Tijdelijke baten-lastenstatus voor twee Rijksinstellingen voor gesloten jeugdzorg; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133240
 2008-2009
 
 31 914
 Tijdelijke baten-lastenstatus voor twee Rijksinstellingen voor gesloten
jeugdzorg
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 29 juni 2009
 Ter griffie van de Tweede Kamer ontvangen op 29 juni 2009.
 De Kamer kan zich tegen het voorgenomen besluit uitspreken uiterlijk op
11 september 2009.
 Bij de termijn is rekening gehouden met de recesperiode van de Tweede
Kamer.
 
 In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
de brief van 30 maart 2009 inzake het verlenen van een tijdelijke baten-lastenstatus
aan twee Rijksinstellingen voor gesloten jeugdzorg (31 914, nr. 1).
 
 De op 15 mei 2009 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de door
de minister bij brief van 29 juni 2009 toegezonden antwoorden hieronder
afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Smeets
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Sjerp
 
 Inhoudsopgave
 I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties 2
 II. Reactie van de minister 3
 I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
 Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief van de minister over het voornemen om de status van tijdelijke baten-lastendienst
toe te kennen aan de twee Rijksinstellingen voor gesloten jeugdzorg Den Engh
en De Lindenhorst. Deze leden vinden het een positieve ontwikkeling dat deze
twee instellingen van het ministerie van Justitie naar het ministerie van
VWS/JenG worden overgeheveld. Dit past beter bij de aard van de gesloten jeugdzorg.
Genoemde leden hebben naar aanleiding van de brief nog een aantal opmerkingen
en vragen.
 De twee instellingen zijn per 1 februari 2009 overgegaan naar VWS/JenG.
Genoemde leden vragen waarom de Kamer niet eerder gevraagd is de status van
tijdelijke baten-lastendienst goed te keuren. Graag een reactie van de minister
hierop. Met de overgang naar het ministerie van VWS zullen ook de begrotingen
van de diensten in de begroting van VWS moeten worden opgenomen. De Kamer
zal hierbij inzicht moeten krijgen in de financiële staten en in de prestatie-indicatoren
van de instellingen. Hoe en per wanneer wil de minister dit voor de Kamer
inzichtelijk maken in de begrotings- en verantwoordingsdocumenten? Loopt het
ministerie van VWS risico als gevolg van de overnamewaardering van de twee
instellingen en zo ja, welk risico? Welke beheersmatige en beleidsmatige risico’s
zijn er aan de overheveling verbonden en hoe worden die ondervangen?
 Voorts vragen de leden van de CDA-fractie welke veranderingen zich voordoen
in de beleidsinhoudelijke aansturing van de twee instellingen en of dit voldoende
helder is gemaakt naar de verschillende partijen. Zij maken zich ook zorgen
over de vraag of het voor de betrokken instellingen en dus ook voor de effectiviteit
van beleid goed is, wanneer beheer en beleid gescheiden verantwoordelijkheden
blijven van respectievelijk de minister van VWS en de minister voor JenG.
Graag ontvangen deze leden een nadere reactie op dit punt. De minister schrijft
dat op termijn het perspectief is dat beide instellingen aansluiten bij het
private stelsel voor gesloten jeugdzorg. Verderop in de brief schrijft de
minister dat VWS beide instellingen wil laten toegroeien naar de status van
zelfstandige baten-lastendienst onder VWS. Voor 2010 en verder zal zo veel
als mogelijk aansluiting worden gezocht bij het kostprijsmodel dat ook wordt
gehanteerd bij de overige (private) instellingen voor gesloten jeugdzorg.
Genoemde leden vragen daarop wat de toekomstige status van de twee instellingen
zal worden en welk financieringssysteem hierbij zal horen. Kan de minister
hierop een toelichting geven en waarom is dan toch de tussenstap nodig van
een definitieve status van baten-lastendienst?
 Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie zijn blij met de ontwikkeling dat per 1 januari
2010 civielrechtelijk geplaatste jongeren niet meer in een jeugdgevangenis
worden geplaatst maar in de gesloten jeugdzorg. Het is dan ook van groot belang
dat deze overgang goed en soepel verloopt. Naar aanleiding van de brief van
de minister hebben genoemde leden nog een paar vragen en opmerkingen.
 Wat is de kostprijs per dag voor een behandelplek in een justitiële
jeugdinrichting (JJI) en wat is de kostprijs per dag voor een
behandelplek in de gesloten jeugdzorg? Het gebouw van een justitiële
jeugdinrichting heeft vaak meer beveiliging in huis (techniek, extra deuren,
visitatieruimten, camera’s etc.) en meer ruimten voor separatie. Wordt
dit straks ook nog vergoed als deze inrichtingen onder de gesloten jeugdzorg
vallen? De gesloten jeugdzorg instellingen Den Engh en De Lindenhorst zullen
ook worden aangestuurd op resultaten. Op welke resultaten wordt gestuurd,
anders dan dat al het geval was toen zij nog een justitiële jeugdinrichting
waren? Waarom is ervoor gekozen om toe te groeien naar de status van zelfstandige
baten-lastendienst? Geldt dit voor alle gesloten jeugdzorg instellingen? Wat
zijn de voordelen hiervan en wat de risico’s?
 II. REACTIE VAN DE MINISTER
 Reactie op vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie vroegen waarom de Kamer niet eerder gevraagd
is de status van tijdelijke baten-lastendienst goed te keuren.
 De transitie van de beide Rijksinrichtingen van Justitie naar VWS/J&G
is in nauw overleg tussen de ministeries van Justitie, J&G en VWS en de
beide inrichtingen tot stand gekomen. Tijdens dit overleg bleek gaandeweg
dat zowel J&G en VWS als de beide Rijksinrichtingen de wens hadden om
de beide toekomstige instellingen voor gesloten jeugdzorg zo veel als mogelijk
gelijk en als de andere (particuliere) gesloten jeugdzorginstellingen aan
te sturen. Dit temeer omdat het toekomstperspectief voor beide instellingen
privatisering is, op termijn. Omdat beide inrichtingen onder Justitie al gewend
waren om een baten-lastenadministratie te voeren, is in het najaar van 2008
de beslissing genomen om te opteren voor de status van tijdelijke baten-lastendienst.
Deze status geeft de beide instellingen de beste mogelijkheden om op gelijkwaardige
voet te kunnen opereren in het veld van de gesloten jeugdzorg en geeft tevens
goede mogelijkheden om beide instellingen op afstand goed te kunnen aansturen.
De startdocumenten voor de baten-lastenvorming van beide inrichtingen op basis
van een aanvangsdoorlichting door het ministerie van Financiën zijn kort
voor de feitelijke overgang op 1 februari jl. ondertekend.
 
 Genoemde leden vroegen hoe en wanneer de financiële staten en de
prestatieindicatoren van de instellingen voor de Kamer inzichtelijk worden
gemaakt in de begrotings- en verantwoordingsdocumenten.
 Na instemming van de Tweede Kamer met de tijdelijke baten-lastenstatus
kunnen de baten-lastenparagrafen voor beide instellingen bij tweede suppletore
wet 2009 in de begroting van VWS worden opgenomen. Daarvóór
wordt overigens al in de ontwerpbegroting 2010 informatie over financiële
staten en prestatie-indicatoren voor beide instellingen opgenomen.
 
 De leden van de CDA-fractie vroegen naar risico’s als gevolg van
de overnamewaarderingen van de twee instellingen, beheersmatige en beleidsmatige
risico’s.
 De openingsbalansen voor beide instellingen worden op dit moment opgesteld
en in de tweede suppletore wet 2009 opgenomen. Omdat het gaat om een overgang
tussen ministeries, is er op het niveau van het Rijk geen sprake van risico’s
als gevolg van overnamewaardering. Risicobeleid is een onderwerp dat in het
traject naar de definitieve baten-lastenstatus voor beide instellingen verder
zal worden uitgewerkt. In 2009 voert DJI nog de beheersaspecten uit voor beide
instellingen. Nadere afspraken zijn gemaakt voor het beheer vanaf 2010.
Daarmee acht ik de beheersrisico’s acceptabel. De beleidsmatige risico’s
acht ik gering, hoewel er natuurlijk altijd risico’s zijn
verbonden aan het opvangen van jongeren in een gesloten setting. Deze risico’s
acht ik echter in goede handen bij het management van beide instellingen.
Met het management wordt op maandelijkse basis – en vaker indien daartoe
aanleiding is – gemonitord wat de ontwikkelingen zijn. Een procedure
voor incidenten en calamiteiten is met de instellingen en de Inspectie Jeugdzorg
afgesproken.
 
 De leden van de CDA-fractie stelden vragen over de beleidsinhoudelijke
aansturing en de spreiding van beheer en beleid over VWS resp. J&G.
 In het kader van de opdrachtbrieven 2009 zijn met beide instellingen afspraken
gemaakt. De planning- en controlcycli voor beheer en beleid worden in het
traject naar de definitieve status van baten-lastendienst nader uitgewerkt
in eigenaars- resp. opdrachtgeversafspraken. Het onderscheiden van een opdrachtgever
en een eigenaar geeft een waarborg dat een evenwichtige afweging plaatsvindt
tussen enerzijds het opdrachtgeverbelang (zo goedkoop mogelijk product en
hoge kwaliteit) en anderzijds het organisatiebelang (een structureel goed
toegeruste uitvoerende organisatie). J&G is als opdrachtgever primair
verantwoordelijk voor het beleidsbudget en de beleidsresultaten. De instellingen
zijn als opdrachtnemer verantwoordelijk voor een doelmatige inzet van middelen
en voor de uitvoering van het beleid. VWS let als eigenaar op aspecten als
continuïteit, kwaliteit en integriteit van de dienst. Dit proces speelt
zich af binnen de ambtelijke organisatie waarbij de ministeriële verantwoordelijkheid
volledig gehandhaafd blijft. Omdat de rollen van eigenaar en opdrachtgever
over twee ministeries zijn verdeeld, treden VWS en J&G in de praktijk
gezamenlijk op en wordt ertegen gewaakt dat de beide instellingen of de uitvoering
van het beleid nadelen ondervinden van deze scheiding.
 
 Tot slot vroegen de leden van de CDA-fractie naar de toekomstige status
van de beide instellingen en het daarbij behorende financieringssysteem.
 Voor beide instellingen is het perspectief uiteindelijk privatisering.
Omdat de mogelijke en wenselijke datum hiervoor waarschijnlijk na de maximale
termijn van drie jaar voor tijdelijke baten-lastendiensten (1 januari
2012) zal plaatsvinden, acht ik de tussenstap van een definitieve status noodzakelijk.
Momenteel bezie ik de mogelijkheden om voor De Lindenhorst een ander traject
te bewandelen. Dit omdat het voor een kleine instelling als De Lindenhorst
waarschijnlijk efficiënter is om deel uit te maken van een groter geheel.
Over ontwikkelingen op dit punt zal ik u uiteraard inlichten.
 Reactie op vragen en opmerkingen van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie stelden vragen over de kostprijzen voor behandelplekken
in JJI’s en instellingen voor gesloten jeugdzorg.
 Gangbaar is dat de kostprijs wordt uitgedrukt in de prijs per plaats per
dag. Een vergelijking van deze prijs per plaats per dag in JJI’s en
in gesloten jeugdzorginstellingen is niet goed te maken. In de eerste plaats
door de verschillende manier van aansturen: bij de JJI’s zit bijvoorbeeld
het uitvoeringsapparaat van DJI in de prijs per plaats per dag en bij gesloten-jeugdzorginstellingen
is dit niet het geval. In de tweede plaats is de financiering van de huisvesting
bij JJI’s anders geregeld dan bij gesloten-jeugdzorginstellingen. In
de derde plaats zijn de beveiligingseisen bij Justitie veel hoger. In de opdrachtgeversbijdrage
voor de beide Rijksinstellingen voor gesloten jeugdzorg zijn alle voorziene
kosten verdisconteerd voor zowel de specifieke huisvestingskosten als voor
de kwalitatieve zorg. Hierbij is tevens een bedrag voor de kwaliteitsimpuls
opgenomen vergelijkbaar aan wat de particuliere instellingen vanaf 2008
hebben ontvangen. Elke gesloten-jeugdzorgaanbieder dient jaarlijks een aanvraag
in voor zowel de exploitatie als de kapitaallasten, waarbij rekening gehouden
kan worden met de voor de betreffende instelling geldende specifieke
omstandigheden. Dit is voor de Rijksinstellingen in wezen niet anders dan
voor de particuliere instellingen. De Lindenhorst ontvangt een aanvullende
kleinschaligheidstoeslag.
 
 Verder stelden de leden van de SP-fractie vragen over de resultaten waarop
Den Engh en De Lindenhorst worden aangestuurd.
 Alle instellingen voor gesloten jeugdzorg moeten voldoen aan het Kwaliteitskader
Jeugdzorgplus. Dit kwaliteitskader is door de sector zelf opgesteld in nauwe
samenwerking met de Inspectie Jeugdzorg en bepaalt de kwalitatieve eisen die
gesteld mogen worden aan verantwoorde zorg. De Inspectie Jeugdzorg toetst
hierop. Alle instellingen voor gesloten jeugdzorg moeten daarnaast voldoen
aan een minimale bezetting. Bij de overgang van justitiële jeugdinrichtingen
naar de gesloten jeugdzorg wordt, indien daar aanleiding toe is, een beperkte
periode gehanteerd, waarin aan deze minimale bezetting niet hoeft te worden
voldaan.
 
 Voor de vragen van de leden van de SP-fractie over de keuze om toe te
groeien naar de status van zelfstandige baten-lastendienst verwijs ik naar
mijn antwoord op vragen van de CDA-fractie dienaangaande.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Smeets (PvdA), voorzitter,
Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA), Timmer (PvdA), Koşer
Kaya (D66), Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA),
Van Gerven (SP), Wolbert (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Agema (PVV),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Sap
(GL) en De Roos-Consemulder (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen (SP), Neppérus (VVD),
Atsma (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA),
Verdonk (Verdonk), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA),
Arib (PvdA), Van der Ham (D66), Uitslag (CDA), Gill’ard (PvdA), Omtzigt
(CDA), Langkamp (SP), Vermeij (PvdA), De Krom (VVD), Thieme (PvdD), Bosma
(PVV), Luijben (SP), Heerts (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL) en De
Wit (SP).