Meerjarenprogramma herijking van de VROM-regelgeving; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133562
 2008-2009
 
 29 383
 Meerjarenprogramma herijking van de VROM-regelgeving
 
 
 
 
 Nr. 
 131
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 8 juli 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de brief van 13 mei
2009 inzake het ontwerpbesluit tot intrekking van het Besluit financiële
zekerheid milieubeheer en herstel van enkele gebreken in enkele besluiten
op de beleidsterreinen van het ministerie van VROM (Kamerstuk 29 383,
nr. 129).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 7 juli 2009.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Koopmans
 De griffier van de commissie,
 Van der Leeden
 
 1
 
 De motie Vietsch/Neppérus die opriep tot het
intrekken van het Besluit financiële zekerheid is aangenomen op 18 maart
2008. De regering geeft pas op 13 mei 2009 uitvoering aan de motie. Wat
is de verklaring voor de lange periode die sinds het aannemen van de motie
is verstreken?
 
 
 Op 19 mei 2008 heb ik de Tweede Kamer per brief (Kamerstukken II
2007/08, 29 383, nr. 104) medegedeeld dat ik voornemens ben de motie
van de leden Vietsch en Neppérus uit te voeren. Vervolgens is overleg
gevoerd met provincies om een gepaste overgangsregeling voor financiële
zekerheidsbepalingen in vigerende vergunningen vast te stellen. Dit overleg
heeft geresulteerd in een voorstel dat ik op 4 november 2008 aan provinciale
en gemeentelijke overheden heb gestuurd, waarin de intrekking van het Besluit
financiële zekerheid milieubeheer (hierna: het Besluit) is aangekondigd
en de overgangsregeling is toegelicht.
 Daarnaast is met het intrekken van het Besluit gewacht tot zich een logische
gelegenheid voor zou doen. Deze gelegenheid doet zich thans voor, doordat
enkele besluiten op de beleidsterreinen van VROM op wetstechnische punten
dienen te worden gewijzigd.
 2
 
 De bepalingen rond financiële zekerheid in bestaande
vergunningen komen van rechtswege te vervallen. Ook in nieuwe vergunningen
kunnen dergelijke bepalingen niet meer worden opgenomen. Hoe wordt bekendheid
gegeven aan het besluit op een zodanige wijze dat vergunningverleners en vergunningplichtigen
van deze verandering op de hoogte worden gesteld?
 
 
 Alle provinciale en gemeentelijke overheden zijn per brief (d.d. 4 november
2008) geïnformeerd over de intrekking van het Besluit. In deze brief
is tevens het verzoek opgenomen om vooruitlopend op de intrekking van het
Besluit geen financiële zekerheidsverplichtingen op basis van het Besluit
meer op te nemen in vergunningen. Een afschrift van deze brief is destijds
aan uw Kamer verzonden.
 Daarnaast is op de website van het ministerie van VROM informatie geplaatst
over de intrekking van het Besluit. Deze informatie is bestemd voor vergunninghouders
en voor provinciale en gemeentelijke overheden.
 3
 
 Afschaffen wil toch ook zeggen dat huidige reserveringen/bankgaranties
vervallen waardoor bedrijven wat extra armslag krijgen?
 
 
 Intrekken van het Besluit betekent dat het bevoegd gezag niet langer de
bevoegdheid heeft om voor bepaalde categorieën van inrichtingen een financiële
zekerheidsverplichting op te nemen in een vergunning op basis van de Wet milieubeheer
(hierna: Wm-vergunning). Daarnaast komen vigerende financiële zekerheidsverplichtingen
die zijn opgenomen in Wm-vergunningen met de intrekking van het Besluit van
rechtswege te vervallen. Het vervallen van deze verplichting betekent dat
vergunninghouders niet langer de plicht hebben
om te beschikken over een financiële zekerheid, waarbij gedacht kan worden
aan een bankgarantie, borgtocht, verzekering, hypotheek- of pandrecht.
 Het van rechtswege vervallen van de financiële zekerheidsverplichting
uit een Wm-vergunning betekent niet dat daarmee ook de financiële zekerheid
automatisch vervalt. Het laten vervallen van de financiële zekerheid
met de intrekking van het Besluit is juridisch niet mogelijk, omdat dit privaatrechtelijke
verbintenissen zijn. De vergunninghouder dient desgewenst – indien deze
geen vrijwillige financiële zekerheid wenst te stellen – de financiële
zekerheid op te zeggen. Vanzelfsprekend vervallen met het opzeggen
van de financiële zekerheid ook de kosten die verbonden zijn aan de financiële
zekerheid. Hierdoor kunnen bedrijven extra armslag krijgen.
 4
 
 Hoe wordt, na intrekking van het Besluit financiële
zekerheid, voorkomen dat de maatschappij opgezadeld wordt met de financiële
risico’s die de overheid of een derde loopt wanneer een onderneming
niet meer aan haar milieuverplichtingen kan voldoen, bijvoorbeeld door faillissement?
 
 
 Vooropgesteld dient te worden dat een exploitant in beginsel aansprakelijk
is voor de milieuschade die hij of zij veroorzaakt. Dat blijft ook na het
intrekken van het Besluit zo.
 Op grond van het Besluit heeft het bevoegd gezag de bevoegdheid om voor
bepaalde categorieën inrichtingen in een Wm-vergunning een verplichting
tot financiële zekerheid opnemen. Daarbij kan het gaan om financiële
zekerheid voor het nakomen van vergunningverplichtingen met betrekking tot
het verwijderen van afvalstoffen of om financiële zekerheid ter dekking
van aansprakelijkheid voor bodemschade. Deze bevoegdheid komt met het intrekken
van het Besluit te vervallen. In de overwegingen bij de motie van de leden
Vietsch en Neppérus is opgenomen dat deze risico’s voldoende
beperkt zouden kunnen worden door vergunningverlening en handhaving. Het is
mijns inziens juist dat deze risico’s grotendeels door het vergunningverlenings-
en handhavingsapparaat kunnen worden gedekt, maar dat geldt niet voor alle
risico’s. De restrisico’s kunnen na intrekking van het Besluit
niet langer afgedekt worden door een financiële zekerheidsplicht op grond
van het Besluit. Dat is inherent aan het uitvoeren van de motie.
 Daarbij dient echter opgemerkt te worden dat de kans dat de overheid werkelijk
voor de kosten voor herstel van milieuschade opdraait, die voorheen gedekt
zou kunnen worden door financiële zekerheid op basis van het Besluit,
op basis van ervaringsgegevens klein is. In de zes jaar tijd dat het Besluit
in werking is geweest, hebben zich namelijk bij mijn weten geen milieuschadegevallen
voorgedaan, waarbij voor herstel van deze schade een beroep is gedaan op de
gestelde financiële zekerheid op basis van het Besluit.
 5
 
 Kan het intrekken van het Besluit financiële zekerheid
leiden tot eindeloos lange verhaalprocedures? Zo ja, hoe gaat u dat voorkomen?
 
 
 Het intrekken van het Besluit zou de verhaalprocedure voor het bevoegd
gezag in bepaalde gevallen lastiger kunnen maken, hetgeen tot langere procedures
zou kunnen leiden. Indien de exploitant niet aan zijn verplichtingen ten aanzien
van milieuschade voldoet, kan het bevoegd gezag nu een beroep doen op de gestelde
financiële zekerheid. Dit gaat relatief snel omdat dit buitengerechtelijk
kan. Deze mogelijkheid komt met het intrekken van het Besluit te vervallen.
Dat is inherent aan het uitvoeren van de motie.
 Zoals reeds beschreven in het antwoord bij vraag 4, is in de zes jaar
tijd dat het Besluit in werking is geweest bij mijn weten geen beroep gedaan
op de gestelde financiële zekerheid op basis van het Besluit. Op basis
van deze informatie lijkt het onwaarschijnlijk dat de intrekking in de praktijk
gevolgen heeft voor de duur van eventuele verhaalprocedures.
 6
 
 In welke orde van grootte in procenten draagt het intrekken
van het Besluit financiële zekerheid bij aan de 25% lastenverlichting?
 
 
 De jaarlijkse administratieve lastenverlichting die het intrekken van
het Besluit met zich meebrengt, bedraagt circa € 694 000. De
rijksbrede doelstelling om de administratieve lasten ten opzichte van het
jaar 2007 met 25% te reduceren komt overeen met een bedrag van circa
2,2 miljard euro per jaar. In het kader van deze rijksbrede doelstelling dient
VROM de administratieve lasten met 353 miljoen euro te reduceren. De bijdrage
van het intrekken van het Besluit aan deze doelstelling is derhalve gering.
 
 Daarbij dient vermeld te worden, dat het intrekken van het Besluit voor
bepaalde inrichtingen ook een verlichting van directe en organisatorische
lasten met zich mee zal brengen, die niet onder de noemer «administratieve
lasten» vallen.
 In het rapport, dat is opgesteld naar aanleiding van een evaluatieonderzoek
over het Besluit, wordt gesteld dat de kosten
voor financiële zekerheid voor afvalbedrijven hoog op kunnen lopen. Voor
een bankgarantie noemt de Vereniging van Afvalbedrijven in het kader van dit
evaluatieonderzoek een bedrag van 5 000 tot 10 000 euro als directe
jaarkosten. Daar komen volgens de Vereniging van Afvalbedrijven nog vijf mensdagen
per contract bij. Voor verzekeringen wordt in het onderzoeksrapport een jaarpremie
van 5 000 à 10 000 euro genoemd, plus enkele mensdagen aan
organisatorische kosten.
 7
 
 Hoe hoog is het bedrag aan maatschappelijke kosten
dat staat tegenover de beperkte administratieve lastenverlichting voor het
bedrijfsleven?
 
 
 Door het intrekken van het Besluit is het voor het bevoegd gezag niet
langer mogelijk om op basis van het Besluit een verplichting tot financiële
zekerheid in de milieuvergunning op te leggen. Dit kan betekenen dat in voorkomende
gevallen geen financiële middelen voorhanden zijn om milieuschade te
herstellen. In de meeste gevallen zal het bevoegd gezag dan opdraaien voor
de kosten die samenhangen met het herstel van de milieuschade. Bij de beantwoording
van de vraag wordt ervan uitgegaan dat met «maatschappelijke kosten»
deze kosten worden bedoeld.
 
 Deze (herstel)kosten zijn afhankelijk van de omvang van de milieuschade
en dat kan per schadegeval variëren van € 10 000 tot miljoenen
euro’s. Daarbij dient echter opgemerkt te worden, dat in de zes jaar
tijd dat het Besluit in werking is geweest, zich bij mijn weten geen milieuschadegevallen hebben voorgedaan, waarbij voor het herstel
van de milieuschade een beroep is gedaan op de financiële zekerheid die
op basis van het Besluit in de Wm-vergunning was opgelegd.
 8
 
 Heeft het afschaffen van de financiële zekerstelling
ook consequenties voor de mogelijkheden voor financiële zekerstelling
in andere milieuwetgeving, zoals de nog te behandelen wijziging op de Kernenergiewet
waarin een dergelijke regeling is opgenomen?
 
 
 Nee, het intrekken van het Besluit heeft geen consequenties voor financiële
zekerheidsbepalingen in andere milieuwetgeving.
 De financiële zekerheidsverplichtingen op basis van het Besluit kunnen
niet gelijkgesteld worden met financiële zekerheidsverplichtingen in
andere milieuwetgeving. Financiële zekerheidsbepalingen in andere milieuwetgeving
dienen andere doelen, hebben betrekking op andere bedrijfsactiviteiten en
zijn ook anders vormgegeven.
 De overwegingen en constateringen die de motie van de leden Vietsch en
Neppérus onderbouwen en derhalve bepalend zijn geweest voor het intrekken
van het Besluit, hebben specifiek betrekking op het Besluit financiële
zekerheid. Deze overwegingen en constateringen zijn derhalve niet zonder meer van toepassing op andere milieuwetgeving
waarin financiële zekerheid voorkomt, zoals de Kernenergiewet (Kew).
 9
 
 Hoe groot is het bedrag dat de afgelopen zes jaar aan
kosten is verhaald op grond van de financiële zekerheidstelling en bij
hoeveel bedrijven?
 
 
 Anders dan in het ontwerpbesluit is gesteld, heb ik na nader onderzoek
niet kunnen achterhalen dat zich in de zes jaar tijd dat het Besluit in werking
is geweest milieuschadegevallen hebben voorgedaan, waarbij voor het herstel
van de milieuschade een beroep is gedaan op de financiële zekerheid die
op basis van het Besluit in een Wm-vergunning is opgelegd. Bij mijn weten
zijn er derhalve geen kosten verhaald. Het ontwerpbesluit zal naar aanleiding
van de informatie die dit nadere onderzoek heeft opgeleverd, worden aangepast.
 10
 
 Kunt u de effecten voor overheden verder toelichten
door kwantitatieve gegevens te verschaffen over het aantal gevallen waar reserves,
opgebouwd in de financiële zekerheidstelling, moesten worden aangesproken?
En wat is het totale bedrag dat gebruikt is voor het herstellen van milieuschade
uit de financiële zekerstelling?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 9.
 Bij mijn weten zijn er geen gevallen waar reserves moesten worden aangesproken
die zijn opgebouwd naar aanleiding van een financiële zekerheidsplicht
op basis van het Besluit. Het totale bedrag dat gebruikt is voor het herstellen
van milieuschade uit financiële zekerheidsstellingen op basis van het
Besluit is derhalve nihil.
 11
 
 Uit welke natuurlijke bronnen is het in Nederland aangeboden
radioactief afval afkomstig? Is hier ook sprake van buitenlandse bronnen?
 
 
 De radioactieve afvalstoffen afkomstig van natuurlijke bronnen kunnen
bijvoorbeeld vrijkomen bij processen waarbij grotere hoeveelheden minerale
grondstoffen worden verwerkt. Voorbeelden zijn de thermische fosforproductie
en de productie van zink, staal en kunstmest. De betreffende grondstoffen
bevatten radionucliden uit de zogenaamde uranium- en thoriumreeksen. Deze
radionucliden worden niet gebruikt vanwege hun radioactieve eigenschappen
of hun splijt- of kweekeigenschappen maar kunnen tijdens de productieprocessen
bijvoorbeeld wel terechtkomen in de afvalstoffen.
 Er is hier geen sprake van buitenlandse bronnen. De radioactieve afvalstoffen
van natuurlijke bronnen zijn afkomstig van bedrijven die werkzaam zijn op
Nederlands grondgebied en/of Nederlandse territoriale wateren.
 12
 
 Is na wijziging ook menging van radioactief afval met
niet-radioactief afval toegestaan?
 
 
 Ja. Ook na de wijziging blijft het mogelijk om radioactieve afvalstoffen
afkomstig van natuurlijke bronnen met niet-radioactief afval te mengen. Overeenkomstig
de oorspronkelijke formulering van artikel 110a van het Besluit stralingsbescherming
mocht er namelijk ook al gemengd worden, mits dit paste binnen het normale
productieproces. Dit criterium bleek echt moeilijk handhaafbaar te zijn. Na
de wijziging van artikel 110a Bs mogen radioactieve afvalstoffen afkomstig
van natuurlijke bronnen gemengd worden onder de voorwaarde dat er door middel
van een risicoanalyse aangetoond kan worden dat het mengen geen groter gevaar
of grotere schade of hinder veroorzaakt dan in het geval dat de
radioactieve afvalstoffen van natuurlijke bronnen niet zouden worden gemengd.
 13
 
 Op welke stortplaatsen mag radioactief afval gestort
worden? Onder welke voorwaarden mag dit afval daar gestort worden en hoe en
hoe vaak vindt controle plaats?
 
 
 Radioactieve afvalstoffen afkomstig van natuurlijke bronnen die meldingsplichtig
zijn, mogen op grond van wet- en regelgeving sedert juni 2005 alleen worden
gestort op daartoe door de minister van VROM en de minister van SZW aangewezen
stortplaatsen voor gevaarlijke afvalstoffen, welke een melding hebben gedaan
in het kader van de Kew voor het storten van radioactieve afvalstoffen afkomstig
van natuurlijke bronnen. Thans zijn er twee bedrijven die aan beide voorwaarden
voldoen (één in Zuid-Holland en één in Noord-Holland).
Radioactieve afvalstoffen afkomstig van natuurlijke bronnen die vergunningplichtig
zijn moeten worden afgevoerd naar de COVRA te Vlissingen (Centrale Organisatie
voor Radioactief Afval).
 Stortplaatsen voor gevaarlijke afvalstoffen dienen bij het storten van
de radioactieve afvalstoffen van natuurlijke bronnen enerzijds te voldoen
aan voorschriften die gelden voor het storten van gevaarlijk afval vanwege
de toxische eigenschappen (isolatie, beheer en controle) van het afval en
anderzijds te voldoen aan voorschriften die gelden voor radioactief afval
vanwege de stralingseigenschappen (risicoanalyse, stralingsdeskundig- heid
en registratie). Het doen van een risicoanalyse en het vermelden van de juiste
stralingsdeskundigheid dienen vooraf plaats te vinden en meegezonden te worden
met de melding in het kader van de Kew.
 Controle kan zowel op basis van de Wet milieubeheer (Wm) als in het kader
van de Kew plaatsvinden. De VROM-Inspectie en de Arbeidsinspectie zijn belast
met de handhaving van de Kew en het bevoegd gezag voor de Wm (provincie of
gemeente) is belast met de handhaving van de Wm. Bij inspecties wordt beoordeeld
of de stortplaats voldoet aan de geldende wettelijke voorschriften. Het bevoegd
gezag voor de Wm controleert de betreffende stortplaatsen 1 à 2 keer
per jaar. In het kader van de Kew hebben de Arbeidsinspectie en de VROM-Inspectie
beide stortplaatsen sinds 2005 één maal bezocht en één
keer een administratieve controle uitgevoerd. De COVRA wordt door de VROM-Inspectie
circa 8 à 9 keer per jaar bezocht.
 14
 
 Hoe groot is het bedrag dat momenteel op grond van
het Besluit financiële zekerheid is gereserveerd voor kosten van het
niet naleven van milieuverplichtingen?
 
 
 Deze vraag doelt op de inrichtingen die beschikken over een Wm-vergunning,
waarin een financiële zekerheidsplicht op basis van het Besluit is opgenomen.
 Daarbij kan het gaan om financiële zekerheid voor het nakomen van
vergunningverplichtingen met betrekking tot het verwijderen van afvalstoffen
(artikel 3 van het Besluit) of om financiële zekerheid ter dekking van
aansprakelijkheid voor bodemschade (artikel 7 van het Besluit).
 Met betrekking tot financiële zekerheid voor het nakomen van vergunningverplichtingen
met betrekking tot het verwijderen van afvalstoffen is het bevoegd gezag verantwoordelijk
voor het bepalen van de hoogte van de financiële zekerheid. Het bepalen
van dat bedrag hangt nauw samen met de kosten van het beheer van afvalstoffen.
Dit verschilt per inrichting en kan variëren van € 10 000
tot miljoenen euro’s.
 Met betrekking tot financiële zekerheid ter dekking van aansprakelijkheid
voor bodemschade worden in bijlage 2 van het Besluit maximum bedragen
genoemd. Voor deze inrichtingen kan voor ten hoogste een bedrag van € 6 800 000
zekerheid worden gesteld.
 
 Naar schatting is in circa 80 Wm-vergunningen een financiële zekerheidsplicht
opgenomen, waarbij het in 90 procent van de gevallen om een financiële
zekerheidsplicht gaat voor het nakomen van vergunningverplichtingen met betrekking
tot het verwijderen van afvalstoffen.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GL), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Ouwehand
(PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Linhard (PvdA)
en Vacature (PVV).
 Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Remkes
(VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Thieme (PvdD), Sterk (CDA), Ortega-Martijn
(CU), Besselink (PvdA) en Agema (PVV).
 
 
 F. Peeters, F. van der Woerd en G. In de Braek, 2006. Evaluatie van het
Besluit financiële zekerheid; Kwalitatieve ervaringen 2003–2006.
Structurele evaluatie milieuregelgeving, STEM publicatie 2006/2. Beschikbaar
via www.evaluatiemilieuwetgeving.nl.