Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief staatssecretaris ter aanbieding fiche Verordening inzake onderzoek en preventie van ongevallen en incidenten in de burgerluchtvaart
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139224
 2009-2010
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 989
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 11 december 2009
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 6 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 
 1. Mededeling inzake een publiek-privaat partnerschap voor het internet
van de toekomst; (Kamerstuk 22 112, nr. 984)
 2. Mededeling inzake garanderen van efficiente, veilige en gezonde derivatenmarkten;
(Kamerstuk 22 112, nr. 985)
 3. Beschikking inzake een gemeenschappelijk onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma
voor de Oostzee; (Kamerstuk 22 112, nr. 986)
 4. Mededeling inzake Solidariteit in de Gezondheidszorg; (Kamerstuk 22 112,
nr. 987)
 5. Mededeling elektronische industrie; (Kamerstuk 22 112, nr. 988)
 6. Verordening inzake onderzoek en preventie van ongevallen en incidenten
in de burgerluchtvaart.
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans
 
 Fiche: Verordening inzake onderzoek en preventie van ongevallen
en incidenten in de burgerluchtvaart
 1. Algemene gegevens
 
 Voorstel: Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad inzake onderzoek en preventie van ongevallen
en incidenten in de burgerluchtvaart
 
 
 Datum Commissiedocument: 29 oktober 2009
 
 
 Nr. Commissiedocument: COM(2009)611
 
 
 Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=198756
 
 
 Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board
 
 Impact-assessment: SEC (2009)1478
 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=SEC:2009:1477:FIN:EN:PDF
 Opinie Impact-assessment Board: SEC(2009)1479
 http://ec.europa.eu/governance/impact/ia_carried_out/docs/ia_2009/sec_2009_1479_en.pdf
 
 
 Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Transport
(presentatie voorstel 12 november 2009), Transportraad
 
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie
van Verkeer en Waterstaat
 
 
 Rechtsbasis, stemwijze Raad, rol Europees Parlement
en comitologie
 
 
 a) Rechtsbasis: Artikel 100, lid 2 VWEU (oud
Artikel 80, lid 2 EG)
 
 b) Stemwijze Raad en rol Europees Parlement: gewone
wetgevingsprocedure; gekwalificeerde meerderheid, medebeslissing
 
 c) Comitologie: de Commissie krijgt bijstand
van een comité via de raadplegingsprocedure
 2. Samenvatting BNC-fiche
 De Commissie wenst d.m.v. een EU netwerkorganisatie de samenwerking en
coördinatie op gebied van ongevallenonderzoek in de burgerluchtvaart
tussen lidstaten te bevorderen. Door deze netwerkorganisatie moet de bestaande
onderzoekscapaciteit in de EU beter worden benut. Daarnaast wenst de Commissie
de EASA een grotere rol en enige bevoegdheden te geven bij incidenten- en
ongevallenonderzoek. Tot slot stelt de Commissie met dit voorstel meer specifieke
eisen aan het beschikbaar stellen van de passagierslijsten.
 De proportionaliteit en subsidiariteit worden positief beoordeeld. Nederland
ziet een belangrijke rol voor de EU bij het creëren van een basisniveau
voor onderzoekscapaciteit in alle lidstaten. Een netwerk in combinatie met
de bij wet vastgelegde verplichtingen past bij deze ambities. Er zal op basis
van een jaarprogramma financiering beschikbaar worden gesteld van € 0,6
mln. per jaar. Daarnaast worden lidstaten tezamen gevraagd € 0,6
mln. jaarlijks bij te dragen.
 Belangrijk is dat de respectievelijke verantwoordelijkheden van de lidstaten
en onderzoeksraden niet worden aangetast. Gelet op het feit dat de EASA zowel
een toezichthoudende als certificerende instantie is, mag het verplicht inschakelen
van de EASA niet leiden tot aantasting van de onafhankelijkheid van het onderzoek.
Een situatie waar bij de slager zijn eigen vlees keurt mag wat Nederland betreft
niet ontstaan. Het toepassingsbereik in relatie tot de bevoegdheid van de
Commissie is erg ruim gesteld. Zo zijn ongevallen waarbij de militaire
luchtvaart is betrokken mede inbegrepen en zou EASA toegang kunnen eisen tot
militaire luchthavens met civiel medegebruik. Het voorstel m.b.t. de beschikbaarheid
van passagierslijsten na een ongeval kan Nederland van harte ondersteunen.
Met betrekking tot de relatie tussen het strafrechtelijk onderzoek en het
veiligheidsonderzoek zal worden aangesloten bij het vigerend Nederlands beleid
ter zake, zoals vastgelegd in de Rijkswet Onderzoeksraad voor Veiligheid.
Nederland wenst derhalve geen inperking van de huidige strafvorderlijke onderzoeksbevoegdheden.
 3. Samenvatting voorstel
 Inhoud voorstel
 Deze verordening vervangt de bestaande richtlijn op dit gebied uit 1994.
De grotere verschillen in (ongevals-)onderzoekscapaciteit, zowel kwalitatief
als kwantitatief, van de lidstaten in vergelijking met de situatie in 1994
zijn de voornaamste aanleiding voor dit voorstel. De onderzoekscapaciteit
concentreert zich slechts in een paar lidstaten. Voldoende onderzoekscapaciteit
in alle lidstaten is nodig aangezien de Europese vliegtuigmarkt sterk gegroeid
is in omvang en complexiteit met de opkomst van multi-based operators, toenemende
outsourcing van onderhoud en multinationaal design. Daarnaast is door de komst
van het Europees agentschap voor de veiligheid van de burgerluchtvaart (EASA)
het juridisch kader sterk veranderd. De EASA heeft o.a. bevoegdheden op het
gebied van (veiligheids)certificeren van type vliegtuigen. Onderzoek naar
ongevallen kan gevolgen hebben voor de certificatie.
 
 De Commissie stelt, ter verbetering van deze situatie, voor:
 Het bevorderen van vrijwillige samenwerking door de oprichting van een
EU-netwerkorganisatie (geen rechtspersoonlijkheid). Deze netwerkorganisatie
bouwt voort op de reeds bestaande informele samenwerkingsverbanden van de
respectievelijke onderzoeksinstellingen in de EU. Naast het versterken van
deze onderlinge samenwerking is deze netwerkorganisatie ook beter instaat
een meer structurele samenwerking met de EASA en de Commissie te realiseren.
Volgens de Commissie komt dit de veiligheid ten goede. Het mandaat van dit
netwerk is beperkt tot advies en coördinatie.
 Deze samenwerking aan te vullen met een aantal vastgelegde verplichtingen
waaronder:
 • Een grotere rol voor de EASA die voor onderzoek door een lidstaat
moet worden ingeschakeld. EASA krijgt voor die rol extra bevoegdheden;
 • Nadere eisen aan het beschikbaar stellen van passagierslijsten
en het hulpverlenersplan;
 • Hulpverlenersplan voor slachtoffers en hun familie;
 • Bescherming van gevoelige veiligheidsinformatie;
 • Het versterken van tenuitvoerlegging van veiligheidsaanbevelingen.
 Impact assessment Commissie
 De Commissie heeft voor het Impact assessment een aantal opties onderzocht.
Deze opties varieerden van «nietsdoen» tot en met het voorstellen
van een in te stellen Europese Onderzoeksraad analoog aan de Amerikaanse NTSB.
De Commissie heeft aangegeven dat niets doen geen recht doet aan de huidige
steeds complexer wordende luchtvaartsector. Het «promoten» van
samenwerking tussen de lidstaten acht de Commissie tegen die achtergrond ook
onvoldoende en komt derhalve met het voorstel van een netwerkorganisatie.
Een European Investigation Board wordt door de Commissie als optie opgevoerd,
maar afgevoerd zijnde niet realistisch vanwege de hiermee gepaard
gaande zeer hoge kosten en administratieve lasten.
 Dus heeft de Commissie gekozen voor het huidige voorstel omdat hier de
beschikbare onderzoekscapaciteit optimaal kan worden aangewend, zonder dat
dit leidt tot lastenverzwaring.
 4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
 
 a) Bevoegdheid
 
 Gedeelde bevoegdheid. Rechtsbasis artikel 100, lid 2 VWEU (oud artikel
80, lid 2 EG). Nederland kan zich vinden in deze rechtbasis.
 
 b) Functionele toets
 
 • Subsidiariteit: positief
 • Proportionaliteit: positief
 • Onderbouwing
   De subsidiariteit wordt positief beoordeeld. De capaciteit voor
ongevalsonderzoek verschilt per lidstaat. Maatregelen op EU-niveau kunnen
bij uitstek zorgen voor een verbetering van de capaciteit, zowel kwantitatief
als kwalitatief, in alle lidstaten. Het voorgestelde netwerk verbetert de
kennisuitwisseling, terwijl de wettelijke bepalingen er toe bijdragen dat
in alle EU-lidstaten het ongevallenonderzoek voldoet aan een aantal basisvoorwaarden.
 De proportionaliteit wordt positief beoordeeld. De Commissie stelt een
vrijwillig netwerk voor in combinatie met een aantal bij wet vastgelegde verplichtingen.
In het licht van de steeds complexere Europese vliegtuigmarkt en de uitbreiding
van het juridische kader van de EASA bieden een samenwerkingsverband op basis
van vrijwilligheid en verplichtingen een basis voor onderzoekscapaciteit in
alle lidstaten. De respectievelijke verantwoordelijkheden van de lidstaten
en onderzoeksraden worden hiermee niet aangetast. De verruimde bevoegdheden
van EASA verdienen enige aanpassing, gezien de onbevoegdheid van de EU ten
aanzien van militaire aangelegenheden.
 
 c) Nederlands oordeel
 
 De subsidiariteit en proportionaliteit worden positief beoordeeld. Nederland
ziet een belangrijke rol voor de EU bij het garanderen van een basisniveau
voor onderzoekscapaciteit in alle lidstaten. Een netwerk in combinatie met
bij wet vastgelegde verplichtingen past bij deze ambities. De verplichtingen
zijn nodig om een basisniveau af te dwingen, temeer daar incidenten en accidenten
zo weinig voorkomen dat het delen van kennis een kwaliteitsverbetering tot
gevolg heeft.
 Voorts is belangrijk dat de respectieve verantwoordelijkheden van de lidstaten
en onderzoeksraden niet worden aangetast. De verruimde bevoegdheden van EASA
verdienen enige aanpassing, gezien de onbevoegdheid van de EU ten aanzien
van militaire aangelegenheden.
 5. Implicaties financieel
 
 a) Consequenties EU-begroting
 
 Er zal op basis van een jaarprogramma financiering beschikbaar worden
gesteld van € 0,6 mln. per jaar.
 
 b) Financiële consequenties (incl. personele)
voor rijksoverheid en/of decentrale overheden.
 
 Lidstaten tezamen worden verzocht eveneens € 0,6 mln. per jaar
beschikbaar te stellen. Dit betekent voor Nederland een bijdrage van € 30 000
(5% conform BNI-index).
 
 c) Financiële consequenties (incl. personele)
voor rijksoverheid en/of decentrale overheden.
 
 N.v.t.
 
 d) Financiële consequenties (incl. personele)
voor bedrijfsleven en burger
 
 N.v.t.
 
 e) Administratieve lasten voor rijksoverheid, decentrale
overheden.
 
 N.v.t.
 
 f) Administratieve lasten voor bedrijfsleven en burger
 
 N.v.t.
 6. Implicaties juridisch
 
 a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving
en/of sanctionering beleid
 
 Het voorstel betreft een verordening en is daarmee direct van toepassing.
 
 b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen
en kaderbesluiten), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen
en beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid
 
 
 Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die
van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese
Unie.
 
 c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
 
 Er wordt geen evaluatiemoment aangegeven. Nederland acht het wenselijk
na 6 jaar te evalueren.
 7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
 
 a) Uitvoerbaarheid
 
 
 b) Handhaafbaarheid
 
 De verordening brengt geen implicaties voor uitvoering en handhaving met
zich mee.
 8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
 Geen
 9. Nederlandse positie
 
 a) Nederlandse belangen en eerste algemene standpunt
 
 Nederland kan het voorstel in grote lijnen steunen. Nederland acht het
van belang dat alle lidstaten in de EU een basis niveau aan onderzoekscapaciteit
hebben. Voldoende onderzoekscapaciteit in alle lidstaten is nodig aangezien
de Europese vliegtuigmarkt sterk gegroeid is in omvang en complexiteit. Daarnaast
is door de komst van het Europees agentschap voor de veiligheid van de burgerluchtvaart
(EASA) het juridisch kader sterk veranderd. De EASA is bevoegd (veiligheids)certificaten
af te geven voor vliegtuig types. Onderzoek naar ongevallen kunnen gevolgen
hebben voor de certificatie.
 Nederland steunt de nadere eisen voor het beschikbaar stellen van de passagierslijsten
en het hulpverlenersplan zodat bij ongelukken familieleden beter kunnen worden
geïnformeerd.
 Nederland is op zich niet tegen het verplicht inschakelen van EASA, maar
vraagt aandacht voor de relatie van EASA als ongevalsonderzoeker, certificerende
instantie én toezichthouder. Voorkomen moet worden dat de slager zijn
eigen vlees gaat keuren, daar waar het onderzoek zich kan richten op de certificerende
instantie. De nu ruim gestelde bevoegdheden van EASA, bijvoorbeeld tot het
betreden van plaatsen in relatie tot militaire vliegvelden met civiel medegebruik,
verdienen aanpassing.
 Het binnen een uur na een incident fourneren van volledige passagierslijsten
is, met het oog op slachtoffers en familie, zeer wenselijk. Met betrekking
tot de relatie tussen het strafrechtelijk onderzoek en het veiligheidsonderzoek
zal worden aangesloten bij het vigerend Nederlands beleid ter zake, zoals
vastgelegd in de Rijkswet Onderzoeksraad voor Veiligheid. Nederland
wenst derhalve geen inperking van de huidige strafvorderlijke onderzoeksbevoegdheden.
 Het beperkte voorgestelde budget verhoudt zich goed met de bescheiden
doelstellingen van het netwerk, namelijk het bevorderen van meer samenwerking
en een betere uitwisseling van kennis.