwe OR of een
nieuwe bestuurder aan de afspraken zijn gebonden. De opzegtermijn van de overeenkomsten
voor onbepaalde tijd is zes maanden, tenzij in de overeenkomst anders is overeengekomen.
De leden van de VVD-fractie vroegen of de minister dit niet in strijd achtte
met ons burgerlijk recht waarin wordt bepaald dat een overeenkomst een meerzijdige
rechtshandeling is, waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere
een verbintenis aangaan? Men zal dus partij moeten zijn bij de overeenkomst
wil men daaraan kunnen worden gehouden.De leden van de PvdA-fractie wezen op de situatie waarin een ondernemingsovereenkomst
wordt gesloten in het kader van het adviestraject en waarbij er afspraken
worden gemaakt over zaken die zullen worden uitgevoerd in de periode die volgt
na het nemen van het besluit. Als er niets over de duur en opzegging in de
overeenkomst is geregeld, kan de ondernemer volgens het wetsvoorstel de overeenkomst
onmiddellijk na het genomen besluit opzeggen, waardoor er van de gemaakte
afspraken niets uitgevoerd hoeft te worden. Deze leden vroegen of het niet
zo kon worden geformuleerd dat daar waar geen duur of opzegging is geregeld
een overeenkomst alleen met wederzijds goedvinden kan worden beëindigen
en wanneer partijen het niet eens worden de kantonrechter beslist.Met de wetswijziging van de WOR in 1998 is duidelijk geworden dat de gebondenheid
van de ondernemer en de OR aan de overeenkomst op grond van artikel 32 WOR
niet eindigt bij het verstrijken van de zittingstermijn of het vervangen van
de bestuurder die namens de ondernemer de overeenkomst heeft gesloten3. Opzegging door de ondernemer is slechts mogelijk bij
een belangrijke wijziging van de omstandigheden, dit geldt ook voor de OR.
In het onderhavige wetsvoorstel is de regeling betreffende de overeenkomst
tussen ondernemer en OR niet gewijzigd. In het kader van de adviesaanvraag
aan de SER is echter wel aan de orde gesteld of er een maximumtermijn aan
de looptijd van de overeenkomst zou moeten worden gesteld. De SER was in zijn
advies unaniem van mening dat er geen behoefte bestond om aan de ondernemingsovereenkomst
een maximumtermijn te verbinden. Ondernemer en OR staan alle mogelijkheden
van het overeenkomstenrecht ter beschikking. Er was geen aanleiding tot een
aanvullende wettelijke regeling. Om geschillen over de in acht te nemen opzegtermijn
te voorkomen bepleitte de SER in het wetsvoorstel uitsluitend een bepaling
op te nemen over de in acht te nemen opzegtermijn van ondernemingsovereenkomst
indien er geen afspraak is gemaakt over de opzegtermijn.In het wetsvoorstel WMW is dit unanieme advies verwerkt in artikel 6:31,
derde lid. Voor het beëindigen van overeenkomsten tussen ondernemer en
OR betekent dit het navolgende. Overeenkomsten van bepaalde of onbepaalde
tijd kunnen altijd worden beëindigd met wederzijds goedvinden. Daarnaast
lopen overeenkomsten van bepaalde tijd automatisch af na het verstrijken van
de afgesproken tijd. Mocht deze periode voor een van de partijen te lang zijn
en is beëindiging met wederzijds goedvinden niet mogelijk dan kan men
altijd nog naar de rechter met het verzoek om de overeenkomst alsnog te beëindigen.
Is er sprake van een overeenkomst van onbepaalde tijd dan kunnen partijen
zelf afspreken welke opzegtermijn zij in acht zullen nemen, dat kan dus variëren.
Alleen in het geval dat een overeenkomst voor onbepaalde tijd is afgesproken
zonder een opzegtermijn is artikel 6:31, derde lid, van toepassing. Daarnaast
kan een overeenkomst van onbepaalde tijd met of zonder opzegtermijn altijd
worden beëindigd door een verzoek in te dienen bij de rechter.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat in de WOR alle bijzondere
bepalingen die betrekking hebben op de medezeggenschap bij de overheid in
een apart hoofdstuk staan. In het nieuwe wetsontwerp is dit aparte hoofdstuk
komen te vervallen en daar waar het relevant is komt een aantal van deze bepalingen
terug. Zo is in het voorliggende wetsvoorstel in artikel 1:2, tweede lid bij
de definitie van het begrip bestuurder aangegeven dat bepaalde politieke functionarissen
geen bestuurder in de zin van het voorliggende wetsvoorstel kunnen zijn, zoals
tot nu toe in artikel 46d, onderdeel a, WOR was omschreven. De bepalingen
over het primaat van de politiek en de rechtspraak zijn verplaatst naar de
bepaling over het overlegrecht. Bij het opstellen van een verordening voor
scholing, vorming en kwaliteitsbevordering door de SER is verwezen naar de
rol van de Raad voor het Overheidspersoneelbeleid (artikel 8:1, zevende lid).
In artikel 9:1 en 9:8 zijn de afwijkende bepalingen opgenomen, indien het
gaat om een geschil van een OR van het op basis van de wet bevoegde rechterlijk
college.In de memorie van toelichting wordt geen aandacht besteed aan de vraag
of het vervallen van een apart hoofdstuk met de afwijkende bepalingen voor
de overheidsmedezeggenschap, inhoudt dat er in de toekomst ook geen behoefte
meer is aan een dergelijk hoofdstuk, omdat de positie van de overheidsmedezeggenschap
geen verdere bijzondere regelgeving vereist. Impliciet mag dit worden geconcludeerd,
namen de leden van de PvdA-fractie aan. Daarnaast merkten zij op dat de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geen mede-indiener van het wetsontwerp
is. De enige indiener is de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Mogelijkerwijs is dat de reden dat de medezeggenschap bij de overheid als
een ondergeschoven kindje wordt behandeld in dit wetsontwerp. Zij merkten
op dat de regeling die in de WOR met betrekking tot ambtenaren zijn opgenomen
nu volledig verdwenen zijn. Zij wensten een nadere toelichting.Zoals de leden van de PvdA-fractie terecht hebben opgemerkt is in het
wetsvoorstel geen apart hoofdstuk opgenomen met betrekking tot de medezeggenschap
van ambtenaren. Dit wil echter geenszins zeggen dat daarmee de medezeggenschap
van ambtenaren is gewijzigd, laat staan als«ondergeschoven kindje»
zou worden beschouwd. Zoals zij zelf al hebben aangegeven zijn de twee artikelen
waaruit het hoofdstuk«bijzondere bepalingen voor ondernemingsraden bij
de overheid» in de WOR bestaat opgenomen bij de diverse onderwerpen
van het wetsvoorstel. In de memorie van toelichting en eerder in deze nota
is aangegeven dat de opzet van het wetsvoorstel is gebaseerd op de logische
gang van zaken bij het totstandkomen van een OR. Bij het betreffende onderwerp
is aangegeven of voor ambtenaren of de rechterlijke macht een uitzondering
van toepassing is. Deze uitzonderingen zijn nodig in verband met de bijzondere
positie van de overheid zoals in het staats- en bestuursrecht verankerd. Deze
heeft ook betekenis voor de verhouding tussen de overheid en haar personeel.Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de WOR bij de overheid was
dat de politieke democratie niet mag worden geschonden door de medezeggenschap
van het overheidspersoneel. In ons democratisch staatsbestel heeft de politiek
immers de hoogste zeggenschap en staat het overheidspersoneel in dienst van
de politieke besluitvorming. Uit de staatsrechtelijke bevoegdheidsverdeling
vloeit zonder meer voort dat medezeggenschapsorganen, zowel in de marktsector
als in de overheidssector, zich niet kunnen begeven op het terrein dat aan
democratisch gecontroleerde organen is voorbehouden. Om aan het overheidspersoneel
niet méér mogelijkheden tot het beïnvloeden van de politieke
besluitvorming te doen toekomen dan aan de burgers, is er voor gekozen in
de WOR een speciale bepaling op te nemen ter bescherming van dit politieke
primaat. Dit uitgangspunt is ongewijzigd verwerkt in het wetsvoorstel WMW.Een ander uitgangspunt van het onderhavige wetsvoorstel is om bepalingen
over hetzelfde onderwerp zoveel mogelijk bij elkaar te plaatsen. Dit voorkomt
veelvuldige verwijzingen en daaruit voortvloeiende onoverzichtelijkheid. Als
voorbeeld mag dienen artikel 46d, onderdeel d, WOR waar de aan de SER toegekende
bevoegdheden worden toegewezen aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Het betreft een verwijzing naar meerdere artikelen, namelijk «de artikelen
5, 8, tweede en derde lid, 37, 38, 39 en 41 tweede lid, van deze wet».
Dit leidt niet tot een direct en overzichtelijk inzicht in de betreffende
toegekende bevoegdheden.Met het onderhavige wetsvoorstel komt de regeling met betrekking tot de
bedrijfscommissies te vervallen evenals artikel 8, tweede en derde lid, WOR
omdat hier in de praktijk nooit gebruik van is gemaakt. Dit betekent dat voor
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uitsluitend de bevoegdheid
zou overblijven tot het verlenen van vrijstelling van de verplichting tot
de instelling van een OR. De regering is van mening dat in het zeldzame geval
dat er door een overheidswerkgever een ontheffing wordt gevraagd van de instelling
van een OR, deze ontheffing ook kan worden verleend door de SER. Dit mede
gezien de daaraan verbonden procedurevoorschriften die garanderen dat de directe
belanghebbenden daarbij worden betrokken (artikel 3:7). Verderop in deze nota
wordt nog uitgebreider teruggekomen op de veranderde rol van de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in de WMW.Ten slotte is gevolg gegeven aan aanwijzing 201 van de Aanwijzingen voor
de regelgeving (Ar) om het aantal medeondertekenaars van een regeling zoveel
mogelijk te beperken. Als eerstverantwoordelijke minister voor de medezeggenschap
van (alle) werknemers is de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
de aangewezen bewindspersoon om deze regeling te ondertekenen.De leden van de CDA-fractie vroegen de minister in te gaan op de positie
en de rol van de OR als het gaat om de personele consequenties van door de politiek genomen besluiten. De leden van de PvdA-fractie merkten
op dat er geen inhoudelijke aandacht wordt besteed, noch in de wettekst noch
in de memorie van toelichting, aan de ontwikkeling in de rechtspraak over
de bepaling over het primaat van de politiek. Zij vroegen of die ontwikkelingen
niet van dien aard zijn dat het toch nodig is om te beschouwen of de wettekst
niet aangepast zou moeten worden. Zij verwezen daarbij naar een artikel van
prof.mr. L. C. J. Sprengers1.In dit artikel geeft Sprengers aan dat de uitspraak van de Hoge Raad2 richtinggevend is geweest voor latere uitspraken door
dit college. Daarnaast stelt hij dat na de evaluatie het aan de rechterlijke
macht wordt overgelaten om in concrete situaties de grenzen te trekken van
deze bepaling en dat dit ook de taak van de rechterlijke macht is. Hij is
echter van mening dat de in de WOR opgenomen regeling over het primaat van
de politiek aanscherping vereist om meer duidelijkheid te geven aan overheidsondernemers
en OR-en over de grenzen van de bevoegdheden van de OR. Hij is van mening
dat dit bij het wetsvoorstel WMW zou moeten worden gerealiseerd.Bij de evaluatie van de invoering van de WOR bij de overheid3 is nadrukkelijk stilgestaan bij het primaat van de politiek en de
ontwikkelingen in de (rechts)praktijk. Er is toen ook uitvoering aandacht
besteed aan de ontwikkelingen die deze bijzondere bepaling in de jurisprudentie
heeft ondergaan. Geconcludeerd werd dat de hiervoor bedoelde uitspraak van
de Hoge Raad van 26 januari 2000 tot op zekere hoogte duidelijkheid heeft
gebracht. De uitspraak van de Hoge Raad hield in dat politieke besluiten waaraan
personele gevolgen zijn verbonden, zonder voorafgaand advies van de OR kunnen
worden genomen. Dit is alleen anders indien in het politieke besluit in het
bijzonder de personele gevolgen worden geregeld. Hoewel door de wetgever destijds
werd onderkend dat niet in alle gevallen een duidelijke tweedeling kan worden
gemaakt tussen het politieke besluit en de personele gevolgen, was het uitgangspunt
evenwel dat politieke besluiten onttrokken zijn aan de medezeggenschap van
het overheidspersoneel. Het oordeel van de Hoge Raad dat politieke besluiten
die tot doel hebben de personele gevolgen te regelen, wel voorafgaand aan
de politieke besluitvorming voor advies moeten worden voorgelegd aan de OR,
is redelijk. In dergelijke gevallen zou er immers na de politieke besluitvorming
geen gelegenheid meer voor de OR zijn om zich over de personele gevolgen uit
te spreken. De huidige afbakening van de medezeggenschap ten opzichte van
de politieke besluitvorming zoals die is vastgelegd in het wetsvoorstel heeft
een duidelijke invulling gekregen. Er is op dit moment geen aanleiding om
de voorgestelde formulering aan te passen.De leden van de D66-fractie steunden de regering in het handhaven van
het primaat van de politiek en de rechterlijke macht. Medezeggenschap mag
democratisch genomen beslissingen en uitspraken van de rechter niet blokkeren.
Wel was de D66-fractie van mening dat er ruimte voor medezeggenschap moet
zijn in bijvoorbeeld reorganisaties die uit bedoelde beslissingen en uitspraken
voortvloeien.Zoals hiervoor al omschreven is het afhankelijk van de inhoud van het
politieke besluit of en op welke wijze de OR adviesrecht heeft bij het betrokken
besluit. Als het politieke besluit genomen is en tot gevolg heeft dat er een
reorganisatie zal plaatsvinden die gevolgen heeft voor de werkzaamheden van
de in de onderneming werkzame personen dan is het adviesrecht aan de orde.
Dit laat echter onverlet dat het inschakelen van de OR ten aanzien van de
personele gevolgen op het moment dat het politieke besluit nog niet is genomen
mogelijk is. De wettekst verbiedt het niet dat overheidswerkgevers politieke
besluiten in de overlegvergadering bespreken en daarover advies
van de OR vragen. Het wetsvoorstel en ook de WOR regelt dat de OR geen recht
van overleg heeft over politieke besluiten.De leden van de PvdA-fractie constateerden terecht dat in het nieuwe artikel
6:10, tweede lid, de bepalingen over het primaat van de politiek evenals het
primaat van de rechtspraak worden samengevoegd, die in de huidige WOR zijn
opgenomen in artikel 23, tweede lid, voor zover betrekking hebbend op privaatrechtelijke
rechtspersonen, die met de publieke taak belast zijn en in artikel 46d, onderdeel
b, WOR voor zover het de overheidsondernemingen betreft en in artikel 46d,
onderdeel c, WOR voor zover het het primaat van de rechtspraak betreft.Zij waren van mening dat bij deze samenvoeging een aantal wijzigingen
in de wettekst zijn geslopen. Met name wezen zij op het begrip «publiekrechtelijke
taken» en het verschil in de formulering tussen artikel 23, tweede lid,
WOR en artikel 46d, onderdeel b, WOR. In het eerste artikel vervalt de overlegbevoegdheid
van de OR als het gaat om het beleid en de uitvoering van een bij of krachtens
wettelijk voorschrift aan de ondernemer opgedragen «publiekrechtelijke
taak». In artikel 46d, onderdeel b, WOR is sprake van de «publiekrechtelijke
vaststelling van taken van publiekrechtelijke lichamen en onderdelen daarvan,
noch het beleid ten aanzien van en de uitvoering van die taken». In
de juridische literatuur is gedebatteerd over de vraag of aan het verschil
in formulering tussen enerzijds «publiekrechtelijke taken» en
anderzijds «taken van publiekrechtelijke lichamen» betekenis moet
worden toegekend. In de nieuwe wettekst worden in artikel 6:10, tweede lid,
beide begrippen gehanteerd. In artikel 6:10, tweede lid, onderdeel a, staat «de
publiekrechtelijke vaststelling van taken van publiekrechtelijke lichamen»
en vervolgens staat in artikel 6:10, tweede lid, onderdeel b, «het beleid
en uitvoering van een bij of krachtens een wettelijk voorschrift aan de ondernemer
opgedragen publiekrechtelijke taak». Ook werd niet duidelijk of het
ging om synoniemen, hetgeen het meest aannemelijk leek vanwege het uitblijven
van een toelichting dat daaraan een verschillende betekenis toekomt. De leden
van de PvdA-fractie zouden graag een toelichting ontvangen op het gebruik
van beide begrippen in dit artikel. Daarnaast merkten de leden van de PvdA-fractie
op dat de uitzondering ten aanzien van de personele gevolgen in artikel 23,
tweede lid, WOR was gekoppeld aan de gevolgen voor de «uitvoering»
van de werkzaamheden in de onderneming werkzame personen. In het voorliggende
wetsvoorstel is in artikel 6:10, tweede lid, het woord uitvoering komen te
vervallen en de tekst overgenomen zoals die nu in artikel 46d, onderdeel b,
WOR staat. Er werd niet toegelicht welke betekenis hieraan moet worden toegekend
ten aanzien van de tekst zoals die voorheen in artikel 23, tweede lid, WOR
stond. De leden van de PvdA-fractie zouden hier graag duidelijkheid over hebben.Bij de opstelling van artikel 6:10, tweede lid, is gekeken naar de formuleringen
zoals die zijn opgenomen in artikel 23, tweede lid, en artikel 46d, onderdeel
b, van de WOR. Uit de totstandkoming van artikel 46d, onderdeel b, blijkt
dat bewust is gekozen voor de formulering van dit artikel, als aanvulling
op artikel 23, tweede lid, WOR1. Voor de marktsector
was sinds jaren bepaald dat besluiten die betrekking hebben op het beleid
ten aanzien van en de uitvoering van de publiekrechtelijke taak die aan een
onderneming is opgedragen, geen onderwerp van overleg zijn voor de OR. Het
beleid omtrent alsook de uitvoering van de publiekrechtelijke taak vallen
derhalve onder het primaat van de politiek, behoudens de personele gevolgen.
Bij de totstandkoming van de WOR bij de overheid is bewust niet gekozen voor
een aanvulling van artikel 23 WOR met de publiekrechtelijke lichamen en onderdelen
daarvan. Voor een afzonderlijke bepaling in artikel 46d, onderdeel b, WOR
is gekozen om te benadrukken dat het primaat van de politiek evenzeer geldt
voor OR-en bij de overheid. Bij het onderhavige wetsvoorstel
is een andere opzet gekozen. Per artikel wordt aangegeven welke rechten voor
welke medezeggenschapsorganen van toepassing zijn. Dit heeft ertoe geleid
dat in artikel 6:10, tweede lid, alle uitzonderingen op het recht van overleg
zijn opgenomen. Inhoudelijk is geen wijziging gekomen in de uitzonderingen
op het recht van overleg. Artikel 6:10, tweede lid, onderdeel a, heeft specifiek
betrekking op de vaststelling van taken van de overheid. Artikel 6:10, tweede
lid, onderdeel b, heeft betrekking op het beleid en de uitvoering van de publiekrechtelijke
taken. Daaronder vallen ook de publiekrechtelijke taken die opgedragen zijn
aan privaatrechtelijke lichamen. Publiekrechtelijke taken opgedragen aan privaatrechtelijke
lichamen en taken van publiekrechtelijke lichamen worden voor de medezeggenschap
op dezelfde manier in het wetsvoorstel behandeld. Daarin is ten opzichte van
de WOR geen wijziging gebracht.Bij het formuleren van de uitzondering op het primaat van de politiek
is gekozen voor de terminologie zoals die is opgenomen in artikel 46d, onderdeel
b, WOR, te weten «behoudens voor zover het betreft de gevolgen daarvan voor de werkzaamheden van de in de onderneming
werkzame personen». Inhoudelijk is geen wijziging gekomen in deze uitzondering.
Op deze wijze wordt beoogd op dit punt geen andere invulling van medezeggenschapsrechten
te creëren ten opzichte van de WOR.De leden van de PvdA-fractie wezen erop dat de toelichting herhaalt dat
er voor het uitbrengen van een advies overleg moet worden gevoerd. Omdat als
gevolg van de bepaling over het primaat van de politiek het overlegrecht vervalt,
is er geen sprake van een advies -of instemmingsrecht, omdat over aangelegenheden
die onder het primaat van de politiek vallen de wet regelt dat geen overleg
kan worden gevoerd. De leden van de PvdA-fractie attendeerden echter dat een
van de voorstellen in dit wetsontwerp is om de overlegverplichting bij het
advies- en instemmingsrecht te laten vervallen. De overlegverplichting bij
deze bijzondere bevoegdheden was de schakelbepaling in relatie tot de bepaling
over het primaat van de politiek en van de rechtspraak. Op basis van het voorliggende
wetsvoorstel is het volgens deze leden mogelijk dat een OR zich op het standpunt
stelt dat het adviesrecht niet wordt beperkt door de bepaling van het primaat
van de politiek, nu het niet meer noodzakelijk is om daarover overleg te voeren.De door de leden van de PvdA-fractie veronderstelde verruiming van het
adviesrecht bij aangelegenheden over het primaat van de politiek is niet beoogd
en ook niet gewenst. Het primaat van de politiek is in de WOR vastgelegd in
artikel 46d, onder b, en in het wetsvoorstel WMW in artikel 6:10, tweede lid,
onder a en b. De OR heeft geen overlegrecht over aangelegenheden die de onderneming
betreffen en die vallen onder de publiekrechtelijke vaststelling van taken
van publiekrechtelijke lichamen en onderdelen daarvan en het beleid ten aanzien
van en de uitvoering van een bij of krachtens een wettelijk voorschrift aan
de ondernemer opgedragen publiekrechtelijk taak. Het primaat van de rechterlijke
macht is in het wetsvoorstel WMW geregeld in artikel 6:10, tweede lid, onder
c. Het primaat van de politiek en van de rechterlijke macht is van toepassing
behoudens voor zover het betreft de gevolgen daarvan voor de werkzaamheden
van de in de onderneming werkzame personen. Door de OR het overlegrecht daarover
te onthouden, vervallen ook de verdergaande bevoegdheden van de OR zoals het
uitoefenen van advies- en instemmingsrecht over dergelijke aangelegenheden.
Het primaat van de politiek is dus niet gewijzigd. Door het schrappen van
de overlegverplichting bij het advies- en instemmingsrecht komt de bepaling
over het primaat van de politiek niet in de lucht te hangen. De redenering
dat indien de OR geen overlegrecht heeft over een bepaalde aangelegenheid
derhalve de verdergaande bevoegdheden ook niet kunnen worden uitgeoefend,
gaat nog steeds op. Toch wil de regering er geen enkele twijfel
over laten bestaan dat het primaat van de politiek ongewijzigd is ten opzichte
van de WOR. Daarom wordt in de bijgevoegde nota van wijziging in de artikelen
6:18 en 6:25 een bepaling opgenomen die buiten twijfel stelt dat de OR geen
gebruik kan maken van deze bevoegdheden indien het gaat om een voorgenomen
besluit zoals omschreven in artikel 6:10, tweede lid.Zowel de leden van de PvdA-fractie, als de D66-fractie en de ChristenUnie-fractie
hadden vragen over artikel 3:15 van het voorliggende wetsvoorstel waarin de
mogelijkheid wordt geopend dat bij CAO of bij een regeling van arbeidsvoorwaarden
vastgesteld door of namens een daartoe bevoegd bestuursorgaan, gekozen kan
worden voor een andere inrichting van de medezeggenschap in de onderneming(en)
dan volgens de wet.De leden van de PvdA-fractie wezen erop dat in de praktijk vaker afspraken
worden gemaakt over tijdelijke (fusie)medezeggenschapsorganen, verlenging
van zittingstermijn van medezeggenschapsorganen vanwege een fusie of reorganisatie,
of het deelnemen van medezeggenschapsorganen op basis van een andere wettelijke
regeling (WWO of WMO) aan een COR die op basis van de WOR is ingesteld voor
het hele concern waarvan de onderwijsinstellingen slechts een onderdeel vormen.
In de huidige praktijk is de vraag of dergelijke afspraken, die soms strijdig
zijn met de tekst van de WOR, formeel gezien wel rechtskracht hebben. Omdat
alle belanghebbenden het nut van de afspraken inzien, leveren deze afspraken
geen geschillen op. Zij vroegen of bovengenoemde voorbeelden nu gedekt worden
door de in artikel 3:15 gecreëerde mogelijkheid.De door de PvdA-fractie naar voren gebrachte voorbeelden worden op basis
van een overeenkomst tussen ondernemer en OR tot stand gebracht. Zij zijn
niet in strijd met de WOR omdat zij een nadere invulling geven van de medezeggenschap
in een bepaalde situatie die meestal na verloop van tijd weer voorbij is.
Daarnaast kan een op basis van de WOR ingestelde COR, in een onderneming waarin
verschillende medezeggenschapsregimes van toepassing zijn, ook vertegenwoordigers
van andere tot het concern behorende ondernemingen waar geen OR is, opnemen
in zijn raad. Artikel 34, vierde lid, WOR en artikel 4:9, tweede lid, van
het wetsvoorstel WMW houden in dat de COR in zijn reglement kan bepalen dat
van de COR, behalve de vertegenwoordigers van de onderliggende OR-en, ook
deel kunnen uitmaken vertegenwoordigers van ondernemingen die door de ondernemer
in stand worden gehouden, maar ten aanzien waarvan geen verplichting tot het
instellen van een OR geldt. In tegenstelling tot hetgeen de leden van de PvdA-fractie
menen is artikel 3:15 niet voor dit soort situaties bedoeld.De leden van de D66-fractie zagen graag een reactie van de regering op
de kritiek van VNO-NCW dat het merkwaardig is dat in artikel 3:15 een CAO
of een regeling van arbeidsvoorwaarden wordt geëist, terwijl het voor
de hand ligt dat de ondernemer dergelijke afspraken met de bestaande medezeggenschapsorganen
zelf maakt. De leden van de D66-fractie wilden niet dat medezeggenschapsorganen
die met de onderneming tot een bepaalde medezeggenschapsstructuur zijn gekomen,
kunnen worden overruled via een CAO.De leden van de PvdA-fractie en de ChristenUnie-fractie verzochten de
regering de noodzaak van artikel 3:15 nader te onderbouwen. Welke aanleiding
is er om voor te stellen dat bij CAO of een regeling van arbeidsvoorwaarden
kan worden afgeweken van de artikelen 3:10 tot en met 3:13? De leden van de
PvdA-fractie vroegen of dit voorstel niet haaks staat op de wens tot het leveren
van maatwerk. De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of dit voorstel
wel voldoende recht deed aan de zelfstandige positie van medezeggenschapsorganen?Zoals uit bovenstaande beantwoording is gebleken geeft de WOR en het onderhavige
wetsvoorstel ruime mogelijkheden om de medezeggenschap in de onderneming die
structuur te geven die passend is voor de organisatiestructuur van de onderneming.
Het initiatief tot het instellen van een gemeenschappelijke OR, een OR voor
een onderdeel van de onderneming, een COR of een GOR ligt bij de ondernemer.
De ondernemer is verplicht deze raden in te stellen indien dit bevorderlijk
is voor een goede toepassing van de medezeggenschap in de betrokken ondernemingen.
Indien een vereniging van werknemers, een OR of een andere belanghebbende
van mening is dat de door de ondernemer voorgenomen structuur van de medezeggenschap
niet bevorderlijk is voor een goede toepassing van de medezeggenschap dan
kan hij naar de kantonrechter. Dit is ongewijzigd gebleven in het wetsvoorstel
WMW. Daarnaast is het op basis van overeenkomst tussen ondernemer en OR mogelijk
om voor bepaalde situaties invulling te geven aan de medezeggenschap, bijvoorbeeld
indien sprake is van een fusie of reorganisatie. De wet geeft hiervoor de
norm. Zolang over de structuur van de medezeggenschap tussen ondernemer en
OR afspraken worden gemaakt die niet in strijd met de wet zijn is er geen
sprake van het overrulen door de CAO zoals de leden van de D66-fractie vreesden.
CAO-partijen komen pas aan bod als sprake is van afwijking van de wettelijke
norm.Bij het mogelijk maken om van een wettelijke norm af te wijken heeft de
regering steeds van geval tot geval bekeken of en zo ja op welk niveau afgeweken
kan worden van de wettelijke norm. Gezien het belang van een goed geregelde
medezeggenschapsstructuur is gekozen voor de countervailing power van de werknemersorganisaties
bij een zo belangrijk onderwerp als de structuur van de medezeggenschap. Met
name de ondernemings-CAO biedt de mogelijkheid om maatwerk te leveren voor
de medezeggenschap in de onderneming, om voldoende waarborgen te scheppen
indien gekozen wordt voor een andere structuur van de medezeggenschap. Indien
een bedrijfstak-CAO van toepassing is dan bestaat de mogelijkheid voor de
gebonden ondernemer om voor de structuur van de medezeggenschap een afzonderlijke
ondernemings-CAO af te sluiten. Hierdoor wordt het gewenste maatwerk per onderneming
mogelijk op basis van een afwijking van de wettelijke norm.Er is gekozen voor het mogelijk maken van een afwijkende medezeggenschapsstructuur
in de onderneming omdat de huidige in de WOR en het onderhavige wetsvoorstel
vastgelegde medezeggenschapsstructuur uitgaan van traditionele organisatiestructuren.
In het bedrijfsleven maakt het bureaucratisch organisatiemodel nogal eens
plaats voor het flexibele en innovatieve organisatiemodel, waarbij verantwoordelijkheden
en bevoegdheden worden gedecentraliseerd. Daarnaast is er sprake van internationalisering
van het bedrijfsleven. Deze ontwikkelingen komen niet alleen tot uiting in
het werken met taakgroepen, zelfsturende teams, maar ook in netwerkorganisaties,
business-units. Bij business-units die georganiseerd zijn dwars door de grenzen
zoals die worden bepaalde door de rechtspersoon, de ondernemer en de onderneming
en dwars door de vennootschapsrechtelijke corporate structuur is behoefte
aan een andere invulling van de medezeggenschapsstructuur. Daarnaast is in
multinationale ondernemingen met een complexe structuur ook de medezeggenschap
complex georganiseerd met een COR, meerdere GOR-en, meerdere OR-en en een
veelheid aan commissies. In dit soort situaties kan op basis van een CAO een
andere medezeggenschapsstructuur worden overeengekomen. Samen met de mogelijkheid
van de OR om een passend pakket van bevoegdheden af te spreken zal dit de
effectieve medezeggenschap bevorderen.De leden van de PvdA-fractie verzochten de regering nader toe te lichten
waarom het unanieme SER-advies over het vereenvoudigen van de regeling voor
het instellen van commissies niet is opgevolgd.De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vroegen zich in dit verband
tevens af waarom de ondernemer in de vereenvoudigde regeling toestemming moet
geven voor het instellen van een commissie. Voor deze leden is het onduidelijk
wat het criterium in het voorgestelde artikel 5:4 is waaraan de rechter kan
toetsen wanneer de ondernemer weigert toestemming te geven.De leden van de VVD-fractie verzochten de minister nader aan te geven
of hij bij het vereisen van toestemming voor het instellen van een commissie
een afweging heeft gemaakt tussen de mogelijk verschillende taken van een
commissie. De leden van de D66-fractie begrepen dat de ondernemer niet moet
worden geconfronteerd met ongebreidelde scholingsrechten en tijdsbeslag voor
commissieleden, niet zijnde OR-leden, maar vroegen zich af of het vereisen
van toestemming van de ondernemer niet een onnodig zwaar instrument is.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich voorts af wat de bij dit wetsvoorstel
toegevoegde voorwaarde van tenminste één OR-lid in iedere commissie
betekent voor de praktijk voor het instellen van commissies voor onderdelen
van de onderneming. De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of deze voorwaarde
niet tot een afname van de belangstelling voor het OR-lidmaatschap zal leiden.Met betrekking tot het voorstel de regeling voor commissies te vereenvoudigen
heeft de SER unaniem negatief geadviseerd. De SER wees er in zijn advies op
dat in de wet een in de loop der jaren zorgvuldig opgebouwde en uitgebalanceerde
regeling is opgenomen, die tegemoet komt aan de specifieke wensen en behoeften
van leden van OR-en, en commissies en de bezwaren van ondernemers tegen lastenverzwaring1. De door de regering voorgestelde regeling zou het bereikte
evenwicht ondergraven en onduidelijkheid en rechtsonzekerheid creëren.
Omdat de praktijk naar het oordeel van de SER zelden of nooit problemen oplevert,
staat de SER afwijzend tegenover het voorstel.De regering deelt de mening van de SER niet. De huidige regeling ten aanzien
van het instellen van commissies is naar het oordeel van de regering onnodig
inflexibel en bovendien zeer complex.Bij het instellen van een commissie kan de OR onder het regiem van de
WOR kiezen uit slechts drie typen OR-commissies: vaste commissies, onderdeelcommissies
en voorbereidingscommissies. De wet bepaalt dan verder voor elk type commissie
afzonderlijk de rechten en plichten van de commissies en van zijn leden. Hiermee
worden de mogelijkheden tot afstemming op de situatie binnen de onderneming
onnodig beperkt. Naar de mening van de regering is de OR volwassen genoeg
om zelf te bepalen aan welke commissie behoefte is, wat daarvan de samenstelling
moet zijn en welke bevoegdheden de commissie moet toekomen. OR en ondernemer
kunnen hierover gezamenlijk duidelijke afspraken maken, die rechtszekerheid
voor beide partijen biedt. De regering ziet niet in waarom de wetgever daarover
precieze regels moet stellen.Anders dan de SER, is de regering van oordeel dat de regeling in de WOR
ten aanzien van commissies in onvoldoende mate duidelijkheid en rechtszekerheid
biedt. De reden hiervan is onder meer gelegen in de complexiteit van de wetgeving
ten aanzien van dit onderdeel. Artikel 15, derde lid, WOR bepaalt bijvoorbeeld
dat van onderdeelcommissies tenminste één OR-lid lid moet zijn.
Tijdens de parlementaire behandeling in 1990 is door de toenmalige Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid niettemin gesteld dat een onderdeelcommissie
ook uitsluitend kan bestaan uit in het onderdeel werkzame personen die geen
OR-leden zijn2. Veel OR-handboeken volgen de
toelichting van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van destijds,
waardoor er geregeld een discrepantie bestaat tussen wettekst en de uitleg
van handboeken, hetgeen tot onnodige verwarring leidt over de toepassing van
de wet3.De voorgestelde regeling maakt de regeling voor commissies eenvoudiger
en flexibeler en maakt daarbij tevens een einde aan de onduidelijkheid over
de samenstelling van commissies. De voorgestelde regeling laat aan de OR welke
opdracht een commissie krijgt, zonder dat de OR zich door een wettelijk voorgeschreven
stramien beperkt weet. De regeling bepaalt voorts dat in elke OR-commissie
tenminste één OR-lid moet zitten. Hiermee blijft de band tussen
OR en commissie gehandhaafd. De aanwezigheid van een gekozen OR-lid geeft
legitimiteit aan de taken en bevoegdheden die de commissie heeft.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af wat deze voorwaarde betekent
voor commissies die voor onderdelen van een onderneming zijn ingesteld en
waarin geen OR-lid zit.In de WMW wordt deze praktijk niet meer mogelijk gemaakt. Wanneer er behoefte
bestaat aan medezeggenschap in een onderdeel van de onderneming, kan de ondernemer
een OR voor het desbetreffende onderdeel instellen, op grond van artikel 3:10.
Deze onderdeel-OR bestaat dan uit gekozen leden en geniet derhalve de democratische
legitimatie die hoort bij de uitoefening van de bevoegdheden. In de medezeggenschapspraktijk
doet de situatie zich geregeld voor dat onderdeelcommissies eveneens worden
gekozen. Hier is evenwel geen wettelijke basis voor.Een alternatief voor het instellen van een onderdeel-OR is het instellen
van een commissie voor het desbetreffende onderdeel. Het wetsvoorstel vereist
in dit geval dat daarin tenminste één OR-lid zitting heeft.Het vereiste van één OR-lid per commissie leidt naar het
oordeel van de regering niet tot een afname van de belangstelling voor het
OR-lidmaatschap, zoals de leden van de VVD-fractie vreesden.Ook de WOR stelt eisen ten aanzien van het lidmaatschap van OR-leden aan
commissies. Een voorbereidings- en onderdeelcommissie moet uit tenminste één
OR-lid bestaan. Een vaste commissie moet zelfs voor een meerderheid uit OR-leden
bestaan. De voorgestelde regeling leidt derhalve niet tot een verzwaring van
de taken van OR-leden, eerder het tegendeel.In het geval er een onderdeelcommissies is ingesteld waarin – in
tegenstelling tot wat de wettekst van de WOR vereist – geen OR-lid zitting
heeft, zou de voorgestelde regeling tot een verzwaring van de taken van OR-leden
kunnen leiden. De verzwaring van de werklast van OR-leden die hier uit voortkomt
zou evenwel voorkomen kunnen worden indien onderdeelcommissies worden vervangen
door onderdeel-OR-en. Zoals hiervoor gesteld zou dit de democratische legitimatie
alleen maar vergroten.De WMW vereist voorts dat de ondernemer toestemming geeft voor het instellen
van een commissie. Wanneer de ondernemer dit weigert, dan kan de OR de kantonrechter
om een oordeel vragen. De kantonrechter beoordeelt dan of het instellen van
een commissie door de OR redelijkerwijs nodig is voor de vervulling van zijn
taken.De WOR vereist geen toestemming van de ondernemer voor het instellen van
een commissie; wel biedt de WOR de ondernemer mogelijkheden om bezwaar te
maken met betrekking tot het instellen van een commissie. Indien de ondernemer
bezwaar maakt, kan de OR een beslissing van de kantonrechter vragen.Het verschil tussen de regeling van de WOR en de regeling van de WMW is
dat onder het regiem van de WMW expliciete toestemming van de ondernemer nodig
is voor het instellen van een commissie, terwijl onder de WOR stilzwijgende
toestemming wordt verondersteld zolang tegen het instellen geen bezwaar wordt
gemaakt door de ondernemer. In feite verandert er dus niet zoveel.
In beide gevallen is het de OR die in geval van een geschil de kantonrechter
om een oordeel moet vragen.In de voorgestelde regeling wordt de ondernemer explicieter betrokken
bij het instellen van commissies. De regering heeft hiervoor gekozen, omdat
in de WMW niet meer exact de aard, de faciliteiten en de bevoegdheden van
commissies worden voorgeschreven, noch de samenstelling daarvan. Daardoor
kunnen meer en andersoortige commissies worden ingesteld dan thans het geval
is. De regering juicht dit ook toe. Commissies kunnen immers bijdragen aan
de kwaliteit van de medezeggenschap en aan vermindering van de werkbelasting
van OR-leden.Een uitdrukkelijk oordeel van de ondernemer bij de instelling lijkt echter
niet onlogisch, gezien de faciliteiten die ook commissieleden ter beschikking
staan, zoals scholingsrechten en tijd voor beraad, overleg en raadpleging,
en de reikwijdte van de bijzondere ontslagbescherming. Toestemming van de
ondernemer is om dezelfde redenen ook vereist bij het afwijken van het wettelijk
voorgeschreven aantal OR-leden per OR, of het verkiezen van plaatsvervangers
voor OR-leden (artikel 4:1, tweede lid).De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of met de formulering van
het voorgestelde artikel 5:8 wordt bedoeld dat OR-leden tenminste recht hebben
op 60 uur per jaar ten behoeve van onderling beraad en overleg. Zij vroegen
zich af wat de betekenis van artikel 5:10, dat het uitbreiden van het aantal
uur regelt, in dit verband is.Artikel 5:8, tweede lid, bepaalt dat de leden van de OR en van zijn commissies
tenminste 60 uur per jaar tijdens de arbeidstijd aan medezeggenschapswerk
mogen besteden. Artikel 5:10, onderdeel a en onderdeel b, stelt dat dit hoger
mag worden vastgesteld als dit voor de uitoefening van de taken van de leden
van de OR en van zijn commissies redelijkerwijs nodig is. De regeling voor
de vrijstelling van de arbeid van medezeggenschapswerk is ten opzichte van
de WOR ongewijzigd, zij het dat een en ander eenvoudiger is geformuleerd.In de WOR wordt in het eerste en derde lid van artikel 18 de vrijstelling
voor medezeggenschapswerk geregeld. Artikel 18, eerste lid, WOR bepaalt dat
de ondernemer en OR gezamenlijk het aantal uren hiervoor vaststellen. Artikel
18, derde lid, WOR voegt hier een norm aan toe: het aantal uur moet op een
zodanig aantal vastgesteld worden als de betrokken OR-leden en commissieleden
voor de vervulling van hun taak redelijkerwijs nodig hebben. Voorts bepaalt
artikel 18, derde lid, WOR dat het aantal uren niet lager vastgesteld mag
worden dan 60 uur per jaar per lid.De leden van de SP-fractie wilden weten waarom de formulering van artikel
18 WOR waarin staat «de ondernemer is verplicht gelegenheid te bieden
tot het ontvangen van scholing en vorming» is vervangen door «de
leden van de ondernemingsraad en van zijn commissies kunnen scholing en vorming
ontvangen» in artikel 5:9 van het wetsvoorstel WMW.Met de wijziging van de formulering is niet beoogd een verandering aan
te brengen in het recht op scholingsdagen. Ook op grond van het wetsvoorstel
WMW ontvangen de leden van de OR en van zijn commissies gedurende de arbeidstijd
5 dagen per jaar scholing en vorming. Om onduidelijkheid hierover te voorkomen
is de formulering van artikel 5:9 gewijzigd bij bijgevoegde nota van wijziging.De leden van de ChristenUnie-fractie suggereerden dat artikel 5:10 kan
worden gemist. Zij stellen dat een werkgever altijd de vrijheid heeft om meer
scholingsdagen dan het wettelijk aantal toe te kennen.Artikel 5:10, onderdeel a, maakt het mogelijk het aantal dagen hoger vast
te stellen als dat voor de uitoefening van de taken van de leden van de OR redelijkerwijs nodig is. Onderdeel c maakt het voor commissieleden
mogelijk het aantal dagen zowel hoger als lager vast te stellen. Zonder artikel
5:10 zou het niet mogelijk zijn af te wijken van de norm van artikel 5:9.
Hierdoor zou niet goed kunnen worden aangesloten bij de situatie in de onderneming
of de behoefte van OR- en OR-commissieleden.De leden van de SP-fractie wilden graag weten waarom de minister het minimum
van 60 uur per jaar per lid voor het verrichten van OR-werk onder werktijd
handhaaft. Naar het oordeel van de leden van de SP-fractie zou dit moeten
worden verhoogd tot 200 uur. De leden van de SP-fractie wilden tevens weten
wat de minister onder OR-werk verstaat.Het is de regering niet duidelijk waarop de voorgestelde norm van 200
uur is gebaseerd. De regering heeft het aantal uren in arbeidstijd beschikbaar
voor medezeggenschapswerk niet willen uitbreiden. De reden hiervan is gelegen
in de diversiteit van ondernemingen en OR-en die onder het wetsvoorstel WMW
vallen. De behoefte aan tijd voor OR-werk verschilt sterk per OR en onderneming.
Voorts bleek uit de evaluatie van de WOR dat de bestaande faciliteiten, waaronder
ook de beschikbaar gestelde tijd, door de meeste OR-en als voldoende worden
beschouwd1.Het wetsvoorstel WMW biedt een minimum van 60 uur per jaar per lid waarin
in arbeidstijd medezeggenschapswerk verricht kan worden. Onder medezeggenschapswerk
wordt verstaan onderling beraad, overleg met andere personen over aangelegenheden
waarbij de OR voor de uitoefening van zijn taak betrokken is, het kennisnemen
van de arbeidsomstandigheden, alsmede de voorbereiding van voornoemde activiteiten
en uiteraard ook secretariële werkzaamheden. Wanneer het redelijkerwijs
noodzakelijk is voor het uitoefenen van de medezeggenschapstaken, kunnen in
overleg met de ondernemer de uren worden uitgebreid. De regering wil het aan
OR en ondernemer overlaten een faciliteitenregeling te treffen die aansluit
bij de situatie in de onderneming.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen zich af wat de regering vindt
van de suggestie om de mogelijkheid te bieden het totale aantal uren waarover
de OR beschikt, in te zetten voor de ondersteuning van het OR-werk.Zoals in de memorie van toelichting2 reeds
is benadrukt, alsmede in de reactie op de vragen van de leden van de SP-fractie,
is de vrijstelling van de arbeid op grond van artikel 5:8, tweede lid, WMW
bedoeld om OR-leden of leden van de commissies van de OR de gelegenheid te
bieden medezeggenschapswerk in arbeidstijd te kunnen verrichten. Het minimum
aantal uren dat het wetsvoorstel hiervoor biedt is in ieder geval bedoeld
voor onderling beraad en het kennisnemen van de arbeidsomstandigheden. Dit
behoort tot de kern van het OR-werk en behoort dan ook door de OR- of commissieleden
zelf te worden verricht. Het wetsvoorstel biedt hiervoor, alsmede voor de
voorbereiding van deze taken, een minimum van 60 uur per jaar. Het is niet
de bedoeling dat deze vrijgestelde uren voor andere zaken wordt ingezet dan
voor het verrichten van voornoemde medezeggenschapstaken. Dit zou ten koste
gaan van de kwaliteit van de medezeggenschap.Wanneer een OR behoefte heeft aan een ambtelijk secretaris of aan extra
vrijgestelde uren voor de voorbereiding van de medezeggenschapstaken kan hij
dit in overleg met de ondernemer regelen.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat in het voorgestelde artikel
5:12, tweede lid, ten opzichte van artikel 22, derde lid, WOR, het woord toestemmen
is vervangen door instemmen zonder enige toelichting. Deze leden verzochten
de regering alsnog deze wijziging ten opzichte van de WOR toe te lichten?Om taalkundige redenen is er voor gekozen «toestemmen in»
te vervangen door «instemmen met». Hiermee is geen inhoudelijk
andere betekenis beoogd.Zoals de leden van de PvdA-fractie aangaven zijn in hoofdstuk 6 van het
voorliggende wetsvoorstel alle bepalingen over de bevoegdheden, rechten en
taken van de OR opgenomen, zoals het recht op informatie, overleg en initiatief,
het adviesrecht, het adviesrecht met betrekking tot benoeming/ontslag van
de bestuurder(s) en het instemmingsrecht. Bij de bevoegdheden is telkens aangegeven
wanneer deze aan de COR of de GOR toekomen. Ten opzichte van de huidige regeling
in de WOR is steeds de bepaling toegevoegd dat bij schriftelijke overeenkomst
tussen de ondernemer, de COR of GOR, en een afzonderlijke OR, een bevoegdheid
die uit de wet voortvloeit kan worden overgedragen aan die afzonderlijke OR.
Dit is in overeenstemming met het unanieme advies van de SER. De leden van
de PvdA-fractie vonden het merkwaardig dat niet wordt geregeld de in de praktijk
vaker voorkomende situatie om af te spreken dat de COR of GOR bevoegd zijn,
ook al betreft het voorgenomen besluit een aangelegenheid die niet alle of
de meerderheid van de OR-en aangaat. De leden van de PvdA-fractie vroegen
om een toelichting op dit punt.Uitgangspunt van de medezeggenschapswetgeving is dat medezeggenschap zoveel
mogelijk «aan de voet» gestalte dient te krijgen. Dit past ook
in de toenemende decentralisatie binnen ondernemingen. Bevoegdheden naar een
«hoger» lichaam overdragen kan uitsluitend indien sprake is van
aangelegenheden die van gemeenschappelijk belang zijn voor alle of voor de
meerderheid van de ondernemingen, ongeacht of ten aanzien van die aangelegenheden
bevoegdheden toekomen aan afzonderlijke OR-en. Het unanieme SER-advies om
de COR en GOR de mogelijkheid te bieden om bepaalde aangelegenheden door de
onderliggende OR te laten afhandelen sluit aan bij het uitgangspunt dat medezeggenschap
zo laag mogelijk in de organisatie gestalte dient te krijgen. De door de leden
van de PvdA-fractie voorgestelde regeling om de COR of GOR ook bevoegd te
laten zijn, indien er geen sprake is van aangelegenheden die niet alle of
de meerderheid van de OR-en betreft, past hier niet in en geeft de mogelijkheid
aan de OR om alle aangelegenheden aan de COR of GOR door te schuiven.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat op grond van het voorgestelde
artikel 6:11 tenminste eenmaal per jaar de algemene gang van zaken van de
onderneming wordt besproken. Dit dient nu op grond van artikel 24, tweede
lid, WOR twee maal per jaar te gebeuren. Ook de financiële informatie
wordt op grond van artikel 6:3 van het wetsvoorstel WMW slechts eenmaal per
jaar, mede ten behoeve van de bespreking van de algemene gang van zaken, aan
de OR verstrekt. Doordat de bespreking van de algemene gang van zaken nu slechts
eenmaal per jaar plaats hoeft te vinden, stelt het in artikel 6:11 opgenomen
voorschrift, dat de ondernemer in dat kader mededeling doet van in voorbereiding
zijnde adviesplichtige en instemmingsplichtige besluiten en daarbij afspraken
maakt wanneer en op welke wijze de OR in de besluitvorming wordt betrokken,
niet zo veel meer voor. Voor het maken van dergelijke afspraken is eenmaal
per jaar een bespreking beslist te weinig, aldus de leden van de PvdA-fractie.
Bij de wijziging van de WOR in 1998 is dit voorschrift juist opgenomen om
te bevorderen dat de OR zo vroeg mogelijk bij het besluitvormingsproces wordt
betrokken. Ook op dit punt blijkt niet uit de toelichting dat er sprake is
van een bewuste afweging dat het maken van dergelijke afspraken eenmaal per
jaar voldoende is. De doelstelling van deze bepaling, een extra waarborg om
de OR vroegtijdig bij de besluitvorming te betrekken, wordt volgens de leden
van de PvdA-fractie op deze manier toch niet bereikt. De leden
van de PvdA-fractie vroegen om een nadere toelichting op dit punt.De leden van de SP-fractie vroegen waarom deze wijziging is opgenomen,
terwijl het wetsvoorstel geen wijziging beoogt aan te brengen in de overlegstructuur.
Daarnaast vroegen deze leden of de regering bereid is in de wet op te nemen
dat er overleg is over de algemene gang van zaken als de OR dat wenst.De leden van de VVD-fractie vroegen in dit kader of de OR, waar dit redelijkerwijze
gewenst is, een hogere frequentie van deze bijzondere vergaderingen kan afdwingen?
Zij wezen daarbij op de toelichting waarin staat vermeld dat het aan de OR
en de ondernemer is om eventueel af te spreken dat de algemene gang van zaken
vaker wordt besproken.De leden van de D66-fractie hadden sympathie voor het reduceren van de
administratieve lasten. Tegelijkertijd constateerden zij dat veel (grote)
bedrijven in ieder geval ieder kwartaal een kwartaalverslag uitbrengen. In
dit licht vroegen zij welke betekenis het voorstel van de regering heeft.Zoals in de memorie van toelichting1 is aangegeven,
is een van de uitgangspunten van het wetsvoorstel het leveren van een bijdrage
aan de doelstelling van de regering om te komen tot deregulering en vereenvoudiging
van wetgeving en het reduceren van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven2. Daarnaast moet de wet een deugdelijke juridische grondslag
en ordening bieden die een effectieve medezeggenschap mogelijk maakt. In dit
kader is besloten de verplichting van de ondernemer om twee keer per jaar
met de OR te overleggen over de algemene gang van zaken en daarbij twee keer
per jaar de financieel-economische informatie te verschaffen terug te brengen
tot één keer per jaar. Dit is een basis van waaruit verdere
afspraken kunnen worden gemaakt over de gang van zaken binnen de onderneming.
In deze jaarlijkse bespreking moeten ook afspraken worden gemaakt over de
betrokkenheid van de OR bij toekomstige advies- en instemmingsaanvragen van
de ondernemer. Deze afspraken kunnen bijvoorbeeld ook inhouden dat niet ieder
kwartaal de algemene gang van zaken wordt besproken, maar er wel ieder kwartaal
overleg is over de stand van zaken van onderwerpen waarover de ondernemer
advies of instemming moet vragen. Zoals de leden van de VVD-fractie reeds
opmerkten kunnen afspraken worden gemaakt om meerdere malen per jaar over
de algemene gang van zaken te spreken. In het geval dat veelal grote bedrijven
ieder kwartaal een kwartaalverslag uitbrengen, zoals door de leden van de
D66-fractie is aangegeven, kunnen afspraken worden gemaakt om vaker dan één
keer per jaar aan de hand van de cijfers overleg te voeren over de algemene
gang van zaken in de onderneming. Anderzijds zijn er in Nederland veel meer
kleine dan grote bedrijven waarvoor het terugbrengen van twee naar een keer
verplicht overleg over financieel-economische informatie een betekenisvolle
afname van administratieve lasten kan zijn.De ondernemer en de OR zijn vrij om afspraken te maken over hoe vaak en
wanneer de algemene gang van zaken in de onderneming besproken zal worden.
Afspraken die passend zijn voor de situatie in de onderneming, waarbij als
bodem geldt de in de wet opgenomen norm van één keer per jaar.
Daarnaast heeft de OR op basis van artikel 6:10, eerste lid, onder a, het
recht op overleg over onderwerpen die de OR wenselijk acht. Dit is een wederkerig
recht, hetgeen inhoudt dat zowel de ondernemer als de OR aan het verzoek tot
overleg van de ander moet voldoen. Aan het voorstel van de leden van de SP-fractie
om in de wet op te nemen dat er overleg is over de algemene gang van zaken
als de OR dat wenst wordt met dit artikel al voldaan.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat in artikel 6:18 (adviesrecht)
en artikel 6:25 (instemmingsrecht) niet meer is opgenomen dat over de adviesaanvraag
en instemmingaanvraag tenminste éénmaal overleg wordt
gevoerd in een overlegvergadering. De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen
waarom in de artikelen 6:18 en 6:25 niet wordt voorgeschreven dat over de
advies- en instemmingsaanvraag tenminste eenmaal overleg wordt gevoerd in
de overlegvergadering De leden van de PvdA-fractie vroegen ook toelichting
op het vervallen van de verwijzing naar artikel 6:11, tweede lid, (artikel
24, tweede lid, WOR), waaruit blijkt dat bij die overlegvergadering één
van de commissarissen of leden van de Raad van Toezicht aanwezig zijn. Juist
bij de bespreking van adviesaanvragen kan de mogelijke aanwezigheid van deze
toezichthouders in de overlegvergadering voor de OR uiterst zinvol zijn. Het
gevolg is dat de regering voorstelt om de verplichte contacten tussen OR en
toezichthoudend orgaan terug te brengen van minimaal tweemaal per jaar plus
bij iedere behandeling van een adviesaanvraag, naar nog slechts minimaal eenmaal
per jaar. Zeker tegen de achtergrond van de «corporate governance»-discussie,
waarbij ook de vraag aan de orde is aan welke eisen een goed toezicht dient
te voldoen, is de vraag in welke mate er contacten tussen toezichthoudende
organen en OR verplicht zijn, relevant.Zoals hierboven reeds is aangegeven is één van de uitgangspunten
van het wetsvoorstel een bijdrage te leveren aan de doelstelling van de regering
om te komen tot deregulering en vereenvoudiging van wetgeving en het reduceren
van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Voor het uitbrengen
van een advies of het geven van instemming is het niet altijd noodzakelijk
dat een overlegvergadering wordt gehouden. Sommige aanvragen voor advies en
instemming kunnen ook schriftelijk worden afgedaan. Het niet meer op basis
van wetgeving voorschrijven van een overlegvergadering voordat een advies
wordt uitgebracht of instemming wordt gegeven maakt het mogelijk om afspraken
te maken over wanneer wel en wanneer geen overlegvergadering zal worden gehouden.
Daarnaast kunnen afspraken worden gemaakt over de aanwezigheid van commissarissen
of leden van de Raad van Toezicht. Het is ook voor de leden van de Raad van
Commissarissen en de Raad van Toezicht veel interessanter en effectiever om
bij overlegvergaderingen aanwezig te zijn indien het onderwerpen betreft waarbij
hun aanwezigheid op prijs wordt gesteld en een duidelijke functie heeft. Het
wettelijk voorschrijven van de aanwezigheid van leden van de Raad van Commissarissen
of de Raad van Toezicht bij alle overlegvergaderingen, zoals in de WOR is
geregeld, heeft in de praktijk niet geleid tot grote belangstelling en betrokkenheid
van deze leden. Ook voor het functioneren van de OR-leden blijkt het contact
met de commissarissen slechts van zeer beperkt belang1.De betrokkenheid van de OR bij de benoeming van leden van de Raad van
Commissarissen is door de wijzing van de structuurregeling2 versterkt. Op basis van deze betrokkenheid zullen passende afspraken
kunnen worden gemaakt over de aanwezigheid van de commissarissen bij de overlegvergadering.De leden van de PvdA-fractie gaven aan dat in het kader van de overlegvergadering
er een nieuwe bepaling is die inhoudt dat er over de gang van zaken bij de
overlegvergadering een apart reglement moet worden gemaakt. Dit betekent meer
bureaucratie, meer potentiële bronnen van onenigheid tussen OR en bestuurder.
Zij vroegen hoe zich dit verhoudt met de doelstelling van de regering? OR-en
en bestuurders die dat willen, kunnen zo'n reglement al maken en doen dat
ook. In de WOR is norm gegeven dat OR-voorzitter en bestuurder de overlegvergadering
beurtelings voorzitten. Dat en de overige bepalingen rond het overleg blijken
in de praktijk voldoende houvast te bieden.Zoals de leden van de PvdA-fractie reeds opmerkten moeten ondernemer en
OR afspraken maken over een aantal onderwerpen betreffende de gang van zaken
van de overlegvergadering. In artikel 23 en 23a van de WOR zijn
regels opgenomen over de overlegvergadering. In artikel 23a, vijfde lid, WOR
is geregeld dat de ondernemer en de OR gezamenlijk afspraken moeten maken
over de gang van zaken bij de overlegvergadering en over de wijze en het tijdstip
waarop de agenda en het verslag van de overlegvergadering aan de in de onderneming
werkzame personen bekend wordt gemaakt. Zoals de leden van de PvdA-fractie
opmerkten is hier in feite al sprake van een reglement van de overlegvergadering.
In de WMW zijn de onderdelen van artikel 23 en 23a WOR die betrekking hebben
op de procedure van de overlegvergadering samengevoegd en vereenvoudigd. In
het kader van het streven naar meer maatwerk is in de WMW in artikel 6:12,
vierde lid, opgenomen over welke onderwerpen de ondernemer en de OR afspraken
maken in het reglement. Een aantal onderwerpen dat in de WOR dwingend werd
voorgeschreven wordt nu overgelaten aan ondernemer en OR. Het betreft onder
andere het voorzitterschap, het secretariaat, het opstellen van de agenda
en de goedkeuring van het verslag. De regering verwacht niet dat dit meer
potentiële bronnen van onenigheid tussen OR en bestuurder veroorzaakt,
maar eerder dat zowel ondernemer als OR zich verantwoordelijk achten voor
een goed overleg op basis van een gezamenlijk uitgangspunt over de procedure
van het overleg.Zowel de leden van de PvdA-fractie als de leden van de SP-fractie hebben
vragen met betrekking tot de (on)mogelijkheden om de advies- en instemmingsbevoegdheden
van de OR te beperken in relatie tot artikel 19, tweede lid, van de Grondwet.
De leden van de SP-fractie gaan er daarbij vanuit dat er sprake is van een
grondrecht dat door de overheid dwangrechtelijk moet worden gewaarborgd. Deze
leden stelden daarbij de vraag of er nog sprake is van het grondwettelijke
recht op medezeggenschap als de OR al zijn bevoegdheden op één
na weg contracteert. Zij vroegen waar de grens ligt tussen minder en geen
bevoegdheden.Artikel 19, tweede lid, Grondwet bepaalt dat de wet regels stelt omtrent
de rechtspositie van hen die arbeid verrichten en omtrent hun bescherming
daarbij, alsmede omtrent medezeggenschap. De grondwettelijke opdracht om regels
omtrent de medezeggenschap vast te stellen verplicht de wetgever tot het maken
van een wet betreffende medezeggenschap. Het is een instructienorm voor de
overheid. De Grondwet geeft geen minimumnormen aan, noch schrijft het specifieke
advies- of instemmingsrechten voor, noch individuele rechten op medezeggenschap1.Van belang is daarbij wat onder medezeggenschap wordt verstaan. Bij de
totstandkoming van het huidige artikel 19, tweede lid, is hierover gezegd
dat bij medezeggenschap moet worden gedacht aan handelswijzen en procedures
gericht op het geven en vergroten van invloed van daarbij betrokkenen op de
maatschappelijke verhoudingen. Artikel 19, tweede lid, schrijft niet voor
welke vorm daarbij door de wetgever gekozen moet worden. De wetgever heeft
beleidsruimte om zijn regeling toe te snijden op ter zake gevoelde behoeften,
aanwezige en in ontwikkeling zijnde structuren, bestaande en veranderende
inzichten, enz.2. Met het wetsvoorstel WMW wordt
hieraan voldaan. Met het recht op informatie, overleg en initiatief wordt
invulling gegeven aan het mee mogen spreken over het beheer en bestuur van
de onderneming. Met het adviesrecht over de benoeming en het ontslag van de
bestuurder en het benoemingsrecht van bestuursleden van ondernemingsinstellingen
en het advies- instemmingsrecht wordt invulling gegeven aan het vereiste dat
het mee mogen spreken van invloed kan zijn op de beslissing of de besluitvorming.
Het wetsvoorstel geeft in artikel 6:31 de mogelijkheid om door middel van
een schriftelijke overeenkomst naar eigen inzicht flexibel om te gaan met
de advies- en instemmingsbevoegdheden. Zowel in uitbreidende als in beperkende
zin kunnen onderling afspraken worden gemaakt.De mogelijkheid van de OR om met de ondernemer een overeenkomst te sluiten
om niet van al zijn advies- of instemmingsbevoegdheden gebruik te maken, maar
een passend pakket van bevoegdheden af te spreken, bevordert dat een op de
situatie in de onderneming toegesneden medezeggenschap tot stand komt. Door
de achterban te betrekken bij dit onderwerp krijgt de OR ook draagvlak binnen
de onderneming en kan een afgewogen besluit tot stand komen. Het is echter
wel de bedoeling dat een voor de onderneming passend pakket van bevoegdheden
tot stand komt en niet dat alle bevoegdheden komen te vervallen.Zoals aangegeven stelt de Grondwet geen normen ten aanzien van de hoeveelheid
rechten die aan de OR moet worden toegekend, noch aan de exacte aard. Het
is echter niet mogelijk om in de wet een norm op te nemen ten aanzien van
de uitkomst van het overleg tussen de ondernemer en de OR. Wel kan in de praktijk
bij een beoordeling van de inhoud van de overeenkomst worden gekeken of sprake
is van een passend pakket van bevoegdheden van de OR in relatie tot de situatie
in de onderneming.De Raad van State heeft in zijn advies aangegeven om te verduidelijken
tot hoever de advies- en instemmingsrechten van de OR bij overeenkomst mogen
worden ingeperkt om nog te kunnen spreken van een reële medezeggenschap
van werknemers. Met de toelichting op blz. 46 van de memorie van toelichting
en bovenstaande wordt een kader aangegeven waaraan de beperking van bevoegdheden
kan worden getoetst in de praktijk.De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom in de WMW geen bepaling is
opgenomen vergelijkbaar met die van artikel 32, vierde lid, WOR, namelijk
dat indien bij overeenkomst het adviesrecht of het instemmingsrecht is toegekend
met betrekking tot andere aangelegenheden dan in de wet genoemd, de geschillenregeling
inzake het adviesrecht en het instemmingsrecht van overeenkomstige toepassing
is. Wegens het ontbreken van enige toelichting is niet duidelijk waarom dit
is weggelaten. Op basis van het nu voorliggende wetsontwerp is onduidelijk
of de OR, waarvan het instemmingsrecht is omgezet in een adviesrecht, een
beroepsmogelijkheid heeft bij de ondernemingskamer dan wel bij de kantonrechter.Door een andere opzet van de geschillenregeling en het redigeren van het
instemmings- en adviesrecht is er geen behoefte meer aan deze aparte bepaling.
Op grond van artikel 9:4 WMW kunnen geschillen over besluiten waarvoor de
ondernemer instemmingsrecht moet hebben aan de kantonrechter worden voorgelegd.
Dit betekent dat geschillen over het instemmingsrecht aan de kantonrechter
kunnen worden voorgelegd, ongeacht of dit instemmingsrecht is gebaseerd op
artikel 6:25 of een afspraak in een CAO of overeenkomst tussen ondernemer
en OR.Bij de procedure voor het adviesrecht is geregeld dat de OR op basis van
artikel 6:19, derde lid, door de ondernemer moet worden geïnformeerd
over het besluit dat hij heeft genomen nadat hij het advies van de OR heeft
ontvangen. Tegen dit besluit kan de OR in beroep bij de ondernemingskamer
van het Gerechtshof in Amsterdam (artikel 9:7, eerste lid). Het is daarbij
derhalve niet van belang op grond waarvan het adviesrecht tot stand is gekomen,
want het gaat erom wat de ondernemer met dat advies heeft gedaan. Tegen dat
besluit is beroep mogelijk.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat er op geen enkele wijze aandacht
wordt besteed aan de nieuwe wetgeving, zoals deze door de regering zelf is
of wordt ontwikkeld, te denken valt aan wijzigingen in de Arbeidsomstandighedenwet,
pensioenwetgeving, Vut- en levensloop, kinderopvang e.d.. Bij wijzigingen
van de WOR is geregeld gekeken of actualisering noodzakelijk was1. Uitgangspunt van de regering is dat er niet meer bevoegdheden voor
OR-en moeten komen en indien er wel behoefte is aan meer bevoegdheden,
dan wordt dat overgelaten aan het decentrale maatwerk (CAO of ondernemingsovereenkomst).
Geen aandacht wordt besteed aan de vraag of wetgeving die door de regering
zelf wordt voorgesteld of ingevoerd aanleiding geeft om de rol van OR daarbij
nader te beschouwen. De leden van de PvdA-fractie vroegen of het de voor de
duidelijkheid niet beter zou zijn deze wel op te nemen in de nieuwe wet.In de kabinetsreactie op de evaluatie Wet op de ondernemingsraden1 is ingegaan op het groeiend aantal bevoegdheden van
de OR doordat in een aantal nieuwe wetten de bevoegdheden van de OR worden
uitgebreid en de OR extra bevoegdheden krijgt gebaseerd op ondernemingsovereenkomst
of via de CAO. De meeste OR-en vinden dat zij over ruim voldoende bevoegdheden
beschikken. Deze toename en spreiding van bevoegdheden leidt niet altijd tot
een grote spreiding van onderwerpen die de OR behandelt2. De mate waarin OR-en van hun bevoegdheden gebruik maken is afhankelijk
van de relatie met de ondernemer, maar ook van de kennis die de ondernemer
en OR-leden hebben over deze onderwerpen. Dit is een van de conclusies die
het kabinet heeft getrokken uit de evaluatie, naast het feit dat de OR overbelast
is.De regering is dan ook van mening dat de naleving van de WOR zou moeten
worden verbeterd evenals de toepassing van de wet in de praktijk. In de memorie
van toelichting van het onderhavige wetsvoorstel is bij de uitgangspunten
aangegeven dat het wetsvoorstel meer ruimte moet bieden om de medezeggenschap
binnen de onderneming vorm te geven, aangepast aan de situatie in de onderneming.In de toelichting bij andere wetten, zoals de Arbeidstijdenwet, de Arbeidsomstandighedenwet
1998 wordt uitvoerig stilgestaan bij de positie van de OR en de belasting
van de OR met nieuwe bevoegdheden. Het onderhavige wetsvoorstel is niet de
geëigende plaats om hier in detail op in te gaan. De bevoegdheden van
de OR op basis van andere wetgeving moet in het kader van het doel van die
wetgeving en de algemene uitgangspunten van de medezeggenschap in de onderneming
worden bekeken.De leden van de PvdA-fractie vonden het jammer dat in de memorie van toelichting
geen inhoudelijke argumentatie wordt gegeven ten aanzien van deelonderwerpen
die in het SER-advies met name genoemd zijn over mogelijke uitbreiding van
bevoegdheden van de OR. Met name de uitbreiding van de bevoegdheid van de
OR op het terrein van het enquêterecht zou een nadere beschouwing van
de wetgever verdienen. Dit onderwerp is de laatste tijd veelvuldig aangestipt
ook in het kader van de «corporate governance»-discussie. In de
Nota over modernisering van het ondernemingsrecht geeft de regering aan dat
bij grote maatschappelijke entiteiten, die niet de vorm hebben van een kapitaalvennootschap,
rechtstreeks belanghebbenden een grotere rol zouden moeten spelen bij het
toezicht op die organisaties. Aangegeven wordt dat de «corporate governance»-discussie
eveneens zijn weerslag heeft op de eisen die mogen worden gesteld aan een
modern stichtingsbestuur. Aangegeven wordt dat de verruiming van de gebruiksmogelijkheden
van het enquêterecht bij dergelijke rechtspersonen een relatief eenvoudige
en significante verbetering is. Het enquêterecht heeft bewezen een effectief
middel te zijn om scheefgegroeide verhoudingen in de onderneming aan de orde
te stellen en patstellingen te doorbreken. Gezien het belang van deze discussie
zou de regering bij de introductie van een nieuwe wet over de medezeggenschap
toch niet voorbij moeten gaan aan de vraag of, in het kader van een adequaat
toezicht op het ondernemersbeleid, het toekennen van een enquêterecht
aan de OR een toegevoegde waarde zou hebben. De leden van de PvdA vroegen
naar het standpunt van de regering op dit punt. Ook de leden van de SP-fractie
vroegen naar de overwegingen om de OR niet het recht op enquête te geven.In de memorie van toelichting is in hoofdstuk 31 ingegaan op het standpunt van de regering op het advies van een deel
van de Raad (de werknemersleden) om over te gaan tot uitbreiding van bevoegdheden.
Hierbij is ook aandacht geschonken aan het enquêterecht. Het enquêterecht
is geregeld in de artikelen 2:344–359 BW. Het doel van het enquêterecht
is opening van zaken te krijgen over de gang van zaken van de onderneming
en om orde op zaken te stellen als wanbeleid blijkt. Het recht komt o.a. toe
aan aandeelhouders en vakbonden. De ondernemingskamer van het gerechtshof
te Amsterdam kan een onderzoek laten instellen naar het beleid en de gang
van zaken van de rechtspersoon en is bevoegd bij gebleken wanbeleid voorzieningen
te treffen. Om reden van openbaar belang kan de advocaat-generaal bij het
gerechtshof te Amsterdam een verzoek doen tot het instellen van een onderzoek.
De OR kan de advocaat-generaal verzoeken een enquête te vorderen, als
de OR op grond van concrete aanwijzingen het beleid van de ondernemer wantrouwt.
Een werknemersorganisatie die een enquêteverzoek wil indienen moet vooraf
de OR raadplegen. Hoewel de OR niet de bevoegdheid heeft om een verzoek tot
enquête te doen, kan hij wel via een werknemersorganisatie of de advocaat-generaal
verzoeken om een enquêteverzoek in te dienen.Indien de ondernemingskamer het verzoek afwijst dan kan de betrokken rechtspersoon
schadevergoeding vorderen van de verzoeker. Ook kan de ondernemingskamer indien
hij het verzoek toewijst, maar uit het verslag van het onderzoek blijkt dat
het enquêteverzoek niet op redelijke grond is gedaan, beslissen dat
de rechtspersoon de kosten van het onderzoek geheel of gedeeltelijk kan verhalen
op de verzoekers. De regering is van mening dat het gebruik van het recht
op enquête met de nodige waarborgen dient te worden omgeven. Niet alleen
de uitkomsten van de enquête, maar ook het indienen van een verzoek
bij de ondernemingskamer kan de positie van de onderneming schaden. Een van
de waarborgen om te voorkomen dat te gemakkelijk gebruik wordt gemaakt van
de mogelijkheid om een verzoek om enquête bij wanbeleid in de onderneming
in te dienen, is de mogelijkheid van de ondernemingskamer om een schadevergoeding
op te leggen of de kosten van het onderzoek te verhalen op de indiener. Gezien
het feit dat de OR geen rechtspersoonlijkheid heeft en niet beschikt over
een eigen vermogen is het niet gewenst dat de OR het recht op enquête
krijgt. Daarnaast heeft de OR, zoals hiervoor al aangegeven, voldoende mogelijkheden
om via werknemersorganisaties of de advocaat-generaal gebruik te maken van
dit recht.De leden van de PvdA-fractie waren van mening dat bij de opstelling van
dit wetsontwerp de regering de bijzondere positie van de medezeggenschap bij
de overheid te weinig heeft onderkend. Zo geldt het ontslagverbod voor OR-leden
wel voor werknemers (artikel 7:670 BW) maar nog altijd niet voor ambtenaren.
Het gestelde in de memorie van toelichting dat dit veelal in de toepasselijke
ambtenarenreglementen is opgenomen zouden de leden van de PvdA graag onderbouwd
willen zien. Zij vroegen welke regelingen dit dan zijn en in welke ambtenarenreglementen
zij zijn opgenomen?Gezien het verschil in systematiek van het ontslagrecht is er destijds
voor gekozen dat de ontslagbescherming van ambtenaren zal worden geregeld
in de voor hen geldende rechtspositiereglementen. Zo geldt voor rijksambtenaren
het Algemeen Rijksambtenrenreglement (ARAR). In artikel 95, zevende lid, ARAR
is opgenomen dat een opzegging van een aanstelling van een ambtenaar in tijdelijke
dienst, niet kan geschieden wegens de omstandigheid dat de ambtenaar is geplaatst
op een kandidatenlijst als bedoeld in artikel 9 van de WOR, noch wegens het
lidmaatschap of het korter dan twee jaar geleden beëindigde lidmaatschap
van de ambtenaar van de OR of een commissie van die raad. Voor ambtenaren
in vaste dienst vloeit uit het gesloten stelsel van ontslaggronden (artikelen
98 en 99 ARAR) voort, dat deze ambtenaren niet kunnen worden
ontslagen vanwege het enkele feit dat zij in de medezeggenschap werkzaam zijn.
Met betrekking tot de sector gemeenten is in de Collectieve Arbeidsvoorwaardenregeling
(CAR/UWO) een regeling opgenomen over de ontslagbescherming van OR-leden.
In artikel 8:14, tweede lid, CAR/UWO is bepaald dat de ontslagregeling van
artikel 8:8 CAR/UWO niet kan worden toegepast bij ontslag van huidige of voormalige
OR- of commissieleden of kandidaten. In andere sectoren van de overheid zijn
vergelijkbare regelingen opgenomen.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat in artikel 9:2, tweede lid,
is vastgelegd dat een verzoek aan de kantonrechter niet ontvankelijk is, indien
blijkt dat de OR aan de ondernemer uitdrukkelijk kenbaar heeft gemaakt af
te zien van enig oordeel over een door hem voorgelegd voorgenomen besluit.
Zij wezen daarbij op het unanieme advies van de SER op dit punt. Zij stelden
echter vast dat merkwaardig genoeg een met artikel 9:2, tweede lid, vergelijkbare
bepaling niet is opgenomen in artikel 9:7 waarin de beroepsprocedure bij de
ondernemingskamer is geregeld. Deze leden vroegen om een nadere toelichting.In artikel 9:7 is een rechtsgang opgenomen bij de ondernemingskamer tegen
besluiten van de ondernemer. Daarbij is expliciet aangegeven wanneer een dergelijke
procesgang open staat, namelijk wanneer het besluit niet in overeenstemming
is met het advies van de OR of wanneer als feiten of omstandigheden bekend
zijn geworden die als zij eerder bekend waren geweest hadden geleid tot een
ander advies van de OR. De gang naar de ondernemingskamer is dus alleen mogelijk
als er een advies van de OR is op een voorgenomen besluit van de ondernemer.
Een met artikel 9:2, tweede lid, vergelijkbare constructie in artikel 9:7
is om die reden niet nodig.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat men niet meer bij elke kantonrechter
terecht kan. Op grond van artikel 9:1 is de kantonrechter bevoegd die werkzaam
is bij de rechtbank, die binnen hetzelfde hofressort als wordt genoemd in
de Wet op de rechterlijke indeling. Dit betekent dat belanghebbenden ter beslechting
van geschillen op grond van de WMW alleen nog terecht kunnen bij de kantonrechters
werkzaam bij de rechtbank te Assen, Alkmaar, Almelo, Breda en Dordrecht. Zij
merkten op dat ook dit weer een voorbeeld van een wijziging is, waarbij iedere
toelichting op deze keuze ontbreekt. Zij gaven aan dat het kan zijn dat er
gekozen is voor concentratie van OR-geschillen bij een vijftal rechtbanken
met het oog op deskundigheidsbevordering of vanwege het concentreren van de
werkdruk. Waarom deze vijf zijn gekozen wordt niet duidelijk gemaakt. Er wordt
niet aangegeven dat het huidig functioneren van de kantonrechters in het kader
van de WOR deze wijziging noodzakelijk maakt. Deze leden merkten op dat evenmin
aandacht wordt besteed aan het feit dat OR-geschillen soms ook in nauwe relatie
staan met andere geschillen, die betrekking hebben op de arbeidsovereenkomst
of de collectieve arbeidsovereenkomst. Deze laatste, zo vervolgden zij, blijven
op basis van de normale regels van rechtsvordering behoren tot de bevoegdheden
van de lokale kantonrechter.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af welke kantonrechters dan
eigenlijk bevoegd zijn. De bij de rechtbank Assen werkzame kantonrechters
werken ook in de nevenvestiging in Emmen of Meppel, de rechtbank Almelo kent
de sector te Enschede en zo verder. Met de huidige formulering van dit artikel
zijn al deze kantonrechters bevoegd. De leden van de PvdA-fractie vroegen
of hiermee de doelstelling van de regering wordt gehaald. Men kan niet meer
bij elk kanton terecht, maar welk doel dient dit nu eigenlijk?Hierop kan worden geantwoord dat er geen wijziging van het aantal bevoegde
kantonrechters is beoogd. In de bijgevoegde nota van wijziging wordt een en
ander via een herformulering van artikel 9:1 hersteld. Hiermee is dan ook
een reactie gegeven op de vraag van de leden van de SP-fractie die vroegen
waar in artikel 9:1 wordt verwezen naar «hetzelfde ressort» en
niet naar de sector kanton.Belanghebbenden krijgen anders dan op grond van artikel 36, eerste lid,
WOR in het voorliggende wetsvoorstel in artikel 9:1 onbeperkt toegang tot
de kantonrechter. De leden van de PvdA-fractie gaven aan dat dit duidelijk
een vereenvoudiging van de regelgeving is doordat niet nauwkeurig meer is
geregeld voor welk soort geschil een belanghebbende zich tot de kantonrechter
kan wenden. De regering meent dat deze vereenvoudiging geen inhoudelijke wijziging
met zich brengt. De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af of dat wel zo
is. De achterban, die op grond van de WMW meer bij het OR-werk betrokken moet
worden, kan vanuit die grote betrokkenheid de activiteiten van de OR kritischer
gaan volgen, zodat ook eerder sprake kan zijn van verschil van mening. Doordat
iedere belanghebbende toegang heeft tot de kantonrechter in geval van geschillen,
die voortvloeien uit de WMW, kan vanuit de achterban over elk geschilpunt
met de OR juridische actie worden ondernomen. De leden van de PvdA-fractie
merkten daarover op dat dat zal kunnen leiden tot een juridisering van de
relatie tussen de OR en zijn achterban. Zij vroegen zich af of met deze gevolgen
van de bepaling ook rekening is gehouden.De regering begrijpt de impliciete bezorgdheid die de leden van de PvdA-fractie
uitspreken, maar wil daarover het volgende opmerken. Het instellen van een
OR is volgens de uitgangspunten van de WMW in het belang van het goed functioneren
van de onderneming in al haar doelstellingen. Met dit laatste wordt bedoeld
dat een OR van belang is voor zowel de sociale doelstellingen van de onderneming,
denk daarbij aan werkgelegenheid en goede arbeidsomstandigheden, als de economische
doelstellingen van de ondernemingen, waarbij gedacht moet worden aan de productie
van goederen of het leveren van diensten. Het goed functioneren van de onderneming
is dus niet alleen een zaak van de ondernemer maar evengoed van de OR. Vandaar
dat de OR ook een tweeledige taak heeft, namelijk: het voeren van overleg
met de ondernemingsleiding en het vertegenwoordigen van de werknemers. Hiermee
wordt ook aangegeven wat de OR niet is. De OR is bijvoorbeeld geen individuele
belangenbehartiger. Aangelegenheden die uitsluitend betrekking hebben op een
individuele werknemer horen in principe niet thuis bij de OR. Evenzo is de
OR geen vakbond. Primair staat dan ook voor de OR het ondernemingsbelang voorop
en niet alleen het werknemersbelang. In dat licht bezien moet telkens worden
beoordeeld of er sprake is van een belanghebbende waarvan in artikel 9:1 sprake
is.De leden van de VVD-fractie vonden de positie van de OR onvoldoende toegelicht.
Kan de regering heel precies aangeven of er ten opzichte van de WOR veranderingen
in de rechtspositie van OR-leden komt en wat deze veranderingen precies behelzen?De rechtspositie van OR-leden zoals geregeld in hoofdstuk 7 van het wetsvoorstel
blijft ongewijzigd ten opzichte van de WOR en het BW. De bescherming tegen
benadeling en ontslag is ongewijzigd evenals het recht op loondoorbetaling.
De wijziging in de geheimhoudingsbepaling is in werking getreden op 22 december
2004 als gevolg van de implementatie van de richtlijn informatie en raadpleging
van werknemers1. Kortheidshalve wordt verwezen
naar de beantwoording van de vragen over geheimhouding.De leden van de PvdA-fractie en de SGP-fractie stelden vast dat de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid
(ROP) geen vergelijkbare taak heeft als de SER in het kader van het bevorderen
van de kwaliteit van de medezeggenschap en het voorzien in een bemiddelingsinstantie,
noch daarin een bijzondere positie heeft. Deze leden vroegen zich af of de
ROP bewust buiten de WMW gehouden is en wat de rol van de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties in de WMW is.Het wetsvoorstel WMW is een generieke wet die – afgezien van enkele
uitgezonderde sectoren – op de overheid evenzeer van toepassing is als
op de private sector. In beginsel is er dus geen aanleiding voor een bijzondere
positie van de Minister van BZK. Dit geldt te meer nu de wettelijke taken
die de minister van BZK in enkele situaties in de WOR had bij dit wetsvoorstel
vervallen en de wettelijke taken van de ROP worden beperkt tot één
bijzondere situatie.Zoals eerder in deze nota aangegeven, heeft de Minister van BZK in de
WOR taken op grond van artikel 46d, onderdeel d, WOR. Dit artikel bepaalt
dat de aan de SER toegekende bevoegdheden in de artikel 5, 8, tweede en derde
lid, 37, 38, 39 en 41, tweede lid, WOR door de Minister van BZK moeten worden
uitgeoefend voor overheidsondernemingen. Artikel 46e WOR vereist dat hierover
overleg met de ROP plaatsvindt.Op artikel 5 WOR na vervallen bij dit wetsvoorstel voornoemde bevoegdheden
van de SER en daarmee de bevoegdheden van de Minister van BZK en het overleg
hierover met de ROP.Artikel 8, tweede en derde lid, WOR regelt dat de SER bij verordening
regels mag stellen ten aanzien van het reglement van de OR. Deze bevoegdheid
is overbodig; in het verleden is er nooit gebruik van gemaakt. De bevoegdheden
van de SER in de artikelen 37 tot en met 41 WOR hebben betrekking op de bedrijfscommissies.
Ten aanzien hiervan is het wenselijk dat de wettelijke regeling vervalt.Artikel 5 WOR geeft de SER de bevoegdheid ontheffingen van de WOR te verlenen
aan ondernemingen die over een alternatieve medezeggenschapsvorm beschikken.
Voor overheidsondernemingen wordt deze ontheffing onder het regiem van de
WOR verleend door de Minister van BZK, na overleg met de ROP. In het wetsvoorstel
WMW (artikel 3:7) worden deze ontheffingen zowel voor de overheidssectoren
als voor het bedrijfsleven door de SER verleend.Naar het oordeel van de regering kan de SER – mocht de situatie
zich voordoen – deze bevoegdheid ook voor de overheidssector uitoefenen.
De SER is immers na een ontheffingsverzoek van een ondernemer, dus ook van
een overheidsondernemer, verplicht de betrokken werknemersvereniging hierover
te horen. Desgewenst kan de SER uiteraard altijd nog de ROP consulteren. De
regering ziet echter niet waarom dit wettelijk geregeld zou moeten worden.
Overigens is in het verleden in de overheidssectoren nog nooit van deze ontheffingsmogelijkheid
gebruik gemaakt.Naast voornoemde wettelijke taak, heeft de SER op grond van het wetsvoorstel
WMW nog twee andere wettelijke taken. Deze taken heeft de SER in medebewind
gekregen en strekken zich ook uit over de overheidssector.Op grond van artikel 8:1, derde lid, heeft de SER de bevoegdheid om ondernemers
bij verordening een heffing op te leggen ter bevordering van scholing en vorming.
Deze bevoegdheid van de SER vindt zijn oorsprong in artikel 46a WOR. Hierover
vindt voor overheidsondernemingen overleg met de ROP plaats. Gezien het kostenaspect
is dit volgens de regering wenselijk. Anders dan de leden van de PvdA-fractie
suggereerden is deze bevoegdheid met het wetsvoorstel WMW niet verruimd, noch
is de rol van de ROP daarin beperkt. Ook in de WOR strekt deze bevoegdheid
van de SER zich uit over de overheidssector.Op grond van artikel 10:2 heeft de SER voorts de taak gekregen de goede
toepassing van de wet te bevorderen, alsmede de kwaliteit van de medezeggenschap.
In het kader van deze taak wordt de SER opgedragen te voorzien in een of meer
bemiddelingsinstanties. Deze taken zijn nieuw. De SER kan naar eigen inzicht
de invulling van deze taken vormgeven. De regering heeft er bewust voor gekozen
om één instantie in Nederland verantwoordelijk te maken voor
het bevorderen van de kwaliteit van de medezeggenschap en het treffen van
een voorziening voor bemiddeling en geen speciale voorziening te treffen voor
overheidsondernemingen. In het project «kwaliteit ondernemingsraden»1 kwam naar voren dat er behoefte bestaat aan één
landelijk aanspreekpunt dat zich richt op het bevorderen van de kwaliteit
van de medezeggenschap. OR-en en ondernemers kunnen thans vaak de weg niet
vinden tussen de vele instanties die zich met medezeggenschap bezig houden.
De SER is voor medezeggenschap een bekend en gezaghebbend instituut. Dit maakt
het vanzelfsprekend dat de SER deze taak krijgt toebedeeld. Het staat de SER
in de gekozen opzet overigens vrij te kiezen voor een model waarin de bedrijfscommissie
voor de overheid feitelijk wordt gecontinueerd.De leden van de VVD-fractie verzochten de regering een nadere toelichting
te geven waarom in het wetsvoorstel afgeweken is van de meerderheid van de
SER met betrekking tot het voorstel de termijn voor uitzendkrachten terug
te brengen van 24 maanden tot 6 maanden en verzochten daarbij in te gaan op
de consequenties hiervan voor het actief en passief kiesrecht van uitzendkrachten.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen zich in dit verband af of het
voorstel voor uitzend- en detacheringsbureaus niet tot organisatorische problemen
kan leiden bij uitlenende bedrijven, zoals het MKB in zijn brief aan de Tweede
Kamer voorspelt (brief MKB d.d. 7 december 2004).De leden van de D66-fractie vreesden dat de drempel voor gedetacheerden
en uitzendkrachten om bij inleners aan de slag te komen (en blijven) hierdoor
verder wordt verhoogd. Ook kunnen er complicaties optreden als uitgezonden
werknemers als (kandidaat-)OR-lid zich bij de inlener kunnen beroepen op ontslagbescherming.
Daarnaast vroegen de leden van de D66-fractie zich af wat één
en ander betekent voor bijvoorbeeld consultants en automatiseerders die enige
tijd bij een opdrachtgever aan de slag zijn, of voor werknemers van bedrijven
die bepaalde uitbestede diensten (zoals catering) verrichten. Al met al lijkt
het deze leden beter de medezeggenschap te beperken tot het uitlenende bedrijf.Bij de wetswijziging van de WOR in 1998 is uitvoerig aandacht besteed
aan de medezeggenschapsrechten van uitzendkrachten, zowel bij het uitzendbureau
(uitlener) als bij de inlener. In de kabinetsreactie op de evaluatie van de
wijziging van de WOR is eveneens uitvoerig aandacht besteed aan de effectieve
medezeggenschap van uitzendkrachten2. Daarbij
werd door het kabinet de volgende conclusies getrokken: in de eerste plaats
is de medezeggenschap van uitzendkrachten bij de uitlener nog niet goed geëffectueerd;
in de tweede plaats komt de medezeggenschap van uitzendkrachten en gedetacheerden
bij de inlener door de huidige formulering in de WOR feitelijk niet tot stand;
en in de derde plaats moet het uitgangspunt van de WOR dat uitzendkrachten
zowel medezeggenschapsrechten hebben bij de uitlener als de inlener gehandhaafd
blijven. Het is naar het oordeel van de regering belangrijk dat ook uitzendkrachten
worden betrokken bij de medezeggenschap in de inlenende onderneming. De inlenende
onderneming bepaalt immers voor een groot deel de voorwaarden waarop de uitzendkracht
werkt en de werkomgeving waarin hij werkt. Het vaste personeel komt op deze
punten medezeggenschapsrechten toe, de uitzendkrachten thans in de praktijk
niet. De termijn van 24 maanden zal bekort moeten worden om effectieve medezeggenschap van de uitzendkrachten en gedetacheerden bij de inlener
te realiseren.Het debat in de Tweede Kamer over dit onderwerp gaf geen aanleiding om
op dit standpunt terug te komen1.Het kabinet heeft in zijn adviesaanvraag de SER voorgelegd om de termijn
van 24 maanden voor uitzendkrachten bij inlenende ondernemingen te verkorten
tot 6 maanden. De SER was het met het kabinetsvoorstel ten dele oneens. De
werknemersgeleding verwelkomde op zich het voorstel, maar wenste de termijn
voor uitzendkrachten bij de inlenende onderneming verder te verkorten tot
3 maanden en zag geen aanleiding om een wijziging aan te brengen in de medezeggenschapspositie
van uitzendkrachten bij de uitlenende onderneming.De werkgeversgeleding en de kroonleden daarentegen pleitten ervoor om
uitzendkrachten na 6 maanden medezeggenschapsrechten te geven bij de uitlenende
onderneming en geen wijzigingen te treffen in de termijn van 24 maanden voor
medezeggenschapsrechten van uitzendkrachten bij de inlenende ondernemingen2.De regering heeft het advies van de meerderheid van de SER, de werkgeversgeleding
en de kroonleden, betreffende de medezeggenschap bij de uitlenende onderneming
opgevolgd.De regering acht de in het advies door dit deel van de SER genoemde knelpunten
die het gevolg zijn van de huidige regeling, waarbij voor uitzendkrachten
direct medezeggenschapsrechten bij de uitlener ontstaan, reëel. Zo wijst
dit deel van de raad op de enorme administratieve lasten en nalevingsproblemen
die voor uitzendondernemingen aan de uitvoering van de WOR zijn verbonden3. Het grootste deel van de uitgezonden werknemers komt
bijvoorbeeld nooit toe aan actief kiesrecht en een nog kleiner deel komt toe
aan het uitoefenen van het passief kiesrecht. Zo is in een enkel geval de
uitzendonderneming enkel en alleen vanwege de uitgezonden werknemers verplicht
een OR in te stellen en verkiezingen te organiseren, terwijl de uitgezonden
werknemers noch een actief, noch een passief kiesrecht toekomt.Door niet direct bij indiensttreding maar na 6 maanden de uitgezonden
werknemers gelijk te stellen met de overige in de onderneming werkzame personen
wordt een oplossing gevonden voor de door de werkgeversgeleding en kroonleden
gesignaleerde knelpunten.De regering deelt evenwel niet de mening van de werkgeversgeleding en
de kroonleden dat de termijn van 24 maanden voor het betrokken worden bij
de medezeggenschap bij de inlenende onderneming ongewijzigd moet blijven.
Uit onderzoek blijkt dat de gemiddelde duur van de uitzending ruim onder voornoemde
24 maanden blijft4. Aan het actief en passief
kiesrecht komen uitzendkrachten slechts in een enkel geval toe. Daarmee wordt
geen recht gedaan aan de wetswijziging in 1998, waarmee werd beoogd medezeggenschapsrechten
voor deze categorie te scheppen. Het voorliggende wetsvoorstel corrigeert
dit.De voorgestelde regeling in het wetsvoorstel WMW bepaalt in artikel 1:4,
eerste lid, onderdeel a en b, dat uitzendkrachten zowel bij de inlener als
bij de uitlener na 6 maanden met de categorie «in de onderneming werkzame
personen» gelijkgesteld moet worden. Na 6 maanden worden zij dan betrokken
bij de medezeggenschap in de onderneming. Anders dan de opvatting van de werknemersgeleding
in de SER, heeft de regering het niet zinvol gevonden de termijn bij de inlener
terug te brengen tot 3 maanden. Dit zou tot organisatorische problemen leiden.De regering deelt de vrees van de leden van de D66-fractie niet dat het
terugbrengen van de termijn bij de inlener een drempel zal zijn voor uitzendkrachten om bij de inlener aan de slag te komen. Het is eerder
een stimulans om uitzendkrachten die gedurende meer dan 6 maanden bij de inlener
werkzaam zijn een dienstverband aan te bieden bij de inlener. Ook de door
de leden van de D66-fractie verwachte complicaties wordt door de regering
niet gedeeld. De regeling maakt geen verschil tussen uitzendkrachten of gedetacheerden.
De regeling is echter niet van toepassing op werknemers die werkzaam zijn
in een cateringbedrijf. De werknemers hebben een arbeidsovereenkomst met de
ondernemer, het cateringsbedrijf. Het cateringsbedrijf heeft een contract
met een ander bedrijf om bepaalde diensten te verrichten. De werknemers worden
niet uitgeleend aan het andere bedrijf om onder toezicht en leiding van die
ander arbeid te verrichten. Er is dus geen sprake van een uitzendovereenkomst.
Er is pas sprake van een uitzendovereenkomst als de werknemer door de werkgever,
in het kader van de uitoefening van het beroep of bedrijf van de werkgever
ter beschikking wordt gesteld van een derde om krachtens een door deze aan
de werkgever verstrekte opdracht arbeid te verrichten onder toezicht en leiding
van een derde1.Ook de leden van de ChristenUnie-fractie vroegen aandacht voor de positie
van uitzendkrachten. Naar hun oordeel is er onbedoeld sprake van een verslechtering
door de gekozen formulering van artikel 1:4, eerste lid, onderdeel b. Als
de voorgestelde tekst onverkort zou worden toegepast, zouden uitzendkrachten
die al voor langere tijd in dienst zijn van een uitzendonderneming, maar die
per keer niet langer dan 6 maanden worden uitgezonden, niet worden meegeteld.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of dit de bedoeling is? Zou hier
niet moeten staan «in een of meer door andere ondernemers in stand gehouden
ondernemingen»? Zo nee, Zou dit dan kunnen worden toegelicht?Zoals zij terecht opmerkten regelt de voorgestelde tekst dat uitzendkrachten
die al voor langere tijd in dienst zijn van een uitzendonderneming, maar die
per keer niet langer dan 6 maanden worden uitgezonden, niet worden meegeteld.
In de memorie van toelichting2 heeft de regering
aangegeven dat zij begrip heeft voor de knelpunten die het gevolg zijn van
de huidige regeling, waarbij voor uitzendkrachten direct medezeggenschapsrechten
bij de uitlener ontstaan. Door voor het ontstaan van medezeggenschapsrechten
bij de uitlener een termijn van zes maanden te hanteren, wordt een oplossing
gevonden voor de zogeheten «ziek- en piekkrachten». De door de
leden van de ChristenUnie-fractie gevraagde aanpassing van de tekst van artikel
1:4, eerste lid, onderdeel b, is derhalve niet nodig.De leden van de VVD-fractie en D66-fractie verzochten de minister in de
nota naar aanleiding van het verslag nader toe te lichten waarom een synchronisatie
van OR-verkiezingen wenselijk is. Deze leden vreesden dat door de synchronisatie
de OR-verkiezingen gedomineerd zullen worden door landelijke issues. De leden
van de D66-fractie voegden hier nog aan toe dat het voorstel haaks staat op
het decentrale karakter van de medezeggenschap, het geen rekening houdt met
mogelijke piekdruktes in individuele organisaties, en er gemiddeld slechts
eenderde van de ondernemingen aan deelnemen. De leden van de ChristenUnie-fractie
vroegen zich in dit verband af of de nadelen van een synchronisatie van verkiezingen –
zoals problemen in verband met piekdruktes in bepaalde bedrijven of een concentratie
van scholingsactiviteiten – wel voldoende onder ogen zijn gezien. Deze
leden vroegen zich tevens af waarom niet gekozen is voor een synchronisatie
van verkiezingen per bedrijfstak. De leden van de SP-fractie wilden ten slotte
graag weten of de regering het wenselijk vindt dat politieke partijen deelnemen
aan deze verkiezingen. Tevens wilden zij weten of de regering een rol voor
zich zelf ziet in deze verkiezingen.In artikel 4:4, tweede lid, wordt de synchronisatie van de OR-verkiezingen
geregeld. Dit artikel bepaalt dat in een bij ministeriële regeling te
bepalen week de OR-verkiezingen van alle OR-en plaats moet plaatsvinden. Voor
het aanwijzen van de exacte periode zal de SER advies worden gevraagd.De regering verwacht dat met landelijke OR-verkiezingen meer aandacht
voor medezeggenschap gaat ontstaan. Dat acht de regering zeer wenselijk. Uit
de evaluatie van de WOR bleek dat er in ondernemingen onvoldoende belangstelling
voor de medezeggenschap bestaat1. OR-en hebben
grote moeite kandidaten te vinden voor de beschikbare posten2. Dit is niet goed voor de wervingskracht en de kwaliteit van de medezeggenschap,
noch voor de positie en de legitimiteit van de OR. Door OR-verkiezingen te
concentreren in één week kunnen organisaties van werkgevers
en werknemers, alsmede het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
gerichter voorlichting geven of campagne voeren. Het ligt voor het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de rede voorlichtingscampagnes te
koppelen aan verkiezingen. Verkiezingen zijn immers bij uitstek het moment
dat de achterban wordt gevraagd te participeren in de medezeggenschap. Een
verkiezingsweek biedt daarom een goede gelegenheid de aandacht op de medezeggenschap
te vestigen. Voor de organisaties van werknemers, alsmede de kieslijsten in
de onderneming, is het de gelegenheid om zich te gaan profileren in de medezeggenschap.
Voorts mag worden verwacht dat een OR-verkiezingsweek ook tot publiciteit
in de media leidt. Voornoemde effecten treden naar het oordeel van de regering
in veel geringere mate op wanneer OR-verkiezingen per bedrijfstak worden georganiseerd.
De aandacht zal dan worden versnipperd. Voorts is het niet eenvoudig de bedrijfstakken
voor dit doel af te bakenen. In een groot concern of een holding zal de situatie
zich kunnen voordoen dat voor onderdelen van de onderneming verschillende
verkiezingsweken gaan gelden. Dit komt de duidelijkheid en het effect dat
wordt beoogd met gesynchroniseerde verkiezingen niet ten goede.De leden van de VVD-fractie en de D66-fractie vreesden dat door de landelijke
aandacht voor de OR-verkiezingen de verkiezingen gedomineerd zullen worden
door landelijke politieke thema's.De regering deelt deze vrees niet. Er zijn ongeveer 15 000 ondernemingen
in Nederland waar een OR actief is3. In elk van
deze ondernemingen spelen andere thema's. In het ene bedrijf is een reorganisatie
aan de orde, terwijl in een ander bedrijf juist werk wordt gemaakt van een
persoonlijk ontwikkelingsplan voor de werknemers. De achterban van de OR weet
heel goed dat de OR juist op deze zaken invloed heeft. Dergelijke thema's
spelen in een onderneming meer dan de landelijke sociaal-economische thema's.Kandidaten zullen zich naar inschatting van de regering in de eerste plaats
profileren rondom de bedrijfsgebonden thema's, zoals ook onder de WOR het
geval is. Kandidaten van vakbondslijsten zullen zich, net als thans het geval
is, daarnaast ook willen profileren met de standpunten van hun vakbond ten
aanzien van de taken en inzet van de OR. Dat gebeurt thans ook en daar is
naar het oordeel van de regering niets mis mee.Een positief effect van de landelijke campagnes is dat het voor kandidaten
eenvoudiger wordt om aandacht van de achterban te krijgen. Kandidaten hoeven
de aandacht niet uitsluitend meer zelf te organiseren, maar kunnen meeliften
op de aandacht die voor de OR-verkiezingen in de media is of gegenereerd wordt
door de organisaties van werknemers en het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid.De leden van de D66-fractie waren van mening dat de datum voor de OR-verkiezingen
beter in de arbeidsorganisatie zelf kan worden bepaald. Naar hun oordeel staat
de synchronisatie van OR-verkiezingen haaks op de maatwerkgedachte die een
uitgangspunt van het wetsvoorstel WMW is. De leden van de ChristenUnie-fractie
vroegen zich af of met een synchronisatie van OR-verkiezingen wel rekening
kan worden gehouden met piekdruktes.Het wetsvoorstel WMW bepaalt dat alle OR-verkiezingen in dezelfde week
plaatsvinden. Hierdoor kan niet altijd aangesloten worden bij een specifieke
situatie die zich in een onderneming kan voordoen. Er zullen zich situaties
voor gaan doen dat de OR-verkiezingen plaatsvinden in een drukke periode in
een onderneming. Deze situatie kan zich ook voordoen onder het regiem van
de WOR. De WOR biedt evenmin een garantie dat de verkiezingsdatum aansluit
bij de situatie in de onderneming. Artikel 10 WOR schrijft voor dat de OR
in zijn reglement nadere regels stelt omtrent de inrichting van de verkiezingen.
Hieronder valt ook het vaststellen van een datum voor de verkiezingen. Het
OR-voorbeeldreglement van de SER, waar veel OR-en gebruik van maken, stelt
dat de verkiezingen niet eerder dan vier weken en niet later dan twee weken
voor dan wel na afloop van de zittingsperiode plaats moeten vinden. Mogelijkerwijs
valt deze periode in een druk deel van het jaar. De ondernemer heeft in de
WOR geen zeggenschap in het vaststellen van de verkiezingsdatum.Het wetsvoorstel schrijft voor dat voor het aanwijzen van de landelijke
verkiezingsweek advies wordt gevraagd aan de SER. Hierdoor hebben werkgevers
en werknemers de mogelijkheid om – via hun koepelorganisaties –
de minister een week te adviseren die voor beide partijen in het algemeen
aanvaardbaar is. Via deze weg kan dan zoveel mogelijk rekening gehouden worden
met voorzienbare piekdruktes.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen zich af of de concentratie
van scholingsactiviteiten als gevolg van de synchronisatie van de OR-verkiezingen
niet tot problemen gaat leiden.De verwachting is niet dat de synchronisatie van de verkiezingen tot een
problematische concentratie van de scholing gaat leiden. In de eerste plaats
nemen aan de verkiezingen jaarlijks maar ongeveer eenderde à een kwart
van de OR-en deel, vanwege het feit dat de variëteit in zittingstermijnen
in het wetsvoorstel is gehandhaafd en dientengevolge jaarlijks een periode
wordt vastgesteld. De nieuw gekozen OR-en zullen voorts, net als onder het
regiem van de WOR, een divers scholingsaanbod volgen, mede afhankelijk van
kennis en ervaring van de OR-leden, alsmede de situatie in de onderneming.
De concentratie van scholingsactiviteiten die volgt op de verkiezingen zal
hierdoor te overzien zijn en niet tot problemen gaan leiden.De leden van de SP-fractie willen graag weten of de regering het wenselijk
vindt dat politieke partijen deel nemen aan deze verkiezingen.Artikel 4:4, vierde lid, bepaalt dat een kandidatenlijst kan worden ingediend
door een vereniging van werknemers of door een zogenoemde «vrije lijst».
Artikel 1:7, onderdeel c, bepaalt wat voor de toepassing van het wetsvoorstel
WMW onder een vereniging van werknemers wordt verstaan: een vereniging van
werknemers is een vereniging die tenminste twee jaar in het bezit is van volledige
rechtsbevoegdheid en die krachtens haar statuten ten doel heeft de belangen
van haar leden als werknemers te behartigen en als zodanig in de betrokken
onderneming of bedrijfstak werkzaam is. Artikel 4:4, vierde lid, vereist verder
dat voor het indienen van kandidatenlijsten de vereniging in de onderneming
werkzame kiesgerechtigde personen onder haar leden telt en met haar leden
over de samenstelling van de kandidatenlijst overleg pleegt. Voorts kan een
kandidatenlijst ingediend worden door tenminste tien in de onderneming werkzame
kiesgerechtigde werknemers.Politieke partijen kunnen – aangezien zij niet aan de definitie
van werknemersvereniging voldoen – binnen het kader van de vrije lijsten,
een kandidatenlijst indienen wanneer zij dat wenselijk vinden en daar voldoende
steun voor vinden in de onderneming. De lijst zal net als de andere vrije
lijsten moeten worden gesteund door tenminste 10 in de onderneming werkzame
kiesgerechtigde personen.Hoewel het evenmin als thans in de WOR strikt genomen niet ondenkbaar
is dat achter een vrije lijst een politieke partij schuil gaat, acht de regering
het minder voor de hand liggend dat dit wordt nagestreefd. De thema's die
OR-en in het algemeen aangaan zijn volgens de regering doorgaans wezenlijk
anders dan de thema's waar politieke partijen zich op richten.De leden van de D66-fractie vroegen zich af waarom aan het indienen van
een «vrije» lijst voor de OR-verkiezingen de voorwaarde wordt
verbonden dat deze door tenminste 10 kiesgerechtigde werknemers wordt gesteund,
terwijl deze voorwaarde niet wordt verbonden aan het indienen van een vakbondslijst.De reden dat een vakbondslijst niet door tien in de onderneming werkzame
personen moet worden gesteund, terwijl dat voor vrije lijsten wel geldt, is
gelegen in het verenigingskarakter van de vakbond. De kandidaten op de door
de vakbond ondersteunde lijsten worden aangewezen volgens de regels van de
vereniging. De leden van de vereniging hebben hier zeggenschap in. Het wetsvoorstel
WMW bepaalt in artikel 4:4, vierde lid, net als de WOR, dat de vereniging
met de leden werkzaam in de onderneming overleg pleegt over de in te dienen
lijst. Via deze weg vergaren de kandidaten steun voor hun kandidatuur bij
de in de onderneming werkzame leden van de vereniging. De voorwaarden die
aan het indienen van een vakbondslijst worden gesteld, kunnen niet worden
gesteld aan het indienen van een vrije lijst. Om die reden is het niet onlogisch
om aan het indienen van vrije lijsten andere voorwaarden te stellen. Het wetsvoorstel
WMW vereist dat een vrije lijst wordt gesteund door tenminste tien kiesgerechtigde
in de onderneming werkzame personen. Dit verzekert belanghebbenden ervan dat
ook de vrije lijst met enig draagvlak de verkiezingen ingaat.De leden van de VVD-fractie wilden weten in hoeverre het nieuwe informatierecht
met betrekking tot de beloningsverhoudingen in de onderneming in overeenstemming
is met de in ons land geldende bescherming van de privacy voorzover deze in
de wet is vastgelegd. Ook de leden van de ChristenUnie-fractie gingen in op
de privacybescherming bij dit nieuwe informatierecht van de OR. Deze leden
vroegen in te gaan op het commentaar van het College Bescherming Persoonsgegevens
(CBP) in een brief van 11 november jl. aan de leden van de vaste commissie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.In artikel 6:6 is vastgelegd dat de gegevens die aan de OR ter beschikking
worden gesteld de beloningsverhoudingen betreffen tussen het bestuur, het
toezichtorgaan en groepen van in de onderneming werkzame personen. In het
genoemde schrijven van het CBP geeft dit College aan waaraan een wettelijke
bepaling waarmee openbaarmaking van individuele inkomensgegevens of openbaarmaking
van inkomensgegevens die op individu(en) herleidbaar zijn wordt mogelijk gemaakt,
moet voldoen. Dit alles met het oog op privacybescherming van het individu.Artikel 6:6 verplicht alleen tot het verstekken van gegevens over beloningsverhoudingen.
Het betreft hier dus gegevens die de verhouding en door jaarlijkse verstrekking
de verschuiving in de verhouding van beloningen weergeven tussen het bestuur,
het toezichtorgaan en groepen van in het bedrijf werkzame personen. Het gaat
hierbij uitdrukkelijk niet om individuele beloningsgegevens zelf. De kans
dat deze gegevens over beloningsverhoudingen kunnen worden herleid
tot individuele beloningshoogten is dan ook niet aanwezig. De gegevens zijn
ook, zoals in het algemene deel van de memorie van toelichting is aangegeven,
niet bedoeld om over individuele inkomens te discussiëren maar om het
mogelijk te maken voor de OR om met de ondernemer van gedachten te kunnen
wisselen over goed ondernemingsbestuur. Daarenboven is de toepasbaarheid van
artikel 6:6 in die zin beperkt dat met name kleine bedrijven (minder dan 100
werknemers) en bedrijven met een bepaalde structuur zoals familiebedrijven
niet onder dit informatierecht voor de OR vallen.Het CPB geeft in bovengenoemde brief aan dat de bescherming van de privacy
in het geding is als het gaat om het bekend maken van gegevens betreffende
de individuele inkomenshoogte of van gegevens waaruit de individuele inkomenshoogte
herleidbaar is. Daarvan is in artikel 6:6 geen sprake. Gesteld kan dan ook
worden dat artikel 6:6 in alle opzichten voldoet aan de in Nederland geldende
privacyvoorschriften.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen zich in dit kader nog af
of in de wet niet expliciet dient te worden aangegeven voor welke doeleinden
de persoonsgegevens aan de OR worden verstrekt. De leden verwezen hierbij
impliciet naar voornoemde brief van het CBP waarin het CBP een dergelijke
suggestie doet.In de eerste plaats wijst de regering erop dat de door het CBP gedane
aanbevelingen afkomstig zijn uit een advies van het CBP van 20 juni 2002
over het initiatiefwetsvoorstel Openbaarheid topinkomens1. Het grote verschil tussen het informatierecht van de OR als bedoeld
in artikel 6:6 en voornoemd initiatiefwetsvoorstel is dat het in artikel 6:6
gaat om verstrekking van gegevens die uitsluitend de beloningsverhoudingen
tussen bestuur, toezichtorgaan en groepen van de onderneming werkzame personen
betreffen, terwijl in het initiatiefwetsvoorstel het gaat om gegevens over
individuele beloningen van bestuurders en toezichthouders. De regering acht
het gelet op het bovenstaande niet nodig uitdrukkelijk in de wet op te nemen
wat het doel is van het informatierecht over beloningsverhoudingen anders
dan nu reeds uit de tekst van het artikel en de toelichting daarop blijkt.De leden van de VVD-fractie vroegen zich vervolgens nog af of er strijd
was met de Code Tabaksblat voorzover het de privacy betreft.Allereerst wil de regering erop wijzen dat de Nederlandse corporate governance
code alleen van toepassing is op Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen,
terwijl de WMW van toepassing is op ondernemingen die verbonden kunnen zijn
aan vennootschappen die niet aan de beurs zijn genoteerd. Voor zover het dus
beursgenoteerde vennootschappen betreft is dit informatierecht in overeenstemming
met de uitgangspunten van de Code Tabaksblat. In de Nederlandse corporate
governance code wordt in punt 3 van de preambule het volgende gesteld: «De
code gaat uit van het in Nederland gehanteerde uitgangspunt dat de vennootschap
een lange termijn samenwerkingsverband is van diverse bij de vennootschap
betrokken partijen. De belanghebbenden zijn de groepen en individuen, die
direct of indirect het bereiken van de doelstellingen van de vennootschap
beïnvloeden of erdoor worden beïnvloed: werknemers, aandeelhouders
en andere kapitaalverschaffers, toeleveranciers, afnemers, maar ook de overheid
en maatschappelijke groeperingen.». Verder wordt gesteld dat: «Vertrouwen
van de belanghebbenden dat hun belangen worden behartigd, is een voorwaarde
voor hen om binnen en met de vennootschap samen te werken.».Dit informatierecht doet geen afbreuk aan
het primaat dat aan de aandeelhouders wordt toegekend bij de vaststelling
van het beloningsbeleid. Eerder het tegendeel omdat de werknemersvertegenwoordiging
in de gelegenheid wordt gesteld om een mening te vormen over de beloningsverhoudingen binnen de onderneming en kan besluiten deze mening mede
te delen aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders die aldus extra informatie
kan verkrijgen om een weloverwogen besluit over het beloningsbeleid te nemen.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of er extra budget aan de
SER ter beschikking wordt gesteld voor de uitvoering van de bij dit wetsvoorstel
toegewezen taken.De SER krijgt geen extra budget voor de bij dit wetsvoorstel toegewezen
taken. Het wetsvoorstel brengt met zich mee dat de SER deze taken financiert
uit haar algemene middelen.De leden van de SP-fractie vroegen of de verstrekte informatie over beloningsverhoudingen
als bedoeld in artikel 6:6 onder de geheimhoudingsplicht valt.In principe kan deze informatie ook onder de geheimhoudingsplicht vallen.
Zoals uiteengezet in het algemeen deel van de memorie van toelichting (paragraaf 5.7
onder d) dient in het uitoefenen van de geheimhoudingsplicht een evenwicht
te worden gevonden tussen enerzijds de bescherming van de belangen van het
bedrijf en anderzijds het functioneren van de OR waarbij bijvoorbeeld overleg
met de achterban van belang kan zijn.In deze wil de regering erop wijzen dat de reikwijdte van artikel 6:6
reeds aangeeft dat dit informatierecht alleen van toepassing is op rechtspersonen
die vallen onder Titel 9 betreffende jaarrekening en jaarverslag van Boek
2 BW en volledig jaarrekeningplichtig zijn en uit dien hoofde reeds zijn gehouden
de beloningen van het bestuur en het toezichthoudend orgaan als één
bedrag in de jaarrekening op te nemen.Het feit dat deze gegevens al in de jaarrekening zijn opgenomen kan worden
meegenomen in de afweging die wordt gemaakt over het al dan niet opleggen
van een geheimhoudingsplicht in het overleg dat de ondernemer en de OR op
grond van artikel 6:6, tweede lid, hebben over vorm, tijdstip en precieze
inhoud van de te overleggen gegevens in het kader van dit informatierecht.De leden van de SP-fractie vroegen verder in dit kader waarom niet is
besloten tot een informatierecht ten aanzien van individuele inkomens. Deze
leden stelden daarbij dat er reeds openbaarheid van individuele inkomens is
bij beursgenoteerde ondernemingen, de overheid en publiekgefinancierde instellingen.
Deze leden wezen ook op het bredere belang van deze gegevens voor klanten
en consumenten.De regering wil de leden van de SP-fractie erop wijzen dat de openbaarheid
van individuele inkomens in het bedrijfsleven alleen betrekking heeft op de
zogenaamde open naamloze vennootschappen. Dit betreft vennootschappen die
niet altijd aan de beurs genoteerd hoeven te zijn maar die wel een beroep
doen op de openbare aandelenmarkt. Deze openbaarmakingplicht is geregeld in
de Wet openbaarmaking bezoldiging en aandelenbezit van bestuurders en commissarissen1 welke op 2 september 2002 in werking is getreden.
Hoewel een maatschappelijk belangrijke groep ondernemingen, kan niet gesteld
worden dat hiermee het hele Nederlandse bedrijfsleven onderworpen is aan een
informatieplicht. Gelet op de mogelijke nadelige gevolgen voor de concurrentieverhoudingen,
acht de regering een openbaarmakingplicht voor alle ondernemingen in Nederland
met betrekking tot individuele inkomens van bestuurders en toezichthouders
ook niet een direct maatschappelijk belang dienen noch in het belang van het
bedrijfsleven. Integendeel, de regering is van mening dat in deze de bescherming
van de privacy van het individu zwaarder weegt dan de belangen
van werknemers, klanten of consumenten die met een dergelijke openbaarheid
zouden zijn gediend. De informatie over beloningsverhoudingen – zeker
in relatie met de overige informatierechten van de OR – vormt een prima
instrument voor de OR om een goed ondernemingsbestuur te bevorderen.Een andere zaak is de openbaarheid van individuele inkomens bij de overheid
en instellingen die publiek gefinancierd worden. Het kabinet acht openheid
over de beloningspositie en- ontwikkeling aan de top van de (semi-)publieke
sector noodzakelijk. Op deze wijze kan rekenschap worden afgelegd over de
gebruikte publieke middelen. Anders dan de leden van de SP-fractie suggereerden
is deze openbaarheid momenteel nog niet verwezenlijkt. Er wordt gewerkt aan
een wetsvoorstel openbaarmaking publiekgefinancierde topinkomens. Conform
de planning zal de wet naar verwachting eind 2005 van kracht worden.Voor de zorgsector bestaat reeds een openbaarmakingregime. Met gebruikmaking
van de Regeling jaarverslaggeving zorginstellingen is voor die sector het
openbaarmakingregime voor open NV's (verplichting boek 2, titel 9 BW te hanteren)
van toepassing. Met ingang van het verslagjaar 2003 zijn zorginstellingen
verplicht om in hun jaarverslag inkomensgegevens van individuele bestuurders
en toezichthouders op te nemen. In het te ontwikkelen wetsvoorstel openbaarmaking
publiekgefinancierde topinkomens zal met de bestaande openbaarmakingsystematiek
binnen de zorgsector rekening worden gehouden.De leden van de SP-fractie achtten de regel over geheimhouding (artikel
7:3 van het wetsvoorstel WMW) onnodig beperkend. De geheimhouding beoogt het
belang van de onderneming te beschermen. Zij vroegen of de regering de mening
van de leden van de SP-fractie deelt dat de geheimhouding niet van toepassing
is indien het algemeen belang in het geding is. Daarnaast vroegen zij of de
regering bereid is dit artikel in die zin aan te passen? Daarnaast merkten
de leden van de SP-fractie op dat volgens de memorie van toelichting de verplichting
tot geheimhouding geldt ten aanzien van «alle zaken en bedrijfsgeheimen»,
terwijl in de tekst van het wetsvoorstel staat «alle zaken- en bedrijfsgeheimen».
Kan de regering uitleggen wat de betekenis is van het ontbreken van het koppelteken
in de memorie van toelichting.De regeling van de geheimhouding is voor het laatst gewijzigd in december
20041 in het kader van de implementatie van richtlijn
2002/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van Europese Unie van 11 maart
2002 tot vaststelling van een algemeen kader betreffende de informatie en
de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap. Indien geheimhouding
wordt gewenst dan kan dat uitsluitend op basis van artikel 7:3. In dit artikel
is ook geregeld wanneer en tegenover wie deze geheimhouding niet van toepassing
is. In de eerste plaats is er geen verplichting tot geheimhouding tegenover
degenen die ingevolge een rechterlijke opdracht zijn belast met een onderzoek
naar de gang van zaken in de onderneming. In de tweede plaats kan degene die
de opdracht tot geheimhouding heeft opgelegd, aangeven hoe lang die geheimhouding
moet duren en ook tegenover wie de geheimhouding niet in acht genomen hoeft
te worden. Uiteraard geldt de geheimhoudingsplicht niet tegenover de rechter.De geheimhoudingsplicht beschermt de onderneming tegen de verspreiding
of openbaarmaking van bepaalde gegevens, waardoor mogelijk schadelijke gevolgen
voor de onderneming zouden kunnen ontstaan. Anderzijds vormt een geheimhoudingsplicht
voor OR-leden een aanzienlijke belemmering in het contact met de achterban.
Met het opleggen van geheimhouding zal dus prudent moeten worden omgegaan.
Sinds de wijziging van dit artikel in 2004 is de mogelijkheid opgenomen dat
iedere belanghebbende bij de kantonrechter een verzoek kan doen om de opgelegde geheimhouding op te heffen op grond van de afweging dat de betrokken
belangen niet in redelijkheid tot het opleggen van geheimhouding had kunnen
besluiten (artikel 9:1). Het door de leden van de SP-fractie gemiste koppelteken
in de memorie van toelichting is een verschrijving. De wettekst is uiteraard
leidend.De leden van de SP-fractie wilden de reactie weten van de minister over
het bericht dat VNO-NCW af wil van het GBIO.Het GBIO is een private organisatie die in 1975 is opgericht door de Stichting
van de Arbeid.Het voortbestaan van het GBIO is een zaak van het bestuur van het GBIO,
alsmede de Stichting van de Arbeid en valt derhalve buiten de bevoegdheid
van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het VNO-NCW heeft zitting
in beide gremia. Het standpunt van het VNO-NCW omtrent het GBIO is bekend.
Het biedt geen aanleiding om wijzigingen te treffen in de regelingen op basis
waarvan het GBIO functioneert.Het GBIO functioneert op basis van de artikelen 46a en 46b WOR. Deze artikelen
zijn in het wetsvoorstel WMW ongewijzigd overgenomen in de artikelen 8:1 en
8:2. Artikel 8:1 regelt de bevoegdheid van de SER om aan ondernemers die verplicht
zijn een OR in stellen bij verordening een heffing op te leggen ten behoeve
van scholing en vorming.Artikel 8:2 regelt dat de SER onder voorwaarden de opbrengsten van de
heffing kan afdragen aan rechtspersonen die tot doel hebben de werkzaamheden
van andere rechtspersonen op het gebied van scholing en vorming van OR-en
te begeleiden en te ondersteunen. Het doel van deze regeling is het bevorderen
van deelname aan scholing, alsmede het toezien op de kwaliteit van de aangeboden
scholing. Beide zaken zijn van groot belang voor de kwaliteit van de medezeggenschap.De leden van de D66-fractie vragen zich af in hoeverre uitzendkrachten
meetellen in de grondslag van de GBIO-heffing.Artikel 8:1, eerste lid, bepaalt dat ondernemers die verplicht zijn een
OR in te stellen, alsmede ondernemers die met toepassing van artikel 3:3 vrijwillig
een OR hebben ingesteld, een heffing zijn verschuldigd ter bevordering van
de scholing en vorming van OR-leden.Artikel 8:1, tweede lid, stelt dat deze heffing een percentage bedraagt
van het bij de betrokken ondernemer genoten loon in de zin van de Wet op de
loonbelasting 1964. De loonkosten van de ondernemer vormen dus de grondslag
van de heffing.Uitzendkrachten tellen mee in deze grondslag waar zij loon hebben genoten.
De ondernemer draagt dus premie voor hen af indien hij OR-plichtig is. Het
is niet van belang voor het bepalen van de grondslag of de uitzendkracht feitelijk
in de onderneming werkzaam is.In de praktijk ontvangen uitzendkrachten alleen bij de uitlener loon.
Zij tellen daarom alleen mee in de grondslag van de heffing bij de uitlener.De leden van de D66-fractie constateerden dat de onderwijssector niet
onder de WMW valt, maar dat de regering van plan is een groot deel van de
sector (met uitzondering van hogescholen) net als bij de WOR via een algemene
maatregel van bestuur (AMvB) toch onder de toepassing van de WMW te laten
vallen. De leden van de D66-fractie wilden weten wat de reden is om dit via
een AMvB te regelen, in plaats van het meteen in de wet op te nemen? Daarnaast
gaven deze leden aan dat naar aanleiding van een aantal recente discussies
binnen het defensie-apparaat het de voorkeur verdiende dat bij defensie in
beginsel ook de WMW uitgangspunt wordt voor de medezeggenschap.De leden van de SP-fractie stelden dat met het argument dat de krijgsmacht
onder alle omstandigheden onvoorwaardelijk beschikbaar moet zijn
de medezeggenschap niet geldt voor defensiepersoneel. Zij vroegen onder welke
omstandigheden, in relatie tot het recht op medezeggenschap, de krijgsmacht
niet beschikbaar zou zijn.Deze regeling is in de WOR opgenomen bij de wijziging van de wet in 19951. Bij deze wetswijziging is de overheid onder de werkingssfeer
van de WOR gekomen. Uitgangspunt voor deze regeling was dat binnen het onderwijs
de medezeggenschap geregeld is op basis van eigen wetgeving, zoals de Wet
medezeggenschap onderwijs. Toentertijd, maar ook nu nog, wordt over de medezeggenschap
van de verschillende instellingen binnen het onderwijs discussie gevoerd2. Daarbij zijn zaken als bestuursstructuur en integraal
management aan de orde. Voorzover bedoelde discussie tot de conclusie leidt
dat één of meer van de instellingen alsnog onder de WOR moeten
worden gebracht, dan kan dat via de algemene maatregel van bestuur.Zoals ook bij de wetswijziging van de WOR in 1995 is opgemerkt over de
medezeggenschapspositie van de krijgsmacht wordt de positie van het Ministerie
van Defensie bepaald door de grondwettelijke verantwoordelijkheid voor de
primaire taak van de krijgsmacht, namelijk het te allen tijde waarborgen van
de militaire bijdrage ter bescherming van de belangen van de staat. De krijgsmacht
dient onder alle omstandigheden onvoorwaardelijk beschikbaar te zijn. Daarbij
werd opgemerkt dat het evident is dat er met name bij oorlogsgevaar of daaraan
verwante omstandigheden alsook bij het houden van oefeningen, geen ruimte
kan zijn voor overleg over de wijze van inzet van de krijgsmacht. De krijgsmacht
verricht haar taken – ook in vredestijd bovendien veelal in bondgenootschappelijk
verband, zodat het hierbij ook gaat om de internationale effectiviteit van
de Nederlandse defensie-inspanning. Het vereiste goede functioneren van internationale
samenwerkingsverbanden kan nopen tot het opleggen van beperkingen aan het
uitoefenen van medezeggenschapsrechten van het Nederlandse defensiepersoneel3.De leden van de D66-fractie meenden dat de regering een conservatieve
keuze heeft gemaakt door de regelingen in de WOR met betrekking tot het zogenoemde
«primaat van de CAO» in de WMW te laten terugkeren. De leden van
de D66-fractie zijn van mening dat OR en werkgever in alle gevallen desgewenst
gezamenlijk een regeling van arbeidsvoorwaarden overeen moet kunnen komen.De CAO is en blijft naar overtuiging van de regering het belangrijkste
instrument met betrekking tot het collectief vaststellen van arbeidsvoorwaarden.
Deze overtuiging komt mede tot uiting in de internationale verdragen waar
de Nederlandse staat partij bij is. In dit verband zijn van belang de verdragen
van de Internationale Arbeidsorganisatie, no. 87 «Freedom of Association»,
no. 98 «Right to Organise and Collective Bargaining, no. 135 «Workers'Representatives
Convention», alsmede no. 154 «Collective Bargaining Convention».Deze verdragen komen er in dit verband in het kort op neer dat collectieve
afspraken betreffende arbeidsvoorwaarden tussen werkgever(sorganisaties) en
werknemersorganisaties een voor beide partijen en hun leden dwingend karakter
hebben: de afspraken mogen niet terzijde geschoven worden, ook niet wanneer
er alternatieve afspraken met de OR zijn overeengekomen4. Wanneer dit wel zou mogen, zou de tussen de sociale partners overeengekomen
CAO eenvoudig kunnen worden ondermijnd. Hierdoor zouden de vakbonden op het
terrein van de arbeidsvoorwaarden buiten spel kunnen worden gezet. Dit verdraagt
zich niet met de verdragen waaraan Nederland zich heeft verbonden, noch met
de overtuiging van de regering.Om die reden is in het voorliggende wetsvoorstel bepaald dat de CAO voorrang
heeft op afspraken tussen ondernemer en OR. De OR komt derhalve
geen instemmingsrechten toe voor aangelegenheden die inhoudelijk reeds in
de CAO zijn geregeld. Dit geldt zowel voor de in dit wetsvoorstel genoemde
aangelegenheden in het kader van het instemmingsrecht van de OR als voor aangelegenheden
die op grond van een ondernemingsovereenkomst daaraan toegevoegd zijn. Ook
kan de OR bij ondernemingsovereenkomst geen extra adviesrechten worden toebedeeld
voor aangelegenheden die inhoudelijk reeds in de CAO zijn geregeld.Ondernemer en OR zijn daarentegen vrij om afspraken te maken, ook over
onderwerpen die doorgaans in de CAO worden geregeld, indien het onderwerp
niet inhoudelijk in de CAO is geregeld, of indien de werkgever niet gebonden
is aan een CAO, omdat hij geen lid is van de CAO afsluitende partij, er geen
algemeen verbindend verklaarde CAO van toepassing is, of omdat de CAO geëxpireerd
is. De afspraken tussen OR en ondernemer kennen evenwel geen automatische
doorwerking in de individuele arbeidsovereenkomst. Daarmee zou worden ingegaan
tegen de bedoeling van ILO no. 135 en ILO no. 154.De leden van de D66-fractie verzochten een reactie te geven op de kritiek
van de Nederlandse Vereniging voor Medezeggenschap (NVMz) dat het centraliseren
van de bemiddelings- en adviestaak naar de SER niet past in de decentraliseringstrend
in de arbeidsverhoudingen.Het wetsvoorstel biedt naar de stellige overtuiging van de regering meer
ruimte voor maatwerk in de geschillenbeslechting dan de WOR. De WOR verplicht
ondernemer en OR zich bij een geschil te wenden tot de bedrijfscommissie onder
wiens ressort de onderneming valt, alvorens de zaak bij de kantonrechter aanhangig
kan worden gemaakt. De bedrijfscommissies bemiddelen of brengen advies uit
over de oplossing van het geschil. De bedrijfscommissies bestaan uit vertegenwoordigers
van werknemers- en werkgeversorganisaties. Artikel 36, derde lid, WOR schrijft
de procedure voor die bedrijfscommissies moeten toepassen bij de behandeling
van een geschil.In het voorliggende wetsvoorstel vervalt de verplichte bemiddeling door
bedrijfscommissies en daarmee ook de procedure die bij de behandeling van
geschillen moet worden toegepast.Hiervoor in de plaats krijgt de SER de opdracht om een voorziening voor
vrijwillige bemiddeling te treffen.Het staat de SER vrij om zelf invulling aan deze opdracht te geven. Het
wetsvoorstel vereist niet dat de SER één commissie instelt die
zich voor het hele land en alle OR-en bezig gaat houden met bemiddeling. Wanneer
daar behoefte aan bestaat, kan de SER een voorziening inrichten voor specifieke
sectoren. Binnen deze constructie kunnen desgewenst bestaande goed functionerende
bedrijfscommissies blijven bestaan. Het wetsvoorstel laat ook open hoe de
SER de bemiddelingstaak gaat uitvoeren. De SER kan de bemiddelingstaak zo
inrichten dat de bemiddelaar naar de onderneming toe gaat in plaats van dat
ondernemer en/of OR naar de SER of naar een van zijn commissies toegaan.Bemiddeling door een voorziening van de SER is niet verplicht, zoals eerder
in deze nota reeds is benadrukt. In de eerste plaats zijn partijen vrij in
hun keuze van bemiddelaars. In de tweede plaats staat het wetsvoorstel het
in beginsel toe dat het geschil zonder tussenkomst van bemiddelaars aan de
kantonrechter wordt voorgelegd, wanneer partijen niet open staan voor bemiddeling,
of de aard van het geschil zich naar hun inzicht niet goed leent voor bemiddeling.
Hierdoor kan onnodig tijdverlies worden voorkomen. Het wetsvoorstel maakt
het kortom mogelijk om de wijze van geschillenbeslechting af te stemmen op
het geschil, de situatie in de onderneming, alsmede de behoeften van partijen.Het actieve kiesrecht kan na 6 maanden worden uitgeoefend. De leden van
de fractie van de Christenunie-fractie vroegen zich af waarom het niet mogelijk
is na een kortere periode het actief kiesrecht toe te kennen.Anders dan de leden van de ChristenUnie-fractie menen, is het in wetsvoorstel
WMW wel mogelijk dat het actief kiesrecht na een kortere periode dan 6 maanden
aan de in de onderneming werkzame personen wordt toegekend.Artikel 4:3, tweede lid, bepaalt dat personen die gedurende 6 maanden
in de onderneming werkzaam zijn een actief kiesrecht toekomt. Artikel 4:6,
tweede lid, onderdeel c, bepaalt evenwel dat van de termijnen voor actief
en passief kiesrecht kan worden afgeweken bij reglement indien dat bevorderlijk
is voor de toepassing van de wet en de daarop berustende bepalingen in de
onderneming. Deze bepaling komt overeen met artikel 6, vijfde lid, WOR. In
de memorie van toelichting van het onderhavig wetsvoorstel wordt de mogelijkheid
benadrukt. Hierbij wordt aangegeven dat deze afwijking zowel een verlenging
van de termijn kan betekenen als een verkorting.De leden van de ChristenUnie-fractie hadden er kennis van genomen dat
de regering in artikel 3:18 wil vastleggen dat eenmaal per jaar een personeelsvergadering
plaatsvindt. Zij vroegen zich af of deze wijziging ten opzichte van de huidige
situatie (tweemaal per jaar) bevorderlijk is voor de participatie van werknemers.De personeelsvergadering dient te worden gehouden in ondernemingen met
meer dan 10 en minder dan 50 werknemers waarvoor geen OR of PVT is ingesteld.
In het verlengde van het uitgangspunt, dat het wetsvoorstel onder andere een
bijdrage moet leveren in het kader van de deregulering en het verminderen
van administratieve lasten voor het bedrijfsleven, is de frequentie van de
personeelsvergadering teruggebracht van twee- naar éénmaal per
jaar. Kortheidshalve wordt verwezen naar hetgeen hierover is gezegd bij het
terugbrengen van de overlegfrequentie van het overleg met de OR over de algemene
gang van zaken. Op grond van artikel 3:18, tweede lid, is de ondernemer verplicht
om een personeelsvergadering te houden indien ten minste een kwart van de
werknemers daarom verzoekt. Het staat de ondernemer uiteraard ook vrij om
vaker een personeelsvergadering te houden. Met de onderhavige regeling wordt
een basis gelegd voor het houden van een personeelsvergadering. De frequentie
zal afhankelijk zijn van de omstandigheden in de onderneming.6. Bedrijfsleven, administratieve lasten en belasting
rechterlijke machtDe leden van de VVD-fractie vroegen zich af wat de financiële gevolgen
zullen zijn van het wetsvoorstel. Hieromtrent werd naar hun oordeel in de
memorie van toelichting onvoldoende duidelijkheid geschapen.Vooropgesteld zij dat het wetsvoorstel WMW geen kosten met zich meebrengt
die ten laste van de rijksbegroting komen. De kosten die gepaard gaan met
medezeggenschap in de onderneming komen evenals thans het geval is primair
ten laste van de ondernemer.De belangrijkste kosten van medezeggenschap zijn de loondoorbetaling tijdens
het medezeggenschapswerk en de scholingskosten. De overige kosten, zoals die
van de materiële voorzieningen (die veelal onderdeel uitmaken van de
normale bedrijfsvoering), zijn vergeleken hierbij zeer beperkt.De omvang van de kosten van het wetsvoorstel laat zich moeilijk kwantificeren
omdat deze mede afhankelijk is van factoren die per onderneming aanzienlijk
verschillen. Ook dit varieert in relatie met niet- of gebrekkige naleving
van de WOR tot bovenwettelijke naleving.De kosten van de medezeggenschap bevinden zich dan ook in een ruime bandbreedte.In 1995 bedroegen de kosten gemiddeld 0,2 procent van de loonsom. Zoals
in de memorie van toelichting1 reeds is benadrukt
is er geen reden om aan te nemen dat de kosten van medezeggenschap sindsdien
significant zijn gewijzigd, noch is er reden om te veronderstellen dat de
kosten van medezeggenschap met dit wetsvoorstel significant stijgen. Aannemelijker
is het dat door gebruik van de ruimere mogelijkheden voor maatwerk de kosten
voor medezeggenschap dalen. Hierdoor wordt het immers mogelijk om voorzieningen
te treffen en faciliteiten overeen te komen die aansluiten bij de behoefte
van de partijen, de omstandigheden in de onderneming en de financiële
draagkracht van de ondernemer.Voorts is met dit wetsvoorstel, zoals vermeld in paragraaf 6.1 van
de memorie van toelichting, een reductie van de overigens al niet hoge administratieve
lasten geboekt van bijna 10 procent.De leden van de SP-fractie verzochten de regering een schatting te geven
van de maatschappelijke kosten die gemoeid zijn met de invoering van het wetsvoorstel?
Zij wezen er in dit verband op dat de herziene opzet van de wet vereist dat
(juridische) handboeken en informatiemateriaal herschreven moeten worden en
adviseurs en opleiders bijgeschoold moeten worden.Het is volgens de regering ongebruikelijk dergelijke ongespecificeerde
kostenramingen te maken, naast de hiervoor bedoelde. Ze zijn naar de mening
van de regering ook niet goed te maken. Elke ingrijpende en/of complexe wetswijziging
brengen de «maatschappelijke kosten» met zich mee waar de leden
van de SP-fractie op doelen. De mate waarin dit het geval is hangt vooral
af van de complexiteit van de wetswijziging. De wijzigingen in de WMW ten
opzichte van de WOR zijn, naast een aantal materiële wijzigingen, vooral
vereenvoudigingen. Veel bepalingen van de WOR zijn in de WMW terug gekomen.
Het herzien van handboeken zal daardoor niet buitengewoon ingrijpend zijn.
Daarenboven geldt dat handboeken sowieso regelmatig gereviseerd en geactualiseerd
moeten worden en opleiders en adviseurs regelmatig bijgeschoold moeten worden.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af hoe de medezeggenschap in
ondernemingen in andere landen in de Europese Unie is geregeld. Zij vragen
zich hierbij in het bijzonder af hoe de rechten en plichten van werkgevers
en werknemers in de buitenlandse wetgeving zich verhouden tot de rechten en
plichten van werkgevers en werknemers die het wetsvoorstel WMW voorschrijft.Voor een overzicht van de medezeggenschap in ondernemingen in andere landen
in de Europese Unie zij verwezen naar bijlage III.2
Hierin wordt per EU-lidstaat schematisch weergegeven wat de rechten, plichten
en bevoegdheden van de medezeggenschapsorganen zijn. Het betreffende schema
is afkomstig uit de bijlage van het voorstel van de Raad van de Europese Unie
voor de richtlijn informatie en raadpleging van werknemers, door de Commissie
ingediend op 17 november 1998. De in het schema opgenomen informatie
over de medezeggenschap in de EU-lidstaten geeft de situatie van voor de datum
van indiening van het voorstel. Dat betekent voor de weergegeven Nederlandse
situatie van medezeggenschap dat die nog is gebaseerd op de situatie van voor
de wetswijziging van 1998.Het betreffende schema is het enige voor handen zijnde schema met een
zo compleet mogelijke vergelijking tussen de EU-lidstaten.De leden van de SP-fractie vroegen waarom niet een speciale rechtbank
bevoegd wordt verklaard voor geschillen inzake medezeggenschap.In het arbeidsrecht en ook in het medezeggenschapsrecht is de kantonrechter
de aangewezen rechter. Uitzondering hierop is de beroepsprocedure bij de ondernemingskamer
van het Gerechtshof in Amsterdam. De ondernemingskamer bij het gerechtshof
te Amsterdam bestaat sinds 1971 en heeft onder meer een taak bij het enquêterecht
van vakbonden en aandeelhouders, bij de benoeming en het ontslag van commissarissen
in structuurvennootschappen en bij het adviesrecht van de WOR en het wetsvoorstel
WMW. De ondernemingskamer is gebaseerd op artikel 72 Wet op de rechterlijke
organisatie.Er is geen enkele aanleiding om in het kader van de WMW te komen tot een
aparte rechtbank voor geschillen inzake medezeggenschap.Het voorstel om het overleg over de algemene gang van zaken van de onderneming
en de financiële informatieverstrekking door de ondernemer terug te brengen
van tweemaal naar minimaal eenmaal per jaar riep bij de leden van de ChristenUnie-fractie
de vraag op of de huidige regelgeving op dit punt de ondernemer met grote
problemen confronteert.Het overleggen over de algemene gang van zaken met de OR in de zin van
artikel 6:11 en het verstrekken van de in artikel 6:3 bedoelde informatie,
brengen administratieve lasten met zich mee. Deze lasten zitten vooral in
het verzamelen van de informatie en het opstellen van een brief met deze informatie,
alsmede in de administratieve handelingen zoals printen, verzenden en archiveren.Door deze verplichtingen bij dit wetsvoorstel terug te brengen van twee
maal per jaar tot eenmaal per jaar worden de administratieve lasten die met
voornoemde verplichtingen gepaard gaan gereduceerd met – geschat –
25 procent. De reductie die hiermee wordt geboekt is ongeveer 60 procent van
het totaal van de besparingen aan administratieve lasten als gevolg van het
wetsvoorstel. De vooronderstelling bij de schatting van 25 procent is dat
het één maal per jaar voldoen aan de verplichting, anderhalf
keer zoveel voorbereiding vergt als het halfjaarlijks voldoen aan voornoemde
verplichtingen.7. ArtikelsgewijsArtikel 3:1De leden van de fracties van PvdA, ChristenUnie en SP vroegen waarom de
doelstelling van de wet, in tegenstelling tot de WOR niet in het wetsvoorstel
is opgenomen.Op grond van aanwijzing 118 Ar zijn de doelstelling, de strekking en het
motief tot de vaststelling van de wet in hoofdzaak kort weergegeven in de
considerans.Artikelen 3:7 en 3:8De leden van de PvdA-fractie merkten op dat artikel 3:7 van het wetsvoorstel
WMW de mogelijkheid tot ontheffing tot instelling van een OR regelt. De conditie
waaronder ontheffing wordt verleend wordt omschreven als: «Indien bijzondere
omstandigheden een goede toepassing van deze wet (...) in de weg staan....».
Deze regeling komt grotendeels overeen met de regeling van de WOR. Er is in
het wetsvoorstel WMW echter een artikel 3:8 aan toegevoegd, waarin wordt aangegeven
dat ontheffing uitsluitend wordt verleend indien door de ondernemer voorzieningen
zijn getroffen voor wat betreft informatie en raadpleging van werknemers,
waarbij raadpleging geschiedt met het doel een akkoord te bereiken
over beslissingen die ingrijpende veranderingen voor de arbeidsorganisatie
of de arbeidsovereenkomsten kunnen meebrengen. Onduidelijk is hoe de conditie
van artikel 3:7 zich verhoudt tot die van artikel 3:8. Dit en de vage omschrijvingen
van het nieuwe artikel 3:8 zal in elk geval nieuwe interpretatiekwesties met
zich meebrengen. De leden van de PvdA-fractie waren van mening dat de formulering
van artikel 3:7 voldoende is en mede door de heersende interpretatie voldoende
houvast biedt. De leden van de PvdA vroegen of artikel 3:8 niet beter kan
worden geschrapt?Artikel 3:8 in het wetsvoorstel WMW komt overeen met artikel 5, vijfde
tot en met achtste lid, WOR. Deze artikelleden zijn aan artikel 5 WOR toegevoegd
bij Wet van 21 december 20041 en in werking
getreden op 22 december 2004. Artikel 5 WOR is gewijzigd in verband met
de implementatie van de Richtlijn informatie en raadpleging van 11 maart
20022. De implementatie van de richtlijn diende
voor 23 maart 2005 te zijn geëffectueerd. Artikel 3:8 kan derhalve
niet worden geschrapt.Artikel 3:15De leden van de ChristenUnie-fractie verzochten de regering de noodzaak
van artikel 3:15 nader te onderbouwen. Vervolgens vroegen deze leden welke
aanleiding er was om te stellen dat bij CAO of een regeling van arbeidsvoorwaarden
afgeweken kan worden van de artikelen 3:10 tot en met 3:13. Zij vroegen zich
ten slotte af of dit voorstel wel voldoende recht doet aan de zelfstandige
positie van medezeggenschapsorganen.Op deze vraag is ingegaan in het algemene gedeelte van deze nota. Kortheidshalve
wordt hiernaar verwezen.Artikel 3:16De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen hoe moet worden omgegaan
met een situatie waarin een onderneming die oorspronkelijk meer dan 10 werknemers
telde en op grond daarvan een PVT heeft, in omvang afneemt tot minder dan
10 werknemers.Op grond van artikel 3:17 kan de ondernemer die een onderneming in stand
houdt waarin in de regel minder dan 10 personen werkzaam zijn en waarvoor
geen OR is ingesteld een PVT instellen. Op grond van artikel 3:16 kan in een
onderneming waar meer dan 10 maar minder dat 50 personen werkzaam zijn de
ondernemer een PVT instellen. De ondernemer is daartoe verplicht als de meerderheid
van de in de onderneming werkzame personen daarom verzoekt.Komt het aantal in de onderneming werkzame personen in de regel onder
de 10 personen dan kan de ondernemer de PVT gewoon handhaven.Artikel 3:18De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom de overlegverplichting van
tweemaal per jaar is teruggebracht naar eenmaal per jaar.Op deze vraag is ingegaan in het algemeen gedeelte van deze nota. Kortheidshalve
wordt hiernaar verwezen.Artikel 4:1De leden van de ChristenUnie-fractie van de vroegen zich ten aanzien van
het voorgestelde artikel 4:1, eerste lid, af waarom de omvang van de OR wettelijk
wordt gemaximeerd tot ten hoogste 25 personen.Artikel 4:1 maximeert de omvang van de OR niet tot 25 personen, zoals
de leden van de ChristenUnie-fractie menen. Artikel 4:1, eerste lid, geeft
een norm voor de omvang van de OR. De OR kan op grond van artikel 4:1, tweede
lid, bij reglement hiervan afwijken. Hier is toestemming van de ondernemer
voor nodig. Dit artikel verschilt niet inhoudelijk van artikel 6, eerste lid,
WOR.Artikel 4:3De leden van de PvdA-fractie stelden dat in de praktijk geregeld onduidelijk
is vanaf welke datum de termijnen voor het actief en passief kiesrecht aanvangen.
Deze leden achten het zinvol om in de wet een zogenaamde peildatum te noemen.De termijnen voor het actief en passief kiesrecht vangen aan zodra een
persoon tot de categorie in de onderneming werkzame personen kan worden gerekend.
Artikel 1:3 stelt dat onder in de onderneming werkzame personen moeten worden
verstaan: degenen die in de onderneming werkzaam zijn op grond van een arbeidsovereenkomst
met of een publiekrechtelijke aanstelling bij de ondernemer die de onderneming
in stand houdt. Hieruit volgt dat vanaf de aanvang van het dienstverband de
termijnen voor het actief en passief kiesrecht beginnen te lopen. De aanvang
van het dienstverband is derhalve de peildatum. Hetzelfde geldt voor de datum
waarop gelijkstelling met een dienstverband ingaat.Artikel 5:3De leden van de ChristenUnie-fractie van de wensen graag nadere informatie
over wat zich er tegen zou verzetten het voorgestelde artikel 5:3 in zijn
geheel te schrappen.Artikel 5:2 draagt de OR op een reglement op te stellen. Artikel 5:3 bepaalt
dat in het reglement de werkwijze van de OR geregeld wordt. Met werkwijze,
zo stelt de memorie van toelichting, wordt de huishoudelijke gang van zaken
bedoeld. Het wetsvoorstel geeft aan over welke onderwerpen het reglement in
ieder geval voorschriften moet bevatten. Dit zijn onderwerpen waarvan het
zowel voor de OR, als voor de ondernemer en de achterban, van belang wordt
geacht dat de OR daarvoor voorzieningen in zijn reglement treft.De onderdelen f en i van artikel 5:3 worden bij dit wetsvoorstel geïntroduceerd.
De overige onderdelen komen overeen met artikel 14, tweede lid, onderdelen
a tot en met h, WOR. Voor het al dan niet schrappen van deze nieuwe onderdelen
en de mogelijkheden van een wettelijk agenderingsrecht of initiatiefrecht
voor de achterban verwijst de regering naar de antwoorden op de vragen over
de relatie van de OR met de achterban.Artikel 5:4De leden van de PvdA-fractie vonden de sterke vereenvoudiging met betrekking
tot het instellen van commissies op zich een verbetering, maar zagen daarmee
ook enkele knelpunten ontstaan.De reacties die deze leden daarop van de regering hebben gevraagd zijn
reeds gegeven in het algemene deel van deze nota. Kortheidshalve wordt hiernaar
verwezen.Artikel 5:10De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of artikel 5:10 niet overbodig
is.Op deze vraag is ingegaan in het algemene gedeelte van deze nota. Kortheidshalve
wordt hiernaar verwezen.Artikel 6:3De verplichting om tweemaal per jaar financieel-economische informatie
aan de OR te verstrekken wordt teruggebracht tot éénmaal per
jaar. De leden van de D66-fractie hadden sympathie voor het reduceren van
de administratieve lasten. Tegelijkertijd constateerden zij dat veel (grote)
bedrijven sowieso ieder kwartaal een kwartaalverslag uitbrengen. In dit licht
rees de vraag welke betekenis het voorstel van de regering heeft.Op deze vraag is ingegaan in het algemene gedeelte van deze nota naar
aanleiding van het verslag. Kortheidshalve wordt hiernaar verwezen.Artikel 6:6In relatie met hetgeen is bepaald in artikel 6:6 omtrent het recht van
de OR op informatie over beloningsverhoudingen vroegen de leden van de PvdA-fractie
zich af hoe de informatie over de beloningsverhoudingen eruit moet zien. In
de toelichting op deze bepaling vonden ze daarvoor te weinig informatie.In artikel 6:6 worden de randvoorwaarden gesteld betreffende dit informatierecht
van de OR. Uitdrukkelijk is het de bedoeling, zoals ook in de artikelsgewijze
toelichting bij artikel 6:6, vierde lid, is aangegeven, dat de invulling binnen
deze randvoorwaarden – zowel wat betreft de vorm waarin als concreet
welke gegevens door de ondernemer worden aangeleverd – een zaak is van
onderling overleg tussen OR en ondernemer. Hiervoor is gekozen om ruimte te
geven aan maatwerk. Heel goed is voorstelbaar dat OR en ondernemer de gegevensuitwisseling
willen laten aansluiten op de vorm die de overige informatieverstrekking aan
de OR in het bedrijf al heeft. Ook kan worden aangesloten op de wijze waarop
en de intensiteit van de besprekingen tussen OR en ondernemer die in het kader
van het overleg over de algemene zaken in de onderneming plaatsvinden. Het
in de wet of toelichting geven van voorbeelden voor vorm en inhoud van de
informatieverstrekking zou te kort doen aan het gewenste maatwerk en bovendien
onbegonnen werk zijn gelet op de diversiteit en verscheidenheid aan wensen
bij de ondernemingen.De leden van de PvdA-fractie wezen op de ingewikkelde tekst van bepaling
en toelichting betreffende de toepassing van het recht van de OR op informatie
over beloningsverhoudingen. Zij vragen zich af of het recht op informatie
over beloningsverhoudingen niet eenvoudigweg van toepassing kan worden verklaard
op alle ondernemingen, of alle ondernemingen met meer dan 100 werknemers.Voor de grens van 100 of meer in de onderneming werkzame personen is gekozen
omdat in kleine bedrijven waar minder personen werkzaam zijn de beloningsstructuren
zodanig doorzichtig zijn door het kleine aantal dat het weinig tot geen zin
heeft over wijzigingen in beloningsverhoudingen te spreken en bovendien dat
de kans dat bij het verstrekken van gegevens hieromtrent deze herleidbaar
zijn op individuele personen bijzonder groot is, wat een te grote aantasting
van de privacy zou betekenen. De beperkingen die verder in het tweede lid
van artikel 6:6 zijn opgenomen houden verband met verplichtingen die het BW
oplegt aan bepaalde ondernemingen wat betreft het beschikbaar hebben van gegevens
over beloningen van het bestuur waardoor het in de lijn ligt dezelfde bedrijven
ook onder de verplichting te brengen informatie te verstrekken over beloningsverhoudingen
aan de OR. Tot slot is er een beperking opgenomen die verband houdt met de
bijzondere structuur van de onderneming, bijvoorbeeld een familiebedrijf of
een bedrijf met een directeur grootaandeelhouder. Indien een
dergelijk bedrijf onder voornoemde verplichting valt en gegevens over beloningsverhoudingen
in het bedrijf, het bestuur betreffende, worden ter informatie aan de OR verstrekt,
dan is de kans groot dat de privacy van betrokken bestuurder(s) kan worden
geschonden. Ook kan niet worden uitgesloten dat dan de concurrentieverhoudingen
in de sector waar het betrokken bedrijf werkzaam is kunnen worden verstoord
indien gegevens bekend worden die op individuen herleidbaar zijn.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen zich af of bekend is welke
gevolgen de invoering van het recht van de OR op informatie over beloningsverhoudingen
heeft op het vestigingsklimaat in Nederland omdat de WMW zich uitstrekt over
alle ondernemingen in Nederland en dus ook betrekking heeft op bijvoorbeeld
dochterondernemingen van buitenlandse bedrijven.Al vele jaren werken buitenlandse bedrijven die zich in Nederland hebben
gevestigd met het Nederlandse medezeggenschapssysteem. Ook onder de WOR werden
deze buitenlandse bedrijven geconfronteerd met informatierechten van de OR
die zij in het land van herkomst niet gewend waren. Het is de regering niet
bekend dat Nederland in de afgelopen tientallen jaren als vestigingsland aan
aantrekkelijkheid heeft ingeboet met als oorzaak ons medezeggenschapssysteem.Toegespitst op het informatierecht ten aanzien van beloningsverhoudingen
in het bedrijf merkt de regering op dat veel vestigingen van buitenlandse
ondernemingen in Nederland op het terrein van informatieverstrekking over
beloningen zich ook moeten houden aan bepalingen zoals deze in het BW zijn
neergelegd aangaande verplichte informatie in jaarverslagen en jaarrekeningen.
Aan de Amsterdamse beurs genoteerde buitenlandse ondernemingen dienen te voldoen
aan de Wet openbaarmaking bezoldiging en aandelenbezit van bestuurders en
commissarissen1 waarmee individuele beloningen
aan de top van het bedrijf in de jaarrekening bekend moeten worden gemaakt.De regering is van mening dat het informatierecht van de OR dat slechts
de beloningsverhoudingen betreft en niet de individuele beloningen geen invloed
op het vestigingsklimaat van Nederland zal hebben in het licht van wat reeds
in Nederland geldt op het terrein van medezeggenschap en informatieverplichtingen
op het terrein van beloningen op grond van andere wetten.Tot slot merkt de regering nog op dat openbaarheid van topinkomens geen
onderwerp is specifiek voor Nederland. In vele Angelsaksische landen bestaat
al vele jaren deze openbaarheid en bestaan overigens ook gedragscodes zoals
deze nu in Nederland is ingevoerd met de Gedragscode Tabaksblat.Artikel 6:10Het was de leden van de ChristenUnie-fractie niet duidelijk hoe ver het
politiek primaat precies gaat. Zij vroegen of kon worden ingegaan op het commentaar
van onder andere MHP op dit onderdeel? Tevens vroegen zij wat in het tweede
lid precies wordt verstaan onder «publiekrechtelijke vaststelling van
taken van publiekrechtelijke lichamen en onderdelen daarvan» (onderdeel
a) en onder «publiekrechtelijke taak» (onderdeel b)? In welke
mate wordt in dit artikel het streven naar moderne arbeidsverhoudingen binnen
de overheidssector als uitgangspunt gehanteerd?Op deze vraag is ingegaan in het algemene gedeelte van deze nota naar
aanleiding van het verslag. Kortheidshalve wordt hiernaar verwezen.Artikel 6:11De leden van de PvdA-fractie wezen erop dat in de WOR wordt voorgeschreven
deze bespreking tenminste tweemaal per jaar te houden. Indien dit maar één
keer per jaar gebeurt, zal de betekenis daarvan aanzienlijk verminderen.Het wordt gepresenteerd als een administratieve lastenverlichting voor
de ondernemers, omdat ze minder vaak informatie hoeven op te stellen. Bij
de laatste wetswijziging is in artikel 24 WOR, dat deze vergadering regelt,
opgenomen dat de ondernemer in het kader van deze bespreking mededeling doet
over de advies- en instemmingsplichtige besluiten die hij in voorbereiding
heeft. Daarbij worden afspraken gemaakt over de betrokkenheid van de OR bij
die besluiten. Als deze bespreking nog maar eenmaal per jaar verplicht wordt
gesteld, blijft er van de vroegtijdige betrokkenheid van de OR niets over.Op de gevolgen van het schrappen van deze bepaling wordt onvoldoende ingegaan.
Zo vervalt daarmee ook de bepaling dat bij een overlegvergadering waar een
adviesaanvraag wordt besproken een vertegenwoordiger van de RvC of RVT aanwezig
moet zijn. De contacten tussen OR en toezichthoudend orgaan worden op basis
van de wet daarmee beperkt tot een keer per jaar. Een ingrijpende verandering
die verder niet wordt toegelicht.De leden van de PvdA-fractie vroegen om deze toelichting.De leden van de PvdA-fractie hebben exact dezelfde vragen ook al gesteld
bij het algemene deel van het verslag. Kortheidshalve wordt voor beantwoording
van de vragen verwezen naar het algemene deel van de nota naar aanleiding
van het verslag.Ook merkten de leden van de PvdA-fractie op dat de bepaling over het primaat
van de politiek – zoals dat bij de overheid speelt – is technisch
zo vormgegeven, dat de OR geen overlegrecht heeft over aangelegenheden die
te maken hebben met de publiekrechtelijke taak. Omdat overleg verplicht is
bij advies- en instemmingaanvragen, vervallen deze bevoegdheden vanwege het
primaat van de politiek. Door het schrappen van de overlegverplichting bij
het advies- en instemmingsrecht, komt de bepaling over het primaat van de
politiek in de lucht te hangen. De leden van de PvdA meenden dat daar te weinig
over is nagedacht.Ook merkt de PvdA fractie op dat voor de publiekrechtelijke sector is
niets geregeld over de aanwezigheid van vertegenwoordigers van besturen of
toezichthouders bij de bespreking van de algemene gang van zaken terwijl daar
ook sprake is van toezichthouders en besturen die organen zijn van de onderneming
en boven de bestuurder. De leden van de PvdA-fractie vroegen of deze mogelijkheid
is overwogen?Ook deze vragen zijn al eerder door deze leden gesteld bij het algemene
deel van het verslag. Kortheidshalve wordt voor beantwoording van de vragen
verwezen naar het algemene deel van de nota naar aanleiding van het verslag.De leden van de PvdA-fractie waren verder van mening dat een ander gevolg
van het vervallen van de verplichte overlegvergadering over een adviesaanvraag
is dat de procedure nu meer dan voorheen kan leiden tot misverstanden en (juridische)
complicaties. Er is immers geen formeel moment meer waarop getoetst kan worden
of een brief aan de OR alleen ter informatie is of opgevat moet worden als
een adviesaanvraag. Een ondernemer kan dat laatste bedoeld hebben en, als
hij na enige tijd niets van de OR vernomen heeft, besluiten om zijn plannen
verder uit te voeren (hij heeft de OR immers «in de gelegenheid gesteld
advies uit te brengen») terwijl de OR nog altijd wacht op een adviesaanvraag.
Ook nu doet dit probleem zich al regelmatig voor maar dan is er altijd nog
die verplichte overlegvergadering om de zaak op te helderen: als de bestuurder
het onderwerp niet op de agenda plaatst, is het blijkbaar nog
geen adviesaanvraag.De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom gekozen is voor het laten
vervallen van het verplichte overleg bij adviesaanvragen?Bij het instemmingsrecht doet dit probleem zich veel minder voor omdat
de ondernemer daar expliciet een schriftelijke reactie (instemming) van de
OR verkregen moet hebben.In het algemene deel van het verslag hebben deze leden reeds gevraagd
naar de redenen voor het laten vervallen van de verplichting om tenminste
éénmaal te vergaderen voordat het advies of de instemming wordt
gegeven. Kortheidshalve wordt voor beantwoording van deze vragen verwezen
naar het algemene deel van deze nota.Daaraan kan worden toegevoegd dat een OR die stukken van een ondernemer
ontvangt waarvan de bedoeling niet duidelijk is er goed aan doet om onmiddellijk
aan de ondernemer deze verduidelijking te vragen.De leden van de ChristenUnie-fractie informeerden waarom in dit artikel
niet, conform de huidige WOR (artikel 24, derde lid), wordt geregeld dat een
ondernemer met tenminste vijf ondernemingen en OR'en niet verplicht is gevolg
te geven aan de verschijningsplicht van commissarissen in elke afzonderlijke
OR.Deze uitzondering op de verschijningsplicht van commissarissen geldt op
basis van de WOR uitsluitend voor de bespreking van de algemene gang van zaken
en niet voor de andere overlegvergaderingen. Ook geldt deze uitzondering niet
voor het bespreken van de algemene gang van zaken van de onderneming in de
overlegvergadering van de COR en GOR (artikel 35, eerste lid, WOR). De frequentie
van de bespreking van de algemene gang van zaken wordt in het wetsvoorstel
teruggebracht naar één keer per jaar. Er zijn daarnaast voldoende
mogelijkheden voor de commissarissen en bestuurders om zich te laten vervangen.
Er zijn geen argumenten om deze uitzondering te handhaven en derhalve is besloten
deze bepaling te schrappen.Artikel 6:23De leden van de ChristenUnie-fractie verzochten de regering per onderdeel
van het eerste lid van artikel 6:18, waarin het adviesrecht van de OR wordt
beschreven, aan te geven waarom dit niet voor de PVT zou kunnen gelden. Dezelfde
vraag stelden zij ten aanzien van de relatie tussen artikel 6:29 en artikel
6:25, eerste lid.Uitgangspunt voor de regeling van de PVT (die tot stand is gekomen door
aanvaarding van de Tweede Kamer van een amendement bij een eerder voorstel
tot wijziging van de WOR1 ) is, dat hoe breder
de taakstelling c.q. het werkterrein van een vertegenwoordigend medezeggenschapsorgaan
is, hoe meer reden er is voor een steviger positionering, in termen van bevoegdheden
en faciliteiten. Daarbij was ook van belang welke bedrijfseffecten optreden
bij de keuze van een bepaalde structuur van de medezeggenschap2. Op grond hiervan is gekozen voor een beperkte bevoegdheidstoedeling
aan de PVT met daarnaast de mogelijkheid dat de ondernemer met de PVT verdergaande
bevoegdheden afspreken. Daarbij kan onder meer gedacht worden aan de onderwerpen
genoemd in de artikelen 6:18 en 6:25. Volledigheidshalve moet hier nog worden
opgemerkt dat de PVT op vrijwillige basis door de ondernemer kan worden ingesteld.
Alleen in ondernemingen met meer dan 10, maar minder dan 50 in de onderneming
werkzame personen is de ondernemer verplicht om een PVT in te stellen indien
de meerderheid van de werknemers hierom verzoekt.Artikel 6:25De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen waarom het derde lid is toegevoegd.Verder vroegen zij of het inderdaad zo is dat de OR ook instemmingsrecht
heeft met betrekking tot het aantal vakantiedagen. Dezelfde vraag stelden
zij ten aanzien van de verdeling van pensioenpremies tussen werkgever en werknemer
bij een verzekerde regeling.Het derde lid van artikel 6:25 is wat nu nog artikel 31c WOR is. Dit is
een van die artikelen die ergens in de WOR staan maar eigenlijk onderdeel
uitmaken van een ander artikel. In dit geval was dat artikel 27 WOR. Bij de
artikelsgewijze toelichting op artikel 6:25 is een omissie opgetreden. Het
adviesrecht van de OR heeft geen betrekking op het aantal vakantiedagen, zie
ook een uitspraak van de Hoge Raad1 waarin de
Hoge Raad aangaf dat het aantal vakantiedagen of -uren per jaar een primaire
arbeidsvoorwaarde is en de bedoelde wetsbepaling hier niet voor is geschreven.
Onder een vakantieregeling, aldus de Hoge Raad, is een regeling verstaan waarin
is vastgelegd op welke wijze de vakantiedagen kunnen worden opgenomen, of
in welke periode dat kan gebeuren.Bij de verdeling van pensioenpremies tussen werkgever en werknemer is
alleen het adviesrecht van toepassing indien dit gebeurt in het kader van
een algemene regeling voor pensioenen die door middel van een overeenkomst
zijn ondergebracht bij een verzekeringsmaatschappij. Zie ook de uitspraak
van de kantonrechter te Amersfoort2 die van mening
was dat premie-inhouding op het loon in dit kader een onderwerp is dat onder
het instemmingsrecht valt voorzover dit niet reeds is geregeld in een CAO
of publiekrechtelijke arbeidsvoorwaardenregeling.Artikel 6:31De leden van de PvdA-fractie merkten op dat de WOR alleen de mogelijkheid
tot uitbreiding van de bevoegdheden kende. De mogelijkheid van inperking van
de bevoegdheden ondergraaft de wettelijke basis van de OR. De bevoegdheden
vormen niet langer onaantastbare wettelijke rechten, maar worden onderhandelbaar.
Graag zouden de leden van de PvdA duidelijkheid krijgen over de condities
waaronder dit zou kunnen gebeuren, welke nu niet zijn aangegeven. Uit de toelichting
blijkt dat de minister in «de flexibilisering in de bevoegdheden»
de mogelijkheid ziet van «maatwerk, afgestemd op de situatie in de onderneming».
Het is moeilijk een situatie voor te stellen waarbij het bijvoorbeeld functioneel
zou zijn instemmingsrecht over een personele regeling in te ruilen voor adviesrecht
daarover, zoals de minister suggereert. Wat voor soort flexibilisering is
dat? Welk doel kan dat dienen?Het grote bezwaar is dat de OR onder druk zal worden gezet om bevoegdheden
in te leveren. Dat kan niet alleen een onervaren OR overkomen, iedere OR kan
voor het blok gezet worden om bevoegdheden in te leveren in ruil voor betere
faciliteiten. Het is toch vreemd dat werknemers bij wet medezeggenschapsrechten
krijgen die vervolgens bij contract weer kunnen worden afgenomen.De leden van de ChristenUnie-fractie waren niet overtuigd van de wenselijkheid
dat ook in negatieve zin kan worden afgeweken van bevoegdheden en rechten
van de OR. Zij verwezen naar de vragen die zij daarover eerder in dit verslag
hebben gesteld. Deze leden informeerden in welke mate dit artikel betrekking
heeft op de bevoegdheden en rechten van de PVT.Op de mogelijkheden en de omstandigheden waaronder gebruik kan worden
gemaakt van de in artikel 6:31 geboden mogelijkheid om minder bevoegdheden
af te spreken is reeds uitvoerig ingegaan in het algemene gedeelte van deze
nota. Kortheidshalve wordt hiernaar verwezen.BIJLAGE IVERSCHILLEN TUSSEN OR EN PVT Afwijkende bepalingen PVTInstelling (hoofdstuk 3)• Tussen 10–50 werknemers werkzaam; • Geen instellingsplicht,
tenzij meerderheid van werknemers daarom verzoekt  • Zie artikel 3:6Samenstelling en verkiezing (hoofdstuk 4)• Geen nadere voorschriften actief en passief kiesrecht •
Geen landelijke synchronisatie van verkiezingsperiode • Geen kandidatenlijsten •
Geen nadere regels zittingstermijn • Wel geheime schriftelijke stemming •
Zie artikel 4:11Werkwijze (hoofdstuk 5)• Reglement niet verplicht • Geen nadere voorschriften
(in reglement) over werkwijze • Wel voorzitter
kiezen, wel mogelijkheid tot instellen commissies  • Zie artikel 5:6 Faciliteiten (hoofdstuk 5)• Geen minimum beschikbare tijd voor beraad, overleg of scholing, maar
gezamenlijk vast te stellen door ondernemer en PVT  • Wel zelfde voorzieningen
mogelijk als OR: ambtelijk secretaris, raadpleging deskundige(n), vergoeding
kosten • Zie artikel 5:14 Bevoegdheden en taken (hoofdstuk 6)• Beperkt informatierecht: niet voor milieugerelateerde
zaken, beloningsverhoudingen en organisatiegegevens (zie artikel 6:8)  • Beperkte
overlegvergadering, zonder procedurevoorschrif- ten en niet zonder meer als
PVT daarom verzoekt (zie artikel 6:13)  • Geen initiatiefrecht
(vergelijk artikel 6:15)  • Geen stimulerende
taak (vergelijk artikel 6:16)  • Beperkt adviesrecht:
minder onderwerpen, geen procedurevoorschriften, geen adviesrecht over benoeming
en ontslag bestuurder (zie artikel 6:23)  • Beperkt instemmingsrecht
voor wat betreft de onderwerpen (zie artikel 6:29); dus wel dezelfde procedurevoorschriften
als bij het instemmingsrecht van de OR (artikel 6:26) en ook dezelfde verhouding
tussen het instemmingsrecht en de CAO (artikel 6:27)  • De mogelijkheden
tot uitbreiding en beperking van bevoegdheden (paragraaf 6.17) gelden
ook voor de PVT (zie artikel 6:34)Rechtspositie (hoofdstuk 7)• De bepalingen met betrekking tot de rechtspositie van de leden van
de OR zijn van overeenkomstige toepassing op de PVT (zie artikel 7:5)Heffingen (hoofdstuk 8)• Heffingen zijn niet van toepassing als een ondernemer niet OR-plichtig
isGerechtelijke procedure (hoofdstuk 9)• Voor de PVT is er geen beroepsmogelijkheid bij de ondernemingskamer
(zie artikelen 9:7 en 9:9), aangezien de PVT geen adviesrechten heeft.BIJLAGE IIWERKWIJZE PVTWettelijke grondslag in WMWUitleg artikel 5:6, eerste lid, j° artikel 5:1, eerste
lidDe PVT is verplicht een voorzitter uit zijn
midden te kiezen. Deze voorzitter vertegenwoordigt de PVT in rechte. artikel 5:6, tweede lid, j° artikel 5:4De PVT mag voor zijn werkzaamheden commissies instellen.
Het wetsvoorstel vereist voor het instellen van een commissie dat de ondernemer
daar toestemming voor geeft en dat tenminste één PVT-lid zitting
in de commissie heeft.FACILITEITEN PVTWettelijke grondslag in WMWUitleg artikel 5:14, eerste lid, onderdeel aOndernemer en PVT stellen gezamenlijk aantal uren vast die redelijkerwijs
nodig zijn voor de vervulling van de taak van de PVT, alsmede voor het kennisnemen
van de arbeidsomstandigheden in de onderneming artikel 5:14, eerste lid, onderdeel bOndernemer en PVT stellen gezamenlijk het aantal dagen vast die
de PVT nodig heeft voor het ontvangen van scholing en vorming. artikel 5:14, tweede lid, j° artikel 5:7De ondernemer kan een ambtelijk secretaris toevoegen aan
de PVT en staat de PVT het gebruik toe van de voorzieningen die redelijkerwijs
nodig zijn voor de vervulling van de taken en waarover de hij beschikt.artikel 5:14, tweede lid, j° artikel 5:8, eerste
en derde lidDe PVT vergadert zoveel
mogelijk in arbeidstijd. Dit geldt zowel voor het onderling beraad als voor
de overlegverga- dering met de ondernemer. Voorts wordt de PVT in de gelegenheid
gesteld om de in de onderneming werkzame personen te raadplegen voor zover
dat nodig is voor de vervulling van de taak van de PVT. artikel 5:14, tweede lid, j° artikel 5:11De PVT kan met het oog op de behandeling van een bepaald
onderwerp een of meer deskundigen uitnodigen tot het bijwonen van een vergadering
van die raad. artikel 5:14, tweede en derde lid, eerste volzin,
j° artikel 5:12De PVT kan ten laste van de
ondernemer bepaalde uitgaven doen voor zover dat redelijkerwijs nodig is.
Ondernemer en PVT kunnen een bepaald budget overeenkomen. Kosten die het budget
overschrijden komen uitsluitend ten laste van de ondernemer indien hij met
het dragen van de kosten heeft ingestemd. Indien geen budget is overeengekomen,
komen de kosten van het raadplegen van een deskundige slechts ten laste van
de ondernemer indien hij daarvoor toestemming heeft gegeven. De kosten van
het voeren van rechtsgedingen komen slechts ten laste van de ondernemer indien
hij op de hoogte daarvan wordt gesteld en geen budget is overeengekomen.BIJLAGE IIIDeze bijlage1 bevat een complete weergave
van de bijlage bij het voorstel van de Raad van de Europese Unie voor een
richtlijn betreffende informatie en raadpleging van werknemers, door de Commissie
ingediend op 17 november 1998 (COM(1998) 612 def.).XNoot1Stb. 1998, 107.XNoot2Kamerstukken II, 2002/03, 28 792, nr. 1.XNoot1Handelingen II, 1996/97, blz. 7098.XNoot2M. van der Aalst, J. van der Veen, M. van Ewijk, «Monitor medezeggenschap.
Trendrapport 2000–2003», Doetinchem 2004.XNoot3O.a. Conferentie «Toekomst Nederlandse medezeggenschap in Europees
perspectief» april 2000 ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van
de WOR.XNoot4VNO-NCW, MKB Nederland, FNV, CNV, Unie mhp, MNO, NVM, LOMOZ, R.O.V.O.R.,
VASMO, PRO, SORRO, KGCA, Platform, SER.XNoot1SER, «Advies Aanpassing Wet op de ondernemingsraden», 03/12.
Bijlage 1 van het SER-advies bevat de adviesaanvraag.XNoot2College van Beroep voor het bedrijfsleven, 21 januari 1992 (bijl.
NBJ 30 april 1992, afl. 18), zie ook ROR 1991, 1.XNoot1Zie o.a. R. van 't Kaar, L. Sprenger, «Nieuwe WOR: vooruit- of achteruitgang?»,
in OR-informatie 11, november 2004; F. W. H. Vink, «De nieuwe
jas van de OR», in OndernemingsRaad, november 2004.XNoot1M. Engelen, M. van der Aalst, E. Hornstra, «Naleving van de Wet
op de ondernemingsraden. Stand van zaken begin 2001», Doetinchem, 2001.XNoot1Kamerstukken II, 2004/05, 29 818, nr. 3, pag. 43.XNoot1M. van der Aalst, J. van der Veen, M. van Ewijk, «Monitor medezeggenschap.
Trendrapport 2002–2003.», Doetinchem, 2004, p. 37; H. Visee, E.
Rosbergen, «Achterban over de OR. Eindrapport». Doetinchem, 2004;
E. Bruin, F. Huijgen, «Naleving van de Wet op de ondernemingsraden»,
Doetinchem, 2000.XNoot1J. van der Veen, M. Engelen, M. van der Aalst, «Naleving van de
Wet op de ondernemingsraden, stand van zaken 2002», Doetinchem 2002.
Zie ook Kamerstukken II, 2002/03, 28 792, nr. 1.XNoot1M. van der Aalst, J. van der Veen, M. van Ewijk, «Monitor medezeggenschap.
Trendrapport 2002–2003.», Doetinchem, 2004, p. 24.XNoot2Informatie uit jaarverslag Bedrijfscommissies.XNoot3J. C. M. van Horne, «In het voorportaal van de rechter».
Den Haag 1997, pp. 97–115.XNoot4J. C. M. van Horne, p. 114.XNoot5Kamerstukken II, 1987/88, 20 583, nr. 3, p. 10.XNoot6A. F. M. Brenninkmeijer, L. C. J. Sprengers, p. 90.XNoot7A. F. M. Brenninkmeijer, L. C. J. Sprengers, p. 90.XNoot1Kamerstukken II, 2003/04, 29 528, nr. 1, p. 8.XNoot2Kamerstukken II, 2004/05, 29 945, nrs. 1–3.XNoot1Kamerstukken II, 2002/03, 28 792, nr. 1.XNoot2Het betreft hier de CAO's Geestelijke gezondheidszorg (2004–2005),
Gehandicaptenzorg (2004–2005), Jeugdhulpverlening (2005–2004).XNoot3Kamerstukken II, 1995/96, 24 615, nr. 3.XNoot1L. C. J. Sprengers, «Mag het iets minder, of moet er meer?»,
in Sociaal Recht 2003–11.XNoot2HR 26 januari 2000, JAR 2000/30 inzake gemeente Rijswijk.XNoot3Kamerstukken II, 2000/01, 27 610, nrs. 1–3.XNoot1Kamerstukken II, 1993/94, 23 551, nrs. 1–3.XNoot1SER, «Advies Aanpassing Wet op de ondernemingsraden», 03/12,
p. 101.XNoot2Handelingen I, 1989/90, p. 376.XNoot3F. W. H. Vink, R. H. van het Kaar, «Inzicht in de
ondernemingsraad», Den Haag editie 2005, p. 64.XNoot1M. van der Aalst, J. van der Veen, M. van Ewijk, «Monitor medezeggenschap.
Trendrapport 2002–2003.», Doetinchem, 2004, p. 30; M. van
Ewijk, M. Engelen, «De faciliteiten, bevoegdheden informatievoorziening
van OR-en en het effect van het netwerk op het functioneren van de OR»,
Doetinchem, 2002.XNoot2Kamerstukken II, 2004/05, 29 818, nr. 3, pag. 32.XNoot1Kamerstukken II, 2004/05, 29 818, nr. 3, pag. 3.XNoot2Actieplan Vereenvoudiging SZW-regelgeving, Kamerstukken II, 2002/03, 28 600
XV, nr. 24.XNoot1M. van Ewijk, M. Engelen, «De faciliteiten, bevoegdheden en informatievoorziening
van OR-en en het effect van het netwerk op het functioneren van de OR»,
Doetinchem 2002; M. van der Aalst, J. van der Veen, M. van Ewijk, «Monitor
Medezeggenschap, Trendrapport 2000–2003», Doetinchem 2004.XNoot2Stb. 2004, 370.XNoot1Kamerstukken II 1975/76, 13 873, nr. 3, p. 11.XNoot2Kamerstukken II 1975/76, 13 873, nr. 7, p. 15.XNoot1Zo is bij de wijziging van de WOR in 1998 het adviesrecht uitgebreid met
de onderdelen nu opgenomen in artikel 25, eerste lid, onderdeel j t/m m, WOR
en het instemmingsrecht met de onderdelen nu opgenomen in artikel 27, eerste
lid, onderdeel k en l, WOR.XNoot1Kamerstukken II, 2002/03, 28 792, nrs. 1–2.XNoot2H. A. Weening, S. M. Teulings, «Betrokkenheid groeit met
de tijd; Veranderingen in de agenda van ondernemingsraden», Doetinchem
2001.XNoot1Kamerstukken 2004/05, 29 818, nr. 3, pag. 4–18.XNoot1Stb. 2004, 652.XNoot1Ministerie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, «Kwaliteitsbevordering
medezeggenschap – Gezamenlijke aanpak gewenst». SZW werkdocument
no. 303, december 2003.XNoot2Kamerstukken II, 2002/03, 28 792, nr.1, blz. 12.XNoot1Kamerstukken II, 2002/03, 28 792, nr. 2, blz. 6–7.XNoot2SER, «Advies Aanpassing van de Wet op de ondernemingsraden».
03/12.XNoot3SER, «Advies Aanpassing van de Wet op de ondernemingsraden».
03/12, p. 118.XNoot4H. van den Tillaart, J. Warmerdam, S. van den Berg, «Medezeggenschap
van uitzendkrachten en gedetacheerden in inlenende en uitlenende bedrijven».
Doetinchem 2001.XNoot1Artikel 7:690 BW.XNoot2Kamerstukken II, 2004/05, 29 818, nr. 3, pag. 16.XNoot1M. van der Aalst, J. van der Veen, M. van Ewijk, «Monitor medezeggenschap.
Trendrapport 2002–2003.», Doetinchem 2004, p. 36.XNoot2M. van der Aalst, J. van der Veen, M. van Ewijk, «Monitor medezeggenschap.
Trendrapport 2002–2003.», Doetinchem 2004, p. 37; H. Visee, E.
Rosbergen, «Achterban over de OR. Eindrapport». Doetinchem, 2004.XNoot3EIM, «Administratieve lasten arbeidsverhoudingen. Uitkomsten van
de nulmeting», 2002.XNoot1Kamerstukken II, 2002/03 ,28 163, nr. 10.XNoot1Zie Stb. 2002, 225.XNoot1Stb. 2004, 652.XNoot1Stb. 1995, 231.XNoot2Kamerstukken II, 2003/04, 29 371.XNoot3Kamerstukken II, 1993/94, 23 551, nr. 3, blz. 8.XNoot4U. Zachert, «Tarifvertrag, Günstigkeitsprinzip und Verfassungsrecht»,
Arbeit und Recht 4/2004, p. 126.XNoot1Kamerstukken II, 2004/05, 29 818, nr. 3, pag. 55.XNoot2Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Stb. 2004, 652.XNoot2Richtlijn 2002/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 11 maart 2002 tot vaststelling van een algemeen kader betreffende
de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap
(PbEG L 80).XNoot1Zie Stb. 2002, 225.XNoot1Kamerstukken II, 1996/97, 24 615, nr. 59.XNoot2Kamerstukken I, 1997/98, 24 615, nr. 81a.XNoot1HR 11 februari 2000, ROR, 20.XNoot2Ktr. Amersfoort 19 augustus 1980, ROR 1971–1984, nr. 102.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29818-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl