Herstructurering en uitvoering Stedelijke vernieuwing; Brief minister over de voortgang van het Actieprogramma Herstructurering en uitvoering Stedelijke vernieuwing (56-wijkenaanpak)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30136, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30136 nr. 5

16-02-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. De 56-wijkenaanpak binnen het ISV2. De 0-meting; versnelling en verandering in de
woningvoorraadTabel 1: een grote productiesprong in de 56-wijkenaanpak Figuur 1: Veranderingen in de woningvoorraad 3. De uitvoeringspraktijk van de 56-wijkenaanpak
in relatie met de ISV-doelstellingen.3.1 Doelstelling 1: goede en voldoende huisvesting
van lagere inkomensgroepenTabel 2: gereguleerde huurwoningenvoorraad ook ná
herstructurering passend voor doelgroep tot aan ziekenfondsgrens 3.2 Doelstelling 2: het verbeteren van de sociale
en fysieke leefomgeving3.3 Doelstelling 3: Behoud en aantrekken midden en
hogere inkomensgroepen3.4. Flankerend beleid en participatieFlankerend sociaal beleidBewonersparticipatie3.5 Conclusie4. Borging van de ambities en de uitvoering4.1. Hoe verder richting 2006: Eerst uitvoering en resultaten4.2 Hoe verder richting 2006: Verdere ondersteuning,
facilitering en ontwikkeling van de sociale en kwalitatieve opgave4.3 Hoe verder richting 2006: Sociale veiligheid4.4 Hoe verder na 2006: Positie en behoeftebepaling
op de langere termijn.5. TenslotteOndertekeningBIJLAGE I A. Knelpunten en risico’s voor
de uitvoering van de 56-wijkenaanpakOrganisatorische aspecten binnen gemeentenOnvoldoende financieringAfzet woningen stagneertDraagvlak bewonersRegelgeving en juridische aspectenOrganisatorische aspecten corporaties en externe partijenB. De faciliteitenB1. Het afsprakenkaderB2. De matchingB3. De fiscaliteitB4. Het ImpulsteamB5. Het impulsbudgetB6. Het Kennisprogramma
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30136Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 633 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 136Herstructurering en uitvoering Stedelijke vernieuwingnr. 5BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 februari 2006In eerdere brieven over de voortgang van de herstructurering1 zijn mijn beleidsintenties, de sense of urgency en de agendering aan
de orde geweest. De sense of urgency in de wijken blijft – zo blijkt
uit recente incidenten in binnen- en buitenland – onverminderd hoog.
De maatschappelijke problemen zijn vooral in de steden het eerste voelbaar.
Mijn grootste zorg is de vraag hoe de wijken aantrekkelijk en veilig als plek
te maken en te houden om te wonen en te werken. Hoe krijgen de bewoners weer
zicht op een veilige woon- en leefomgeving. Met een integrale gebiedsaanpak
zoals in de 56 wijkenaanpak blijken partijen successen te boeken. Met een
fysieke en sociale aanpak die hand in hand gaat. Op één na zijn
in al die wijken concrete afspraken gemaakt. Dankzij de inzet van vooral de
lokale spelers. Ik ben verheugd dat ook mijn ministerie – binnen de
context van het Grotestedenbeleid – daarin een positieve rol kan spelen
door bijvoorbeeld partijen bij elkaar te brengen en ze waar nodig met raad
en daad ter zijde staan.In mijn laatste brief van 30 mei 2005 (Kamerstuk 30 136 nr.
1) heb ik u op hoofdlijnen geïnformeerd over de inhoud van de gemaakte
afspraken. Thans wil ik u informeren over mijn laatste inzichten in de praktijk
en de voortgang van de uitvoering van de 56-wijkenaanpak. Dat betekent dat
de gemaakte afspraken merendeel in uitvoering zijn genomen.In de afgelopen periode is intensief gewerkt aan het in beeld brengen
van de uitvoering van de 56-wijkenaanpak en is – gezamenlijk met de
meest betrokkenen uit de 56 wijken – geïnventariseerd welke knelpunten
en risico’s zich in de praktijk voordoen. Uiteraard kan ik u op dit
moment nog niet de concrete resultaten van de 56-wijkenaanpak aanbieden in
termen van realisaties en effecten. Als eerste resultaat van een te ontwikkelen
structurele monitor geef ik u nu wel inzicht in de voortgang van de woningbouwprogramma’s
in het totaal van de wijken. Het is nu zaak de uitvoering en de ambities te borgen, zodat er ook daadwerkelijk
resultaten bereikt gaan worden. Op de eerste plaats wil ik dat doen door de
uitvoering op de voet te volgen en door het proces van uitvoering –
mede tegen de achtergrond van de geconstateerde knelpunten – te faciliteren
met kennis, (impuls)geld en capaciteit. Van wat is afgesproken en wat in uitvoering
is genomen wil ik u de concrete resultaten laten zien. Op de tweede plaats
wil ik de uitvoeringspraktijk nadrukkelijk gebruiken als input voor mijn toekomstagenda
voor de korte en de langere termijn. De lokale uitvoeringspraktijk bepaalt
immers mede de grenzen waarbinnen lokale partijen willen en kunnen opereren
en bepalen daarmee mede de marges waarbinnen beleid en strategie voor de langere
termijn moet worden ingericht.1. De 56-wijkenaanpak binnen het ISVHet Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) stelt partijen in
staat de stedelijke vernieuwing in Nederland aan te pakken en te versnellen.
De 56-wijkenaanpak maakt deel uit van de generieke aanpak van de stedelijke
vernieuwing en staat dus niet op zich zelf; het is de vooruit geschoven post
om tempo en versnelling te genereren in de betrokken 31 grote steden.Het ISV1 heeft betrekking op de periode 2000 tot en met 2004 en startte
onder een slecht gesternte. Er was geen economische groei, onvrede bij bewoners,
wantrouwen bij bestuurders en stagnatie in de stedelijke vernieuwing. Na twee
jaar ISV was slechts 30% van de geformuleerde doelstellingen gerealiseerd.
Dat was het moment waar de wijkenaanpak werd geïntroduceerd met het doel
om een versnelling in de stedelijke vernieuwing tot stand te brengen.De eerste ISV periode is afgerond, de tweede ISV-periode is van start
en de 56-wijkenaapak is in uitvoering. Ter voorbereiding van een «behoefteraming
aan stedelijke vernieuwing na 2010» vinden er op dit moment evaluatieve
studies plaats. Deze studies moeten inzichten geven in de effectiviteit van
de stedelijke vernieuwing en in het bijzonder het ISV met daarin de 56-wijkenaanpak
als aanjager. Uit de voorlopige resultaten komt het volgende beeld naar voren:– Mede door de inzet van de ISV-gelden lijkt het aantal probleemwijken
met zowel fysieke als sociale problemen zich in de periode 1998–2002
gunstig te ontwikkelen.– Uit een Maatschappelijke Kosten/Batenanalyse lijkt – mede
als gevolg van de inzet van ISV-gelden – de waarde van het onroerend
goed zich gunstig te ontwikkelen.– Uit de interviewrondes bij gemeentelijke vertegenwoordigers krijgen
zowel het ISV als de 56 wijkenaanpak een gunstige beoordeling.Er vindt nu een afronding plaats van de ISV1-periode. De eerste resultaten
van de ISV1-verantwoording laten een positief beeld zien. De voorlopige resultaten
laten zien dat bijna 60% van de geformuleerde doelstellingen is gerealiseerd
en dat van nog eens ruim 20% de realisatie onomkeerbaar is; de palen
staan bij wijze van spreken in de grond. Van de overige voornemens zal voor
een substantieel aandeel de uitvoering nog starten. Van een klein aandeel
worden de voornemens – vanwege onrealistische doelstellingen –
niet in uitvoering genomen.De resultaten van de evaluaties en van de verantwoording over ISV I zal
ik in het 1ste kwartaal van 2006 aan de Tweede Kamer beschikbaar stellen. 2. De 0-meting; versnelling en verandering in de
woningvoorraadOp dit moment wordt gewerkt aan het ontsluiten van beschikbare data op
het niveau van 6 cijferige postcodes zodat direct kan worden aangesloten op
de lokaal geldende geografische grenzen van de wijken. Dit zijn databestanden
die betrekking hebben op de sloop en nieuwbouw, de verkoop van huurwoningen,
de transactiewaarden, de samenstelling van de woningvoorraad, verhuisbewegingen,
welstandsniveau en bevolkingssamenstelling. In de komende periode zullen onderdelen
van deze bestanden beschikbaar komen zodat daadwerkelijk en nauwkeurig over
de realisatie kan worden gerapporteerd. Op een meer kwalitatieve wijze is –
als een te ontwikkelen onderdeel van de structurele monitor – de uitvoeringspraktijk
van de 56 wijken in beeld gebracht.Deze structurele monitor zal géén extra administratieve
last bij de lokale partijen opleveren.Thans kan ik u – voor wat betreft de woningproductie – inzicht
geven in de realisatie 2004 en de ambities in de afspraken ten opzichte van
de zogenoemde «0-meting».De in de afspraken opgenomen aantallen te bouwen, te slopen en te verkopen
woningen zijn vergeleken met de aantallen die in die wijken in de periode
2000–2003 (= de «0-meting») zijn gerealiseerd.Op basis van de beschikbare databestanden kan worden geconcludeerd dat
de uitvoeringsafspraken die door de lokale partijen zijn afgesloten een duidelijke
intensivering van de productie doen verwachten. Reeds in 2004 is – ten
opzichte van de 0-meting – een productiesprong gerealiseerd. Dit is
een signaal dat al voorafgaande of gelijktijdig met het maken van de afspraak
een intensivering heeft plaatsgevonden.De ambitie uit de prestatieafspraken voor de komende jaren blijkt vooral
uit de sloop en nieuwbouwopgave. De verkoopopgave voor corporaties lijkt te
worden gecontinueerd op het zelfde niveau als in de voorgaande jaren. Een
en ander is in tabel 1 weergegeven.Tabel 1: een grote productiesprong in de 56-wijkenaanpak Thema«0-meting» Jaargemiddeld 2000–20032004 t.o.v. 0-meting»jaarambitie afspraak t.o.v. «0-meting»* Verkoop huurwoningen1 0001 350
(135%)1 000 (100%)Sloop2 8005 350 (190%)7 050 (252%) Nieuwbouw huur9501 100 (116%)2 400 (253%)Nieuwbouwkoop1 5502 300 (148%)5 350 (345%)Totaal koop/huur2 5003 400 (136%)7 750 (310%)* De afspraken tussen partijen kennen verschillende looptijden en
zijn herleid tot gemiddelde jaarschijven Figuur 1: Veranderingen in de woningvoorraad Over de effecten van de in de afspraken opgenomen aantallen te bouwen,
te slopen, te renoveren en te verkopen woningen voor de differentiatie van
de voorraad heb ik u reeds in mijn vorige brief geïnformeerd. Het nieuwbouwprogramma
in de 56 wijken van totaal 77 200 woningen zal voor 70% worden
teruggebouwd als koopwoning. De realisatie 2004 bevestigt dit beeld. Als alle
voornemens uit de afspraken zijn gerealiseerd zal het aandeel koopwoningen
in de 56 wijken met ca 11% stijgen tot een aandeel koopwoningen van
ca 40% van de woningvoorraad . De contramal is dat het aandeel huurwoningen
11% zal gaan dalen en uitkomt op ca 60% van de woningvoorraad.
Per saldo stijgt de totale woningvoorraad met bijna 4% (18 500
woningen).In paragraaf 3.1 wordt aangegeven dat deze verandering in de woningvoorraad
niet ten koste gaat van de lagere inkomensgroepen.De wijk Den Haag Zuidwest bruist van actieOp het gebied van de fysieke herstructurering vinden
in Den Haag Zuidwest tal van ingrepen plaats. De drie daar werkzame corporaties
hebben de handen ineengeslagen en hebben afspraken gemaakt met de gemeente
over de aanpak van dit stadsdeel. Er liggen nu een structuurvisie voor heel
Den Haag zuidwest en vele deelplannen. De uitvoering is in volle gang.De eindeloze rijen vierlaagse portieketagewoningen
die stammen uit de vijftiger en zestiger jaren voldoen niet allemaal meer
aan de eisen van deze tijd. Duidelijk is welke huizen de komende jaren worden
gesloopt en welke blijven staan. De slechtste woningen worden gesloopt.Tegelijkertijd worden honderden nieuwe huizen opgeleverd.
De meeste veranderingen treden op in Moerwijk, Morgenstond en Bouwlust. Rond
het Esmoreitplein (Moerwijk) worden vele huizen vergroot door samenvoegingen.Den Haag Zuidwest was ook de wijk waar VROM vorig jaar alle betrokkenen
uit de grote steden bij elkaar bracht om ervaringen uit te wisselen over de
aanpak van wijken in andere steden. Deze bijeenkomst vond plaats op het VMBO-Zuidwest
(het voormalig Terracollege). Het «56 wijkencongres» in deze school
bood de school een andere profilering, waarmee weer positieve krachten gemobiliseerd
worden. Het congres is georganiseerd met en door de leerlingen, onder het
motto: werk met werk maken.Na afloop van het congres zijn leerlingen uitgenodigd om op het ministerie
van VROM snuffelstages te volgen. Op deze manier snijdt het mes aan twee kanten.
Want naast de fysieke aanpak is het ook van levensbelang dat de jeugd van
Den Haag Zuidwest een positief perspectief hebben op de toekomst, wat weer
leidt tot sociale stabiliteit en sociale veiligheid in Zuidwest.In samenhang met de fysieke herstructurering zijn investeringen in de
sociale kanten van de stad van essentieel belang om te werken aan een vitale
samenleving. Het actieplan voor de sociale kwaliteit van Den Haag zuidwest
levert hier een bijdrage aan. De verbouwing van de voormalige PiusX-kerk door
corporatie Vestia tot een Centrum voor gezondheidszorg en Maatschappelijke
Dienstverlening is ook een mooi voorbeeld van fysieke investeringen die een
maatschappelijke bijdrage leveren. De grootschalige vernieuwing vergt veel
van alle partijen en vooral van bewoners die geconfronteerd worden met veel
veranderingen. Door vanuit alle betrokken partijen te blijven investeren in
deze wijk, zal het resultaat zeker leiden tot een vitaal stadsdeel, waar het
goed wonen en leven is.3. De uitvoeringspraktijk van de 56-wijkenaanpak
in relatie met de ISV-doelstellingen.De 56-wijkenaanpak valt binnen het bredere kader van het ISV en moet derhalve
ook bijdragen aan de realisatie van de drie belangrijke ISV-doelstellingen: (1) goede en voldoende huisvesting van lagere inkomensgroepen, (2) het verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving
en (3) het (opnieuw) binden van de midden en hogere
inkomensgroepen aan de stad.Ik wil in onderstaande paragrafen de uitvoeringspraktijk van de 56-wijkenaanpak
plaatsen in het perspectief van deze drie ISV-doelstellingen. Ter voorbereiding
op de onderhavige brief is een intensief traject in gang gezet om een zo realistisch
en zo actueel mogelijk beeld te schetsen van de voortgang en stand van zaken
in de 56 wijken.Er is – gezamenlijk met de partijen uit het veld – een analyse
gemaakt van de inhoud, de kansen, de successen en de risico’s van de
56-wijkenaanpak om zicht te krijgen op (toekomstige) invoerings- en uitvoeringsperikelen
en de daarbij behorende oplossingsrichtingen rondom de gemaakte afspraken.3.1 Doelstelling 1: goede en voldoende huisvesting
van lagere inkomensgroepenDe verandering in de woningvoorraad als gevolg van de prestatieafspraken
in de wijken zal, als alle afspraken zijn uitgevoerd, resulteren in een daling
van de huurwoningvoorraad van 11%. Mijn beleidsuitgangspunt is dat
dit veranderingsprogramma niet ten koste mag gaan van de huisvesting van de
lagere inkomensgroepen. Zowel landelijke als gemeentelijke cijfers laten zien
dat de voorraad goedkope woningen ruim voldoende is en blijft om de doelgroep
te kunnen huisvesten. Ook binnen de afspraken zelf wordt in zowel kwantitatief
als kwalitatief opzicht zeer zorgvuldig in dit veranderingsproces omgegaan.In de totale afsprakenperiode worden er in alle wijken in totaal bijna
59 000 woningen gesloopt en worden er circa 24 000 huurwoningen
teruggebouwd en ca 28 000 woningen gerenoveerd. In 2004 blijkt uit de realisatie, dat in de 56 wijken 5300 woningen worden
gesloopt en er 3400 woningen worden teruggebouwd in een verhouding van 30%
huur- en 70% koopwoningen. Als binnen de G31 gemeenten naar de totale
stad wordt gekeken worden er in totaal 7700 woningen gesloopt terwijl er 9700
woningen worden teruggebouwd maar dan juist in een verhouding van 70%
huur en 30% koopwoningen.Uit de recente berekeningen rondom het huurbeleid blijkt, dat op regionaal
niveau de gereguleerde woningvoorraad ruim voldoende is om de doelgroep tot
aan de ziekenfondsgrens te kunnen huisvesten (zie ook mijn brief over de modernisering
van het huurbeleid van 23 december 2005). Ook na een verdere verbijzondering
naar groepen van gemeenten en naar het totaal van de 56 wijken blijkt –
ook op deze schaalniveau’s – een forse overmaat in de gereguleerde
woningvoorraad te bestaan, die ruim voldoende is om de verruimde doelgroep
tot aan de ziekenfondsgrens te kunnen huisvesten.Tabel 2: gereguleerde huurwoningenvoorraad ook ná
herstructurering passend voor doelgroep tot aan ziekenfondsgrens Gebiedgereguleerde huurwoningen Voorraaddoelgroep ziekenfonds grensverschilG477%70%7% G2782%70%12% 56 wijken91% (324 300)74%
(263 700)17% (60 600)Bron: wbo 2002Wanneer alle woningen die in het veranderingsprogramma van de 56-wijkenaanpak
moeten worden gesloopt ook daadwerkelijk worden gesloopt (zie figuur 1), blijkt
de gereguleerde huurwoningenvooraad nog steeds voldoende passend om de doelgroep
(ziekenfondsgrens) te kunnen huisvesten. Wanneer ook nog rekening wordt gehouden
met het aantal teruggebouwde huurwoningen (23 900) en met de praktijk
dat een deel van de doelgroep elders in de stad en in de randgemeenten rondom
de centrale stad worden gehuisvest kan worden geconstateerd dat de gereguleerde
huurwoningenvoorraad in de 56 wijken ruim voldoende is om de ruimere doelgroep
tot aan de ziekenfondsgrens passend te kunnen huisvesten,Maar ook de gemeentelijke woonvisies (op basis van de gemeentelijke definities)
laten zien dat de goedkope woningvoorraad voldoende is om de doelgroep te
kunnen huisvesten. Ik wil dit met een aantal voorbeelden verder illustreren.  De kernvoorraad in relatie met de doelgroep in Amsterdam is voor de gemeente
Amsterdam opgenomen in de «Woonvisie Amsterdam», februari 2005.
De kernvoorraad+ blijkt in 2003 uit 60% van de woningvoorraad te bestaan
terwijl de doelgroep een omvang van «slechts» 35% heeft.
In de woonvisie wordt vervolgens een vergelijking van inkomensgroepen en woningvoorraadsegmenten
gemaakt voor 2015. Op basis van veronderstellingen dat beleid in het kader
van onder andere het ISV wordt uitgevoerd en de effecten van het nieuwe huurbeleid
worden meegenomen blijkt volgens de dienst wonen van de gemeente Amsterdam
de kernvoorraad+ tot 35% (140 000) te zijn gedaald terwijl de
doelgroep een omvang van 29% (115 000) heeft. Ook voor de ruimere
doelgroep tot aan de ziekenfondsgrens is de totale huurwoningenvoorraad groot
genoeg.Op elk huishouden met een laag inkomen in Den Haag telt de stad 1,5 goedkope
woning. Het midden en dure segment groeit zowel absoluut als relatief fors.
Het aandeel van de goedkope voorraad neemt af naar circa 52% in 2015.
Absoluut neemt het aantal goedkope woningen af met 6000 woningen. In 2015
bestaat het goedkope segment uit circa 127 000 woningen. Dit is kwantitatief
voldoende om de doelgroep te huisvesten. Prognoses gaan namelijk uit van een
aantal van ruim 83 000 huishoudens met een laag inkomen.In de in 2005 vastgestelde structuurvisie Den Haag wordt het nieuwbouwprogramma
verhoogd ten opzichte van de Haagse woonvisie. De omvang van de goedkope woningvoorraad
blijft ook dan ruim voldoende voor de doelgroep. Bron:Haagse woonvisie 2020,
november 2003. 35% van alle huishoudens, dat zijn er in Arnhem 22 000, behoort
tot de aandachtsgroep van beleid. Daarvoor zijn 36 000 huurwoningen onder
de huursubsidiegrens beschikbaar. Arnhem voert een doorstroombeleid en heeft
met de corporaties afgesproken dat zij minimaal 22 000 woningen bereikbaar
houden. Jaarlijks wordt door gemeente en corporaties gezamenlijk verantwoording
afgelegd hoe de voorraad zich ontwikkelt en wat dat voor effect heeft op de
wachttijden van de div. bevolkingsgroepen.Bron: De Arnhemse Woonvisie (2005), de Uitvoering van
de Woonvisie 2005–2009 en de prestatieafspraken tussen gemeente en corporaties
die in 2005 zijn gemaakt:Mijn conclusie is dat ook na (soms ingrijpende) veranderingen in de woningvoorraad
er voldoende betaalbare woonruimte beschikbaar blijft voor de doelgroep; niet
altijd in de wijk zelf maar zeker ook in de naast gelegen wijken van de stad
en de randgemeenten rondom de centrale stad. Bovendien is er in de afspraken
ruimte in de tijd voor een programmering van het woningaanbod die goed past
in de actuele vraag.Verhuizen vanwege sloop blijft een pijnlijk proces voor de betrokkenen.
Bewoners zijn gehecht aan hun woning en aan hun wijk. De noodzakelijke stedelijke
vernieuwing met sloop en nieuwbouw, met ingrijpende renovaties maken vaak
veel en heftige emoties los. Wethouders, projectleiders en verhuurders realiseren
zich dat ook terdege en betrekken derhalve bewoners bij het proces en ontwikkelen
flankerend beleid.Geconstateerd kan worden dat in de afspraken de nodige sociaalfysieke
voorzieningen getroffen worden die juist de doelgroepen ondersteunen. Voor
de lagere inkomensgroepen is in alle wijken waar gesloopt wordt, een sociaal
plan met een verhuis(kosten)regeling voorhanden. Daaronder valt niet alleen
een vergoeding van de verhuiskosten, maar ook de begeleiding van bewoners
bij het verhuizen en het zoeken van andere huisvesting. Aan dit laatste is
trouwens vaak een terugkeergarantie gekoppeld. Daarnaast is er in alle wijken
sprake van flankerend sociaal beleid op het terrein van veiligheid, leefbaarheid
en stimulering van zelfredzaamheid van individuen en huishoudens. In paragraaf 3.4
ga ik nader in op het flankerende beleid.3.2 Doelstelling 2: het verbeteren van de sociale
en fysieke leefomgevingIn de praktijk van de 56-wijkenaanpak blijkt dat de lokale partijen grote
ambities hebben geformuleerd en ook in uitvoering hebben genomen op de terreinen
van de openbare ruimte en sociaal fysiek als invulling van de doelstelling
om de sociale en fysieke leefomgeving te verbeteren. Sociale problemen, bijvoorbeeld
ten aanzien van veiligheid gaan vaak samen met problemen rondom de fysieke
leefomgeving én omgekeerd. Het belang vanuit wonen bij veilige wijken
is evident. Een belangrijke doelstelling is het verbeteren van de sociale
en fysieke leefomgeving in wijken. Daar maakt een veilige buurt onlosmakelijk
onderdeel uit. Wie niet veilig over straat kan, heeft geen goede leefomgeving.
Maar er is ook een economische reden. Woningen in een veilige buurt zijn meer
waard dan dezelfde woning in een onveilige buurt. Zo is het welbegrepen
eigenbelang van vastgoedeigenaren (corporaties, private verhuurders, commerciële
beleggers, particulieren) om niet alleen in het onderhoud van de woning te
investeren, maar ook in de kwaliteit van de omgeving. Het vastgoed wordt dan
gewoon meer waard.In vrijwel alle wijken maakt de vernieuwing van de openbare ruimte onderdeel
uit van het programma. Het verschilt per wijk welke concrete projecten worden
ingezet en welke nadruk er wordt gelegd op de ingrepen in de openbare ruimte.
In ca 40% van de wijken behoort de herinrichting/ vernieuwing van parken
en recreatiegroen tot het programma. In de helft van de wijken wordt overig
openbaar groen (plantsoenen) heringericht of toegevoegd. De herinrichting
van pleinen hoort in zo’n 25% van wijken bij de vernieuwing.
Infrastructurele maatregelen kunnen gaan over een aanleg of verlegging van
fiets- en wandelpaden, betere ontsluiting van de wijk of een totale wijziging
van de infrastructuur in de wijk. In meer dan de helft van de wijken probeert
men via nieuwe parkeeroplossingen zoals ondergrondse/ gebouwde parkeervoorzieningen
de auto’s uit het straatbeeld te halen en zo de kwaliteit van de woonomgeving
te verbeteren. Alleen de herinrichting van de openbare ruimte is vaak onvoldoende.
Daarom wordt in ruim 60% van de wijken ook extra beheer ingezet.Onder sociaalfysieke maatregelen worden verstaan: sociale maatregelen
die direct gekoppeld zijn aan fysieke ingrepen of fysieke ingrepen met een
sociaal-maatschappelijk, cultureel of sociaal-economisch doel.Het sociaalfysieke programma in de 56 wijken is zeer uitgebreid; er is
geen wijk die géén sociaal fysiek programma heeft. Vooral op
voorzieningenniveau zijn de wijken actief. Brede scholen, het treffen van
voorzieningen voor (overlast gevende) jongeren, het huisvesten van ondernemers,
woningen voor de doelgroepen, het aanpakken van winkelcentra vormen vrijwel
overal een onderdeel van de plannen. In alle wijken is er aandacht voor zowel
sociale als fysieke maatregelen.3.3 Doelstelling 3: Behoud en aantrekken midden en
hogere inkomensgroepenOm doelstelling 3 te bereiken is een verandering van de woningvoorraad
van huur naar koop van belang. In de totale afsprakenperiode worden er in
alle wijken tezamen circa 53 300 koopwoningen gebouwd en ca 8300 huurwoningen
verkocht aan de zittende huurders.In 2004 blijkt uit de realisatie, dat in de wijken 3400 woningen worden
teruggebouwd in een verhouding van 30% huur- en 70% koopwoningen.In 2004 werden 2300 koopwoningen in de wijkenaanpak aan de voorraad toegevoegd,
over de periode 2000 tot en met 2003 waren dat er gemiddeld 1550. Het jaarprogramma
voor het totaal aan wijken volgend uit de prestatieafspraken bedraagt ruim
5300 koopwoningen. Dit is een zeer forse toename van de productie ten opzichte
van de productie in de afgelopen jaren.Een deel van de verkochte huurwoningen zal ook ten goede komen aan de
middenen hogere inkomensgroepen. Ook sloop en de renovatie van bestaande woningen
draagt bij aan de totale kwaliteit van een wijk, die voor het aantrekken van
midden- en hogere inkomensgroepen van belang is.Gezien het voorzieningenpakket dat in ontwikkeling is in de 56 wijken,
doen de gemeenten en corporaties hun uiterste best om de wijken aantrekkelijk
te maken voor de midden- en hogere inkomensgroepen. In vrijwel alle wijken
wordt de openbare ruimte aangepakt en wordt geprobeerd de wijken groener te
maken of het bestaande groen te verbeteren. In veel wijken worden de lokale
winkelcentra aangepakt of worden er nieuwe winkels gerealiseerd. Vrijwel overal
worden de culturele en sportvoorzieningen verbeterd. Ook infrastructurele
maatregelen en parkeervoorzieningen vormen voor zeer veel wijken onderdeel
van de plannen. De metamorfose van Holtenbroek in ZwolleVanaf het begin van de eerste ISV periode is het belang van herstructurering
in de wijk Holtenbroek door Vrom geagendeerd. De faciliterende rol van Vrom
komt daar tot uitdrukking in een fiscaal advies aan de corporaties, de (politieke)
aandacht en de inzet van het Impulsteam voor (meerjarige) financiering voor
het project Watch Out. Daarnaast wordt op projectniveau intensief gebruik
gemaakt van de Vrom kennis(sen) structuren en de klankbordfunctie om o.a.
het gewenste ambitieniveau van de herstructureringsplannen te bepalen. Ook
zal in 2006 gebruik worden gemaakt van het Impulsbudget en wordt een documentaire
gemaakt van de wijk als basis voor verdere discussie en debat met bewoners
en lokale uitvoerende partijen.Maar bovenal is het feit dat Holtenbroek op de landelijke lijst staat
er de oorzaak van dat er bij alle partijen een focus is ontstaan op de wijk
en de wil er is om «in the spotlights» het beste beentje voor
te zetten en in goed onderling vertrouwen samen te werken. De credits gaat
dan ook vooral uit naar de lokale partijen.Mede daardoor is sprake van een integrale aanpak: het betreft onder meer
sloop en nieuwbouw van woningen, de bouw van een nieuw winkelcentrum, de bouw
van eenwoonzorgcombinatie voor ouderen, de realisatie van een wijkcentrum en
een nieuw gebouwencomplex voor het Deltioncollege.Tot 2007 worden 450 flatwoningen gesloopt om plaats te maken voor ongeveer
350 nieuwe woningen, voor een groot deel eengezinswoningen. Van de nieuwe
woningen is 70% bestemd voor verkoop. De sloop en nieuwbouw wordt in
vier fasen uitgevoerd. De laatste woningen worden naar verwachting in 2008
opgeleverd. In fase 1 zijn 72 koopwoningen gebouwd en 18 huurwoningen bestemd
voor senioren. De sloop voor fase 2 verloopt voorspoedig. De bouw van de 78
koopwoningen is direct na de zomervakantie van 2005 gestart. Daarnaast maakt
het Projectteam samen met de bewoners een verbeterplan voor de Trapjeswijk,
de buurt naast het nieuwbouwgebied.De openbare ruimte wordt vernieuwd en ook de voorzieningen in de woonomgeving
worden aangepakt. De bewoners zijn betrokken bij de inrichting van de nieuwe
speelplekken in de buurt. Bomen afkomstig van de nieuwbouwlocatie van het
Deltion College zijn verplaatst naar elders in de wijk. Zodra de nieuwbouw
gereed is worden de bomen weer teruggepland bij het Deltion College.De beide oude winkelpleinen in de wijk zijn gesloten en gesloopt. In de
plaats daarvoor is een nieuw centraal in de wijk gelegen winkelcentrum geopend.
Het huidige wijkgebouw Holtenbroek is sterk verouderd en mede door veranderende
omstandigheden hard aan renovatie toe. Het nieuwe multifunctionele wijkcentrum
komt centraal in de wijk Holtenbroek te staan, tegenover het nieuwe winkelcentrum.
Naar verwachting wordt het nieuwe wijkcentrum in de zomer van 2006 in gebruik
genomen.Tijdens de uitvoering van de herstructurering is gestart met het experiment «Watch
Out», waarbij risicojongeren en stadswachten toezicht houden op de bouwplaatsen.
Risicojongeren uit de wijk zijn bij het project betrokken om hen een zinvolle
tijdsbesteding te bieden, waardoor zij minder in de verleiding komen om criminele
activiteiten te ontplooien, meer zelfvertrouwen krijgen, de toeleiding naar
scholing en/of werk makkelijker verloopt en de jongeren iets bij kunnen verdienen.3.4. Flankerend beleid en participatieHet veranderingsproces in de 56-wijkenaanpak gaat samen met activiteiten
in het kader van het flankerend beleid en bewonersparticipatie die vooral
ten doel hebben de sociale cohesie, betrokkenheid en de buurtveiligheid te
verhogen.Flankerend sociaal beleidIn een deel van de wijken worden allerlei buurtactiviteiten georganiseerd
om de leefbaarheid te vergroten voor specifieke doelgroepen, zoals kinderen,
jongeren en senioren. Soms is het beleid op het individu gericht, bijvoorbeeld
door de zelfredzaamheid van bepaalde huishoudens te stimuleren, het bestrijden
van het geweld achter de voordeur en het direct aanspreken van «multi-probleemgezinnen»
door een projectteam van politie, corporatie, gemeente en welzijnswerk.In ongeveer een derde van de wijken wordt door middel van werkgelegenheidsprojecten
geprobeerd om werkloze bewoners van de wijk aan het werk te helpen. Daarnaast
wordt in 40% van de wijken de wijkeconomie gestimuleerd, onder meer
door startende ondernemers te ondersteunen.Er zijn veel projecten of programma’s om de veiligheid te vergroten
en overlast te verminderen. Dit is een zeer belangrijk thema binnen de vernieuwing
van de wijk. In diverse wijken is een wijkveiligheidsplan gemaakt. Concrete
maatregelen kunnen gaan om extra toezicht door politie, buurtwachten of vrijwilligers
uit de wijk zelf.BewonersparticipatieCommunicatie en participatie speelt in alle fasen van het planproces een
rol: bij de planontwikkeling, bij de realisatie en bij de exploitatie. In
veel van de wijken vindt er regelmatig overleg plaats tussen de professionele
partijen en een afvaardiging van bewoners in een wijkraad of bewonersplatform.
Een concrete vorm om de betrokkenheid te vergroten is bewoners mede verantwoordelijk
maken voor het beheer of de uitvoering van bepaalde projecten in de openbare
ruimte. In minimaal 16 wijken wordt dit al toegepast. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het beheer van pleintjes door buurtbewoners, of om een buurtbudget. Bewoners
kunnen voorstellen indienen voor de besteding van het buurtbudget of aangeven
welke maatregelen prioriteit hebben. Onmisbaar voor een succesvolle vernieuwing
is draagvlak voor de plannen onder bewoners. In enkele gebieden heeft men
met de bewonersorganisaties afgesproken niet te slopen wanneer er onvoldoende
draagvlak is onder bewoners.3.5 ConclusieEr zijn grote stappen zijn gemaakt in de 56 wijken; er zijn op dit moment
55 prestatieafspraken getekend waarvan al een flink aantal in uitvoering is.
In december 2005 is ook voor de Utrechtse wijk Overvecht de prestatieafspraak
getekend. De gemeente Amersfoort heeft – in samenspraak met de bewoners –
voor de ontwikkeling van een wijkaanpak meer tijd nodig.Op basis van eerste onderzoeksresultaten trek ik de voorzichtige conclusie
dat de inzet van de ISV-middelen en de 56-wijkenaanpak effectief is. Het grootste
deel van de ISV1 doelstellingen is gerealiseerd en mede dankzij deze inzet
lijkt het aantal aandachtswijken zich positief te ontwikkelen, lijkt de waarde
van het onroerend goed te stijgen en kan zowel het ISV als de 56-wijkenaanpak
rekenen op een positief oordeel van gemeentelijke vertegenwoordigers.De gemaakte prestatieafspraken dragen – vanwege de integrale fysieke
en sociale aanpak – in hoge mate bij aan de realisering van de drie
geformuleerde ISV-doelstellingen ten aanzien van de huisvesting van de doelgroep,
het behoud en het aantrekken van hogere en middeninkomensgroepen en de verbetering
van de sociale en fysieke leefomgeving.Ik constateer ook dat de doelstellingen uit de uitvoeringsafspraken een
flinke intensivering betekenen ten opzichte van historische productiecijfers.
Per saldo neemt de woningvoorraad uiteindelijk – als alle afspraken
zijn uitgevoerd – met bijna 4% toe en stijgt het aandeel koopwoningen
met 11%. De afspraken en programma’s geven voldoende prikkels
ook om de midden en hogere inkomensgroepen (opnieuw) aan de wijken te binden
en geven ook voldoende mogelijkheden voor de (her)huisvesting en doorstroming –
hetzij binnen de wijk, de stad of de regio – van bewoners met lagere
inkomens.De door de lokale partijen gemaakte afspraken geven blijk van de noodzakelijke
kwalitatieve verbreding en integrale aanpak; er worden verbindingen aangebracht
tussen fysiek, sociaal, economie en veiligheid. Mijn inzet voor de komende
periode zal dan ook gericht zijn om de uitvoering van deze kwalitatieve ambities
zoveel mogelijk te faciliteren en te verbinden, zowel inhoudelijk als met
kennis(sen)structuren.In de praktijk van de 56-wijkenaanpak blijken veel aanknopingspunten voor
een bijdrage aan de sociale veiligheid te schuilen. (Zie de figuren over de
praktijk van de 56-wijkenaanpak op de terreinen van sociaalfysiek, de openbare
ruimte, het flankerend beleid en bewonersparticipatie.) Daarbij kan de uitwerking
voor de wijken het accent op repressief optreden kunnen liggen ( zie bijvoorbeeld
mijn brief aan de Tweede Kamer ter zake «Onrechtmatige bewoning»)
en in andere gevallen kan de uitwerking meer op een preventief of kansgerichte
benadering liggen (Zie ook bijvoorbeeld mijn brief aan de Tweede Kamer mijn «Visie
over de toekomst van de corporaties»).Voor de wijze en het tempo waarop de afspraken zijn gemaakt en inhoudelijk
zijn ingevuld gaan de credits uiteraard naar de lokale partijen. Maar ik constateer
gelijktijdig dat de focus, het opvoeren van de druk, het al of niet toekennen
van het impulsbudget aan gemeenten met ondertekende afspraken en de door mij
ter beschikking gestelde faciliteiten een steun in de rug is voor deze partijen.
Ik heb dat met voorbeelden uit Den Haag (Zuidwest) en Zwolle (Holtenbroek)
willen illustreren. 4. Borging van de ambities en de uitvoeringDe 56-wijkenaanpak is door de lokale partijen concreet ingevuld met prestatieafspraken
en in uitvoering genomen. Op het terrein van de woningbouwproductie is in
ieder geval al een versnelling te constateren. In de uitvoering blijkt tevens
dat partijen in de wijken een brede invulling hebben gegeven aan de thema’s
sociaalfysiek, de openbare ruimte, flankerend beleid en bewonersparticipatie.Deze uitvoeringspraktijk wil ik borgen. Borgen in de zin dat de plannen
en de ambities worden gerealiseerd door de daarvoor beschikbare faciliteiten
beschikbaar te houden en te ontwikkelen en door de praktijk op de voet te
volgen door een structurele monitoring verdere invulling te geven. Borgen
door ook de praktijk van de uitvoering als input te gebruiken voor beleidsontwikkelingen
op de korte en de langere termijn.4.1. Hoe verder richting 2006: Eerst uitvoering en resultatenOp het terrein van de herstructurering en in het bijzonder de 56 wijken
zijn plannen ontwikkeld en afspraken gemaakt. Mijn inzet zal zich op de eerste
plaats richten in het gerealiseerd krijgen van plannen. Wat vorig jaar is
afgesproken en vastgelegd zal omgezet moeten worden in resultaten.Maar in de uitvoeringspraktijk worden ook knelpunten en risico’s
gesignaleerd. De knelpunten spitsen zich toe op de tegenvallende afzetmarkt
voor koopwoningen, problemen bij de financiering vooral ten gevolge van de «verkokerde
budgetten», beperkte financiële middelen in relatie tot de geformuleerde
ambities, het draagvlak onder (vooral allochtone) bewoners en tenslotte de
milieuproblematiek.Een beknopte weergave van het werkoverleg met de projectleiders uit de
56 wijken heb ik in de bijlage opgenomen.Ik neem die knelpunten serieus en zal zoveel mogelijk concreet bijdragen
aan de oplossing van deze knelpunten. Ik wil alles op alles zetten om de plannen
en ambities gerealiseerd te krijgen door een uitvoeringsgerichte ondersteuning:
zichtbare resultaten.Dat wil ik doen door middel van de door mij beschikbaar gestelde faciliteiten.
Op de eerste plaats door een gerichte inzet van de impulsteams op de geconstateerde
knelpunten. Op de tweede plaats heb ik een toegespitst kennisprogramma opgesteld
dat is gericht op het uitwisselen van goede voorbeelden, de verdere ontwikkeling
en verbreding van de 56-wijkaanpak en bijdraagt aan de oplossingen van de
geconstateerde knelpunten. Maar ik verwijs ook naar mijn bijdragen die ik
beschikbaar heb gesteld door middel van het Impulsbudget voor onvoorziene
knelpunten in de uitvoering en naar het voorbeeld van de Rotterdamwet. In
de bijlage ga ik verder op de door mij beschikbaar gestelde faciliteiten in.4.2 Hoe verder richting 2006: Verdere ondersteuning,
facilitering en ontwikkeling van de sociale en kwalitatieve opgaveHet kabinet stimuleert de buurtveiligheid, sociale samenhang en leefbaarheid
in de steden. In dat verband heeft mijn collega voor Bestuurlijke Vernieuwing
en Koninkrijksrelaties in zijn brief van 21 november 2005 aangegeven
hoe het Rijk de steden optimaal kan ondersteunen bij de door hun gekozen aanpak
en bij de uitvoering van hun beleid (Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/2006,
30 128, nr.4).De grote sociale opgaven waar burgers en hun steden mee geconfronteerd
worden vraagt om een (extra) samenhangende inzet van het kabinet. In het kabinetsstandpunt
op het WRR-advies «Vertrouwen in de buurt» is nader ingegaan op
de extra steun die het Rijk aan gemeenten biedt. Het belang dat het kabinet
stelt in een veilige en leefbare woonomgeving wordt daarin nogmaals
bekrachtigd. De rol van de gemeenten blijft centraal staan.Mijn inzet zal zich daarbij richten op het op het uitvoeringsgericht ondersteunen
en operationaliseren van een praktijk gerichte aanpak. Dit zal mede gebeuren
met behulp van een te ontwikkelen sociaalfysiek afsprakenkader en door het
thema sociale veiligheid direct te vertalen in aantrekkelijke en innoverende
beheers- en ontwikkelingsconcepten voor de openbare ruimte. Verkend zal worden
hoe sociale veiligheid vanuit het perspectief van de wijkontwikkeling bevorderd
kan worden, hoe verschillende partijen hierin een rol kunnen spelen en hoe,
eventueel door uitbreiding en aanpassing van het sociaalfysieke instrumentarium,
dit speerpunt aangepakt kan worden.De bestaande netwerken en instrumenten zullen zoveel als mogelijk ook
voor deze thema’s ingezet worden waarbij – naast het aangaan of
bevorderen van coalities voor de uitvoeringsgerichte aanpak – ook in
het verkennen en aangaan van samenwerkingsverbanden en het opbouwen van netwerken
met andere departementen aan de orde is.Zo blijkt het in de praktijk erg lastig om de benodigde fysieke en sociale
programma’s (die in het kader van het WMO-prestatieveld worden ontwikkeld)
en die voor een duurzame ontwikkeling van een wijk nodig zijn met elkaar te
verbinden. Ik wil dan ook samen met de Staatssecretaris van VWS binnen de
56-wijkenaanpak starten met de adoptie van 5 voorbeeldwijken met het doel
het proces van de koppeling van het fysieke en het sociale traject wijkgericht
invulling te gaan geven.4.3 Hoe verder richting 2006: Sociale veiligheidVan belang is de constatering – en deze constatering wordt ondersteund
door de praktijk van de 56 wijkenaanpak – dat wonen niet alleen een
belang heeft bij veiligheid, maar ook dat vanuit het beleidsveld wonen een
substantiële bijdrage geleverd kan worden aan veiligheid. Het garanderen
van sociale veiligheid is een basisvoorwaarde is om prettig te kunnen samenleven
in je eigen wijk. Als bewoners zich niet meer veilig voelen als zij hun voordeur
opendoen, moet worden ingegrepen. Dit is een van de belangrijkste wensen die
ik hoor als ik op werkbezoek in de wijken ben en met de bewoners spreek. De
geconstateerde praktijk in de 56-wijkenaanpak geeft kansen voor een verdere
uitwerking van het thema sociale veiligheid.In de kabinetsreactie op het WRR-rapport «vertrouwen in de buurt»
varieert het buurtgerichte overheidsbeleid zich – afhankelijk van de
situatie in de wijken – van een lichte aanpak op sociaal en fysiek «onderhoud»
en kansgedreven beleid tot een aanpak voor meer sociale veiligheid en een
stevige heroveringsaanpak.Het kabinet wil de sociale veiligheid in buurten – waar deze ontwikkelingen
niet vanzelf totstandkomen – verder vergroten door een samenhangende
aanpak te ontwikkelen. Het Rijk wil in dialoog met de gemeenten de aard en
de vormgeving van een dergelijke inzet bepalen. In sommige wijken zal het
accent op repressief optreden moeten liggen. Dat zijn – in de terminologie
van het WRR-rapport «Vertrouwen in de buurt» – de echte
sociale heroveringswijken. Maar in veel wijken zal het meer om een sociaafysieke
aanpak moeten gaan. Dan gaat het meer om een preventieve of kansgerichte benadering,
zoals investeringen, speelruimten en wijkgebouwen.Onderdeel van het gemeenschappelijke programma veilige wijken zal zijn
de bevordering van bewonersparticipatie. De praktijk leert dat wanneer bewoners
niet het gevoel hebben dat de buurt van en voor henzelf is, de kans
op verslonzing van de openbare ruimte toeneemt. Het kabinetsbeleid beleid
is erop gericht bewoners – zowel autochtone als allochtone – er
daadwerkelijk bíj te halen.Binnen die kaders stel ik met de ondersteuning van het Landelijk Steunpunt
Aandachtswijken (LSA) en het beleid met Burgers de nodige faciliteiten beschikbaar.
Zo hebben recent een aantal coproducties van burgers en mijn beleidsmedewerkers
geleid tot concrete pilots in de 56 wijken.In de kabinetsreactie op het WRR-rapport worden twee wegen beschreven
om de burgerparticipatie te bevorderen. De eerste weg is via «vitale
coalities in de wijk»: één op één afspraken
over zaken als onderhoud, wijkontwikkeling, sociale veiligheid tussen enerzijds
verhuurders en anderzijds bewonersorganisaties. De tweede weg is via «wijkgebonden
budgetten voor bewoners».In het kader van de 56-wijkenaanpak zijn er al een aantal gemeenten die
hiermee ervaring hebben opgedaan. Daaruit blijkt dat door bewoners zeggenschap
te geven over een deel van het wijkbudget het collectieve verantwoordelijkheidsgevoel
toeneemt. In paragraaf 3.4 is inzicht gegeven in de geconstateerde praktijk
op het terrein van bewonersparticipatie. Het kabinet zal bezien in overleg
met de steden of de aanpak met wijkbudgetten voortgezet kan worden met nadrukkelijke
aandacht voor sociale veiligheid.4.4 Hoe verder na 2006: Positie en behoeftebepaling
op de langere termijn.Aandacht voor de ontwikkeling van de stedelijke vernieuwing en de wijken
zal een blijvende opgave voor de toekomst zijn. Met het oog hierop breng ik
thans in beeld waaruit die toekomstige opgave zal bestaan (zowel qua inhoud
als qua omvang) en wat het beste instrumentarium in de toekomst is om de problemen
in de wijken aan te pakken. Met andere woorden, welke problemen zullen er
in de toekomst om een antwoord vragen in het kader van de stedelijke vernieuwing?
Zijn dat de huidige issues of kunnen we op grond van economische, sociale
en demografische ontwikkelingen nieuwe verwachten? De keuze voor het toekomstige
instrumentarium hangt natuurlijk af van de aard van de opgave. Maar ook van
de verwachte effectiviteit en efficiency van de mogelijke instrumenten.Een evaluatie van het huidige instrumentarium (ISV en de 56 wijkenaanpak)
is een belangrijke bouwsteen voor het maken van deze keuze. Daarnaast vormen
de voortgang in de uitvoering en de knelpunten, risico’s en nieuwe uitdagingen
zoals die in het voorgaande aan de orde zijn gesteld daarvoor uiteraard een
bijzonder belangrijke input.5. TenslotteMijn inzet voor de komende periode laat zich kort samenvatten: zichtbaar
resultaat en helder perspectief. Wat is afgesproken en in uitvoering is genomen
wil ik omzetten in concrete resultaten en ik wil de integrale uitvoeringspraktijk
in de 56-wijkenaanpak gebruiken voor beleidsimpulsen voor de korte en langere
termijn.De kabinetsreactie op het WRR-rapport «Vertrouwen in de buurt»
geeft de bredere context aan waarbinnen verdere uitwerking van de stedelijke
vernieuwing en in het bijzonder de 56-wijkenaanpak kan plaatsvinden.Daarbij gaat het in dit kader vooral om de geconstateerde verbreding en
de verschuiving van alléén een fysieke kwantitatieve opgave
naar een sociale en kwalitatieve opgave verder te faciliteren en te ondersteunen
richting een sociaal fysieke aanpak en de publieke ruimte in relatie met de
sociale veiligheid. De gemaakte afspraken tussen de lokale partijen geven
voldoende houvast voor het op uitvoeringsgericht ondersteunen en – in samenspraak met lokale partijen – operationaliseren van een
praktijkgerichte aanpak met aantrekkelijke en innoverende beheers- en ontwikkelingsconcepten.Mijn uitgangspunt daarbij is dat de bestaande netwerken en instrumenten
zoveel als mogelijk voor die kwalitatieve verbreding ingezet zullen worden.
Naast het aangaan of bevorderen van coalities voor de uitvoeringsgerichte
aanpak geeft de verbreding in de gemaakte afspraken ook aanleiding tot het
verkennen en aangaan van samenwerkingsverbanden en het opbouwen van netwerken
met andere departementen.Door verbindingen te leggen en ontmoetingen te arrangeren zal de kloof
tussen partijen, tussen publiek en privaat, tussen onderwijs en werk tussen
de weerbarstige wereld van praktijk en de abstracte beleidswereld overbrugd
kunnen worden.Het kabinet zal de integrale uitvoeringspraktijk van de steden ondersteunen
voor de korte en langere termijn en is daar in de reactie op het WRR-advies «Vertrouwen
in de buurt» nader op ingaan.Binnen dit geformuleerde kabinetsbeleid zie ik het als mijn verantwoordelijkheid
de stedelijke vernieuwing op koers en op tempo te houden. De verschillende
overheden en belangen moeten daarvoor worden samengebracht in een integrale
aanpak. De (kennis(sen) infrastructuur uit de stedelijke vernieuwing en de
nieuwbouw, de contacten met stedelijke netwerken en bouwende partijen, het
netwerk van kennisinstellingen en informatie en onderzoek, de accountmanagers,
de corporaties en ontwikkelaars moeten optimaal worden benut. Vanuit dit integrale
perspectief kan er voortgang en tempo worden geboekt voor die voor de burgers
noodzakelijke sociaal leefbare, veilige en economisch krachtige wijken.In januari 2007 zal ik u wederom informeren over de stand van zaken, de
realisatie en eerste effecten van de 56-wijkenaanpak Stedelijke Vernieuwing.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. Dekker BIJLAGE I A. Knelpunten en risico’s voor
de uitvoering van de 56-wijkenaanpakGezamenlijk met de partijen in het veld is – op uitvoeringsniveau –
een analyse gemaakt van de kansen en successen en de knelpunten en risico’s
om zicht te krijgen op (toekomstige) invoerings- en uitvoeringsperikelen rondom
de gemaakte afspraken.De knelpunten spitsen zich toe op de tegenvallende afzetmarkt voor koopwoningen,
problemen ten gevolge van de gemeentelijke organisatorische aspecten, beperkte
financiële middelen in relatie tot de geformuleerde ambities, het draagvlak
onder (vooral allochtone) bewoners, organisatorische (uitvoerings-) aspecten
bij corporaties en andere partijen en tenslotte de milieuproblematiek.Organisatorische aspecten binnen gemeentenOrganisatorische aspecten binnen de gemeente kunnen de uitvoering van
de prestatieafspraken en vooral de daaraan gerelateerde maatregelen hinderen.
In een aantal gevallen is – vooral over de sociaalfysieke maatregelen –
nog geen volledige overeenstemming over de programmering binnen de gemeente.Onvoldoende financieringOnvoldoende financiering is een probleem dat niet zozeer speelt voor de
inhoud van de prestatie-afspraken, maar juist voor datgene wat (nog) niet
in de vorm van prestatieafspraken tussen gemeente en partijen is vastgelegd òf
voor datgene dat nadrukkelijk bij de gemeente op het bordje ligt. Heel concreet:
gemeenten blijken in de praktijk moeite te hebben met een deel van de financiering
van de maatregelen in de openbare ruimte en met een deel van de financiering
van de sociaalfysieke voorzieningen. Een financieringsprobleem dat rechtstreeks
raakt aan de realisatie van de prestatie-afspraken is de financiering van
het gebouwd parkeren. Afzet woningen stagneertDe stagnatie van de afzet woningen is een probleem dat vooral betrekking
heeft op de duurdere koopvoorraad en ook in veel wijken speelt. Voor een aantal
wijken werd geconstateerd dat het voorzieningenniveau en de kwaliteit van
de openbare ruimte nog onvoldoende is om de midden- en hogere inkomens daadwerkelijk
al te interesseren voor het kopen van een woning in de wijk.Draagvlak bewonersOndanks alle inspanningen van gemeenten en woningcorporaties om bewoners
nauw bij de planvorming te betrekken, blijkt op het moment dat feitelijke
sloop naderbij komt toch het draagvlak onder bewoners soms problematisch.
Het op de lange termijn betrokken en geïnteresseerd houden van bewoners én
voor de informatievoorziening aan de bewoners betrokken bouwpartners is voor
veel gemeentelijke projectleiders een zorgpunt.Ook het betrekken van allochtone bewoners bij het herstructureringsproces
vraagt om innovatieve oplossingen. De «traditionele» oplossingen
(bewonersplatforms) werken voor deze groepen in het algemeen onvoldoende uitnodigend.Regelgeving en juridische aspectenRegelgeving en vooral «luchtkwaliteit» wordt regelmatig als
probleem genoemd in de 56 wijken. Dit probleem speelt dan over het algemeen
slechts over een deel van de aanpak in de betreffende wijk; namelijk dat deel
waar nog geen (deel)bestemmingsplan is vastgesteld en waar wèl sprake
is van verdichting. Meestal wordt dan op andere plaatsen in de wijk wèl
al gesloopt, gerenoveerd en gebouwd. Soms wordt het «instrument»
milieuprocedure ook door bewoners aangegrepen als methode van verzet tegen
de herstructureringsplannen.Organisatorische aspecten corporaties en externe partijenNet als de gemeenten hebben ook corporaties en andere partijen die betrokken
zijn bij de 56 wijkenaanpak in een aantal gevallen wat moeite om de uitvoeringsorganisatie
(op tijd) op te tuigen. Soms heeft dat te maken met prioriteitstelling of
een capaciteitsgebrek. En in een aantal gevallen gaat het vooral om moeizame
samenwerking tussen partijen onderling of tussen gemeente en partijen.B. De faciliteitenTerugkijkend vanaf de start van de wijkenaanpak kan ik op dit moment constateren
dat vrijwel alle door mij toegezegde faciliteiten zijn gerealiseerd en beschikbaar
zijn voor de wijken. Ik ga op een vijftal faciliteiten nader in; het Afsprakenkader,
de matching, de fiscale faciliteiten, het impulsteam en tenslotte het Impulsbudget.
Over de andere faciliteiten heb ik u in eerdere brieven geïnformeerd.B1. Het afsprakenkaderHet zogenoemde Afsprakenkader («De kosten in beeld, de kosten verdeeld»)
is in samenwerking met de VNG, AEDES en de Neprom ontwikkeld en aangeboden
aan de partijen. Er wordt veel gebruikt van gemaakt. Het Afsprakenkader heb
ik laten evalueren.Het beeld, dat het Afsprakenkader in veel gevallen de partijen heeft geholpen om het onderhandelingsproces te versnellen, wordt bevestigd
door de VNG en Aedes.Aedes signaleert dat er bij corporaties waardering is voor de helderheid
van de handreiking. Het gebruik van het Afsprakenkader is divers. Dit werd
bevestigd in gesprekken die zijn gevoerd in het kader van het gezamenlijk
project van VNG en Aedes over het maken van prestatieafspraken. In sommige
gemeenten heeft het Afsprakenkader een impasse doorbroken. In sommige gemeenten
is letterlijk voor de voorgestelde verdeling gekozen, terwijl in andere gemeenten
het vooral wordt gebruikt als checklist. De meerwaarde is dat de boodschap
van het Afsprakenkader heeft geleid tot transparantie tussen corporaties en
gemeenten. De kostenverdeling wordt dankzij dit model vrijwel overal gehanteerd.
VNG en Aedes benadrukken dat het Afsprakenkader als instrument ten dienste
van lokale partijen is opgesteld en niet als afrekenmiddel door VROM kan worden
ingezet.Mijn conclusie is dat het Afsprakenkader als instrument heeft geholpen
en de verwachting is dat ze haar waarde als handreiking blijft behouden. Het
Afsprakenkader versnelt het proces en biedt tegelijkertijd ruimte aan lokale
partijen om andere keuzen te maken.Deze ervaringen zijn voor mij aanleiding om ook een Afsprakenkader Sociaal
Fysiek te laten ontwikkelen waarmee ik beoog om te komen tot het schetsen
van een preferente handelwijze om te komen tot afspraken over de verdeling
van de kosten voor de benodigde sociaal fysieke voorzieningen in de herstructureringswijken.Op dit moment bestaat nog veel onduidelijkheid bij partijen over de verdeling
van de verantwoordelijkheden en de kosten bij de realisatie, de exploitatie
en het beheer en het gebruik van maatschappelijk vastgoed in een wijk. Dan
hebben we het bijvoorbeeld over peuterspeelzalen, wijkcentra, brede scholen,
zorgvoorzieningen, maar ook over kinderboerderijen, speelvoorzieningen en
opvangmogelijkheden voor diverse groepen in de wijk en kleinschalige bedrijfsruimten.
Dan gaat het niet alleen over nut en noodzaak van de voorziening, maar ook
over de investering, de exploitatie en het beheer.B2. De matchingDe door de partijen gemaakte afspraken hebben een solide financiële
borging en partijen zeggen – ook na uitvoerige sondering door mijn accountmanagers –
de opgave financieel aan te kunnen. En daar wil ik ze ook graag aan houden.In een aantal gevallen hebben woningcorporaties onvoldoende liquide middelen
om al direct te kunnen investeren in de herstructurering. Om die problemen
op te lossen is een toegelaten instelling ingesteld (het WIF), die woningen
aankoopt die woningcorporaties aan particulieren willen verkopen. De verkopende
woningcorporatie kan daarmee direct over liquide middelen beschikken. Een
belemmerende factor voor het Fonds was de 6% overdrachtsbelasting.
Op advies van de Minister van VROM heeft het WIF onder strikte voorwaarden
een vrijstelling hiervoor verkregen. Het WIF is sinds 31 oktober 2005
een toegelaten instelling.Slechts in een geval heeft een corporatie aangegeven dat ze de opgave
niet op eigen financiële kracht aan kan. Dat is de corporatie uit Lelystad:
Centrada. De vraag van Centrada heb ik ondersteund door 20 rijke corporaties
expliciet te vragen of ze een bijdrage kunnen leveren. Vijf corporaties hebben
in september gemeld dat zij de nieuwbouwproductie van 1300 woningen voor hun
rekening nemen. Hiermee heeft de sector haar verantwoordelijkheid genomen. Samen met de, mede dankzij inspanningen van Aedes, reeds eerder gedane
toezeggingen door andere corporaties kan de herstructurering daarmee ook in
Lelystad volop worden ingezet.B3. De fiscaliteitTen aanzien van de bereikte resultaten op het terrein van de fiscaliteit
teken ik aan dat er bij de start van de 56-wijkenaanpak mogelijk sprake was
van (te) hoge verwachtingen (vooral ten aanzien van het verlaagd BTW-tarief).
Fiscale vrijstellingen zijn in de praktijk maar gedeeltelijk ingevuld.Bij de begrotingsbehandeling 2005 heeft mevr. Veenendaal een motie ingediend,
waarin werd verzocht te onderzoeken welke mogelijkheden er waren voor fiscale
faciliteiten (verlaagd BTW-tarief en algehele vrijstelling overdrachtsbelasting
voor de WOM). Desnoods zou via een pilot ontdekt moeten worden wat de mogelijkheden
zijn. De motie is aangehouden, omdat er nog overleg gaande was met het Ministerie
van Financiën over de mogelijkheden voor fiscale faciliteiten. Bij brief
van 18 oktober 2004 heeft Staatssecretaris Wijn van Financiën, met
mijn instemming, uw kamer meegedeeld, dat een verlaagd BTW-tarief zoals voorgesteld
niet aan de orde is. Zowel Europese als nationale wetgeving verzet zich daartegen.Wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM’s) zijn voor de uitvoering van
de herstructurering belangrijk. In een WOM kunnen partijen de samenwerking
in een wijk op een niet al te moeilijke manier – juridisch – vorm
geven.Het heffen van overdrachtsbelasting bij inbreng en uitname van bezittingen
in de WOM was een belemmerende factor voor partijen. Al eerder is, mede op
verzoek van VROM, de inbreng in de WOM onder strikte voorwaarden vrijgesteld
van overdrachtsbelasting. VROM heeft ook gepleit voor een vrijstellling voor
de deelnemers in de WOM bij uitname van bezit uit de WOM. Mede dankzij die
inspanningen is in het Belastingplan 2006 opgenomen dat uitname door de partners
in de WOM naar rato van hun inbreng is vrijgesteld. Hierdoor zijn financiële
belemmeringen voor het oprichten van een WOM grotendeels weggenomen.B4. Het ImpulsteamIk heb de inzet van het impulsteam laten evalueren. Uit deze evaluatie
blijkt dat een ruime meerderheid van gemeenten vindt dat de inzet van het
impulsteam een effectieve bijdrage heeft geleverd aan het proces van stedelijke
vernieuwing. Voortzetting van het instrument impulsteam wordt door de lokale
partijen nuttig en noodzakelijk geacht maar dient te worden aangevuld en toegespitst
op impulsteamleden met ervaring, kennis en expertise op het concrete uitvoeringniveau.Tot dusver zijn er nu in totaliteit 43 impulsadviezen uitgebracht in 29
wijken in 24 steden.B5. Het impulsbudgetHet Impulsbudget is een eenmalige subsidie voor het oplossen van knelpunten
in de uitvoering van stedelijke vernieuwing of voor het benutten van versnellingsmogelijkheden
daarin.De gemeenten ervaren het Impulsbudget voor het oplossen van onvoorziene
knelpunten als een goede aanvulling voor de uitvoering van de 56-wijkenaanpak.
Minder positief zijn de vier grote steden over de door hen zo ervaren administratieve
last. «Het toekennen van een impulsbijdrage aan de aangedragen projecten
kan bijdragen aan ons gezamenlijk doel om tempo in de uitvoering van de stedelijke
vernieuwing te stimuleren. Wij gaan ervan uit dat met een lichte toets en
snelle uitslag van de beoordeling, de gesignaleerde knelpunten spoedig kunnen
worden opgelost. Het moge duidelijk zijn dat de aanvragen in belangrijke mate
bijdragen aan en vaak cruciaal zijn voor het oplossen van de stedelijke vernieuwingsproblematiek
in onze steden.» Bron: brief van de G4 over het Impulsbudget.De inzet van het impulsbudget sluit direct aan op de geconstateerde knelpunten
bij de uitvoering van de wijkenaanpak.Een knelpunt dat in een groot aantal wijken in de G4 speelt, is dat de
verkoop van nieuwbouwwoningen, door tegenvallende economisch ontwikkelingen,
achter blijft bij het gewenste tempo. Dit kan het slagen van de herstructurering
dwarsbomen en het proces van herstructurering vertragen. Per wijk kiezen gemeenten
voor verschillende oplossingen om de verkoop van koopwoningen te stimuleren,
variërend van het aantrekkelijker maken van de woonomgeving tot een rechtstreekse
premie voor kopers van bepaalde woningen.Andere (onvoorziene) knelpunten die de G4 met het impulsbudget wil aanpakken
zijn het doorbreken van een negatieve bewonersspiraal, overlast, negatief
wijkimago, stagnatie in uitvoeringsplannen, creëren van draagvlak bij
bewoners. Om deze knelpunten op te lossen wordt over het algemeen gekozen
voor maatregelen om de woonomgeving aantrekkelijker te maken: sociale voorzieningen,
versnelde aanpak van «rotte kiezen» en achterstallig onderhoud,
aanpak van winkelcentra, herinrichting openbare ruimte, gebouwde parkeervoorzieningen.
Ook wordt er in drie wijken voor gekozen een programma manager aan te stellen.Het overall beeld van de aanvragen is, dat er een belangrijke bijdrage
wordt geleverd aan het oplossen van een aantal belangrijke knelpunten en versnelling
in prioritaire wijken in de G4.B6. Het KennisprogrammaDoor middel van kennis en informatie-uitwisseling en het bezoeken van
wijken wil ik lokale partijen blijven stimuleren en inspireren om onderlinge
ervaringen en best practices uit te wisselen. Een breed scala aan activiteiten
staat voor het jaar 2006 op de agenda: een werkcongres gericht op de concrete
uitvoering; een gezamenlijk uit te brengen katern over de 56 wijken (door
de VNG, G4, G26, KEI en VROM), en twee filmdocumentaires in de wijken Oud
Woensel (Eindhoven) en Holtenbroek (Zwolle). Deze documentaires zullen ook
als basis dienen voor discussie en debat met bewoners en professionele betrokkenen
in de betreffende wijken en in andere wijken. Voorts staat een gericht kennisprogramma
in de steigers wat is gericht op het uitwisselen van goede voorbeelden, de
verdere ontwikkeling en verbreding van de wijkaanpak en op de geconstateerde
knelpunten. Excursies, themapublicaties en pilots in de wijken maken hiervan
deel uit. XNoot1Zie de brieven van 23 december 2002, Kamerstuk 26 600 XI, nr.
88; 6 november 2003, Kamerstuk 29 200 XI, nr. 17, 17 september
2004, Kamerstuk 29 200 XI, nr.136 en 30 mei 2005, Kamerstuk 30 136
nr. 1. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30136-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl