Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2009; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31700-V, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31700-V nr. 14

03-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31700-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 429 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 700 VVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2009nr. 14VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 3 november 2008De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de
eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.De voorzitter van de commissie,OrmelDe adjunct-griffier van de commissie,Van Toor1Kunt u een reactie op hoofdlijnen geven op het recente
advies van de Teldersstichting «Rechtstaat in ontwikkelingslanden»?De aanbevelingen die de Teldersstichting geeft in de publicatie «Rechtstaat
in ontwikkelingslanden. Aspecten van liberale ontwikkelingssamenwerking»
stroken grotendeels met het beleid dat het ministerie voert. Nederland zet
zich, zowel bilateraal als in multilateraal kader, in voor een sterke internationale
rechtsorde, o.a. door samenwerking in internationale fora en door bilaterale
samenwerking bij onder meer de bestrijding van ernstige strafbare feiten.
Versterking van de rechtstaat vindt plaats vanuit een integraal beleid op
goed bestuur als voorwaarde voor duurzame ontwikkeling en blijvende vrede
en veiligheid.Inzet op goed bestuur bestaat niet uit het opleggen van een specifiek
democratiemodel, maar moet aansluiten bij contextspecifieke processen waarbij
in toenemende mate burgers hun stem laten horen en waarbij van het bestuur
verantwoording wordt verlangd door eigen bevolking. Dat betekent verder kijken
dan de façade van formele instituties en het richten op de werking
van democratische principes als «voice» en «accountability»
in de praktijk. Een contextspecifieke benadering dus, die echter wel uitgaat
van begrippen die berusten op normen vastgelegd in internationale mensenrechtenverdragen:
het recht op informatie, recht op participatie en de plicht tot non-discriminatie.Met de Telderstichting worden politieke ontwikkelingssamenwerking, initiatief
en debat gesteund. Op die manier kan ontwikkelingssamenwerking een katalyserende
bijdrage leveren aan maatschappelijke vooruitgang. Grondrechten die de bestaansveiligheid
betreffen niet los kunnen worden gezien van meer immateriële grondrechten.
Mensenrechten zijn ondeelbaar; voor het behalen van de MDG’s is politiek
bestuurlijke ontwikkeling voorwaardelijk. In alle partnerlanden is politiek
bestuur een «issue». Niet omdat het in alle landen onveranderlijk
slecht is gesteld met het bestuur; wel omdat democratiseringsprocessen gaande
zijn en mensen gebaat zijn bij verdieping van hun democratie. Dit opdat het
bestuur beter «levert», bijvoorbeeld in termen van «vredesontwikkeling»
zoals dhr. Voorhoeve bepleit, en vooral opdat die ontwikkeling beter wordt
verdeeld.Nederlandse ontwikkelingssamenwerking is realistisch. Confrontatie-politiek
tegenover «de islam» is contraproductief. Dit is ook heel duidelijk
door de WRR gesteld in het rapport «Dynamiek in islamitisch activisme».
Het Fonds voor Ontwikkeling, Pluriformiteit en Participatie is gecreëerd
voor ambassades in een zestal islamitische landen die strategische samenwerking
aangaan ten behoeve van maatschappelijk debat, een meer open samenleving en
(verdere) democratisering. Van de Ambassades in Mali, Nigeria, Indonesië,
Egypte en Marokko zijn al voorstellen ontvangen. Een ander punt van realisme
betreft de «whole of government» benadering. Rechtsstatelijkheid
in brede zin wordt samenwerking nagestreefd met niet alleen het Ministerie
van Defensie in situaties waar stabiliteit afwezig of fragiel is, maar in
toenemende mate ook met de collega’s van Justitie en Binnenlandse Zaken,
Financiën en Economische Zaken.«Human security» is inderdaad een breed begrip en niet beperkt
tot vrede en veiligheid. Ook de rechten van vrouwen en meisjes, die worden
benadrukt in de publicatie, vanuit zowel politiek bestuurlijk perspectief,
seksuele en reproductieve en gezondheidsrechten, als binnen sectoren zoals
onderwijs krijgen aandacht. Dit vanwege intrinsiek belang en het belang in
het licht van andere thema’s als sociaal-economische ontwikkeling, fragiliteit
en bevolkingsvraagstukken.Juist in tijden van crisis is het van belang niet te tornen aan de 0,8%.
Juist in tijden van crisis is het van groot belang om te investeren in OS
en in het bijzonder in het functioneren van democratische rechtsstaten. Niet
alleen voor de bevolking in de betreffende landen, maar ook uit eigenbelang.2Waarom bevat de beleidsagenda van de begroting Buitenlandse
Zaken dit jaar geen overzicht van de belangrijkste financiële mutaties,
zoals dat in alle andere begrotingen wel gebeurt? Kan een dergelijk overzicht
alsnog worden opgesteld en voortaan weer in de begroting worden opgenomen?In de Begroting op hoofdlijnen (aansluitend op de beleidsagenda) is een
tabel opgenomen met een overzicht van de belangrijkste budgettaire wijzigingen
als gevolg van verschillende beleidskeuzes. In tegenstelling tot voorgaande
jaren zijn hierbij per jaar voor prioritaire operationele doelstellingen de
totaaluitgaven opgenomen en wordt er teruggeblikt tot en met 2005. Met deze
opzet wordt invulling gegeven aan één van de doelstellingen
van het experiment voor verbetering van begroting en verantwoording: het geven
van een historische toelichting op de belangrijkste beleidsmatige en financiële
verschuivingen. Hiermee is afgeweken van de gebruikelijke tabel waarin de
belangrijkste financiële mutaties per beleidsartikel staan. Hieronder
treft u de gewenste tabel voor de prioritaire operationele doelstellingen
alsnog aan. In de volgende begroting zal worden bezien hoe de belangrijkste
financiële verschuivingen het best weer te geven.3Waarom wordt ook in de verticale toelichting in de
Miljoenennota, als enige begroting, niet ingegaan op de afzonderlijke mutaties
op de begroting Buitenlandse Zaken, maar alleen op de totale Homogene Groep
Internationale Samenwerking (HGIS)?Voor de HGIS-mutaties wordt een aparte verticale toelichting gemaakt.
Zo wordt in een keer duidelijk wat de belangrijkste mutaties zijn in het kader
van internationale samenwerking. Dit betekent dat de verticale toelichtingen
bij de begrotingshoofdstukken, dus niet alleen die van Buitenlandse Zaken,
géén HGIS-mutaties bevatten. Op die manier worden er geen mutaties
dubbel toegelicht. De begroting van Buitenlandse Zaken bestaat, op de EU-afdrachten
na, in zijn geheel uit HGIS-middelen. Dit in tegenstelling tot andere begrotingshoofdstukken
waar slechts een marginaal deel tot HGIS-middelen behoort. In de verticale
toelichting van Buitenlandse Zaken is dan ook enkel nog de EU-afdrachtenmutatie
toegelicht.4Wat verstaat u onder een budget dat «overig verplicht»
is? Wat is exact het verschil tussen «juridisch verplicht» en «overig
verplicht»?Het verschil tussen «juridisch verplicht» en «overig
verplicht» is dat de categorie «overig verplichte uitgaven»
uitgaven bevat waarover wel reeds toezeggingen zijn gedaan of waarvoor reserveringen
zijn gedaan op grond van een wettelijke regeling of een beleidsprogramma waarmee
de Kamer heeft ingestemd, maar waarvoor nog geen juridische verplichtingen
zijn aangegaan.5Waarom is bij slechts 10 operationele doelen sprake
van een beperkte ruimte die nog niet verplicht is? Betekent dit dat op alle
andere beleidsartikelen geen mogelijkheden meer zijn om te herprioriteren?Veel beleidsprogramma’s vereisen vanuit hun aard en de gestelde
beleidsdoelen een langlopende committering. Dit is vastgelegd in contractuele
verplichtingen en beleidsprogramma’s waar de Kamer mee heeft ingestemd.
Voorbeelden zijn het medefinancieringsstelsel en het MATRA programma. Daarnaast
verstrekt BZ contributies aan verschillende multilaterale fondsen en aan een
grote verscheidenheid aan internationale organisaties. Hierdoor zijn grote
delen van het budget meerjarig vastgelegd en is er nog slechts een beperkt
aantal operationele doelstellingen met ruimte die niet verplicht is. Herprioriteren
op doelstellingen die reeds juridisch of overig verplicht zijn, kan betekenen
dat toezeggingen niet gestand kunnen worden gedaan, of dat het in een eerder
stadium door de Kamer geaccordeerde beleid geen doorgang kan vinden.6Als de Corruption Perception Index (CPI) en de Failed
States Index (FSI) niet meer worden gebruikt om de effectiviteit van het Nederlands
beleid te meten, hoe wordt deze dan in het vervolg gemeten en hoe wordt bepaald
in welk land Nederland zal gaan opereren of uit welk land Nederland moet vertrekken?De CPI en de FSI index zijn algemene indices die zijn samengesteld uit
meerdere componenten waarop veel externe factoren van invloed zijn. De CPI
en FSI index worden op uitermate serieuze wijze gebruikt in de Nederlandse
beleidsvorming. De analyse van de situatie omtrent corruptiebestrijding is
bij de besluitvorming over de inzet van Nederlandse middelen een belangrijke
factor. Echter, er is een grote verscheidenheid aan factoren die van invloed
zijn op de ontwikkeling van goed bestuur in een land of bij de vermindering
van fragiliteit. Daarom zijn er geen eenduidige indicatoren waarmee de effectiviteit
van het Nederlandse beleid onomstotelijk kan worden vastgesteld.In de Memorie van Toelichting zijn de CPI en FSI index vermeld als illustratieve
kengetallen en niet om de algehele effectiviteit van het beleid aan af te
meten. Om de effectiviteit van het beleid te monitoren maakt Nederland onder
meer gebruik van beleidsoverleg met het betreffende land, overleg met andere
donoren en rapportages van de ambassades, NGO’s en andere internationale
organisaties. Daarnaast wordt iedere twee jaar de rapportage «Resultaten
in Ontwikkeling» gepubliceerd, waarin aan de hand van resultaatketens
de resultaten van ontwikkelingssamenwerking inzichtelijk worden gemaakt.7Waarom zijn de beleidsdoelen voor 6 van de 10 kabinetsdoelstellingen
volgens u niet meetbaar? Hoe bepaalt u wat er nodig is om deze doelstellingen
te realiseren? Hoe bepaalt u achteraf of deze doelstellingen zijn gerealiseerd?De beoogde beleidseffecten zijn voor alle doelstellingen van de Begroting
van Buitenlandse Zaken zo concreet mogelijk in de beleidsagenda benoemd. Voor
6 van de 10 kabinetsdoelstellingen wordt het echter niet haalbaar en/of zinvol
geacht deze te voorzien van effectindicatoren aan de hand waarvan realisatie
kwantitatief kan worden afgemeten. De beoogde effecten zijn moeilijk objectief
meetbaar. Bruikbare gegevens zijn niet beschikbaar en kunnen ook niet (tijdig)
worden verzameld. In veel gevallen zijn er alleen algemene indices (zoals
de Corruption Perception Index en de Failed States Index) beschikbaar waaraan
de effectiviteit van het Nederlands beleid niet gerelateerd kan worden omdat
er veel externe factoren op van invloed zijn.Dit laat onverlet dat indices zoals de CPI en FSI index op uitermate serieuze
wijze worden gebruikt in de Nederlandse beleidsvorming. De analyse van de
situatie omtrent corruptiebestrijding is bij de besluitvorming over de inzet
van Nederlandse middelen een belangrijke factor (zie ook antwoord op vraag
6).Verder is het realiseren van beoogde beleidseffecten op het terrein van
Buitenlandse Zaken in het merendeel van de gevallen niet alleen afhankelijk
van Nederlandse inzet, maar ook van de inbreng van partners en andere partijen.
Dit geldt ook voor de eventueel daaraan gekoppelde effect-indicatoren. De
relatie tussen de, door het ministerie van Buitenlandse Zaken, beoogde effecten
en de Nederlandse inzet is dan ook niet causaal. Wel kan de relatie in de
meeste gevallen plausibel worden gemaakt.Dit laat onverlet dat het bij deze kabinetsdoelstellingen wel haalbaar
en voor een goede beleidsuitvoering ook nodig is om inzicht te hebben in prestaties
en effectrealisatie in kwalitatieve zin. Voor de kabinetsdoelen waarvoor geen
kwantitatieve effect- en prestatie-indicatoren beschikbaar zijn, is gepoogd
de te bereiken effecten en prestaties zo concreet mogelijk te benoemen in
de Memorie van Toelichting. Een voorbeeld hiervan bij doelstelling 2 (Een
Europa dat zijn eigen criteria voor uitbreiding serieus neemt en streng toepast)
is de «strict but fair» opstelling van Nederland als het gaat
om voortzetting van de EU uitbreidingsstrategie. Zo wil Nederland in het geval
van Servië eerst volledige medewerking van dat land met het Joegoslavië-tribunaal
in Den Haag.8Kunt u vertellen wat u in de volgende landen op het
gebied van gender in 2009 wilt bereiken, gezien u aangeeft geen prestatie-indicatoren
te kunnen toepassen op het gebied van gender: Afghanistan, Burundi, Democratische
Republiek Congo en Sudan?Het versterken van de positie en rechten van vrouwen en bevordering van
gendergelijkheid zijn maatschappelijke processen. Door activiteiten te ondersteunen
en gender op een geïntegreerde wijze te benaderen wil Nederland een positieve
bijdrage leveren en deze processen een extra zet geven.In Afghanistan wordt specifiek aandacht besteed aan positie en ontwikkeling
van vrouwen in de onderwijs- en gezondheidszorgprojecten. Voorbeelden daarvan
zijn bijzondere aandacht voor scholing van meisjes, verhoging van de salarissen
van vrouwelijke onderwijzeressen, een voorkeursbehandeling van vrouwen in
het beurzenprogramma, vroedvrouwenonderwijs en de bouw van de vrouwenvleugel
in het ziekenhuis van Tarin Kowt. Daarnaast wordt getracht om via het microkredietprogramma
van WOCCU juist ook vrouwen te bereiken. Specifieke projectactiviteiten voor
vrouwen om elkaar bijvoorbeeld te ontmoeten of om economische vaardigheden
te trainen zullen meer aandacht krijgen. Dergelijke projecten vergen een continu
proces van overleg met gemeenschapsleiders en de gouverneur om hun steun en
betrokkenheid te verzekeren waarmee deze initiatieven blijvend van de grond
komen. Wat betreft onderwijs, gezondheidszorg en microkrediet krijgt Nederland
kwantitatieve informatie van betrokken ministeries en uitvoerders over de
participatie van vrouwen.Momenteel vindt in Burundi een Security Sector Development missie plaats om invulling te geven aan nauwere en meer strategische
samenwerking in de veiligheidssector tussen Nederland en Burundi. Hierbij
wordt onder andere gekeken naar mogelijke aanknopingspunten voor het versterken
van de positie van vrouwen binnen het politieapparaat.Gezien de mate en ernst van het seksueel geweld tegen vrouwen in de DRC
zullen de Nederlandse inspanningen ter verbetering van de mensenrechtensituatie
ook in 2009 zich primair richten op vrouwenrechten en met name op het bestrijden
van de straffeloosheid van geweld tegen vrouwen. In november dit jaar zal
in de provincie Maniema in de DRC een driejarig project aanvangen ter bestrijding
van seksueel geweld. Nederland heeft prestatie-afspraken vastgesteld met de
uitvoerende partner, die zich er aan gecommitteerd heeft om in deze periode
onder andere: 1) 75 vrouwen te laten getuigen voor het gerechtshof over seksueel
geweld dat hen is aan gedaan; 2) 10 gemeenschappen zero-tolerance gemeenschappen te laten worden m.b.t. seksueel geweld tegen vrouwen;
3) 6000 slachtoffers van seksueel geweld economisch te versterken. De ambassade
zal door middel van veldbezoek, steekproeven en externe evaluaties de voortgang
op dit project meten. Tevens, zal de Nederlandse ambassade in Kinshasa in
2009 co-secretaris blijven van de subgroep over seksueel geweld en een voortrekkersrol
spelen in het opzetten van een multidonor poolfonds onder leiding van het
ministerie voor genderzaken. Deze activiteiten leiden tot verbeterde coördinatie
van de aanpak van seksueel geweld in de DRC.Gender is een onderwerp dat in de beleidsdialoog in Soedan expliciet wordt
meegenomen. Tijdens het bezoek van de mensenrechtenambassadeur aan Soedan
is onder andere aandacht voor gender en de positie van vrouwen worden gevraagd.
Naar aanleiding van dit bezoek zal worden overwogen om activiteiten te ontplooien
ter bestrijding van geweld tegen vrouwen. In 2009 zal de Nederlandse ambassade
in het kader van de voorbereidingen van de verkiezingen aandringen om vrouwen
op verkiesbare plaatsen te krijgen en zal 50% van Netherlands Fellowship Programme (NFP) voor vrouwen worden gereserveerd.
Voorts zal ook in 2009 in het Multi Donor Trust Fund
(MDTF) werken aan capaciteitsopbouw van lokaal vrouwelijk leidinggevend kader
en de uitvoering van de genderstrategie. 9De regering blijft zich inzetten voor ontwikkelingssamenwerking
vanuit solidariteit en welbegrepen eigenbelang. Hoe gaat de regering om met
conflicten tussen solidariteit en eigenbelang en kunt u een concreet voorbeeld
geven? Waarom motiveert u de inzet voor de minderbedeelden niet ook vanuit
het begrip rechtvaardigheid?Het regeringsbeleid is gericht op welvaart, veiligheid en duurzaamheid
voor de samenleving. Dat is in het belang van alle Nederlanders. Op de korte
termijn kan wel eens een conflict ontstaan tussen de belangen voor Nederland
en de belangen voor de meest kwetsbare bevolkingsgroepen, waar dan ook ter
wereld. Bij besluiten worden solidariteit en het eigenbelang gewogen. Ook
kosten en geschatte opbrengsten worden daarin meegewogen. Bij armoedebestrijding
domineert vaak solidariteit terwijl tegelijkertijd gestreefd wordt
naar coherent buitenlandbeleid. Dat kan wel eens ten koste van korte termijn
opbrengsten gaan, echter nooit ten koste van de lange termijn belangen op
het gebied van veiligheid, duurzame leefomgeving en welvaart voor Nederland.Een voorbeeld hiervan is noodhulp. De concrete belangen van noodhulp voor
de Nederlandse samenleving zijn beperkt. De kosten die met noodhulp gemoeid
zijn zijn soms hoog maar zeer gerechtvaardigd om op korte termijn mensenlevens
te redden en om groot leed te verzachten.Rechtvaardigheid is een fundamentele waarde waar deze regering voor staat
en vormt ook een uitgangspunt van het beleid. Dit uitgangspunt en de overige
uitgangspunten van het beleid, staan uiteengezet in de beleidsbrief «Een
zaak van iedereen».10Kunt u aangeven hoe u omgaat met conflicten tussen
solidariteit en eigenbelang en kunt u hier een concreet voorbeeld van geven?Zie vraag 9.11Is er gezien de politiekere vorm van samenwerking in
fragiele staten extra diplomatieke personele capaciteit voorzien op de Nederlandse
posten in andere fragiele staten dan Afghanistan?Nederland zal, waar nodig, in nauwe samenwerking met gelijkgezinden een
intensieve politieke dialoog voeren met de overheid in fragiele staten en,
wanneer dit niet voldoende is, eveneens met partners buiten de overheid. In
eerste instantie zal worden bezien of met de bestaande bezetting van de posten
kan worden volstaan om invulling te geven aan het fragiele statenbeleid. Wanneer
echter meer capaciteit en expertise nodig is, kunnen posten in fragiele staten
permanent worden versterkt. Inmiddels zijn de posten in Kabul, Kinshasha en
Bujumbura permanent versterkt. De ambassade in Bogota is niet versterkt. Waar
nodig kunnen ambassades ook versterkt worden door tijdelijk menskracht ter
beschikking te stellen. Op korte termijn wordt de mogelijkheid onderzocht
een pool van deskundigen op te richten, bestaande uit civiele deskundigen
op het gebied van politie, justitie, capaciteitsopbouw, private sector ontwikkeling
en andere relevante terreinen. Op dit moment is nog geen indicatie te geven
van de aantallen. Dit zal afhangen van de inventarisatie van de behoefte en
het aanbod, waarmee op korte termijn een begin zal worden gemaakt.12Kunt u uitleggen wat u verstaat onder «Afghanisering»
van de veiligheidsstructuren? Hoort daar ook een tijdspad bij? Kunt u een
inschatting geven van de situatie met betrekking tot «Afghanisering»
op het moment waarop de Nederlandse lead nation betrokkenheid in Uruzgan tot
een einde loopt? Welke consequenties heeft dit voor de opvolging van Nederland?De afgelopen jaren heeft Afghanistan in belangrijke mate moeten leunen
op de internationale militaire aanwezigheid bij het verzekeren van vrede en
veiligheid. Naarmate het Afghaanse leger en de Afghaanse politie groeien en
winnen aan professionaliteit zijn zij in toenemende mate in staat om zelfstandig,
of met beperkte internationale ondersteuning, operaties uit te voeren en gebieden
te beveiligen. Het zwaartepunt van de internationale rol verschuift daarbij
geleidelijk naar training, begeleiding en ondersteuning. Zo is in augustus
van dit jaar een begin gemaakt met de overdracht van de verantwoordelijkheid
voor de veiligheid in en rond Kaboel van ISAF aan de Afghaanse veiligheidstroepen.In Uruzgan is de verwachting dat de verantwoordelijkheid voor de veiligheid
in de bewoonde gebieden in het voorjaar van 2010 stapsgewijs kan worden overgedragen
aan Afghaanse veiligheidstroepen. Nederland zet de komende periode dan ook
sterk in op de opbouw van het Afghaanse leger en politie. Naar verwachting
zullen zij na zomer 2010 echter nog niet in staat zijn om zelfstandig de veiligheid
in de gehele provincie te waarborgen. Voortgezette internationale ondersteuning
zal dan ook nodig blijven. De verantwoordelijkheid voor het adequaat invullen
van de ISAF-troepensterkte ligt, zoals bekend, bij de NAVO.13Op welke wijze zult u bij gelegenheid van de 60-ste
verjaardag van de NAVO het strategisch concept tegen het licht houden? Hoeveel
tijd verwacht u dat het kost alvorens een nieuw strategisch concept kan worden
aangenomen?Tijdens de top in Straatsburg/Kehl in april 2009 zal, ter gelegenheid
van het 60-jarig bestaan van de NAVO, naar verwachting gesproken worden over
nut en noodzaak van een herziening van het huidige strategisch concept. In
het geval van een besluit hiertoe zal de tijd die daarmee gemoeid zal zijn
mede afhangen van de wijze waarop de herziening zal worden aangepakt.14Kunt u een overzicht geven van alle contracten en projecten
die sinds het ontstaan van het akkoord van Schokland zijn getekend, uitgevoerd
en/of zijn gepland? Met welke bedrijven/instanties is dit gebeurd en in welke
landen gaan zij projecten/akkoorden uitvoeren en met wie? Welke bedragen hebben
deze bedrijven/instanties zelf toegezegd en hoeveel legt de Nederlandse overheid
toe? Kunt u dit per project/akkoord uitsplitsen? Kunt u tevens beargumenteren
of de subsidie vanuit het ministerie een daadwerkelijke meerwaarde had/heeft,
met andere woorden, kunt u aannemelijk maken dat deze projecten/akkoorden
anders niet hadden plaatsgevonden?Sinds juni vorig jaar zijn meer dan veertig maatschappelijk samenwerkingsverbanden
tussen bedrijven, NGO’s, particuliere organisaties, kennisinstellingen
en verschillende ministeries afgesloten. In deze akkoorden van Schokland bundelen
deze spelers kennis en krachten om gezamenlijk te werken aan innovatieve oplossingen
die de Millenniumdoelen dichterbij brengen. De doelstellingen van tien van
deze akkoorden zijn inmiddels bereikt. Op dit moment is bij 22 van deze akkoorden
het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking direct of indirect betrokken,
terwijl 13 van deze akkoorden ook worden gefinancierd. Voor een gedetailleerd
overzicht van de gesloten akkoorden en hun ondertekenaars verwijs ik u naar
de website www.hetakkoordvanschokland.nl.SchoklandfondsOm het sluiten van meer akkoorden te stimuleren, is sinds december 2007
op de begroting van OS een bedrag van 50 miljoen euro voor 4 jaar gereserveerd,
het Schoklandfonds. Tot op heden is uit het Schoklandfonds bijna € 11
miljoen toegekend. Dit betrof negen initiatieven, waarvan zes een financiering
van een eerder getekend akkoord betrof. De overige betroffen nieuwe akkoorden.
Doordat het Schoklandfonds een minimale eigen bijdrage van 60% verlangt,
wordt er dus voor elke euro subsidie, minimaal 2 euro andere middelen aangetrokken.
De tot nu toe toegekende € 11 miljoen uit het Schoklandfonds
wordt direct aangevuld met€ 17 miljoen euro van de partners. In
een aantal voorstellen is de hefboom echter veel groter; vijf of zelfs tien
euro per gesubsidieerde euro. In totaal wordt er op termijn op deze manier
nog eens € 40 miljoen aan private middelen beschikbaar gesteld voor
ontwikkelingsdoelstellingen. Voor meer gedetailleerd overzicht van de verschillende
projecten verwijs ik naar de bijlage.Een tweede ronde van het Schoklandfonds is inmiddels gesloten (1 oktober
2008). Er zijn 42 aanvragen gedaan in deze ronde en het beoordelingsproces
is in volle gang. Hiervan zijn er vier aanvragen die onderdeel zijn van eerder
afgesloten akkoorden. De overigen betreffen nieuwe initiatieven.Akkoorden van SchoklandOverigens zijn ook enkele akkoorden, voor de totstandkoming van het Schoklandfonds,
al in een eerder stadium gefinancierd uit de middelen die beschikbaar zijn
gesteld voor de prioriteiten uit de kamerbrief «Een zaak van iedereen».
Voorbeelden hiervan zijn Groen licht voor Afrika, het Initiatief Duurzame
Handel, The Currency Exchange Fund, het introduceren van een vrouwencondoom
en gezondheidsverzekeringen voor Afrika. In totaal is hier € 90
miljoen voor de komende vijf jaar mee gemoeid, met een gecommitteerde inbreng
van andere partners van € 230 miljoen.Landen en regio’sEnkele akkoorden hebben betrekking op specifieke landen, vooral in Sub-Sahara
Afrika (Zambia, Oeganda, Kenia, Ghana) of fragiele staten als Colombia, Sudan
en Afghanistan. Andere akkoorden zijn opgezet om oplossingen aan te dragen
voor meer mondiale problemen en richten zich daarom op meerdere landen. Voorbeelden
hiervan zijn het akkoord om klimaatrisico’s van programma’s in
ontwikkelingslanden te verminderen, akkoord voor veilig drinkwater en moderne
sanitatie, het akkoord tegen moedersterfte en het akkoord vrede en veiligheid
in ontwikkeling.De meerwaarde van de akkoorden heeft naast de bovengenoemde financiële
hefboom, betrekking op verschillende aspecten. Een voorbeeld hiervan is het
leveren van een bijdrage aan het behalen van de Millennium ontwikkelingdoelen
door nieuwe, niet-traditionele partners, maar ook het aantrekken van extra
financiële middelen uit bijvoorbeeld de private sector. Ook zijn er initiatieven
om een geheel nieuwe aanpak/methodologie uit te proberen, bijvoorbeeld door
het benutten van de marktwerking in de gezondheidszorg. Door deze initiatieven
op kleinere schaal verder te ontwikkelen, kan dit later op grotere schaal
worden toegepast.In veel gevallen geeft de eenmalige bijdrage uit het Schoklandfonds net
de impuls aan een initiatief om tot uitvoering te komen. In andere gevallen
was de activiteit mogelijk ook zonder deze bijdrage uitgevoerd, maar of in
een later stadium of met een geringer effect op de Millenniumdoelen.15Kunt u aangeven op welke wijze u het draagvlakbeleid
in 2009 zult vervolgen, in het bijzonder in het licht van de evaluatie die
u heeft aangekondigd over het draagvlakbeleid voor ontwikkelingssamenwerking?
Kunt u aangeven hoeveel geld er in 2009 wordt uitgetrokken voor draagvlakbeleid,
uitgesplitst over ontwikkelingssamenwerking, Europa en buitenlandbeleid algemeen?
Welk bedrag komt rechtstreeks uit het ministerie en welk bedrag verloopt via
andere organisaties (waaronder MFO’s)?Voorjaar 2009 zal de Kamer worden geïnformeerd over het resultaat
van de evaluatie van het draagvlakbeleid voor ontwikkelingssamenwerking, alsmede
over de wijze waarop gevolg zal worden gegeven aan de bevindingen daarvan,
waaronder het aspect van maatvoering.Onder het artikel 8.03 van de begroting (draagvlak) valt een breed scala
aan activiteiten, waaronder de bijdrage aan Instituut Clingendael, VN-jongerenprogramma’s,
etc. De geraamde uitgaven voor 2009 ten behoeve van dit brede artikel zijn € 62,6
miljoen.Het Ministerie wil duidelijk en zichtbaar maken dat een actief buitenlands
beleid in het belang is van Nederland en de Nederlanders. Inhoudelijke speerpunten
zijn o.m mensenrechten, de Millennium Ontwikkelingsdoelen, Europa en de consulaire
dienstverlening.Toegespitst op de onderwerpen draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking,
Europa en het Nederlands buitenlandbeleid gaat het om een totaalbedrag van € 40,9
miljoen, verdeeld over € 35,6 miljoen voor draagvlak ontwikkelingssamenwerking
(waarvan € 3,1 miljoen rechtstreeks door BZ en € 32,5
miljoen via NCDO), € 4,5 miljoen voor draagvlak voor Europa en € 0,8
miljoen voor draagvlak specifiek voor het buitenlandbeleid.Daarnaast geven zoals bekend – lastens het medefinancieringsbudget –
ook de MFO’s middelen uit voor draagvlakactiviteiten in Nederland. De
MFO’s bieden hun begrotingen voor 2009 in november aan. In 2008 was
daarmee een bedrag van ca. € 29 mln gemoeid. Daarbij moet worden
aangetekend dat deze organisaties uiteenlopende definities van draagvlak hanteren.16Hoe waarborgt het kabinet momenteel de duurzaamheid
van biobrandstof met de afwezigheid van verifieerbare criteria? Wie controleert
die duurzame herkomst en op welke wijze?Op dit moment zijn er geen duurzaamheideisen verbonden aan het gebruik
van biobrandstoffen. Het is aan de individuele bedrijven hun eigen verantwoordelijkheid
te nemen. Om hierin meer uniformiteit te brengen, investeert Nederland op
verschillende manieren in het operationaliseren van het duurzaamheidraamwerk.
De richtlijnvoorstellen Hernieuwbare Energie en Brandstofkwaliteit van de
Europese Commissie zijn hierin leidend. Op EU-niveau maken we ons daarom hard
voor het hele spectrum van duurzaamheidaspecten (people, planet en profit).
Naar verwachting zal dit eind dit jaar of begin volgend jaar tot concrete
afspraken kunnen leiden. Bij de uitvoering van de richtlijn in nationale regelgeving
zal beslist moeten worden hoe en door wie in Nederland controle op duurzaamheidscriteria
plaatsvindt. Tegelijkertijd ondersteunt Nederland de verduurzaming van de
biobrandstoffenproductie in een aantal landen en neemt het actief deel aan
internationale besluitvorming hierover.17Hoe is het kabinet voornemens bedrijven een prikkel
te geven tot ontwikkeling en toepassing van tweede generatie biobrandstoffen,
die negatieve bijwerkingen niet of in veel mindere mate kennen?Door de aanpassing van besluit «Biobrandstoffen voor het wegverkeer
2007», als uitwerking van de motie Spies cs., zullen tweede generatie
biobrandstoffen dubbel meetellen in het kader van de bijmengingverplichting.
Het kabinet beraadt zich op andere wijzen waarop bijmenging van tweede generatie
biobrandstoffen door bedrijfsleven bevorderd kunnen worden, door
bijvoorbeeld pilots of de Innovatieagenda (EZ). Daarnaast heeft het kabinet
een subsidieregeling voor innovatieve biobrandstoffen. Hiermee steunt het
kabinet de ontwikkeling van 2e generatie biobrandstoffen. Ook in het kader
van richtlijnvoorstel Hernieuwbare Energie van de Europese Commissie wordt
gekeken hoe tweede generatie biobrandstoffen gestimuleerd kunnen worden. In
het voorstel is een dubbeltelling opgenomen voor biobrandstoffen die gemaakt
zijn uit afval, residuen, non-food cellulose materiaal en lognocellulosisch
materiaal. De dubbeltelling speelt een rol met name bij het voldoen van bedrijven
aan hun kwantitatieve verplichtingen. Door de dubbeltelling krijgen de betreffende
biobrandstoffen een grotere waarde.18Op welke wijze kan Nederland bijdragen aan stabiliteit
in energieproducerende landen?Nederland kan zowel in de bilaterale betrekkingen als via de EU en andere
multilaterale organisaties bijdragen aan stabiliteit in energieproducerende
landen. Welke vorm van samenwerking gekozen wordt om stabiliteit te bevorderen,
verschilt van land tot land en is afhankelijk van de situatie in het land.
Zo kan een aantal van de energieproducerende landen worden gerekend tot fragiele
landen. Hier liggen de oorzaken van instabiliteit anders. Dat impliceert dat
meer ingezet moet worden op good governance e.d. Maar in zijn algemeenheid
geldt dat des te meer terreinen van samenwerking, des te beter.Specifiek in de energiesector kunnen we samenwerken op het gebied van
technologie of kennisoverdracht voor de verdere ontwikkeling en modernisering
van de olie en/of gasindustrie. Een concreet voorbeeld is de samenwerking
tussen Nederland en Bolivia gericht op o.a. training van personeel in de gassector.
Ook kunnen we werken aan het verbeteren van het investeringsklimaat, bijvoorbeeld
door investeringsbeschermingsovereenkomsten. De Nederlandse overheid bepleit
het belang van de maatschappelijk verantwoorde exploitatie en productie van
olie en gas die bijdraagt aan de economische en sociale ontwikkeling van het
land.In Europees verband werkt Nederland via bijvoorbeeld Euromed en het AU-Afrikapartnerschap
aan stabiliteit in energieproducerende landen. Een voorbeeld van multilaterale
samenwerking is de Gulf of Guinea Energy Security Strategy (GGESS), een ad
hoc initiatief gericht op de veiligheid in de Golf van Guinee en in het bijzonder
in de olierijke Niger Delta in Nigeria.19Op welke wijze zal de Nederlandse regering in 2009
verder uitvoering geven aan de EU gedragscode over werkverdeling in ontwikkelingssamenwerking?
Kunt u in het antwoord tevens ingaan op hoe u de bureaucratie in de Europese
ontwikkelingssamenwerking te lijf wilt gaan?Nederland werkt mee aan de versnelde uitvoering van de gedragscode, met
name in het kader van het Fast-Tracking of Division of Labour initiatief.
In dit verband heeft Nederland zich bereid verklaard voor een drietal partnerlanden
een initiërende rol te spelen: Bangladesh, Burundi en Mali. In nog eens
twaalf partnerlanden zal Nederland actief meewerken aan het initiatief. De
werkverdeling, zoals die gestalte krijgt op basis van de gedragscode, is een
zaak van het betreffende partnerland en EU donoren (lidstaten en de Commissie).
Van belang is ook de deelname van niet-EU donoren.Tijdens het overleg met de Vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken op
10 september 2008 is de toezegging gedaan uw Kamer een brief te doen
toekomen over bureaucratie met betrekking tot ontwikkelingssamenwerking. Bij
de beantwoording van deze vraag wordt daarop nog niet vooruit gelopen.20Op welke wijze zal Nederland vorm geven aan een actieve
rol in het Midden-Oosten Vredesproces (MOVP)? Hoe beoordeelt u in dit licht
de steeds verder toenemende Israëlische bouwactiviteiten op de Westelijke
Jordaanoever?Het regeringsbeleid zal voortbouwen op het bestaande MOVP-beleid. Op hoofdlijnen
komt de inzet van de regering neer op ondersteuning van de onderhandelingen
in het kader van het Annapolis-proces, o.m. via de inbreng van de EU binnen
het Kwartet voor het Midden-Oosten. Nederland heeft in 2007 deelgenomen aan
de Conferentie van Annapolis; deelname aan een eventuele vervolgconferentie
ligt in de rede.Nederland streeft een actieve betrokkenheid van de EU bij het MOVP na,
die aansluit op de rol van de VS in dit proces. In dit verband bepleit Nederland
ook de intensivering van de relaties tussen de EU en Israël, resp. de
Palestijnse Gebieden (PG). De EU is reeds de grootste donor van de Palestijnse
Autoriteit. Een verdere verfijning van de EU-inbreng in het MOVP is op zijn
plaats; Nederland draagt dan ook actief bij aan de discussie hierover in de
RAZEB. Hierbij wil de regering ook inzetten op benutting van het Barcelona
Proces/Unie voor de Mediterrane Regio, in welk kader Nederland initiatieven
wil ontwikkelen op het gebied van duurzaam waterbeheer.Nederland is zelf ook een belangrijke donor. In de eerste helft van 2009
zal het samen met het VK de organisatie op zich nemen van de follow-up van
de Conferentie van Berlijn (juni 2008), gericht op ondersteuning van de civiele
veiligheidssector in de PG. Bilateraal zal Nederland zich enerzijds blijven
committeren aan ondersteuning van de opbouw van instituties binnen de PG,
in nauw overleg met de PA, Kwartetgezant Blair en met andere donoren (zie
ook het antwoord op vraag 24). Anderzijds wil de regering initiatieven ondersteunen
die leiden tot intensivering van de dialoog tussen Israëlische en Palestijnse
burgers en/of instellingen.Het oordeel van de Nederlandse regering over de bouw van nederzettingen
in bezet gebied is onveranderd (zie ook het antwoord op vraag 25). Wij zijn
van mening dat er een onmiddellijk moratorium moet komen t.a.v. de uitbreiding
van bestaande nederzettingen ook in Oost-Jeruzalem. Die positie wordt zowel
in EU-verband als in bilaterale contacten uitgedragen.21Wanneer zal naar uw verwachting een nieuw associatieakkoord
tussen Israël en de EU van kracht kunnen worden?Er wordt geen nieuw associatie akkoord voorzien. Wel zullen Israël
en de EU in de loop van 2009 uitvoering gaan geven aan hetgeen werd overeengekomen
tijdens de bijeenkomst van de Associatieraad in 2008. Toen is o.m. besloten
dat de EU en Israël hun relatie verder zullen verdiepen en intensiveren.
Dit zal op meerdere manieren gebeuren:– versterkte politieke dialoog, inclusief mensenrechtendialoog in
het kader van een op te richten sub-Comité mensenrechten– versterkte integratie van Israël in delen van de interne
markt– deelname van Israël aan geselecteerde communautaire programma’s
en agentschappen.Het EU-Voorzitterschap zal in overleg met Raadssecretariaat en Commissie
voorstellen doen voor een tijdspad, waarlangs de afzonderlijke elementen van
dit programma uitgewerkt zullen worden. Door Nederland wordt erop aangedrongen
dat dit zo snel mogelijk gebeurt.22Deelt u de mening dat niet zo zeer het predicaat «Israëlisch-Palestijns
conflict», maar veel eerder het predicaat «Jihad tegen Israël»
recht doet aan de werkelijke situatie in en rondom Israël? Zo neen, waarom
niet?Naar het oordeel van de regering doet de kwalificatie die de vraagsteller
suggereert, geen recht aan de werkelijkheid. Zoals in elk conflict, zijn ook
hier meerdere partijen betrokken. Daarom, en ook omdat het conflict geen religieus
karakter heeft, is het gebruik van de kwalificatie «Jihad» onjuist.23Valt onder de ministeriële en hoog-ambtelijke
bezoeken die in 2009 zullen worden afgelegd, ook een bezoek van de mensenrechtenambassadeur?
Bent u bereid hem te vragen een bezoek af te leggen aan Israël en de
Palestijnse gebieden?Nederland streeft ernaar de institutionele mensenrechtendialoog met Israël
en met de Palestijnse Autoriteit in belangrijke mate te laten plaatsvinden
in EU-verband via het sub-comité onder de Associatieakkoorden. Op bilateraal
niveau vragen bewindslieden in hun bezoeken aan de regio en in hun bilaterale
contacten met Israëlische en Palestijnse bewindspersonen steeds aandacht
voor mensenrechtenvraagstukken en zij zullen dit blijven doen. Tevens is in
2009, evenals in 2008, voorzien in bilaterale politieke consultaties met Israël
op hoog ambtelijk niveau. Het onderwerp van mensenrechten maakt deel uit van
deze consultaties. Of de mensenrechtenambassadeur deel uitmaakt van de Nederlandse
delegatie naar deze consultaties zal te gelegener tijd besloten worden.24In welke hoedanigheid gaat u de bilaterale relaties,
waaronder de handelsbetrekkingen, met de Palestijnse gebieden versterken?Het Nederlandse MOVP-beleid is er o.m. op gericht om de bilaterale relaties
van Nederland met de Palestijnse Gebieden (PG) verder te versterken, onder
meer via ministeriële en ambtelijke bezoeken en contacten. Voorts zij
gewezen op het Nederlandse OS-programma dat o.m. is gericht op versterking
van Palestijnse instituties in de civiele veiligheidssector en op verbetering
van de mensenrechtensituatie. Het economische OS-programma in de PG richt
zich op m.n. versterking van boerenorganisaties en vooral op economische ontwikkeling
in de agrarische sector. Een bijzondere positie neemt Gaza in, waar Nederland
als enige bilaterale donor in staat is om activiteiten te ontwikkelen ter
versterking van de agrarische exportsector. Daarnaast staan de fragielestatenvariant
van de bedrijfslevenprogramma’s PSI (Private Sector Investeringsprogramma;
opvolger van PSOM) en ORIO (Ontwikkelingsrelevante Infrastructuurontwikkeling;
opvolger van ORET) open voor de PG. Opgemerkt zij dat de versterking van de
handelsbetrekkingen tussen de EU en de PG ook als een element in het EU-hulpprogramma
verwerkt is.25Hoe zal Nederland zich specifiek hard maken voor een
moratorium op de uitbreiding van nederzettingen door Israël? Is Nederland
alleen bereid dit te doen door gesprekken te voeren (met overheid, politici,
ambassadeurs, NGO’s etc.) of is Nederland ook bereid maatregelen te
nemen om Israel ernstig te ontmoedigen nog nieuwe nederzettingen te stichten?Nederland is van mening dat het uitoefenen van bilaterale en multilaterale
diplomatieke druk de aangewezen manier is om Israël ervan te doordringen
dat de huidige ontwikkelingen in het nederzettingenbeleid een nadelig effect
hebben op de onderhandelingen tussen Israël en de PA. In dit verband
heeft de regering nadrukkelijk aangedrongen op het instellen van een moratorium
op de uitbreiding van bestaande nederzettingen, ook in Oost-Jeruzalem. Illegal
outposts moeten zonder voorbehoud verwijderd worden. Ook de EU en het Kwartet
volgen deze lijn. Het treffen van sancties is naar het oordeel van de regering
contraproductief.26Welke concrete stappen zet Nederland op het gebied
van de positie van etnische en religieuze minderheden in Irak? Op welke wijze
wordt op Europees niveau samengewerkt op dit punt?Zoals tevens in antwoord op eerdere Kamervragen is aangegeven, waaronder
de brieven d.d. 8 januari 2008 [kamerstuk nr. 1006, aanhangsel
van de handelingen, vergaderjaar 2007–2008]; 29 februari 2008 [kamerstuknr.
23 432, nr. 248 en 31 200 V] en 3 april 2008 [kamerstuknr.
23 432, nr. 251 en 31 200 V], hebben Nederland en de EU
diverse malen bij de Iraakse autoriteiten aandacht gevraagd voor de positie
van etnische en religieuze minderheden. Zo zijn de Nederlandse zorgen over
de positie van christenen en andere minderheden in het verleden overgebracht
aan de Iraakse president, de Iraakse vice-MP en de Iraakse minister van Buitenlandse
Zaken. Het afgelopen jaar heeft de EU in diverse verklaringen en raadsconclusies
haar zorgen uitgesproken over de mensenrechtensituatie in Irak, waaronder
in het bijzonder ook de positie van vrouwen, etnische en religieuze minderheden.Meest recentelijk heeft op 25 september jl. een EU-Troika en marge
van de AVVN besprekingen gevoerd met een delegatie onder leiding van de Iraakse
minister van Buitenlandse Zaken. Bij die gelegenheid is de positie van de
christenen eveneens aan de orde gesteld. Op 12 oktober jl. zijn voorts
aan de Iraakse ambassadeur in Den Haag de Nederlandse zorgen overgebracht
over het recente geweld van terroristische groeperingen tegen christenen in
Mosul. De Iraakse ambassadeur gaf aan dat de Iraakse MP Al-Maliki naar aanleiding
van dit geweld 1000 man aan extra politie-eenheden naar deze regio heeft gezonden.
Naar aanleiding van het recente geweld in Mosul heeft ook het EU-voorzitterschap
een verklaring doen uitgaan.27Kunt u aangeven hoe de Nederlandse bijdrage aan de
versterking van de logistieke capaciteit van de Libanese strijdkrachten ingevuld
gaat worden? Is er binnen deze bijdrage in het kader van Security Sector Reform
(SSR) aandacht voor de mensenrechten en in het bijzonder voor de huidige praktijken
van de Libanese krijgsmacht op gebied van marteling?Nederland ondersteunt het Libanese leger bij de uitvoering van de VN-resoluties
die het herstel van het gezag van de Libanese autoriteiten over het gehele
grondgebied van Libanon beogen. Libanon kampt met zeer uiteenlopende veiligheidsdreigingen
die zowel een risico vormen voor de stabiliteit van Libanon als van de regio.
Het Libanese leger heeft ondanks de moeilijke veiligheidssituatie in de voorbije
jaren bij alle bevolkingsgroepen een goede reputatie weten op te bouwen. Dit
is ook één van de redenen waarom Michel Sleiman, de voormalig
chefstaf van het Libanese leger, benoemd kon worden tot president na het akkoord
van Doha tussen de Libanese regering en de door Hezbollah geleide oppositie.Het Nederlands SSR project richt zich niet specifiek op de mensenrechtensituatie
maar uiteraard zal Nederland deze situatie in Libanon kritisch blijven
volgen, ook waar het gaat om de rol van het leger daarbij. Het streven naar
een veilige en stabiele samenleving mag nooit een reden zijn om internationale
afspraken op het gebied van de mensenrechten niet na te komen. In EU-verband
en in bilaterale contacten zal Nederland aandacht blijven vragen voor de naleving
door Libanon van zijn internationale verplichtingen op het gebied van mensenrechten.Het door Nederland ondersteunde SSR-project in Libanon bestond in 2008
uit vier onderdelen:1. Twee Nederlandse logistieke adviseurs gaven vanaf januari 2008 voor
een periode van 12 maanden logistiek advies aan het Libanese leger.2. Begin 2008 zijn 113 voertuigen (viertonner-trucks waaronder vier waterwagens)
geschonken aan het Libanese leger.3. Begin 2008 hebben zes NL instructeurs een onderhoudstraining verzorgd.4. In het najaar 2008 zullen elf Libanese logistieke officieren naar NL
worden uitgenodigd voor training op logistiek gebied.Er is nog geen besluit genomen over de mogelijke invulling van Nederlandse
steun in 2009.28U schrijft dat «een klein maar groeiend aantal
mensen in de islamitische wereld zich aangetrokken voelt door religieus fundamentalisme».
Hoe rijmt u die opmerking met de uitkomsten van «The great divide»,
een onderzoek van het Pew Research Center uit 2006, waaruit blijkt dat bijvoorbeeld
88 procent van de Jordaanse, 69 procent van de Nigeriaanse en 53 procent van
de Egyptische moslims vindt dat zelfmoordaanslagen tegen onschuldige burgers
gerechtvaardigd kunnen zijn indien daarmee de islam wordt verdedigd, en dat
38 procent van de Pakistaanse en 61 procent van de Nigeriaanse moslims (veel)
vertrouwen heeft in Osama bin Laden?De resultaten van genoemd onderzoek worden serieus genomen, maar tegelijkertijd
wordt opgemerkt dat de vele onderzoeken op dit gebied elkaar deels tegenspreken.
Voorts volgt uit de aangehaalde cijfers niet ontegenzeggelijk dat sprake is
van religieus fundamentalisme. Tenslotte zij benadrukt, dat uit het door u
aangehaalde onderzoek ook blijkt, dat in de meeste «islamitische»
landen sprake is van afname voor steun aan terrorisme, afname van het vertrouwen
in Bin Laden en afname van de notie dat zelfmoordaanslagen gerechtvaardigd
zijn indien daarmee de islam wordt verdedigd.29Denkt u daadwerkelijk de al 1400 jaar durende jihad
te kunnen stoppen met publieksdiplomatie en interculturele dialoog? Zo ja,
waarom denkt u dat? Zo neen, waarom niet?Nederland kent een geschiedenis van externe gerichtheid en internationale
contacten. Dat heeft zich vertaald en vertaalt zich nog steeds in welvaart
en een bloeiende internationaal gerichte economie. Onderling begrip en interculturele
dialoog zijn een onderdeel daarvan.Met publieksdiplomatie wordt gepoogd om het beeld van Nederland in de
wereld te verduidelijken en waar nodig te nuanceren. Met interculturele dialoog
wordt gepoogd wederzijdse kennis van, en onderling begrip tussen mensen met
verschillende culturele achtergronden, te vergroten. Beide activiteiten zijn
in het belang van Nederland en de Nederlanders.Het gaat hier niet om beleidsinstrumenten die zich richten op terroristen
en anderen die eventueel als «jihadisten» zouden kunnen worden
gekenschetst.30Deelt u de mening dat het geen toeval is dat de grenzen
van de islamitische wereld bloedig zijn? Is het toeval dat er uitgerekend
in Bosnië, Kosovo, Sudan, Israël, de Kaukasus en Kashmir –
allemaal plaatsen waar de islamitische aan de niet-islamitische wereld grenst –
recent voortslepende bloedige conflicten plaatsvinden of plaatsvonden?Anders dan de vraag suggereert, meen ik dat genoemde conflicten niet of
nauwelijks als religieuze conflicten kunnen worden gekwalificeerd, maar zijn
ontstaan uit een complex van politieke, sociale en economische factoren. Identiteit
speelt in dit soort conflicten vaak een grote rol, maar religieuze identiteit
is daarbij doorgaans niet belangrijker dan nationale, etnische of culturele
identiteit. Recente conflicten in bijvoorbeeld Sierra Leone en het Grote Meren-gebied,
leren voorts dat bloedige conflicten zeker niet voorbehouden zijn aan landen
of gebieden op de grenzen van de «islamitische wereld».31U schrijft dat «sommige overheden in de islamitische
wereld de rechten van de mens schenden». Hoe rijmt u dat met uw eigen
antwoorden op de vorig jaar door de Kamer gestelde vragen naar aanleiding
van de begroting voor 2008, waaruit blijkt dat Bahrein, Bangladesh, Burkina
Faso, Egypte, Gambia, Guinee, Indonesië, Irak, Iran, Jemen, Jordanië,
Kazachstan, Koeweit, Libanon, Libië, Maleisië, Mali, Marokko, Mauritanië,
Niger, Nigeria, Oman, Pakistan, Qatar, Saoedi-Arabië, Sierra Leone, Tadzjikistan,
Tsjaad, Tunesië en de Verenigde Arabische Emiraten de doodstraf kennen?De door de vraagsteller geconstateerde mensenrechtenschendingen in de
islamitische wereld en de antwoorden op specifieke vragen gesteld tijdens
de begrotingsbehandeling van vorig jaar zijn niet met elkaar in tegenspraak;
ze liggen in elkaars verlengde. In de islamitische wereld vinden inderdaad
bepaalde mensenrechtenschendingen plaats, de antwoorden op specifieke vragen
van vorig jaar concretiseren die schendingen op sommige punten.De in de Kamervragen genoemde mensenrechtenschendingen zijn overigens
niet beperkt tot de «islamitische wereld», maar komen helaas in
vele delen van de wereld voor. Ik heb geen reden om een direct verband te
leggen tussen de dominante religieuze identiteit van de bevolking van een
land en de mate waarin de mensenrechten worden geschonden. Als bekend zijn
er ook westerse landen waar de doodstraf wordt uitgevoerd of homoseksuelen
worden achtergesteld. De Nederlandse regering zet zich dan ook in voor de
bevordering en bescherming van mensenrechten, waar ook ter wereld.32U schrijft dat «sommige overheden in de islamitische
wereld de rechten van de mens schenden». Hoe rijmt u dat met uw eigen
antwoorden op de vorig jaar door de Kamer gestelde vragen naar aanleiding
van de begroting voor 2008, waaruit blijkt dat in Bangladesh, Bahrein, Djibouti,
Egypte, Gambia, Guinee, Irak, Iran, Jemen, Jordanië, Koeweit, Libië,
Marokko, Maleisië, Mauritanië, Oman, Pakistan, Qatar, Senegal, Sierra
Leone en de Verenigde Arabische Emiraten mannen en vrouwen niet gelijkwaardig
worden behandeld?Zie vraag 31.33U schrijft dat «sommige overheden in de islamitische
wereld de rechten van de mens schenden». Hoe rijmt u dat met uw eigen
antwoorden op de vorig jaar door de Kamer gestelde vragen naar
aanleiding van de begroting voor 2008, waaruit blijkt dat Bangladesh, Bahrein,
Mauritanië, Senegal, Sierra Leone, Djibouti, Egypte, Gambia, Guinee,
Iran, Jemen, Koeweit, Libië, Maleisië, Marokko, Oman, Pakistan,
Qatar, Saoedi-Arabië, Tunesië en de Verenigde Arabische Emiraten
homoseksuele handelingen strafbaar stellen?Zie vraag 31.34U schrijft dat «sommige overheden in de islamitische
wereld de rechten van de mens schenden». Hoe rijmt u dat met uw eigen
antwoorden op de vorig jaar door de Kamer getelde vragen naar aanleiding van
de begroting voor 2008, waaruit blijkt dat geen enkel land in de islamitische
wereld een volledig onafhankelijk parlement kent?Zie vraag 31.35U schrijft dat «sommige overheden in de islamitische
wereld de rechten van de mens schenden». Hoe rijmt u dat met uw eigen
antwoorden op de vorig jaar door de Kamer gestelde vragen naar aanleiding
van de begroting 2008, waaruit blijkt dat geen enkel Arabisch/islamitisch
land rechtspraak kent die even onafhankelijk en onpartijdig is als in Nederland?Zie vraag 31.36Wat is de laatste stand van zaken in de kwestie tussen
Jordanië en het lid Wilders?Zoals per brief aan uw Kamer is bericht, heeft de leider van de campagnegroep «The
Messenger of Allah Unites Us», Zakaria Al Sheikh, op 10 juni 2008
een klacht ingediend tegen de heer Wilders. Deze kwestie is onderwerp van
regelmatig overleg tussen de Nederlandse en de Jordaanse autoriteiten. Er
zijn geen nieuwe ontwikkelingen te melden, Jordanië heeft tot op heden
geen «notification of service» uitgevaardigd, waarin het aangeeft
dat er een formele juridische procedure tegen dhr. Wilders is gestart.37Eind maart van dit jaar drukten de lidstaten van de
Organisatie van Islamitische Landen (OIC) in de VN Mensenrechtenraad een amendement
op een resolutie door waardoor de Speciale Rapporteur voor de vrijheid van
meningsuiting voortaan niet alleen moet berichten over schendingen van dat
recht, maar tevens gevallen van (vermeend) misbruik van dat recht dient te
melden. Kunt u uitleggen waarom Nederland niet tegen deze resolutie heeft
gestemd, maar zich slechts onthouden heeft van stemming? Zo neen, waarom niet?Nederland is een groot voorstander van de Speciale Rapporteur voor de
vrijheid van meningsuiting. Zijn hoofdtaak is en blijft het toezien op de
naleving van de vrijheid van meningsuiting. Nederland acht vrijheid van meningsuiting
een groot goed. Het ingediende amendement zet een deel van het mandaat onder
druk en Nederland heeft ter zitting aangegeven daar sterk op tegen te zijn.
Desalniettemin blijft het grootste en belangrijkste deel van het mandaat overeind,
en verdient het werk van de Speciale Rapporteur alle steun van Nederland.
Een tegenstem bij het vaststellen van zijn gehele mandaat had
het verkeerde signaal gestuurd. Nederland heeft dus, evenals de rest van de
EU, zich onthouden van stemming.38Kunt u uitleggen waarom Nederland nog participeert
in de VN Mensen-rechtenraad, die gekaapt is door landen die via blokstemming
de essentie van de organisatie volledig onderuit haalt en tot irrelevantie
reduceert?De Mensenrechtenraad bestaat uit 47 lidstaten (13 Afrikaanse, 13 Aziatische,
6 Oost-Europese, 8 Latijns-Amerikaanse en 7 Westerse), die voor een periode
van drie jaar worden gekozen. Landen kunnen door groepsvorming de voor hun
belangrijke onderwerpen (bijvoorbeeld Midden-Oosten-kwesties, racisme, het
recht op ontwikkeling en godsdienstlaster) op de agenda van de Raad houden.
De discussies die in de Raad plaatsvinden zijn een afspiegeling van het internationale
denken over mensenrechten en mogen door Nederland niet uit de weg gegaan worden.
Nederland is van mening dat de Raad nog steeds voldoende mogelijkheden biedt
om de universaliteit van de mensenrechten te blijven benadrukken en de effectiviteit
en geloofwaardigheid van de Raad te bevorderen.Nederland is als lid binnen de Raad een actieve speler en hecht met name
groot belang aan het behandelen van landensituaties in de Raad, het behoud
van landenrapporteurs, een goede uitvoering van de Universal Periodic Review,
betekenisvolle participatie van NGO’s en de onafhankelijkheid van het
kantoor van de Hoge Commissaris van de Mensenrechten. De afgelopen sessies
van de Raad (eind september is de negende sessie afgerond) hebben aangetoond
dat deze doelstellingen bereikbaar blijven, maar dat waakzaamheid, consistentie
en creativiteit in het vinden van nieuwe modaliteiten en partnerschappen van
belang zijn.39Deelt u de mening dat de OIC ontwrichtend werkt voor
de VN Mensen-rechtenraad? Zo neen, waarom niet?De Organisation of Islamic Conference (OIC) heeft veel aanhang in de Aziatische
en Afrikaanse groep en is in staat om door blokvorming krachtig op te kunnen
treden op onderwerpen die zij van belang achten: veel nadruk op godsdienstlaster,
Midden-Oosten en het kantoor van de Hoge Commissaris. De OIC is in staat vaak
succesvol in te spelen op de sterke Noord-Zuid sentimenten die heersen bij
het Afrikaanse blok en, via steunverlening aan de voor de Afrikaanse landen
belangrijke racismeagenda, steun te verwerven voor de eigen OIC-agenda. Nederland
en gelijkgezinde landen zullen rekening moeten houden met deze stemverhoudingen
en derhalve meer energie dan voorheen moeten besteden aan het vinden van nieuwe
bondgenoten en het zoeken naar mogelijkheden om met gematigde landen in het
Afrikaanse- en OIC-blok samen te werken. 40Deelt u de mening dat de OIC ontwrichtend werkt voor
de vrijheid van meningsuiting? Zo neen, waarom niet?De OIC heeft de afgelopen jaren sterk ingezet op het ontwikkelen van een
nieuw juridisch bindend instrument, waarbij de internationale gemeenschap
zich zou moeten verbinden om schandalisering (defamation) van religies als
schending van mensenrechten te verbieden. Nederland heeft samen met andere
gelijkgezinde landen de positie ingenomen dat dit streven op gespannen voet
staat met het uitgangspunt dat mensenrechten bescherming bieden aan personen,
en niet aan religies of concepten. Een verbod zou de vrijheid
van meningsuiting en de rechten van religieuze en levensbeschouwelijke minderheden
ernstig kunnen ondermijnen. Inmiddels lijkt de OIC niet geheel ongevoelig
voor dit standpunt en wordt nu meer de nadruk gelegd op de implementatie van
art. 20 ICCPR, waarbij het aanzetten tot haat onder bepaalde omstandigheden
wordt verboden.41Bent u bereid om per direct uit de VN Mensenrechtenraad
te stappen en zich daarvoor ook binnen de EU hard te maken? Zo neen, waarom
niet?Nederland is daar niet toe bereid. De Mensenrechtenraad is het belangrijkste
internationale forum op het gebied van mensenrechten binnen de VN. Nederland
moet juist door actief engagement inzetten op het optimaliseren van de effectiviteit
en geloofwaardigheid van de Raad.42Bent u bereid om de bilaterale betrekkingen met OIC-landen
tot een minimum te beperken en zich daarvoor ook binnen de EU hard te maken,
zolang de op de sharia gebaseerde Cairo Declaratie van 1990 niet geheel van
tafel is en de islamitische landen hun ondermijnende activiteiten ten opzichte
van de universele verklaring van de rechten van de mens niet hebben gestaakt?
Zo neen, waarom niet?Bilaterale betrekkingen, ook met 57 de landen die zich hebben aangesloten
bij de OIC, zijn een essentieel onderdeel van het Nederlands buitenlands beleid.
Bilaterale betrekkingen met een bepaald land maken het bovendien mogelijk
voortdurend aandacht voor de rechten van de mens, c.q. de universaliteit daarvan,
te vragen.43Welke uitgangspunten gelden in 2009 voor de regering
ten aanzien van de nieuwe NAVO thema’s als energieveiligheid en raketverdediging?Over de rol van de NAVO ten aanzien van energieveiligheid zijn tijdens
de NAVO-top in Boekarest (april 2008) binnen het Bondgenootschap een aantal
principes geformuleerd die voor Nederland leidend zijn. Voorop staat dat de
NAVO als brede veiligheidsorganisatie een forum biedt voor politieke consultaties
over veiligheidsvraagstukken, zoals energieveiligheid. Centraal uitgangspunt
daarbij is dat de NAVO zich richt op activiteiten waar het toegevoegde waarde
heeft ter bevordering van de energieveiligheid van het Bondgenootschap. De
NAVO zorgt ervoor dat de inspanningen op dit terrein volledig worden ingebed
in – en gecoördineerd met – die van de internationale gemeenschap
als geheel, waaronder de op energieveiligheid gespecialiseerde organisaties.Dit betekent in de praktijk dat de NAVO zich bezighoudt met het delen
van relevante informatie, het bevorderen van stabiliteit door samenwerking
met partnerlanden (bijvoorbeeld binnen het Partnerschap voor Vrede programma),
het bevorderen van internationale en regionale samenwerking, alsmede met de
ondersteuning van de respons en voorbereiding op eventuele rampen en crises
en met de ondersteuning van de bescherming van kritische energie-infrastructuur.
Inspanningen van de NAVO ten aanzien van de twee laatst genoemde terreinen
geschieden altijd op verzoek van een land, van de VN of van een andere internationale
organisatie. Tijdens de NAVO-top in Straatsburg/Kehl in april 2009 zal de
voortgang op bovengenoemde terreinen worden besproken.Tijdens de NAVO-top in Boekarest werd tevens besloten een aanvullend onderzoek
naar een alomvattend systeem van intercontinentale raketverdediging
uit te voeren. Dit onderzoek is momenteel gaande en dient voor februari 2009
gereed te zijn met het oog op de NAVO-top van april 2009 in Straatsburg.In het onderzoek wordt onder andere gekeken naar de beschikbare c.q. benodigde
middelen en de wijze waarop deze gebruikt kunnen worden in bondgenootschappelijk
verband. Hierbij kan het Nederlandse Patriot-luchtverdedigingssysteem mogelijk
ook een rol spelen ten behoeve van een NAVO-raketverdedigingssysteem.De regering is van mening dat raketverdediging, in welke constellatie
ook, een rol kan spelen bij de gevolgen van de voortschrijdende verspreiding
van ballistische raketten en bijdraagt aan de veiligheid van NAVO-landen.
De ondeelbaarheid van veiligheid van het bondgenootschap staat hierbij voorop.
De mate waarin het gehele NAVO-grondgebied (inclusief Nederland) wordt afgedekt
en kan worden verdedigd is essentieel in de besluitvorming over raketverdediging
(zie ook de brief aan uw kamer van 25 maart 2008 (28 676, nr. 52)).44Hoe gaat Nederland diplomatieke activiteiten op nationaal
en regionaal niveau concreet invullen? Behoren tot de activiteiten ook het
stimuleren van onderhandelingen met (delen van) de opstandelingen aan beide
kanten van de Afghaans-Pakistaanse grens?Zowel op district, provinciaal, nationaal als internationaal niveau wisselt
Nederland intensief van gedachten met Afghaanse regeringsvertegenwoordigers,
ambtenaren en maatschappelijke organisaties. Tijdens deze ontmoetingen wordt
gesproken over lopende en nieuwe wederopbouwactiviteiten, en gaan wij kritische
boodschappen op het gebied van «Afghanisering» van bestuur en
veiligheidsstructuren, mensenrechten en democratisering niet uit de weg. Het
Afghan Compact uit 2006 en de Afghan National Development
Strategy vormen hierbij de leidraad.Ten aanzien van onderhandelingen met opstandelingen, vindt Nederland dat
verzoening, integratie van strijders en politieke dialoog deel uitmaken van
een duurzame en democratische oplossing van het conflict in Afghanistan. De
Nederlandse regering steunt pogingen van president Karzai om door een proces
van nationale verzoening die bevolkingsgroepen die zich van de Afghaanse overheid
hebben afgekeerd, terug in de politieke hoofdstroom te brengen. Verzoening
is echter in de eerste plaats een zaak van, en tussen Afghanen. Nederland
maakt daarbij wel de aantekening dat een politieke oplossing gevonden moet
worden binnen de kaders van de Afghaanse grondwet en dat verzoening niet mag
betekenen dat zware mensenrechtenschenders vrijuit gaan. Verzoening is nooit
synoniem met straffeloosheid.De relatie tussen Afghanistan en Pakistan is van groot belang voor het
succes van de ISAF missie. Nederland roept bij gelegenheid beide regeringen
op tot een vervolg op de dialoog (Peace Jirga) die in augustus 2007 een veelbelovende
start maakte. Nederland verwelkomt de voorgenomen strategie van de Pakistaanse
regering om met sociaal-economische ontwikkeling en politieke hervormingen
de voedingsbodem voor radicalisering en extremisme weg te nemen, en waar nodig
militair te interveniëren.45Hoe gaat het «civiele profiel» van de internationale
aanwezigheid in Afghanistan er volgens de regering concreet uit zien in de
komende jaren? Hoe verhoudt zich dit tot de geluiden vanuit onder andere de
Verenigde Staten dat een «surge» naar analogie van
Irak noodzakelijk is om het tij te keren?Tijdens de Internationale Conferentie voor Afghanistan die in juni van
dit jaar te Parijs werd gehouden, heeft de internationale gemeenschap de betrokkenheid
bij Afghanistan nogmaals bevestigd en substantiële nieuwe bijdragen toegezegd
voor wederopbouw en ontwikkeling. Brede steun werd uitgesproken voor een sterkere
rol van de VN en van de Speciale Vertegenwoordiger van de Secretaris-Generaal,
Kai Eide.Al naar gelang de veiligheidssituatie verbetert, zullen in de toekomst
meer NGO’s en bedrijven activiteiten kunnen ontplooien in Afghanistan.
Wederopbouwactiviteiten zullen op die manier een steeds «civieler»
gezicht krijgen. Aanhoudende aandacht voor verbetering van het bestuur is
nodig om opbouw en ontwikkeling door de Afghanen mogelijk te maken.Ook de VS deelt deze visie en ontplooit niet alleen nieuwe troepen ter
ondersteuning van de internationale troepenmacht in Afghanistan, maar besteedt
ook gericht aandacht aan bestuurlijke aspecten van wederopbouw.In Uruzgan krijgt het civiele profiel gestalte door de aanstaande opening
van een kantoor van UNAMA in Tarin Kowt, de uitbreiding van het aantal civiele
medewerkers op Kamp Holland per 1 augustus jl. en de vestiging van NGO’s
in de regio.46In hoeverre zullen de 12 uitgezonden medewerkers van
Buitenlandse Zaken in staat zijn om «buiten de poort» te gaan?
Zullen ze dit uitsluitend doen onder zware militaire bewaking of zal er ook
ruimte zijn voor «low-profile» bezoeken aan bijvoorbeeld ontwikkelingsprojecten
of CIMIC projecten?De 12 civiele medewerkers in Uruzgan reizen voor hun werkzaamheden in
de provincie, inclusief districten als Chora en Deh Rawood. Daarbij maken
zij uiteraard gebruik van militaire beveiliging, die overigens tegenwoordig
deels ook door Afghaanse militairen wordt verzorgd. Al naar gelang de veiligheidssituatie
verbetert, zullen medewerkers van Buitenlandse Zaken ook met niet-militair
vervoer zich «buiten de poort» van Kamp Holland kunnen bewegen.47Wat zijn de praktische consequenties van het feit dat
het Provincial Reconstruction Team (PRT) in 2009 onder civiele leiding komt
te staan? Betekent dit dat de CIVREP «militaire-strategische»
beslissingen kan overrulen vanuit het perspectief van de D’s van Diplomatie
en Development?Over het onder civiele leiding plaatsen van het PRT zal besluitvorming
volgen. Momenteel wordt bezien welke organisatorische en personele consequenties
dat zal hebben. Uw Kamer zal hiervan t.z.t. op de hoogte gebracht worden.
Overigens is het versterken van de civiele aspecten van de missie niet alleen
een kwestie van uitbreiding van de civiele staf binnen de Task Force Uruzgan.
Even belangrijk is de versterking van Afghaanse en internationale NGO’s
en bedrijfsleven in de provincie en hen in staat te stellen de wederopbouw
verder ter hand te nemen.48Is het verder werken aan vrede en veiligheid in nieuwe
coalities Nederlands, EU of NAVO beleid? Hoe kijken andere EU landen naar
coalities met China op het gebied van vrede en veiligheid? Welke vorm kunnen
coalities met de genoemde landen aannemen, kunt u voorbeelden geven? Op welke
concrete wijze zal Nederland proberen in nieuwe coalities verder te werken
aan vrede en veiligheid met landen als China, India, Brazilië, Indonesië
en Zuid-Afrika?Nederland spant zich in verschillende internationale veiligheidsfora in
om een constructief en open onderhandelingsklimaat te scheppen. De besprekingen
met andere landen vinden zowel in EU- en NAVO-verband plaats, als in bilateraal
verband. De EU heeft zogenaamde Trojka-besprekingen met onder meer China.
Voor Nederland is het vooral van belang om in de non-proliferatie en ontwapeningsfora
een op resultaat gerichte deelname van de Niet-Gebonden Landen en opkomende
machten zoals bijvoorbeeld China te bevorderen. Nederland heeft hiertoe op
bilaterale basis en in breder verband geconsulteerd met een aantal landen,
waaronder Brazilïe, China, Egypte, Jordanië en Israël. Deze
contacten zullen in de komende periode worden uitgebreid en verdiept. Daarnaast
heeft Nederland, mede namens Duitsland en het Verenigd Koninkrijk een conferentie
in april 2008 in Berlijn georganiseerd over nucleaire brandstof in relatie
tot vreedzaam gebruik van kernenergie en non-proliferatie. Deze conferentie,
waaraan 27 overwegend niet-Westerse landen deelnamen, had als doel om de in
het IAEA-kader gevoerde discussie omtrent nucleaire brandstof een nieuwe impuls
te geven. De inzet was om met name bij de Niet-Gebonden Landen begrip te wekken
om de IAEA-discussie op een constructieve manier voort te zetten. Het belang
van het onderwerp werd door alle landen onderschreven, zeker nu energiezekerheid
een steeds belangrijker en politiek gewichtig onderwerp wordt.49Wat wordt bedoeld met nieuwe initiatieven op het vlak
van non-proliferatie met relevante partners? Wie zijn in uw ogen die relevante
partners?Voor het Nederlandse beleid is het Nucleaire Non-proliferatieverdrag (NPV)
de hoeksteen van het internationale non-proliferatiestelsel. In de aanloop
naar de Toetsingsconferentie in 2010 is het Nederlandse beleid erop gericht
een nieuwe dynamiek te genereren in de non-proliferatie en ontwapeningsfora,
onder andere via het organiseren van verschillende bijeenkomsten op internationaal
niveau. De onder vraag 48 genoemde conferentie was hier een voorbeeld van.In 2008 en in 2009 worden verschillende seminars en workshops georganiseerd
worden in samenwerking met internationale organisaties over onder andere The Hague Code of Conduct Against Ballistic Missile Proliferation
(HCOC), VN-Veiligheidsraadsresolutie 1540 inzake de non-proliferatie
van massavernietigingswapens, en het Alomvattend Kernstopverdrag (Comprehensive Test-Ban Treaty, CTBT).50Wat worden de doelen van Nederlandse inzet voor de
Toetsingsconferentie van het Non-Proliferatieverdrag (NPV) in 2010?In de Kamerbrief d.d. 27 juni 2008 (31 200 V, nr. 139)
is bericht over het verloop van de tweede voorbereidende bijeenkomst voor
de Toetsingsconferentie van het Nucleaire Non-proliferatieverdrag (NPV) en
de Nederlandse inzet. De Nederlandse inzet in de aanloop naar de Toetsingsconferentie
in 2010 blijft er onverminderd op gericht de normen van het non-proliferatie
en ontwapening stelsel te versterken met betrekking tot non-proliferatie,
vreedzaam gebruik van kernenergie en nucleaire ontwapening.Daarnaast zal Nederland zich inzetten om de juridische basis van het non-proliferatiestelsel
via het NPV, het Allomvattend Kernstopverdrag (Comprehensive
Test-Ban Treaty, CTBT), en de centrale rol die het Internationaal
Atoomagentschap (IAEA) speelt te versterken. Daarbij
spelen ook «nieuwe» juridische en politieke instrumenten zoals
VN-Veiligheidsraadsresolutie 1540, het Global Initiative
to Combat Nuclear Terrorism (GICNT), en het Proliferation
Security Initiative (PSI) een belangrijke rol. Voorts zal Nederland
hernieuwde aandacht vragen voor ontwapening door middel van realistische en
concrete normstellende voorstellen op ontwapeningsgebied, met name inzake
het Kernsplijtstofstopverdrag (Fissile Material Cut-Off
Treaty) en het veilig gebruik van de ruimte. Nederland vervult hierbij,
samen met Frankrijk, een actieve rol in het consultatieproces ten behoeve
van multilaterale steun voor de Gedragscode inzake het veilig gebruik van
de ruimte. Door middel van deze doelstellingen draagt Nederland er aan bij
een grondslag te leggen voor een op resultaat gericht verloop van de Toetsingsconferentie
in 2010.51Heeft Nederland een concreet aantal landen in gedachten
bij het streven naar een toename van het aantal landen dat deelneemt aan het
Oslo-proces?Gedurende de onderhandelingen in het zogenaamde «Oslo-proces»
is het aantal staten dat bij de onderhandelingen betrokken werd gestaag toegenomen,
van 46 in Oslo naar 111 in Dublin. Nederland was vanaf het begin van de onderhandelingen
betrokken en zal in Oslo op 3 december a.s. het nieuwe verdrag over clustermunitie
ondertekenen.Hoewel een aantal landen momenteel de resultaten van Dublin nog bestudeert,
is het de verwachting dat naast Nederland, het overgrote deel van de in Dublin
aanwezige landen in Oslo zal tekenen en vervolgens de ratificatieprocedure
start. Het verdrag treedt in werking zes maanden nadat 30 landen geratificeerd
hebben.Het verdrag roept Staten die partij zijn bij het verdrag op om niet-Partijstaten
aan te moedigen toe te treden tot het nieuwe verdrag. Bovendien zullen Staten
die partij zijn bij het verdrag trachten om niet-Partijstaten te ontmoedigen
om clustermunitie te gebruiken.De bevindingen van het onderzoek in Georgië, over de dood van cameraman
Stan Storimans, zijn voor Nederland extra reden om het aantal landen dat deelneemt
aan het «Oslo-proces» te maximaliseren.52Hoe zal Nederland zich inzetten om meer landen deel
te laten nemen aan het Oslo-proces voor een verbod op clustermunitie? Welke
middelen worden hiertoe ingezet en op wie zal de aandacht vooral gevestigd
zijn?Een verbod op clustermunitie die onaanvaardbaar humanitair leed veroorzaakt,
zoals in Dublin overeengekomen, zou sterk aan effectiviteit winnen als belangrijke
producenten en/of gebruikers partij zouden worden. Maar ook zwaar getroffen
landen hebben baat bij ondertekening, vanwege de bepalingen over ruiming,
detectie, slachtofferhulp en andere vormen van assistentie.Nederland hoopt dat alle 111 in Dublin aanwezige landen in staat zullen
zijn om in Oslo op 3 december a.s. het verdrag te ondertekenen en zal
zich hiervoor, op verschillende niveaus, in bilaterale contacten inspannen.Naast het streven om zoveel mogelijk landen te betrekken bij «Oslo»
zal de Nederlandse regering zich tevens blijven inzetten in het kader van
de «Convention on Certain Conventional Weapons» (CCW). Dit omdat de ondertekening van het nieuwe verdrag over clustermunitie,
zoals in Dublin overeengekomen, door de belangrijke producenten
en/of gebruikers waaronder de Verenigde Staten, de Russische Federatie, China,
India, Pakistan, Zuid Korea en Israel in de nabije toekomst niet te verwachten
is. De Nederlandse inzet is gericht op de totstandkoming van een nieuw CCW
Protocol over clustermunitie waarin een verbodsbepaling wordt opgenomen waar
bovengenoemde landen zich bij aan kunnen sluiten.De resultaten van het onderzoek naar de dood van dhr. Storimans in Georgië
waren voor Nederland bovendien aanleiding om met extra nadruk alle landen
die clustermunitie bezitten, op te roepen het nieuwe verdrag te ondertekenen.
Voorts heeft Nederland, vooruitlopend op de inwerkingtreding van dit verdrag,
in de OVSE het initiatief genomen om deze kwestie op de agenda te zetten met
als doel te komen tot concrete aanvullende politieke afspraken over de inzet
van clusterwapens. Dergelijke afspraken zouden ertoe moeten leiden dat landen
er eenzijdig voor kiezen met directe ingang af te zien van inzet van clustermunitie
in situaties waarin voorzienbaar is dat deze wel burgerslachtoffers maakt
maar geen wezenlijk militair doel dient.Via de OVSE en de CCW kan Nederland een groot aantal landen aanspreken
dat niet in het «Oslo-proces» participeert, waaronder Rusland
en Georgië.53 en 54De begroting noemt hervorming van veiligheidsdiensten,
ondersteuning van de politieke dialoog, het leveren van basisdiensten als
onderwijs en gezondheidszorg, private sector ontwikkeling, milieu en het verminderen
van sociale ongelijkheid allemaal onder de algemene doelstelling van het fragiele
statenbeleid (het vergroten van veiligheid, beter bestuur en het creëren
van randvoorwaarden voor betere dienstverlening). Dit roept de vraag op hoe
helder het fragiele statenbeleid gedefinieerd is. Kunt u helder aangeven hoe
deze algemene beleidsdoelstelling geoperationaliseerd wordt in concrete subdoelstellingen?Kunt u aangeven wat uw definitie is van het fragiele
statenbeleid en beargumenteren waarom u in dit licht heeft gekozen voor de
landen die u heeft gekozen en niet voor andere landen die ook onder de definitie
van fragiele staten vallen?Volgens de OESO-definitie zijn staten fragiel wanneer bij de overheid
de politieke wil en/of capaciteit ontbreekt om de basisfuncties voor armoedebestrijding,
ontwikkeling, veiligheid en mensenrechten van de bevolking te vervullen. Nederland
onderschrijft de in OESO/DAC-verband overeengekomen richtlijnen «Principles
for Good International Engagement in Fragile States and Situations»
en neemt ze tot uitgangspunt. In de beleidsbrief «Een zaak van iedereen»
(Kamerstuk 31 250, nr. 1) heeft Nederland een pragmatische keuze
gemaakt voor de landen die in de categorie «Veiligheid en Ontwikkeling»
vallen. Bij deze keuze is rekening gehouden met de doelstellingen van het
fragiele statenbeleid, de historische betrokkenheid van Nederland in deze
landen en de mate waarin de internationale gemeenschap en Nederland een rol
kunnen spelen om verschil te maken in de ontwikkeling van deze landen. Daarnaast
kan Nederland in andere landen gerichte activiteiten ondernemen, zoals bijvoorbeeld
in Zimbabwe of in Somalië, die bij dragen aan de stabiliteit en ontwikkeling
in deze landen.55Kunt u aangeven wat de verhouding is in de extra bestedingen
die zijn voorzien in deze kabinetsperiode voor fragiele staten tussen Afghanistan
enerzijds en de andere prioritaire fragiele staten?Voor 2009 zijn op dit moment de volgende bestedingen voor wederopbouw
voorzien: voor Afghanistan € 47,9 miljoen en voor de overige landen
in de categorie «Veiligheid en Ontwikkeling» € 113 miljoen.
Voor 2010 is de voorziene verhouding tussen Afghanistan en de overige fragiele
staten als volgt: voor Afghanistan € 46,4 miljoen en voor de overige
landen in de categorie «Veiligheid en Ontwikkeling» € 118,7
miljoen. Voor deze planning geldt dat de meerjarige landenprogramma’s
ieder jaar worden beoordeeld op basis van de dan bestaande inzichten en mogelijkheden
die zich voordoen. De genoemde bedragen betreffen uitsluitend de bilaterale
bijdragen aan wederopbouw. Aan deze landen wordt eveneens bijgedragen via
het Stabiliteitsfonds en via programma’s op andere terreinen, zoals
bijvoorbeeld goed bestuur, humanitaire hulp en ecologische veiligheid. Het
neerwaartse verloop van het bedrag op doelstelling 5 van beleidsartikel 2
wordt veroorzaakt door de aard van de samenwerking in fragiele landen die
met zich meebrengt dat uitgaven moeilijk ver in de toekomst kunnen worden
gepland. Omstandigheden in deze landen vragen om een constante aanpassing
van de planning aan de realiteit op dat moment.56Hoe zal het civieler worden van de missie in Uruzgan
worden voortgezet? Wat zijn de volgende stappen vanaf nu (er zijn nu 12 mensen)
voor 2009 en 2010?Zie vraag 47.57Op welke manier gaat Nederland het ondersteunen van
het ontwapenings-, demobilisatie- en reïntegratieproces (DDR) in Colombia
vorm geven (anders dan via de financiële ondersteuning van de MAPP/OEA
en de CNRR) en is de versterking van het Openbaar Ministerie daarbij inbegrepen?
Hoe wordt de politieke dialoog met de Colombiaanse autoriteiten gevoerd aangaande
de straffeloosheidproblematiek en de implementatie van de «Wet Gerechtigheid
en Vrede»? Welke rol spelen de lopende bilaterale hulpprogramma’s
m.b.t. straffeloosheid en de reïntegratie van voormalig strijders in
deze dialoog? Op welk niveau vindt de dialoog plaats, en op welke wijze heeft
deze politieke dialoog de laatste jaren effect gesorteerd?Nederland is sinds 2004 als één van de eerste landen van
de internationale gemeenschap betrokken bij DDR-programma’s in Colombia.
Sinds november 2007 wordt deze steun direct aan het kantoor van de Hoge Commissaris
voor Reïntegratie (ACR) gegeven. Nederland draagt bij aan de versterking
van het Openbaar Ministerie via een programma tegen straffeloosheid. Een deel
van dit programma richt zich op de versterking van de OM-directie voor de
Wet Gerechtigheid en Vrede, die zich bezighoudt met rechtszaken tegen gedemobiliseerde
strijders die misdaden tegen de menselijkheid gepleegd hebben. De politieke
dialoog met de Colombiaanse autoriteiten wordt op veel verschillende niveaus
gevoerd. De straffeloosheidsproblematiek en de implementatie van de Wet Gerechtigheid
en Vrede komt aan de orde in het kader van de EU en de G24, bij bezoeken op
ministerieel en hoogambtelijk niveau en de contacten die de ambassade heeft
met de Colombiaanse autoriteiten. De voortdurende aandacht van de internationale
gemeenschap, waaronder Nederland, voor straffeloosheid en de implementatie
van de Wet Gerechtigheid en Vrede heeft bijgedragen aan de verbeteringen die
hebben plaatsgevonden op dit gebied.58Welke politieke keuze ligt ten grondslag aan de verdere
ophoging van het stabiliteitsfonds in 2009? Wat wordt het totaalbedrag en
op basis waarvan is de hoogte bepaald? Waarvoor zal de verhoging met name
worden aangewend?De ophoging van het budget van het Stabiliteitsfonds heeft te maken met
een actievere inzet van Nederland op fragiele staten. Hiertoe is dit jaar
de Eenheid Fragiliteit en Vredesopbouw opgericht binnen het ministerie van
Buitenlandse Zaken. Door de oprichting van deze eenheid en de sterkere focus
op fragiele staten zullen er naar verwachting meer projecten worden geïdentificeerd
die vanuit het Stabiliteitsfonds gefinancierd kunnen worden. Het merendeel
van de uitgaven van het Stabiliteitsfonds betreft activiteiten ten behoeve
van vredesopbouw in fragiele staten.In 2008 is het Stabiliteitsfonds reeds structureel met EUR 10 mln per
jaar opgehoogd. In 2009 is, gezien het bovenstaande, een nog nader te bepalen
ophoging van het fonds voorzien. Het is nog niet te zeggen welke projecten
uit het fonds zullen worden gefinancierd, aangezien het fonds een vraaggestuurd
karakter heeft. Dit betekent dat de precieze invulling van het fonds afhankelijk
is van de projectaanvragen die zullen worden ontvangen. De prioritaire regio’s
van het fonds zijn Afghanistan, de Hoorn van Afrika, de Afrikaanse Grote Meren-regio
en de westelijke Balkan.59Wanneer wordt de notitie fragiele staten, als kern
van het te voeren ontwikkelingsbeleid, naar de Kamer gestuurd?Voor de begrotingsbehandeling zal de fragiele staten notitie naar de Kamer
worden gestuurd. In deze notitie zullen de doelstellingen en de operationalisering
van het Nederlandse fragiele statenbeleid worden verduidelijkt.60Kunnen de ambassades in fragiele staten, met de instelling
van een pool van deskundigen op het Ministerie, rekenen op tijdelijke versterking
van hun capaciteit door inzet van gedetacheerde experts? Is een indicatie
te geven van de aantallen waar het om gaat?Zie vraag 11.61Worden in het kader van het Parijs/Accra-proces stappen
gezet om te komen tot harmonisatie op gebied van een politiekere benadering
van ontwikkelingssamenwerking? Speelt de MDG-plus agenda hierbij een rol?In lijn met het Parijs/Accra proces worden initiatieven genomen om met
andere donoren samen op te treden in het kader van een politiekere benadering
van OS. Zo wordt steeds intensiever samengewerkt met diverse donoren om tot
beter afgestemde en waar mogelijk gezamenlijke analyses te komen van de «goed
bestuur en corruptie situatie». Ook is in Zambia de afgelopen jaren
de anti corruptie task force op geharmoniseerde wijze door diverse donoren
ondersteund. Hoewel de bereidheid om op dit vlak geharmoniseerd op te trekken
groeit, blijft gezamenlijk optreden op basis van een politieke benadering
lastig te realiseren. Veel donoren houden de neiging om – in tegenstelling
tot wat de Parijs Verklaring vraagt – eigen politieke prioriteiten te
benadrukken. Nederland zet in Nordic+ en EU-kader ook krachtig in op een gezamenlijke
politieke benadering bijvoorbeeld via een politieke beleidsdialoog met een
ontwikkelingsland. Recent heb ik tijdens de informele EU/OS-raad in Bordeaux
nog een voorstel ingediend voor een gezamenlijke inzet op politieke
onderwerpen in de beleidsdialoog rond begrotingssteun van de EU-landen en
de Commissie voorzover zij bij die begrotingssteun direct betrokken zijn.
Na aanvankelijke weerstand wordt hier nu toch serieus over verder gesproken.Al met al is de Accra Agenda for Action (AAA) een uitstekend kader voor
een gezamenlijke politieke benadering van ontwikkelingssamenwerking. De AAA
is een concrete actie agenda die nadrukkelijk aandacht vraagt voor samenwerking
ten behoeve van een politieke benadering van ontwikkelingssamenwerking. De
AAA beschrijft de noodzaak van samenwerken tussen publieke en private partijen
op een wijze die parlementair overzicht en toezicht efectiever maakt. De AAA
verscherpt de aandacht voor resultaten, de analyse van oorzaken indien resultaten
niet worden behaald en de politieke betrokkenheid bij het zoeken naar oplossingen.Een politieke benadering van OS is strikt genomen geen onderdeel van de
millenniumdoelen. Het is niettemin evident dat politieke vraagstukken van
cruciaal belang zijn bij de realisatie van de MDG’s. Het feit dat alle
landen zich verenigd hebben achter deze doelen biedt mogelijkheden om ook
de politiekere dimensies van de ontwikkelingsprocessen tot onderwerp van dialoog
tussen partners te maken.62Hoe definieert de regering de «politiekere benadering
van ontwikkelingssamenwerking»? Gaat het erom dat Nederland minder dan
voorheen gevoelige issues uit de weg gaat in de politieke dialoog met partnerlanden?
Of dat Nederland scherper gaat inzetten in politieke discussies op multilateraal
niveau? Of dat maatschappelijke organisaties in Nederland en in de partnerlanden
een meer uitgesproken politieke rol moeten spelen? Is deze benadering terug
te vinden in aangepaste beleidsdoelstellingen, resultaten en indicatoren?Zie vraag 63.63Kunt u toelichten wat u precies bedoelt met een «politieke
benadering van ontwikkelingssamenwerking»? Kan hij tevens aangeven of
deze benadering is terug te vinden in aangepaste beleidsdoelstellingen, resultaten
en indicatoren?Een politiekere benadering van ontwikkelingssamenwerking betekent dat
besturen niet alleen een technische, maar vooral een politieke aangelegenheid
is. De complexe politieke realiteit in landen is bepalend voor de condities
waarin armoedebestrijding plaatsvindt. De aard en kwaliteit van bestuur zijn
van invloed op de resultaten die kunnen worden bereikt. Dit heeft in het verleden
te weinig aandacht gehad.Politieke OS vraagt om oog voor de relatie tussen staat en samenleving,
inzet op democratischer relaties tussen overheden en burgers en ontwikkelingsprestaties
van het bestuur. Politieke OS vergt eveneens kritisch zelfbewustzijn en een
continu streven naar kwaliteitsverbetering in een snel veranderende wereld.
Inzetten op onderwerpen als fragiliteit, vrouwenrechten en een eerlijke verdeling
van zeggenschap en geld betekent inzetten op onderwerpen die de verhoudingen
binnen ontwikkelingslanden kunnen beïnvloeden. Constante inzet op dergelijk
onderwerpen is noodzakelijk om echte ontwikkeling te bereiken.Ontwikkelingssamenwerking betekent politiek bedrijven in een nationale
en internationale politieke realiteit. Aandacht voor de politieke context
in partnerlanden past daarbij. Omdat armoede zowel economische als sociaal-culturele
en politieke dimensies kent is «goed bestuur» naast voorwaarde
voor samenwerking ook steeds meer doel geworden. Een politiekere benadering
van OS betekent dat Nederland, nog beter geïnformeerd dan voorheen, de
politieke dialoog voert met partnerlanden, ook via multilaterale fora.Een politiekere benadering van OS vertaalt zich onder meer in de uitvoering
van analyses naar de onderliggende oorzaken van bestuursproblematiek in partnerlanden,
een politiekere (beleids)dialoog waarbij mensenrechten en gevoelige bestuursissues
niet worden gemeden, en concrete goed bestuursactiviteiten, ook binnen de
sectoren, waarmee wordt ingespeeld op contextspecifieke democratiseringsprocessen.
Hierbij gaat het niet om het opleggen van een specifiek model of het bouwen
van instituties, maar om bijvoorbeeld stemmen van burgers die beter worden
gehoord en overheden die beter verantwoording afleggen aan de diverse bevolkingsgroepen
in de eigen samenleving. Politieke ontwikkelingssamenwerking vertaalt zich
ook in een dialoog met partners, zowel Nederlandse als internationale, over
onderwerpen als «accountability» en het in samenhang inzetten
van hulpmodaliteiten. Ten slotte is politieke OS internationaal een gedeelde
verantwoordelijkheid, waarbij onder andere naar coherentie en consistentie
van buitenlands beleid, maar ook naar het functioneren van internationale
organisaties in bredere zin moet worden gekeken.Deze benadering is terug te vinden in «Een zaak van iedereen»
en o.a. op landenniveau in strategieën, verwachte resultaten en indicatoren
die ambassades mede opstellen.64Wat doet Nederland, in het kader van meer aandacht
voor landbouw en om MDG 1 te behalen, om de strategieën voor voedsel-
en voedingszekerheid die in het Zuiden al zijn gelanceerd te steunen?Het ondersteunen van in het Zuiden gelanceerde strategieën voor voedsel-
en voedingszekerheid heeft een hoge prioriteit. Dit gebeurt zowel op landenniveau
door ambassades als op internationaal niveau met centrale fondsen.Ambassades in Zambia en Ethiopië, bijvoorbeeld, geven mede leiding
aan het opstellen en uitvoeren van nationale plannen om brede duurzame economische
ontwikkeling te stimuleren. In andere landen, zoals Benin en Mali, wordt steun
gegeven voor landbouwontwikkeling vooral gericht op voedselzekerheid en landbouwketenontwikkeling.Daarnaast geeft Nederland steun aan Afrikaanse initiatieven zoals het
Forum for Agricultural Research in Africa (FARA). Het Comprehensive African
Agricultural Development Programme (CAADP) zal door middel van een multidonor
trustfund financieel en technisch ondersteund worden vanaf 2009. Ook
wordt onderzocht hoe Nederland bij kan dragen aan programma’s in het
kader van de Alliance for a Green Revolution in Africa (AGRA) van Kofi Annan.65Op p. 32 wordt een aantal doelen genoemd voor verbetering
van de landbouwsector en de voedselzekerheid in ontwikkelingslanden. Kan,
in aanvulling op de beleidsnota (TK 31 250, nr. 14) en de begroting
voor 2009, een helder overzicht gegeven worden van de voorgenomen uitgaven
voor deze doelen in 2009 (zowel totaal als uitgesplitst naar de verschillende
doelen) en volgende jaren? In hoeverre stelt de regering zichzelf ook concrete
doelen om door de inzet voor verbetering van de landbouwsector
en de voedselzekerheid bij te dragen aan het voor 2015 halveren van het aantal
mensen dat honger lijdt (MDG 1)? In welke landen en op welke terreinen versterken
de Nederlandse bijdrage aan geïntegreerd waterbeheer en duurzame landbouw
respectievelijk voedselzekerheid elkaar?De voorgenomen extra uitgaven t.b.v. landbouw, rurale ontwikkeling en
voedselzekerheid in ontwikkelingssamenwerking kunnen als volgt uitgesplitst
worden (in EUR miljoenen): 2008200920102011Innovatie3555 Instituties en beleid2020–24*21–25*21–25*Ketens1677 Markttoegang 334Overdrachtmechanismen13252525Totaal3759–63*61–65*62–66** Daadwerkelijke uitgaven afhankelijk van absorptiecapaciteit.De intensiveringen op het gebied van landbouw, rurale ontwikkeling en
voedselzekerheid vinden plaats via diverse instanties, die zelf aangeven in
hoeverre zij bijdragen aan het verminderen van het aantal mensen dat honger
lijdt (MDG 1). Zo draagt het International Center for Soil Fertility and Agricultural
Development (IFDC) bij aan MDG 1 door hun doelstelling van 50% toename
in landbouwproductiviteit en een gemiddelde inkomensgroei van 30% voor
1 miljoen rurale huishoudens.Landen en terreinen waar de Nederlandse bijdragen aan geïntegreerd
waterbeheer, duurzame landbouw en voedselzekerheid elkaar versterken zijn
onder andere: Mali (rivier beheer, grootschalige irrigatie, landbouw- en ketenontwikkeling),
Bangladesh (betere bescherming tegen overstromingen en betere drainage, landbouwontwikkeling),
het Nijl Bassin (irrigatie en landbouwontwikkeling), Egypte (irrigatie en
landbouwontwikkeling).66Op welke wijze heeft de regering uitvoering gegeven
aan de motie Voordewind c.s. (31 200 V, nr. 62) die de regering
vraagt het belang van gezins- en familiestructuren in ontwikkelingslanden
te erkennen en daar indien van toepassing op in te spelen in het ontwikkelingsbeleid?De regering geeft uitvoering aan de motie Voordewind in verschillende
delen van het ontwikkelingsbeleid, zoals het beleid ten aanzien van hiv/aids
en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, en binnen de beleidsintensivering «verbetering
van kansen en rechten van vrouwen en meisjes (MDG3)».Binnen het hiv/aidsbeleid tracht Nederland middels financiering van diverse
activiteiten en programma’s die gericht zijn op het bieden van (enige
vorm van) sociale bescherming de opvang van kwetsbare kinderen binnen gezins-
of familieverbanden te ondersteunen. Zo ontvangt UNICEF financiele ondersteuning
voor de uitvoering van een geboorteregistratieprogramma in Mozambique. Nederland
ondersteunt eveneens het «Joint Learning Initiative on Children and
HIV/Aids» dat onderzoek doet naar de beste wijze waarop kinderen die
direct of indirect zijn getroffen door de aidsepidemie binnen hun eigen familie
en/of gemeenschapsstructuren kunnen worden opgevangen.Ook geeft Nederland financiële steun aan activiteiten van WorldGranny,
een organisatie die zich bezighoudt met het verbeteren van de leefsituatie van ouderen, in het bijzonder oudere vrouwen, en hun familie in ontwikkelingslanden.67In de begroting van Buitenlandse Zaken is geen gebrek
aan goede voornemens ten aanzien van gender gerelateerde doelstellingen (verhoging
MDG 3 fonds, nieuwe richtlijnen voor bescherming vrouwenrechten, de implementatie
van VN resolutie 1325 krijgt de «volle aandacht» (p. 71),
de samenwerking met het maatschappelijk middenveld via het NAP 1325, de Schokland
Akkoorden). Hoe staat het met de operationele uitwerking die het mogelijk
maakt vooruitgang die geboekt wordt op deze terreinen te monitoren voor de
komende jaren?In mei 2009 verschijnt de resultatenrapportage 2007–2008. Hierin
staat per Millennium Ontwikkelingsdoel (MDG) o.a. vermeld welke resultaten
er geboekt zijn op het gebied van gender in de periode 2007–2008. Binnen
deze resultatenrapportage worden gender aspecten van de Schoklandakkoorden
en genderspecifieke akkoorden, zoals het Nationaal Actieplan 1325, de samenwerking
op het gebied van bestrijding van geweld tegen vrouwen en het MDG3 fonds opgenomen.
Voor het thema geweld tegen vrouwen is een apart monitoringsinstrument ontwikkeld
dat in de loop van de komende maanden zal worden geïmplementeerd. In
2011 zal een vergelijkbare resultatenrapportage worden opgesteld over 2009–2010.68Op welke wijze heeft de regering uitvoering gegeven
aan de motie Gill’ard1 en Voordewind die
de regering vraagt om het departement van de Wereldgezondheidsorganisatie
Making Pregnancy Safer te financieren?Naast de verplichte bijdrage levert Nederland een vrijwillige bijdrage
aan de WHO voor vier jaar (2006–2009). Deze bijdrage is € 60
miljoen, waarvan ruim de helft is bestemd voor seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten en voor gezondheid van vrouwen, kinderen en adolescenten.Met ingang van dit jaar is de uitvoering van WHO’s meerjarenplan
van start gegaan. Dit werkplan kent 13 strategische doelstellingen, die meer
resultaatgericht zijn. Strategische doelstelling 4 staat voor het verminderen
van ziekte en sterfte en het verbeteren van gezondheid tijdens de levensloop,
met bijzondere aandacht voor kwetsbare periodes in het leven – zwangerschap,
geboorte, zuigelingen-, kinder-, adolescentenperiode, ouderdom – en
voor reproductieve en seksuele gezondheid voor iedereen. De WHO blijft dit
als één van haar prioriteiten zien; dit heeft de DG van de WHO,
Margaret Chan, nog eens expliciet bevestigd na mijn interventie tijdens de
recente MDG-top in New York.Nederland ondersteunt het behalen van WHO’s strategische doelstellingen,
in het bijzonder strategische doelstelling 4, waarmee het behalen van de resultaten
van het departement «Making Pregnancy Safer» financieel wordt
gesteund. Op deze wijze geef ik mede uitvoering aan de door de Tweede Kamer
goedgekeurde prioriteit van het Kabinet: intensivering op MDG 5 en MDG 3.Het voornemen is om zeer binnenkort de bijdrage aan de WHO, specifiek
voor deze strategische doelstelling 4, te verhogen met € 1 mln voor
2008 en € 2 mln voor 2009.Voor informatie van BSG, PA enz: het bemo voor ophoging van de bijdrage
aan WHO is door DVF gestuurd aan de projectencommissie, die het in de e.v.
zitting zal bespreken – op 5 november.69Welke concrete actie(s) onderneemt Nederland om tot
een geïntegreerde aanpak te komen van gezondheidszorg, voeding en drinkwater
en sanitatie?Nederland zet in op een geïntegreerde aanpak voor de toegang tot
drinkwater, sanitaire voorzieningen en hygiëne voorlichting (WASH). Nederland
heeft als doelstelling op deze wijze 50 miljoen mensen toegang te verlenen
tot drinkwater en sanitaire voorzieningen, goed gebruik van deze voorzieningen
mogelijk te maken en zo de duurzaamheid te vergroten.In de partnerlanden wordt daartoe samengewerkt met de hiervoor verantwoordelijke
instellingen; hoewel dit van land tot land kan verschillen zijn nagenoeg altijd
het ministerie van Gezondheidszorg en gespecialiseerde NGO’s op dit
terrein erbij betrokken. Deze geïntegreerde aanpak sluit naadloos aan
bij de sectorale benadering zoals die gangbaar is in de gezondheidsectoren
die Nederland ondersteunt.Wat betreft de link tussen voeding en gezondheidszorg wordt er binnen
het gezondheidssysteem de voedingstoestand van vooral jonge kinderen gemonitord
waarvan bekend is dat zij gevoelig zijn voor de kwaliteit van drinkwater en
sanitaire voorzieningen.70Wat doet Nederland concreet aan de bestrijding van
de personeelscrisis in de gezondheidszorg en hoeveel geld wordt hieraan besteed
(via het multilaterale kanaal Europees, bilateraal en particulier)?De personeelscrisis waar u op duidt baart mij ook zorgen. Het afgelopen
decennium zijn steeds meer middelen voor gezondheid in ontwikkelingslanden
ter beschikking gekomen, vooral ook vanwege prioriteitsprogramma’s zoals
voor hiv/aids, tuberculose en malaria, en daarmee is de achilleshiel van deze
gezondheidszorgsystemen bloot gelegd. Vele ontwikkelingslanden hebben een
tekort aan gezondheidswerkers en vaak zijn deze ook niet evenredig over het
land verdeeld. De tekorten worden verergerd door de zgn «braindrain»
waarbij gezondheidswerkers uit ontwikkelingslanden wegtrekken om in de meer
ontwikkelde landen een toekomst op te bouwen. Mijn inzet is, onder andere,
om ontwikkelingslanden in staat te stellen en te steunen om zelf de leefen
werkomstandigheden voor hun gezondheidswerkers te verbeteren.Nederlandse bijdrage om die personeelscrisis op te lossen is veelal moeilijk
te kwantificeren wegens het ongeoormerkte karakter van algemene en sectorale
begrotingssteun.Bilateraal ondersteunt Nederland in 12 landen de gezondheidssector. Hierbij
is de sectorale benadering leidend en wordt onze financiële bijdrage
niet geoormerkt voor het bestrijden van de personeelscrisis in de gezondheidszorg
in ontwikkelingslanden. De door Nederland ondersteunde sectorprogramma’s
zetten wel degelijk in op de personeelscrisis door het intensiveren van de
opleidingen van gezondheidswerkers, maar ook door innovatieve programma’s
zoals het «Zambian Health Worker Retention Scheme» (ZHWRS). Het
ZHWRS biedt gezondheidswerkers die in de meer afgelegen rurale gebieden willen
gaan werken extra voordelen. Inmiddels heeft het ZHWRS dokters in 54 rurale
districten geplaatst. Er zijn ook 112 verpleegkundigen en 41 opleiders gecontracteerd.
Men verwacht binnenkort ook overig kader te kunnen contracteren.Nederland zet sterk in op verbetering van gezondheid van moeders/vrouwen,
dus op MDG 5.Voor versterking van de verloskundige zorg ondersteunt Nederland het programma
van het VN Bevolkingsfonds UNFPA dat samen met de «International Confederation
of Midwives» (ICM) de beroepsorganisatie en beroepsuitoefening van vroedvrouwen
versterkt met bijna € 5 miljoen voor de jaren 2008, 2009 en 2010.In EU verband onderschrijft Nederland het «European programme for
action to tackle the critical shortage of health workers in developing countries
(2007–2013)». Dit programma benadrukt het belang van «in-country
action» in de ontwikkelingslanden zelf. Daarnaast wordt er gewerkt aan
een gedragscode voor ethische rekrutering in Europees verband. Ook de WHO
is begonnen een dergelijke code wereldwijd te ontwikkelen. Nederland draagt
hieraan bij.Via de WHO, die per jaar zo’n 600 000 Euro voor «Human
Resources» van Nederland ontvangt, steunen wij ook de «Global
Health Workforce Alliance» (GHWA). Deze Alliantie vraagt internationaal
aandacht en steun om de personeelscrisis in de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden
het hoofd te bieden. De GHWA biedt ook technische ondersteuning aan landen
en doet onderzoek naar oplossingen voor deze problematiek.71Wat is de Nederlandse inzet om het International Health
Programme, dat Nederland heeft ondertekend, te doen slagen in de landen waar
Nederland de gezondheidssector steunt? (Burkina Faso, Ethiopië, Ghana,
Kenia, Mozambique, Zambia)? In hoeverre spreekt Nederland andere donoren aan
op de collectieve verantwoordelijkheid de financieringskloof in de gezondheidssector
te dichten? In hoeverre steunt Nederland deze landen bij het integreren van
oplossingen voor de personeelscrisis in de IHP+ plannen?Op dit moment hebben tien ontwikkelingslanden de afspraken van het International
Health Partnership ondertekend (Burundi, Cambodja, Ethiopië, Kenia, Mozambique,
Mali, Nepal, Zambia, Nigeria en Madagaskar). Nederland ondersteunt de gezondheidssector
in drie van deze landen, te weten Ethiopië, Mali en Mozambique en is
daarnaast via een silent partnership met Zweden
betrokken bij de gezondheidssector in Zambia.In Ethiopië en Mozambique heeft Nederland een actieve rol gespeeld
bij de totstandkoming van het «compact» dat de werkafspraken omschrijft.
Het compact is daarmee ook een instrument dat gebruikt kan worden om alle
betrokkenen – ontvangende landen, maatschappelijke organisaties en donoren –
aan te spreken op hun verantwoordelijkheid en naleving van de gemaakte afspraken.
Het nationale plan voor de gezondheidssector vormt de basis voor het compact.
Implementatieknelpunten zoals de personeelscrisis worden geadresseerd in het
nationale plan. De Nederlandse inzet heeft zich daarnaast ook gericht op een
goede integratie van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in de
plannen, op resultaatsturing en op betrokkenheid van maatschappelijke organisaties.72Kunt u aangeven hoe de inzet van Nederland voor veilige
abortus als onderdeel van een totaalpakket van Seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten (SRGR) zich verhoudt tot het door Nederland onderschreven Cairo
Actieprogramma uit 1994, dat het zwaartepunt legt bij goede voorlichting en
het kunnen maken van keuzes in plaats van bij abortus als middel voor gezinsplanning?Zoals aangegeven op pagina 36 van de MvT 209 gaat het om een complex van
zaken, die tegelijk op orde moeten zijn om daadwerkelijk meetbare voortgang
m.b.t. «gezondheid van moeders/vrouwen» (MDG 5) te kunnen bereiken.
Gezien het feit dat, naar schating van de Wereldgezondheidsorganisatie, wereldwijd
13% van de sterfte gerelateerd aan zwangerschap en bevalling wordt
veroorzaakt door onveilige abortus, is dit een factor die niet veronachtzaamd
mag worden. Temeer daar dit percentage in sommige landen op 30–35%
ligt.Zoals in het Cairo Actieprogramma is uiteengezet moeten de oorzaken van
voordurend hoge moedersterfte middels een brede benadering aangepakt worden;
de aanpak van onveiligheid van abortus is één daarvan. Nederland
zet veel intensiever in op verbetering van de beschikbaarheid van –
en toegang tot reproductieve gezondheidsmiddelen, zoals voorbehoedmiddelen,
apparatuur en medicijnen voor een veilige begeleiding van zwangerschap en
bevalling (zie antwoord 93; verhoging van € 5 naar € 30
miljoen per jaar). Tevens ondersteunt Nederland activiteiten m.b.t. seksuele
voorlichting aan, met en door jongeren. Dit samen helpt het aantal onbedoelde
zwangerschappen verminderen, en dit leidt op zich tot een verminderde vraag
naar abortus.Daarnaast zet Nederland zich in om de onveiligheid van abortus te verminderen.
Goede gezondheidszorgvoorzieningen beschikken over adequaat getraind personeel,
apparatuur en medicijnen voor zwangerschapsafbreking. Een dergelijke ingreep
kan medisch noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld vanwege de gezondheidstoestand
van de zwangere, vanwege een onvolledige miskraam of na verkrachting. Daarnaast
zijn deze voorzieningen ook nodig voor goede nazorg bij (complicaties na)
een kunstmatig opgewekte zwangerschapsafbreking. Ook steunt Nederland onderzoek
naar het vóórkomen en de gevolgen van onveilige abortus; alleen
met goede cijfers kan de omvang van deze problematiek begrepen worden en kunnen
oorzaken worden aangepakt.73Wat is de hoogte van het extra budget dat u vrijmaakt
voor het behalen van MDG 5 en hoe wordt dit besteed?Ten behoeve van MDG 5 was er in de MvT 2008 reeds een bedrag van EUR 15
mln aan additionele middelen gealloceerd voor het jaar 2009. In de MvT 2009
zijn er voor MDG 5 nog eens extra middelen geraamd ad EUR 22 mln. Daarmee
komt het totaal aan additionele middelen voor MDG 5 in 2009 op EUR 37 mln
uit. Deze middelen worden ingezet om in 2009 bestaande programma’s en
bijdragen ten behoeve van MDG 5 op te hogen dan wel nieuwe programma’s
te financieren. Zo investeert Nederland de komende drie jaar bijna EUR 5 mln
om het beroep van vroedvrouwen – lokaal – te versterken, ondermeer
door verbetering van trainingen.Daarnaast zal Nederland met een jaarlijkse algemene vrijwillige bijdrage
van EUR 58,5 mln de grootste donor blijven van UNFPA. In aanvulling daarop
zal Nederland voor de periode 2008 t/m 2011 de jaarlijkse bijdrage aan het
UNFPA thematisch fonds voor reproductieve gezondheidsmiddelen verhogen van
EUR 5 mln naar EUR 30 mln per jaar. Dit zal nader worden toegelicht in de
Najaarsnota. Hiermee zal een bijdrage geleverd worden aan de wens van vele
vrouwen om geboortes te spreiden of om kindertal te verminderen. Verder zal
in de partnerlanden waarmee Nederland samenwerkt in de gezondheidssector (inclusief
reproductieve gezondheid) meer geïnvesteerd worden: in 2008 bedraagt
de besteding via de partnerlanden EUR 102 mln en in 2009 EUR 109 mln.74Kunt u aangeven hoe een ambitieuze afronding van de
WTO Doha-ronde er volgens u uitziet, met name op het punt van de special safeguard
mechanisms voor ontwikkelingslanden?Op 15 augustus jl. bent u per brief (kamerstuk 25 074) door
de staatssecretaris van Economische Zaken namens het kabinet geïnformeerd
over de Nederlandse inzet voor de Doha-onderhandelingen. Over het speciale
vrijwaringmechanisme voor ontwikkelingslanden werd in deze brief gemeld dat
dit mechanisme is bedoeld om ontwikkelingslanden de mogelijkheid te geven
hun markt af te schermen door de tarieven te verhogen in geval van een plotselinge
toename van de import van een landbouwproduct. De Europese Commissie zag dit
vooral als een technisch probleem, waarvoor creatieve oplossingen voorhanden
waren. Concreet stelde de Europese Commissie voor om te komen tot een «tiered
approach», waarbij ontwikkelingslanden hogere invoerheffingen mochten
instellen in geval van een grotere, plotselinge toename van importen. De VS
en India bleken zich echter vast te leggen op meer principiële standpunten.
Hierdoor vormde het speciale vrijwaringmechanisme uiteindelijk het breekpunt
in de onderhandelingen. Nederland is voorstander van een compromis, waarbij
de belangen van zowel exporteurs als importeurs van landbouwproducten tot
hun recht komen. Hierbij geldt de «tiered approach» nog steeds
als een mogelijk oplossing om uit de impasse rond het speciale vrijwaringmechanisme
te komen. Echter, de V.S. en India moeten dan wel de politieke wil tonen om
in tijden van verkiezingen compromissen te accepteren.75Kunt u enkele voorbeelden geven van verruiming van
beleidsvrijheid van ontwikkelingslanden die u voorstaat?In de instructie voor de UNCTAD XII Conferentie eerder dit jaar, die aan
uw Kamer werd gestuurd, werd ingegaan op het begrip beleidsruimte. Het gaat
hierbij om de vraag in hoeverre ontwikkelingslanden voldoende beleidsvrijheid
hebben dan wel zouden moeten krijgen binnen huidige en toekomstige afspraken
om maatregelen te nemen die zij nodig achten ter bevordering van hun ontwikkeling.
Hoewel de discussie veelal op een abstract niveau is gevoerd, is duidelijk
geworden dat veel ontwikkelingslanden zowel nieuwe als bestaande internationale
verdragen alsmede de leningsvoorwaarden van financiële instellingen als
IMF en Wereldbank als knellend ervaren. Ontwikkelde landen vrezen voor ondermijning
van bestaande juridische verplichtingen en een vrijbrief voor protectionisme.
Er is niet één weg die naar ontwikkeling leidt en dus moet er
ruimte gelaten worden voor eigen keuzes en het inspelen op de verschillende
uitgangssituaties. Ontwikkelingssamenwerking mag zich nooit losmaken van de
specifieke omstandigheden van elk individueel land of regio. Ontwikkelingshulp
kan daarbij onder de juiste voorwaarden een katalysator zijn. Nederland pleit
daarom voor zowel gepaste nadruk op de primaire verantwoordelijkheid van ontwikkelingslanden
voor hun eigen ontwikkeling inclusief meer begrip voor de noodzaak van beleidsruimte,
als hulp voor handel en goed gefaseerde globalisering.Als voorbeelden zijn te noemen de WTO-onderhandelingen, waar zorgvuldig
wordt gekeken hoe de speciale en gedifferentieerde behandeling het beste kan
worden ingericht ten gunste van ontwikkelingslanden. In de EPA-onderhandelingen
spant Nederland zich in om zoveel mogelijk flexibiliteit te bieden in de vormgeving
van de tariefschema’s en speciale vrijwaringclausules, binnen de WTO-kaders.
Vereenvoudiging en versoepeling van oorsprongsregels dient ertoe te leiden
dat ontwikkelingslanden meer gebruik kunnen maken van preferentiële markttoegang
tot de Europese markt. Met behulp van verruimde beleidsvrijheden op gebied
van volksgezondheid onder het WTO TRIPS-verdrag (Trade Related Aspects of
Intellectual Property Rights) kunnen ontwikkelingslanden betere toegang tot
medicijnen verkrijgen.76Kunt u aangeven hoe de EPA’s momenteel de regionale
integratie bevorderen? In welke regio’s is hiervan sprake?De akkoorden die tot dusver zijn gesloten zijn divers. In het Caribische
gebied is een regionaal akkoord geïnitieerd dat de regionale integratie
versterkt. Ook in Oost-Afrika heeft de East African Community (EAC), die bestaat
uit Kenia, Tanzania, Uganda, Rwanda en Burundi, als regio een akkoord gesloten
met de Europese Unie. De overige interim-akkoorden hebben ervoor gezorgd dat
voor die landen de markttoegang tot de Europese Unie is veilig gesteld, maar
bevorderen de regionale integratie in de betreffende regio’s niet of
maar ten dele. De interim-akkoorden zijn gesloten met Ghana en Ivoorkust in
West-Afrika; met Kameroen in Centraal Afrika; met Botswana, Lesotho, Namibië,
Mozambique en Swaziland in Zuidelijk Afrika; met Mauritius, de Seychellen,
de Comoren, Madagaskar en Zimbabwe in de grotere Oost-Afrikaanse regio; en
met Papua Nieuw-Guinea en Fiji in de Stille Zuidzee. In alle regio’s
wordt verder onderhandeld over regiobrede akkoorden die de beste kansen bieden
om de regionale integratie processen in de verschillende regio’s te
versterken. Uitgangspunt hierbij is aan te sluiten bij bestaande regionale
integratieprocessen.77Hoe zal Nederland zich inzetten voor een ambitieuze
afronding van de mislukte WTO Doha-ronde? Hoe zullen de staatssecretaris van
Economische Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking proberen de
onderhandelingen vlot te trekken?Nederland heeft er bij de Europese Commissie op aangedrongen om, waar
mogelijk in overleg met ontwikkelingslanden, in de WTO-onderhandelingsgroepen
constructief te zoeken naar een uitweg voor de ontstane impasse en om te trachten
het juli pakket van DG WTO Lamy zoveel mogelijk in stand te houden. In bilaterale
contacten werd en wordt deze lijn bij gelegenheid uitgedragen door de staatssecretaris
van Economische Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.78Voldoet de capaciteit op de posten, dan wel wordt er
extra personele capaciteit vrijgemaakt, om de verhoogde ambities op mensenrechtengebied
te realiseren?Ambassades spelen een belangrijke rol bij de uitvoering van de mensenrechtenstrategie.
Van de ambassades wordt verwacht dat zij mensenrechten integreren in het reguliere
werk. Zij worden verwacht alert te reageren op voorkomende schendingen, en
mogelijkheden te identificeren om samen te werken op het gebied van mensenrechten.
Dit betreft bijvoorbeeld de dialoog met de overheid en maatschappelijke organisaties
in een land. Daarnaast hebben de posten verschillende instrumenten ter beschikking
voor de uitvoering van het mensenrechtenbeleid, onder meer het Mensenrechtenfonds.
De posten geven in hun werkprogramma’s aan hoe wordt bijgedragen aan
de verschillende doelstellingen in de strategie, en rapporteren hier jaarlijks
over. De posten doen dit in principe binnen hun bestaande capaciteit.79Aan welke landen met een zeer slechte mensenrechtenreputatie
denkt Nederland om pro-actieve activiteiten te identificeren?Misstanden kunnen overal ter wereld voorkomen en hierdoor is voor het
optreden van Nederland flexibiliteit geboden. Voorop in het Nederlands buitenlandbeleid staan universaliteit en ondeelbaarheid van mensenrechten.
Nederland veroordeelt schendingen waar nodig en initieert samenwerking waar
mogelijk.80In hoeverre is bij de financiering van projecten uit
het Mensenrechtenfonds speciale aandacht voor de bevordering van de mensenrechtensituatie
van vrouwen behorende tot religieuze minderheden? Hoe wordt gevolgd of deze
projecten bijdragen aan het realiseren van het doel?De bevordering van de vrijheid van godsdienst, inclusief bescherming van
religieuze minderheden, is, evenals de bevordering van rechten van vrouwen,
prioritair binnen het Mensenrechtenfonds. Nederland financiert zowel projecten
die bescherming van religieuze minderheden tot doel hebben als activiteiten
die zich richten op de bescherming van de rechten van vrouwen. De doelmatigheid
van de activiteiten die vanuit het Mensenrechtenfonds worden gefinancierd,
wordt beoordeeld aan de hand van een reguliere rapportagesystematiek.81Op welke wijze zal door de Nederlandse overheid opvolging
worden gegeven aan een betere bescherming van religieuze minderheden in India,
in lijn met de aanbevelingen van het rapport van de Speciale Rapporteur over
India?Op dit moment is het rapport van de Speciale Rapporteur helaas nog niet
beschikbaar.Sinds 2004 voert de EU een jaarlijkse mensenrechtendialoog met India.
Tijdens deze dialoog wordt ook gesproken over godsdienstvrijheid en bescherming
van religieuze minderheden.Nederland heeft, naar aanleiding van de gebeurtenissen in Orissa, waarbij
ernstig geweld werd gebruikt tegen christenen, er binnen de EU voor gepleit
om de bescherming van religieuze minderheden ook tijdens de EU-India Top van
29 september jl. op het hoogste niveau te bespreken. Het Voorzitterschap
heeft dit overgenomen en er tijdens de Top bij India op aangedrongen zich
tot het uiterste in te spannen om religieuze minderheden te beschermen.82Aangegeven wordt dat Nederland zal lobbyen voor nieuwe
richtlijnen gericht op het tegengaan van geweld tegen vrouwen: op welke (nieuwe)
invalshoeken richten deze nieuwe richtlijnen zich en welke toegevoegde waarde
ziet u daarin, naast bestaande verdragen (CEDAW) en resoluties (1325, 1820)?
Op welke wijze intensiveert Nederland, binnen en buiten de EU, de implementatie
van deze regelgeving en richtlijnen?Mede op verzoek van Nederland zijn momenteel EU-richtlijnen in de maak
gericht op het tegengaan van geweld tegen vrouwen. De richtlijnen zijn hebben
betrekking op het GBVB van de EU en hebben tot doel dat de EU haar instrumenten
actief zal inzetten voor bestrijding van geweld tegen vrouwen. De richtlijnen
bestrijken alle vormen van geweld tegen vrouwen. Aangezien de bestrijding
van geweld tegen vrouwen een belangrijke prioriteit is binnen het Nederlandse
mensenrechtenbeleid zullen Nederlandse ambassades, zodra de richtlijnen aangenomen
zijn, worden verzocht de richtlijnen samen met EU-partners uit te voeren.
Binnen de EU draagt Nederland actief bij aan het opstellen van indicatoren
over vrouwen en gewapend conflict. Naar verwachting zal de Raad eind dit jaar
conclusies terzake aannemen. Vervolgens zal Nederland zich ervoor inzetten
om in VN-verband dergelijke indicatoren toe te passen voor het monitoren van
de implementatie van VN VR Resoluties 1325 en 1820.83Op welke wijze heeft de regering uitvoering gegeven
aan de motie Voordewind (31 200 V, nr. 45), die de regering verzoekt
om te bewerkstelligen dat ambassades, in hun adviesrol aan bedrijven, aandacht
zullen besteden aan kinderarbeid en de mogelijkheden dit tegen te gaan?In de Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-gereedschapskisten die thans
samen met het ministerie van Economische Zaken voor een aantal vanuit handelsoogpunt
belangrijke landen opgesteld worden, wordt steeds ingegaan op kinderarbeid.
In 2009 zal voor de ambassades een algemene gereedschapskist over MVO in relatie
tot mensenrechten worden opgesteld. Ook daarin zal kinderarbeid uitdrukkelijk
aan de orde komen. Daarnaast hebben ambassades ook nu al de opdracht in de
landen waar kinderarbeid voorkomt, hieraan speciale aandacht te besteden in
het kader van het mensenrechtenbeleid, en hierover een dialoog aan te gaan
met Nederlandse bedrijven die in deze landen actief zijn. In 2009 zullen bij
vijf ambassades proefprojecten worden gestart waarbij de samenwerking met
het bedrijfsleven ter versterking van hun MVO-activiteiten in relatie tot
mensenrechten zal worden geïntensiveerd. Ook bij deze proefprojecten
zal, waar relevant, kinderarbeid een specifiek aandachtspunt zijn.84Welke voorstellen zal Nederland in contacten met andere
landen over Responsibility to Protect (R2P) inbrengen om de mogelijkheden
voor effectieve toepassing te blijven toetsen?Binnen de internationale gemeenschap bestaat nog veel discussie over de
inhoud en de reikwijdte van R2P. Veel landen vrezen dat R2P potentieel hun
soevereiniteit kan aantasten. In contacten met die landen stelt Nederland
dat soevereiniteit een voorwaarde is om R2P effectief toe te kunnen passen.
R2P is niet gericht op het ondermijnen van soevereiniteit, maar op het bevorderen
van verantwoordelijk gedrag van overheden. Verder stelt Nederland in contacten
met andere landen dat in het internationale debat over R2P het aspect van
militair ingrijpen ten onrechte veel nadruk krijgt. Nederland onderstreept
het belang van preventieve actie in het kader van R2P, zoals bemiddeling en early warning. Slechts indien preventieve maatregelen
geen resultaat opleveren, kan, onder meer, militair ingrijpen aan de orde
komen. Ten slotte dient de toepassing van R2P in de praktijk goed en consistent
te gebeuren en te passen binnen een breed gedragen internationaal kader. Nederland
hoopt dat het rapport van de Secretaris-Generaal van de VN over R2P, dat hij
eind dit jaar wil presenteren, elementen aandraagt die de effectieve toepassing
van R2P kunnen bevorderen.85Kunt u aangeven waarom van de 100 miljoen die voor
duurzame energieprojecten in ontwikkelingslanden is uitgetrokken, de helft
toch nog uit ODA komt (en dus geen extra geld betreft), terwijl in het regeerakkoord
is gesteld dat het geld bovenop het al bestaande budget voor ontwikkelingssamenwerking
zou komen?De EUR 100 mln. die in het Coalitie akkoord is aangegeven voor 2009 voor
hernieuwbare energieprojecten wordt voor de helft gefinancierd uit additionele
middelen. De andere helft wordt gefinancierd binnen de bestaande 0,1%.
In 2010 zal de dekking voor de hernieuwbare energieprojecten voor 2/3
uit nieuwe middelen bestaan. De beschikbare EUR 200 mln. in 2011 zal volledig
gefinancierd worden uit additionele middelen, bovenop de 0,8% BNP.Voor de inzet van deze middelen verwijs ik u naar de beleidsnotitie «milieu
en hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden» die uw Kamer op 10 september
2008 is aangeboden.86Welke mogelijkheden ziet de regering voor stimulering
van het gebruik van solar cookers in ontwikkelingslanden en welke bijdrage
zou dat kunnen leveren aan CO2-reductie en zelfstandigheid als
het gaat om energievoorziening?De regering ziet op dit moment weinig mogelijkheden om op grote schaal
het gebruik van solar cookers (zonnekokers) te bevorderen. Het theoretische
potentieel voor zonnekokers om huishoudens van kookenergie te voorzien is
groot. Echter, zonnekokers sluiten niet goed aan bij het kookpatroon van de
gebruikers. In verband met werk op het land koken vrouwen vaak in de avonduren
terwijl de zonnekokers rond de middag (op een onbewolkte dag) moeten worden
gebruikt. Daarnaast zijn zonnekokers te duur voor de arme doelgroepen.De in het verleden gedane pogingen om zonnekokers op grote schaal via
de markt of met speciale programma’s in te voeren zoals dat het geval
is geweest in India, Burkina Faso en Zuid Afrika zijn geen succes gebleken.
Daar waar geen ander alternatief is door gebrek aan brandhout zoals in Tibet
of het Altiplano in Latijns Amerika gaat de introductie van zonnekokers aanzienlijk
beter maar is de schaal beperkt.87Hoe wordt er naar het recente VN (UNDP) rapport gekeken,
dat aangeeft dat 0,2% van het BNP van rijke landen nodig is voor klimaatadaptatie,
om de klimaatproblemen op te vangen? Waarom wordt door Nederland en het Verenigd
Koninkrijk een nieuwe studie bekostigd naar de kosten van klimaatadaptatie?Volgend jaar moet in Kopenhagen een nieuw klimaatregime vanaf 2012
worden afgesproken, waaronder ook ondersteuning voor adaptatie in de armste
landen. Nederland bepleit daarbij een «vervuiler betaalt» principe,
waarbij de kosten van aanpassing vooral zullen worden gedragen door de grootste
vervuilers.De precieze omvang van de kosten van aanpassing aan klimaatverandering
is niet bekend, wel bestaan er (macro-economische) schattingen. Het World
Development Report 2007/2008 van UNDP sprak vorig jaar inderdaad van een bedrag
voor adaptatie in de orde van grootte van US$ 86 miljard per 2015, ofwel
0,2 procent van het BNP van de ontwikkelde landen. Andere bronnen, zoals de
Wereldbank, Oxfam en UNFCCC, komen tot iets lagere schattingen, maar toch
allemaal in de orde van tientallen miljarden per jaar of meer. Al deze schattingen
zijn vooral gebaseerd op analyses op macroniveau en zijn daarmee nogal onzeker.Dit is dan ook de reden voor de nieuwe studie naar de kosten en baten
van klimaatadaptatie in ontwikkelingslanden. Deze studie wordt gefinancierd
door Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland en wordt uitgevoerd
door de Wereldbank, in nauwe samenwerking met onderzoekers in een aantal ontwikkelingslanden
waar deelstudies plaatsvinden.Het doel is tweeledig. Aan de ene kant moet de studie een beter inzicht
verschaffen voor de klimaatonderhandelingen over de meerkosten van aanpassing
aan klimaatverandering. Tegelijkertijd zal het ontwikkelingslanden een beter
(economisch) inzicht bieden in de verschillende mogelijkheden om negatieve
gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan.88Hoeveel geld is er in 2009, 2010 en 2011 op de begroting
van Buitenlandse Zaken beschikbaar voor klimaatadaptatie?Voor klimaatadaptatie is geen specifieke budgettoewijzing vastgesteld;
er zijn middelen beschikbaar onder begrotingsartikel 6. Hieruit kunnen activiteiten
worden gefinancierd zoals de bijdrage aan het GEF Least Developed Countries
Fund (LCDF), de door de Wereldbank uitgevoerde studie naar de kosten en baten
van klimaatadaptatie in ontwikkelingslanden, klimaatonderzoeksprogramma’s
en activiteiten gericht op de versterking van de capaciteit van lokale bevolking
om in te spelen op de risico’s van klimaatverandering.Zie ook het antwoord op vraag 181.89Hoeveel extra is er in deze begroting voor mensenrechten
uitgetrokken: EUR 0,7 mln zoals gemeld in het verdiepingshoofdstuk van de
begroting Buitenlandse Zaken, EUR 4 mln zoals gemeld in de Voorjaarsnota of
EUR 19 mln zoals gemeld in de verticale toelichting van de Miljoenennota?
Wat verklaart het verschil tussen al deze bedragen en waarom is de omvang
van deze intensivering nergens opgenomen in de hoofdtekst van de begroting?
Kan een meerjarig totaaloverzicht gegeven worden van de oorspronkelijke raming
voor mensenrechtenbeleid en de mutaties die het afgelopen jaar zijn verwerkt?
Kan uiteengezet worden voor welke programma’s de extra middelen voor
mensenrechten worden ingezet en welk deel naar het mensenrechtenfonds gaat?
Welke concrete activiteiten zullen worden bekostigd door het fonds? Wie beheert
het fonds en hoeveel middelen zitten er thans in? Schuiven jaarlijkse overschotten
of tekorten van het fonds ook automatisch door naar het volgende begrotingsjaar,
zoals bijvoorbeeld bij het infrastructuurfonds?De bedragen die voor mensenrechten zijn uitgetrokken in deze begroting
verhouden zich als volgt tot de bedragen ten opzichte van de begroting 2008: 200820092010201120122013MvT 200841 56529 11328 40728 40728 40728 407MvT 200946 23448 65648 74548 74548 74548 745verschil4 66919 54320 33820 33820 33820 338In de Voorjaarsnota is voor 2008 een verhoging van EUR 4 mln gemeld. Het
betrof een verhoging van het Mensenrechtenfonds en een intensivering op programma’s
in een aantal partnerlanden, waaronder Guatemala en Oeganda. Vervolgens heeft
er nog een (meerjarige) verhoging van de mensenrechtenprogramma’s in
Kenia en Pakistan plaatsgevonden met totaal EUR 0,7 mln, zoals vermeld in
het verdiepingshoofdstuk van de begroting 2009. Dit samen vormt de totale
verhoging op dit beleidsartikel in 2008. Ook voor de overige jaren geldt dat
de totale intensivering voor mensenrechten bestaat uit de in Voorjaarsnota
gemelde mutaties plus de mutatie zoals gemeld in het verdiepingshoofdstuk.
De EUR 19 mln zoals gemeld in de verticale toelichting van de Miljoenennota
heeft betrekking op de verhoging in 2009 t.o.v. eerdere meerjarenraming. Het
verschil tussen deze bedragen wordt dan ook verklaard door het
moment van rapportage en het jaar waarop deze betrekking heeft.De verhoging van het mensenrechtenfonds wordt genoemd in de beleidsagenda
van de begroting op pagina 40. Voor dit fonds is in 2008 EUR 22,5 mln beschikbaar,
in 2009 EUR 25 mln en vanaf 2010 EUR 27,5 mln. Het fonds bestaat uit
een centraal beheert deel dat vanuit Den Haag gemonitoord wordt en een decentraal
deel dat ter beschikking van de posten gesteld is. In 2008 bedroeg het centrale
deel van het fonds EUR 6 mln.Activiteiten die vanuit het mensenrechtenfonds beheerd worden zijn vaak
kleinere, politiek gevoelige activiteiten. Het scala aan activiteiten is breed,
variërend van het opzetten en onderhouden van websites, financiering
van een seminar over doodstraf of het ondersteunen van mensenrechtenverdedigers.
De beleidsregels voor het mensenrechtenfonds zijn vastgelegd in de Subsidieregeling
gepubliceerd op 13 september 2007 (DMV/MR-323/07) in de Staatscourant.Het fonds wordt gecoördineerd door de Directie Mensenrechten en Humanitaire
Hulp. Indien programma’s die binnen het fonds in uitvoering zijn vertraging
oplopen, kunnen de middelen die voor die programma’s zijn bestemd doorschuiven
naar het volgende jaar. Een tekort aan middelen binnen het fonds, veroorzaakt
door een voorspoedig verloop van de activiteiten, wordt niet gecompenseerd
met de middelen voor het volgende jaar. Zo zult u bij Najaarsnota 2008 worden
geïnformeerd over een voorgenomen verhoging van het fonds dit jaar. Deze
verhoging zal niet leiden tot een verlaging in 2009.90Waarom nemen de budgetten van de in hoofdstuk 5 van
de beleidsagenda genoemde prioritaire operationele doelstellingen, Stabiliteit
en crisisbeheersing, Gender, en Reproductieve gezondheid in 2011 allemaal
weer af? Hoe ziet de raming van deze doelstellingen er uit in 2012 en 2013?
Is er sprake van budgettaire herprioritering op termijn van deze doelstellingen
ten gunste van de doelstelling milieu en water?De afname van de budgetten op genoemde doelstellingen worden niet veroorzaakt
door budgettaire herprioritering ten gunste van milieu en water. De afname
wordt veroorzaakt doordat de programmering in latere jaren nog verder dient
te worden ingevuld. Een voorbeeld is het subsidiekader voor internationale
NGO’s (SALIN) dat loopt tot 2010, nieuwe uitgaven zullen op basis van
een nieuw subsidiekader verder worden ingevuld.91Waar is de rest van de € 500 miljoen extra
voor hernieuwbare energie in OS-landen te vinden, naast beleidsartikel 6.1
(hier is € 396 miljoen terug te vinden)?Voor hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden is voor de jaren 2008–2011
een budget van totaal EUR 500 miljoen beschikbaar. Zoals ook eerder aangegeven
is hiervan EUR 375 mln aan het ODA-budget van 0,8% BNP toegevoegd.
De overige EUR 125 mln wordt binnen het ODA-budget van 0,8% BNP gefinancierd.
De extra middelen voor hernieuwbare energie bovenop de 0,8% BNP zijn
bij de begroting 2008 van Buitenlandse Zaken aan artikel 6.1 (Milieu en water)
toegevoegd. Onder dit artikel 6.1 worden, naast uitgaven op het terrein van
hernieuwbare energie, ook andere uitgaven op het gebied van milieu en water
verantwoord. Oftewel, mutaties bij dit artikel hangen niet louter samen met
hernieuwbare energie. Ook geldt dat uitgaven op het terrein van hernieuwbare
energie, behalve bij artikel 6.1, ook onder andere beleidsartikelen worden
verantwoord. Immers, daar waar programma’s voor een deel ook bijdragen
aan andere doelstellingen zoals ecologische veiligheid (art 2.9)
en ondernemersklimaat (art 4.3), zijn deze onder de respectievelijke doelstellingen
in de begroting terug te vinden.In de beleidsnotitie Milieu en Hernieuwbare Energie in Ontwikkelingslanden
van 10 september jl. is aangegeven welke interventies met het extra budget
voor hernieuwbare energie beoogd worden. Deze interventies tellen op tot een
totaal van EUR 500 miljoen.92Is de € 500 miljoen voor milieu en water
eenmalig extra geld of wordt blijvend meer budget uitgetrokken voor dit beleid?
Hoeveel is in totaal voor milieu en water beschikbaar in 2012 en 2013?Het bedrag van EUR 500 mln. is, zoals afgesproken in het Coalitie akkoord,
bestemd voor een eenmalige injectie in hernieuwbare energie; dit is voor de
jaren 2008–2011 grotendeels terug te vinden onder het subartikel «water
en milieu» (artikel 6.1). Voor 2012 en 2013 is vooralsnog in totaal
een bedrag van circa EUR 252 mln per jaar beschikbaar voor milieu en water.93Hoeveel extra middelen worden in 2009 voor UNFPA uitgetrokken
en aan welk aspect van SRGR worden deze middelen besteed? Kan een volledige
lijst gegeven worden van de partnerlanden waar de ambassades meer middelen
krijgen voor SRGR en kan op hoofdlijnen aangegeven worden hoe dit geld wordt
besteed?Nederland zal in 2009 – met een jaarlijkse algemene vrijwillige
bijdrage van € 58,5 miljoen – de grootste donor blijven van
UNFPA. In aanvulling daarop zal Nederland vanaf 2008 de jaarlijkse bijdrage
aan het UNFPA thematisch fonds voor reproductieve gezondheidsmiddelen verhogen
van € 5 miljoen naar € 30 miljoen per jaar. Het doel van
dit fonds is het verbeteren van de beschikbaarheid van – en toegang
tot reproductieve gezondheidsmiddelen. Daarnaast worden lokale distributiesystemen
verbeterd. Ook levert Nederland een bijdrage (€ 4,95 miljoen voor
2008–2010) aan het programma ter versterking van het beroep van vroedvrouwen.
Zo wordt bijgedragen aan verbetering van seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten, met bijzondere aandacht voor de gezondheid van vrouwen en moeders
(MDG 5).De partnerlanden die vanaf 2008 meerjarig extra middelen specifiek
voor SRGR krijgen zijn Burkina Faso, Mali, Mozambique, Suriname, Zambia en
Zimbabwe, Tanzania en Jemen. Deze middelen zullen worden ingezet voor verbetering
van SRGR dienstverlening en moeder en kindzorg. Deels geschiedt dit door middel
van bijdragen aan het nationale gezondheidsprogramma, in andere gevallen worden
nationale NGO’s ondersteund die werkzaam zijn op dit terrein.94Hoe verhoudt dit actieplan mensenrechtenverdedigers
zich tot implementatie van de EU Guidelines on Human Rights Defenders?Zie vraag 95.95Wat wordt er met het nieuwe actieplan voor mensenrechtenverdedigers
beoogd te bereiken? Welke ondersteuning aan mensenrechtenverdedigers moet
worden verbeterd?De EU-Richtlijnen voor Mensenrechtenverdedigers zijn een leidraad voor
EU-lidstaten en de EU-instellingen om in het externe beleid mensenrechtenverdedigers
te beschermen en hun werk te bevorderen. Dit laat onverlet dat een lidstaat
als Nederland daarnaast activiteiten kan ontplooien op nationale titel. Het
actieplan voor mensenrechtenverdedigers dat momenteel nog wordt ontwikkeld
beoogt dan ook een verdere invulling te geven aan het specifieke Nederlandse
beleid ter ondersteuning van mensenrechtenverdedigers.96Is er volgens u nog sprake van prioriteitstelling bij
operationele doelstelling 1.2 wanneer er aan 102 strategische doelen tegelijk
wordt gewerkt? Waaruit blijkt dat er in 2009 keuzes worden gemaakt? Hoe kan
het dat 5% van het budget op artikel 1.2 nog niet beleidsmatig is ingevuld,
terwijl de 102 strategische doelen die moeten worden gerealiseerd bekend zijn?In de mensenrechtenstrategie is een aantal prioriteiten benoemd, zijn
keuzes gemaakt voor een aantal thema’s, en is een visie neergelegd hoe
op deze thema’s vooruitgang bereikt kan worden. Dit laatste heeft onder
andere een vertaling gekregen in 102 concrete doelstellingen, die voor een
deel al gerealiseerd zijn en voor een deel nog uitvoering behoeven. Behalve
deze doelstellingen, waarover begin volgend jaar gerapporteerd zal worden,
was er een beperkte budgettaire ruimte gereserveerd voor onvoorziene activiteiten.
Inmiddels is 100% van het budget beleidsmatig ingevuld.97Hoeveel ambassades hebben geen mensenrechtenoverleg
geïnitieerd met het Nederlands bedrijfsleven dat actief is in hun land
van vestiging? Welke vijf amassades hebben dit wel gedaan? Bent u de minister
tevreden met dit kleine aantal, nadat u met alle ambassades uw doelstellingen
voor het mensenrechtenbeleid heeft gedeeld? Hoe monitort u de inspanningen
van de ambassades op het gebied van de mensenrechtenstrategie?Tussen ambassades en het Nederlandse bedrijfsleven bestaan reguliere contacten.
Het gaat daarbij primair om handelsbevordering en informatievoorziening over
het algemene ondernemingsklimaat. In de mensenrechtenstrategie wordt thans
een nieuw element toegevoegd, waarbij voorzien wordt in vijf proefprojecten
in 2009 waarbij ambassades gaan proberen hun mensenrechtenactiviteiten tot
op zekere hoogte af te stemmen met de betrokken bedrijven. Achterliggend idee
is dat het voor bedrijven op deze wijze eenvoudiger wordt invulling te geven
aan maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) op het gebied van mensenrechten.
Bedrijven die hierbij problemen ondervinden kunnen een beroep doen op ambassades
om samen te bezien of oplossingen gevonden kunnen worden, bijvoorbeeld door
samen te werken met niet-gouvernementele organisaties. Tijdens de bedrijfslevendag
op 1 december a.s. zal deze benadering verder worden besproken met vertegenwoordigers
uit het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld. Direct daarna zullen
de ambassades worden geïdentificeerd waar de proefprojecten in 2009 zullen
plaatsvinden. De inspanningen van de ambassades op het gebied van de mensenrechtenstrategie
worden onder andere gemonitord middels jaarplannen, jaarverslagen en reguliere
rapportages van de ambassades. Deze monitoring vindt zijn weerslag in de jaarlijkse
rapportage over de uitvoering van de mensenrechtenstrategie, die uw Kamer
gelijk met het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken zal toekomen.98Hoe verhouden de activiteiten in het kader van het
actieplan voor mensenrechtenverdedigers (EU Guidelines on Human Rights Defenders) zich tot de ingebruikname van de genoemde handboeken «nationale
systemen voor de bescherming van mensenrechten en mensenrechteninstrumenten»?
Hoe wordt de implementatie van deze activiteiten geverifieerd? Wilt u deze
activiteiten uitvoeren op ambassadeniveau? En zo ja, hoeveel capaciteit (fte)
is er op de ambassades gereserveerd voor deze activiteiten?De EU-richtlijnen inzake Mensenrechtenverdedigers, en het bijbehorende
EU-handboek voor de Bescherming van Mensenrechtenverdedigers zijn gericht
op ondersteuning van en bescherming aan mensenrechtenverdedigers en relevant
in alle landen waar mensenrechtenverdedigers in veelal lastige of gevaarlijke
omstandigheden moeten opereren. Dit handboek is een praktische vertaling voor
ambassades van de richtlijnen.Een ander handboek is momenteel in de maak over nationale mensenrechten
protectiesystemen. Dit handboek, dat behalve voor Nederlandse ambassades ook
beschikbaar zal worden gesteld voor andere EU-lidstaten, bevat praktische
aanbevelingen op het terrein van de algehele «mensenrechteninfrastructuur»
in een land, ofwel de wetten, instituten en het beleid dat mensenrechten op
de lange-termijn garandeert. Dit handboek gaat ook in op de rol van het maatschappelijke
middenveld en mensenrechtenverdedigers, evenals op thema’s als politiehervorming,
steun aan de rechterlijke macht of versterking van het parlement. Dit handboek
is vooral bedoeld als praktische hulpbron in het verder vormgeven van (nieuwe
of bestaande) mensenrechteninterventies op tal van deelterreinen en zal geïntegreerd
worden in het werk van ambassades. Het gaat hierbij om een verbetering van
kwaliteit en effectiviteit, op basis van de bestaande personele capaciteit.Tot slot bestaat er nog het handboek mensenrechteninstrumenten. Dit biedt
een algeheel overzicht van mensenrechten in brede zin en is vooral bedoeld
om de kennis te vergroten over mensenrechtenverdragen en -instrumenten, de
rol van de VN, EU en andere organisaties op het gebied van mensenrechten.
Dit handboek is zowel van nut voor ambassades als voor medewerkers van het
ministerie en vooral bedoeld als naslagwerk.99In welke mate zijn de Nederlandse ambassades in de
fragiele staten qua personele bezetting daadwerkelijk in staat om een intensieve
politieke dialoog te voeren? Bent u voornemens om middels de extra beschikbaar
gestelde 30 fte voor de nieuwe prioriteiten, de ambassades in de fragiele
staten te versterken ten behoeve van de politieke dialoog? En zo ja, betreft
dit dan onder andere de ambassade te Bogotá?Zie vraag 11.100Zijn er evaluaties beschikbaar van de hulpprogramma’s
van UNHCR, ICRC en World Food Programme voor ontheemden in Colombia? Zo ja,
kunt u de Kamer informeren over de bevindingen en aanbevelingen uit deze evaluaties?
In hoeverre voorzien deze programma’s in de structurele behoeften van
langdurig ontheemden aan huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en werk,
naast de korte termijn humanitaire behoeften? In welke mate wordt door organisaties
als UNHCR samengewerkt met de Colombiaanse overheid in de zorg voor ontheemden
(bijvoorbeeld met het agentschap Acción Social dat in dezen een bijzondere
verantwoordelijkheid heeft)? Is de regering bekend met de kritische evaluaties
van het ontheemdenbeleid van de Colombiaanse overheid door internationale
organisaties? Hoe zijn deze evaluaties opgepakt door de Colombiaanse overheid?
Hebben ze daarnaast aanleiding gegeven tot een betere samenwerking
tussen de overheid en genoemde internationale hulporganisaties en tot concrete
verbeteringen in de hulp aan (langdurig) ontheemden? Welke mogelijkheden ziet
de regering om in termen van financiële steun de hulp via multilaterale
organisaties voor ontheemden te verbreden naar meer structurele ontwikkelingsprogramma’s
waarbij NGO’s en ontheemdenorganisaties ingezet worden, dit mede gelet
op de conclusie van de IOB over humanitaire hulpverlening via multilaterale
organisaties?Op jaarlijkse basis wordt door ICRC, UNHCR en WFP gerapporteerd over de
voortgang van de programma’s. De programma’s van ICRC, UNHCR en
WFP worden beoordeeld als relevant en geven een passend antwoord op de behoeften
van ontheemden in Colombia. Bijzondere aandacht gaat uit naar het bereiken
van kwetsbare groepen zoals vrouwen en kinderen. In de evaluatie van het WFP-programma
wordt geadviseerd om op dit moment nadruk te blijven leggen op de leniging
van de noden van de meest behoeftigden en een systeem van monitoring op te
zetten om het programma na beëindiging over te kunnen dragen aan de Colombiaanse
autoriteiten. Ook UNHCR blijft prioriteit leggen bij de versterking van het
nationale ontheemdenbeleid en met nadruk ook op de kloof tussen wetgeving
en uitvoering op lokaal niveau. ICRC blijft zich richten op naleving van internationaal
humanitair recht en op noodhulp en humanitaire bemiddeling in conflictgebieden.De door Nederland uit noodhulpfondsen gesteunde programma’s van
genoemde humanitaire organisaties richten zich op de leniging van onmiddellijke
humanitaire noden. Ontheemden kunnen gedurende een periode van zes maanden
aanspraak maken op deze programma’s. ICRC, UNHCR en WFP geven binnen
het programma ook aandacht aan de overgang naar meer duurzame oplossingen
zoals versterking van belangenorganisaties voor ontheemden en verbetering
van de toegang van ontheemden tot sociale voorzieningen en onderwijs. Een
structurele aanpak van de genoemde problemen voor ontheemden is evenwel in
de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de Colombiaanse overheid. Zowel
UNHCR als WFP werken constructief samen met de Colombiaanse overheid die immers
eerste verantwoordelijkheid draagt voor ontheemden. ICRC onderhoudt regelmatige
dialoog met de overheid over de humanitaire situatie. De Colombiaanse overheid
draagt financieel bij aan de programma’s van UNHCR en WFP. Afstemming
vindt plaats tussen het programma «Accion Social» van de overheid
en de programma’s van genoemde organisaties. Inzet van multilaterale
organisaties blijft echter noodzakelijk vooral in die gebieden waar het intern
gewapende conflict voortduurt.Internationale organisaties signaleren knelpunten maar vooral ook vooruitgang
in het overheidsbeleid gericht op ontheemden. De samenwerking met de Colombiaanse
overheid wordt door de genoemde internationale organisaties positief beoordeeld.
In de afgelopen jaren is wetgeving verbeterd en is het overheidsbudget voor
beleid gericht op ontheemden sterk gestegen. De capaciteit en de bereidheid
van de Colombiaanse overheid om beleid ten aanzien van ontheemden verder vorm
te geven is de laatste jaren sterk toegenomen. Het noodhulpprogramma van Accion
Social is, door het brede mandaat, steeds beter in staat om hulp aan ontheemden
integraal aan te pakken. ICRC meldt vooruitgang bij de ratificatie en implementatie
van verdragen op het gebied van het Internationaal Humanitair Recht. Een recente
studie van WFP en ICRC naar de sociaal economische situatie van ontheemden
wordt door de Colombiaanse overheid gebruikt om de hulp aan ontheemden te
verbeteren. Gelet op de noden elders ter wereld en de toenemende financiële
betrokkenheid van de Colombiaanse overheid zelf bij humanitaire hulp is er
vooralsnog geen reden om de huidige inzet op het gebied van humanitaire hulp
te intensiveren. Daarbij geldt dat de Nederlandse humanitaire
hulp zich richt op de leniging van onmiddellijke humanitaire noden en niet
kan worden aangewend voor structurele ontwikkelingsprogramma’s.101Kunt u een toelichting geven op de daling van de verplichtingen
in 2009 ten opzichte van 2008 op beleidsartikel 1 met ca. € 37 miljoen?In 2008 wordt een aantal grote (periodieke) meerjarige verplichtingen
afgesloten waardoor het verplichtingenbudget in dat jaar hoger uitvalt dan
in voorgaande en volgende jaren. Het gaat hier met name om een meerjarige
subsidiebeschikking voor de Carnegie-stichting die in 2008 wordt aangegaan
en meerjarige verplichtingen die in 2008 worden aangegaan ten behoeve van
huur en kosten voor verbouwing en beveiliging van de tijdelijke huisvesting
van het Internationaal Strafhof.102Wat moeten in de ogen van Nederland de hoofdpunten
van een Declaration on Alliance Security zijn?De Declaration on Alliance Security moet naar
de mening van Nederland twee doelen dienen.Het gaat er in de eerste plaats om de transatlantische banden aan te halen
en de waarden die ten grondslag liggen aan het bondgenootschap te herbevestigen:
waarden als democratie, vrijheid en rechtstaat. Het 60-jarig bestaan van de
NAVO en het aantreden van een nieuwe Amerikaanse regering zijn daarvoor een
goed moment.In de tweede plaats moet de Declaration on Alliance
Security duidelijk maken waar de NAVO voor staat in de complexe en
constant veranderende wereld van nu. Artikel 5 (wederzijdse bijstand) blijft
vanzelfsprekend de basis, maar de aard van de risico’s en bedreigingen
van onze veiligheid zijn dusdanig veranderd dat het beschermen van onze veiligheid
zowel optreden dichtbij als veraf vergt. Dat vereist samenwerking met nieuwe
partners en een geïntegreerde aanpak, waaronder samenwerking met andere
internationale organisaties zoals de EU en VN.103Wat houdt het onderzoek in naar opties voor een veelomvattend
raketverdedigingssysteem dat alle delen van het NAVO grondgebied beschermt?
Wanneer is dat onderzoek afgerond? Betreft het ook deelname van Nederlandse
Krijgsmachtonderdelen en/of Nederlands grondgebied?Zie vraag 43.104Kunt u een overzicht geven van alle projecten in Afghanistan
waar Nederlands ontwikkelingsgeld heengaat?Voor een overzicht van de Nederlandse investeringen in de opbouw van Afghanistan
verwijzen wij graag naar de overzichten beschikbaar op de website van het
ministerie van Buitenlandse Zaken (www.minbuza.nl). Voor een overzicht van
de recent behaalde resultaten per sector wordt verwezen naar de Stand van
Zaken brief inzake Afghanistan die recentelijk naar uw Kamer is gestuurd en
waar op 5 november a.s. een Algemeen Overleg zal plaatsvinden.105In hoeverre is de motie-Çörüz (31 263,
nr. 14), inzake oprichting van een anti-terrorisme instituut reeds uitgewerkt?
Welke uitgangspunten ten aanzien van een dergelijk instituut gelden voor de
regering bij de uitvoering van deze motie?De regering heeft met belangstelling kennis genomen van de motie Çörüz
waarin de regering wordt verzocht met voorstellen te komen voor een in Nederland
te vestigen anti-terrorisme-instituut. Teneinde de mogelijke opties in kaart
te brengen vinden oriënterende en verkennende gesprekken plaats, onder
meer met de NCTb en met vertegenwoordigers uit de wetenschap. Hierbij neemt
de regering de uitgangspunten in acht dat – voor welke uitvoering van
de motie ook wordt gekozen – deze beleidsrelevant en betaalbaar dient
te zijn en toegevoegde waarde dient te hebben ten opzichte van al bestaand
onderzoek. De zorgvuldigheid vereist dat met de voorbereidingen van deze voorstellen
enige tijd gemoeid is.106Hoe verhoudt het regionale Centrum voor Terrorismebestrijding
(CAERT) zich tot Africom?CAERT en AFRICOM zijn organisaties van een zeer verscheiden signatuur.
CAERT staat voor het «Centre Africain de Recherche et d’Etudes
sur le Terrorisme». Dit is het instituut voor de bestudering van vraagstukken
op het gebied van terrorisme van de Afrikaanse Unie en is gevestigd in Algiers.
Teneinde de bestrijding van terrorisme in Afrika te ondersteunen en te stimuleren,
heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken contacten met CAERT, onder meer
voor het organiseren van bijeenkomsten in Afrika en ten behoeve van trainingprogramma’s.
AFRICOM is de Amerikaanse militaire commandostructuur die zich geheel richt
op Afrika. Het oogmerk van dit commando is bij te dragen aan de veiligheid
en stabiliteit in Afrika door een geïntegreerde, overheidsbrede benadering,
waarin, naast de militaire aspecten, ook die van onder andere ontwikkeling,
economie, wederopbouw en diplomatie zijn verdisconteerd.107Hoe valt te verklaren dat budgettair aanzienlijke investeringen
worden gedaan op het gebied van aandacht voor fragiliteit, geïntegreerd
beleid en vredesonderhandelingen (doelstelling 5 van beleidsartikel 2), terwijl
het geldbedrag op de begroting voor deze doelstelling omlaag gaat in 2009?Zie vraag 55.108, 109 en 110Hoeveel geld is vanuit het OS-budget in de afgelopen
jaren besteed aan luchttransport t.b.v. het transporteren van voedsel, tenten
en andere (nood)voorzieningen bij rampen e.d. (bedragen per jaar)?Hoeveel geld is in de afgelopen jaren door de Nederlandse
medefinancieringsorganisaties besteed aan luchttransport t.b.v. het transporteren
van voedsel, tenten en andere (nood)voorzieningen bij rampen e.d. (bedragen
per jaar)?Hoeveel geld is (naar schatting) in de afgelopen jaren
door andere Nederlandse NGO’s dan de medefinancieringsorganisaties besteed
aan luchttransport t.b.v. het transporteren van voedsel, tenten en andere
(nood)voorzieningen bij rampen e.d. (bedragen per jaar)?De Nederlandse humanitaire hulp is gebaseerd op een hulpverzoek van de
VN, Rode Kruis of NGO’s en is zoveel mogelijk ongeoormerkt. Hierdoor
wordt humanitaire hulporganisaties de flexibiliteit geboden om fondsen op
de meest effectieve wijze in te zetten waar deze het meest benodigd zijn.
Wanneer in hulpverzoeken van VN, Rode Kruis, MFO’s en NGO’s transportkosten
zijn opgenomen in de begroting, dan zijn deze in de meeste gevallen niet onderverdeeld
in weg-, water- of luchttransport. Om bovenstaande redenen is kwantificering
van de specifieke kosten van luchttransport niet goed mogelijk. In algemene
zin geldt dat hulporganisaties alleen luchttransport inzetten wanneer dit
noodzakelijk is voor de snelheid in de eerste fase van de hulpverlening of
indien geen andere mogelijkheden open staan om mensen in nood te bereiken.
Hulpgoederen worden door humanitaire organisaties zoveel mogelijk lokaal ingekocht
o.a. om kosten voor transport te beperken.111Wat is de reden om het bedrag voor humanitaire hulpverlening
(doelstelling 6, beleidsartikel 2) te verlagen voor 2009 ten opzichte van
2008? Hoe wordt geanticipeerd op blijvend hoge voedselprijzen en natuurrampen
(door klimaatsverandering)?Het structurele budget dat beschikbaar is in de begroting voor 2009 voor
humanitaire hulp is niet gewijzigd ten opzichte van de oorspronkelijke raming
voor 2008. Bij humanitaire hulp is het verloop van de uitgaven echter afhankelijk
van de ontwikkelingen gedurende het begrotingsjaar, waaronder het aantal natuurrampen.
Mocht het budget gedurende 2009 ontoereikend blijken, dan wordt bezien of
verhoging mogelijk is. Met het oog op de voedselprijzencrisis is de structurele
bijdrage aan WFP verhoogd met 12,8 miljoen EUR tot 40 miljoen EUR per jaar.112Hoe wordt het Nationaal Actie Plan ter implementatie
van VN resolutie 1325 toegepast als het gaat om de 3D benadering ten opzichte
van a) defensie, b) diplomatie, c) ontwikkeling?De geïntegreerde benadering is uitgangspunt voor de uitvoering van
het Nationaal Actie Plan 1325. Een concreet voorbeeld hiervan is Afghanistan:
Nederlandse militairen die in vredesoperaties participeren worden contextspecifiek
getraind over de rollen en positie van vrouwen in vredesprocessen. Het Provincial
Reconstruction Team (PRT) in Afghanistan is de eerste eenheid die de «Checklist Genderaspecten in het Operationeel Planningproces» heeft gebruikt. Nederland zal samen met een aantal andere lidstaten
deelnemen aan een studie naar de uitvoering van VNVR-resolutie 1325 in PRT-missies
in Afghanistan. Daarnaast financiert Nederland activiteiten van UNIFEM in
Afghanistan (in navolging van de motie Peters 31 200 V, nr. 53).
Bovendien streeft Nederland, waar mogelijk, naar het opnemen van gender in
sociaal-economische, SSR- en DDR-programma’s in (post)conflictlanden
en stelt dit in de politieke dialoog aan de orde.113Is in de methodologie van de Strategische Goed Bestuur
en Corruptie Analyses (SCAGA’s) rekening gehouden met religieuze factoren
en actoren? Zo ja, op welke wijze? Welke gevolgen heeft dat voor de vormgeving
van landenspecifiek beleid? Kunt u hier enkele voorbeelden van geven?In het Framework voor de Strategische Goed Bestuur en Corruptie Analyses
(SCAGA’s) wordt een analyse van een land gemaakt op drie niveau’s: Foundational Factors (onderliggende constituerende factoren van
het openbaar bestuur), Rules of the Game (de spelregels van het openbaar
bestuur) en het Here and Now (de feitelijke huidige
situatie). Op basis van deze analyse wordt gepoogd achter de façade
te kijken en de zgn. drivers of change te identificeren.Op het niveau van Rules of the Game wordt
gekeken naar de invloed van religieuze factoren en actoren. Zo wordt er gekeken
naar de institutionalisering van civil society-organisaties,
waaronder religieuze groepen. Hoe groot is hun invloed op relatie tussen staat
en samenleving? Ook de verdeling van macht is een aspect. Zijn religieuze
actoren geïntegreerd in de constitutie of juist een tegenhanger van de
staatsmacht? Hebben zij toegang tot internationale organisaties of resources? Hoeveel mogelijkheden hebben zij om zich te
mobiliseren? Op basis van deze analyse en met het in acht nemen van de belangen
van de verschillende actoren, wordt gekeken naar mogelijkheden voor interventie
en aansluiting bij drivers of change. De samenwerking
met religieuze leiders kan een mogelijkheid zijn om de democratische processen
in een land te ondersteunen. Het landenspecifieke beleid wordt eventueel aangepast
op grond van de bevindingen die uit de SGACA’s komen. De vertaling van
de uitkomsten van de SGACA’s in het landenspecifieke beleid van ambassades
is nog maar net op gang gekomen.114Hoe worden de evaluaties van de hulpprogramma’s
van internationale organisaties als UNHCR, ICRC en World Food Programme voor
ontheemden in Colombia gebruikt door Nederland in de politieke dialoog met
de Colombiaanse autoriteiten? Omvat de «bevordering van effectieve hulpverlening»
ook de mogelijkheden om de financiële steun via multilaterale instellingen
te verbreden naar meer structurele ontwikkelingsprogramma’s waarbij
NGO’s en ontheemdenorganisaties ingezet worden, dit mede gelet op de
conclusie van de IOB over humanitaire hulpverlening via multilaterale organisaties?De conclusies en aanbevelingen van de evaluaties van de hulpprogramma’s
van ICRC, UNHCR en WFP worden meegenomen bij de standpuntbepaling voor de
politieke dialoog met de Colombiaanse autoriteiten. Wat betreft het tweede
deel van de vraag wordt verwezen naar het antwoord op vraag 100.115Kan een overzicht worden gegeven van de Nederlandse
inspanningen ten behoeve van goed bestuur in ontwikkelingslanden over de afgelopen
vijf jaren? Om welke ontwikkelingslanden ging het daarbij en hoe omvangrijk
waren de Nederlandse inspanningen (ook in financieel opzicht) per land? Welke
resultaten zijn daarbij geboekt?Zie vraag 117.116Zijn er landen waaraan Nederland thans nog geld geeft
ten behoeve van «goed bestuur», maar die aanleiding geven tot
aanzienlijke twijfel over de effectiviteit van die uitgaven? Zo ja, om welke
landen gaat het dan?Zie vraag 117.117In welke partnerlanden hebben Nederlandse uitgaven
ten behoeve van goed bestuur daadwerkelijk tot een goed bestuur geleid?Bijgaand treft u een overzicht aan van de Nederlandse bilaterale (financiële)
inspanningen op het gebied van goed bestuur via de landenprogramma’s.Verbetering van bestuur heeft veel aspecten. Resultaten zijn behaald op
verschillende terreinen: betere informatievoorziening aan burgers, goed verlopen verkiezingen, toegenomen controle door de nationale rekenkamer,
onafhankelijker journalistiek, een steviger positie van ngo’s, effectievere
gemeentelijke systemen, meer participatieve planning, afname van het aantal
achterstallige rechtszaken, etc. Uiteindelijk gaat het erom dat het bestuur
in landen democratischer wordt en«levert» op het gebied van ontwikkeling.
Verbetering van bestuur en vooral democratiseringsprocessen zijn echter ingewikkelde
en contextspecifieke politieke processen. Goed bestuur kan niet worden opgelegd
met militair geweld of financiële voorwaarden, zoals ook dhr. Voorhoeve
terecht constateert in «Rechtsstaat in Ontwikkelingslanden». Democratie
kan niet worden geëxporteerd en democratisering is geen quick fix. Democratisering is een door de bevolking zelf gedreven
proces. Maar ontwikkelingssamenwerking kan wel degelijk een katalyserende
werking hebben. Zo kunnen we stimuleren dat overheden de stemmen van burgers
horen bij het stellen van prioriteiten voor bijvoorbeeld betere gezondheidzorg,
en dat overheden verantwoording afleggen aan de eigen bevolking over bijvoorbeeld
de toegang tot rechtspraak, besteding van onderwijsgelden (inclusief OS),
of ingrepen in de persvrijheid. Dat doen we enerzijds door overheden, parlementen,
politieke partijen, ngo’s, lokale media en anderen te ondersteunen in
die processen; anderzijds door zo nodig pittige dialoog te voeren over bijvoorbeeld
mensenrechten. Er zijn geen landen die aanleiding geven tot twijfel over de
effectiviteit van goed bestuursinzet. Dat neemt niet weg dat kritische zelfreflectie
en continue kwaliteitsverbetering in benadering nodig blijven. Met een politiekere
benadering van goed bestuur zal de effectiviteit van onze interventies verder
toenemen. Zo krijgen onderliggende, ook informele oorzaken van complexe bestuursproblematiek
in partnerlanden expliciet aandacht in de strategische goed bestuur en corruptie
analyses. Deze analyses dienen als reality check, maar
geven ook aanknopingspunten voor strategische inzet.In de resultatenrapportages 2005 en 2007 is aangegeven dat de effecten
van het Nederlandse en internationale goed bestuursbeleid op de kwaliteit
van het bestuur in partnerlanden gemeten aan de hand van goverance indicatoren, moeilijk aantoonbaar zijn. Dat geldt voor
de Kaufmann indicatoren, maar bijvoorbeeld ook voor de recent gepubliceerde
Mo Ibrahim index 2008, volgens welke tweederde van de Afrikaanse landen beter
wordt bestuurd dan enkele jaren geleden. Publicatie van en publiciteit over
lijsten zoals die van Mo Ibrahim, zijn desalniettemin van groot belang. Mo
Ibrahim zelf stelt met betrekking tot zijn index niet alleen dat bestuurlijke
prestaties van de grote meerderheid van Afrikaanse landen verbeteren, maar
ook dat hij met de scores Afrikaanse burgers een instrument geeft om hun overheden
ter verantwoording te roepen. Dit sluit aan bij mijn democratiseringsbeleid
en de aanbevelingen van Voorhoeve: «Democratie dient er niet toe om
verantwoording af te leggen tegenover de internationale gemeenschap maar tegenover
de eigen bevolking».Iedere twee jaar wordt de Kamer geïnformeerd over in de partnerlanden
behaalde resultaten op het gebied van goed bestuur als onderdeel van de resultatenrapportage.
Mei 2009 zal u de rapportage over 2007 en 2008 toegaan met meer gedetailleerde
informatie over bereikte resultaten op onder andere dit thema in de verschillende
landen.Uitgaven x 1 00020032004200520062007Afghanistan0001 146 0002 219 000Albanië4 444 0001 909 0001 722 0002 100 0002 804 000Armenië234 0003 000706 000708 0002 016 000Bangladesh001 169 000982 0003 375 000Benin002 580 0001 721 0001 987 000Bolivia4 911 0003 358 0003 274 0004 168 0003 435 000 Bosnië & Herzegovina2 179 00013 150 0003 057 0002 653 0003 188 000 Burkina Faso001 171 00063 00095 000 Colombia372 000462 000420 000978 000922 000Egypte0360 000795 0001 103 0002 481 000Eritrea0055 00087 0000Georgië688 000362 000758 000901 000920 000Ghana00002 000Guatemala2 707 0001 638 0002 125 0002 908 0002 689 000India740 0001 184 0002 103 0002 574 0004 000Indonesië28 884 00026 984 0009 523 00017 483 00016 466 000Jemen00237 000115 000470 000Kenia901 0002 336 0003 525 0003 495 0007 257 000Macedonië1 273 0001 018 0001 692 0002 824 0002 566 000Mali001 713 0001 232 0002 860 000Moldavië563 0001 283 0001 317 0002 085 0001 579 000Mozambique00609 0001 136 0002 434 000Nicaragua00268 000232 000272 000Oeganda9 652 0006 269 0006 513 00018 429 00011 833 000Pakistan734 000628 000667 0002 233 0003 586 000 Palestijnse Autoriteiten1 477 0005 469 0003 953 0002 766 0005 687 000Rwanda7 722 0003 880 0005 987 0004 800 0004 574 000Suriname970 0006 264 0004 729 0005 998 0001 373 000Tanzania5 785 0008 008 0006 932 0006 035 0009 816 000Zambia001 290 0001 764 000905 000Zuid-Afrika2 648 0009 650 0004 065 0001 324 0001 314 000Totaal76 884 00094 215 00072 955 00094 043 00099 129 000118Zal er in het kader van doelstelling 8 van beleidsartikel
2 ook gekeken en geïnvesteerd worden in andere energiebronnen dan duurzame
energie?Het Nederlandse energiebeleid is gericht op de overgang naar een duurzame
CO2-arme energiehuishouding. Bij het zekerstellen van onze energievoorziening
is de inzet op duurzame energie dan ook van cruciaal belang. Tegelijkertijd
is het bekend dat de productie van duurzame energie de komende decennia onvoldoende
is om aan de totale energievraag te voldoen. Daarom is het ook van belang
om te blijven investeren in andere – fossiele – energiebronnen.
De energiediplomatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken speelt een
belangrijke rol bij de handelsbevordering en de aandacht voor het investeringsklimaat
in energieproducerende landen.119Wat zal er in het kader van doelstelling 9 van beleidsartikel
2 naast onderzoek en het bezoeken/organiseren van conferenties daadwerkelijk
gedaan worden aan de strijd tegen aantasting van het milieu en vernietiging
van ecosystemen?Er wordt in een aantal gevallen daadwerkelijk iets gedaan aan de aantasting
van het milieu en ecosystemen. Het regionale programma voor natuurlijke hulpbronnen
in het Grote Merengebied richt zich op het grensgebied van de Democratische
Republiek Congo (DRC) met Oeganda, Rwanda en Burundi. In dit conflictrijke
en zeer arme gebied bevinden zich een aantal grote grensoverschrijdende parken.
Het regionale programma heeft als doel om de druk op natuurparken weg te halen
door het bieden van economische alternatieven aan de lokale bevolking. Deze
alternatieven bestaan onder andere uit het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid
en de energievoorziening.Daarnaast geeft Nederland in de DRC en in Indonesië met andere donoren
steun aan het opstellen van nationale en regionale beheersplannen gericht
op het beter beheer van natuurlijke hulpbronnen van met name (veen)bossen
en het vergroten van de betrokkenheid van de lokale bevolkingsgroepen
bij het duurzaam beheer. Spanningen tussen bevolkingsgroepen kunnen hierdoor
verminderd worden.Verder worden er in andere gebieden veel verschillende activiteiten uitgevoerd.
Via het Medefinancieringsstelsel worden Nederlandse NGO’s (zoals IUCN-Nederland,
WNF en Wetlands International) gefinancierd die in diverse landen in Afrika,
Zuid-Amerika en Azië milieuprogramma’s uitvoeren. Daarbij staat
armoedebestrijding centraal omdat armoede de lokale bevolking vaak dwingt
om een aanslag te doen op bestaande natuurlijke hulpbronnen. Duurzaam verbeterde
voedselzekerheid draagt bij aan stabiliteit en daarmee aan economische ontwikkeling.Landdegradatie en verdroging worden in Afrika een steeds groter probleem,
mede onder invloed van klimaatveranderingen. Daarom steunt Nederland het programma
TerrAfrica van de Wereldbank. TerrAfrica mobiliseert overheden, NGO’s
en bedrijfsleven in de landen ten zuiden van de Sahara en internationale organisaties
om fondsen effectiever in te zetten voor het herstel van land en verstandig
gebruik van ecosystemen.Op het gebied van ecologische netwerken bereidt Nederland een project
voor in de Kavango Zambezi Transfrontier Conservation Area om via ecologische
corridors beschermde gebieden te verbinden en er voor te zorgen dat de lokale
bevolking actief betrokken wordt en profiteert van de natuurlijke hulpbronnen
waar zij van afhankelijk is. Deze samenwerking tussen vijf landen bevordert
niet alleen een effectievere bescherming, maar draagt ook bij aan grotere
regionale stabiliteit.120Waarom worden de totale programma-uitgaven voor beleidsartikel
2 ruim EUR 80 mln lager in 2009? Welke instrumenten/activiteiten worden daarvoor
versoberd?Het verschil in ramingen voor de totale programma-uitgaven voor artikel
2 in 2009 ten opzichte van 2008 betreft geen versobering van instrumenten
of activiteiten. Het verschil betreft met name artikel 2.5, Regionale stabiliteit
en crisisbeheersing, en artikel 2.6 humanitaire hulp. Ten aanzien van artikel
2.5 geldt dat de aard van de samenwerking in fragiele landen met zich meebrengt
dat het moeilijk is om de uitgaven te ver in de toekomst te plannen. Omstandigheden
in deze landen vragen om een constante aanpassing van de planning aan de realiteit
op dat moment. De uitgaven voor met name de landenprogramma’s zullen
dan ook per jaar op basis van de dan bestaande inzichten en mogelijkheden
die zich voordoen verder meerjarig worden ingevuld.Ten aanzien van artikel 2.6 geldt dat het structurele budget dat beschikbaar
is in de begroting voor 2009 voor humanitaire hulp niet is gewijzigd ten opzichte
van de oorspronkelijke raming voor 2008. Bij humanitaire hulp is het verloop
van de uitgaven echter afhankelijk van de ontwikkelingen gedurende het begrotingsjaar,
waaronder het aantal natuurrampen. Mocht het budget gedurende 2009 ontoereikend
blijken, dan wordt bezien of verhoging mogelijk is.121Waarom staat er € 0 bij de uitgaven voor
de operationele doelstellingen 2.2, 2.4 en 2.8, terwijl er wel een aantal
activiteiten wordt aangekondigd op deze doelstellingen? Hoe kunnen deze prestaties
en activiteiten worden uitgevoerd zonder middelen?De activiteiten die onder de operationele doelstellingen 2.2 en 2.4 worden
uitgevoerd, worden gezien hun brede karakter gefinancierd uit respectievelijk middelen voor programmaondersteuning buitenlands beleid en
het Stabiliteitsfonds. Om deze reden is er geen apart budget toegekend bij
deze operationele doelstellingen.De activiteiten onder operationele doelstelling 2.8 betreffen overleg
en deelname in multilaterale gremia. Deze hebben geen financiële consequenties
voor het betreffende begrotingsartikel.122Kunt u aangeven in welke landen in Sub-Sahara Afrika
de EU niet actief is? Kunt u tevens aangeven of en zo ja welke andere internationale
(financiële) instellingen wel actief zijn in deze landen?De EU is actief in alle landen in Sub-Sahara Afrika.123Wat is de reden dat de bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds
(EOF) jaarlijks stijgt en in vijf jaar tijd met 40% groeit? Wat is
de verklaring voor het feit dat in 2012 de bijdrage weer met ruim € 23
miljoen daalt? Welke invloed heeft u op de aanwending van deze middelen en
het ritme van de bestedingen? In hoeverre komen mee- en tegenvallers in de
bijdrage aan het EOF ten gunste of ten laste van de reguliere begroting van
Buitenlandse Zaken?Wat is de reden dat de bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)
jaarlijks stijgt en in vijf jaar tijd met 40% groeit? Wat is de verklaring
voor het feit dat in 2012 de bijdrage weer met ruim € 23 miljoen
daalt? Welke invloed heeft u op de aanwending van deze middelen en het ritme
van de bestedingen? In hoeverre komen mee- en tegenvallers in de bijdrage
aan het EOF ten gunste of ten laste van de reguliere begroting van Buitenlandse
Zaken.Jaarlijkse oproepen van de Europese Commissie voor bijdragen aan het EOF
kunnen echter variëren. Middelen uit het EOF worden eerst aan ACS-landen
toegewezen (gealloceerd) en vervolgens gecommitteerd. Pas als de Commissie
overgaat tot het betalen van gecommitteerde middelen vraagt zij een bijdrage
aan de lidstaten.Er vinden op dit moment nog betalingen plaats uit eerdere EOF’s.
Het recente wegwerken van het «EOF-stuwmeer», waarbij het gehele
9e EOF voor eind 2007 is gecommitteerd, zorgt voor een toename van gevraagde
bijdragen aan het EOF in de komende jaren. Tegen 2012 zal dit «stuwmeereffect»
zijn weggewerkt, waardoor de Nederlandse bijdrage weer zal dalen.De algemene beleidslijnen voor het Europees Ontwikkelingsfonds worden
bepaald door de lidstaten in de Raad. Nederland beïnvloedt de aanwending
van de EOF-middelen ook via het Beheerscomité voor het Europees Ontwikkelingsfonds
(EOF-comité), dat goedkeuring verleent aan landenstrategiën en
jaarplannen voor het EOF. Daarnaast vindt er in ACS-landen regelmatig afstemming
plaats tussen Nederlandse ambassades en delegaties van de Europese Commissie.124Kunt u uiteenzetten hoe wordt bepaald dat in 2008 een
bedrag van € 270 miljoen en in 2009 een bedrag van € 234,4
miljoen onder de noemer «toerekening EU-begroting» als ODA wordt
beschouwd (zie de HGIS-nota, p. 23)? Wat verklaart het verschil in toegekende
bedragen voor 2008 en 2009? Kan een nadere onderbouwing gegeven in termen
van te leveren prestaties en concrete activiteiten die ten grondslag liggen
aan het voor 2009 geraamde bedrag van € 420,2 miljoen
aan ODA-beleid in het kader van versterkte Europese samenwerking?De EU-toerekening wordt bepaald aan de hand van een geschat ODA-aandeel
in de bedragen op hoofdstuk 4 (De Europese Unie als mondiale partner) van
de begroting van de Europese Commissie en het relatieve Nederlandse aandeel
in de afdrachten van de lidstaten aan de EU. Het verschil tussen de bedragen
voor 2008 en 2009 is met name ontstaan doordat de verlaging van de Nederlandse
afdrachten als gevolg van het nieuwe eigen middelen besluit dat vanaf 2007
van toepassing is met terugwerkende kracht in de afdrachten van 2009 is verwerkt.
De te leveren prestaties en activiteiten vallen onder de verschillende programma’s
van de Europese Commissie, zoals:• Het EOF voor ACS-landen (Sub-Sahara Afrika, Caraïben, Stille
Oceaan). Activiteiten die uit het EOF gefinancierd worden variëren van
steun aan basisonderwijs- en gezondheidszorg tot het verbeteren van infrastructuurverbindingen
in en tussen ACS-landen.• Het IPA-programma dat wordt ingezet voor kandidaat-lidstaten waarmee
de EU toetredingsonderhandelingen voert, potentiële kandidaatlidstaten
en de activiteiten van de Europese Commissie in Kosovo. Een concreet voorbeeld
is hiervoor steun aan de opbouw van de rechtstaat in Macedonië.• Het ENPI-programmma voor de buurregio’s waaruit activiteiten
in Middellandse Zee landen, Palestijnse gebieden en landen ten Oosten van
de EU gefinancierd worden. Voorbeelden van concrete activiteiten uit het ENPI
zijn de voorziene ondersteuning voor wederopbouw van Georgië; steun aan
democratiseringsprogramma’s in Moldavië en sectorale begrotingssteun
in Egypte.• Het DCI-programma voor landen in Azië, Centraal-Azië,
het Midden-Oosten, Latijns-Amerika en voor Zuid-Afrika. Een deel hiervan is
bestemd voor thematische programma’s, waaronder voor voedselzekerheid
en milieu/klimaat/energie. Uit het DCI worden bijvoorbeeld de activiteiten
van de Commissie in Afghanistan gefinancierd. Zoals de steun aan het Law and Order Trust Fund en de Provinciale Reconstructie
Teams.• Het humanitaire hulpprogramma van de Commissie, dit wordt gebruikt
voor bijvoorbeeld activiteiten in Soedan en het Midden-Oosten, vluchtelingen
en voedselhulp• Het stabiliteitsinstrument dat ondermeer wordt ingezet in (post)conflictsituaties
in bijvoorbeeld Sub-sahara Afrika, Kosovo, de Palestijnse gebieden. Ook wordt
het ingezet ter voorkoming van terrorisme en criminaliteit.• Het programma voor Democratie en mensenrechten, waaruit onder meer
EU verkiezingswaarneming in ontwikkelingslanden wordt gefinancierd.125Verstaat u onder geharmoniseerde certificering het
ondersteunen van certificeringsprocessen zoals de RSPO en de RTRS? Zo ja,
wordt dan toegezien op toetsing op alle duurzaamheidcriteria en op indirecte
effecten en hoe ziet u er dan op toe dat deze systemen daadwerkelijk garanties
bieden voor duurzaamheid?Verduurzaming en verbeterprogramma’s van internationale handelsketens
vindt plaats op basis van vrijwillige certificering. Om te voorkomen dat voor
iedere internationale handelsketen afzonderlijk nieuwe certificeringseisen
worden opgesteld is leren van opgedane ervaring en uitwisseling tussen bestaande
certificeringsprocessen van groot belang. Dit resulteert in harmonisering
van certificeringsprocessen en -eisen. Het behoort tot de taken van het in
oktober 2008 gestarte Initiatief Duurzame Handel om ervaringen
met certificeringsprocessen bij elkaar te brengen en daarmee te komen tot
verdere harmonisering in certificering. Ronde tafels zoals de RSPO en RTRS
spelen daarbij een belangrijke rol en worden door Nederland ondersteund. Daarnaast
vindt harmonisering ook plaats in het kader van internationale (ISO) en Europese
afspraken (CEN). Duurzaamheidscriteria en indirecte effecten kunnen per sector
verschillen.De uiteindelijke toetsing op het naleven van duurzaamheidscriteria geschiedt
door onafhankelijke organisaties. Hoewel hier verschillende systemen mogelijk
zijn, biedt een dergelijke onafhankelijke toetsing de beste garantie voor
duurzaamheid.126Waarom wordt bij de «te realiseren prestaties»
onder de operationele doelstelling 1 («Een open, op regels gebaseerd
en voorspelbaar, niet-discriminerend handels- en financieel systeem»)
het bereiken van een nieuw WTO-akkoord als zodanig niet als doelstelling genoemd?
Zou het bereiken van een WTO-akkoord juist niet bij uitstek als belangrijkste
doelstelling moeten worden genoemd? Wat is uw oordeel over de bezwaren die
India en China in een late fase van de onderhandelingen opwierpen tegen de
in wording zijnde overeenkomst?Het belang, met name ook voor ontwikkelingslanden, van het bereiken van
een WTO-Doha akkoord wordt door Nederland volledig onderschreven. Onder het
kopje «te realiseren prestaties» onder operationele doelstelling
1 bij Beleidsartikel 4: Meer welvaart en minder armoede, werd daarom als eerste
punt opgenomen de afronding van de WTO-Doha ronde. In lijn met de aard van
dit beleidsartikel is vervolgens meer specifiek gewezen op de benodigde voortgang
op een aantal onderdelen van de Doha-agenda, om ontwikkelingslanden voldoende
beleidsruimte te bieden zodat zij hun economische ontwikkeling ter hand kunnen
nemen.Zie het antwoord op vraag 74 voor de visie op de bezwaren van India en
China tegen de voorgestelde oplossing met betrekking tot het speciale vrijwaringmechanisme
voor ontwikkelingslanden.127Kan een evenwichtige marktopening voor ontwikkelingslanden
ook betekenen dat deze landen eerdere eisen van de EU (in het kader van EPA’s)
en het IMF en de Wereldbank mogen terugdraaien?Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 75 gaat het om de vraag in hoeverre
ontwikkelingslanden voldoende beleidsvrijheid hebben dan wel zouden moeten
krijgen binnen huidige en toekomstige afspraken met onder meer de EU, IMF
en Wereldbank, om maatregelen te nemen die zij nodig achten ter bevordering
van hun ontwikkeling. Er is niet één weg die naar ontwikkeling
leidt en dus moet er ruimte gelaten worden voor eigen keuzes en het inspelen
op de verschillende uitgangssituaties. Op onderbouwde verzoeken van ontwikkelingslanden
om afspraken aan te passen dient met het nodige begrip te worden gereageerd.128Op 18 en 19 september is door Togo een Ronde Tafel
Conferentie georganiseerd in Brussel. Nederland heeft besloten geen deel te
nemen aan deze conferentie. Kunt u aangeven op welke gronden u tot dit besluit
bent gekomen?Nederland onderhoudt met 33 landen een structurele relatie op het gebied
van ontwikkelingssamenwerking (zie de Beleidsbrief «Een zaak van iedereen»
d.d. 16 oktober 2007). Togo staat niet op deze lijst van landen. Deelname aan de Ronde Tafel Conferentie was daarom niet aan de orde.
Dit is schriftelijk meegedeeld aan de president van Togo.129Op welke wijze ondersteunt de Nederlandse ambassade
in Ghana, ook verantwoordelijk voor de betrekkingen met Togo, de ontwikkeling
van de Togolese samenleving?Zie het antwoord op vraag 128. Er is geen sprake van een structurele Nederlandse
bijdrage aan de ontwikkeling van Togo.130Nederland heeft Togo een fikse kwijtschelding van de
schulden gegeven. Betekent dit dat Nederland een andere relatie met Togo is
aangegaan; bijvoorbeeld dat Togo aan de lijst van fragiele landen wordt toegevoegd?Nee. In het kader van het Heavily Indebted Poor
Countries initiatief (HIPC) heeft de Club van Parijs in juni 2008
besloten aan Togo schuldverlichting toe te kennen. Nederland heeft hieraan
bijgedragen. Deze bijdrage staat los van het al dan niet bestaan van een bilaterale
ontwikkelingsrelatie met Togo of het plaatsen van een land op de lijst van
fragiele landen. Een belangrijke voorwaarde overigens voor deze kwijtschelding
door de Club van Parijs vormde een samenwerkingsprogramma met het IMF en samenwerking
met andere ontwikkelingspartners als de Wereldbank en de AfDB. In dit IMF-programma
zijn voorwaarden gesteld op het terrein van economische en bestuurlijke hervormingen,
armoedebestrijding en corruptiebestrijding. Ook bij het verdere doorlopen
van het HIPC-proces zullen duidelijke voorwaarden worden gesteld op genoemde
terreinen.131Op welke wijze ondersteunt Nederland Togo en de naburige
landen op het gebied van watermanagement en klimaatsverandering?Togo behoort niet tot de partnerlanden van Nederland. Derhalve vindt geen
bilaterale financiering plaats van activiteiten op de gebieden watermanagement
en klimaatsverandering.132Hoeveel OS geld zal in 2009, 2010 en 2011 naar Indonesië
gaan? Hoeveel meer of minder is dit in vergelijking met 2008? Hoeveel hiervan
is bestemd voor projecten op het gebied van ontbossing, klimaat en andere
milieuaspecten? Hoeveel is bestemd voor mensenrechten?In onderstaande tabel zijn de (geplande) uitgaven (in euro) voor Indonesië
in 2008 t/m 2011 opgenomen, met tevens de geplande bedragen voor projecten
op het gebied van milieu (inclusief ontbossing en klimaat). Additioneel aan
de hier genoemde cijfers zal voor de periode 2008–2011 in totaal EUR
6 mln beschikbaar gesteld worden voor biomassa. De budgettaire programmering
hiervoor dient nog verder te worden ingevuld en is derhalve niet zichtbaar
in onderstaande tabel.omschrijving2008200920102011 Totaal ODA102 384 000115 594 000104 960 00090 500 000Milieu9 500 00019 000 00020 000 00016 500 000Binnen het budget van Indonesië zijn geen middelen specifiek voor
mensenrechten gereserveerd. Wel wordt binnen de overige programma’s,
waar van toepassing, specifiek aandacht besteed aan mensenrechten. Zo financiert
Nederland bijvoorbeeld in samenwerking met de International Organisation
for Migration (IOM) in Atjeh mensenrechtentrainingen voor de lokale politie.133Hoeveel OS geld zal in 2009, 2010 en 2011 naar Vietnam
gaan? Hoeveel meer of minder is dit in vergelijking met 2008? Hoeveel hiervan
is bestemd voor projecten op het gebied van ontbossing, klimaat en andere
milieuaspecten? Hoeveel is bestemd voor mensenrechten?In onderstaande tabel zijn de (geplande) uitgaven (in euro) voor Vietnam
in 2008 t/m 2011 opgenomen, met tevens de geplande bedragen voor projecten
op het gebied van milieu (inclusief ontbossing en klimaat).omschrijving2008200920102011 Totaal ODA26 800 00022 700 00018 200 00011 100 000Milieu3 000 0003 500 0003 500 0001 000 000Binnen het budget van Vietnam zijn geen middelen specifiek voor mensenrechten
gereserveerd. Wel wordt binnen de overige programma’s, waar van toepassing,
specifiek aandacht besteed aan mensenrechten. Bijvoorbeeld door steun aan
het programma van het Medisch Comité Nederland-Vietnam voor het opzetten
van een netwerk voor sociale steun aan HIV/AIDS geïnfecteerden. Ook neemt
Nederland actief deel aan de EU-Vietnam Mensenrechtendialoog die twee keer
per jaar plaatsvindt.134Hoeveel OS geld zal in 2009, 2010 en 2011 naar Uganda
gaan? Hoeveel meer of minder is dit in vergelijking met 2008? Hoeveel hiervan
is bestemd voor projecten op het gebied van ontbossing, klimaat en andere
milieuaspecten? Hoeveel is bestemd voor mensenrechten? Hoeveel hiervan wordt
via begrotingssteun gegeven? Welke vormen van begrotingssteun worden gebruikt?In onderstaande tabel zijn de (geplande) uitgaven (in euro) voor Uganda
in 2008 t/m 2011 opgenomen, met tevens de geplande bedragen voor projecten
op het gebied van mensenrechten.omschrijving2008200920102011 Totaal ODA40 045 00039 810 00034 810 00034 810 000Mensenrechten1 059 0002 000 0002 000 0002 000 000NB: onlangs zijn er voor een onderwijsprogramma in Noord-Uganda aanvullende
fondsen toegekend. Dit zal in de najaarsnota verder toegelicht worden. Het
totale budget voor Uganda in 2008 zal dus EUR 46 mln bedragen.Binnen het regionale programma voor de Grote Meren vormt milieu een belangrijk
thema. Een deel hiervan heeft ook betrekking op Uganda. Bijvoorbeeld het programma
voor gezamenlijk beheer van nationale parken waar gorilla’s leven op
de grens van Congo, Rwanda en Uganda en het regionaal programma op het terrein
van duurzame energie.De Nederlandse bijdrage aan Uganda op het gebied van milieu en mensenrechten
wordt niet via begrotingssteun gegeven. Wel wordt voor onderwijs en de juridische
sector sectorale begrotingssteun gegeven.135.Kan een overzicht worden gegeven van de inspanningen
van Nederland op het vlak van begrotingssteun in de afgelopen vijf jaren?
Hoe omvangrijk waren die inspanningen (per land, met bedragen)? Welke bijdragen
werden door Nederland via de Wereldbank gesluisd (met vermelding begunstigde
ontwikkelingsland)? Welke resultaten zijn daarbij bereikt (per begunstigd
ontwikkelingsland)?Voor gevraagd overzicht zie onderstaande tabel. Voor inzicht in de behaalde
resultaten verwijs ik naar de Resultatenrapportage 2005–2006 die u in
mei 2007 is aangeboden. In mei 2009 zult u de Resultatenrapportage 2007–2008
ontvangen.136Hoeveel begrotingssteun wordt door Nederland in 2008
op bilaterale basis gegeven? Hoeveel begrotingssteun is daarbij «sectoraal»
en hoeveel «algemeen’? Naar welke landen gaat deze begrotingssteun?
Kan per ontwikkelingsland worden aangegeven hoeveel «sectorale»
begrotingssteun en hoeveel «algemene» begrotingssteun daarbij
wordt gegeven in 2008?Zie vraag 139.137Hoeveel begrotingssteun wordt door Nederland in 2009
op bilaterale basis gegeven? Hoeveel begrotingssteun is daarbij «sectoraal»
en hoeveel «algemeen»? Naar welke landen gaat deze begrotingssteun?
Kan per ontwikkelingsland worden aangegeven hoeveel «sectorale»
begrotingssteun en hoeveel «algemene» begrotingssteun daarbij
wordt gegeven in 2009?Zie tabellen onder antwoord vraag 135 en 136. In de begroting staat de
algemene begrotingssteun voor Macedonië nog op EUR 7 mln. Inmiddels is
besloten om in het kader van de afbouw van het OS-programma in dat land dit
bedrag niet uit te geven. Het bedrag voor Bolivia betreft slechts een reservering
voor het geval dit land voor begrotingssteun in aanmerking zou komen.138Hoeveel begrotingssteun wordt door Nederland in 2008
via de Wereldbank gegeven? Is deze steun geoormerkt? Zo ja, naar welke ontwikkelingslanden
wordt dat geld dan doorgesluisd en om welke bedragen gaat het per land (in
2008)? Kan daarbij ook een onderscheid worden gemaakt naar «sectorale»
begrotingssteun en «algemene» begrotingssteun?Zie vraag 139.139Hoeveel begrotingssteun wordt door Nederland in 2009
via de Wereldbank gegeven? Is deze steun geoormerkt? Zo ja, naar welke ontwikkelingslanden
wordt dat geld dan doorgesluisd en om welke bedragen gaat het per land (in
2009)? Kan ook daarbij een onderscheid worden gemaakt naar «sectorale»
begrotingssteun en «algemene» begrotingssteun?Zie vraag 135 voor een overzicht van algemene begrotingssteun en onderstaande
tabel voor een overzicht van sectorale begrotingssteun.140Zijn er ontwikkelingslanden waaraan Nederland thans
nog begrotingssteun geeft maar die zodanig aanleiding geven tot twijfels over
de goede besteding van de betreffende gelden dat Nederland overweegt om die
begrotingssteun te staken? Zo ja, om welke landen gaat het dan?Nee. Nederland is momenteel niet voornemens de begrotingssteun aan bepaalde
landen te staken. Wel is er een beperkt aantal landen waar de begrotingssteunbeslissingen
tussen Nederland en het partnerland zijn beïnvloed door actuele ontwikkelingen.
In de besluitvorming hieromtrent wordt, in afstemming met de andere betrokken
donoren, de partneroverheid aangesproken. Indien een adequate reactie uitblijft
wordt in eerste instantie besloten tot aanpassing van de hulpinzet en het
intensiveren van de politieke dialoog. Indien ook dit niet het gewenste resultaat
oplevert dan behoort het stopzetten van niet alleen begrotingssteun, of de
gehele hulprelatie tot de mogelijkheden.141Recente berichten in de media over de voortgang bij
het bereiken van de Millenniumdoelen lopen met betrekking tot het halveren
van het aantal extreem arme mensen nogal uiteen (zie bijvoorbeeld Trouw van
25 september jl. en de Volkskrant van 25 september jl.). Wat is
uw beoordeling van de voortgang respectievelijk achteruitgang op dit gebied?
Wat is uw beoordeling van de voortgang resp. achteruitgang op dit gebied in
landen die veel ontwikkelingshulp uit Nederland ontvangen?Millenniumdoel 1 refereert met name aan het aantal mensen dat van een
inkomen moet rondkomen dat lager is dan de internationaal gehanteerde armoedelijn.
Deze laatste is onlangs bijgesteld tot US$ 1,25 per dag (was US$ 1,08
per dag). Volgens de meest recente statistieken die rekening houden met de
nieuwste informatie over de prijsverschillen tussen landen is het aantal mensen
dat van minder dan dit bedrag moet rondkomen gedaald van 1,8 miljard in 1990
tot 1,4 miljard in 2005. In percentages uitgedrukt daalde het wereldwijde
armoedecijfer van 41,6% in 1990 tot 25,7% in 2005. Daarmee lijkt
Millenniumdoel 1 (tussen 1990 en 2015 halvering van het gedeelte van de wereldbevolking
wat in extreme armoede leeft) gehaald te zullen worden. De daling is het hoogst
in Oost Azië waar het percentage mensen dat onder deze armoedelijn leeft
daalde van 56% in 1990 tot 17,9% in 2005. In Zuid Azië
daalde dit cijfer van 51,1% tot 41,6% en in Afrika beneden de
Sahara van 54,9% tot 50,4%. Er zijn nog geen schattingen van
de nieuwste armoedecijfers in 2005 beschikbaar voor individuele landen. Deze
worden in de komende weken verwacht.Wel is bekend dat in de periode 1999 -2005 een lichte versnelling in de
afname van inkomensarmoede in Afrika te zien was wegens het aantrekken van
de economische groei in een groot aantal landen daar. Deze economische groeitrend
houdt sinds 2005 aan en het is dus aannemelijk dat ook in Afrika beneden de
Sahara de trend van afnemende inkomensarmoede zich heeft doorgezet.Recente ontwikkelingen zoals de stijging van de voedselprijzen en de kredietcrisis
zijn nog niet in deze schattingen verwerkt. Het lijkt aannemelijk dat deze
omstandigheden van invloed zullen zijn op de armoedecijfers en in het artikel
in Trouw van 25 september jl. wordt daar ook aan gerefereerd. Het is
echter nog te vroeg om de precieze effecten van deze ontwikkelingen op de
inkomensarmoede in de wereld, en in de partnerlanden in het bijzonder, te
meten. Inkomensarmoede wordt namelijk gemeten door middel van grootschalige
nationale inkomens- en bestedingsenquêtes onder huishoudens. Het duurt
vervolgens gewoonlijk enkele jaren voordat de gegevens van deze enquêtes
beschikbaar worden.142Kan inzicht worden gegeven in de voortgang die wordt
geboekt bij het bestrijden van corruptie in ontwikkelingslanden? Is daarbij
sprake van vooruitgang of van achteruitgang? Kan in het bijzonder worden ingegaan
op de afname respectievelijk toename van corruptie in ontwikkelingslanden
die door Nederland worden ondersteund (bijvoorbeeld aan de hand van gegevens
van Transparency International)?De voortgang die wordt geboekt t.a.v. de bevordering van goed bestuur
en als onderdeel daarvan de bestrijding van corruptie komt tot uitdrukking
in de track records die voor elk van de partnerlanden door de ambassades worden
opgesteld. Uit de track records die voor 2008 werden opgesteld, blijkt dat
in de meeste partnerlanden sprake is van een verbeterde situatie ten opzichte
van het jaar daarvoor. Hoewel de gegevens van Transparency International’s
Corruption Perception Index belangrijk zijn, omdat zij inzicht geven in hoe
o.a. ondernemers de situatie beoordelen, kunnen deze, ook volgens TI zelf
niet gebruikt worden voor trendmeting. Uit de recent uitgekomen CPI blijkt
dat een aantal partnerlanden licht achteruit zou zijn gegaan t.o.v. de situatie
een jaar geleden. Het gaat hier echter om statistisch niet-significante wijzigingen.De Ibrahim Index is voor wat corruptie betreft grotendeels op de CPI gebaseerd.
In de Ibrahim Index wordt eveneens aangetekend dat het problematisch is om
de corruptiesituatie in landen in de tijd op basis van deze gegevens te vergelijken.
Op goed bestuur in het algemeen scoort tweederde van de Afrikaanse landen
volgens de Ibrahim index 2008 echter beter dan ten tijde van de eerste meting
gepubliceerd in 2007. Ibrahim prijst de voortgang op economisch gebied op
het continent, met dertig landen die verbeteringen laten zien in een van de
subcategorieën macro-economische stabiliteit en financiële integriteit.Een aantal landen vallen op doordat zij juist ook op het gebied van corruptiebestrijding
goede resultaten laten zien, waaronder ook een aantal Afrikaanse landen. Zo
scoort Ghana goed op de CPI-index en is er in dat land sprake van een gestage
verbetering. Nederland ondersteunt de overheid op het gebied van het accountability en anti-corruptie beleid. Ook in Mozambique
wordt vooruitgang geboekt in de strijd tegen corruptie, getuige o.a. de arrestatie
van voormalig minister van Buitenlandse Zaken Almerino Manhenje. Samen met
andere donoren voert Nederland een actieve dialoog met de regering van Mozambique,
waarbij gewerkt wordt met concrete benchmarks
aan de hand waarvan de resultaten bij corruptiebestrijding permanent worden
geregistreerd. In Indonesië is door de anti-corruptie eenheid KPK een
toenemend aantal corruptiezaken aangepakt. De Nederlandse steun op het gebied
van anti-corruptie concentreert zich in Indonesië op de tenuitvoerlegging
van het VN-Verdrag tegen Corruptie.143Hoe zal de EUR 160 mln extra voor doelstelling 2 van
beleidsartikel 4 worden uitgegeven in 2009? Waarom is de verwachting dat de
fondsen voor deze doelstelling in 2010 weer zullen dalen, waarna ze vanaf 2011
weer sterk zullen stijgen?Zie vraag 147.144Zal verhoging van het budget voor algemene en sectorale
begrotingssteun alleen plaatsvinden als de volgende criteria zijn vastgelegd:
1. eisen waaraan een land moet voldoen om begrotingssteun te ontvangen? 2.
omstandigheden waaronder begrotingssteun zal worden bevroren? 3. omstandigheden
waaronder begrotingssteun wordt stopgezet?Toekenning en verhoging van begrotingssteun vindt in principe alleen plaats
bij een voldoende score van het Track Record. In het Memorandum
of Understanding dat met het partnerland wordt getekend zijn de afspraken met dat land vastgelegd, waaronder de omstandigheden waarbij
begrotingssteun niet wordt voortgezet. Nederland past daarbij de graduele
benadering toe, zoals vastgelegd in het sanctiebeleid.145«In vier partnerlanden (Bolivia, Benin, Oeganda
en Zambia) speelt Nederland een katalyserende rol in de dialoog met de overheid
bij de totstandkoming van een samenhangende groeistrategie met focus op verdelingsvraagstukken.»
Op welke wijze wordt door Nederland deze katalyserende rol ingevuld? Wat zijn
de verwachte beleidseffecten en hoe wordt het instrument begrotingssteun daarvoor
gebruikt? Op welke manier kan de begrotingssteun binnen de politieke dialoog
sturend werken op resultaten en beleidskeuzes van het ontvangende land als
begrotingssteun tegelijkertijd ook voorspelbaarheid moet garanderen zoals
gedefinieerd in de Verklaring van Parijs? Worden in de bestaande dialoog ook
andere (lokale) actoren naast de overheid betrokken en zo ja welke? Hoe wordt
in de dialoog met de overheid in de vier partnerlanden door Nederland geverifieerd
dat ook de stem van de meest gemarginaliseerde groepen vertegenwoordigd is?Nederland brengt op basis van gefundeerde en kritische analyses, landenspecifieke
groei- én verdelingsvraagstukken in in het debat met de overheid, donoren
en lokale actoren in het partnerland over het macrobeleid. Dit vergt versterking
van capaciteit aan zowel donorkant als aan de kant van het ontvangende land,
in het bijzonder inzake de analyse van groei- en verdelingskwesties. Nederland
levert op deze wijze een bijdrage aan (onderzoeks-)activiteiten en/of speelt
een prominente rol in de dialoog omtrent groei en verdeling, ondermeer door
deze te voeden met relevante studies en/of door leidend te zijn in de dialoog
op dit gebied. Deze dialoog met de ontvangende overheid en andere donoren
wordt veelal gevoerd in combinatie met begrotingssteun. Het onderwerp groei
en verdeling wordt hier ook ingebracht en zal deel uitmaken van de jaarlijks
reviews van ontwikkelingsresultaten van het partnerland.Nederland geeft begrotingssteun op een zo voorspelbaar mogelijke wijze,
zodat het partnerland de door Nederland beschikbaar gestelde middelen ook
in de begroting mee kan nemen. Voorspelbaarheid wordt bevorderd door duidelijkheid
te geven over de voorwaarden waaronder de begrotingssteun wordt gegeven en
over de te verwachten betalingen voor de komende drie jaar.In het algemeen worden in de bestaande dialoog andere (lokale) actoren
naast de overheid nog onvoldoende betrokken. Om deze groepen bij de dialoog
te betrekken wordt bijgedragen aan de versterking van nationale verantwoordingsmechanismen.
Een positief voorbeeld is Zambia, waar maatschappelijke organisaties en leden
van het parlement wel al deel nemen aan de jaarlijkse reviews en de begrotingssteundialoog.
In de toekomst moet de rol van donoren afnemen en die van nationale structuren
(parlement en maatschappelijk middenveld) verder toenemen om de regering ter
verantwoording te roepen over het beleid en de begroting146Komt het belang van infrastructuur (dat door de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking in een recent interview nog als eerste werd
genoemd van de bottlenecks voor ontwikkeling) afdoende tot uitdrukking in
de toewijzing van bedragen aan begrotingsposten resp. operationele doelstellingen?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u dat onderbouwen?Investeringen in infrastructuur leveren een cruciale bijdrage aan de economische
ontwikkeling en daarmee aan het bereiken van de millennium ontwikkelingsdoelen.
Deze overtuiging komt in ruime mate tot uitdrukking in het Nederlandse beleid
en in de toewijzing van bedragen aan begrotingsposten resp. operationele doelstellingen.
Allereerst investeert Nederland in 2009 voor EUR 200 miljoenen in de
belangrijke infrastructuursectoren water en energie. Op het terrein van energie
en water en sanitatie, zowel vanuit het oogpunt van aansluitingen voor huishoudens
als van internationaal klimaatbeleid, werkt Nederland in het kader van het
duurzaamheids- en energiebeleid samen met de internationale partners (zoals
Wereldbank, Afrikaanse Ontwikkelingsbank, de Global Environment Facility(GEF),
NGO’s en bedrijfsleven) aan directe investeringen in hernieuwbare energie.In de Kamerbrief inzake private sectorontwikkeling in ontwikkelingslanden
van 29 juni 2007 gaven de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en
de staatssecretaris van Economisch Zaken het grote belang aan van investeringen
in infrastructuur voor ontwikkeling van het lokale ondernemingsklimaat. Als
partner op dit terrein heeft Nederland er voor gekozen zich te concentreren
op een duidelijke niche, te weten samenwerking met de private sector via innovatieve
instrumenten als het programma voor Ontwikkelingsrelevante Infrastructuurontwikkeling
(ORIO), het MOL Infrastructuur Fonds van FMO, The Currency Exchange Fund (TCX),
de Private Infrastructure Development Group (PIDG) en de Public-Private Infrastructure
Advisory Facility (PPIAF). In samenwerking met deze private sector instrumenten
investeert Nederland in 2009 voor EUR 203 miljoen in infrastructuurontwikkeling.
Grote investeringen in infrastructuur laat Nederland over aan multilaterale
organisaties als de Wereldbank.147Waarom zijn er op beleidsartikel 4 grote bedragen afgeboekt
in de Voorjaarsnota en worden nu in de Miljoenennota weer grote bedragen bijgeboekt?
Hoe kan de Tweede Kamer het onderscheid zien of het hier beleidsmatige mutaties
op het terrein van armoedebestrijding betreft of slechts boekhoudkundige verschuivingen
op een parkeerartikel? Kan worden toegelicht welke extra beleidsactiviteiten
verwacht mogen worden nu het budget voor armoedevermindering (artikel 4.2)
ruim verdubbelt en groeit van 497 miljoen euro in 2010 naar ruim 1,2 miljard
euro in 2013? Kan op de begroting van Buitenlandse Zaken ook een afzonderlijk
parkeerartikel worden gecreëerd in plaats van het budget voor armoedebestrijding
hiervoor te benutten?Zoals toegelicht in de Voorjaarsnota betrof de verlaging van dit artikel
ten tijde van die Voorjaarsnota een saldo van enerzijds een meerjarige verhoging
in verband met de overheveling van de regionale ontwikkelingsbanken van de
begroting van Financiën naar Buitenlandse Zaken, anderzijds een verlaging
als gevolg van het gebruikelijke parkeerkarakter van dit artikel. Bij Voorjaarsnota
zijn namelijk eerdere verhogingen van het ODA-budget over de verschillende
artikelen verdeeld. Zie hiervoor ook de toelichtingen in de Voorjaarsnota.De verhoging zoals nu in de Begroting 2009 opgenomen wordt eveneens veroorzaakt
door meerdere mutaties. Zoals toegelicht in het verdiepingshoofdstuk van de
begroting betreft het een aantal mutaties in de omvang van de begrotingssteun
voor Vietnam en Rwanda, een extra bijdrage aan het IMF en een verhoging van
de bijdrage aan de Afrikaanse Ontwikkelingsbank. Verder wordt de verhoging
ook nu beïnvloed door het parkeerkarakter van dit artikel. Het betreft
hier verhogingen van het ODA-budget als gevolg van hogere BNP-ramingen.Het parkeerkarakter van artikelonderdeel 4.2 houdt in dat de begrotingsgelden
die samenhangen met de mutaties van het ODA-budget (zowel positief als negatief)
op dit artikel worden verwerkt. Deze worden op gezette momenten
in de begrotingscyclus over de overige artikelonderdelen verdeeld en daarmee
ter autorisatie voorgelegd aan de Tweede Kamer. Dit verklaart ook de stijging
op dit artikel in latere jaren. De positieve mutatie in het ODA-budget als
gevolg van de hogere BNP-ramingen wordt in de loop der jaren verder verdeeld
naar de overige artikelonderdelen. Het onderscheid tussen beleidsmatige en
technische mutaties is voor de Kamer inzichtelijk doordat de beleidsmatige
mutaties immer in de begrotingsproducten zoals Voorjaarsnota en begroting
worden toegelicht. Gezien het bovenstaande is het creëren van een afzonderlijk
artikel niet nodig.148Waarom vertonen de uitgaven voor «armoedevermindering»
een zeer sterke groei in de komende jaren (meer dan een verdubbeling wanneer
men het bedrag voor 2012 vergelijkt met dat voor 2008) terwijl bijv. de uitgaven
voor «verhoogde economische groei en verminderde armoede als gevolg
van een gezonde private sector ontwikkeling» in die periode op hetzelfde
niveau blijven?De mutaties op artikel 4.2 zijn anders van aard dan de mutaties op overige
artikelen zoals 4.3. Dit wordt veroorzaakt door het parkeerkarakter van artikel
4.2. Voor een verdere toelichting hierover wordt verwezen naar het antwoord
op vraag 143 en 147.149In welke negen landen helpt Nederland met het ontwikkelen
van plannen voor een betere aansluiting van het beroepsonderwijs op het primair
onderwijs? Op welke wijze wordt die aansluiting gerealiseerd en wat zijn de
belangrijkste knelpunten die hier opgelost moeten worden?Nederland helpt met het ontwikkelen en uitwerken van onderwijssectorplannen
voor een betere aansluiting van het beroepsonderwijs op het primair onderwijs
en het post-secundair onderwijs, volwassenenonderwijs en alfabetisering in
Ghana, Zambia, Mozambique, Jemen, Zuid-Afrika, Uganda, Kaapverdië, Bolivia
en Indonesië.Dit wordt gerealiseerd door het ondersteunen van strategische plannen
die zich richten op het verbeteren van de toegang tot post-primair onderwijs
(en meer in het bijzonder beroepsonderwijs). Hierbij gaat het onder andere
om het verbeteren van het imago van het beroepsonderwijs onder leerlingen
en ouders. De ambitie van veel leerlingen en ouders is gericht op het verkrijgen
van een academische graad en een «white collar job». Om deelname
aan beroepsonderwijs aantrekkelijker te maken is het van belang om te streven
naar hoogwaardige kwaliteit van het beroepsonderwijs in de partnerlanden.
Daarnaast zal een aantoonbare aansluiting op de arbeidsmarkt tot stand moeten
worden gebracht zodat de kans op het vinden van een passende baan aanmerkelijk
vergroot wordt (employability). Centraal staat hier het versterken van relevante
vaardigheden variërend van (micro)-ondernemerschap tot specifieke beroepsvaardigheden
in verschillende sectoren.Het is een grote uitdaging om alle relevante actoren te betrekken bij
de ontwikkeling en implementatie van lokale plannen ter verbetering van het
beroepsonderwijs. Verschillende actoren spelen een belangrijke rol, te weten
ministeries van onderwijs, ministeries van werkgelegenheid en economische
zaken, kenniscentra, onderwijs- en traininginstellingen, lokale private sector
en ngo’s. Dit vergt een multi-sectorale en multi-actor benadering.150Op welke manier draagt Nederland eraan bij dat programma’s
en projecten gericht op het bieden van onderwijs aan zoveel mogelijk kinderen
ook die kinderen bereiken (10–20%) die tot gemarginaliseerde
groepen behoren (geografisch, etnisch of fysiek) en daardoor moeilijk te bereiken
zijn?Nederland onderschrijft de doelstellingen op het terrein van MDG2. De
doelstelling van het beleid is dat alle kinderen onderwijs genieten, inclusief
de kwetsbare en moeilijk te bereiken groepen, zoals onder meer kinderen in
verafgelegen en dunbevolkte gebieden, meisjes, zieke en gehandicapte kinderen,
aidswezen, kinderen van etnische groepen die de officiële voertaal nauwelijks
beheersen en kinderen in conflictgebieden. Nederland zet in op «inclusief
onderwijs» waarbij zoveel mogelijk kinderen aan het reguliere onderwijs
deelnemen.In het onderwijsbeleid van de partnerlanden ziet Nederland hiervoor steeds
meer aandacht ontstaan. Omdat het realiseren van inclusief onderwijs in de
armste landen geen kwestie is van een paar jaar – veel onderwijsstelsels
zijn nog in opbouw – draagt Nederland ook via het ondersteunen van alternatieve
onderwijsvormen, zoals non-formeel onderwijs, bij aan korte termijnoplossingen
voor de kinderen die nú naar school moeten. Dit gebeurt vaak met hulp
van maatschappelijk middenveldorganisaties en NGO’s. Behalve via de
beleidsdialoog met een aantal bilaterale onderwijspartnerlanden bevordert
Nederland ook inclusief onderwijs via het internationale donorpartnerschap
voor onderwijs Education for All/Fast Track Initiative.Andere voorbeelden van inspanningen om kwetsbare kinderen aan onderwijs
deel te laten nemen zijn als volgt.– Het lopende samenwerkingsprogramma met UNICEF (EUR 166 mln) om
kinderen in noodsituaties en (post)conflictgebieden onderwijs te geven.– Een samenwerkingsprogramma met UNICEF om te bevorderen dat kinderen
in een vroeg stadium de juiste zorg krijgen en worden voorbereid op het basisonderwijs
(Early Childhood Development).– Via de bijdrage aan het programma ter bestrijding van kinderarbeid
(IPEC) van de International Labour Organisation (ILO) worden kinderen vanuit
werk naar onderwijs begeleid. In Bangladesh en Indonesië, landen met
kinderarbeid op grote schaal, financiert Nederland speciale op die landen
gerichte ILO/IPEC-projecten. Zo zijn bijvoorbeeld dankzij de Nederlands steun
aan een project in Bangladesh in de periode 2001–2006 30 000 kinderen
aan kinderarbeid onttrokken en van kwalitatief goed onderwijs voorzien; hun
ouders of verzorgers kregen alternatieve inkomsten geboden, onder meer via
microkredieten.– De introductie van tweetalig onderwijs in diverse partnerlanden;
kinderen doen hun eerste leerervaring op in hun eigen, inheemse taal, waardoor
het later gemakkelijker is naar de officiële voertaal over te stappen.
In landen als Burkina Faso en Bolivia heeft dit geleid tot een grotere instroom
van etnische groepen en flinke daling van het uitvalpercentage.– In landen waar het formele onderwijs nog niet naar behoren functioneert
wordt via NGO’s geïnvesteerd in non-formeel onderwijs, dat aansluit
bij het formele onderwijs. Een van de belangrijkste voorbeelden daarvan is
de organisatie BRAC in Bangladesh, die aan meer dan een miljoen kinderen onderwijs
biedt.151Hoe beoordeelt u het gegeven dat er volstrekt onvoldoende
voortgang wordt geboekt bij het streven naar gelijke rechten voor mannen en vrouwen in ontwikkelingslanden? Zullen van de 113 landen waarin meisjes
geen gelijke toegang hebben tot onderwijs, slechts 18 landen daarin verbetering
brengen (vgl. de Volkskrant, 25 september 2008)? Hoe is het in dat opzicht
gesteld met de landen die veel hulp krijgen uit Nederland?Het is helaas een feit dat de positie van vrouwen wereldwijd op alle fronten
nog steeds achtergesteld is ten opzichte van mannen: op sociaal gebied (onderwijs
en gezondheid), maatschappelijk, economisch en politiek. Daarenboven is er
nog het enorme probleem van geweld tegen vrouwen, waar wereldwijd één
op drie vrouwen mee te maken krijgt. Verbetering van deze positie gaat erg
langzaam. Om deze reden zijn gender en SRGR tot intensiveringsterreinen van
het Nederlandse beleid benoemd.Op het terrein van gelijke toegang tot onderwijs is in de afgelopen 15
jaar vooruitgang geboekt. Desalniettemin is in een aantal partnerlanden waar
wordt samengewerkt op het terrein van onderwijs het doel van gender pariteit
in primair en secundair onderwijs per 2005 (het oorspronkelijke MDG doel)
niet gehaald. Voor primair onderwijs betreft dit Burkina Faso, Eritrea, Ethiopië,
Mali, Mozambique, Pakistan, Yemen en Zambia. Voor secondair onderwijs gaat
het om Burkina Faso, Eritrea, Ethiopië, Mali, Mozambique, Pakistan, Tanzania,
Uganda, Yemen en Zambia.152In hoeverre is in het actieplan, dat door de Nederlandse
Ambassade in Delhi ontwikkeld is, om geweld tegen vrouwen te bestrijden, aandacht
voor het bestrijden van geweld tegen vrouwen behorende tot religieuze minderheden
in India (Uit het persbericht van de Speciale Rapporteur d.d. 20 maart
2008 naar aanleiding van een recent bezoek aan India blijkt dat vooral vrouwen
de effecten ondervinden van religieuze intolerantie en het slachtoffer zijn
van seksueel geweld in geweld tegen religieuze minderheden)?Het actieplan richt zich op vrouwen in kwetsbare posities in de samenleving,
ongeacht hun religieuze achtergrond. Het betreft onder meer vrouwen die gediscrimineerd
worden op grond van afkomst en werk.153In hoeverre wordt de diversiteit binnen de samenleving
meegenomen bij het ontwikkelen en uitvoeren van het bilaterale actieplan van
Ethiopië om geweld tegen vrouwen te bestrijden (beleidsartikel 5, operationele
doelstelling 3, te realiseren prestaties) en is aandacht voor vrouwen uit
gemarginaliseerde bevolkingsgroepen, waaronder pastoralisten vrouwen?De programma’s gericht op bestrijding van geweld tegen vrouwen die
de ambassade in Ethiopië ondersteunt, evenals het beleid van de overheden,
zowel op lokaal als nationaal niveau, zijn toegespitst op de verschillende
risicogroepen. Bijvoorbeeld pastoralisten vrouwen lopen meer risico’s
(omdat geweld tegen vrouwen daar meer voorkomt) en het beleid is daarop toegesneden.
Regionale culturele verschillen worden eveneens in de benadering meegenomen.In de Afar gemeenschap moeten andere maatregelen genomen worden dan in
de regio Beninshangul Gumus in het Westen van het land. Een ander voorbeeld
is het specifieke beleid gericht op prostituees. Weer een ander voorbeeld
zijn de programma’s in de onderwijs sector. In sommige regio’s
kan geweld tegen vrouwen in het reguliere onderwijs worden aangepakt, in andere
gebieden is het noodzakelijk om speciale kostscholen voor meisjes
op te zetten waar zij veilig onderwijs kunnen volgen omdat dit in gewone scholen
niet lukt.154Wat is de huidige Nederlandse bijdrage aan het Global
Fund to fight Aids, Tuberculosis and Malaria (GFATM) en met welk bedrag zal
dit toenemen om de opwaartse bijgestelde doelen voor het fonds te helpen realiseren?
Op welke wijze zet Nederland zich ervoor in opdat uitvoerende lokale organisaties
(NGO’s en Faith Based Organisations-FBO’s) gemakkelijker toegang
tot financiering uit het GFATM hebben?De Nederlandse bijdrage in 2008 bedraagt EUR 60 miljoen, dit zal stijgen
tot 80 miljoen in 2009 en 90 miljoen vanaf 2010 conform de Nederlandse
toezegging tijdens de afsluitende bijeenkomst van het proces voor middelenaanvulling
in september 2007.Nederland is in enkele landen actief betrokken bij het Country Coordinating Mechanism (CCM) dat de ontwikkeling en uitvoering
van GFATM gefinancierde programma’s coördineert. Samenwerking en
taakverdeling tussen nationale overheden en lokale maatschappelijke organisaties
worden hier besproken. Daarnaast moedigt GFATM landen aan gebruik te maken
van «dual track financing» waarbij
GFATM nationale programma’s ondersteunt zowel via directe financiering
van de overheid als via directe steun aan maatschappelijke organisaties. Sinds
de introductie van «dual track financing»
is het voor lokale uitvoerende organisaties (NGOs en FBOs) gemakkelijker geworden
om toegang tot GFATM financiering te hebben.155Welke initiatieven gaat u ondernemen om uitvoering
te geven aan de samenwerking met FBO’s in de strijd tegen de HIV/Aids
pandemie, waartoe de Aids ambassadeur in Mexico opgeroepen heeft?Zoals de Aids-ambassadeur in Mexico aankondigde zal volgend jaar in samenwerking
met ICCO, Cordaid en de Eucumenical Aids Alliance een bijeenkomst voor religieuze
leiders georganiseerd worden om hun rol ten aanzien van hiv/aids te bespreken.
De uitkomst van deze bijeenkomst zal mede richting geven aan de verdere samenwerking
met Faith Based Organisations.156Hoe beoordeelt u het gegeven dat men er in de meeste
(ontwikkelings-)-landen niet in slaagt om de verspreiding van Aids te stoppen?
Wat is in dat opzicht de situatie in landen die veel hulp krijgen uit Nederland?In een heel aantal ontwikkelingslanden slagen overheden er in om samen
met maatschappelijke organisaties en private sector het aantal nieuwe hiv-infecties
te verkleinen. Met name in sub-Sahara Afrika, de regio die de meeste hulp
krijgt uit Nederland, stabiliseert de aidsepidemie zich. UNAIDS stelt dat
in 14 van de 17 Afrikaanse landen – die over voldoende onderzoeksgegevens
beschikken – het percentage van jonge, zwangere vrouwen met hiv, gedaald
is. De relatief snelste verspreiding van hiv vindt momenteel plaats in landen
in Oost-Europa en centraal Azië, landen die weinig of geen hulp krijgen
uit Nederland.157Hoeveel geld is/wordt vanuit het OS-budget in respectievelijk
2007, 2008 en 2009 uitgegeven aan de bestrijding van HIV/Aids en hoeveel aan
vaccinaties tegen uiteenlopende ziekten?In 2007 is er een bedrag van EUR 433 miljoen uitgegeven aan de bestrijding
van HIV/AIDS, tuberculose en malaria. In 2008 en in 2009 is er een bedrag
van respectievelijk EUR 458 en EUR 466 miljoen aan uitgaven op dit
thema voorzien. De uitgaven voor vaccinaties tegen uiteenlopende ziekten bedragen
EUR 24,6 miljoen per jaar via ondersteuning van de Global Alliance for
Vaccines and Immunisation (GAVI).158Op welke wijze gaat u inzetten op een structurele en
langjarige ondersteuning van het groeiende aantal weeskinderen wereldwijd
als gevolg van de HIV/Aids pandemie?Nederland heeft via het «Joint Learning Initiative on Children Affected
by Aids» onderzoek ondersteund naar de wijze waarop kinderen die direct
of indirect door de HIV/Aids pandemie zijn getroffen het beste kunnen worden
ondersteund. Uit dit onderzoek blijkt dat het overgrote deel van deze groep
kinderen (de schatting is 80%) een overlevende ouder heeft en 95%
van deze kinderen opgroeit in een gezinssituatie. Het onderzoek herbevestigt
eveneens dat opvang in gezins- of familieverband beter is voor kinderen dan
opvang buiten deze verbanden.Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat het moeilijk en vrijwel altijd
onwenselijk is om een onderscheid te maken tussen kinderen die direct of indirect
door de HIV/Aids pandemie zijn getroffen en andere kwetsbare kinderen.Mede op basis van de uitkomsten van dit onderzoek zal er daarom ook geen
sprake zijn van de ontwikkeling van een Nederlands beleid dat specifiek gericht
is op de ondersteuning van kinderen die wees zijn geworden ten gevolge van
de HIV/Aids pandemie. Echter, hoewel kwetsbare kinderen geen doelgroep vormen
in het huidige ontwikkelingssamenwerkingsbeleid wordt er middels «mainstreaming»
wel degelijk aandacht besteed aan deze groep. Nederland ondersteunt via verschillende
bilaterale ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s de opvang van kinderen
die direct of indirect zijn getroffen door HIV/Aids én andere kwetsbare
kinderen. In aanvulling daarop worden de fondsen die via de motie van der
Staaij/Huizinga-Heringa en het amendement Voordewind ter beschikking zijn
gekomen voor dergelijke programma’s gebruikt.Daarnaast worden ook via Nederlandse non-gouvernementele organisaties
en via UNICEF verschillende programma’s ondersteund die gericht zijn
op de opvang van deze kinderen.Het principe van sociale bescherming is bij de uitvoering van deze programma’s
leidend, waarbij de ondersteuning van opvang van kwetsbare kinderen binnen
gezins- of familieverband prioriteit heeft.159Hoeveel bedraagt de bilaterale sectorsteun voor gezondheid,
in elk van de 12 partnerlanden? Hoe hoog is het budget voor maatschappelijke
organisaties in deze landen, voor aids en reproductieve gezondheid? Kunt u
een overzicht geven van deze uitgaven voor de jaren 2008, 2009 en 2010?Onderstaand tabel geeft de totale bilaterale uitgaven voor gezondheid
(inclusief sectorale begrotingssteun gezondheid – zie antwoord op vraag
136) voor elk van de 12 partners voor de jaren 2008–2010. Hoewel er
verschillen zijn tussen de landen, is het merendeel van deze uitgaven, te
weten gemiddeld 74%, bestemd voor algemene gezondheidszorg dat vooral
via sectorsteun verleend wordt. Over de jaren heen wordt 16–20%
uitgegeven aan specifieke hiv/aids activiteiten terwijl de resterende 6–11% SRGR activiteiten betreft. Het aandeel van de uitgaven dat via steun
aan maatschappelijke organisaties verloopt, is zeer variabel tussen de landen
maar betreft vooral uitgaven voor aids en SRGR.  200820092010Suriname2 651 0005 667 0003 625 000Bangladesh9 880 00010 550 00010 500 000Burkina Faso8 023 0008 500 0008 750 000Ethiopië10 077 00010 077 00010 077 000Ghana20 945 00019 850 00019 500 000Mali4 860 0009 280 00010 050 000Mozambique9 520 0006 700 00012 000 000Nicaragua6 688 0007 010 0007 030 000Tanzania21 934 00021 220 00019 050 000Vietnam5 294 0009 000 0008 700 000Jemen5 630 0006 500 0007 000 000Zambia16 700 00015 148 00014 848 000Totaal122 202 000129 502 000131 130 000160Is er een verandering voorzien in het aantal partnerlanden
waar Nederland de gezondheidszorg steunt? Zo ja, welke landen komen erbij
of gaan eraf?Nederland ondersteunt de gezondheidsector in 12 landen: Vietnam, Bangladesh,
Jemen, Ethiopië, Tanzania, Mozambique, Zambia, Ghana, Burkina Faso, Mali,
Nicaragua en Suriname.In Zambia en Vietnam treedt Nederland gefaseerd uit de gezondheidssector.
Voor Bangladesh zal hierover volgend jaar een besluit genomen worden.161Aan welk van de twaalf partnerlanden waar Nederland
de gezondheidssector ondersteunt geeft Nederland ook algemene begrotingssteun?
Kunt u voor deze landen aangeven of het percentage van de overheidsbegroting
dat naar de ministeries voor gezondheid gaat, gelijk is gebleven na begrotingssteun,
of is verlaagd, zoals in Zambia gebeurde? Met andere woorden: daalt het budget
van het ministerie voor gezondheid wanneer donoren overstappen van sectorsteun
naar algemene begrotingssteun? Zo ja, wat doet Nederland om dit risico tegen
te gaan?Nederland ondersteunt de gezondheidsector in Vietnam, Bangladesh, Jemen,
Ethiopië, Tanzania, Mozambique, Zambia, Ghana, Burkina Faso, Mali, Nicaragua
en Suriname.In Bangladesh, Ethiopië, Jemen en Suriname wordt geen algemene begrotingssteun
gegeven door Nederland. De beschikbare informatie over de situatie in Zambia
levert een ander beeld op dan geschetst. In Zambia is juist sprake van een
stijging van het percentage van de algemene begrotingssteun dat de overheid
uitgeeft aan gezondheidszorg. Hiermee (over)compenseert de overheid van Zambia
de afname van donorbijdragen aan de sector. Een dergelijk compensatie doet
zich ook voor in de meeste andere landen waar begrotingsteun en sectorsteun
aan de gezondheidszorg tegelijkertijd wordt gegeven. In Nicaragua en Mali
is het percentage gelijk gebleven. Mocht het zo zijn dat genoemde percentages
in een bepaald land zouden dalen, dan zal de overheid van dat land daarop
worden aangesproken in het kader van de beleidsdialoog.162Hoe beoordeelt u het gegeven dat relatief een zeer
gering succes is geboekt bij het verminderen van het aantal vrouwen dat sterft
als gevolg van een zwangerschap (vgl. de Volkskrant, 25 september 2008)?
Wat is in dat opzicht de situatie in landen die veel hulp krijgen uit Nederland?Sterfte gerelateerd aan zwangerschap en bevalling blijft onverminderd
hoog, met name in Sub-Sahara Afrika en Zuid-Azië, niet alleen omdat er
veel te weinig is geïnvesteerd in de gezondheidszorg en nog minder in
programma’s voor gezinsplanning, maar ook omdat de positie van vrouwen
in die regio’s achtergesteld is; er zijn vele culturele, sociale en
economische barrières zijn voor vrouwen om adequate zorg tijdens zwangerschap
en bevalling te kunnen verkrijgen. Zoals aangegeven op pagina 36 van de MvT
209 gaat het om een complex van zaken, die tegelijk op orde moeten zijn om
daadwerkelijk meetbare voortgang m.b.t. «gezondheid van moeders/vrouwen»
(MDG 5) te kunnen bereiken, het hele systeem van zorg moet kloppen.De lijst van partnerlanden van Nederland vertoont in belangrijke mate
overeenkomst met de lijst van landen, waar de sterfte gerelateerd aan zwangerschap
hoog is. Toch zijn er ook verbeteringen aan te geven, zo daalde in Ethiopië
tussen 2000 en 2005 het aantal sterfgevallen per 100 000 levend geborenen
van 871 tot 673, een afname van 22,7%.163Kunt u aangeven hoeveel budget er beschikbaar is voor
het vrouwencondoom en hittebestendige oxytocine? Hoeveel daarvan is bestemd
voor productontwikkeling en welk deel voor het verbeteren van de dienstverlening?Een bedrag van € 5 miljoen is gereserveerd voor ontwikkeling
en productie van een verbeterd type vrouwencondoom, het op de markt brengen
en de distributie ervan. Daarnaast wordt de voorlichting verbeterd om de kennis
te vergroten en het gebruik ervan te stimuleren. Naast de Nederlandse overheid
is ook de Deense overheid toegetreden tot het consortium (bijdrage DK € 4
miljoen), dat gezamenlijk het hele programma zal financieren. Ook de Hewlett
Foundation draagt bij (€ 1 miljoen). Het is niet mogelijk om een
uitsplitsing te maken over productontwikkeling en dienstverlening.Oxfam-Novib, World Population Foundation (WPF) en IDA-Solutions werken
in dit verband samen met de Nederlandse overheid, en hebben daartoe op Schokland
een akkoord ondertekend waarin zij verklaren als partnerschap zich in te zullen
zetten voor het beschikbaar maken van een voor armen betaalbaar vrouwencondoom:
een partnerschap gericht op universal access to the female
condom (UAFC).Voor het aanpakken van knelpunten in de keten van productie, distributie,
toepassing en correct eindgebruik van hittestabiel oxytocine zal naar verwachting
een subsidieaanvraag ingediend worden bij het Schokland Fonds. De voorstellen
voor de tweede ronde van het Schokland Fonds moeten nog in behandeling worden
genomen en dus is het nog niet mogelijk om het laatste onderdeel van uw vraag
te beantwoorden 164Hoe groot is het aanzienlijke aandeel van de operationele
doelstelling 5 (SRGR) dat naar gezondheidszorg in het algemeen gaat? Gaat
een aanzienlijk deel van het budget voor aidsbestrijding ook naar gezondheidszorg
in het algemeen? Zo ja, hoeveel dan?Onder operationele doelstelling 5.5. (SRGR) is in 2009 een totale uitgave
van EUR 135 miljoen voorzien ten behoeve van de algemene gezondheidszorg.
Dienstverlening op het vlak van SRGR maakt in belangrijke mate deel uit van
de algemene gezondheidszorg. Steun aan de gezondheidssector komt dan ook mede
ten goede aan SRGR. Om die reden gaat er onder deze operationele doelstelling
een aanzienlijk deel van de middelen naar gezondheidszorg algemeen.De voorziene uitgaven voor hiv/aids, die in de begroting onder operationele
doelstelling 5.4. zijn opgenomen, zijn specifiek bestemd voor aidsbestrijding
en andere infectieziektes. Wel kan opgemerkt worden dat deze uitgaven een
indirect effect op algemene gezondheidszorg hebben.165Kunt u voorbeelden geven van verbeterde complementariteit
tussen de inzet van het maatschappelijk middenveld en de ambassades in de
partnerlanden?Complementariteit is één van de vier kernbegrippen van het
medefinancieringsstelsel (MFS). Zowel ambassades als MFS organisaties hebben
onder het MFS een inspanningsverplichting om complementariteit te bevorderen.
De mate waarin hieraan invulling kan worden gegeven, verschilt per land. Voorbeelden
van partnerlanden waarin complementariteit ver gevorderd is, zijn Guatemala,
Bangladesh, Benin, Bolivia, Zambia en Mozambique. In deze landen zijn samenwerkingsovereenkomsten
ondertekend tussen de ambassade en MFS organisaties en/of SNV. Zie verder
vraag 168.166 en 167Hoeveel geld is in de afgelopen vijf jaar door de Nederlandse
regering zelf aan de «civil society» respectievelijk aan civil
society organisations (CSO) respectievelijk aan de versterking van het maatschappelijk
middenveld in de ontwikkelingslanden besteed?Hoeveel geld is in de afgelopen vijf jaar door de Nederlandse
NGO’s aan de «civil society» respectievelijk aan civil society
organisations (CSO) respectievelijk aan het maatschappelijk middenveld in
ontwikkelingslanden besteed? Welke resultaten zijn met deze uitgaven bereikt?Kan een beoordeling worden gegeven van de uitgaven
voor de «civil society» door de Nederlandse regering en door Nederlandse
NGO’s in de afgelopen jaren?De Nederlandse regering heeft de afgelopen vijf jaar vanuit de centrale
middelen de volgende bedragen besteed aan de versterking van het maatschappelijk
middenveld in ontwikkelingslanden: EUR 620 miljoen in 2004 (22%
ODA), EUR 650 miljoen in 2005 (21% ODA), EUR 863 miljoen in 2006
(24% ODA) en EUR 721 miljoen (20% ODA) in 2007. De geraamde
uitgaven in 2008 bedragen EUR 798 miljoen (21% ODA). De belangrijkste
subsidiekaders waarbinnen dit plaatsvindt, zijn het Medefinancieringsstelsel
(MFS), Strategische Allianties met Internationale NGO’s (SALIN), Samenwerkingsprogramma
met de SNV en het Vakbondsmedefinancieringsprogramma (VMP). Daarnaast wordt
een deel van de humanitaire hulp jaarlijks via het particuliere kanaal besteed.
Ook de ambassades besteden een deel van de gedecentraliseerde (bilaterale)
middelen aan de financiering van maatschappelijke organisaties in de betreffende
landen. Een indicatie van dit bedrag is EUR 100 miljoen op jaarbasis.Maatschappelijke organisaties voeren met de subsidies die zij van het
ministerie ontvangen activiteiten uit op het gebied van directe armoedebestrijding,
maatschappijopbouw en beleidsbeïnvloeding in ontwikkelingslanden. Het
gaat hierbij om een zeer groot en gevarieerd aantal activiteiten
verspreid over verschillende landen waarmee een belangrijke bijdrage wordt
geleverd aan het bereiken van de Millenium Ontwikkelingsdoelen. In de resultatenrapportage
over 2008 die in mei 2009 zal verschijnen, zullen voor het eerst de resultaten
van de maatschappelijke organisaties (het particuliere kanaal) worden meegenomen,
naast de resultaten van het bilaterale en het multilaterale kanaal.168Welke maatschappelijke organisaties steunt Nederland
in de 12 partnerlanden die zich inzetten voor een grotere aansprakelijkheid
van overheden en donoren en voor een sterkere participatie van maatschappelijke
organisaties in de beleidsformulering? Hoe ziet de minister op dit terrein
de afstemming tussen de posten en de Nederlandse NGO’s?De volgende voorbeelden kunnen worden genoemd:In Oeganda wordt informatie gedeeld en beleidsbeïnvloeding nagestreefd
via het «Uganda Governance Monitoring Project» waarvan de start
door de ambassade is gefinancierd. Dit betreft een coalitie van (lokale) NGO’s
en partners van MFS organisaties die twee keer per jaar een governance-monitoringsrapport
uitbrengen. Een aantal van deze NGO’s participeert ook actief en zichtbaar
in de Oegandese PRSP processen. SNV is betrokken bij de monitoring van de
kwaliteit van het onderwijs gefinancierd met begrotingssteun.In Guatemala vindt zeer frequent overleg plaats met het Guatemala platform
waarin naast lokale NGO’s ook Nederlandse NGO’s participeren.
Er wordt ondermeer nauw samengewerkt op het terrein van de Comisión
Internacional Contra la Impunidad en Guatemala (CI CIG) waarbij de ambassade
faciliteert tussen de mensenrechtencommissaris en de Guatemalteekse NGO’s.
Daarnaast vindt samenwerking plaats op het gebied van lobby/diplomatie, justitie
en vrouwen en geweld.In Ethiopië draagt de ambassade bij aan de verbetering van goed bestuur
door «empowerment of the civil society» binnen de sectoren gezondheid
en onderwijs en tevens op het gebied van gender, goed bestuur od governance
en bescherming van mensenrechten. De ambassade draagt tevens bij aan een «civil
society pooled fund» ter ondersteuning van lokale NGO’s werkzaam
op het gebied van goed bestuur en bescherming van mensenrechten.In Benin wordt o.a. het netwerk «Social Watch Benin» ondersteund,
actief betrokken bij het nieuwe Poverty Reduction Strategy Paper (PRSP).In Bolivia is door de ambassade een overeenkomst met het maatschappelijk
middenveld ondertekend op het gebied van onderwijs. Lokale partnerorganisaties
van Nederlandse MFS organisaties koppelen hun ervaringen op decentraal niveau
terug met de ambassade die deze informatie inbrengt in het overleg over sectorale
begrotingssteun met het Boliviaanse ministerie van onderwijs.Al deze activiteiten dragen bij aan een verdieping van de (complementaire)
samenwerking tussen ambassades en maatschappelijke organisaties en versterken
de effecten van de Nederlandse OS-inspanningen (synergie).169Op welke wijze geeft Nederland steun aan initiatieven
die zich richten op armoedebestrijding, toegang tot voorzieningen e.d. voor
mensen met een handicap?Zie vraag 170.170Ziet u de relatie tussen het niet halen van de Millenniumdoelen
en het ontbreken van voldoende extra inzet voor gehandicapten op allerlei
fronten? Op welke wijze geeft Nederland steun aan initiatieven die zich richten
op armoedebestrijding, toegang tot voorzieningen ect. voor mensen met een
handicap?Het tot nu behaalde resultaat op de Millenniumdoelen laat een gemengd
beeld zien met zowel successen als achterblijvende resultaten. De oorzaak
voor een gebrek aan voortgang op sommige doelen is complex en in mijn ogen
niet toe te schrijven aan één specifieke factor. Waar resultaten
teleurstellend zijn spelen factoren als conflict, gebrekkig politiek leiderschap,
zwak bestuur, zwakke rechtsposities en gebrek aan capaciteit in de ontvangende
landen een belangrijke rol. Deze factoren treffen vooral de armen waaronder
ook mensen met een handicap.Steun aan mensen met een handicap is in de eerste plaats geïntegreerd
in initiatieven gericht op algemene armoedebestrijding en op verbetering van
specifieke sectoren, in het bijzonder onderwijs en gezondheidszorg. Het betreft
hier niet-geoormerkte steun die ook ten goede komt aan mensen met een handicap.
Bij sommige van deze activiteiten is sprake van expliciete steun aan mensen
met een handicap.Verder ondernemen particuliere organisaties met Nederlandse steun meer
doelgroepgerichte activiteiten voor mensen met een handicap. Deze activiteiten
betreffen pleitbezorging voor rechten van mensen met een handicap als vergroting
van toegang tot dienstverlening.171Waarom is op beleidsartikel 5 alle budgettaire speelruimte
op de begroting al benut? Voor welke concrete zaken zijn op het budget voor
gender al voor 85% juridische verplichtingen aangegaan? Voor welke
concrete zaken zijn op het budget voor HIV/Aids al voor 100% juridische
verplichtingen aangegaan? Voor welke concrete zaken zijn op het budget voor
participatie civil society al voor 96% juridische verplichtingen aangegaan?Op beleidsartikel 5 ligt een groot deel van de uitgaven meerjarig al vast
op basis van juridische verplichtingen. Het gaat hier veelal om meerjarige
bijdragen aan (multilaterale) organisaties of reeds toegekende subsidies.Het budget voor gender bestaat met name uit het MDG 3 fonds, het Schoklandakkoord «Geweld
tegen Vrouwen» waaraan in een aantal partnerlanden uitvoering wordt
gegeven, een financiële bijdrage aan UNIFEM en een aantal lopende TMF
subsidies. Het budget voor HIV/AIDS bestaat uit een (meerjarige) financiële
bijdragen aan UNAIDS, UNFPA, GFATM, WHO-PAHO en het partnerschap programma
WHO. Daarnaast zijn er een aantal lopende TMF subsidies, MFS-subsidies en
het PDPPP-programma (product development public private
partnership). Het budget voor participatie civil society bestaat
voornamelijk uit lopende subsidies onder het Medefinancieringsstelsel (MFS)
en TMF subsidies.172Kunt u toelichten hoe dit monitoringsmechanisme van
indirecte effecten van grootschalige bio-energie gestalte gaat krijgen? Wordt
dit onderdeel van de criteria waar biobrandstoffen in Nederland aan moet voldoen?Indirecte effecten zijn per definitie moeilijk te meten. Internationaal
wordt gediscussieerd wat mogelijke indirecte effecten zijn, welke gegevens hierover al beschikbaar zijn of zonder al te hoge kosten verzameld
kunnen worden. De rol van de EU is hierin van groot belang omdat op Europees
niveau de doelstelling voor biobrandstoffen wordt vastgesteld. De resultaten
van de monitoring van indirecte effecten zullen hier indien nodig tot actie
op Europees niveau moeten leiden. Het richtlijnvoorstel hernieuwbare energie
en de onderhandelingen in de Raad hebben ertoe geleid dat in het huidige voorstel
is opgenomen dat de Commissie periodiek de indirecte effecten monitort en
daarover rapporteert aan de Raad en het Europese Parlement. Nederland is echter
zelf al bezig met onderzoek naar de mogelijkheden van monitoring van indirecte
effecten, om zo de discussie over een monitoringsmechanisme op internationaal
niveau aan te kunnen zwengelen. Nederland is er van overtuigd dat deze inspanning
internationaal moet worden geleverd, zoals ook in het recente FAO rapport
over biobrandstoffen is benadrukt. Operationalisering zal dan waarschijnlijk
via internationale organisaties en de EU gestalte krijgen. Maar Nederland
hecht er ook aan dat degene die het grootste risico lopen geraakt te worden
door de indirecte effecten (toegang tot land, voedselzekerheid) een stem te
geven bij deze operationalisering.173Hoe ziet u verduurzaming in Indonesië, waar de
uitstoot van CO2 door de grootschalige ontbossing voor de aanleg
van palmolieplantages zo groot is dat Indonesië de derde grootste uitstoter
wereldwijd is (na de VS en China)?Nederland zet binnen de bilaterale relatie met Indonesië sterk in
op de duurzaamheidagenda. Klimaatonderhandelingen op Bali in december vorig
jaar hebben hiertoe een extra momentum gecreëerd. Naast politieke dialoog
en onderhandelingen in multilateraal kader, wordt in de bilaterale samenwerking
via een drietal sporen op verduurzaming ingezet: via het milieuprogramma dat
zich met name richt op behoud en regeneratie van Veenbossen, maar ook duurzaam
bosbeheer ondersteunt, het programma hernieuwbare energie wat bij moet dragen
aan doelstelling van Indonesië om in 2020 15% hernieuwbaar te
produceren en tenslotte verduurzaming biomassa. Nederland heeft met Indonesië
een Letter of Intent (LoI) getekend, gericht op samenwerking bij de verduurzaming
van de productie van biomassa als een bron van hernieuwbare energie. Concreet
wordt er met betrokken Indonesische ministeries, onderzoeksinstellingen, NGO’s,
producenten en andere stakeholders samengewerkt bij de ontwikkeling en uitvoering
van duurzaamheidscriteria, ondersteuning opzetten macro-monitoring en capaciteitsopbouw.174Welke instrumenten zet u in om de bosbouwdiensten te
versterken? En welke instrumenten zet u in om de participatie van de lokale
bevolking te garanderen?In de partnerlanden wordt in toenemende mate door donoren samengewerkt
en wordt aangesloten bij het beleid gericht op duurzaam bosbeheer. De beleidsdialoog
met de betrokken vakministeries speelt daarbij een grote rol. Afhankelijk
van de prioriteiten in het land wordt bilaterale steun gegeven aan de bosbouwdiensten
of de verantwoordelijke instanties. In de DRC steunen donoren maatregelen
om de boswetgeving uit 2002 verder uit te werken en om tot toepassing over
te gaan. Veel nadruk zal gelegd moeten worden op het herstellen van het institutioneel
kader en de ontwikkeling van de capaciteit in de sector. In Indonesië
heeft Nederland steun gegeven aan de opstelling van een geïntegreerd «masterplan»
voor Centraal-Kalimantan. Dit plan wordt binnenkort gepresenteerd. In de regio
van de Grote Meren is een overeenkomst getekend tussen de bosbouwdiensten
van Oeganda, Rwanda en de DRC voor het gemeenschappelijk beheer van de Virunga-Bwindi
regio.In al deze landen is het betrekken van de lokale bevolking bij duurzaam
bosbeheer een integraal onderdeel. Van belang in dit verband is het bieden
van alternatieven om een eind te maken aan de illegale handel in bosproducten
en stroperijen. In Centraal-Kalimantan is Wetlands International actief op
dit gebied. Andere lokale en Nederlandse NGO’s zijn hier eveneens bij
betrokken. In de landen van de Grote Meren Regio werkt Nederland samen met
de overheden, multilaterale instellingen en (inter)nationale NGO’s.
Zo heeft IUCN een extra financiering gekregen om te werken aan het verbeteren
van de levensomstandigheden van de van bossen afhankelijke bevolkingsgroepen.175Kunt u aangeven op welke wijze de intensivering van
duurzame energie bovenop het ODA-budget, zoals in het coalitieakkoord is afgesproken,
gerealiseerd wordt?In de beleidsnotitie milieu en hernieuwbare energie in ontwikkelingssamenwerking,
aan de Tweede Kamer aangeboden op 10 september jl., wordt aangeven op
welke wijze de intensivering gerealiseerd wordt.Er is sprake van vier sporen namelijka) directe investeringen;b) verduurzaming biomassa voor energiedoeleinden;c) beïnvloeden van het beleid van andere belangrijke partners;d) ontwikkelen van capaciteit en kennis in ontwikkelingslanden op het
gebied van hernieuwbare energie.Bij de uitvoering wordt samengewerkt met verschillende partners en wordt
gezocht naar een goede mix van internationale multilaterale instellingen,
samenwerking met andere bilaterale donoren, NGO’s en bedrijfsleven.
Speciale aandacht zal uitgaan naar de landen in de Grote Merenregio en Indonesië.176Hoe wilt u de internationale verankering van duurzaamheidafspraken
gestalte geven? Wanneer kan met de monitoring van macro-effecten worden gestart?Het is nog niet helemaal duidelijk hoe internationale verankering vorm
gegeven moet worden, omdat het nog niet duidelijk is welk fora het meest bepalend
zullen gaan worden. Momenteel wordt er gewerkt via de Conventie voor Biologische
Diversiteit (CBD) en normeringinstituten (CEN en ISO). Daarnaast wordt, zoals
aangegeven in het antwoord op vraag 16, momenteel in EU-verband onderhandeld
over een richtlijnvoorstel voor hernieuwbare energie. Dit Europese spoor zal
leidend zijn voor de wettelijke eisen die Nederland aan biobrandstoffen mag
stellen in het kader van de doelstelling. Ook neemt Nederland deel aan de
Roundtable on Sustainable Biofuels en het Global Bioenergy Partnership (GBEP).
Nederland werkt daarmee op meerdere fronten aan een internationale verankering.
Voor antwoord op macromonitoring zie vraag 172.177Wat is uw standpunt aangaande het financieren van «sustainable
forest management» voor avoided deforestation? Hoe wordt binnen het
Forest Carbon Partnership Facility (FCPF) programma gewaarborgd dat de pilotprojecten
ook bijdragen aan armoedebestrijding en behoud van biodiversiteit, en hoe
worden projecten hieraan getoetst?Duurzaam bosbeheer (sustainable forest management) is onderdeel van mijn
beleid gericht op internationale duurzaamheid. Het voorkomen van ontbossing
(avoided deforestation) maakt hier deel van uit. Duurzaamheid heeft betrekking
op zowel ecologische, economische als sociale aspecten. Het streven is een
zo goed mogelijke balans tussen deze aspecten te vinden, uitgaande van de
eigen maatschappelijke en culturele kaders in de landen. Activiteiten die
hierop gericht zijn, worden zowel bilateraal als in multilateraal verband
ondersteund.De Forest Cabon Partnership Facility (FCPF) gaat een stapje verder door
steun te geven aan landen die de CO2 uitstoot willen verminderen
door het vermijden van ontbossing en bosdegradatie. Het inzicht in het belang
van bossen is in het kader van de klimaatsdiscussies toegenomen omdat de vernietiging
van bossen voor 20% bijdraagt aan de CO2 uitstoot.De regering wil zich binnen de FCPF in eerste instantie richten om ontwikkelingslanden
in de gelegenheid te stellen voldoende capaciteit op te bouwen, een institutioneel
raamwerk op te zetten en een plan van uitvoering te ontwikkelen. Nederland
heeft hiervoor een bedrag van € 15 miljoen ter beschikking gesteld.Reeds bij de lancering van de FCPF in december 2007 heeft de Regering
aandacht gevraagd voor de positie van lokale bevolkingsgroepen. Dit heeft
geleid tot extra consultatierondes met vertegenwoordigers van inheemse volken
en aanscherping van de aanpak.De landen die voor steun in aanmerking willen komen, dienen reeds in hun
initiële aanvraag aan te geven op welke wijze rekening gehouden wordt
met sociaal economische aspecten waaronder de relatie met armoedebestrijding
en de levensomstandigheden van de van bossen afhankelijke bevolkingsgroepen
waaronder inheemse volken. Ook de bescherming van de biodiversiteit wordt
expliciet genoemd. Bij de verdere opzet en uitwerking van de plannen mag dit
niet uit het oog worden verloren. Nederland zal samen met donoren en betrokken
NGO’s dit proces nauwlettend volgen.178Hoe wordt gewaarborgd dat de lokale bevolking voldoende
wordt geconsulteerd?Zie vraag 177.179Welke invloed heeft het FCPF project op de UNFCC onderhandelingen?
Heeft bijvoorbeeld het feit dat dit project sterk marktgerelateerd is invloed
op de onderhandelingen in het tot stand komen van een REDD mechanisme (Reducing
Emissions From Deforestation and Degradation)?De UNFCCC heeft in 2005 besloten om te proberen het terugdringen van de
CO2 uitstoot ten gevolge van ontbossing en bosdegradatie (het REDD
mechanisme, Reducing Emissions from Deforestation and Degradation) op de agenda
te zetten teneinde dit uiteindelijk op te kunnen nemen als deel van de opvolger
van het Kyoto-protocol. In het Bali Actieplan (december 2007) zijn hierover
afspraken gemaakt.Ervaring met «REDD» op nationaal niveau is er evenwel niet.
Om die reden heeft de Wereldbank op verzoek van Duitsland en een aantal ontwikkelingslanden
de Forest Carbon Partnership Facility (FCPF) ontwikkeld om op nationaal niveau
ervaring op te doen. Onder de FCPF kunnen landen demonstratieprojecten uitvoeren
zoals is afgesproken in december 2007 tijdens de UNFCCC conferentie in Bali.
Daar is tevens afgesproken dat het waardevol is de ervaringen met demonstratieprojecten
in het onderhandelingsproces in te brengen. De ervaring opgedaan met demonstratieprojecten,
zoals de FCPF, dragen bij aan een beter inzicht, kunnen de onderhandelingen
verhelderen maar lopen niet vooruit op uitkomst van de onderhandelingen.180Wat wordt concreet bedoeld met de kansen die Emissie
Trading Scheme (ETS) biedt voor financiering van de klimaatarchitectuur? Ziet
het kabinet deze kansen in het oormerken van de opbrengsten van het veilen
van carboncredits?Emissiehandel wordt door het kabinet gezien als een effectief instrument
om CO2-emissies kostenefficiënt te reduceren. Onderdelen van
de Europese Emissiehandel, zoals het CDM, dragen bij aan de financiering van
de internationale klimaatarchitectuur. Het kabinet zal zich op korte termijn
beraden over de besteding van de opbrengsten van de emissiehandel, onder andere
naar aanleiding van de aanbeveling van de Europese Commissie om een deel van
de nationale inkomsten van ETS te gebruiken voor nationaal en internationaal
klimaatbeleid.181Wanneer klimaatadaptatie wordt geïntegreerd in
ontwikkelingssamenwerking, zal dit dan (voornamelijk) binnen of buiten ODA-gelden
vallen? Hebben de minister-president en de ministers van Buitenlandse Zaken
en voor Ontwikkelingssamenwerking niet onlangs gepleit voor een systeem van
bekostiging van klimaatadaptatie voornamelijk buiten ODA?Voor de financiering van het klimaat en in het bijzonder adaptatie is
de regering van mening dat deze additioneel moet zijn aan bestaande internationale
verplichtingen. Dit is conform het mandaat voor de klimaatonderhandelingen
zoals overeengekomen in Bali. De extra lasten dienen te worden verdeeld op
basis van het beginsel de «de vervuiler betaalt». De financiering
dient internationaal zoveel mogelijk te geschieden met nieuwe en additionele
middelen, ten einde te voorkomen dat er minder fondsen beschikbaar zullen
zijn voor het bereiken van de Millennium Ontwikkelingsdoelen.182Is al bepaald welke twee partnerlanden ondersteund
worden bij kennisverwerving over adaptatie in de watersector en het aanpassen
van bestaande nationale waterplannen aan klimaatverandering?In het kader van het Nationale Water Plan zullen nog dit jaar twee partnerlanden
worden geselecteerd.183Zullen bedrijven ook gevraagd worden deel te nemen
aan de pool van deskundigen op het gebied van klimaatadaptatie in de watersector?Voorzien wordt dat deze pool zal bestaan uit
deskundigen, dus niet uit overheidsinstellingen, bedrijven ed. Wel zullen
afspraken gemaakt worden met de instellingen waarbij deze deskundigen werkzaam
zijn. Deze afspraken zullen betrekking hebben op alle aspecten van de inzetbaarheid
van deze deskundigen.184Waarom is op beleidsartikel 6 alle budgettaire speelruimte
op de begroting al benut? Voor welke concrete zaken zijn op het budget voor
duurzaam waterbeheer al voor 100% juridische verplichtingen aangegaan?Gedurende 2008 zijn de beleidskaders voor de realisatie van de outputdoelstelling
Water en Sanitatie en voor de intensivering op hernieuwbare energie
aan de Kamer voorgelegd. Het gaat hier om omvangrijke investeringen die gedurende
deze kabinetsperiode (energie) of vóór 2015 (drinkwater en sanitatie)
zullen worden afgerond. Bovenop de committeringen voor staand beleid (bv Regeringsstandpunt
Tropisch Regenwoud, output doelstelling energie) betekent dit dat inderdaad
geen budgettaire ruimte meer bestaat die beleidsmatig niet is ingevuld.Belangrijkste meerjarige committeringen uit niet gedelegeerde middelen
op het terrein van geïntegreerd waterbeheer zijn o.a. de programmatische
ondersteuning van het UNESCO Institute for Water Education (IHE), de bijdragen aan het Nile Basin Initiative (Wereldbank), aan het Water and Nature Initiative (IUCN) en aan de wateractiviteiten van de internationale financiële
instellingen (African Development Bank, Interamerican Development Bank, Asian
Development Bank, Wereldbank.Het overgrote deel van de investeringen in geïntegreerd waterbeheer
vindt plaats in de partnerlanden via de gedelegeerde middelen, met name in
Indonesië, Vietnam, Bangladesh en Egypte.185Waarom wordt voor doelstelling 2 van beleidsartikel
7 in 2009 meer geld uitgetrokken, om in 2010 weer te bezuinigen? Waar is in
2009 extra geld voor nodig en waarop zal in 2010 worden bezuinigd?De verhoging in 2009 op dit artikel is het gevolg van een hogere raming
van de kosten van eerstejaars opvang van asielzoekers uit DAC-landen. De hogere
kosten zijn overwegend het gevolg van een stijgende instroom van asielzoekers.
In 2010 is geen sprake van een bezuiniging, maar ligt de raming vooralsnog
op een lager niveau dan 2009.186Hoe staat het met de uitvoering van het amendement
Van Gennip (31 200 V, nr. 31) over het opzetten van een bezoekersprogramma
(Dutch Visitors Program) voor talentvolle jong volwassenen uit de opkomende
geopolitieke spelers (India, Brazilië, China)? Welke concrete stappen
ter zake zullen in 2009 worden genomen? Waar in de begroting is de uitwerking
van dit amendement terug te vinden?De minister van Buitenlandse Zaken heeft gesteld bij de uitvoering van
het amendement synergie te zullen zoeken met bestaande bezoekersprogramma’s.
De ministeries van Buitenlandse Zaken en Economische Zaken werken nu aan de
implementatie ervan. Doel van het op te zetten programma is het creëren
en bestendigen van een positief Nederland-gevoel bij jonge potentiële
leiders uit landen die voor Nederland van strategisch belang zijn: nu en in
de toekomst. Het bezoekersprogramma is een diepte-investering; een positieve
ervaring via een bezoekersprogramma «ijlt» vaak lang na.Naast het nieuw op te zetten bezoekersprogramma voor jonge, toekomstige
leiders zullen de ministeries van Buitenlandse Zaken en Economische Zaken
de bestaande reguliere bezoekersprogramma’s voor buitenlandse influentials samenvoegen. Er bestaat tussen betrokken
partijen overeenstemming over de terms of reference
voor de verschillende vormen van het bezoekersprogramma. De organisatie ervoor
wordt nu opgezet. De eerste bezoeken zullen in 2009 plaats vinden. Dit betekent
dat de voor 2008 via het amendement toegevoegde middelen niet uitgeput zullen
worden. Bij Voorjaarsnota 2008 werd voor het bezoekersprogramma een structurele
voorziening opgenomen onder artikel 8.3 (Draagvlak Nederlands buitenlands
beleid). Onder dit artikel wordt het programma geïmplementeerd.187Hoe staat het met de uitvoering van de motie Van Gennip
c.s. (31 200 V, nr. 23) waarin de regering wordt verzocht een strategisch
communicatieplan op te stellen om de kennis onder bevolking ten aanzien van
de ontwikkelingen in het buitenland en in het buitenlands beleid te vergroten?
Welke concrete stappen ter zake zullen in 2009 worden gezet?Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft in 2008 onderzoek gedaan naar
de beleving van het buitenlands beleid door de Nederlandse bevolking. Uitgangspunt
is de communicatie over het buitenlands beleid strategisch, maar ook meer
inhoudelijk aan te laten sluiten op de belevingswereld van de Nederlandse
bevolking. Dat betekent dat Buitenlandse Zaken zichtbaar probeert te maken
dat de ontwikkelingen in het buitenland invloed hebben op het dagelijks leven
van mensen in Nederland zelf. Onze banen, welvaart, veiligheid, milieu en
energie zijn nauw met het buitenland verweven.Meer concreet is dit vertaald in activiteiten als «rent an ambassador» (online aanvraag voor een gesprek/lezing
van één van de Nederlandse ambassadeurs), het meerreizen van
Nederlanders met reizen van de minister van Buitenlandse Zaken, en het vormen
van een directe interactieve dialoog met de Nederlanders over het buitenlands
beleid in weblogs en via het twitter-account van de minister van Buitenlandse
Zaken.188Voor welke beleidsprioriteiten zijn de genoemde 30fte
voorzien?Voor de beleidsintensiveringen Afghanistan, Akkoord van Schokland, Eenheid
Fragiele Staten, Middenoosten beleid en Mensenrechtenbeleid.189Op welke wijze wordt thans gestalte gegeven aan motie
31 200 V, nr. 58 over het aanpakken van kindersekstoerisme in Zuidoost
Azië (motie-Van der Staaij)? Welke stappen zijn ondernomen, voor hoeveel
geld en met welke concrete doelen? Wat is de inzet van de regering tijdens
het III wereldcongres tegen seksuele uitbuiting van kinderen van 25–28 november
a.s. in Rio de Janeiro? Voor twee Nederlanders is nu een WOTS gesloten met
Brazilië. Zal Nederland nu meer van dergelijke verdragen sluiten met
landen waar kindersekstoeristen actief zijn, zoals Cambodja, Colombia, Filippijnen,
Indonesië, Peru, Rusland, Sri Lanka, India, Vietnam, Zambia, etc.? Bent
u zich bewust van de relatief lage strafmaat voor seksuele exploitatie (buiten
Europa ligt dat veel hoger) en bent u voornemens te bevorderen dat die naar
boven toe wordt aangepast?De regering ondersteunt het in de motie neergelegde verzoek om de autoriteiten
van de landen in Zuidoost-Azie te ondersteunen in hun aanpak van kindersekstoerisme.
Zo zal Nederland bijdragen aan een programma van UNICEF dat als doel heeft
de capaciteit van de lokale autoriteiten in Cambodja te versterken, zodat
zij beter in staat zijn tot het opsporen en vervolgen van verdachten van kindersextoerisme.
In aanvulling daarop wordt bijgedragen aan versterking van lokale NGO’s
in de regio die actief zijn in de strijd tegen kindersextoerisme. Hierbij
worden NGO’s gesteund die een rol spelen bij het faciliteren van aangiftes
van misbruik door slachtoffers, onder meer door het aanmoedigen van slachtoffers
in contact te treden met de politie en hen steun te geven in juridische procedures.
Ook wordt bijgedragen aan de preventie van kindersextoerisme. Dit gebeurt
door middel van steun aan lokale NGO’s in onder meer Cambodja, Thailand
en de Fillipijnen die lokale toeristische organisaties op de hoogte brengen
van de gedragscode ter bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik. Doelstelling
is de bewustwording van het probleem van kindersextoerisme bij
lokale toeristische organisaties te vergroten. Uw Kamer gaat voor de begrotingsbehandeling
een brief toe met uitgebreide gegevens over de exacte invulling hiervan.Het ontwerpverdrag met Brazilië waarover onlangs ambtelijke overeenstemming
is bereikt zal nog voorwerp van overleg zijn tussen de Vaste Commissie voor
Justitie in de Tweede Kamer en de minister van Justitie. Ik ga ervan uit dat
in dat overleg verder over de inhoud van dat verdrag zal worden gesproken.
Voor de goede orde merk ik hier op, dat het daarbij gaat om een algemeen verdrag
dat ziet op de overbrenging van gedetineerden met het oog op de verdere tenuitvoerlegging
van hun straf. Daarin is ook een bepaling opgenomen waardoor het mogelijk
is om een vonnis over te nemen als de veroordeelde zich – kort gezegd –
aan de tenuitvoerlegging van de straf heeft onttrokken. De zaak die voor die
bepaling de aanleiding vormde wordt gekenmerkt door zeer bijzondere omstandigheden
die voorwerp zijn geweest van overleg met de Kamer. Het verdrag met Brazilië
is niet gericht op het tegengaan van sextoerisme en het ligt ook niet in het
voornemen speciaal met het oog daarop verdragen te sluiten. Voor optreden
tegen sekstoerisme staan Nederland verschillende middelen ter beschikking
zoals hierboven is aangegeven. Verder kan Nederland zelf een strafvervolging
instellen tegen sekstoeristen afkomstig uit Nederland, ook als de gedragingen
in het andere land niet strafbaar zijn.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (CU), Pechtold
(D66), ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), van Raak (SP), Gill’ard (PvdA),
Thieme (PvdD) en Diks (GL).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Spies (CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout
(CDA), Van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Jonker (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam
(PvdA), Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA),
Griffith (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Koşer Kaya (D66),
Van Beek (VVD), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD) en Vendrik
(GL).XNoot1In de lijst met MvT vragen wordt verwezen naar pag. 36, maar daar gaat
het over een andere motie Gill’ard. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31700-V-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl