Gesubsidieerde Arbeid; Programma
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25070, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-10-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25070 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamSAMENVATTING1 INLEIDING2 DE VIER ONDERZOCHTE REGELINGEN 2.1 Korte karakteristiek2.2 Realisatie 1995Tabel 1 Realisatiecijfers JWG (1995) Tabel 2 Realisatiecijfers Banenpool (1995) Tabel 3 Realisatiecijfers voor Melkert I, naar 32-uursbanen Tabel 4 Realisatiecijfers voor Melkert II (1995) 2.3 Reactie minister en vng3 DE DOELGROEP 3.1 Omvang werkloosheidTabel 5 Aantal uitkeringontvangenden geordend naar regeling
en uitkeringsduur (maart 1995) 3.2 Bemiddelbaarheid langdurig werklozen3.3 Plaatsing in een regeling3.4 Toepassen van toetredingscriteria3.5 Conclusies3.6 Reactie minister en cba en commentaar Rekenkamer4 ARBEIDSPLAATSEN 4.1 Sectoren4.2 Beschikbaarheid arbeidsplaatsen4.3 Functie-inhoud4.4 Functie-eisen4.5 ArbeidsvoorwaardenTabel 6 Arbeidsduur Melkert I gemeentelijke sector in
1995 4.6 Verdringing 4.6.1 jwg en banenpoolregeling4.6.2 Melkert I4.6.3 Melkert II4.7 UitstroomTabel 7 JWG-deelnemers en uitstroom in 1995 (werkervaringsplaatsen) Tabel 8 Banenpoolers en uitstroom in 1995 4.8 Conclusies4.9 Reactie minister en cotg en commentaar Rekenkamer5 ORGANISATIE 5.1 Uitvoerende instantiesTabel 9 Uitvoerende instanties op gemeentelijk niveau 5.2 Arbeidsvoorziening en gsd5.3 Gezamenlijke aanpak5.4 Uitvoering sancties5.5 Uitvoering scholing en begeleiding5.6 Conclusies5.7 Reactie minister, vng en cba6 FINANCIERING 6.1 InleidingTabel 10 Reguliere financieringscomponenten 6.2 jwg en banenpool6.3 Melkert-regelingen6.4 Conclusies6.5 Reactie minister en vng en commentaar Rekenkamer7 STROOMLIJNINGSPLANNEN 7.1 Inleiding7.2 Kabinetsplannen7.3 Reacties uit het veld7.4 Beoordeling Rekenkamer8 SLOTCONCLUSIES9 HOOFDLIJNEN REACTIES BETROKKENEN 9.1 Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 9.1.1 Algemeen9.1.2 Categorisering doelgroep9.1.3 Verdringing9.1.4 Verzadiging additionele-banenmarkt9.1.5 Stroomlijning9.2 Vereniging Nederlandse Gemeenten9.3 Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening10 NAWOORD REKENKAMERLijst van afkortingen 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25070Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 108 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 070Gesubsidieerde Arbeidnr. 2INHOUD Samenvatting5   1Inleiding8   2De vier onderzochte regelingen102.1Korte
karakteristiek10 2.2Realisatie 199510 2.3Reactie
minister en vng12    3De doelgroep143.1Omvang werkloosheid14 3.2Bemiddelbaarheid
langdurig werklozen14 3.3Plaatsing in een regeling153.4Toepassen van toetredingscriteria16 3.5Conclusies163.6Reactie minister en cba en commentaar Rekenkamer16   4Arbeidsplaatsen184.1Sectoren184.2Beschikbaarheid arbeidsplaatsen18 4.3Functie-inhoud184.4Functie-eisen19 4.5Arbeidsvoorwaarden204.6Verdringing21 4.6.1jwg en banenpoolregeling214.6.2Melkert I22 4.6.3Melkert II23 4.7Uitstroom244.8Conclusies26 4.9Reactie minister en cotg
en commentaar Rekenkamer26    5Organisatie285.1Uitvoerende instanties28 5.2Arbeidsvoorziening
en gsd29 5.3Gezamenlijke aanpak29 5.4Uitvoering
sancties30 5.5Uitvoering scholing en begeleiding315.6Conclusies32 5.7Reactie minister, vng
en cba32    6Financiering346.1Inleiding34 6.2jwg en banenpool346.3Melkert-regelingen35 6.4Conclusies356.5Reactie minister en vng en commentaar Rekenkamer35   7Stroomlijningsplannen377.1Inleiding377.2Kabinetsplannen37 7.3Reacties uit het veld377.4Beoordeling Rekenkamer38    8Slotconclusies40   9Hoofdlijnen reacties betrokkenen419.1Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid41 9.1.1Algemeen419.1.2Categorisering doelgroep41 9.1.3Verdringing419.1.4Verzadiging additionele-banenmarkt42 9.1.5Stroomlijning429.2Vereniging Nederlandse Gemeenten42 9.3Centraal
Bestuur Arbeidsvoorziening43    10Nawoord Rekenkamer44   Lijst van afkortingen45SAMENVATTINGDe Rekenkamer heeft in de periode november 1995 tot en met mei 1996 onderzoek
verricht naar vier regelingen voor de inschakeling van moeilijk plaatsbare
werklozen in het arbeidsproces door het creëren van gesubsidieerde arbeidsplaatsen.
Dit waren de Jeugdwerkgarantiewet (jwg), de Rijksbijdrageregeling banenpools,
de Regeling extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen (Melkert I) en
de Subsidieregeling experimenten activering van uitkeringsgelden (Melkert
II). Het onderzoek richtte zich op de uitvoering van de regelingen door de
uitvoeringsorganisaties in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. De slotconclusie
van het onderzoek is dat de Rekenkamer gematigd positief is over de mate waarin
en wijze waarop in de vier grote steden de inschakeling van moeilijk plaatsbare
werklozen in het arbeidsproces plaatsvindt. Zij beoordeelt de uitvoering van
de regelingen door de uitvoeringsorganisaties als voldoende.In 1995 waren in de vier grote steden in totaal ruim 15 000 moeilijk
plaatsbare werklozen in een van de vier onderzochte regelingen geplaatst,
waarmee circa 85% van de voor 1995 beschikbare ruimte werd benut.Het grootste knelpunt in de uitvoering van de regelingen bleek te liggen
bij de geringe bemiddelbaarheid van een flink deel van de doelgroep. Uit het
onderzoek bleek dat voor een aanzienlijk aantal uitkeringsgerechtigden plaatsing
op een additionele arbeidsplaats niet of pas na zeer intensieve begeleiding
mogelijk is. Oorzaken zijn bijvoorbeeld psychische problemen, gebrek aan scholing
of gebrek aan interesse. Een totaalbeeld van de omvang en de bemiddelbaarheid
van de groep langdurig werklozen ontbrak nog. De Arbeidsvoorziening heeft
een categorisering van langdurig werklozen in gang gezet, waarbij voor iedere
werkloze de geschiktheid voor plaatsing op een arbeidsplaats wordt bepaald.
De Rekenkamer pleit ervoor dat deze categorisering voortvarend wordt voltooid,
ook met het oog op de invoering van de Wet inschakeling werkzoekenden (Wiw).
Overigens is volgens haar zo'n categorisering pas optimaal bruikbaar wanneer
iedere categorie van passende activeringsmogelijkheden wordt voorzien.De bemiddelbaarheid van de doelgroep is niet het enige probleem. Ook het
karakter van de arbeidsplaatsen vormt een probleem, omdat de functie-eisen
bij veel van de aangeboden arbeidsplaatsen te hoog lagen voor een deel van
de doelgroep. Er waren in het algemeen wel voldoende banen beschikbaar. Toch
waarschuwt de Rekenkamer voor een verzadiging van de additionele-arbeidsmarkt
op termijn. Nu al is er in bepaalde sectoren een tekort aan additionele banen.De Rekenkamer is van mening dat in de Melkert-I-regeling voor de zorgsector
en in de Melkert-II-regeling niet voldoende maatregelen zijn opgenomen om
er zeker van te kunnen zijn dat de gecreëerde banen geen bestaande werkgelegenheid
verdringen. Het begrip «verdringing» wordt in alle vier regelingen
verschillend geïnterpreteerd, waardoor ook de toetsing verschillend gebeurt.Het bij elkaar brengen van kandidaten en banen vergt nog enige extra aanpassingen.
De Rekenkamer constateerde dat de onderlinge samenwerking tussen uitvoeringsorganisaties
en tussen uitvoeringsorganisaties en de Arbeidsvoorziening nog te wensen overlaat.
Dit heeft volgens de Rekenkamer nadelige gevolgen voor de inschakeling van
werkzoekenden in het arbeidsproces. In de vier grote steden waren reeds aanzetten
gegeven voor een gezamenlijke aanpak. De Rekenkamer staat positief tegenover
deze ontwikkeling, maar zou graag zien dat deze in een hoger tempo
verliep, gelet op het belang van een gezamenlijke aanpak voor de inschakeling
van werkzoekenden.De bestanden van de Arbeidsvoorziening en sociale diensten zijn niet helemaal
geschikt om kandidaten te selecteren op basis van de criteria die voor de
regelingen gelden. In 1995 werd, afhankelijk van de stad en de regeling, 35%–85%
van de uit deze bestanden geselecteerde en voorgedragen kandidaten niet geplaatst.In het regeerakkoord zijn kabinetsplannen aangekondigd voor de stroomlijning
van programma's voor additionele arbeid. Naar aanleiding van deze plannen
komt er een nieuwe Wet, de Wiw. De stroomlijningsplannen zijn met name van
toepassing op de jwg en de banenpoolregeling. De twee Melkert-regelingen vallen
buiten de Wiw.De stroomlijningsplannen kunnen naar het oordeel van de Rekenkamer een
gunstig effect hebben op een aantal gesignaleerde knelpunten. Zij wijst er
wel op dat voor een optimaal effect inzicht in de omvang en de bemiddelbaarheid
van de doelgroep onontbeerlijk is. Ook vindt zij dat de stroomlijningsoperatie
moeten worden benut om de knelpunten in zowel de Wiw-regelingen als in de
Melkertregelingen aan te pakken en de afstemming tussen de verschillende regelingen
te verbeteren.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schreef, ook namens zijn
ambtgenoot van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, dat hij verheugd was over
het per saldo positieve oordeel van de Rekenkamer. Dat sterkt hem in de opvatting
dat hij voort moet gaan op de ingeslagen weg.Dat de geringe bemiddelbaarheid van een flink deel van de doelgroep het
grootste knelpunt in de uitvoering van de onderzochte regelingen vormde was
al geruime tijd bekend. De minister voegde daaraan toe dat de mogelijkheden
voor werklozen om terug te keren in het arbeidsproces afnemen naarmate de
werkloosheid langer duurt. Om deze redenen werden de twee nieuwe regelingen
ontworpen, vooruitlopend op de stroomlijning. De minister was het niet eens
met de conclusies van de Rekenkamer met betrekking tot het tegengaan van verdringing
van reguliere werkgelegenheid en ten aanzien van mogelijke verzadiging van
de additionele-banenmarkt.Volgens hem bevatten de Regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen
en de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden wel degelijk
voldoende waarborgen tegen verdringing. Verder wijst hij op een rapport van
het Nederlands Economische Instituut (NEI) uit 1995, waarin volgens hem staat
dat er in de collectieve sector tot 1998 nog een groei van additionele arbeidsplaatsen
van 10 à 30% mogelijk moet zijn.De door de Rekenkamer geconstateerde knelpunten in de uitvoering (samenwerking
tussen uitvoerders, het bij elkaar brengen van kandidaten en banen en de bruikbaarheid
van de bestanden van Arbeidsvoorziening en sociale diensten) herkende de minister.
Volgens hem konden deze inzichten verworven worden dankzij de ruimere mogelijkheden
om langdurig werklozen aan werk te helpen. Tenslotte schreef de minister dat
hij de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden in feite
als onderdeel van de stroomlijningsoperatie beschouwde, omdat de deskundigheid
die is opgebouwd met de experimenten in deze regeling in de toekomst gebruikt
kan worden voor de vormgeving van de Wiw-werkervaringsplaatsen. De Regeling
extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen is volgens hem niet in de stroomlijningsoperatie
betrokken vanwege het afwijkende karakter van deze regeling. Deze regeling
heeft niet de werknemer als uitgangspunt, maar de arbeidsplaats.De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (vng) vond het in de nota geschetste
beeld herkenbaar, «niet mooier dan het is, maar ook niet slechter»,
en ondersteunde in het algemeen de conclusies van de Rekenkamer.Het Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening (cba) wees erop dat tekortkomingen
in het automatiseringssysteem van Arbeidsvoorziening niet de voornaamste oorzaak
vormen van een laag plaatsingspercentage van voorgedragen kandidaten. Er is
een kwalitatieve discrepantie tussen de voordracht van kandidaten (op formele
kenmerken) en de daadwerkelijke plaatsing, waarbij nog een selectie op subjectieve
factoren wordt uitgevoerd.De Rekenkamer wil haar waardering uitspreken voor de voortvarende wijze
waarop het kabinet de bestrijding van de langdurige werkloosheid ter hand
heeft genomen. Zij meent dat dit belangrijke resultaten heeft opgeleverd en
onderkent de activerende werking van het aanvullend arbeidsmarktbeleid op
zowel werkzoekenden als uitvoeringsorganisaties.Zij blijft evenwel bij haar standpunt dat in de regelingen Melkert I in
de zorgsector en Melkert II onvoldoende waarborgen tegen verdringing zijn
opgenomen en handhaaft haar waarschuwing voor een verzadiging van de additionele
arbeidsmarkt. In het door de minister aangehaalde nei-onderzoek concludeert
het nei dat de geschatte groei van 10% à 30% eerder naar de ondergrens
van 10% zal neigen dan naar de bovengrens van 30%. Verder stelt het nei dat
vooral voor een groot aantal gemeenten, onderwijsinstellingen en instellingen
in de welzijnssector de grens is bereikt.De Rekenkamer wijst er ten slotte op dat zich thans in de uitvoeringspraktijk
een aantal knelpunten voordoet die, geplaatst tegen het licht van de komende
stroomlijningsoperatie, zeker aandacht verdienen. Aangezien deze (overigens
ook voor de minister herkenbare) knelpunten zich voordoen binnen en in de
afstemming tussen alle onderzochte regelingen blijft zij van mening dat de
komende stroomlijningsoperatie moet worden benut om de knelpunten in zowel
de Wiw-regelingen als in de Melkertregelingen aan te pakken en de afstemming
tussen de verschillende regelingen te verbeteren. 1 INLEIDINGDe Rekenkamer heeft in de periode november 1995 tot en met mei 1996 onderzoek
verricht naar vier regelingen voor de inschakeling van moeilijk plaatsbare
werklozen in het arbeidsproces door het creëren van gesubsidieerde arbeidsplaatsen.
Het betrof de Jeugdwerkgarantiewet (jwg), de Rijksbijdrageregeling banenpools,
de Regeling extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen (Melkert I) en
de Subsidieregeling experimenten activering van uitkeringsgelden (Melkert
II). Deze regelingen zijn onderdeel van het totaal aan kabinetsmaatregelen
om langdurige werkloosheid te bestrijden en uitkeringsgerechtigden op grotere
schaal dan in het verleden te reïntegreren in het arbeidsproces.Het onderzoek richtte zich op knelpunten in de uitvoering van de regelingen.
Om deze knelpunten te traceren heeft de Rekenkamer drie belangrijke aspecten
van de regelingen onderzocht, namelijk de doelgroep, de arbeidsplaatsen en
de uitvoeringsorganisaties.Vervolgens is bekeken of de in het regeerakkoord aangekondigde kabinetsplannen
voor de stroomlijning van programma's voor additionele arbeid voor de geconstateerde
knelpunten een oplossing bieden. Deze plannen zijn vastgelegd in de discussienota
«Stroomlijning van gesubsidieerde arbeid: naar een brede inschakeling
van werkzoekenden» van augustus 1995. Naar aanleiding van de plannen
komt er een nieuwe Wet inschakeling werkzoekenden (Wiw), waarin de jwg en
de banenpoolregeling zullen opgaan en wordt de Wet sociale werkvoorziening
(wsw) herzien. De wsw maakte geen deel uit van het onderzoek.De bestrijding van langdurige werkloosheid speelt vooral in de vier grote
steden. Daar worden bij voorrang nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd. Om
een beeld te krijgen van de wijze waarop de inschakeling van werklozen in
de praktijk verliep, deed de Rekenkamer onderzoek in Amsterdam, Rotterdam,
Den Haag en Utrecht. Zij benaderde een groot aantal instanties, waaronder
de gemeentelijke sociale diensten, de Regionale Besturen voor de Arbeidsvoorziening
(rba's), andere organisaties die belast zijn met de uitvoering van de vier
onderzochte regelingen en een aantal instellingen in de zorgsector. Om inzicht
te krijgen in het proces van voordracht en selectie nam de Rekenkamer een
steekproef uit de bestanden van de rba's en een aantal uitvoeringsorganisaties,
vroeg bestandsgegevens op en voerde gesprekken met vertegenwoordigers van
de bemiddelende instanties. De onderzoeksbevindingen over de uitvoering van
de regelingen beperken zich tot de vier grote steden.In het rapport bij de financiële verantwoording 1995 van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) rapporteerde de Rekenkamer over
aanmerkelijke tekortkomingen in het financieel beheer van de Melkert-II-regeling.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schreef naar aanleiding van
die rapportage aan de Rekenkamer dat volgens hem de bevindingen op belangrijke
onderdelen nuancering behoefden.In het onderhavige onderzoek komen slechts enkele van de eerder gesignaleerde
tekortkomingen terug, omdat hier de uitvoering door de uitvoeringsorganen
centraal staat. Tekortkomingen in de toepassing van de regeling door het ministerie
leiden immers niet noodzakelijkerwijs tot knelpunten in de uitvoering door
de uitvoeringsorganen.Hier en daar zijn in de tekst beschrijvingen opgenomen van de wederwaardigheden
van deelnemers aan de onderzochte regelingen. Met deze casusbeschrijvingen
wil de Rekenkamer iets zichtbaar maken van wat deze regelingen in de praktijk
betekenen kunnen voor de mensen waarvoor ze zijn bedoeld. Ze zijn
overigens niet speciaal geselecteerd als voorbeelden van door de Rekenkamer
gesignaleerde plus- en knelpunten.De Rekenkamer stuurde haar bevindingen eind juli 1996 naar de ministers
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
de Vereniging Nederlandse Gemeenten (vng), het Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening
(cba) en het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (cotg). Zij reageerden
eind augustus en begin september 1996. De hoofdpunten van hun reacties zijn
weergegeven in hoofdstuk 9. Waar zij wat gedetailleerder ingaan op de bevindingen
van de Rekenkamer zijn hun reacties bij het desbetreffende hoofdstuk opgenomen,
zonodig voorzien van commentaar van de Rekenkamer. 2 DE VIER ONDERZOCHTE REGELINGEN 2.1 Korte karakteristiekDe vier onderzochte regelingen zijn verschillend van opzet en aard.De doelgroep van de jwg wordt gevormd door jongeren. De jwg richt zich
op het bieden van werkervaring om langdurige werkloosheid onder jongeren te
voorkomen. Er dient sprake te zijn van een sluitende aanpak: voor werkloze
jongeren tot 21 jaar en werkloze schoolverlaters tot 23 jaar die minimaal
zes maanden werkloos zijn, is instroom in de jwg voorgeschreven.De banenpoolregeling beoogt mensen die langer dan drie jaar werkloos en
anderszins niet bemiddelbaar zijn te plaatsen op banen in de collectieve en
de non-profit sector.Voor zowel de jwg als de banenpoolregeling is gekozen voor een mix van
budgetfinanciering via het Fonds sociale vernieuwing en financiering op declaratiebasis.
Samenwerking tussen Arbeidsvoorziening en gemeenten is voorgeschreven, evenals
de oprichting van een stichting voor de uitvoering.Met de zogenaamde Melkert I-regeling wil het kabinet fasegewijs 40 000
extra reguliere arbeidsplaatsen in delen van de collectieve sector creëren
in het bijzonder voor mensen die langer dan een jaar werkloos zijn en een
bijstandsuitkering ontvangen. Ook banenpoolers komen in aanmerking voor Melkert
I. jwg'ers zijn expliciet uitgesloten.Bij de Melkert II-regeling tenslotte worden loonkostensubsidies toegekend
aan experimentele werkgelegenheidsprojecten. Het gaat hierbij om 20 000
arbeidsplaatsen in vooral de marktsector voor dezelfde doelgroep als bij Melkert
I. De duur van het dienstverband dient ten minste zes maanden te zijn.Voor de Melkert-regelingen vindt financiering uitsluitend op declaratiebasis
plaats. De organisatie van de uitvoering is eenduidig neergelegd bij gemeenten
en zorgorganen (Melkert I) of bij projectorganisaties (Melkert II).Bij alle regelingen moet het gaan om zogenoemde additionele arbeidsplaatsen. 2.2 Realisatie 1995De onderstaande vier tabellen geven de realisatiecijfers van de vier onderzochte
regelingen in de vier grote steden per eind 1995 weer. Tabel 1 Realisatiecijfers JWG (1995) StadGarantieplaatsenVoorbereidingsovereenkomstAmsterdam1 139104 Rotterdam1 657138Den Haag50231 Utrecht25580Totaal3 553353Bron: Statistische gegevens Ministerie van SZW.De sluitende aanpak bij de jwg betrof ultimo 1995 ruim 3 500 plaatsen.
De voorbereidingsovereenkomsten zijn bedoeld voor jongeren die door belemmeringen
van sociaal-maatschappelijke aard nog niet in aanmerking komen voor een garantieplaats. Tabel 2 Realisatiecijfers Banenpool (1995) Staddoelstelling
19951realisatie 1995 Amsterdam2 3002 113Rotterdam3 4253 373 Den Haag1 6001 540Utrecht470457 Totaal7 7957 483Bron: Statistische gegevens Ministerie van SZW1 zoals geformuleerd door de gemeenten zelfIn Rotterdam, Den Haag en Utrecht werden de banenpooldoelstellingen zo
goed als gehaald. In Amsterdam stroomden 15% van de banenpoolers door naar
de Melkert-I-regeling, wat consequenties had voor de doelbereiking van de
banenpool. Tabel 3 Realisatiecijfers voor Melkert I, naar 32-uursbanen  Gemeentelijke
sector Zorgsector1 doelst.
95realis. 95omzetting banenpooltoegewezen 95–96realis.
95 Amsterdam696  6262321459302Rotterdam534690220435222 Den Haag33440844521290Utrecht1861163535080 Totaal1 7501 8406201 765894Bron: Kwartaaloverzichten Ministerie van SZW en Jaarbericht 1995. 1 Voor de zorgsector werden in 1995 7 050 banen toegewezen,
die ook in 1996 mochten worden ingevuld.2 Volgens de VNG is dit aantal bijgesteld naar 673.De taakstelling voor de vier grote steden voor Melkert I is in de gemeentelijke
sector min of meer gehaald. Dit was overigens voor 30% toe te schrijven aan
de doorstroom van banenpoolers. Omdat Amsterdam en Utrecht de doelstelling
in de gemeentelijke sector in 1995 niet hadden gehaald kregen zij voor 1996
minder dan het maximaal mogelijke aantal Melkert-I-plaatsen toegekend. Voor
Amsterdam scheelde dit ruim 800 plaatsen.Ook in de zorgsector was het kabinetsbeleid erop gericht het grootste
deel van de banen in de vier grote steden te scheppen. In 1995 werd daarom
maximaal 70% van de banen toegewezen aan de vier grote steden, maar slechts
eenderde deel werd daadwerkelijk benut. Dit kwam onder andere door de geografische
spreiding van zorginstellingen over het land. Tabel 4 Realisatiecijfers voor Melkert II (1995) Stadproj.
aanvr. maart 1995toewijzing 1995–1996toewijzing 1995realisatie
1995 Amsterdam5 0002 000400260Rotterdam3 5002 5001 000230 Den
Haag4 0001 500900338 Utrecht 1 00040077     Landelijke organisaties         Samen
Werken3 0001 200450300 PIM2 000
p.j.1 190 p.j.649124 IVIO2 000750250–Vluchtelingenwerk85060015024Bron: Statistische gegevens Ministerie van SZWPIM = Professionele Instroom Methode voor achterstandsgroepenIVIO = Instituut voor Individueel OnderwijsDe realisatiecijfers voor Melkert II bleven in 1995 nog ver achter bij
het aantal toegekende plaatsen.Dit werd onder meer veroorzaakt doordat pas in de laatste maanden van
1995 kon worden begonnen met het werven van kandidaten. 2.3 Reactie minister en vngDe minister schreef in zijn reactie dat de banenpoolregeling aan de gemeenten
geen gekwantificeerde doelstelling van rijkswege oplegt over het aantal te
realiseren plaatsen. De startgelden die het Rijk verstrekt zijn binnen het
kader van de Tijdelijke wet stimulering sociale vernieuwing vrij aan te wenden.Verder wees hij erop dat de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden
geen doelstelling kende van een aantal te realiseren arbeidsplaatsen op jaarbasis.
De Subsidieregeling houdt in dat over de gehele projectduur (tot en met 1998)
gelden zijn gereserveerd om maximaal 20 000 arbeidsplaatsen in twee jaar
te realiseren. De uitspraak dat de realisatiecijfers voor de Melkert-II-regeling
in 1995 nog ver achterbleven bij het aantal toegekende plaatsen vond hij daarom
onjuist.De minister wees erop dat in het convenant met de vier grote steden was
afgesproken dat zij maximaal 70% van de arbeidsplaatsen die in het kader van
de Regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen voor gemeenten beschikbaar
komen, toegekend zouden krijgen. De feitelijke toekenning bezag hij van jaar
tot jaar aan de hand van de realisatie van de arbeidsplaatsen in het voorafgaande
jaar en met inachtneming van de dwingend voorgeschreven verplichting in de
regeling dat de omvang van de banenpool gelijk blijft. De mogelijkheid van
doorstroming van banenpooldeelnemers naar reguliere banen in het kader van
de Regeling extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen was volgens de
minister bewust in deze regeling opgenomen om de werknemer een ontwikkelingsperspectief
te bieden en om de conversie van maatschappelijk van groot nut gebleken additionale
activiteiten naar regulier werk mogelijk te maken. De Rekenkamer wekte volgens
de minister dan ook ten onrechte de indruk dat de doorstroom van banenpooldeelnemers
strijdig zou zijn met de letter en de geest van de regelingen. Overigens bleek
uit een analyse van cijfers van 14 gemeenten over 1995 dat de uitstroom uit
de banenpool naar de andere regelingen tenminste was gecompenseerd door de
instroom in de banenpool. Volgens de vng had het feit dat in twee grote steden de realisatie van
Melkert-1-banen in de zorgsector achterbleef te maken met de ondoorzichtige,
bureaucratische structuur waarbinnen deze plaatsen gerealiseerd moeten worden.
De toekenning van arbeidsplaatsen aan instellingen via de sectorfondsen verliep
nog onvoldoende slagvaardig.De vng onderkende dat er mogelijkheden waren om de doorstroom naar de
reguliere arbeidsmarkt te vergroten. Wel merkte zij op dat teveel nadruk op
doorstroming in de banenpool zou kunnen betekenen dat dit instrument niet
langer toegankelijk zou zijn voor die werklozen waarvoor de banenpool in oorsprong
was bedoeld. 3 DE DOELGROEP 3.1 Omvang werkloosheidTabel 5 geeft een overzicht van het aantal uitkeringsgerechtigden (rww
en abw) in de vier grote steden en in Nederland. Van de personen die langer
dan 1 jaar een uitkering in het kader van de rww of abw ontvangen, woont eenderde
in de vier grote steden. Tabel 5 Aantal uitkeringontvangenden geordend naar regeling
en uitkeringsduur (maart 1995)   RWWABW<
65  Totaal Vier grote steden    < 1 jaar28 4107 43235 8421–5 jaar46 09118 74264 833 >5
jaar31 89623 31555 211 Onbekend1 0278171 844Totaal107 42450 306157 730Nederland    < 1 jaar108 16832 831140 9991–5 jaar138 53765 679204 216> 5 jaar83 42666 105149 531 Onbekend1 0361 5912 627Totaal331 167166 206497 373Bron: Statistische informatie van het CBS 3.2 Bemiddelbaarheid langdurig werklozenInzicht in de bemiddelbaarheid van langdurig werklozen is noodzakelijk
om de omvang van de doelgroep van de werkgelegenheidsmaatregelen te kunnen
bepalen.In de grote steden ontvangen ruim 120 000 uitkeringsgerechtigden
langer dan een jaar een uitkering, waarmee zij in principe in aanmerking komen
voor een baan in het kader van een werkgelegenheidsregeling. Uit onderzoek
blijkt echter dat voor een belangrijk deel van de doelgroep de afstand tot
de arbeidsmarkt aanzienlijk is.Uit een Haagse steekproef bleek dat 53% van de uitkeringsgerechtigden
niet meer bemiddelbaar was op de reguliere arbeidsmarkt. Van deze groep was
ongeveer de helft aangewezen op een banenpoolplaats. Circa 30% van de totale
steekproef kampte met zodanige belemmeringen dat pas na intensieve begeleiding
eventueel plaatsing op een additionele arbeidsplaats mogelijk zou zijn. Deze
belemmeringen waren onder andere: leeftijd van de cliënt, medische klachten,
scholing, psychische/sociale klachten, onvoldoende beheersing van de Nederlandse
taal en in mindere mate een detentie- of drugsverleden en financiële
problemen. In bijna alle gevallen was sprake van een combinatie van problemen.
Uit een onderzoek in Amsterdam kwam een vergelijkbaar beeld naar voren. Ook
een onderzoek van het rba Utrecht wees uit dat 30% van het bestand vooralsnog
niet bemiddelbaar was en intensieve begeleiding nodig had.Het Ministerie van szw laat een nader onderzoek uitvoeren naar de geschiktheid
en bereidheid van de groep langdurig werklozen om deel te nemen aan bijvoorbeeld
de Melkert-regelingen. Dit onderzoek dient onder andere om vast te kunnen
stellen of de kwaliteit van het aanbod inderdaad een belemmerende factor is
voor vervulling van de additionele banen. Sedert enkele jaren werken rba's en gemeenten aan de categorisering van
het werkzoekendenbestand. Voor iedere werkzoekende moet de afstand tot de
arbeidsmarkt worden bepaald en daarmee ook de bemiddelbaarheid. Tevens moet
worden vastgesteld welke instrumenten voor een bepaalde categorie van toepassing
zijn.In Rotterdam vindt bij het categoriseren afstemming plaats met de Gemeentelijke
Sociale Dienst (gsd). Van mensen die langer dan een half jaar werkzoekend
zijn, wordt op basis van een «meetlat» de afstand tot de arbeidsmarkt
bepaald. Er is gekozen voor een vijfdeling, waarbij categorie vijf «vooralsnog
niet bemiddelbaar» is. Voor elke categorie wordt op termijn een aangepast
begeleidings- en bemiddelingsinstrumentarium ontwikkeld. Ook in de andere
steden is dit categoriseringsproces in gang gezet. Het Landelijk Bureau Arbeidsvoorziening
meldde dat de categorisering in de loop van 1997 landelijk zal worden geoperationaliseerd. 3.3 Plaatsing in een regelingUit het onderzoek bleek dat een aanzienlijk deel van de jongeren die worden
verwezen door het rba niet instromen in de jwg, bijvoorbeeld omdat zij psychische
problemen hadden, arbeidsongeschikt waren of geen interesse toonden.De Rekenkamer stelde vast dat in de vier grote steden bij 30–40%
van de aanmeldingen geen overeenkomst met de jwg-organisatie tot stand kwam.In 1994 is de jwg zodanig gewijzigd dat jongeren die vanwege sociaal-maatschappelijke
factoren nog niet in aanmerking komen voor een garantieplaats, eerst worden
geplaatst op een voorbereidingstraject. De Rekenkamer constateerde dat deze
voorbereidingsfase in alle steden van de grond was gekomen. Zo zijn in Amsterdam
in de loop van 1995 acht voortrajecten ontwikkeld, waaronder de Solidariteitswerkplaats.
Het doel daarvan is het opdoen van arbeidsgewenning in een bedrijfsmatige
omgeving. De jwg-organisaties besteden in het algemeen veel aandacht aan het
doorverwijzen van (nog) niet geschikte kandidaten naar een hulpverleningstraject
of de sociale werkvoorziening.Bij de banenpoolregeling bleek ongeveer 50% van de voorgedragen kandidaten
niet te worden geplaatst. Voor de Melkert-regelingen was vanwege de recente
invoering nog geen sluitend beeld beschikbaar. Uit de aangeleverde gegevens
maakte de Rekenkamer op dat van de voorgedragen kandidaten voor Melkert I
tussen de 10% en 20% werd geplaatst. Sommige projecten in het kader van Melkert
II noemden, op basis van voorlopige gegevens, plaatsingspercentages van 35%
tot 50%. Casus 1 K. (22 jaar) behaalde in 1991 het diploma Lts-electrotechniek
en staat sinds begin 1994 ingeschreven bij het Arbeidsbureau. Als hij in 1995
wordt opgenomen in de JWG, volgt K. een opleiding voor het basisdiploma beveiliging.
Hij wil later het liefst in deze richting verder en pas in tweede instantie
in de electrotechnische sector. In maart kan hij aan de slag als assistent
bewaker. Binnen twee weken wordt hij echter al ontslagen wegens zijn ongemotiveerde
houding. Hij stelde zich niet coöperatief op en wilde, zonder opgaaf
van reden, op bepaalde tijden vrij hebben. Zelf ziet hij de problemen niet
en beweert dat hij graag aan de slag wil. Als hij wordt opgeroepen voor een
nieuw gesprek komt hij pas opdagen na de waarschuwingsbrief. In dit gesprek
blijkt dat hij de jwg eigenlijk helemaal niet ziet zitten. Hij acht zich te
goed hiervoor en wil wegens financiële problemen snel actie ondernemen
om uit te stromen. Hij onderneemt echter geen aantoonbare actie in die richting
en bovendien is hij inmiddels gestopt met zijn bewakingsopleiding. In juli
kan hij aan het werk als assistent schilder, maar hij start niet wegens ziekte.
Een week later begint hij alsnog, maar al na één dag geeft de
werkmeester aan niet meer met K. te willen samenwerken. K. beweerde
dat hij de jwg niet nodig had en dat hij zo aan de slag kon buiten de jwg,
wat een negatieve weerslag had op de rest van het team. Inmiddels heeft K.
al twee werkweigeringen op zijn naam staan. Toch besluit men om K. nog eenmaal
voor te dragen voor een werkplek. Ook nu komt hij weer niet opdagen op de
voorlichtingsbijeenkomst, waarna hij uit het bemiddelingsproject wordt gehaald.
In augustus 1995 wordt K. op staande voet ontslagen. Als K. enkele maanden
later contact opneemt met een verzoek tot herinstroming wordt dit afgewezen,
omdat er geen reden is om aan te nemen dat K. zijn houding ten opzichte van
de jwg inmiddels verbeterd heeft. 3.4 Toepassen van toetredingscriteriaIn de regelingen zijn criteria opgenomen waaraan deelnemers dienen te
voldoen. De Rekenkamer constateerde bij alle vier regelingen dat de ingewikkelde
doelgroepbepaling als een knelpunt in de uitvoering wordt aangemerkt.Uit steekproeven bleek dat vrijwel alle deelnemers voldeden aan de objectieve
toetredingscriteria zoals de werkloosheidsduur. De toetsing van meer subjectieve
criteria, zoals «anderszins onbemiddelbaar naar regulier werk»
(Banenpool), bleek in de praktijk veel lastiger. Regelmatig werden dezelfde
kandidaten voor zowel de banenpoolregeling als Melkert I voorgedragen.De Rekenkamer constateerde verder dat uitvoeringsorganisaties in een aantal
gevallen aanvullende eisen stellen aan kandidaten, hetgeen leidde tot inperking
van de potentiële doelgroep. Aanvullende eisen waren bijvoorbeeld: een
uitkering hebben, een bepaalde minimumleeftijd hebben, een laag opleidingsniveau
hebben, kennis van de Nederlandse taal hebben. Hoewel de jwg de gemeenten
geen ruimte geeft voor aanvullende eisen, deden zich toch verschillen in behandeling
van kandidaten voor: zo kregen zwangere vrouwen soms wel, soms geen arbeidsovereenkomst
aangeboden. 3.5 ConclusiesDe Rekenkamer concludeert dat een aanzienlijk deel van de uitkeringsgerechtigden
kampt met ernstige beperkingen, waardoor plaatsing op een additionele arbeidsplaats
niet of pas na zeer intensieve begeleiding mogelijk is.Eind 1995 was er nog geen totaalbeeld van de omvang en de bemiddelbaarheid
van de groep langdurig werklozen. Het in gang gezette categoriseringsproces –
waarbij voor iedere werkloze de afstand tot de arbeidsmarkt wordt bepaald –
moet volgens de Rekenkamer mede met oog op de invoering van de Wiw voortvarend
worden voltooid. Ook het onderzoek dat het Ministerie van szw laat uitvoeren
kan bijdragen aan het antwoord op de vraag of de kwaliteit van het aanbod
een belemmerende factor is voor de invulling van additionele banen. 3.6 Reactie minister en cba en commentaar RekenkamerOok de minister achtte de voltooiing van het categoriseringsproces, als
hulpmiddel bij de reïntegratie van werklozen, gewenst. De volgens hem
door de Rekenkamer gehanteerde veronderstelling dat deze voltooiing als zodanig
zou leiden tot een oplossing van het werkloosheidsprobleem noemde hij echter
een misverstand. Verder vond de minister dat voor alle vier regelingen een
duidelijk afbakening is gegeven van de doelgroep.Ook de minister ziet graag een zo hoog mogelijk tempo bij de totstandkoming
van een gezamenlijke aanpak in de vier grote steden. Maar de investerings-
en groeitijd die hiermee gemoeid is mag volgens hem niet onderschat worden.Het cba merkt naar aanleiding van de opmerking van de Rekenkamer over
het op termijn verwachte aan elke categorie aangepaste begeleidings- en bemiddelingsinstrumentarium
op dat in diverse documenten reeds is aangegeven welke instrumenten en maatregelen
per categorie beschikbaar zijn.De Rekenkamer vindt dat de minister in zijn commentaar in onvoldoende
mate ingaat op het probleem van overlap in doelgroep en soort banen, met als
gevolg ongewenste concurrentie tussen regelingen. De Rekenkamer wijst erop
dat deze problematiek mede aanleiding was om tot stroomlijning van regelgeving
over te gaan. 4 ARBEIDSPLAATSEN 4.1 SectorenBij de banenpoolregeling gaat het om functies in de collectieve en de
non-profit sector. Melkert I richt zich alleen op de collectieve sector, Melkert
II vooral op banen in de marktsector. De jwg strekt zich uit tot zowel de
collectieve, de non-profit als (sinds 1 januari 1995) de marktsector.In 1996 werden aan Melkert I onder meer de sectoren beheer openbare ruimten,
beheer publieke monumenten, onderwijs en de jeugdhulpverlening toegevoegd
om de uitvoeringsorganisaties meer armslag te geven bij het creëren van
arbeidsplaatsen.De jwg, de banenpoolregeling en Melkert I richten zich dus deels op dezelfde
sectoren. In 1995 was landelijk ongeveer 40% van de banenpoolers werkzaam
in de sector beheer en onderhoud, bijvoorbeeld als conciërge. Er waren
veel functies bij instellingen op het gebied van welzijn, cultuur en maatschappelijke
dienstverlening, onderwijs en zorg. Behalve in bovengenoemde functies waren
jwg'ers ook werkzaam in het openbaar bestuur en in de marktsector. Voor de
Melkert-regelingen was begin 1996 nog geen totaalbeeld beschikbaar. 4.2 Beschikbaarheid arbeidsplaatsenDe uitvoeringsorganisaties gaven aan in 1995 over voldoende banen te beschikken.
Het probleem was eerder het vinden van de juiste baan voor de betreffende
kandidaat, zo werd gesteld.Bij de projecten in het kader van Melkert II lag het accent meer op een
vraaggerichte benadering: de juiste kandidaat bij een baan vinden in plaats
van andersom. De landelijke organisaties gaven aan dat het werven van vacatures
soms de nodige overredingskracht kostte. De stichting ivio bijvoorbeeld spoorde
vacatures op voor haar doelgroep, Turkse en Marokkaanse werkzoekenden, via
haar netwerken van generaals en kolonels buiten dienst.Ook al vormde het aantal banen in 1995 in het algemeen geen knelpunt,
toch deden zich ten tijde van het Rekenkameronderzoek in sommige plaatsen
al tekorten voor aan banen in bepaalde sectoren. Bijvoorbeeld in Den Haag
waren er zowel bij de jwg als de banenpool in het algemeen genoeg arbeidsplaatsen
(bij de jwg bestond zelfs een overschot aan banen), maar er was een tekort
aan banen in bepaalde branches, bijvoorbeeld de kinderopvang en de horeca.
De Rekenkamer acht de vrees gerechtvaardigd dat op termijn verzadiging van
de additionele-banenmarkt zal optreden. 4.3 Functie-inhoudDe arbeidsplaatsen in het kader van de vier onderzochte regelingen moeten
additioneel zijn. Er mag dus geen reeds bestaande werkgelegenheid mee gemoeid
zijn. De Rekenkamer constateerde dat aan de functies veelvuldig de term «assistent»
werd toegevoegd om het additionele karakter van de baan aan te geven. Bij
een thuiszorginstelling die bij het Rekenkameronderzoek was betrokken, ging
het in 1995 in 80% van de gevallen om de functie assistent-thuiszorg-medewerker.
Zij mochten formeel geen werkzaamheden verrichten die tot het reguliere takenpakket
behoorden. In de praktijk bleek deze regel moeilijk controleerbaar.De Rekenkamer constateerde dat de functie-inhoud van additionele banen
in de collectieve sector in het kader van verschillende regelingen gelijk
was. Met name tussen plaatsen in het kader van de banenpoolregeling en Melkert
I was vaak nauwelijks onderscheid te maken. Bijvoorbeeld in Rotterdam waren
er toezichthouders op het Heemraadsplein en toezichthouders in de Maastunnel.
De eerste categorie had een Melkertbaan, de tweede categorie betrof banenpoolers.
Arbeidsvoorwaarden en rechtspositie waren verschillend. Een aantal uitvoeringsorganisaties
vond het verontrustend dat de keuze tussen bijvoorbeeld Melkert I en de banenpool
steeds minder op functie-inhoudelijke gronden werd gemaakt. Werkgevers die
voor Melkert I kiezen doen dat vaak omdat die regeling financieel gunstiger
uitpakt, terwijl aan de keuze voor een banenpooler minder risico's zouden
kleven, omdat deze geen dienstbetrekking heeft met het inlenende bedrijf.Zowel de functies als de sectoren variëren bij Melkert II enorm:
van administratief medewerker bij een bank tot electromonteur bij een installatiebedrijf.Uit onderzoek van Regioplan blijkt dat het bij Melkert II landelijk gezien
in 1995 in meer dan de helft van de gevallen om nieuw werk ging. Ruim eenderde
van de banen betrof bestaand werk, veelal uitzendarbeid.Casus 2 Mevrouw F. (1958) heeft in haar land van herkomst een middelbaar
schooldiploma (niveau MAVO-C) behaald en in 1987 in Nederland een automatiseringscursus
gevolgd. Op een stage na heeft ze echter geen werkervaring in deze richting.
Sinds 1988 heeft ze niet meer gewerkt, in verband met de geboorte van haar
zoon. In 1992 wil ze weer aan de slag en schrijft ze zich in bij het Arbeidsbureau.
Via de GSD volgt ze in 1993 eerst een cursus «Vrouwen verkennen de Arbeidsmarkt».
Voor F. is het duidelijk dat ze als herintreedster met geringe werkervaring
waarschijnlijk niet aan het werk kan in de administratieve sector. Ze wil
als alternatief het liefst in de beveiliging werken. De mogelijkheid van een
banenpoolplaats als stadswacht of conducteur spreekt haar wel aan. Helaas
zijn er eind 1994 nergens plaatsingsmogelijkheden voor haar. Er zijn alleen
functies op oproepbasis of met zeer flexibele werktijden, hetgeen F. in verband
met de zorg voor haar zoon niet aanspreekt. In januari 1995 blijkt dat pas
later dat jaar bekend wordt of er nog mensen nodig zullen zijn voor het conducteursproject.
In mei is hier nog steeds niets over bekend en toont F. interesse voor een
Melkertfunctie als flatwacht. Verder solliciteert ze in juni ook op een vacature
als beveiligingsmedewerker. De procedure van de tramconducteur is dan nog
steeds gaande. In augustus 1995 wordt F. aangenomen als flatwacht en in september
kan ze beginnen. Deze tijdelijke aanstelling blijkt in december al te zijn
omgezet in een vaste aanstelling. F. blijkt het prima naar haar zin te hebben
in haar functie. 4.4 Functie-eisenDe functie-eisen van de aangeboden arbeidsplaatsen sloten in veel gevallen
niet aan bij de achtergrond of het opleidingsniveau van de doelgroep. Alle
bij het onderzoek betrokken rba's benadrukten dat deze problematiek de koppeling
tussen banen en kandidaten aanzienlijk bemoeilijkte. Zo was er bijvoorbeeld
een tekort aan laaggekwalificeerde banen voor mensen met een strafblad. Met
name bij toezichthoudende functies wordt door de werkgever veelal een verklaring
van goed gedrag gevraagd of is een antecedentenonderzoek vereist.Vanwege de functie-eisen die gelden voor banen in de zorgsector, kwam
ook daar een belangrijk deel van de doelgroep niet voor een baan in aanmerking.
De zorginstellingen die de Rekenkamer bezocht, konden in het algemeen veel
van de door Arbeidsvoorziening voorgedragen kandidaten niet plaatsen.Bij de Melkert-II-regeling wordt meer dan bij andere regelingen een opleiding
op Havo- of mbo-niveau gevraagd. Bovendien wordt regelmatig gevraagd
om type-ervaring, kennis van boekhoudsystemen en communicatieve vaardigheden.
Ook dient het Nederlands van de kandidaten op een behoorlijk niveau te zijn
en soms wordt zelfs kennis van de Engelse taal gevraagd.Casus 3 Het vinden van een plaats op de arbeidsmarkt is niet alleen een
probleem voor de laaggekwalificeerden. Dat bewijst het verhaal van G. (42).
Zij is in 1991 gevlucht uit Afrika, waar zij vier jaar lang een universitaire
managementopleiding volgde en werkzaam was bij de Sociale Dienst. Als G. in
1994 wordt voorgedragen voor een bemiddelingstraject spreekt zij, ondanks
verschillende cursussen, slechts matig Nederlands. Omdat zij goed gemotiveerd
is mag zij in oktober deelnemen aan een bemiddelingsproject voor vluchtelingen.
Na een trajecttraining van zes maanden wordt zij aangenomen op een Melkert
I-plaats als groepshulp in een kinderdagverblijf, waar zij in juli 1995 aan
de slag gaat. Ondanks het feit dat G. haar werkzaamheden naar behoren verricht,
voelt zij zich niet op haar gemak op het werk. De inhoud van de bezigheden
vallen haar tegen en zij heeft niet het gevoel een eigen plek te hebben. Nog
steeds vormt de Nederlandse taal een grote barrière, waardoor zij zich
onzeker voelt en weinig contacten met de groepsleidsters aanknoopt. Ook haar
vooruitzichten op andere mogelijkheden op de arbeidsmarkt blijven beperkt
door het taalprobleem. Begin 1996 gaat het echter een stuk beter met G. Haar
taken zijn nu beter omschreven en gelijk aan die van de leidsters. Bovendien
mag zij in diensttijd en op kosten van haar werkgever een cursus Nederlands
gaan volgen. Hoewel zij het nu beter naar haar zin heeft in het kinderdagverblijf,
wil zij het liefst toch een baan die meer aansluit bij haar opleiding en ervaring
in de sociale sector. 4.5 ArbeidsvoorwaardenDe banenpoolregeling biedt deelnemers een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde
tijd. Een arbeidsovereenkomst in het kader van Melkert I kan voor zowel bepaalde
als onbepaalde tijd worden aangegaan. De jwg en Melkert II richten zich na
een werkervaringsperiode op doorstroming naar de reguliere arbeidsmarkt.Melkert I schreef aanvankelijk een arbeidsduur van ten hoogste 32 uur
voor. Inmiddels zijn zowel afwijkingen naar boven als naar beneden mogelijk.
De Rekenkamer constateerde dat de gemiddelde arbeidsduur van Melkert I in
de vier grote steden in 1995 langer was dan 32 uur (tabel 6). Uit steekproeven
bleek dat in de zorgsector meer Melkert-I-banen van minder dan 32 uur voorkwamen.
Een totaalbeeld was er echter niet. Tabel 6 Arbeidsduur Melkert I gemeentelijke sector in
1995 Stad<32
uur32 uur>32 uur Amsterdam0%28%72%Rotterdam2%41%57% Den Haag1%47%52%Utrecht11%68%21%Bron: Ministerie van SZWBij Melkert II mag in het algemeen de gemiddelde arbeidsduur per week,
gerekend over het gehele project, niet meer dan 32 uur bedragen. Om inschakeling
van alleenstaande ouders en kostwinners mogelijk te maken kan hiervan worden
afgeweken. Landelijk gezien had ongeveer eenderde van de deelnemers in 1995
een aanstelling van meer dan 32 uur. Soms terecht, om het salaris even hoog
te maken als de uitkering, soms ten onrechte, om tegemoet te komen aan wensen
van werkgevers in de marktsector. Bij de jwg en de banenpoolregeling geldt beloning op minimumloonniveau.
Banenpoolers mogen wel vergoedingen ontvangen die verband houden met de dienstbetrekking,
zoals een reiskostenvergoeding. Zij mogen echter geen overwerk- en onregelmatigheidstoeslagen
ontvangen. Bij Melkert I en II mag dat wel, als het totale loon maar niet
uitkomt boven 120% van het minimumuurloon.In een aantal gevallen constateerde het ministerie dat werd afgeweken
van deze 120%-grens. Zo kwam het voor dat werkgevers naast het 32-uurs contract
een aanvullend contract aanboden en dat allerlei toeslagen, zoals gevarengeld,
buiten de berekening werden gehouden. Soms werd loon gereserveerd, dat dan
na afloop van de contractperiode of bij het aangaan van een vast dienstverband
werd uitbetaald. Sommige instanties trokken zich zelfs helemaal niets van
de 120%-grens aan.Aanvullende contracten acht het ministerie geen reële legale optie.
Zeker als het gaat om gelijksoortige functies binnen eenzelfde organisatorische
eenheid, is deze constructie zodanig gekunsteld dat het vermoeden dat sprake
is van ontwijking van de subsidievoorwaarden niet kan worden weggenomen, met
alle risico's van dien voor de instelling.Verschillende gemeentelijke uitvoeringsorganisaties hadden moeite met
de bepalingen over het loonniveau. Zelfs bij zeer eenvoudige banen was het
door de bestaande systematiek van functiewaardering moeilijk binnen de gestelde
marges te blijven. Bij het creëren van Melkertbanen vormde een aantal
cao's een belemmering. Bij sommige cao's begon de laagste loonschaal boven
het niveau van het minimumloon, bij andere cao's zelfs boven de 120%-grens.
In een aantal gevallen vond overleg plaats tussen cao-partners over een nieuwe
«Melkert-schaal».De Rekenkamer constateerde in alle grote steden dat de arbeidsvoorwaarden,
op de bovengenoemde punten na, conform de regelingen waren. De geconstateerde
afwijkingen betroffen met name de arbeidsduur bij de Melkert-regelingen. 4.6 Verdringing 4.6.1 jwg en banenpoolregelingOm te garanderen dat jwg-plaatsen geen bestaande werkgelegenheid verdringen,
is toestemming van het medezeggenschapsorgaan van het bedrijf vereist. Indien
een dergelijk orgaan ontbreekt kan een jwg-plaats worden aangemeld op voorwaarde
dat de bezetting van een dergelijke plaats niet leidt tot verdringing van
regulier werk, een vastgesteld aantal garantieplaatsen niet wordt overschreden
en geen werkzaamheden worden verricht die korter dan een jaar voor de bezetting
van de plaats regulier werden verricht.De banenpoolregeling spreekt over boventallige arbeidsplaatsen. De regeling
schrijft toetsing voor door het medezeggenschapsorgaan op budgetvervalsing
en verdringing van reguliere arbeid. In aanvulling hierop dient in de samenwerkingsovereenkomst
geregeld te zijn op welke wijze toetsing op externe verdringing van bestaande
werkgelegenheid en concurrentievervalsing dient plaats te vinden.De Rekenkamer constateert dat de jwg en banenpoolregeling in dit opzicht
uiteenlopen: waar bij de jwg de voorgeschreven toetsing zich richt op de interne
verdringing worden in de banenpoolregeling ook de externe verdringing aan
beoordeling onderworpen.In de vier grote steden werd op verschillende wijze invulling gegeven
aan de externe toetsing op verdringing. In Den Haag bijvoorbeeld gebeurde
deze toetsing door de Regionale toetsingscommissie werkgelegenheidsprojecten,
waarin vertegenwoordigers van de gemeente, het rba en sociale partners zitten.
In Amsterdam en Rotterdam vond de externe toetsing plaats door een vakbondsvertegenwoordiger
en controleerde de AbvaKabo eenmaal per kwartaal of de plaatsen inderdaad
additioneel zijn. In Utrecht werd verdringing getoetst via een externe commissie
van het rba. Toch blijkt uit onderzoek van onder andere Research voor Beleid dat zowel
bij de jwg als de banenpoolregeling in 10–20% van de gevallen verdringing
optreedt. Circa 10% van de inlenende instanties gaven aan dat de functies
op een andere manier zouden zijn ingevuld als een regeling zou ontbreken.
Ongeveer 1 op de 6 banenpoolers deed hetzelfde werk als reguliere arbeidskrachten.Casus 4 P. is 20 jaar oud en staat nog geen jaar ingeschreven bij het
Arbeidsbureau als hij in 1995 wordt opgenomen in de jwg. Hij heeft een assurantiediploma
en een afgeronde kantooropleiding. Al na een maand kan P. beginnen als assistent
administratief medewerker. Hij functioneert prima in zijn werkomgeving, neemt
initiatief en heeft het goed naar zijn zin. Ook de begeleider is tevreden
over hem. P. wil echter het liefst werken in het verzekeringswezen of op een
assurantiekantoor. Als er in 1995 een plaatsingsmogelijkheid met baangarantie
vrijkomt bij een financieringskantoor, is hij direct enthousiast. Na een sollicitatiegesprek
kan hij in augustus beginnen. Zijn werkzaamheden bestaan voornamelijk uit
dataverwerking, typen, archivering en dergelijke. Op termijn zouden deze werkzaamheden
echter worden uitgebreid naar meer klantgerichte handelingen. Hij solliciteert
op dat moment niet meer naar andere functies omdat hij meent met zijn opleiding
weinig kans te maken. Zelf vindt hij een sollicitatiecursus niet nodig, maar
toch wordt die hem aangeraden, ook al zijn de vooruitzichten bij zijn huidige
werkgever goed. In januari 1996 blijkt echter dat P. nog steeds niet meer
verantwoordelijkheden gekregen heeft. Zijn werkgever vindt dat hij die nog
niet aankan en meent dat P. traag is in zijn ontwikkeling. Strakke begeleiding
is nog steeds nodig en P. overschat zijn eigen kunnen. Er wordt P. dan ook
geen contract aangeboden, hoewel hem dit wel in het vooruitzicht was gesteld
toen hij geplaatst werd. Hoewel het Arbeidsbureau zich gedeeltelijk kan vinden
in de bevindingen van het financieringskantoor, is men daar van mening dat
ook sprake is van misbruik van de jwg. Eind januari wordt de plaatsing beëindigd.
 P. vindt het zelf niet zo erg. Om hem verder te helpen wordt er een afspraak
gemaakt voor een nieuw bemiddelingsgesprek en wordt hij ingeschreven voor
een sollicitatietraining. 4.6.2 Melkert IBij Melkert I is een positief advies van het medezeggenschapsorgaan voldoende
om vast te stellen dat het om extra, bovenformatieve arbeidsplaatsen gaat.
Wanneer een positief advies van een medezeggenschapsorgaan ontbreekt, dient
in de gemeentelijke sector de accountant aan de hand van de salarisadministratie
achteraf vast te stellen of sprake is geweest van extra banen. Als dit niet
het geval was kan de bijdrage geheel of gedeeltelijk worden teruggevorderd.Voor Melkert I in de zorgsector was dat anders geregeld, omdat de uitvoering
daar berust bij drie uitvoeringsorganisaties in de zorgsector, waaronder het
Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (cotg).De Rekenkamer constateerde dat in de richtlijn 1995 van het cotg in het
geheel geen bepalingen waren opgenomen over het toetsen op additionaliteit.
Wel moesten de instellingen op het aanmeldingsformulier aangeven op welke
wijze het additionele karakter van de arbeidsplaatsen tot uitdrukking kwam,
namelijk via een «positief advies medezeggenschapsorgaan» of «collectieve
regeling cao-partners». Uit een steekproef van de Rekenkamer bleek dat
in een aantal gevallen deze richtlijnen niet correct werden toegepast. In
de richtlijn extra arbeidsplaatsen voor 1996 heeft het cotg volgens
de Rekenkamer wel een adequate procedurele invulling gegeven aan de additionaliteitstoets.
Een toets op externe verdringing ontbrak echter. De informatie van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(vws) over de regeling voor 1996 is op het punt additionaliteit aangescherpt:
er moet altijd een ondertekende verklaring van het medezeggenschapsorgaan
of de personeelsvertegenwoordiging worden overgelegd. Er was echter niet aangegeven
hoe de zinsnede «in aanvulling op reeds bestaande werkgelegenheid»
moest worden geïnterpreteerd.De Rekenkamer constateerde dat dit begrip bij de ministeries van vws en
szw verschillend werd ingevuld. Volgens het Ministerie van vws zijn begrippen
als «extra karakter», «bovenformatief» en «in
aanvulling op bestaande werkgelegenheid» niet mathematisch in te vullen
en door een accountant moeilijk te controleren vanwege de dynamiek in het
personeelsbestand. Het toetsen van verdringing vraagt daarom maatwerk en draagvlak
op instellingsniveau, aldus het Ministerie van vws. Het Ministerie van szw
hanteert anders dan het Ministerie van vws wel de reguliere formatie als toetssteen
voor het begrip verdringing. Daar is men van mening dat strikt genomen geen
sprake kan zijn van verdringing wanneer er gescheiden administraties voor
het regulier personeel en voor de Melkertbanen zijn.In 1995 en 1996 stond vooral in de thuiszorg het additionele karakter
van de arbeidsplaatsen ter discussie. Uit de aanvraagformulieren die de Rekenkamer
bestudeerde kon inderdaad soms niet worden afgeleid of het ging om bestaande
danwel aanvullende werkgelegenheid.In het overleg tussen de ministers van szw en vws in april 1996 werd aangegeven
dat een sluitende procedure voor de controle op het additionele karakter van
de 40 000 banen van groot politiek belang is. Een positieve verklaring
van het medezeggenschapsorgaan achtte men daarvoor niet altijd voldoende.
Als aanvulling hierop werd gedacht aan een steekproefsgewijze controle door
bijvoorbeeld een accountant. Dit voorstel zou eind juni 1996 technisch worden
uitgewerkt, in eerste instantie voor de thuiszorg. 4.6.3 Melkert IIIn de Melkert II-regeling wordt gesproken van het tegengaan van onaanvaardbare
verdringing van bestaande werkgelegenheid. Een toetsingsprocedure en -criteria
om te bepalen of hiervan sprake is ontbreken echter. Het Ministerie van szw
gaf hiervoor als reden dat de regeling een experimenteel karakter had.In de grote steden komen dan ook verschillende varianten voor, variërend
van helemaal geen toetsing tot toetsing door de uitvoeringsorganisatie, het
medezeggenschapsorgaan of een regionale commissie. Ook de toetsingspunten
wisselen. Sommige projecten gaan na of er voorafgaande aan de plaatsing op
een Melkertbaan ontslag heeft plaatsgevonden. Andere projecten beoordelen
of het ging om nieuw werk dat voorheen niet werd uitgevoerd.Ook de landelijke uitvoeringsorganisaties die in het onderzoek waren betrokken,
beoordelen de arbeidsplaatsen niet of nauwelijks op verdringing. Eén
van de uitvoeringsorganisaties was van mening dat er in zekere zin altijd
sprake is van verdringing, met name van uitzendarbeid. Gelet op de lage arbeidsparticipatie
van hun doelgroep vond men dat tot op zekere hoogte aanvaardbaar. Ook andere
uitvoeringsorganisaties beschouwden een zekere mate van verdringing als onvermijdelijk.
Verdringing die rechtstreeks leidt tot het ontslag van andere werknemers of
het niet invullen van een regulier gemelde vacature wordt niet acceptabel
geacht. De organisaties waren in het algemeen wel alert op inleners die niet
bereid waren te investeren in scholing en begeleiding en alleen op zoek waren
naar goedkope arbeidskrachten. 4.7 UitstroomBij de kabinetsformatie in 1994 werd geconstateerd dat er een zekere verstarring
van de arbeidsmarkt optrad, omdat additionele banen (ook financieel) attractiever
zouden worden gevonden dan reguliere. In feite betekende uitbreiding van additionele
banen een uitbreiding van de collectieve sector. Doorstroming naar regulier
werk moest bevorderd worden.Het kabinet vond dat de uitstroom uit de jwg verbeterd kon worden. In
1995 schreef het Ministerie van szw een interne ambtelijke nota, de «Analyse
van knelpunten en strategische keuzes met betrekking tot gesubsidieerde arbeid»,
die moest dienen als eerste aanzet voor de gedachtenvorming over gesubsidieerde
arbeid. Hierin werd aangegeven dat de uitstroom lager was dan mogelijk, omdat:• de jwg-dienstbetrekking zekerheid biedt;• de arbeidsvoorwaarden niet onaantrekkelijk zijn;• een directe prikkel voor de jwg-organisatie om doorstroom te stimuleren
niet aanwezig is;• de Arbeidsvoorziening zich niet voldoende inspande.Ook de uitstroom uit de banenpool werd te gering geacht. «Dit is
enerzijds de consequentie van het «last resort» karakter van het
instrumentarium. Anderzijds is dit het gevolg van een combinatie van factoren
die een additionele baan voor veel mensen aantrekkelijker maakt dan reguliere
arbeid.», aldus de Sociale Nota 1995.In de knelpuntenanalyse wordt opgemerkt dat de tweeledige doelstelling
van de banenpool – zowel «last resort» als uitstroomgericht –
verwarring bij de uitvoerders teweeg brengt. In de grote steden was dit inmiddels
als een gegeven aanvaard.Casus 5 De Banenpool is vaak de laatste mogelijkheid voor werkzoekenden
die in de reguliere trajectbemiddeling van het Arbeidsbureau niet meer terecht
kunnen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de heer B. (1957). Na een vroegtijdig
afgebroken MAVO-opleiding heeft B. vier jaar gevaren als binnenvaartschipper.
Vervolgens heeft hij gewerkt als loodgieter en later in de landbouw. Sinds
1986 is hij echter volledig werkloos. In die periode heeft hij een opleiding
tot schilder gevolgd en afgerond, maar vervolgens had hij moeite om werk te
vinden in deze sector omdat hij last heeft van hoogtevrees. In 1992 komt hij
in aanraking met de trajectbemiddeling. Hij maakt een goed gemotiveerde indruk
en wil eigenlijk alles aanpakken om aan de slag te kunnen. Er wordt hem hulp
geboden bij sollicitaties en vervolgens besluit men even af te wachten, omdat
de indruk bestaat dat hij het alleen ook wel zal redden. In 1993 is B. echter
nog steeds actief op zoek naar een baan en inmiddels is hij al verschillende
keren afgewezen. B. kan blijkbaar toch niet op eigen kracht een baan vinden
en daarom kan hij meedoen aan een magazijnproject. In het kader van deze opleiding
krijgt hij ook de mogelijkheid om via een stage werkervaring op te doen. In
1995 is er echter nog steeds geen sprake van een succesvolle bemiddeling,
ondanks het feit dat B. nu in het bezit is van een diploma magazijnmedewerker.
Inmiddels is hij 38 jaar oud en al negen jaar werkloos. Zijn werkervaring
is verouderd. Zijn kansen op de arbeidsmarkt worden dan ook steeds slechter,
ondanks het feit dat B. nog steeds erg gemotiveerd is om te werken. Omdat
hij via de trajectbemiddeling niet te plaatsen is, wordt begin 1996 besloten
om B. door te verwijzen naar de Banenpool, ten behoeve van structurele
arbeidsinpassing. B. is het hiermee eens en wil graag werken als conciërge
of onderhoudsmedewerker. In het kader van de Banenpool kan J. in september
1995 eindelijk aan de slag.De Rekenkamer ging na welke uitstroom uit de jwg en de banenpool in 1995
was gerealiseerd. Zij gebruikte daarvoor gegevens van de uitvoeringsorganisaties,
die licht afweken van de gegevens waarover het Ministerie van szw beschikte.
Voor de Melkert-regelingen waren nog nauwelijks uitstroomcijfers voorhanden.
De onderstaande jwg-cijfers zijn exclusief de voorbereidingsfase. Tabel 7 JWG-deelnemers en uitstroom in 1995 (werkervaringsplaatsen) Stadgemiddelde
omvang bestanduitstroombaanopleidinganderspositieve
uitstroom (%)1Amsterdam1 3748872565457735Rotterdam1 6291 0703668162342Den Haag4632881151515845 Utrecht283176594113361 positief uitstroompercentage is de uitstroom naar regulier
werk of een opleiding in relatie tot de totale uitstroomTabel 8 geeft een overzicht van de uitstroom uit de banenpool. Het «last
resort» karakter van de banenpool komt duidelijk tot uitdrukking. De
gemeenten (met uitzondering van Amsterdam) realiseerden een uitstroom die
niet afwijkt van het landelijke beeld. In Amsterdam werden de cijfers mede
beïnvloed door een omzetting van banenpoolplaatsen in Melkert-I-banen.
De hierdoor openvallende banenpoolplaatsen zijn slechts gedeeltelijk weer
opgevuld, reden waarom Amsterdam voor 1996 minder dan het maximale aantal
Melkert-I-banen toegewezen heeft gekregen. Tabel 8 Banenpoolers en uitstroom in 1995 stadgemiddelde
omvang bestanduitstroombaanMelkertanderspositieve
uitstroom (%)1Amsterdam2 27785130432122628Rotterdam3 314473262132347Den Haag1 48121440431316 Utrecht4396617183181 positieve uitstroom in relatie tot gemiddelde bezettingOm de uitstroom uit de jwg en de banenpool te bevorderen is door het Ministerie
van szw eind 1995 de tijdelijke subsidieregeling uitstroom banenpools en jwg
ingesteld. Op basis hiervan kunnen de vier grote gemeenten voor elke banenpooler
die minimaal een jaar in de banenpool heeft gewerkt en die duurzaam uitstroomt
naar ongesubsidieerde, reguliere arbeid in principe f 15 000 ontvangen.
Ook voor uitgestroomde jwg'ers kan onder bepaalde voorwaarden f 15 000
worden ontvangen. Het totaal beschikbare bedrag is per gemeente gebudgetteerd. 4.8 ConclusiesDe Rekenkamer concludeert dat de uitvoeringsorganisaties in 1995 beschikten
over voldoende additionele banen. Wel waarschuwt zij voor een verzadiging
van de additionele-banenmarkt, onder andere omdat drie van de vier regelingen
zich in belangrijke mate op dezelfde sectoren en vergelijkbare functies richten.
Veel van de aangeboden arbeidsplaatsen blijken vanwege de gestelde functie-eisen
niet geschikt voor een belangrijk deel van de doelgroep. Daarom beveelt zij
aan naast het reeds aanbestede onderzoek naar de bemiddelbaarheid van werklozen
ook een onderzoek naar de beschikbaarheid van additionele banen die wél
geschikt zijn voor de doelgroep te laten verrichten.De arbeidsvoorwaarden waren in het algemeen conform de regelingen. Wel
constateerde de Rekenkamer dat bij de Melkert-regelingen de voorgestane arbeidsduur
van gemiddeld 32 uur per week in veel gevallen niet haalbaar bleek.De Rekenkamer constateerde dat de functie-inhoud en de verlangde arbeidsprestatie
voor banen in het kader van de banenpoolregeling en Melkert I-banen vaak hetzelfde
zijn, terwijl de arbeidsvoorwaarden en rechtspositie verschillen. Deze overlap
leidde er volgens de Rekenkamer toe dat instellingen de mogelijkheid hadden
om op financiële gronden, in plaats van op functie-inhoudelijk gronden
een keuze te maken tussen de ene of de andere regeling.De Rekenkamer meent dat de ministeries van szw en vws het tegengaan van
verdringing van bestaande werkgelegenheid bij Melkert I in de zorgsector en
bij Melkert II in onvoldoende mate hadden gewaarborgd. In deze regelingen
is het toetsingskader volgens haar niet goed uitgewerkt, waardoor er in de
uitvoeringspraktijk op zeer uiteenlopende wijze met het begrip verdringing
wordt omgegaan.De onduidelijkheden worden onder andere veroorzaakt door het feit dat
de twee betrokken ministeries het begrip verdringing niet op dezelfde wijze
invullen. Ook in de onderzochte regelingen is de verdringingstoets verschillend
ingevuld. Bij de banenpoolregeling wordt zowel op interne als op externe verdringing
getoetst, bij de jwg en Melkert-I wordt alleen op interne verdringing getoetst.
Waar deze drie regelingen geen enkele verdringing toestaan, spreekt de Melkert-II-regeling
slechts van het tegengaan van onaanvaardbare verdringing.Uit het onderzoek bleek overigens dat de uitvoeringsinstanties een zekere
mate van verdringing acceptabel vinden.De Rekenkamer is van mening dat de uitstroom naar regulier werk vanuit
de jwg en de banenpool kan worden verbeterd, bijvoorbeeld door een beter scholingsbeleid.
Wel vindt zij dat bij de beoordeling van de uitstroompercentages rekening
gehouden moet worden met het feit dat bijvoorbeeld de banenpoolregeling ook
bedoeld is voor doelgroepen waarvoor uitstroom niet tot de mogelijkheden behoort. 4.9 Reactie minister en cotg en commentaar RekenkamerDe minister schreef in zijn reactie dat de Rekenkamer met haar conclusies
over de arbeidsduur voorbij was gegaan aan de bewuste nuanceringen in de desbetreffende
regelingen. Hij wees erop dat de naleving van de voorwaarde van een 32-urige
werkweek en beslissingen tot afwijking daarvan onderdeel zijn van het toezichtsbeleid.De bewindsman gaf te kennen veel belang te hechten aan uitstroom. De banenpoolregeling
was per 1996 gewijzigd om uitstroom te bevorderen. Mogelijkheden
waren een jaar voltijd scholing, de combinatie met een deeltijdbaan en een
terugkeergarantie aan uitgestroomde deelnemers van een jaar. Verder wees de
minister op de Tijdelijke Subsidieregeling Bevordering Uitstroom Banenpools
en jwg. Arbeidsvoorziening wil zich vanaf 1997 actief richten op de bevordering
van uitstroom uit de jwg door jongeren op reguliere arbeidsplaatsen te plaatsen.
De minister voegde hieraan toe dat scholing een belangrijk onderdeel vormt
in de bemiddelingsplannen van Arbeidsvoorziening.Het cotg wijst er in zijn reactie op dat de additionaliteitstoets in 1995
nog geen concrete voorwaarde was voor het toekennen van extra arbeidsplaatsen.
De op het aanmeldingsformulier voor 1995 opgenomen vraag naar het additionele
karakter van de banen was volgens het cotg dan ook niet bedoeld als toewijzingscriterium,
maar om informatie te krijgen over de wijze waarop bij de instellingen op
additionaliteit wordt toegezien.De Rekenkamer benadrukt dat zij in haar conclusie over de arbeidsduur
de door de minister genoemde nuanceringen wel heeft meegewogen. Zij handhaaft
daarom haar constateringen dat het in het kader van de Melkert I-regeling
in de gemeentelijke sector niet mogelijk bleek banen te creëren met de
nagestreefde gemiddelde grootte van 32 uur en dat een aantal deelnemers aan
de Melkert-II-regeling ten onrechte een aanstelling van meer dan 32 uur had.De Rekenkamer baseert haar standpunt over de niet correcte toepassing
van de richtlijnen door het cotg in 1995 onder meer op de informatie die het
cotg op 23 maart 1995 aan de zorginstellingen verstrekte. Daarin werd het
toekennen van arbeidsplaatsen gekoppeld aan het invullen van het bereidverklaringformulier,
inclusief een verklaring waaruit het extra karakter van de arbeidsplaatsen
blijkt. «Bij de afrekening wordt dit getoetst door de accountant»,
aldus het cotg. 5 ORGANISATIE 5.1 Uitvoerende instantiesIn de vier grote steden zijn veel instanties betrokken bij de uitvoering
van de regelingen. De centrale aansturing door de gemeente wisselde per stad
en per regeling. Tabel 9 geeft een overzicht van de belangrijkste instanties,
veelal zelfstandige rechtspersonen, die zich op gemeentelijk niveau met de
coördinatie en/of uitvoering van de regelingen bezighielden. Tabel 9 Uitvoerende instanties op gemeentelijk niveau GemeenteMelkert-regelingenBanenpool/JWGAmsterdamNV WerkMaatwerk RotterdamProjectbureau
WerkNBRW/Jongerenpool Den HaagWAM/WerkraatWerkbijUtrechtWerk NuTrajectplanNBRW = Nieuwe Banen Rotterdam WerktWAM = Afdeling Werkgelegenheidsprojecten en ArbeidsmarktbeleidZowel voor de uitvoering van de jwg als de banenpoolregeling zijn gemeenten
verplicht een aparte stichting op te richten, die optreedt als werkgever van
de deelnemers. Deze is belast met het werven van banen en het plaatsen van
kandidaten daarop. De twee regelingen worden veelal door één
organisatie uitgevoerd. Van de grote steden heeft alleen Rotterdam de uitvoering
verdeeld over twee instanties.De verantwoordelijkheid voor de feitelijke invulling van de arbeidsplaatsen
voor de Melkert I-regeling in de gemeentelijke sector ligt bij de gemeenten.
De Rekenkamer constateerde dat de vier grote steden daaraan op verschillende
wijze invulling hebben gegeven. In Den Haag heeft de gemeentelijke afdeling
wam een stimulerende en coördinerende rol bij de totstandkoming van werkgelegenheidsprojecten.
De invulling van de arbeidsplaatsen verloopt via een stichting, Werkraat.
In Rotterdam coördineert het gemeentelijke projectbureau Werk op afstand.
De verdere uitvoering ligt bij gemeentelijke diensten, samen met deelgemeenten
en banenpool. In Utrecht speelt het projectbureau Werk Nu een coördinerende
en stimulerende rol. Het heeft ook een uitvoerende functie voor de banenacquisitie.
De feitelijke bemiddeling loopt via een bemiddelingsunit, waarin de gsd en
het rba samenwerken. In Amsterdam heeft nv Werk een regiefunctie.De invulling van Melkert I-banen in de zorgsector gebeurt door drie uitvoeringsorganisaties
in de zorgsector, waaronder het cotg. De gemeenten hebben in het algemeen
weinig invloed op de totstandbrenging van arbeidsplaatsen in de zorgsector.
Om het scheppen van banen in de grote steden te stimuleren zijn begin 1996
voor de Melkert I-regeling regiepunten opgericht, die financieel worden ondersteund
door de gemeenten, de RBA's en het Ministerie van vws. De regiepunten, waarin
werkgevers, vakorganisaties, Arbeidsvoorziening en gemeenten samenwerken,
hebben tot taak in een vroeg stadium contacten te leggen tussen alle betrokkenen,
voorlichting te geven en informatie en procedures te stroomlijnen.Voor de uitvoering van Melkert II kende het Ministerie van szw gelden
toe aan 57 landelijke, provinciale en lokale projecten. In de vier grote steden
vervullen de instanties die bij de uitvoering van Melkert I in de gemeentelijke
sector zijn betrokken vergelijkbare taken bij Melkert II. De projecten in
deze steden zijn onderverdeeld in een aantal deelprojecten, ieder
met eigen doelstellingen en een eigen uitvoeringsorganisatie. Zo kent Rotterdam
tien deelprojecten. De Instroomservice Rijnmond is met 1 100 te realiseren
arbeidsplaatsen de grootste. De regie en de uitvoering daarvan ligt geheel
in handen van de Arbeidsvoorziening. Andere deelprojecten worden uitgevoerd
door diverse projectorganisaties.Behalve aan gemeenten zijn in het kader van Melkert II ook aan uitvoeringsorganisaties
op landelijk niveau arbeidsplaatsen toegekend. 5.2 Arbeidsvoorziening en gsdDe voordracht van kandidaten gebeurt door de Arbeidsvoorziening en de
gsd. Op basis van voorselecties en gesprekken worden potentiële kandidaten
door de Arbeidsvoorziening geïndiceerd en voorgedragen. De voorselectie
gebeurt aan de hand van de geautomatiseerde bestanden van de Arbeidsvoorziening.
Het geautomatiseerde systeem bleek echter vaak niet de mogelijkheid te bieden
om kandidaten te selecteren op basis van criteria die de uitvoeringsorganisaties
hanteren. De geautomatiseerde administraties van de gsd'en bleken ook niet
toegesneden op het vinden van kandidaten met de gewenste arbeidsmarktkenmerken.De Rekenkamer constateerde dat de uitvoeringsorganisaties in een aantal
steden ontevreden waren over de voordracht van kandidaten door de Arbeidsvoorziening.
Met eigen wervingscompagnes trachtten zij zelf kandidaten aan te trekken.De Melkert II-organisaties vonden het onduidelijk welke dienstverlening
tot het basispakket van de rba's werd gerekend en voor welke diensten zij
moesten betalen. Deze konden dan ook maar weinig begrip opbrengen voor de
tariefstelling van sommige rba's, bijvoorbeeld voor het raadplegen van het
geautomatiseerde systeem, omdat zij het een kerntaak van de arbeidsvoorziening
vonden om werklozen met een afstand tot de arbeidsmarkt te bemiddelen.De rba's vonden dat de organisaties, waaronder een aantal uitzendbureaus,
door de verantwoordelijkheid voor de selectie en begeleiding van kandidaten
neer te leggen bij de rba's organisatie- en begeleidingskosten afwentelden.
In mei 1996 nam het cba in overeenstemming met de minister van szw een besluit
over kosteloze dienstverlening, die onder meer zou gaan bestaan uit het aanleveren
van een overzicht van voor Melkert II in aanmerking komende kandidaten. Voor
bijvoorbeeld het voeren van selectiegesprekken zou Arbeidsvoorziening het
standaard uurtarief hanteren.In december 1995 publiceerde de minister van szw de «Regeling inkoop
dienstverlening Arbeidsvoorziening door gemeenten 1996». De 19 gemeenten
in het kader van het Grote Stedenbeleid kunnen in 1996 f 35 miljoen inzetten
om arbeidsbemiddeling in te kopen bij de Arbeidsvoorziening. Het doel van
de regeling is om Arbeidsvoorziening op contractbasis te betrekken bij de
inschakeling van moeilijk plaatsbare werklozen in het arbeidsproces. De Rekenkamer
constateerde dat het cba in april 1996 nog geen richtlijnen had uitgevaardigd
voor de invulling van de inkoopregeling door de rba's, bijvoorbeeld met betrekking
tot de aard van de dienstverlening, de contractvoorwaarden en de prijsstelling.
Wel is er vanaf 1995 een landelijke projectstructuur opgezet ter ondersteuning
van de regio's op het gebied van betaalde dienstverlening. 5.3 Gezamenlijke aanpakDe organisaties die belast zijn met de uitvoering van de regelingen kwamen
elkaar regelmatig tegen op de werkvloer. De onderlinge afstemming en samenwerking
waren voor die organisaties belangrijke punten van aandacht. Aan de vraagkant, zo werd gesteld, zou een betere samenwerking kunnen
leiden tot meer onderlinge uitwisseling van contacten met potentiële
werkgevers en het inperken van ongewenste concurrentie op de additionele banenmarkt
zelf. Diverse organisaties, waaronder een aantal wsw-bedrijven, gaven voorbeelden
van concurrentie tussen de regelingen.Aan de aanbodkant zou een betere samenwerking de kansen van langdurig
werklozen op passend werk vergroten.De Rekenkamer bespeurde in de vier grote steden dan ook een duidelijke
tendens naar een strakkere regie en een gezamenlijke aanpak. Zo waren er voornemens
om voor werkgevers en werkzoekenden tot één loket te komen.
In Amsterdam is nv Werk niet betrokken bij de jwg, maar heeft wel een zekere
regiefunctie voor de rest van het werkgelegen-heidsterrein. In Rotterdam wil
men in het jaar 2000 een gestroomlijnd werkproces hebben gerealiseerd. In
Den Haag was voor het werven van arbeidsplaatsen een centraal coördinatiepunt
opgericht. Daar is via Werkraat al sprake van een centrale toeleiding naar
de additionele arbeidsmarkt. Evenals in andere steden werd in Den Haag geëxperimenteerd
met een gezamenlijke intake om zodoende een plaatsing op de juiste voorziening
te realiseren. In Utrecht tenslotte zullen per 1 januari 1997 onder andere
Trajectplan en de sociale werkvoorziening fuseren om de uitvoering van de
bestaande en nieuwe regelgeving te stroomlijnen. 5.4 Uitvoering sanctiesHet kabinet heeft een aantal aanvullende maatregelen genomen op het gebied
van het sanctiebeleid en passende arbeid. Zo werd op 1 januari 1996 het begrip
passende arbeid voor schoolverlaters en academici verruimd.Het evaluatierapport «Straf of Stimulans» (1995) stelt dat
het belang van het sanctie-instrument nog meer is gelegen in het straffen
van verwijtbaar gedrag dan in het bewerkstelligen van gedragsveranderingen
op grote schaal en het doen uitstromen van grote groepen cliënten naar
betaald werk.De organisaties die in de grote steden de jwg en de banenpoolregeling
uitvoeren melden gespreksresultaten systematisch aan de instantie die de potentiële
kandidaat voordraagt, veelal het rba. Het is vervolgens aan het rba om te
bepalen of bij in gebreke blijven van de kandidaat de uitkerende instantie
op de hoogte wordt gebracht door het versturen van een zogenoemde kennisgeving.De rba's gaven aan het niet alleen hun taak te vinden de gsd in kennis
te stellen van de uitkomsten van de gespreksresultaten. Hier ligt volgens
hen ook een taak voor de uitvoeringsorganisaties. De Rekenkamer constateerde
dat in een aantal gevallen inderdaad rechtstreeks terugkoppeling plaatsvond
zonder tussenkomst van het rba.Ook de organisaties die Melkert-regelingen uitvoeren, gaven in het algemeen
aan een consequente uitvoering van het sanctiebeleid noodzakelijk te vinden.De Rijksconsulenten van het Ministerie van szw kwamen tot een aantal kritische
opmerkingen. In drie van de vier grote steden signaleerden de Rijksconsulenten
tekortkomingen in het systeem van herbeoordeling van cliënten en de verwerking
van kennisgevingen van de rba's. In het Programma van Toezicht op Gemeenten
1996 van de Rijksconsulenten is het toezicht op het sanctiebeleid als aandachtspunt
aangemerkt. Casus 6 Behalve vaardigheden en opleiding speelt ook de wil van de kandidaten
een grote rol bij het al dan niet slagen van de bemiddeling. H. (1964) is
iemand die uiteindelijk als een «niet-willer» wordt afgeschreven.
Hij is sinds 1992 werkloos, na het stoppen met zijn opleiding aan de Kunstacademie.
Hij is zich ervan bewust dat het met die opleiding moeilijk is om een plaats
te vinden en is dan ook bereid om zich op ander werk te oriënteren. Hij
geeft aan met gehandicapten te willen werken en meldt zich in 1994 spontaan
aan. Hij wil dan echter alleen voor de korte termijn aan de slag, om geld
voor een reis te verdienen. Hij wordt in die tijd niet geholpen aan een betrekking.
In 1995 meldt hij zich weer bij de trajectbemiddeling. Ook nu geeft hij weer
aan als activiteitenbegeleider of in de kinderopvang te willen werken. Hoewel
hij in principe te hoog is opgeleid voor een Melkertbaan, wordt hij door zijn
gebrek aan werkervaring toch voorgedragen als assistent activiteitenbegeleider.
Vanaf december kan hij in die functie aan de slag. In januari 1996 blijkt
echter dat H. helemaal niet goed functioneert op zijn afdeling. De leiding
is ontevreden, omdat H. vaak te laat of onuitgeslapen op het werk verschijnt.
Ondanks herhaalde gesprekken hierover en beloftes tot verbetering van H. verandert
de situatie niet. De proeftijd zit er tegen die tijd bijna op en de uitvoeringsorganisatie
besluit samen met de werkgever dat contractverlenging geen zin heeft. Op dat
moment is H. ziek, maar als hij terugkomt wordt hij op de hoogte gesteld van
zijn ontslag. Hem wordt verzocht om direct contact op te nemen met de uitvoeringsorganisatie.
H. wil de resterende tijd van zijn contract nog graag uitdienen en komt dit
met zijn werkgever overeen. Deze belofte komt hij echter niet na. Ook neemt
hij, ondanks uitdrukkelijke verzoeken, geen contact meer op met de trajectbemiddeling.
Daarop besluit men H. niet verder te bemiddelen of op te roepen en wordt een
kennisgeving verstuurd naar de GSD, onder vermelding van «niet-willer». 5.5 Uitvoering scholing en begeleidingDe uitvoeringsorganisaties en inleners waren zelf verantwoordelijk voor
de begeleiding en functiegerichte scholing. Het rba was verantwoordelijk voor
de op doorstroming naar reguliere arbeid gerichte scholing. Naar het oordeel
van de Arbeidsvoorziening stonden door de bezuinigingen sommige voorzieningen
zwaar onder druk.Bij de jwg lag voor de begeleiding van jongeren op de werkvloer het voortouw
bij de inlener. De begeleiding door de jwg-organisatie zelf werd afhankelijk
gesteld van de individuele noodzaak daartoe. In Rotterdam en Den Haag vonden
structureel twee maandelijkse functioneringsgesprekken plaats tussen de consulent
en de jongere op basis van een beoordelingsformulier. Amsterdam werkt aan
het invoeren van een dergelijk systeem.Ook bij de banenpoolers ligt de begeleidingstaak in eerste instantie bij
de inlener. In Amsterdam vormt een dagelijks telefonisch spreekuur van de
consulent de basis van de begeleiding. De verdere begeleiding is nog niet
in vaste procedures vastgelegd. In Utrecht vonden begeleidingsgesprekken in
het eerste jaar van het dienstverband plaats naar behoefte van de banenpoolers
zelf. In het tweede jaar vonden de gesprekken tweemaal per jaar plaats.Bij Melkert I lag de verantwoordelijkheid voor scholing en begeleiding
primair bij de inlenende instellingen. De functie- en doorstromingsgerichte
opleidingen in bijvoorbeeld de zorgsector werden veelal in eigen huis verzorgd.
Via regelingen op het gebied van bedrijfstakgewijze scholing bereidt de Arbeidsvoorziening
langdurig werklozen voor op een dienstverband in het kader van Melkert I. De landelijke organisaties die Melkert II uitvoeren benadrukten het belang
van goede afspraken over begeleiding en scholing met de inlenende bedrijven.
Die afspraken worden verschillend ingevuld. Dat varieert van de verantwoordelijkheid
voor scholing en begeleiding geheel bij de werkgever leggen tot eerstverantwoordelijkheid
bij de organisatie zelf, vaak wel met afspraken over aanvullende begeleiding
door een mentor op de werkplek. Wijs geworden door hun ervaringen met achterstandsgroepen
in het verleden hanteerden (landelijke) organisaties die Melkert II uitvoerden
meestal een zeer strak scholings- en begeleidingsmodel.De Rekenkamer constateerde dat verschillende uitvoeringsorganisaties vanaf
1995 streefden naar een meer structurele scholing en begeleiding van jongeren. 5.6 ConclusiesDe Rekenkamer concludeert dat zich knelpunten voordoen in de afstemming
en samenwerking tussen de uitvoeringsorganisaties onderling. Ook de samenwerking
tussen deze organisaties en de Arbeidsvoorziening laat in een aantal plaatsen
nog te wensen over. Dit heeft volgens de Rekenkamer nadelige gevolgen voor
de inschakeling van werkzoekenden in het arbeidsproces.In de vier grote steden begint een gezamenlijke aanpak van de grond te
komen. De Rekenkamer staat positief tegenover deze ontwikkeling, maar zou
graag zien dat deze in een hoger tempo verliep, gelet op het belang van een
gezamenlijke aanpak voor de inschakeling van werkzoekenden.De voordracht van kandidaten door de Arbeidsvoorziening en de gemeentelijke
sociale diensten verloopt niet efficiënt doordat de geautomatiseerde
bestanden niet de mogelijkheid bieden om kandidaten te selecteren op basis
van de criteria die voor de regelingen gelden.De Rekenkamer wacht met belangstelling af in hoeverre de besluitvorming
van Arbeidsvoorziening over de kosteloze dienstverlening ten goede zal komen
aan de selectie en voordracht van kandidaten voor Melkert II. Zij geeft de
Arbeidsvoorziening in overweging richtlijnen op te stellen voor de invulling
van de «Regeling inkoop dienstverlening Arbeidsvoorziening door gemeenten
1996».De Rekenkamer concludeert dat het sanctiebeleid in de grote steden volop
in beweging was en meent dat het voorgenomen onderzoek van de Rijksconsulenten
van het Ministerie van szw een belangrijke bijdrage kan leveren aan een verdere
aanscherping van het beleid.De Rekenkamer constateerde dat er in de loop van 1995 vanuit de uitvoeringsorganisaties
aanzetten waren tot een meer structurele benadering van scholing en begeleiding. 5.7 Reactie minister, vng en cbaDe minister schreef in zijn reactie dat de Rijksconsulenten inderdaad
kritsche opmerkingen hadden gemaakt over de uitvoering van het sanctiebeleid.
Deze constatering past volgens de minister wel in de context van het totale
beleid gericht op uitstroom uit de bijstand, maar hij zag niet in wat deze
toevoegt aan het verbeteren van de instrumenten van additionele arbeid.De vng schreef in haar reactie dat aan de verbetering van de samenwerking
tussen gemeenten en Arbeidsvoorziening werd gewerkt. Daarbij was
volgens de vng een belangrijke voorwaarde dat helder wordt waarop Arbeidsvoorziening
aanspreekbaar is.Het cba liet weten dat het er bewust van had afgezien om richtlijnen te
geven voor de invulling van de Regeling inkoop dienstverlening Arbeidsvoorziening
door gemeenten. Inmiddels zijn wel een modelcontract en een concept-producten-handboek
ontwikkeld.Naar aanleiding van de conclusie van de Rekenkamer dat de bestanden van
Arbeidsvoorziening niet helemaal geschikt zijn om kandidaten te selecteren
op voor de regeling relevante kenmerken, wees het cba er op dat er een kwalitatieve
discrepantie bestaat tussen de voordracht (op formele kenmerken) en de daadwerkelijke
plaatsing waarbij nog een selectie op subjectieve factoren werd uitgevoerd.
Hierbij spelen tekortkomingen in het automatiseringssysteem van Arbeidsvoorziening
een geringe rol. Per 1 januari 1997 wordt het overigens mogelijk om te selecteren
op uitkeringssoort. 6 FINANCIERING 6.1 InleidingAlle regelingen kennen verschillende financieringscomponenten. Naast de
reguliere componenten (tabel 10) zijn er nog andere bronnen, zoals scholingssubsidies,
subsidies van het Europees Sociaal Fonds, aanvullende gemeentelijke bijdragen
en het gemeentelijke aandeel in de vrijvallende uitkeringen. Tabel 10 Reguliere financieringscomponenten RegelingRijksvergoeding
loonkostenRijksvergoeding uitvoeringskostenInleen- vergoedingSubsidie
Arbvo JWGxx   BanenpoolxxxxMelkert-Ixx   Melkert-IIx x De complexiteit van de financiering bracht aanzienlijke administratieve
lasten met zich mee. Ook het voeren van een afzonderlijke administratie voor
de verantwoording vonden de uitvoeringsorganisaties bewerkelijk. 6.2 jwg en banenpoolDe loonkosten van jwg-jongeren worden geheel door het rijk vergoed. Behalve
de loonkosten verstrekt het rijk ook vergoedingen ter dekking van onder meer
de uitvoeringskosten en de kosten voor scholing en begeleiding. De bijdragen
voor de uitvoeringskosten zijn in 1994 toegevoegd aan het Fonds sociale vernieuwing.
Daarbij was uitgegaan van een prognose van het aantal jwg'ers.Ook de «rijksstartgelden banenpools» ter dekking van zowel
loon- als uitvoeringskosten, jaarlijks f 7 000 per deelnemer, vormen
onderdeel van het Fonds sociale vernieuwing. Bij de banenpoolregeling maken
verder de vrijvallende uitkeringsgelden, de startsubsidie van de Arbeidsvoorziening
en vergoedingen van de inlener deel uit van de financiering.Eind 1994 verhoogde de Tweede Kamer het aantal banenpoolplaatsen met 5 000
tot 26 400 (amendement van Zijl). Eind 1995 waren er hiervan 22 398
gerealiseerd. Omdat het geld voor de banenpoolplaatsen ongeoormerkt in het
Fonds sociale vernieuwing wordt gestort is niet na te gaan in welke gemeenten
de realisatie was achtergebleven.De Rekenkamer constateerde dat de exploitatie van de jwg in alle grote
steden problemen gaf. Ook het Ministerie van szw signaleerde dit in de knelpuntenanalyse.
In Den Haag bijvoorbeeld was de financiering vanaf het begin ontoereikend.
De vergoeding voor de uitvoeringskosten was weliswaar verhoogd van f 1 800
naar f 2 500 per arbeidsplaats, maar tegelijkertijd was de bijdrage
gemaximeerd tot 250 jongeren, terwijl eind 1995 ruim 500 Haagse jongeren in
de jwg zaten. In een aantal steden werd het positieve resultaat van de banenpool
aangewend voor de financiering van de exploitatietekorten bij de jwg.Ook de bekostiging van de banenpools is problematisch, vooral door het
onzekere karakter van sommige financieringsbronnen.Bij zowel de jwg als de banenpoolregeling kunnen de uitvoeringsorganisaties
in principe een vergoeding aan de inlenende instantie vragen. Bij de jwg gebeurde
dat in de grote steden in 1995 niet. De gevraagde inleenvergoedingen voor
deelnemers aan de banenpoolregeling varieerden. De richtlijn
van het cba voor de hoogte van de vergoeding bedroeg f 2 500 per jaar,
exclusief onkostenvergoeding. In de praktijk week men daarvan af. Volgens
de Rekenkamer vormden de totaal beschikbare financiële middelen en niet
de aard van de werkzaamheden een verklaring voor deze verschillen. 6.3 Melkert-regelingenMelkert I heeft het karakter van lump sum financiering: de betreffende
gemeenten krijgen middelen toegekend die toereikend moeten zijn voor de uit
te voeren taken. In 1995 bedroeg de rijksbijdrage in de gemeentelijke sector
f 40 000 per arbeidsplaats. Gemeenten konden deze bijdrage besteden
aan dienstbetrekkingen die zijzelf met langdurig werklozen aangaan. Zij konden
echter ook besluiten arbeidsplaatsen bij instellingen in de collectieve sector
tot stand te brengen. De gemeenten vergoeden in dat geval de werkelijke arbeidskosten.
Daarnaast krijgen de instellingen nog een bedrag van maximaal f 4 000
per arbeidsplaats voor aanvullende kosten.De Rekenkamer berekende dat bij een 32-urige werkweek de gemiddelde loonkosten
in 1995 circa f 31 000 moesten bedragen.In de zorgsector liep de subsidie per arbeidsplaats op van f 35 500
voor het eerste jaar tot f 40 000 voor het vierde jaar en volgende
jaren van in dienst zijn. In de subsidie zat een vergoeding van circa f 4 000
voor bijkomende kosten.Voor gemeenten was dus in 1995 circa f 4 500 meer beschikbaar
voor aanvullende kosten dan voor instellingen in de zorgsector en in de collectieve
sector.Bij Melkert-II ontvangt een werkgever voor iedere deelnemer een subsidie
van jaarlijks maximaal f 18 000. Dit bedrag is gebaseerd op het
gemiddelde rijksaandeel in de bespaarde uitkering. Om de financiering sluitend
te krijgen kunnen de uitvoeringsorganisaties een vergoeding van de inlenende
instantie vragen. De gevraagde bijdragen bleken sterk uiteen te lopen. 6.4 ConclusiesDe Rekenkamer vindt dat de diversiteit van financieringsbronnen en -methodieken
tot een ondoorzichtige situatie heeft geleid, waardoor de administratieve
lasten voor de uitvoeringsorganisaties vergroot worden. Verder vraagt zij
aandacht voor mogelijke wildgroei in de gevraagde werkgeversbijdragen. De
soms grote verschillen tussen de steden onderling en (landelijke) uitvoeringsorganisaties
waren volgens haar niet te herleiden tot de aard van de werkzaamheden of de
productiviteit van de deelnemers. 6.5 Reactie minister en vng en commentaar RekenkamerDe minister merkt in zijn reactie op dat de hoogte van de inleenvergoeding
in het kader van de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden
decentraal wordt vastgesteld. Op lokaal niveau kan immers de inleenvergoeding
worden afgestemd op individuele en plaatselijke omstandigheden. Dit heeft
verschillen in inleenvergoeding tot gevolg. Deze diversiteit is nadrukkelijk
beoogd en hij meende dat derhalve geen sprake was van wildgroei. Aldus is
het volgens de minister mogelijk om bij de evaluatie de voor- en nadelen van
de verschillende vormen te kunnen beoordelen op het aspect van effectiviteit
van het instrument in relatie tot de gekozen financieringsopzet. Volgens de minister past de lump sum voor gemeenten in de benadering dat
de gemeenten optimale vrijheid moet worden geboden om de regeling optimaal
uit te voeren. De financiële ruimte die de gemeenten daarbij de eerste
jaren inderdaad hebben, kan worden benut voor het opvangen van aanloopkosten
en voor het creëren van extra banen, vooruitlopend op de toekenningen
in latere jaren.De vng miste in het overzicht van de financieringscomponenten van de verschillende
regelingen de gemeentelijke bijdragen. De uitvoering van de Melkert-I-regeling
bij gemeenten kende volgens de vng vrij grote tekorten in de sfeer van de
overhead.Hoewel ook de vng uiteenlopende inleenvergoedingen signaleerde wees zij
een centrale normering voor inleenvergoedingen af. De Rekenkamer hecht aan een inleenvergoeding die aansluit op de aard van
de werkzaamheden en de productiviteit van de deelnemers. Zo kan verdringing
en concurrentievervalsing verder worden beperkt. 7 STROOMLIJNINGSPLANNEN 7.1 InleidingIn het regeerakkoord is vastgelegd dat de programma's voor additionele
arbeid moeten worden gestroomlijnd. Van de onderzochte regelingen vallen er
twee, de jwg en de banenpoolregeling onder de stroomlijningsplannen. De Rekenkamer
heeft onderzocht in hoeverre de stroomlijningsplannen een oplossing kunnen
vormen voor de door haar geconstateerde knelpunten, te weten:• samenwerking tussen uitvoeringsorganen onderling en tussen uitvoeringsorganen
en Arbeidsvoorziening;• onbemiddelbaarheid van een aanzienlijk deel van de doelgroep, ook
voor additionele arbeid;• overlappende doelgroepen;• concurrentie op de additionele-banenmarkt;• ondoorzichtige financiering;• tegengaan van verdringing van reguliere werkgelegenheid. 7.2 KabinetsplannenIn de discussienota «Stroomlijning van gesubsidieerde arbeid: naar
een brede inschakeling van werkzoekenden» (augustus 1995) staat herschikking
van verantwoordelijkheden tussen gemeenten, Arbeidsvoorziening en bedrijfsverenigingen
centraal. De Arbeidsvoorziening moet in samenspraak met de uitkerende instanties
zorg gaan dragen voor de voordracht van kandidaten. Ook levert zij een bijdrage
aan de uitstroom naar regulier werk. De gemeenten krijgen ruimte voor een
geïntegreerde uitvoeringsorganisatie. Zij werven de gesubsidieerde banen.
De bestaande geldstromen worden gebundeld tot een gemeentelijk werkfonds.De nieuwe verdeling van verantwoordelijkheden moet optimale mogelijkheden
bieden voor een integrale uitvoering op lokaal niveau, het vergroten van de
decentrale beleidsvrijheid en het verbeteren van de ruimte voor maatwerk.
Uiteindelijk moet een omvangrijker groep werkzoekenden meer kans op inschakeling
worden geboden. Tevens moet dit een oplossing bieden voor een aantal knelpunten
in de uitvoering.De stroomlijningsplannen voorzien in het bijeenbrengen van de verschillende
financieringsstromen in een gemeentelijk werkfonds. Dit bevordert naar verwachting
de integratie van beleid en uitvoering op lokaal niveau en leidt tot een vermindering
van de uitvoeringskosten. Het vervallen van de bestaande schotten maakt een
flexibeler inzet van middelen op lokaal niveau mogelijk.In de stroomlijningsplannen worden concurrentievervalsing en verdringing
tegengegaan door (gelimiteerde) detachering bij werkgevers in verschillende
sectoren in gelijke mate mogelijk te maken. Verder zal een toets op recent
ontslag plaatsvinden: een werkgever mag in de periode van zes maanden voorafgaande
aan de plaatsing geen dienstbetrekking hebben beëindigd om bedrijfseconomische
redenen. Ook het vragen van een adequate inleenvergoeding kan concurrentievervalsing
beperken. 7.3 Reacties uit het veldDe vng, de vier grote steden, de Arbeidsvoorziening en de Sociaal Economische
Raad (ser) gaven een reactie op de stroomlijningsplannen. De vng reageerde positief, maar meende wel dat de Melkertregelingen bij
de stroomlijning betrokken moesten worden. Ook moest de taakverdeling tussen
de Arbeidsvoorziening en de gemeenten helderder geformuleerd worden. De wijze
van financieren achtte de vng nog te weinig uitgewerkt om te kunnen beoordelen
of deze acceptabel was.De vier grote steden waren van mening dat er jaarlijks overleg over de
omvang van het werkfonds zou moeten plaatsvinden. Ook zij vonden dat de Melkert-II-regeling
zo snel mogelijk in de Wiw moest worden betrokken. Categorisering van werkzoekenden
moest in overleg tussen het rba en de gemeente gebeuren, rekening houdend
met regionale omstandigheden. Dus geen landelijke categorisering, zoals in
de stroomlijningsplannen wordt voorgesteld.De Arbeidsvoorziening vond niet voldoende gewaarborgd dat er geen tweede
publieke bemiddelingsorganisatie naast de Arbeidsvoorziening zou ontstaan.
Zij was tegen het opnemen van het instrument «werkervaringsplaatsen»
in de nieuwe Wiw, omdat zij de toepassing van dit middel zelf wilde blijven
regelen.De ser tenslotte was het eens met de voorgenomen stroomlijning. De ser
meende dat de Melkert-regelingen niet in de Wiw thuishoorden, omdat deze regelingen
een geheel andere doelgroep hadden. Hij adviseerde de doelgroep van de Wiw
te beperken tot de moeilijkst plaatsbare categorie. Ook de ser wees het overhevelen
van de werkervaringsplaatsen naar de Wiw af. In de Wiw diende een toets op
additionaliteit en verdringing te worden opgenomen. De SER constateerde een
spanning tussen de voorgestelde budgetfinanciering en de sluitende aanpak
die de jwg voorschrijft. 7.4 Beoordeling RekenkamerDe Rekenkamer is van oordeel dat de stroomlijningsplannen naar het zich
laat aanzien inderdaad een gunstig effect kunnen hebben op een aantal gesignaleerde
knelpunten. Zij heeft nog enkele kanttekeningen:• de geboden mogelijkheden voor maatwerk kunnen pas optimaal worden
benut als bij zowel rijk als gemeenten een totaalbeeld van de bemiddelbaarheid
van langdurig werklozen beschikbaar is;• mede vanwege de exploitatietekorten bij de jwg vraagt de Rekenkamer
zich af welk gedeelte van het Fonds sociale vernieuwing zal worden overgeheveld
naar het nieuwe gemeentelijke werkfonds en op basis van welke maatstaven de
verdeling van het werkfonds – bijvoorbeeld de budgetten voor scholing
en aanvullende kosten daarin – over de gemeenten zal plaatsvinden;• betwijfeld wordt of de stroomlijningsplannen op het punt van verdringing
ver genoeg gaan. De toetsingsprocedures die de jwg-organisaties en banenpools
in de praktijk hanteerden gaan namelijk verder dan de stroomlijningsvoorstellen;• de knelpunten die mede aanleiding waren voor het in gang zetten
van de stroomlijning doen zich volgens de Rekenkamer ook voor bij de regelingen
die geen deel zullen uitmaken van het nieuwe instrumentarium;• doordat de 60 000 Melkertbanen buiten de stroomlijning blijven,
worden de mogelijkheden voor integratie van beleid en uitvoering op lokaal
niveau niet volledig benut. De schotten tussen enerzijds de Wiw-regelingen
en anderzijds de Melkert-regelingen blijven immers bestaan, waardoor de totstandkoming
van een gezamenlijke aanpak niet wordt bevorderd. Ook treedt door de gescheiden
geldstromen slechts een beperkte vermindering van administratieve lasten op. De Rekenkamer geeft de minister van szw in overweging de positionering
van de Wiw-regelingen ten opzichte van de Melkert-regelingen expliciet te
betrekken bij de nadere uitwerking van het wetsvoorstel. 8 SLOTCONCLUSIESDe Rekenkamer is gematigd positief over de mate waarin en wijze waarop
in de vier grote steden de inschakeling van moeilijk plaatsbare werklozen
in het arbeidsproces plaatsvindt. In 1995 waren in totaal ruim 15 000
moeilijk plaatsbare werklozen in een van de vier onderzochte regelingen geplaatst,
waarmee circa 85% van de voor 1995 beschikbare ruimte werd benut.Verder beoordeelt zij de uitvoering van de regelingen door de uitvoeringsorganisaties
als voldoende. Zij staat positief tegenover de aanzetten tot een meer structurele
invulling van het sanctiebeleid en het scholingsbeleid.Het grootste knelpunt in de uitvoering van de regelingen ligt volgens
de Rekenkamer bij de geringe bemiddelbaarheid van een flink deel van de doelgroep.
Uit het onderzoek bleek dat voor een aanzienlijk aantal uitkeringsgerechtigden
plaatsing op een additionele arbeidsplaats niet of pas na zeer intensieve
begeleiding mogelijk is. Een totaalbeeld van de omvang en de bemiddelbaarheid
van de groep langdurig werklozen ontbrak nog. De door de Arbeidsvoorziening
in gang gezette categorisering van langdurig werklozen moet hierin gaan voorzien.
De Rekenkamer merkt op, dat zo'n categorisering pas optimaal bruikbaar is,
wanneer iedere categorie van passende activeringsmogelijkheden wordt voorzien.
Ook het onderzoek dat het Ministerie van szw laat uitvoeren naar de kwaliteit
van het aanbod als mogelijk belemmerende factor voor de invulling van de additionele
banen kan bijdragen aan een beter inzicht.De bemiddelbaarheid van de doelgroep is niet het enige probleem. Ook het
karakter van de arbeidsplaatsen kon een probleem vormen, omdat de functie-eisen
bij veel van de aangeboden arbeidsplaatsen te hoog lagen voor een deel van
de doelgroep. Er waren in het algemeen wel voldoende banen beschikbaar. Toch
waarschuwt de Rekenkamer voor een verzadiging van de additionele-arbeidsmarkt
op termijn, ook omdat drie van de vier regelingen zich op dezelfde sectoren
richten. Nu al is er in bepaalde sectoren een tekort aan additionele banen.In de Melkert-regelingen zijn niet voldoende maatregelen opgenomen om
er zeker van te kunnen zijn dat de gecreëerde banen geen bestaande werkgelegenheid
verdringen. Het begrip «verdringing» wordt in alle vier regelingen
verschillend geïnterpreteerd, waardoor ook de toetsing verschillend gebeurt.
Bij drie van de vier regelingen wordt alleen getoetst op interne verdringing,
niet op externe verdringing.Tenslotte vergt het bij elkaar brengen van kandidaten en banen nog enige
extra aanpassingen. De Rekenkamer constateerde dat de onderlinge samenwerking
tussen uitvoeringsorganisaties en tussen uitvoeringsorganisaties en de Arbeidsvoorziening
nog te wensen overlaat. In de vier grote steden waren reeds aanzetten gegeven
voor een gezamenlijke aanpak.De bestanden van de Arbeidsvoorziening en sociale diensten zijn niet helemaal
geschikt om kandidaten te selecteren op voor de regelingen relevante kenmerken.
In 1995 werd, afhankelijk van de stad en de regeling, 35%–85% van de
uit deze bestanden geselecteerde en voorgedragen kandidaten niet geplaatst.De kabinetsplannen voor stroomlijning van de programma's voor additionele
arbeid kunnen naar het oordeel van de Rekenkamer een gunstig effect hebben
op een aantal gesignaleerde knelpunten. Zij wijst er wel op dat voor een optimaal
effect van de stroomlijningsplannen inzicht in de omvang en de bemiddelbaarheid
van de doelgroep onontbeerlijk is. 9 HOOFDLIJNEN REACTIES BETROKKENEN 9.1 Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 9.1.1 AlgemeenDe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schreef, ook namens zijn
ambtgenoot van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, dat hij verheugd was dat
de Rekenkamer per saldo tot een positief oordeel komt over de mate waarin
en de wijze waarop in de vier grote steden de inschakeling van moeilijk plaatsbare
werklozen in het arbeidsproces plaatsvindt. Dat sterkt hem in de opvatting
dat hij voort moet gaan op de ingeslagen weg.Volgens hem hebben de Regeling extra werkgelegenheid landurig werklozen
en de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden onmiskenbaar
een activerende werking gehad, zowel aan de kant van de werkzoekenden als
bij de sociale diensten, Arbeidsvoorziening en andere intermediairs. Hij wees
er op dat de sterke groei van de werkloosheid noopte tot het voortvarend tot
stand brengen van deze twee nieuwe regelingen en de stroomlijning van enkele
bestaande regelingen. Dat de geringe bemiddelbaarheid van een flink deel van
de doelgroep het grootste knelpunt in de uitvoering van de onderzochte regelingen
vormde was al geruime tijd bekend. Juist daarom werden de twee nieuwe regelingen
ontworpen, vooruitlopend op de stroomlijning.Hij veronderstelde bekend dat de mogelijkheid voor werklozen om terug
te keren in het arbeidsproces afnemen naarmate de werkloosheid langer heeft
geduurd.De door de Rekenkamer geconstateerde knelpunten in de uitvoering (samenwerking
tussen uitvoerders, het bij elkaar brengen van kandidaten en banen en de bruikbaarheid
van de bestanden van Arbeidsvoorziening en sociale diensten) herkende de minister. 9.1.2 Categorisering doelgroepVoorzover de constatering van de Rekenkamer dat een totaalbeeld van de
bemiddelbaarheid van de groep langdurig werklozen ontbreekt betekent dat de
Rekenkamer vindt dat de twee nieuwe regelingen uitgesteld hadden moeten worden,
wijst de minister op de urgentie van het werkloosheidsvraagstuk, die geen
uitstel van enkele jaren duldde. Volgens hem was door de fasegewijze invoering
van de regelingen en de mogelijkheid tot tussentijdse aanpassingen ruimte
geschapen en benut om in te spelen op nieuwe inzichten. 9.1.3 VerdringingDe conclusies van de Rekenkamer over verdringing deelde de minister niet.
Volgens hem waren er in de Regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen
en de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden wel degelijk
voldoende waarborgen tegen verdringing geschapen. In de Regeling extra werkgelegenheid
voor langdurig werklozen gebeurt dat door de combinatie van interne toetsing
binnen de instelling, externe toetsing en gescheiden bekostiging met bijbehorende
controle. Over de uitwerking van een aanvullende steeksproefsgewijze accountantscontrole
vond nog overleg plaats. De Rekenkamer laat zijn inziens ten onrechte de verdringingstoets
die plaatsvindt in het kader van de Wet vermindering afdrachten (Wva) buiten
beschouwing, terwijl die wel relevant is als een extra waarborg.Voor de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden was
steeds onderkend dat een zekere mate van verdringing niet viel te vermijden
en dat de mate van verdringing (zolang deze binnen redelijk te achten
grenzen bleef) niet op voorhand als selectiecriterium bij de keuze van de
experimentele projecten zou moeten worden gehanteerd. Wel zou de mate van
verdringing extra aandacht krijgen in de evaluatie van de regeling.De minister achtte een dubbele toets op verdringing, zoals in de Banenpoolregeling,
niet meer nodig, omdat in andere regelingen voldoende ervaring was opgedaan
met de enkele toets. Bij de Wiw zou hij dan ook de enkele toets gaan hanteren.
De minister wees in dit verband er op dat vanaf januari 1997 een nieuwe cao-thuiszorg
zou gaan gelden, waarin de sociale partners de functies en taken van additionele
banen helderder en scherper hebben afgebakend ten opzichte van het overig
personeel.De minister was ten slotte van mening dat er tussen de ministeries van
szw en van vws geen sprake was van verschillen in inzicht over de wijze waarop
verdringing kan worden tegengegaan. 9.1.4 Verzadiging additionele-banenmarktIn antwoord op de opmerkingen van de Rekenkamer over mogelijk verzadiging
van de additionele-banenmarkt wees de minister op een onderzoek van het Nederlands
Economisch Instituut (nei) uit 1995. Volgens hem concludeert het nei in dit
rapport dat tot 1998 nog een groei van additionele arbeidsplaatsen van 10%
à 30% in de collectieve sector mogelijk is. 9.1.5 StroomlijningVolgens de minister blijft de Subsidieregeling experimenten activering
uitkeringsgelden niet buiten de stroomlijning. De arbeidsplaatsen in de Subsidieregeling
zijn in belangrijke mate vergelijkbaar met de Wiw-werkervaringsplaatsen. Bij
de beëindiging van de Subsidieregeling experimenten activering uitkeringsgelden
per 1 januari 1999 zal de opgebouwde deskundigheid in het kader van de Wiw
worden gecontinueerd. Volgens de minister is in feite is dus de Subsidieregeling
onderdeel van de stroomlijningsoperatie.De Regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen is zijns inziens
terecht niet in de stroomlijningsoperatie betrokken vanwege het afwijkende
karakter van de regeling. Deze regeling heeft niet de werknemer als uitgangspunt,
maar de arbeidsplaats. De regeling beoogt in feite niets anders dan een uitbreiding
van de collectieve sector met 40 000 arbeidsplaatsen. 9.2 Vereniging Nederlandse GemeentenDe vng schreef in haar reactie dat zij van oordeel was dat in de nota
een herkenbaar beeld, «niet mooier dan het is, maar ook niet slechter»,
was geschetst van de inzet van gesubsidieerde arbeid. Volgens de vng is gesubsidieerde
arbeid bijna per definitie niet de beste oplossing, maar maatschappelijk wel
noodzakelijk. Op lokaal niveau werd daaraan met zeer grote inzet vorm gegeven.
De vng ondersteunde de conclusies van de Rekenkamer over de problemen rond
de doelgroep, de arbeidsplaatsen, de salariëring, de werktijden en de
financieringssystematiek van de regelingen. Over het salarisniveau merkte
de vng op dat als cao's al salarisschalen op het vereiste niveau hebben, het
toch vaak zeer lastig blijkt om functies te scheppen die op dat niveau worden
gewaardeerd.Ook het belang van een zorgvuldige toetsing op verdringing onderschreef
de vng, zij het dat niet dermate bureaucratische procedures moeten worden
toegepast dat de realisatie van arbeidsplaatsen op de tocht komt te staan. Tenslotte moeten ook volgens de vng de Melkert-banen bij de stroomlijningsplannen
worden betrokken. 9.3 Centraal Bestuur ArbeidsvoorzieningHet cba beperkte zich in zijn reactie tot het maken van enkele kanttekeningen.
Het ervoer de pleidooi om de categorisering van langdurig werklozen voortvarend
te voltooien als een bevestiging van zijn beleidslijn.In dit verband merkt het cba op dat de toelatingscriteria voor de vier
onderzochte regelingen op gespannen voet staan met mogelijke uitkomsten van
de categorisering. In de criteria speelt de duur van de werkloosheid een doorslaggevende
rol. De afstand tot de arbeidsmarkt wordt echter volgens het cba door meer
factoren bepaald. Het is zelfs naar het oordeel van het cba veeleer omgekeerd:
een lange werkloosheidsduur wordt veroorzaakt door een grote afstand tot de
arbeidsmarkt. Daarom zouden na de voltooiing en landelijke implementatie van
de categorisering de toelatingscriteria van de regelingen hiermee in lijn
gebracht moeten worden.De Arbeidsvoorziening wil de werkervaringsplaatsen buiten de Wiw houden.
Versnippering van de uitvoering van werkervaringsregelingen over verschillende
organisaties zou ten koste gaan van de efficiency en de samenhang van het
proces. 10 NAWOORD REKENKAMERDe Rekenkamer wil haar waardering uitspreken voor de voortvarende wijze
waarop het kabinet de bestrijding van de langdurige werkloosheid ter hand
heeft genomen. Zij meent dat dit belangrijke resultaten heeft opgeleverd en
onderkent de activerende werking van het aanvullend arbeidsmarktbeleid op
zowel werkzoekenden als uitvoeringsorganisaties.Anders dan de minister veronderstelt, beschouwt de Rekenkamer de voltooiing
van het categoriseringsproces, waarbij voor iedere werkloze de afstand tot
de arbeidsmarkt wordt bepaald, geenszins als panacee voor het werkloosheidsprobleem.
Categorisering gekoppeld aan passende activeringsmogelijkheden zijn volgens
haar wel belangrijke voorwaarden voor een effectieve bestrijding van de langdurige
werkloosheid.De Rekenkamer is het niet eens met de mening van de minister over de toereikendheid
van de maatregelen tegen verdringing. Anders dan de minister vindt zij de
toets op verdringing in de Wva geen goede extra waarborg. Het weigeren van
een Wva-verklaring staat het aangaan van een arbeidsovereenkomst in het kader
van Melkert I en het toekennen van de bijbehorende subsidie namelijk niet
in de weg. Ook is de reikwijdte van de toets beperkt, want bijvoorbeeld ontslag
op eigen verzoek of via de rechter blijven buiten beschouwing. Daarnaast meent
zij dat de noodzakelijk geachte aanvullende accountantscontrole pas goed mogelijk
is als de voorwaarde «in aanvulling op bestaande werkgelegenheid»
nader is gepreciseerd.Gelet op de signalen uit de uitvoeringspraktijk vraagt de Rekenkamer zich
af of de minister kan volhouden dat de verdringing bij de uitvoering van Melkert
II zich beweegt binnen redelijk te achten grenzen. Voor de resterende looptijd
van de regeling acht zij meer waarborgen terzake gewenst. Verder betreurt
zij het dat de minister in de voorgenomen Wiw afziet van een dubbele toets
op verdringing. Zij meent dat een toets door een externe partij toegevoegde
waarde heeft.De wijze waarop de minister het nei-onderzoek naar de opnamecapaciteit
van additionele arbeid aanhaalt, behoeft naar de mening van de Rekenkamer
nuancering. In de eerste plaats concludeert het nei dat de geschatte groei
van 10% à 30% eerder naar de ondergrens van 10% zal neigen dan naar
de bovengrens van 30%. Verder stelt het nei dat vooral voor een groot aantal
gemeenten, onderwijsinstellingen en instellingen in de welzijnssector de grens
is bereikt. «In die instellingen kan het aantal additionele arbeidskrachten
niet verder worden uitgebreid» (nei, 1995). De Rekenkamer handhaaft
dan ook haar waarschuwing dat rekening gehouden moet worden met een verzadiging
van de additionele arbeidsmarkt.De Rekenkamer heeft met belangstelling kennis genomen van het standpunt
van de minister over de plaatsbepaling van de Melkert-regelingen ten opzichte
van de Wiw. Zijn standpunt laat onverlet dat zich thans in de uitvoeringspraktijk
een aantal knelpunten voordoet die, geplaatst tegen het licht van de komende
stroomlijningsoperatie, zeker aandacht verdienen. Aangezien deze (overigens
ook voor de minister herkenbare) knelpunten zich voordoen binnen en in de
afstemming tussen alle onderzochte regelingen blijft zij van mening dat de
komende stroomlijningsoperatie moet worden benut om de knelpunten in zowel
de Wiw-regelingen als in de Melkert-regelingen aan te pakken en de afstemming
tussen de verschillende regelingen te verbeteren. Lijst van afkortingen AbwAlgemene
bijstandswet CAOCollectieve Arbeidsovereenkomst CBACentraal
Bestuur voor de Arbeidsvoorziening CBSCentraal Bureau voor de
Statistiek COTGCentraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg GSDGemeentelijke
Sociale Dienst IVIOInstituut voor Individueel Onderwijs JWGJeugdwerkgarantiewetMelkert IRegeling extra werkgelegenheid voor langdurig werklozenMelkert IISubsidieregeling experimenten activering van uitkeringsgeldenNEINederlands Economisch Instituut NBRWNieuwe Banen
Rotterdam Werkt PIMProfessionele Instroom Methode voor achterstandsgroepenRBARegionaal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening RwwRijksgroepsregeling
werkloze werknemers SERSociaal Economische Raad SZWSociale
Zaken en Werkgelegenheid VNGVereniging van Nederlandse GemeentenVWSVolksgezondheid, Welzijn en Sport WAMAfdeling Werkgelegenheidsprojecten
en Arbeidsmarktbeleid van de gemeente Den Haag WiwWet inschakeling
werkzoekenden WswWet sociale werkvoorziening WvaWet
vermindering afdrachten 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25070-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl