Arbeidsmarktbeleid; Brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Minister voor Jeugd en Gezin
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29544, nr. 132

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29544 nr. 132

21-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBELEIDSNOTA WERKLEERPLICHT VOOR JONGEREN TOT 27 JAARInhoud blz.1. Inleiding2. Stand van zaken jongerenaanpak3. Het doel van de werkleerplicht4. Doelgroep werkleerplicht5. Vormgeving werkleerplicht5a. Werkleeraanbod5b. Ondersteuning5c. Inkomensvoorziening bij werkleerplicht5d. Financieringssystematiek6. Positionering werkleerplicht ten opzichte van
de Wet werk en bijstand7. Financiële paragraaf8. Consultatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29544Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 544Arbeidsmarktbeleid30 545Uitvoering Wet Werk en Bijstandnr. 132BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
EN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZINAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 december 2007Hierbij bieden wij u de beleidsnota aan over de uitwerking van de werkplicht
voor jongeren tot 27 jaarDe staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. AboutalebDe minister voor Jeugd en Gezin,A. RouvoetBELEIDSNOTA WERKLEERPLICHT VOOR JONGEREN TOT 27 JAARInhoud blz.1. Inleiding 22. Stand van zaken jongerenaanpak 33. Doel werkleerplicht 34. Doelgroep werkleerplicht 35. Vormgeving werkleerplicht: 5a. Werkleeraanbod 5b. Ondersteuning 7c. Inkomensvoorziening jongeren 7d. Financieringsystematiek 86. Positionering van de werkleerplicht ten opzichte van de WWB 97. Financiële consequenties 108. Consultatie 111. InleidingHet grootste deel van de jongeren gaat naar school of werkt. Maar er is
een deel van de jongeren dat niet meedoet aan onze samenleving. De situatie
van de jongeren die niet leren en/of niet werken staat hoog op de agenda van
het kabinet. Het kabinet wil deze jongeren activeren en bijstandsafhankelijkheid
tegen gaan. Het is sociaal niet aanvaardbaar en economisch niet verantwoord
dat jongeren langs de lijn staan. Het kabinet acht het verbeteren van de maatschappelijke
positie van jongeren noodzakelijk. Daarom is een substantiële verhoging
van de arbeidsparticipatie van deze jongeren van belang. Arbeidsparticipatie
beschermt jongeren tegen sociale problemen zoals armoede, sociale uitsluiting,
criminaliteit, en integratieproblemen.Een belangrijke stap in de richting naar hogere arbeidsparticipatie kan
worden gezet met de invoering van een werkleerplicht voor jongeren. Ook het
Coalitieakkoord noemt het voorstel voor een leerwerkplicht voor jongeren tot
27 jaar1. De werkleerplicht vormt een nieuw instrument
voor gemeenten ten behoeve van de jongeren die niet leren en/of niet werken.
Met deze beleidsnotitie informeer ik u ook namens mijn collegae van Onderwijs
en Jeugd & Gezin over de voornemens inzake de uitwerking van deze maatregel.Hieronder wordt allereerst ingegaan op de stand van zaken van de jongerenaanpak.
Het derde onderdeel behandelt het doel van de werkleerplicht. Vervolgens wordt
de doelgroep van de werkleerplicht beschreven in onderdeel 4. In onderdeel
5 staat de vormgeving van deze maatregel centraal. Daarna wordt ingegaan op
de positionering van de werkleerplicht ten opzichte van de huidige bijstandswet
(onderdeel 6). Financiële effecten van de voorgenomen maatregel komen
in onderdeel 7 aan de orde. Ten slotte wordt in onderdeel 8 ingegaan op de
consultatie van betrokken partijen over deze maatregel.2. Stand van zaken jongerenaanpakHet kabinet streeft naar een sluitende jeugdaanpak op het gebied van opvoeding,
onderwijs en arbeidstoeleiding. In diverse brieven bent u geïnformeerd
over de doelstellingen op dit terrein voor de komende jaren. Een daarvan is
de kabinetsreactie op het SER advies ««Niet de afkomst maar de
toekomst», Een betere positie van allochtone jongeren op de arbeidsmarkt»1.Daarnaast spelen ontwikkelingen op het terrein van het onderwijs een grote
rol. Per 1 augustus 2007 is de kwalificatieplicht tot 18 jaar ingevoerd.
Jongeren die nog geen achttien jaar zijn, nog geen startkwalificatie hebben
en de volledige leerplicht achter de rug hebben moeten een volledig onderwijsprogramma
volgen dat gericht is op het halen van een startkwalificatie. Het kabinet
heeft besloten de «Aanval op de Uitval» krachtig voort te zetten2. De doelstelling van dit kabinet is om het aantal nieuwe
voortijdige schoolverlaters met de helft terug te brengen tot 35 000
in 2012.Ook aan jongeren zonder zicht op opleiding of baan die met de bestaande
instrumenten niet worden bereikt wil het kabinet perspectief bieden, door
de landelijke invoering van campussen. Hierover bent u door de ministers voor
Jeugd en Gezin en van Justitie reeds geïnformeerd3. Om een stap te zetten in de richting van een meer sluitende jeugdaanpak,
wordt daaraan de maatregel van de werkleerplicht toegevoegd voor alle jongeren
die niet leren of niet werken en om die reden een beroep op de gemeente doen.3. Het doel van de werkleerplichtHet doel van de werkleerplicht is het bevorderen van een duurzame arbeidsparticipatie
van jongeren tot 27 jaar. Vandaar dat we spreken van een werkleerplicht4. Hoewel we van een werkleerplicht
spreken, neemt dat niet weg dat voor een aantal jongeren eerst een (reguliere)
opleiding nodig zal zijn om deze duurzame arbeidsparticipatie te kunnen bereiken.
Dat geldt met name voor jongeren die nog geen startkwalificatie hebben maar
wel in staat geacht worden deze te behalen. Het streven is om jongeren te
laten werken of leren of een combinatie van beide. In het bijzonder gaat het
om jongeren die nog geen vaste aansluiting hebben gevonden op de arbeidsmarkt.
Daarnaast beogen wij met de werkleerplicht te voorkomen dat jongeren een beroep
moeten doen op bijstand of afhankelijk blijven van een uitkering. De inzet
van de werkleerplicht is de kansen op duurzame arbeidsinschakeling te vergroten
door de jongeren te activeren tot deelname aan het arbeidsproces en maatschappelijke
activiteiten, en door te investeren in hun kennis en (werknemers-)vaardigheden.4. Doelgroep werkleerplichtIdealiter zouden alle jongeren die niet leren of werken onder het bereik
van de werkleerplicht moeten vallen. Daartoe zou de mogelijkheid om een beroep
te doen op de overheid moeten worden vervangen door de verplichting om zich
melden voor een leer/werkaanbod en dit te accepteren. Dit is echter juridisch
kwetsbaar. In dit verband verwijzen wij naar het advies van de Raad van State
bij een eerder wetsvoorstel voor een leerwerkplicht tot 23 jaar ingediend
in het kader van de aanpassing van de leerplicht en het invoeren van de kwalificatieplicht
tot 18 jaar. Daarin ging de leerwerkplicht uit van een generieke plicht voor
alle jongeren die niet leren of werken. De Raad van State was in zijn advies
over deze vormgeving van de leerwerkplicht zeer kritisch. De kritiek richtte
zich voornamelijk op de proportionaliteit en doelmatigheid van een generieke
plicht. Advies van de Raad was dan ook om bij de invoering van de informatieplicht
en de leerwerkplicht uit te gaan van de juridische mogelijkheden
voor die categorieën van jongeren aan wie deze bezwaren niet kleven.
Op basis van dit advies zijn wij vooralsnog geen voorstander van een landelijke
generieke werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar in de vorm van het eerdere
wetsvoorstel zoals voorgelegd aan Raad van State. Onze voorkeur is een werkleerplicht
tot 27 jaar waarbij jongeren zich vrijwillig melden voor een voorziening.
De jongeren hebben derhalve geen meldplicht.Het aantal jongeren dat zich bij de gemeente zal melden is niet exact
in kaart te brengen. Naar verwachting zullen de jongeren die niet economisch
zelfstandig zijn zich tot de gemeente wenden. Omdat de jongeren tot 27 jaar
geen beroep meer op bijstand kunnen doen, zullen zij onder de werking van
de werkleerplicht vallen en daarom rekenen wij de bijstandspopulatie van 18
tot 27 jaar tot de potentiële doelgroep van de werkleerplicht. Eind april
2007 waren er circa 28 940 jongeren tot 27 jaar in de bijstand. Eind
maart 2007 waren er 4 275 jongeren jonger dan 21 jaar in de bijstand.
Meer dan de helft van de jongeren is alleenstaand (56%), maar ook een
belangrijk aandeel is alleenstaande ouder (35%). Van de jongeren tot
27 jaar die eind 2006 in de bijstand zaten heeft 11% een ontheffing
van de arbeidsverplichtingen. Ultimo 2005 zat circa 54% van de WWB-jongeren
tot 27 jaar in een re-integratietraject.Ook de groep niet-uitkeringsgerechtigde jongeren die thans van de gemeente
ondersteuning krijgt bij re-integratie zal onder het bereik van de werkleerplicht
vallen. Ultimo 2006 gaat het om circa 2 700 niet-uitkeringsgerechtigde
jongeren tot 27 jaar die in een re-integratietraject zitten.De verwachting is dat de jongeren in de leeftijdscategorie van 16 tot
18 jaar minimaal vertegenwoordigd zullen zijn binnen de werkleerplicht. Jongeren
tot 18 jaar vallen onder de kwalificatieplicht op grond waarvan zij een volledig
onderwijsprogramma moeten volgen dat gericht is op het halen van een startkwalificatie.
Voor het geval dat jongeren al voor hun 18de verjaardag de startkwalificatie
behalen, of vrijgesteld zijn van de kwalificatieplicht, is het wenselijk dat
het leerwerkaanbod dat op grond van de werkleerplicht door de gemeente moet
worden gedaan ook voor deze groep bereikbaar is1.Alleenstaande ouders en gehandicapte jongeren behoeven speciale aandacht
bij de vormgeving van de werkleerplicht. Bij deze groep kan sprake zijn van
beperkingen, zoals zorgtaken, medische en/of fysieke beperkingen. De verplichtingen
uit hoofde van de werkleerplicht voor de alleenstaande ouders tot 27 jaar
met een kind tot 5 jaar kunnen parallel gaan lopen met een ander maatregel
uit het coalitieakkoord voor deze doelgroep. Die houdt in dat alleenstaande
ouders op verzoek zullen worden ontheven van de sollicitatieplicht en tegelijkertijd
een scholingsplicht krijgen opgelegd. Wij stellen voor om de rechten en plichten
van alleenstaande ouders in de WWB en de werkleerplicht op elkaar af te stemmen.
Dit betekent dat deze doelgroep gedurende de periode dat er wordt gezorgd
voor kinderen geen werkaanbod hoeft te aanvaarden. Een leeraanbod moet wel
worden aanvaard. Voor de alleenstaande ouders die kiezen om te gaan werken
blijft dat uiteraard mogelijk.Voor gehandicapte jongeren (die niet in aanmerking komen voor de Wajong
en de daarbij behorende re-integratievoorzieningen) is van belang dat het
aanbod aansluit bij hun mogelijkheden. Het uitgangspunt van maatwerk bij de
werkleerplicht zal vooral voor deze groep een cruciale rol spelen. Aan de
hand van de individuele situatie zal de gemeente beoordelen welk aanbod past
bij de jongere met inachtneming van zijn/haar mogelijkheden. Voor de groep
jongeren tot 27 jaar met een WSW-indicatie zal nader worden bezien
in hoeverre de werkleerplicht voor deze groep van toepassing wordt. Bij de
vormgeving van de bij de werkleerplicht horende inkomensvoorziening zal eveneens
aandacht worden gegeven aan de positie van genoemde groepen (zie hierna).
Dit mede in het licht van de aanhangig zijnde parlementaire bespreking van
de positie van deze groepen.De inzet is dat de werkleerplicht zoveel mogelijk werkloze jongeren bereikt.
Wij beseffen dat het wenselijk is om de thuisblijvers die niet leren of werken
ook te stimuleren zich richting de arbeidsmarkt of een opleiding te begeven.
Met het hierboven beschreven bereik van de werkleerplicht wordt een belangrijke
stap gezet. Wij zijn ons ervan bewust dat daarmee niet in één
keer een volledige sluitende aanpak van alle inactieve jongeren zal worden
bereikt. Daarom is het nodig om ons te buigen over de verschillende bestaande
en nieuwe juridische kaders en hierover ook in overleg te treden met onder
andere gemeenten om te zien aan welk instrumentarium (nog meer) behoefte is1. Daarnaast wordt voor heel Nederland in kaart gebracht
in hoeverre jongeren nu al geactiveerd worden om te leren en/of te werken
en voor welke jongeren dit onvoldoende het geval (b)lijkt te zijn. Met het
oog daarop worden de nodige stappen gezamenlijk door de betrokken departementen
gezet, onder leiding van het programmaministerie Jeugd & Gezin, in het
kader van het Project Campussen.5. Vormgeving werkleerplichtDe werkleerplicht regelt primair de verplichting van de gemeenten om aanbod
te doen en in samenhang daarmee een inkomensvoorziening voor jongeren.De jongere zal niet worden verplicht om het gemeentelijke aanbod te aanvaarden.
Wanneer de jongere het aanbod wel aanvaardt zal hij moeten voldoen aan de
daarmee samenhangende verplichtingen. Daar staat dan vervolgens loon, studiefinanciering
of een inkomensvoorziening tegenover. Bij de werkleerplicht bestaat dus alleen
recht op een inkomensvoorziening als de jongere het gemeentelijke aanbod accepteert.
Slechts in bepaalde, in de regeling nader gespecificeerde gevallen zal een
recht ontstaan op inkomensvoorziening los van de aanvaarding van een werkleeraanbod.De jongere zal verder een verplichting krijgen tot actieve deelname aan
het gemeentelijke aanbod. Inactief gedrag van jongeren leidt tot verlies van
inkomsten. Hiermee wordt het inactieve gedrag van jongeren tegengaan.5a. WerkleeraanbodDe gemeente is het bestuursorgaan dat bij uitstek in staat is maatwerk
te leveren. De gemeenten leveren al maatwerk in het kader van de WWB. Maatwerk
wordt ook bij werkleerplicht het cruciale uitgangspunt. Wij vinden het niet
wenselijk vanuit het Rijk voor te schrijven welk aanbod in een individueel
geval moet worden ingezet. De gemeente heeft de vrijheid om te bepalen wat
voor de betreffende jongere, afhankelijk van de persoonlijke situatie, als
noodzakelijk kan worden aangemerkt voor de duurzame arbeidsinschakeling. Wij
willen benadrukken dat het uitvoeren van de werkleerplicht uiteraard dient
aan te sluiten bij de huidige praktijk van gemeenten bij de begeleiding van
jongeren naar onderwijs en/of werk. Hiertoe worden voor de gemeente geen nieuwe
instrumenten aangereikt. Zoals in het kader van de WWB zal de gemeente hierbij
zo dicht mogelijk aansluiten bij de mogelijkheden en de opleiding van de jongeren. De gemeente bepaalt op grond hiervan het aanbod: een werkaanbod,
een leeraanbod, of een combinatie van beide.De startkwalificatie vormt binnen de leerwerkplicht een belangrijk ijkpunt.
Het kabinet is van mening dat een startkwalificatie een voorwaarde is voor
een duurzame plek op de arbeidsmarkt. Het aantal jongeren zonder deze kwalificatie
is de laatste jaren gedaald1, maar daar staat
tegenover dat veel jongeren die bijstandsgerechtigd zijn geen startkwalificatie
hebben: in 2003 was dat circa 68 procent. Aannemende dat er aan het opleidingsniveau
van bijstandsontvangers niet veel verandert2 gaat
het bij toepassing van dit percentage op het aantal bijstandsjongeren eind
april 2007 om circa 19 700 jongeren in de bijstand zonder startkwalificatie.
Jongeren die al ouder zijn en geen startkwalificatie hebben zijn over het
algemeen niet geschikt om terug te keren naar het reguliere onderwijs3. Voor hen zijn werkaanbod of maatwerktrajecten, waarin
een combinatie van leren en werken wordt aangeboden, een kansrijkere optie
dan de reguliere opleidingsprogramma’s.Daarom is het nodig dat de gemeente bij het aanbod aan de jongere die
nog geen startkwalificatie bezit, bepaalt of hij in staat mag worden geacht
deze te behalen. Voor diegenen die in staat geacht worden om een startkwalificatie
te halen zal de gemeente bezien welke route dan het meest geschikt is. Daarbij
zal ook gekeken worden naar de kans dat een jongere ook daadwerkelijk in staat
is om via de voorgestelde route de startkwalificatie te halen. Het uitgangspunt
bij de werkleerplicht is daarom dat voor jongeren zonder startkwalificatie
het aanbod gericht zal zijn op een route naar een startkwalificatie, mits
zij tot het behalen daarvan in staat geacht worden.Voor jongeren die reeds over een startkwalificatie beschikken ligt het
in de rede dat de gemeente een werkaanbod doet. Uiteraard staat het de gemeente
bij het doen van dit aanbod vrij om deze jongeren te wijzen op het belang
van het halen van hogere kwalificaties. Afhankelijk van de individuele capaciteiten
en vaardigheden kan het werkaanbod bestaan uit regulier werkaanbod (een match
op basis van de vele beschikbare vacatures in de regio) of regulier werk met
behulp van loonkostensubsidies. Waar dit niet aan de orde is biedt additioneel
werk mogelijkheden. Een werkstage van een korte periode kan ook een positieve
bijdrage leveren aan de arbeidsinschakeling: jongeren kunnen baat hebben bij
het opdoen van werkervaring en het wennen aan de werkcultuur (regelmaat en
gezagsverhoudingen). Binnen het werkaanbod voor jongeren met een startkwalificatie
kan ook ruimte voor scholing zijn, bijvoorbeeld als zij geen beroepsgericht
diploma hebben. Hier kan bij- of omscholing uitkomst bieden. De inzet van
Erkenning van Verworven Competenties (EVC) kan daarbij effectieve en gerichte
bijscholing bevorderen. Een goede samenwerking tussen gemeente en bedrijfsleven
zal een belangrijke bijdrage leveren aan de realisatie van de doelstellingen
van de werkleerplicht.Het is van belang dat de gemeente maatwerk levert en de jongeren een aanbod
doet dat op jongeren toegesneden is. Voor gemeenten kan het aantrekkelijk
zijn om jongeren naar het reguliere onderwijs te verwijzen, terwijl deze jongeren
hier lang niet altijd het meest bij gebaat zijn4.
Aan de andere kant wordt het na invoering van de werkleerplicht ook voor de
jongeren zelf aantrekkelijker om zich niet bij de gemeente te melden, maar
zich in te schrijven voor een Beroepsopleidende Leerweg (BOL-opleiding) in
het mbo. Ze kunnen dan in hun levensonderhoud voorzien door hun aanspraak
op studiefinanciering.Zowel het oneigenlijk doorverwijzen naar het reguliere onderwijs door
gemeenten als het oneigenlijke gebruik van de studiefinanciering door jongeren moet voorkomen worden. Hiertoe zullen SZW en OCW in overleg
met BZK op korte termijn het geheel van prikkels in het huidige systeem die
bovenstaande gedragseffecten bevorderen in kaart brengen en bezien welke maatregelen
nodig zijn. Daarbij denken wij aan goede afstemming tussen de gemeente en
onderwijsinstellingen bij de invulling van het werkleeraanbod en verplichte
begeleiding van de jongere door de gemeente, maar ook aan het veranderen van
prikkels, bijvoorbeeld in de studiefinanciering. Dit om te voorkomen dat studiefinanciering
een alternatief wordt voor een uitkering.Waar het gaat om schooluitval kunnen de uitkomsten van het IWI-rapport «Doorstart
voor de schooluitvaller» en het daarin voorgestelde sluitende jongerenvolgsysteem
van betekenis zijn. Dit rapport is door de Staatssecretaris van SZW op 30 oktober
2007 aan het parlement aangeboden1.5b. OndersteuningMet de werkleerplicht zullen jongeren allereerst worden begeleid naar
een baan of (reguliere) opleiding. Wanneer dit niet direct mogelijk is, is
het streven om jongeren een aanbod van de gemeente of van werkgevers te doen
dat perspectief biedt op deelname aan de arbeidsmarkt. Door het aanbieden
van een re-integratievoorziening is de inzet om de jongere op termijn voor
te bereiden op arbeidsinschakeling. Hierbij kan in samenwerking met zorg-
en hulpverlening ook aandacht worden besteed aan factoren die de arbeidsinschakeling
negatief beïnvloeden (psychische, sociale en cognitieve problemen). Mocht
blijken dat dit tot extra kosten voor de zorg leidt dan zullen deze kosten
afzonderlijk worden bezien.Voor een groep jongeren zal het aanbod bestaan uit gerichte trainingen
of assessments. Het blijkt dat veel jongeren geen helder beeld hebben van
het beroepsleven en dat ze niet weten wat ze willen2.
Hiermee kan het aanbod een preventief effect sorteren bij jongeren zodat een
goede werk/opleidingkeuze wordt gemaakt.Er zal een groep jongeren zijn waarvoor bemiddeling of training beperkt
effect heeft en waar de productiviteit, om diverse redenen, structureel lager
ligt dan het loon. Het is belangrijk om ook deze groep te betrekken in het
arbeidsproces door middel van sociale activering.5c. Inkomensvoorziening bij werkleerplichtMet de werkleerplicht zullen jongeren een aanbod van de gemeente krijgen.
Het streven is daarbij dat jongeren uit dat aanbod voldoende inkomsten genereren
om in hun bestaan te kunnen voorzien. Dit zal niet altijd mogelijk zijn. Voor
de gevallen dat dit niet lukt, willen wij binnen de werkleerplicht een aanvullende
inkomensvoorziening creëren. Die inkomensvoorziening, die in de plaats
komt van de inkomensvoorziening op grond van de WWB, zal toereikend en passend
moeten zijn.Het recht op de inkomensvoorziening ontstaat in de volgende gevallen:• Jongeren die wegens een ziekte of (volledige) handicap niet in
staat zijn om te leren of werken. Het gaat om de groep die niet aan de criteria
voor Wajong voldoet en op dit moment aangewezen is op de bijstand.• Het leerwerkaanbod genereert onvoldoende middelen om in het levensonderhoud
te voorzien. De gemeente vult dan het inkomen van jongeren aan tot maximaal
de bijbehorende norm van de inkomensvoorziening. Hierbij kan men denken aan
jongeren die stage lopen waardoor ze tijdelijk niet in staat zijn om (voldoende)
inkomen te genereren.Voorkomen moet worden dat een gemeente geen aanbod doet en de jongere
zonder enige voorziening komt te staan. De inkomensvoorziening zal ertoe dienen
om jongeren in hun levensonderhoud te laten voorzien. Bij de bepaling van
de hoogte van de inkomensvoorziening achten wij twee uitgangspunten van belang.Het eerste uitgangspunt is dat strategisch gedrag moet worden voorkomen.
De huidige bijstandsuitkering is vaak hoger dan het deel van de studiefinanciering
dat men als gift krijgt. Dit kan een prikkel zijn om een uitkering aan te
vragen in plaats van te gaan studeren1, die zoveel
als mogelijk moet worden beperkt.Tweede uitgangspunt is dat de werkleerplicht moet stimuleren tot werken.
Jongeren die niet willen werken geven aan dat werk niet nodig is want de ontvangen
uitkering is voldoende om in het levensonderhoud te voorzien2. Met de inkomensvoorziening kunnen jongeren in hun levensonderhoud
voorzien, maar tegelijkertijd worden zij gestimuleerd om werk te aanvaarden.
Er is geen sprake van een armoedeval.Met het oog op deze twee uitgangspunten zullen de normen van de inkomensvoorziening
nader worden bepaald. Om strategisch bedrag te voorkomen is het van belang
dat de ene voorziening niet aantrekkelijker wordt ten opzichte van een andere
voorzieningen voor jongeren. Met name gaat het erom dat de inkomensvoorziening
voor jongeren redelijk in de pas loopt met wat jongeren ontvangen op basis
van de wet studiefinanciering (levensonderhoudsnorm). In de budgettaire berekeningen
is hiermee rekening gehouden. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat een
laag niveau van de inkomensvoorziening tot een risico leidt dat jongeren hun
toevlucht zoeken tot alternatieve illegale of semi-legale wijzen van levensonderhoud.Naar ons oordeel staan internationale verdragen niet in de weg aan een
afzonderlijk sociaal minimum voor deze leeftijdscategorie. Deze verdragen
geven aan dat er een sociaal minimum heeft te gelden, maar hebben geen betrekking
op de hoogte van dat minimum.Van leeftijdsdiscriminatie lijkt geen sprake nu jongeren ook bij andere
regelingen een afzonderlijke positie innemen. Ter zake zijn wij voornemens
het advies in te winnen van de Commissie Gelijke Behandeling.In een recente analyse3 is gekeken naar een
aantal gemeentelijke onderzoeken naar de redenen waarom personen de (contacten
rondom de) aanvraag van een bijstandsuitkering niet doorzetten (zgn. afhakers) en de wijze waarop ze daarna in hun levensonderhoud
voorzien. Op de vraag hoe men na afhaken in het levensonderhoud voorziet blijkt
dat velen op het moment van onderzoek inkomsten uit werk, studie of een uitkering
hebben (60% tot 80%). De restantpercentages worden veelal gevormd
door de categorie «onbekend» (waaronder de verhuisden). Voor zover
gemeenten conclusies uit bovengenoemde onderzoeken trekken achten zij de situatie
bij niet doorgezette aanvragen niet alarmerend. De inschatting is dat dit
risico bij invoering van de werkleerplicht niet significant zal toenemen.5d. FinancieringssystematiekBij de werkleerplicht moet op een tweetal punten de financiering worden
geregeld.Ten eerste moet de financiering van de voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling
en opleidingen worden geregeld, opdat geen beroep hoeft te worden
gedaan op een voorziening voor kosten van levensonderhoud. Reguliere opleiding
wordt in principe gefinancierd via het bekostigd onderwijs. Voor andere vormen
van scholing (niet-reguliere opleiding) kan de gemeente de re-integratiemiddelen
uit de WWB (het W-deel) aanwenden, waar het gaat om een voorziening gericht
op arbeidsinschakeling. Het bestaande budget volstaat naar verwachting hierbij.Ten tweede is dat de financiering van de inkomensvoorziening, voor zover
deze noodzakelijk is. Voor deze voorziening wordt aangesloten bij de bestaande
budgetsystematiek van de WWB. Daarmee wordt aangesloten bij de bestaande prikkel
in de WWB voor gemeenten om het beleid zoveel mogelijk te richten op duurzame
uitstroom uit een inkomensvoorziening en het voorkomen van instroom in deze
voorziening. De raming van het macrobudget voor het bijstandbudget en de raming
van het macrobudget voor inkomensvoorziening voor jongeren zullen tezamen
het budget I-deel vormen, dat met het verdeelmodel WWB wordt verdeeld. In
het onderhoudstraject WWB 2009 wordt de vraag meegenomen, of het verdeelmodel
moet worden aangepast. Met de VNG zijn meerjarige macrobudgetten I-deel afgesproken
die gelden voor de jaren 2008–2011. Afgesproken is dat jaarlijks wel
wordt gecorrigeerd voor effecten rijksbeleid. Het afschaffen van bijstand
tot 27 jaar en het introduceren van een nieuwe voorliggende inkomensvoorziening
voor deze groep, waarvan de kosten in het budget I-deel worden meegenomen,
zijn beiden effecten van rijksbeleid. Zowel het wegvallen van bijstandsuitgaven
voor jongeren tot 27 jaar, als het ontstaan van uitgaven voor de inkomensvoorziening
voor jongeren tot 27 jaar worden daarom als effecten van rijksbeleid verwerkt
in de budgetten I-deel 2009–2011, voor zover deze nog niet in de MLT,
die de basis vormt van de afspraken met de VNG, zijn verwerkt.6. Positionering werkleerplicht ten opzichte van
de Wet werk en bijstandGemeenten zijn actief op het terrein van de aanpak van jongeren. Veel
gemeenten voeren een beleid waarbij jongeren die een beroep doen op bijstand
meteen aan het werk worden gezet (workfirst). Daarbij is de inzet hen te begeleiden
naar regulier werk. De prikkel van de financieringswijze van de bijstand speelt
hierbij een rol. De aanpak van gemeenten voor jongeren levert een betekenisvolle
bijdrage aan het terugdringen van de jeugdwerkloosheid.Met de werkleerplicht willen wij het instrumentarium ter bestrijding van
de jeugdwerkloosheid versterken. Daartoe willen wij het recht op bijstand
vervangen door een recht op ondersteuning bij scholing en werk. De prioriteit
van de werkleerplicht ligt primair bij het aanbod aan jongeren: werken of
leren of een combinatie ervan. Secundair is, in voorkomende gevallen, de inkomensvoorziening
voor jongeren. Dit is een wezenlijke verandering ten opzichte van de Wet werk
en bijstand (WWB), waarbij de functie van de inkomenswaarborg een zwaarder
accent heeft.De werkleerplicht wijzigt de set van rechten en plichten, zowel voor jongeren
als voor de gemeente. De WWB regelt thans een, tegen de gemeente afdwingbare,
aanspraak op bijstand. Aan die aanspraak zijn voorwaarden voor de bijstandsgerechtigde
verbonden, gericht op arbeidsinschakeling. Voorts zijn gemeenten op grond
van de WWB verplicht een verordening vast te stellen met betrekking tot de
ondersteuning bij de arbeidsinschakeling en het aanbieden van voorzieningen
die daarop zijn gericht. Dit betreft zowel personen met een bijstandsuitkering,
als niet-uitkeringsgerechtigden. Individueel opeisbare aanspraken terzake
van deze ondersteuning met bijkomende voorzieningen ontstaan slechts, voor
zover de gemeenten daarin in de genoemde verordening voorzien.Zoals hiervoor is aangegeven, voeren veel gemeenten een workfirst-aanpak.
Deze aanpak geldt echter niet bij alle gemeenten en in gemeenten die deze
aanpak hanteren gelden vaak bepaalde leeftijdscategorieën. In het kader
van de werkleerplicht gaat workfirst voor alle gemeenten gelden waar het jongeren
tot 27 jaar betreft, waarbij een werkaanbod het recht op bijstand vervangt.De nieuwe regeling van de werkleerplicht zal inhouden dat jongeren een
tegen de gemeente afdwingbare aanspraak op een werk- of leeraanbod zullen
krijgen, met als spiegelbeeld een plicht van de gemeente om terzake een aanbod
te doen, afgestemd op de omstandigheden waarin de individuele jongere verkeert.Bij de WWB leidt het niet nakomen van de arbeidsverplichting tot een tijdelijke
verlaging of weigering van de bijstand; blijvende weigering is niet mogelijk.
Bij de werkleerplicht bestaat, in voorkomende gevallen, alleen dan recht op
een inkomensvoorziening als de jongere het gemeentelijke aanbod accepteert.Bij deze positionering van de werkleerplicht hebben wij het rapport van
de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) «De verzorgingsstaat
herwogen»1 betrokken. De WRR stelt in dit
rapport voor om het recht op een uitkering voor werkloze jongeren te vervangen
door een recht op werk of opleiding. De Raad stelt dat een verdere aanscherping
van de plichten nodig is om de sociale zekerheid betaalbaar te houden. De
WRR wijst er op dat de noodzaak van een voldoende grote arbeidsparticipatie
voor uitkeringsgerechtigden betekent dat ze zoveel mogelijk betrokken moeten
blijven in leer- en werkprocessen omdat langdurig werkverzuim of werkloosheid
vaak funest is voor toekomstige kansen op de arbeidsmarkt.Gelet op het vorenstaande overwegen wij met het oog op de werkleerplicht
een afzonderlijke wettelijke regeling te treffen, welke voor de doelgroep
in de plaats treedt van de WWB.7. Financiële paragraafIn het Coalitieakkoord is een taakstelling voor de werkleerplicht opgenomen.
Onder de noemer «bijstand vanaf 27 jaar» een ombuiging opgenomen
van € 250 miljoen structureel. Deze besparing is netto, dus na aftrek
van eventuele (extra) kosten voor leren en voor inkomensvoorzieningen2. Bij de berekening van deze taakstelling werd uitgegaan
van het aantal jongeren in de WWB, zoals dat op dat moment bekend was (39 000;
stand juni 2006). Het aantal jongeren is inmiddels gedaald; eind april 2007
was het aantal gedaald naar 28 940 jongeren. Uitgaande van dit aantal
resulteert een netto taakstelling voor de werkleerplicht van 181 miljoen in
2011.Het afschaffen van de bijstand voor jongeren onder de 27 jaar leidt tot
een besparing van circa 365 miljoen. Hier zullen meerkosten tegenover komen
te staan voor onderwijsvoorzieningen en inkomensvoorziening. Hier is een bedrag
van 184 miljoen voor gereserveerd. Afhankelijk van de verdere uitwerking van
de leerwerkplicht zal dit bedrag worden verdeeld over de onderwijs- en inkomensvoorzieningen.
Bij de nadere uitwerking zullen de financiële gevolgen conform artikel
2 van de Financiële verhoudingswet in kaart worden gebracht.8. ConsultatieBij de uitwerking van de werkleerplicht zijn diverse relevante partijen
geconsulteerd. In de consultatieronde zijn de uitgangspunten van de werkleerplicht
voorgelegd. Naast het Uitvoeringspanel (waarin VNG, Divosa en gemeenten vertegenwoordigd
zijn) en de VNG is de werkleerplicht besproken met SER en LCR.De Ingrado (Vereniging voor leerplichtambtenaren) zal eveneens worden
geraadpleegd bij de uitwerking van de leerwerkplicht in een wetsvoorstel.
De uitkomst van alle consultatierondes zal worden betrokken bij de nadere
uitwerking van de werkleerplicht. Hieronder wordt ingegaan op de advisering
door het uitvoeringspanel en op het standpunt van de VNG.Het Uitvoeringspanel (UP) zet in zijn advies vraagtekens bij de inkomensvoorziening
voor de zogeheten niet-kunners. Het zou een voorliggende voorziening worden
die lager is dan de bijstandsuitkering. Het kan betekenen dat een jongere
onder de 27 jaar daarmee beneden de armoedegrens komt. Het UP vraagt om nog
eens te kijken of de werkleerplicht niet binnen de WWB geregeld kan worden.
Daarmee zou het probleem van het vangnet voor niet-kunners mogelijk worden
opgelost. Het UP kaart het bereik van de jongeren aan die zich niet bij de
gemeente melden. Eveneens adviseert het UP om na te gaan of de leeftijdsgrens
van 27 jaar mogelijk in strijd komt met het Europese verbod op leeftijdsdiscriminatie
c.q. met het gelijkheidsbeginsel. Uit een eerste ambtelijke juridische verkenning
komt naar voren dat deze strijd niet aanwezig wordt geacht: het gegeven dat
het bij deze groep gaat om personen zonder arbeidsverleden, dan wel met een
beperkt arbeidsverleden, wordt dezerzijds een voldoende rechtvaardiging geacht
voor een specifiek op deze doelgroep gerichte regeling, waarin een extra accent
wordt gelegd op de toeleiding naar de arbeidsmarkt.De VNG heeft gereageerd op de beleidsnota en de gekozen uitgangspunten.
De VNG blijft nauw betrokken bij de uitwerking van de werkleerplicht en de
bijbehorende ramingen en zal in dat proces met een uitgebreidere reactie komen.
De VNG onderschrijft het streven dat jongeren via scholing en/of werk participeren
in de maatschappij. De WWB biedt gemeenten instrumenten om jongeren in de
bijstand aan de slag te gaan en dat doen gemeenten dan ook: het aantal jongeren
in de bijstand daalt. De werkleerplicht zou volgens de VNG een extra instrument
moeten zijn om jongeren te laten participeren, naast andere maatregelen zoals
preventie om voortijdig schooluitval tegen te gaan. De VNG is van mening dat
de eerste contouren van de werkleerplicht niet het beeld bevestigen dat hier
sprake is van een extra instrument dat meerwaarde biedt voor zowel jongeren
als gemeenten. Een belangrijke groep jongeren blijft in de nieuwe wet nog
steeds buiten beeld van instanties, namelijk de niet-melders die mogelijk
arbeidsmarktkansen mislopen. De VNG vraagt of voor de nieuwe wet aansluiting
moet worden gezocht met de financieringssystematiek van de WWB, gelet op de
discussie hieromtrent.Vorenstaande uitkomsten en de nog in te winnen uitkomsten van de consultatieronden
betrekken wij bij de uitwerking van de werkleerplicht.XNoot1Kamerstukken II, 2006–2007, 30 891, nr. 4, p. 24: Voor jongeren
tot 27 jaar geldt een leer/werkplicht die bestuurlijk kan worden gehandhaafd
door middel van verplichtende begeleidingstrajecten gericht op scholing op
straffe van inhouding op een eventuele uitkering («campus nieuwe kans»).XNoot1Kamerstuk 2007–2007, 26 695, nr. 41.XNoot2Kamerstukken II, 2006/2007, 30 891, nr. 4.XNoot3Kamerstukken II, 31 001, nr. 22.XNoot4Deze omschrijving is ook gebruikt in het bestuursakkoord tussen Rijk en
gemeenten.XNoot1Er bestaat geen recht op een inkomensvoorziening voor deze groep jongeren;
voor de ouders van deze jongeren bestaat recht op kinderbijslag conform de
huidige wetgeving.XNoot1Kamerstukken II, 2006–2007, 31 001, nr. 22, p. 3.XNoot1In 2000 was dat nog 15,5% van jongeren en in 2006 ging het om 12,9%.XNoot2Volgens het CBS heeft onderzoek uitgewezen dat het opleidingsniveau van
bijstandsontvangers in de periode 2001–2005 op de korte termijn vrijwel
niet verandert (zie Webmagazine 14 november 2007).XNoot3Raming startkwalificatiewinst bij verlenging leerplicht, Kenniscentrum
Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt, 2007.XNoot4Raming startkwalificatiewinst bij verlenging leerplicht, Kenniscentrum
Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt, 2007.XNoot1Kamerstukken II, 26 695, nr. 41.XNoot2Combat, Jongeren op weg naar opleiding en werk. Quick Scan, Taskforce
Jeugdwerkloosheid, 2004.XNoot1Jongeren geven aan niet te willen gaan studeren, omdat zij er dan financieel
op achteruit gaan en bij studiefinanciering veel moeten lenen.XNoot2Intraval, kwalitatief onderzoek Niet-participerende jongeren, 2007.XNoot3Meta-analyse «Afhakers aan de poort», SZW, oktober 2007.XNoot1WRR, Verzorgingstaat herwogen, 2006.XNoot2TK 2006–2007, 30 891, nr. 4, p. 40 en 41. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29544-132.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl