Wijz. van o.a. Wetboek van Strafvordering i.v.m. aanpassing bevoegdheden vorderen gegevens telecommunicatie; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28059, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

02-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28059 nr. B

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamA. Het vorderen van verkeersgegevens in het kader van
de strafvorderingB. Het vorderen van gebruikersgegevens in het kader van
de strafvorderingC. Het vorderen van verkeersgegevens door de inlichtingen-
en veiligheidsdienstenD. Overige opmerkingenOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State van 10 juli 2001,
no. W03.01.0158/I, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28059Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 059Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en andere wetten in verband
met de aanpassing van de bevoegdheden tot het vorderen van gegevens terzake
van telecommunicatie (vorderen gegevens telecommunicatie)BADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 10 juli
2001 en het nader rapport d.d. 17 oktober 2001, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Justitie. Het advies van de Raad van State is cursief
afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 22 maart 2001, no.01.001425, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Justitie, bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie van toelichting tot wijziging
van het Wetboek van Strafvordering en andere wetten in verband met de aanpassing
van de bevoegdheden tot het vorderen van gegevens terzake van telecommunicatie
(vorderen gegevens telecommunicatie).Bij vertrouwelijke communicatie wordt traditioneel onderscheid gemaakt
tussen 1°. de eigenlijke communicatie (zoals een telefoongesprek of de
inhoud van een brief), en 2°. de zogeheten verkeersgegevens, dat wil zeggen:
gegevens over de gevoerde of nog te voeren communicatie.Dit wetsvoorstel heeft alleen betrekking op telecommunicatie die plaatsvindt
over de openbare telecommunicatienetwerken (voornamelijk telefoon, fax, internet
en emailverkeer) en betreft het opvragen van gegevens met betrekking tot telecommunicatie
ten behoeve van de strafvordering en ten behoeve van de activiteiten van inlichtingen-
en veiligheidsdiensten. Het bestaat uit twee onderdelen:– er worden enkele wijzigingen (voornamelijk verruimingen) aangebracht
in de regels voor het opvragen van verkeersgegevens;– er wordt, naast de verkeersgegevens, een nieuwe categorie gegevens
geïntroduceerd die ten behoeve van de strafvordering en door de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten kunnen worden opgevraagd: de zogenaamde gebruikersgegevens.De Raad van State maakt naar aanleiding van het wetsvoorstel een aantal
opmerkingen. Hij is van oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het
voorstel wenselijk is.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 22 maart 2001,
nr. 01.001425, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake
het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.Dit advies, gedateerd 10 juli 2001, nr. W03.01.0158/I, bied ik U hierbij
aan. A. Het vorderen van verkeersgegevens in het kader van
de strafvordering1. Gegevens van anderen dan de verdachteOp dit moment kunnen alleen verkeersgegevens worden gevorderd van telecommunicatie
waarvan het vermoeden bestaat dat de verdachte eraan heeft deelgenomen. Voorgesteld
wordt om dit vereiste te laten vervallen: de verkeersgegevens kunnen betrekking
hebben op iedere andere gebruiker, mits het vorderen van die gegevens in het
belang van het strafvorderlijk onderzoek is. In de toelichting wordt er, ter
motivering van deze wijziging, op gewezen dat de aftapbevoegdheid niet is
beperkt tot telecommunicatie waaraan de verdachte deelneemt; het ligt niet
in de rede om deze beperking wel te hanteren bij de minder ingrijpende bevoegdheid
tot het vorderen van verkeersgegevens, zo meent de regering.1Deze redenering is niet sluitend. De aftapbevoegdheid vormt inderdaad
een diepere ingreep in de persoonlijke levenssfeer dan de bevoegdheid tot
het vorderen van verkeersgegevens, maar die laatste bevoegdheid kan dan ook
in meer situaties worden toegepast dan de aftapbevoegdheid.In de toelichting is een beschouwing opgenomen over de verenigbaarheid
van het voorstel met artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM).2 In deze beschouwing wordt echter niet aannemelijk gemaakt waarom het
schrappen van het verdachte-vereiste voorziet in een duidelijk gevoelde behoefte
vanuit de praktijk, die een rechtvaardiging vormt om het belang van de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer op dit punt opzij te zetten. De Raad adviseert
de toelichting aan te vullen.1. De Raad adviseert in de toelichting in te gaan op de behoefte die in
de praktijk bestaat aan het schrappen van het vereiste dat de bevoegdheid
tot het vorderen van verkeersgegevens alleen kan worden toegepast indien de
verdachte aan de telecommunicatie deelneemt. De memorie van toelichting bevat
hierover echter reeds een passage. In paragraaf 4, onder het kopje Tweede wijziging: Kring van personen en doel van het onderzoek, is namelijk vermeld: «Zowel in het geval van het vorderen
van verkeersgegevens als in het geval van het aftappen van telecommunicatie
kan toepassing jegens andere personen dan de verdachte bijdragen aan de opsporing.
Het kan bijvoorbeeld nodig zijn na te gaan met welke personen een slachtoffer
van een misdrijf contacten heeft gehad vlak voordat het misdrijf werd gepleegd.
Op die manier kan men op het spoor van de verdachte komen. Het vorderen van
verkeersgegevens kan er aan bijdragen dat inzicht wordt verkregen in patronen
van communicatie. Dit kan er weer aan bijdragen dat weloverwogen kan worden
besloten tot het op een selectieve en effectieve wijze aftappen van telecommunicatie.»Het schrappen van het genoemde vereiste is niet onverenigbaar met artikel
8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM),
omdat het belang daarvan voor de opsporing van strafbare feiten groot is en
omdat de voorgestelde regeling van de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens
voldoet aan de ingevolge artikel 8 EVRM geldende eisen van voorzienbaarheid
en van waarborgen tegen willekeur en misbruik. In paragaaf 3 van de memorie
van toelichting worden deze eisen besproken.2. Reikwijdte van de bevoegdheidVerkeersgegevens kunnen nu worden gevorderd als zij betrekking hebben
op «alle verkeer dat over een openbare telecommunicatienetwerk, dan
wel met gebruikmaking van openbare telecommunicatiediensten, heeft plaatsgevonden
en ten aanzien waarvan het vermoeden bestaat dat de verdachte eraan heeft
deelgenomen» – kort gezegd: gegevens over alle telecommunicatieverkeer.
Voorgesteld wordt om dit te wijzigen in: «gegevens over een gebruiker
en het telecommunicatieverkeer met betrekking tot die gebruiker». Bij
algemene maatregel van bestuur wordt limitatief aangewezen welke gegevens
kunnen worden gevorderd. Volgens de toelichting wordt aldus de reikwijdte
van de bevoegdheid nauwkeuriger vastgelegd dan thans het geval is.3De Raad deelt dit standpunt niet. De voorgestelde wettelijke formulering –
vooral het element «gegevens over een gebruiker» – is aanzienlijk
ruimer en vager dan het nu geldende criterium. Het verdient dan ook overweging
om deze gegevens zoveel mogelijk in de wet zelf op te sommen.
Dat kan door gebruik te maken van de regeling voor het vorderen van gebruikersgegevens
in het wetsvoorstel. Aan de hand daarvan kan het element «gegevens over
een gebruiker» worden gewijzigd in: naam, adres, postcode, woonplaats,
nummer en soort dienst van een gebruiker. De delegatie kan dan worden beperkt
tot het element «gegevens over het telecommunicatieverkeer met betrekking
tot die gebruiker». De Raad geeft in overweging het voorstel in die
zin aan te passen.2. De Raad meent dat de reikwijdte van de bevoegdheid tot het vorderen
van verkeersgegevens niet nauwkeuriger wordt vastgelegd dat thans het geval
is, omdat de woorden «gegevens over een gebruiker en het telecommunicatieverkeer
met betrekking tot die gebruiker» ruimer en vager zou zijn dan het nu
geldende criterium («alle verkeer.... waarvan het vermoeden bestaat
dat de verdachte eraan heeft deelgenomen»). De stelling in de memorie
van toelichting dat de reikwijdte van de bevoegdheid nauwkeuriger wordt vastgelegd
heeft echter geen betrekking op het nieuwe wettelijke criterium, maar op de
bepaling in de wettekst dat de vordering verkeersgegevens slechts betrekking
kan hebben op gegevens die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen.
Doordat bij algemene maatregel van bestuur de gegevens die gevorderd kunnen
worden limitatief worden opgesomd, kan, anders dan thans het geval is, geen
misverstand meer bestaan over de vraag welke gegevens onder de bevoegdheid
begrepen zijn. De onzekerheid daaromtrent en de wens tot een nauwkeuriger
afbakening te komen van gegevens die gevorderd kunnen worden, is de reden
geweest om een limitatieve opsomming bij algemene maatregel van bestuur voor
te stellen, zo is in paragaaf 2 van de memorie van toelichting betoogd.Het voorstel van de Raad om een deel van de gegevens op te nemen in de
wettekst, in plaats van in de algemene maatregel van bestuur, heeft in dit
opzicht geen voordelen. Het heeft wel als nadeel dat de opsomming van gegevens
die onder de bevoegdheid vallen niet meer op één plaats is terug
te vinden. Dat vergroot de inzichtelijkheid van de regeling niet. Ook kan
het vermelden van de gegevens in twee verschillende regelingen, de wet en
de op de wet gebaseerde algemene maatregel van bestuur, er eerder toe leiden
dat discongruenties tussen beide regelingen optreden. De vermelding van een
deel van de gegevens in de ene regeling dient bovendien altijd te worden bezien
in samenhang met de vermelding van het andere deel van de gegevens in de andere
regeling. Het verdient daarom niet de voorkeur de vermelding van de gegevens
te verdelen over twee regelingen. Het voorstel van de Raad wordt daarom niet
gevolgd.B. Het vorderen van gebruikersgegevens in het kader van
de strafvordering3. AlgemeenIn het wetsvoorstel wordt naast de categorie «verkeersgegevens»
ook de categorie «gebruikersgegevens» geïntroduceerd. Dit
zijn naam, adres, postcode, woonplaats, nummer en soort dienst van een gebruiker
van telecommunicatie. Onder «nummer» moet niet alleen het telefoonnummer
worden verstaan, maar ook het emailadres en het internetprotocoladres. Gebruikersgegevens
kunnen, wat betreft de strafvordering, in het voorstel worden gevorderd:– bij verdenking van een strafbaar feit (artikel 126na van het Wetboek
van Strafvordering (WvSv)),– bij de verdenking dat in georganiseerd verband misdrijven worden
beraamd of gepleegd waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en die een
ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren (artikel 126ua WvSv), en– bij een zogeheten verkennend onderzoek, een onderzoek binnen verzamelingen
van personen naar misdrijven die gezien hun aard of de samenhang met andere
misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten een ernstige inbreuk
op de rechtsorde opleveren.Gebruikersgegevens worden nu opgevraagd op basis van artikel 11, tweede
lid, van de Wet persoonsregistraties. De toelichting stelt terecht dat deze
regeling niet voldoende is toegesneden op de omstandigheden die bij de strafrechtelijke
handhaving een rol spelen.1Gebruikersgegevens vallen onder de bescherming van artikel 10 van de Grondwet
(GW) en artikel 8 EVRM. Anders dan in de toelichting wordt gesteld kan niet
worden volstaan met de constatering dat de bevoegdheid niet hoeft te worden
getoetst aan deze twee bepalingen, nu de – ruimere – bevoegdheid
om verkeersgegevens te vorderen aan die twee bepalingen is getoetst. De bevoegdheid
om gebruikersgegevens te vorderen wordt immers toegekend voor een veel groter
aantal gevallen. Die toetsing vindt in feite ook plaats, nu het opsporingsbelang
wordt afgewogen tegen het belang dat zorgvuldig wordt omgegaan met persoonsgegevens.1 Met die afweging kan de Raad instemmen, maar het is van
belang dat wordt onderkend dat het hier in feite gaat om een toetsing aan
het EVRM-vereiste dat de bevoegdheid noodzakelijk is in een democratische
samenleving. De toelichting dient op dat punt te worden aangevuld.3. De Raad van State stemt in met de afweging van het opsporingsbelang
tegen het belang van de bescherming van persoonsgegevens, maar meent dat moet
worden onderkend dat het hier in feite gaat om een toetsing aan het EVRM-vereiste
dat de bevoegdheid noodzakelijk is in een democratische samenleving. Inderdaad
kan worden vastgesteld dat indien aan het noodzakelijkheidsvereiste is voldaan,
tevens is voldaan aan de eis van een zorgvuldige omgang met persoonsgegevens.
Gelet op het advies van de Raad van State is de betreffende passage in paragraaf 3
van de memorie van toelichting aangepast. Daarbij is vermeld dat toepassing
van de bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens in meer gevallen
is toegestaan dan toepassing van de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens.4. Toekenning van de bevoegdheid aan opsporingsambtenarenDe bevoegdheid om gebruikersgegevens op te vragen wordt – behalve
bij het verkennend onderzoek – toegekend aan alle opsporingsambtenaren,
dat wil zeggen: alle politieambtenaren maar ook de ambtenaren van de diverse
bijzondere opsporingsdiensten, zoals de arbeidsinspectie, de economische controledienst
en de ambtenaren van de rijksbelastingdienst.2
Dat is een zeer groot aantal personen. Aannemelijk is dat zij veelal routinematig
gebruikersgegevens zullen opvragen en wellicht zelfs rechtstreeks toegang
zullen krijgen tot de databanken. Onder zulke omstandigheden zal het in de
praktijk bijna onmogelijk worden om een geheim telefoonnummer ook echt geheim
te houden. De praktijk leert nu eenmaal dat een geheim dat voor een groot
aantal personen toegankelijk is zonder centraal toezicht, aan alle kanten
gaat lekken.Voorzover de bevoegdheid om gebruikersgegevens op te vragen wordt toegekend
aan politieambtenaren acht de Raad het van belang dat het toezicht door het
openbaar ministerie op de toepassing van deze bevoegdheid goed is geregeld.
Het verdient aanbeveling in de toelichting aan te geven hoe dit is of zal
worden geregeld.Ten aanzien van de bijzondere opsporingsdiensten wijst de Raad erop dat
deze diensten in de eerste plaats toezichthoudende en adviserende taken hebben.
Bij deze diensten is dan ook het gevaar reëel dat gegevens die op grond
van deze – met de opsporing verband houdende – bevoegdheid zijn
verkregen, worden gebruikt voor de toezichthoudende of adviserende taak. Dit
gevaar is des te groter omdat de bijzondere opsporingsdiensten op grotere
afstand van het openbaar ministerie staan dan de politie. De Raad adviseert
dan ook, de bevoegdheid om gebruikersgegevens op te vragen niet zonder meer
toe te kennen aan alle opsporingsambtenaren, maar alleen aan ambtenaren met
algemene opsporingsbevoegdheid (artikel 141 WvSv) en voorts aan door de Minister
van Justitie bij ministeriële regeling aan te wijzen aan te aanwijzen
categorieën of eenheden buitengewone opsporingsambtenaren (artikel 142
WvSv).4. Er is geen gevolg gegeven aan het advies van de Raad de bevoegdheid
tot het vorderen van gebruikersgegevens niet zondermeer toe te kennen aan
alle opsporingsambtenaren van de diverse bijzondere opsporingsdiensten . Ik
acht namelijk – anders dan de Raad – het gevaar dat de bijzondere
opsporingsdiensten gegevens die op grond van deze opsporingsbevoegdheid zijn
verkregen, in strijd met de voor hen geldende regels voor het gebruik van
de gegevens zullen gebruiken voor de toezichthoudende of adviserende taak,
niet reëel. Evenmin acht ik het risico aanwezig dat de bijzondere opsporingsdiensten
misbruik van deze opsporingsbevoegdheid zullen maken door haar aan
te wenden voor de uitoefening van hun andere taken, dan wel door – zoals
de Raad vreest – routinematig gebruikersgegevens op te vragen. De waarborgen
waarmee de toepassing van de bevoegdheid is omgeven staan daaraan ook in de
weg. Deze waarborgen houden onder andere in dat van een vordering gebruikersgegevens
proces-verbaal moet worden opgemaakt, waarin het strafbaar feit ter opsporing
waarvan de bevoegdheid wordt toegepast moet worden vermeld, alsmede de feiten
of omstandigheden die toepassing van de bevoegdheid nodig maken. Overigens
rijst de vraag of de gebruikersgegevens (naam, adres, woonplaats en nummer)
gegevens zijn waaraan in het kader van het toezicht een grote behoefte zal
bestaan. Dit lijkt niet aannemelijk. Anders dan bij de opsporing zal bij het
toezicht veelal volstrekt duidelijk zijn met welke persoon de toezichthoudende
ambtenaar van doen heeft. Anders dan bij de opsporing bestaat er bij het houden
van toezicht daarom veel minder noodzaak om door middel van het vergaren van
gebruikersgegevens verbanden te kunnen leggen tussen feiten en personen. Bovendien
beschikken ambtenaren werkzaam bij bijzondere opsporingsdiensten, voor zover
zij als toezichthouder zijn aangewezen en voor zover dat voor hun taakvervulling
nodig is, reeds over de bevoegdheid gegevens (daaronder ook begrepen de in
het voorstel van wet bedoelde gebruikersgegevens) te vorderen en bestaat er
voor een ieder de verplichting daaraan medewerking te verlenen (artikelen
5:16 en 5:20 Algemene wet bestuursrecht). Overigens behelst de bevoegdheid
tot het vorderen van gebruikersgegevens – anders dan de Raad kennelijk
meent – geen bevoegdheid tot toegang tot databanken en is het niet waarschijnlijk
dat aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken endiensten, ambtenaren
van bijzondere opsporingsdiensten toegang tot hun databanken zullen verlenen.De Raad adviseert in de memorie van toelichting aan te geven hoe het toezicht
door het openbaar ministerie op de toepassing van deze bevoegdheid door politie-ambtenaren
is geregeld. Hierover zij opgemerkt dat er thans reeds afspraken bestaan tussen
de politie, het openbaar ministerie en de aanbieders van openbare telecommunicatie
netwerken en diensten, over de vergaring van gebruikersgegevens. Bovendien
voorziet het Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie – dat overigens
nog niet in werking is getreden – in een nadere normering. Dit besluit
is gebaseerd op onder andere artikel 13.4, derde lid, van de Telecommunicatiewet
en zal, indien het voorstel van wet kracht van wet krijgt en in werking treedt,
mede gebaseerd worden op het thans voorgestelde artikel 126na, vierde lid,
betreffende de bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens (artikel
VI van het voorstel van wet).5. Procedurele waarborgenDe Registratiekamer wijst erop dat de bevoegdheid om gebruikersgegevens
te vorderen een beperking vormt van de grondrechten omschreven in artikel
10 GW en artikel 8 EVRM en stelt daarom voor, nadere waarborgen te stellen.1 De regering acht dit niet nodig, omdat de bevoegdheid
alleen selectief gebruikt zal worden voor het opvragen van gegevens die betrekking
hebben op een vooraf gekozen persoon.2 Deze constatering
zou op zichzelf juist kunnen zijn, maar doet niet af aan de opmerking van
de Registratiekamer.De nu bestaande bijzondere opsporingsbevoegdheden zijn onderworpen aan
enkele waarborgen: processen-verbaal en andere gegevens moeten worden gevoegd
bij de processtukken; aan betrokkene moet schriftelijk mededeling worden gedaan
van de uitoefening van de bevoegdheden zodra het belang van het onderzoek
dat toelaat; en op termijn moet in beginsel alles worden vernietigd.3 De regering acht het onwerkbaar om deze waarborgen toepasselijk
te laten zijn op de bevoegdheid om gebruikersgegevens te vorderen, gelet op
het grote aantal verzoeken om deze gegevens per jaar.4 Dit argument kan ook worden omgedraaid: de noodzaak om te voldoen
aan de genoemde waarborgen kan dwingen tot een nauwkeuriger afweging of het
vorderen van de gegevens – zoals gezegd een beperking van grondrechten–
echt noodzakelijk is.Het verdient dan ook overweging de consistentie van de argumentatie te
verbeteren.5. Anders dan de Raad meent, gelden ook voor de bevoegdheid tot het vorderen
van gebruikersgegevens de meeste van de waarborgen die gelden voor de nu bestaande
bijzondere opsporingsbevoegdheden. Zo dient van de toepassing van de bevoegdheid
tot het vorderen van gebruikersgegevens een proces-verbaal te
worden opgemaakt dat aan bijzondere voorwaarden moet voldoen. Ook geldt artikel
126aa betreffende het voegen van het proces verbaal bij de processtukken,
dan wel het melding doen van de toepassing van de bevoegdheid. Niet van toepassing
is echter artikel 126bb betreffende de notificatieplicht. Alleen voor die
uitzondering wordt in de memorie van toelichting – naast andere argumenten –
het door de Raad aangehaalde argument van de onwerkbaarheid, in verband met
de grote aantallen gevallen waarin de bevoegdheid zal worden toegepast, naar
voren gebracht. Om die reden acht ik de consistentie van de argumentatie voldoende.
Met de Raad wordt de opvatting gedeeld dat de genoemde waarborgen dwingen
tot een nauwkeurige afweging of het vorderen van gegevens echt nodig is.6. Het vorderen van gebruikersgegevens bij het verkennend onderzoekDat gebruikersgegevens kunnen worden gevorderd in het kader van een verkennend
onderzoek betekent een systeembreuk. Het verkennend onderzoek is, zo is bij
de parlementaire behandeling benadrukt, een breed opgezet onderzoek, dat geen
deel uitmaakt van het opsporingsonderzoek, maar daaraan voorafgaat. Tijdens
dit onderzoek mogen geen opsporingsbevoegdheden worden uitgeoefend. Het onderzoek
bestaat er in belangrijke mate uit dat gegevens uit politieregisters worden
vergeleken met gegevens uit open bronnen.1 Gebruikersgegevens
zijn gegevens die voor een deel uit gesloten bronnen afkomstig zijn. Zowel
de Registratiekamer als de Nederlandse Orde van Advocaten (NOVA) wijzen erop
dat deze opsporingsbevoegdheid niet past bij de strekking van het verkennend
onderzoek.2De regering geeft in reactie op deze adviezen aan, deze bevoegdheidstoekenning
verantwoord te vinden, omdat gebruikersgegevens basaal zijn bij een onderzoek,
en omdat gebruikersgegevens een beperkt karakter hebben.3Deze argumentatie gaat eraan voorbij dat, nu voor het eerst opsporingsbevoegdheid
aan het verkennend onderzoek wordt verbonden, het karakter van dat onderzoek
definitief wordt gewijzigd. De Raad meent dan ook dat – bij handhaving
van het voorstel – de motivering moet worden versterkt.6. Er is gevolg gegeven aan het advies van de Raad van State om de motivering
te versterken. De Raad meent dat het karakter van het verkennend onderzoek
definitief wordt gewijzigd. In de memorie van toelichting wordt reeds beaamd
dat door de introductie van de bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens
in het verkennend onderzoek, dit onderzoek een andere invulling kan krijgen.
Anders dan in het advies van de Raad naar voren komt, past de bevoegdheid
tot het vorderen van gebruikersgegevens wel bij de strekking van het verkennend
onderzoek, omdat het verkennend onderzoek – ook indien deze bevoegdheid
daarbinnen kan worden toegepast – een onderzoek blijft naar bestaande
gegevens uit bestaande registraties. Het verkennend onderzoek is onderzoek
naar aanwijzingen dat «binnen verzamelingen van personen misdrijven
worden beraamd of gepleegd als omschreven in artikel 67, eerste lid, die gezien
hun aard of de samenhang met andere misdrijven die binnen die verzamelingen
van personen worden beraamd of gepleegd een ernstige inbreuk op de rechtsorde
opleveren». Het is een bevoegdheid van de officier van justitie en de
gegevens moeten in een speciaal register – dat benoemd is in de Wet
politieregisters – worden opgeslagen. Het verkennend onderzoek dient
ter voorbereiding van opsporingsonderzoek. Daarbij zijn gebruikersgegevens
van grote waarde, omdat zij de opsporingsambtenaar in staat stellen vast te
stellen met welke personen hij van doen heeft. Gebruikersgegevens betreffen
een beperkte categorie gegevens. Om die reden en omdat het verkennend onderzoek
zich richt op aanwijzingen dat ernstige misdrijven worden beraamd of gepleegd,
kan het belang van de opsporing zwaarder worden gewogen dan het belang van
de bescherming van persoonsgegevens.De Commissie Strafvorderlijke gegevensvergaring in de informatiemaatschappij
heeft in haar rapport aanbevolen in het kader van het verkennend onderzoek
een bevoegdheid tot het vorderen van identificerende gegevens op te nemen
in het Wetboek van Strafvordering. Dit voorstel houdt in dat ook van andere
houders van gegevens dan de aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken
en -diensten een beperkte – en sterk op de gevoelige gegevens gelijkende –
set aan gegevens kan worden gevorderd. In het kabinetsstandpunt over dit rapport
zal daarom nogmaals worden ingegaan op het toekennen van bevoegdheden
in het kader van het verkennend onderzoek.C. Het vorderen van verkeersgegevens door de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten7. De wijziging van de regels voor het vorderen van verkeersgegevens door
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten komt hoofdzakelijk overeen met die
in het kader van de strafvordering. De hiervoor (punt 2) gemaakte opmerking
over het criterium «gegevens over een gebruiker en het telecommunicatieverkeer
met betrekking tot die gebruiker» en de uitwerking van dat begrip bij
algemene maatregel van bestuur geldt dus ook voor de bevoegdheid van de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten.7. Nu dit punt betrekking heeft op hetzelfde aspect als punt 2, wordt
daarnaar verwezen.8. Een afzonderlijk punt is dat in het voorstel van Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten 19.. zoals dat nu luidt een waarborg is opgenomen:
in het verzoek om verkeersgegevens te verstrekken moet de periode worden aangeduid
waarover de gegevens moeten worden verstrekt.1Deze
regeling verzekert dat de noodzaak van het verkrijgen van deze gegevens periodiek
wordt getoetst. In het nu voorliggende wetsvoorstel ontbreekt deze waarborg;
dit verschil wordt niet gemotiveerd.Nu er geen aanleiding lijkt te bestaan om deze waarborg te schrappen beveelt
de Raad aan deze weer toe te voegen.8. Het advies van de Raad is overgenomen. Ten onrechte waren de vermelding
van de periode en andere voorschriften voor de vordering verkeersgegevens,
zoals deze wel zijn vermeld in het voorstel van Wet op de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten, niet vermeld.D. Overige opmerkingen9. De verkeersgegevens die kunnen worden gevorderd worden bij algemene
maatregel van bestuur omschreven.2 De Raad neemt
aan dat ook de naam van een bezochte of te bezoeken website onder het begrip
verkeersgegevens zal worden begrepen. Een vraagpunt is echter of de aanduiding
van de verschillende webpagina's die zijn ondergebracht op een website ook
onder dat begrip zal vallen, zodat ook het zoekgedrag van de internetgebruiker
binnen een website kan worden getraceerd.3 Als
dat laatste het geval is, kan snel inzicht ontstaan in de inhoud van de communicatie,
ondanks het feit dat de communicatie zelf grondwettelijk sterker wordt beschermd
dan de verkeersgegevens. Het verdient aanbeveling hierop in de toelichting
in te gaan.9. Naar aanleiding van het advies van de Raad is in de memorie van toelichting
ingegaan op de vraag van de Raad of de aanduiding van de verschillende webpagina's
binnen een website valt onder het begrip verkeersgegevens. Onder verkeersgegevens –
in het wetsvoorstel omschreven als «gegevens betreffende een gebruiker
en het telecommunicatieverkeer met betrekking tot die gebruiker» vallen
ook de door de Raad genoemde gegevens, die bij het internetten door de betreffende
dienstenaanbieder (kunnen) worden vastgelegd. In het wetsvoorstel is bepaald
dat onder de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens alleen die
gegevens begrepen zijn die bij algemene maatregel bestuur zijn aangewezen.
Bij algemene maatregel van bestuur zullen onder meer de «nummers»
van de natuurlijke of rechtspersonen waarmee de gebruiker verbinding heeft
gehad worden aangewezen (zie artikel 2, onder c, van de concept-algemene maatregel
van bestuur die als bijlage bij de memorie van toelichting is gevoegd). Het
begrip «nummer» is gedefinieerd in artikel 1.1, onderdeel t, van
de Telecommunicatiewet. Zowel de aanduiding van de door de gebruiker bezochte
website als de verschillende webpagina's daarbinnen, die immers ieder een
eigen nummer hebben, vallen onder de definitie van het begrip nummer en daarmee
onder de reikwijdte van de voorgestelde vorderingsbevoegdheid. Aan de hand
van de hier bedoelde gegevens kan – voor zover de betreffende website
nog beschikbaar is – worden getraceerd welke website(s) de internetgebruiker
heeft bezocht en kan er enig inzicht ontstaan in de belangstellingssfeer
van de gebruiker en in diens zoekgedrag. Dergelijke gegevens als zodanig representeren
echter niet de inhoud van vertrouwelijke communicatie. In de memorie van toelichting
is hieraan aandacht besteed.10. Bij de Raad van de Europese Unie is een ontwerpresolutie betreffende
de operationele behoeften van de wetshandhaving op het gebied van publieke
telecommunicatienetwerken en -diensten in behandeling. Deze resolutie is op
14 mei 2001 aan de Staten-Generaal gemeld en op 22 mei 2001 besproken
met de vaste commissies van de Tweede Kamer voor Justitie en Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.1 De Raad beveelt
aan in de toelichting in te gaan op de verhouding van het wetsvoorstel met
de genoemde ontwerpresolutie en het Nederlandse standpunt met betrekking tot
die ontwerpresolutie. Daarbij verdient het aanbeveling, in het bijzonder aan
te geven of de bewaartermijn van drie maanden, die in het wetsvoorstel is
voorzien,2 voldoende aansluit bij de strafvorderingspraktijk
in de andere lidstaten van de Europese Unie.10. De ontwerpresolutie betreffende de operationele behoeften van de wetshandhaving
op het gebied van publieke telecommunicatienetwerken en -diensten is bedoeld
een aanvulling te zijn op de Resolutie van de Raad van de Europese Unie van
17 januari 1995 inzake de legale interceptie van telecommunicatieverkeer.
Evenals in deze resolutie, staat ook bij de genoemde ontwerp-resolutie centraal
dat tussen de lidstaten overeenstemming bestaat over het belang van strafvorderlijke
bevoegdheden tot het onderzoek aan telecommunicatie, gelet op het belang daarvan
voor de opsporing. Het voorstel van wet voorziet in een regeling van enkele
strafvorderlijke bevoegdheden op dit gebied en voorziet daarmee in de volgens
de resolutie en ontwerp-resolutie zo belangrijke bevoegdheden.De resolutie van 1995 wordt beschouwd als uitgangspunt voor de Nederlandse
wetgeving op het terrein van het bevoegd aftappen, zoals dat is neergelegd
in hoofdstuk 13 van de Telecommunicatiewet en in de desbetreffende artikelen
van het Wetboek van Strafvordering. Dit kan van de ontwerp-resolutie niet
worden gezegd nu deze nog niet is aanvaard. Om die reden is het ook niet opportuun
nu in de memorie van toelichting reeds in te gaan op de verhouding tussen
deze ontwerpresolutie en het voorstel van wet.De resolutie en de ontwerp-resolutie laten zich niet uit over bewaartermijnen
voor gegevens die voor het onderzoek aan telecommunicatie van belang zijn.
Zij verzetten zich tegen dergelijke bewaartermijnen echter niet, integendeel.
De bewaartermijn van drie maanden in artikel 13.4 van de Telecommunicatiewet,
waar de Raad naar verwijst, dient ter ondersteuning van de genoemde strafvorderlijke
bevoegdheden tot onderzoek aan telecommunicatie, die volgens de resolutie
en ontwerp-resolutie van zoveel belang zijn. Een resolutie schrijft niet dwingend
aan de lidstaten voor hoe de wetgeving in de lidstaten vorm moet krijgen.
Ondank het bestaan van een resolutie bestaan er dan ook verschillen tussen
de lidstaten. Tussen de lidstaten bestaan er ook verschillen in de regelgeving
die betrekking heeft op bewaartermijnen voor gegevens die voor het onderzoek
aan telecommunicatie van belang zijn. Er is geen Europese regelgeving die
zulke verschillen uitsluit. Er zijn lidstaten waarin regelgeving bestaat of
overwogen wordt waarin langere termijnen dan drie maanden wordt voorgeschreven
voor bepaalde verkeersgegevens en er zijn lidstaten waarin geen regelgeving
bestaat voor dergelijke termijnen. Het is daarom niet nodig en niet mogelijk
op dit punt aan te sluiten bij de wetgeving van andere lidstaten.11. In de toelichting wordt kort melding gemaakt van de instelling van
de commissie-Gegevensvergaring in strafvordering (commissie-Mevis).3 Inmiddels heeft deze commissie rapport uitgebracht.
Het verdient aanbeveling in de toelichting op de inhoud van het rapport en
de samenhang met het wetsvoorstel in te gaan.11. Overeenkomstig het advies van de Raad is in paragaaf 9 van de
memorie van toelichting ingegaan op het rapport van de Commissie Strafvorderlijke
gegevensvergaring in de informatiemaatschappij.12. In de artikelen in het WvSv die betrekking hebben op het vorderen
van verkeersgegevens (de artikelen 126n en 126u) wordt het begrip «gebruiker
van telecommunicatie» voorzien van een omschrijving die
alleen voor het artikel zelf geldt. Deze omschrijving wijkt af van de omschrijving
in artikel 11.1 van de Telecommunicatiewet (waarin onderscheid wordt gemaakt
tussen gebruikers en abonnees), maar is ontleend aan artikel 1 van het Besluit
verstrekking gegevens telecommunicatie, een besluit dat op de Telecommunicatiewet
is gebaseerd.In de aftapartikelen (126m en 126t WvSv) komt het begrip «gebruiker»
eveneens voor; het wordt daar niet gedefinieerd. Kennelijk gaat het hier wel
om het begrip zoals gebruikt in de Telecommunicatiewet. De wetstechniek raakt
in de knoop in artikel 126bb WvSv: dit artikel bevat regels voor alle opsporingsbevoegdheden –
dus ook voor het aftappen en het vorderen van verkeersgegevens – en
gebruikt ook het begrip «gebruiker».De Raad beveelt aan, de begrippen «gebruiker» en «abonnee»
in de Telecommunicatiewet, WvSv en het Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie
te harmoniseren.112. Anders dan de Raad suggereert, is er geen aanleiding om tot een harmonisatie
van de begrippen «gebruiker» en «abonnee» in de Telecommunicatiewet,
het Wetboek van Strafvordering en het Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie
te komen. Voor zover het gaat om het begrip gebruiker in de artikelen 126n
en 126u van het Wetboek van Strafvordering en het begrip gebruiker in de artikelen
126m, 126t en 126bb van het Wetboek van Strafvordering, waarin het begrip
gebruiker anders dan in de voorgestelde artikelen 126n en 126u niet is gedefinieerd,
wordt opgemerkt dat het hier om een hetzelfde begrip gebruiker gaat. Dat de
definitie van het begrip gebruiker, dat overigens is ontleend aan de definitie
van het begrip in het Besluit verstrekkingen gegevens telecommunicatie, niet
in alle artikelen is opgenomen, doet aan deze vaststelling niets af. Bovendien
kan daaromtrent ook geen verwarring ontstaan. Het begrip gebruiker in de context
van zowel de desbetreffende artikelen in het Wetboek van Strafvordering als
van het genoemde besluit is (en moet) ruim (zijn): een ieder die gebruik maakt
van een openbare telecommunicatiedienst of een openbaar telecommunicatienetwerk
waarbij het indifferent is of deze een overeenkomst («abonnee is»)
heeft met de betreffende aanbieder van de dienst of het netwerk.Het begrip «gebruiker» in hoofdstuk 11 van de Telecommunicatiewet
heeft inderdaad een andere omschrijving. Deze omschrijving (evenals die van
«abonnee») geldt echter – zoals in de aanhef van artikel
11.1 van de Telecommunicatiewet ook nadrukkelijk is gestipuleerd – uitsluitend
voor dit hoofdstuk en de daarop berustende bepalingen; buiten hoofdstuk 11
van de Telecommunicatiewet heeft deze geen betekenis. De omschrijving van
gebruiker is voorts rechtstreeks ontleend aan artikel 2, onderdeel a, van
richtlijn 97/66/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997
betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer in de telecommunicatiesector; deze richtlijn is in hoofdstuk 11
van de Telecommunicatiewet omgezet. Het begrip gebruiker is daarbij gelet
op het feit dat het hier gaat om de bescherming van persoonsgegevens en de
persoonlijke levenssfeer beperkt tot de natuurlijke persoon. Gelet op het
voorgaande moet het dan ook uitgesloten worden geacht, dat de – inderdaad –
verschillende omschrijvingen van het begrip «gebruiker», die echter
een rol spelen in duidelijk verschillende contexten, tot verwarring aanleiding
kunnen geven.13. De verplichting om verkeers- of gebruikersgegevens te verstrekken
wordt opgelegd aan aanbieders van openbare telecommunicatiediensten, maar
ook aan aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken. De Registratiekamer
merkt op dat deze laatsten niet beschikken over zulke gegevens.2 Het standpunt van de Registratiekamer wordt bevestigd door de begrippensystematiek
van de Telecommunicatiewet, waarin abonnees en gebruikers per definitie alleen
diensten afnemen van aanbieders van openbare telecommunicatiediensten.3 Op dit punt wordt in de toelichting niet ingegaan.Het heeft geen zin een verplichting op te nemen die in de praktijk zonder
betekenis zal blijven. Het verdient aanbeveling de bepalingen aan te passen.13. De Raad merkt terecht op dat de verplichtingen om verkeers- of gebruikersgegevens
te verstrekken wordt opgelegd aan aanbieders van openbare telecommunicatiediensten,
maar ook aan aanbieders van openbaretelecommunicatienetwerken.
In hoofdstuk 13 van de Telecommunicatiewet (Bevoegd aftappen) en in de daarop
gebaseerde besluiten, maar ook in de artikelen betreffende het onderzoek aan
telecommunicatie in het Wetboek van Strafvordering, wordt geen onderscheid
gemaakt tussen enerzijds de aanbieders van openbare telecommunicatiediensten
en anderzijds de aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken. Deze lijn
wordt in het wetsvoorstel gevolgd. Met het standpunt van de Raad dat het geen
zin heeft een verplichting op te nemen die in praktijk zonder betekenis zal
blijven, wordt ingestemd. Indien de verplichting tot gegevensverstrekking
uitsluitend betekenis heeft voor aanbieders van openbare telecommunicatiediensten,
zou deze dan ook daartoe beperkt moeten worden. Een eventuele aanpassing dient
echter niet geïsoleerd, maar in samenhang met de regeling in hoofdstuk
13 van de Telecommunicatiewet en de daarop gebaseerde uitvoeringsregelingen –
waar immers dezelfde problematiek kan spelen – te worden bezien. Nu
het voornemen bestaat – en naar verwachting begin volgend jaar tot uitvoering
zal worden gebracht – om tot een evaluatie te komen van hoofdstuk 13
van de Telecommunicatiewet en de daarop gebaseerde uitvoeringsregelingen,
lijkt het aangewezen dat dit door de Raad gesignaleerde punt in dat kader
wordt behandeld.14. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij
het advies behorende bijlage.14. De redactionele kanttekeningen zijn, op de laatste na, verwerkt. Van
de gelegenheid is gebruik gemaakt ook enige andere redactionele verbeteringen
aan te brengen.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De waarnemend Vice-President van de Raad van State,E. L. BergIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Minister van Justitie,A. H. Korthals Bijlage bij het advies van de Raad van State van 10 juli 2001,
no. W03.01.0158/I, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.– In artikel I de onderdelen E en F omdraaien.– In artikel II wordt ervan uitgegaan dat in artikel 1 van de Wet
op de economische delicten (WED) al een verwijzing is opgenomen naar artikel
13.2a van de Telecommunicatiewet, een artikel dat is opgenomen in artikel
III van het wetsvoorstel computercriminaliteit II (kamerstukken II 1998/99,
26 671). Controleren of de WED inderdaad is of wordt aangevuld, nu wetsvoorstel
26 671 daarin niet voorziet.– In artikel III, onderdeel A (wijziging van artikel 3.10 van de
Telecommunicatiewet) «artikel 13.4, derde lid» wijzigen in: artikel
13.4, tweede lid.– Gelet op aanwijzing 79 van de Aanwijzingen voor de regelgeving,
in artikel IV, onderdeel B, onder C, «een verzoek op grond van de Wet
op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 19...» vervangen door: een
verzoek op grond van artikel 27 van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
19... Evenzo in artikel IV, onderdeel B, onder D, «een verzoek op grond
van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 19..» vervangen
door: een verzoek op grond van artikel 28 van de Wet op de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten 19...– In artikel V, onderdeel A, de voorgestelde tekst van artikel 27,
vierde lid, van het voorstel van Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
19.. herschrijven, aangezien telecommunicatieverkeer zich niet ergens kan
bevinden.– In artikel V, onderdeel A, in de voorgestelde tekst van artikel
28 van het voorstel van Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 19..
het vijfde lid, eerste volzin, schrappen, nu dit wordt geregeld in artikel
13.4, tweede lid, van de Telecommunicatiewet.XNoot1Paragraaf 4, onder «Tweede wijziging: Kring van personen en
doel van het onderzoek».XNoot2Paragraaf 3, onder «Verkeersgegevens, artikelen 126n en 126u».XNoot3Paragraaf 4, onder «Eerste wijziging: Reikwijdte van de bevoegdheid».XNoot1Paragraaf 2, onder «De bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens».XNoot1Paragraaf 3, onder «Gebruikersgegevens: artikelen 126na en
126ua.XNoot2Artikelen 127 en 141 WvSv juncto artikel 3 van de Politiewet; artikel
88 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.XNoot1Advies van 18 november 2000, kenmerk z2000–0478, bladzijde 10.XNoot2Paragraaf 12 (De adviezen over het conceptwetsvoorstel), voorlaatste
tekstblok.XNoot3Titel Vb WvSv.XNoot4Paragraaf 6 (Plaats in het Wetboek van Strafvordering), tweede tekstblok.XNoot1Kamerstukken II 1996/97, 25 403, nr. 3, blz. 49.XNoot2Advies Registratiekamer, bladzijde 12. Advies van de NOVA van 31 augustus
2000, kenmerk 3.1.2/7, bladzijden 6–7.XNoot3Paragraaf 12 (De adviezen over het conceptwetsvoorstel), derde tekstblok.XNoot1Artikel 27, derde lid, onderdeel d, van het voorstel van Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten 19.., Kamerstukken II 1997/98, 25 877, nr. 3;
idem 1999/2000, nr. 9.XNoot2Voorgestelde artikelen 126n en 126u WvSv.XNoot3Het gaat erom of, bijvoorbeeld, alleen www.overheid.nl kan worden opgevraagd,
of ook www.overheid.nl/burgers.html.XNoot1Kamerstukken II 2000/01, 23 490, nrs. 6h en 191, blz. 5; Kamerstukken
II 2000/01, 23 490, nr. 183, blz. 11–12.XNoot2Voorgesteld artikel 13.4, tweede lid, van de Telecommunicatiewet.XNoot3Paragraaf 9 (Andere wetgevingsvoorstellen).XNoot1Zie ook aanwijzing 55 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.XNoot2Advies Registratiekamer, bladzijde 11.XNoot3Artikelen 11.1 en 1.1, onderdelen d en e, van de Telecommunicatiewet. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28059-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl