Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2001; Verslag algemeen overleg over de actuele situatie in de Russische Federatie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-V, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-V nr. 3

27-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2001nr. 3VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 27 september 2000De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 7 september 2000 overleg gevoerd met minister Van Aartsen over de actuele situatie in de Russische Federatie (DEU-456/00).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van Baalen (VVD) waardeerde het dat
de minister bij de ramp met de Koersk zijn medeleven heeft betuigd en daarnaast
hulp heeft aangeboden bij het onderzoek naar de berging.Minder verheugd was hij over de voorliggende brief van de minister d.d.
5 september 2000, want daarin wordt niet zozeer ingegaan op de Nederlandse
strategie inzake Rusland in een breder perspectief. In de brief wordt voornamelijk
op de actualiteit ingegaan en veel minder op het langetermijnbeleid, waarvoor
de brief was bedoeld. Voor de relatie met Rusland is het van belang dat er
een duurzame oplossing komt voor het conflict met Tsjetsjenië. Het gezond
maken van de Russische economie in relatie tot het milieu is eveneens een
belangrijk thema. Evenzeer van belang is het vestigen van de «rule of
law» in Rusland en het afbreken van de gevestigde machtsposities. Dat
vormt wellicht zelfs het kernpunt. Er wordt veel gesproken over het terugdringen
van de dominante positie van de oligarchen in de Russische samenleving, maar
er wordt weinig op basis van de wet gedaan om hun invloed te beperken. Voorts
is de bijdrage van belang die Rusland kan leveren op het terrein van de internationale
wapenbeheersing, alsmede de rol van Rusland in de OVSE en de VN-Veiligheidsraad
bij het oplossen van conflicten of conflicthaarden. Op deze punten vernam
hij graag de integrale visie van de minister, met name op de rol die Nederland
daarbij kan vervullen. De Nederlandse rol in internationaal verband zal vaak
bescheiden zijn, maar er zijn ook mogelijkheden op bilateraal gebied. Waarom
komt deze bredere visie in de voorliggende brief niet naar voren?Vervolgens constateerde hij dat het nieuwe buitenlandse beleid van president
Poetin meer is gericht op het nabije buitenland van Rusland in casu de gebieden
die tot de vroegere Sovjet-Unie behoorden. Van belang is evenwel dat Rusland
zich niet zozeer op dit zogenaamde nabije buitenland richt –
een term die Nederland niet dient te erkennen – maar met name op de
versterking van de interne economie en de rechtszekerheid.Ook sprak de heer Van Baalen de verwachting uit dat de humanitaire situatie
in Tsjetsjenië zal verslechteren, gezien het feit dat de winter op komst
is. Met het oog daarop kreeg hij graag een toelichting op de wijze waarop
de toegang van humanitaire organisaties in de winter geregeld is. Hij vroeg
ook binnen welke termijn de Russische Federatie, volgens Nederland, uiteindelijk
moet hebben voldaan aan zijn toezeggingen met betrekking tot de situatie in
Tsjetsjenië.Onder verwijzing naar de teleurstelling die de heer Van Baalen uitdrukte
over de brief, meldde de voorzitter dat in dit
geval door de griffie namens de commissie inderdaad was gevraagd om een brief
over de actuele situatie in Rusland, zodat de brief wel had beantwoord aan
het verzoek van de Kamer.De heer Hoekema (D66) wenste met name de Nederlandse
inzet en de Nederlandse invloed ten aanzien van Rusland centraal te stellen.
Op zichzelf constateerde hij dat president Poetin wellicht een belofte is
voor het land zelf en ook voor de relatie van Rusland met het Westen, maar
het leek hem niet verstandig als alle kaarten op één persoon,
zoals vroeger bij Gorbachov en Jeltsin, worden gezet.Op zichzelf volgde hij de tweesporenbenadering van het kabinet: enerzijds
het openhouden van de dialoog met Rusland en anderzijds kritiek op Rusland
vanwege met name de ernstige schending van de mensenrechten in Tsjetsjenië.
Hij kreeg graag de beschikking over de ontwerpvoorstellen die in de EU worden
besproken inzake de nieuwe EU-strategie met betrekking tot Rusland. Ook kreeg
hij graag een toelichting op de wijze waarop de dialoog met Rusland zich in
NAVO-verband ontwikkelt. Is het juist dat met name Rusland de inhoud van deze
dialoog redelijk beperkt houdt, waardoor het niet lukt om ten diepste in te
gaan op zaken als Kosovo en wapenbeheersing/non-proliferatie? Het zou goed
zijn als de dialoog in de joint permanent council meer body krijgt. Verder
informeerde hij naar het bilateraal overleg tussen Nederland en Rusland. Vindt
dergelijk overleg plaats over de non-proliferatie of over zaken die in de
Veiligheidsraad zijn geagendeerd?Naar aanleiding van het drama met de Koersk verwees hij naar een eerder
drama met de Komsomolets. Al jaren geleden heeft Nederland een aanbod gedaan
om de berging daarvan te verzorgen. Ligt dat aanbod nog op tafel, zal Rusland
daar nog op reageren, komt dit dossier opnieuw ter sprake na het drama met
de Koersk? Wat is de reactie van Rusland op het aanbod van Nederland om f 500 000
ter beschikking te stellen voor een haalbaarheidsstudie naar de berging van
de Koersk?De heer Hoekema wees er vervolgens op dat Nederland de afgelopen jaren
veel werk heeft gemaakt bij het aanbieden van (financiële) faciliteiten
voor het opruimen van chemische wapens in Rusland. Is dat programma thans
daadwerkelijk in uitvoering of zijn er nog steeds problemen in Rusland om
dit soort zaken effectief aan te pakken? Wil Nederland ook bij het opruimen
van nucleaire wapens een vergelijkbare rol spelen?Voorts informeerde hij naar de nieuwe samenstelling van de Russische Federatieraad.
Wat houdt de verandering in de samenstelling exact in en wat is daarvan de
betekenis? Nog belangrijker zijn de staatsrechtelijke hervormingen die in
Rusland op til zijn, zoals de ingevoerde mogelijkheid tot ontslag van regionale
leiders en de invoering van een bestuurslaag met gouverneurs-generaal. Eveneens
toonde hij zich verheugd over de schijnbare aantasting van de positie van
de oligarchen in Rusland, want alles wat bijdraagt tot een versterking van
de rechtsstaat is welkom.Tot slot constateerde hij dat Rusland zijn toezeggingen inzake Tsjetsjenië
nog steeds niet is nagekomen, bijvoorbeeld als het gaat om de toegang van internationale organisaties, het systematische onafhankelijke onderzoek
naar schending van mensenrechten en het bereiken van een politieke oplossing.
De vraag is dan ook wat tot op heden wel is gerealiseerd van de toezeggingen.
In hoeverre wordt werk gemaakt van het daadwerkelijk aanklagen, vervolgen
en berechten van diegenen die verantwoordelijk zijn voor de gruweldaden in
Tsjetsjenië? In mei hebben Poetin en zijn collegae in het Kremlin hierover
veelbelovende uitlatingen gedaan, maar daarvan is tot dusver nog weinig terechtgekomen.
Nog steeds is het geweld in Tsjetsjenië niet opgehouden, nog steeds zijn
er filtratiekampen en nog steeds zijn er vermisten. Het onderzoek naar de
schending van de mensenrechten is dan ook nog onverkort van belang. Wat heeft
de Russische speciale vertegenwoordiger van de president inzake mensenrechten
in de Tsjetsjeense republiek precies te zeggen, wat zijn diens bevoegdheden,
is hij al met onderzoek bezig en wat houdt de onderzoekscommissie in? Het
leek hem van belang dat de minister in het kader van de EU en de Raad van
Europa druk op Rusland blijft uitoefenen, opdat de door Rusland gedane toezeggingen
worden nagekomen. De statenklacht blijft nog boven de markt hangen. In het
komende najaar kan, als blijkt dat Rusland zijn toezeggingen niet nakomt,
een nadere positie op dit punt worden bepaald.De heer Van Dijke (RPF/GPV) was ook enigszins
teleurgesteld over de inhoud van de brief, die inderdaad vooral beschrijvend
van aard was en weinig inging op de strategie of de ambitie van de minister
op sommige punten.Hij stelde voorop dat bijna alle in samenhang met Rusland te bespreken
onderwerpen een probleem blijken te vormen. Het is zaak om oog te houden voor
de gigantische problemen waarvoor Rusland staat. Het is dan ook een illusie
om snel resultaat te verwachten, want Rusland is op veel punten eenvoudigweg
niet in staat om snel datgene te doen wat zou moeten worden gedaan. Dat laat
onverlet dat er op het gebied van de schending van de mensenrechten wel degelijk
betekenisvolle stappen kunnen worden gezet.Hij releveerde vervolgens dat, naast de dialoog, ook druk op Rusland moet
worden uitgeoefend om tot een politieke oplossing voor het conflict met Tsjetsjenië
te komen. Het is eveneens geboden om daadwerkelijk hulp te verstrekken daar
waar de nood erg hoog is. Feit is dat de vluchtelingenproblematiek in Tsjetsjenië
zich verdiept en dat de komende winter een extra probleem zal vormen, terwijl
Rusland financieel niet in staat is om humanitaire hulp te verlenen. Is het
mogelijk om voor de komende winter opvang voor de vluchtelingen te bieden,
bijvoorbeeld door het plaatsen van units en dergelijke? Welke initiatieven
worden ondernomen om de vluchtelingen voor de komende winter perspectief te
bieden? Worden alle bestaande mogelijkheden voldoende benut om hulp te kunnen
geven, ook via non-gouvernementele organisaties?Ook informeerde de heer Van Dijke naar de laatste stand van zaken met
betrekking tot onderzoek en/of toezicht door de OVSE in de kampen waar Tsjetsjeense
strijders worden vastgehouden. Wat is de visie van de minister op het tot
stand brengen van een stabiliteitspact voor de regio van de noordelijke Kaukasus?
Is zijn opvatting op dat punt inmiddels gewijzigd? Het gaat niet alleen om
het probleem van Rusland en derhalve is het geboden om alle mogelijkheden
voor het tot stand brengen van een stabiliteitspact te benutten.Mevrouw Vos (GroenLinks) vond het eveneens
jammer dat de brief geen informatie biedt over de inzet van de Nederlandse
regering inzake de situatie in Rusland. Feit is dat het bijzonder slecht gaat
in Rusland. Europa heeft zich tot dusver veel te afzijdig gehouden van wat
daar gebeurt, zowel in kritische als in ondersteunende zin. Een veel actievere
houding van Nederland ten aanzien van Rusland is geboden, zowel
in Europees verband als in andere internationale verbanden.Zij vond het niet eenvoudig te beoordelen in hoeverre de ontwikkelingen
sinds het aantreden van president Poetin als positief zijn te kenschetsen.
Enerzijds wordt gewerkt aan bepaalde hervormingen van het staatsbestel. Anderzijds
lijkt president Poetin een meer autoritaire werkwijze te kiezen. Op welke
wijze kijkt de minister aan tegen de ontwikkelingen op het gebied van mediavrijheid,
vrijheid van organisatie, burgerparticipatie en dergelijke? Wat is zijn visie
op de institutionele veranderingen die in Rusland van kracht zijn geworden?Zij benadrukte vervolgens dat de situatie in Tsjetsjenië onverminderd
de aandacht vraagt. Rusland is nog steeds niet gestart met het voeren van
politieke onderhandelingen met de Tsjetsjeense strijders, zoals wel was toegezegd.
Er is sprake van een drama, van een uitzichtloze situatie. Van Russische zijde
gebeuren er zaken die absoluut niet kunnen, terwijl ook aan de kant van de
Tsjetsjeense strijders sprake is van radicalisering. De bevolking zit ertussen
en is daarvan het slachtoffer. Welke druk is er nu om ervoor te zorgen dat
het internationaal onderzoek naar de schending van mensenrechten daadwerkelijk
plaatsvindt? Welke acties onderneemt de minister op dit punt? Een nationaal
onderzoek van Rusland op dit punt kan niet voldoende zijn. Gezien de situatie
in Tsjetsjenië, is er nog steeds aanleiding voor een statenklacht tegen
Rusland. Is de minister ook van mening dat er in het kader van de Raad van
Europa onderzoek moet worden gedaan naar de mogelijkheden van zo'n statenklacht?
Zijn de mogelijkheden onderzocht voor het indienen van een statenklacht in
het kader van het BUPO-verdrag? Is de minister bereid om daartoe alleen of
met gelijkgezinde landen over te gaan? Blijkt het voor internationale organisaties,
zoals het Rode Kruis, nog steeds problematisch om toegang te krijgen tot detentiecentra
in Tsjetsjenië? Ook sloot zij zich aan bij het pleidooi voor een stabiliteitspact
voor de noordelijke Kaukasus. Het zou een goede zaak zijn als Nederland in
dezen het initiatief neemt.Mevrouw Vos constateerde vervolgens dat de economische situatie voor de
bevolking in Rusland dramatisch is. Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit de situatie
in gevangenissen, die echt onmenselijk is. Er is sprake van schending van
mensenrechten. Wordt ook daarvoor de aandacht gevraagd in de dialoog met Rusland
en in de besprekingen in het kader van de Raad van Europa? Tevens dient daarbij
aandacht te worden geschonken aan de situatie in het leger rond mishandelingen
en dergelijke. Met het oog daarop vroeg zij naar de mogelijkheden om iets
te doen voor de grote groep dienstweigeraars.Voorts vroeg zij de aandacht voor de rampzalige milieusituatie in Rusland.
In dat verband pleitte zij voor een groot hulpprogramma ten behoeve van het
opruimen van gezonken kernonderzeeërs. Ten aanzien van de gehele milieuproblematiek,
bijvoorbeeld de ontbossing, is een forse inzet van de Europese Unie en andere
instanties noodzakelijk. De wetgeving holt immers achteruit en het toezicht
evenzeer.Tot slot vroeg zij naar de visie van de minister op het huidige IMF-beleid
inzake Rusland. In het verleden zijn op dit punt ernstige fouten gemaakt die
aan de huidige slechte situatie van Rusland hebben bijgedragen. Het meest
te betreuren is dat er zoveel rijkdommen in de zakken van de oligarchen zijn
beland. Ook op dat punt zou zij een kritischer opstelling van de regering
waarderen.De heer Koenders (PvdA) stelde de vraag aan
de orde of Rusland een echte partner in Europa zal worden waarmee allerlei
vormen van samenwerking kunnen worden verdiept dan wel of het een land blijft
waarvan de lotsbestemming ten dele onduidelijk is, zodat klassieke buitenlandspolitieke
elementen de boventoon zullen moeten voeren. Een antwoord op deze vraag is
nu niet te geven, zodat een combinatie van beide zaken voorlopig aan de orde
blijft. De vraag is ook of snel een democratie en een sociale
markteconomie tot stand kunnen komen in een land zonder democraten en ondernemers.Hij memoreerde voorts dat de zwakte van Rusland op dit moment meer een
probleem vormt dan de (militaire) kracht. Rond de ramp met de Koersk is een
aantal oude politieke vormen en gedachten teruggekomen, maar tegelijkertijd
blijkt dat de kritiek daarop is toegenomen. In economisch opzicht is het onduidelijk
in hoeverre de heer Poetin overgaat tot een kleinere, minder autocratische
maar wel effectieve staat op het terrein van belastingwetgeving en dergelijke.
De nieuwe veiligheidsdoctrine van Rusland is enerzijds realistischer geworden
door te stellen dat er meer samenhang moet komen tussen de economische en
de machtspositie van Rusland. In het geval van de kernwapens is dat evenwel
minder het geval. De kern van de zaak blijft gelegen in de situatie van de
burgers in Rusland, het armoedeprobleem, de beknechting van de vrije pers
en de situatie in Tsjetsjenië.De heer Koenders was van opvatting dat de westerse politiek inzake Rusland
thans te zeer gericht is op personen, te centralistisch van aard is met te
weinig aandacht voor de regio's en te zeer op de korte termijn is gericht.
Een langetermijnstrategie is geboden met alle realisme van dien. Een wat meer
kritische benadering van de nieuwe president is ook op haar plaats, hoewel
het thans nog te vroeg is om een definitief oordeel over de heer Poetin te
vellen. In de uitspraken van Poetin vormen eenheid, moraliteit, waardigheid
en vredeswil de centrale begrippen, terwijl daarentegen veel minder te horen
is over democratie en pluriformiteit. Onduidelijk is of Poetin een cesuur
weet te creëren in het interne beleid. Als wordt getracht om alles centraal
te regelen, dan zal dat leiden tot allerlei negatieve effecten. Overigens
leek het hem volstrekt overdreven om in analyses in te gaan op het gevaar
van een nieuwe koude oorlog, want achter het Kremlin doemt het beeld op van
een divers land met enorm veel krachten die zich ook op het Westen of op andere
manieren van denken en handelen richten.Het leek hem geboden dat Nederland en ook de EU zich in hun strategie
ten aanzien van Rusland meer te richten op de zwakte van dat land als centraal
probleem. De EU kwijt zich onvoldoende van haar coördinerende rol bij
initiatieven op dit punt, zoals de assistentie bij het opruimen van nucleaire
wapens, armoedeprojecten de milieuproblematiek en dergelijke. Daarbij gaat
het vaak om projecten die op de korte termijn en op bepaalde regio's zijn
gericht. Van belang is dat de Nederlandse regering een en ander in EU-verband
tracht te corrigeren. Ook vernam hij graag de visie van de minister op een
eventueel toekomstig NAVO-lidmaatschap van Rusland met het oog op een intensivering
van de samenwerking op militair terrein. Op zichzelf leek het hem goed dat
dit perspectief op termijn wordt geopend.Hij sloot zich aan bij de opmerkingen over het handhaven van druk op Rusland
vanwege de situatie in Tsjetsjenië, hetgeen past bij de door de Kamer
aangenomen motie-Timmermans. Allereerst vond hij het noodzakelijk om toegang
van de OVSE te waarborgen, zij het dat een onderzoek secundair is aan het
belang van politieke onderhandelingen. Daarnaast dient er daadwerkelijk hulp
te worden geboden aan de vluchtelingen ter plaatse, want het programma voor
de komende winter is bepaald onvoldoende om de nood te lenigen. Eveneens is
van belang om na te gaan wat de mogelijkheden zijn voor een soort stabiliteitspact
voor de Kaukasus. De enorme problemen in de regio maken immers een gezamenlijke
inspanning noodzakelijk. Ook in strategisch opzicht is een dergelijk pact
van belang, gezien het feit dat Rusland bij Europa hoort. In hoeverre houdt
Nederland zich met dit punt bezig, opdat de politieke discussie in dezen niet
op marginaal niveau blijft?Ook informeerde hij ernaar of Nederland nog bevordert dat het «energy
charter», het mooie idee van oud-premier Lubbers, daadwerkelijk invulling
krijgt. Tevens wees hij op het gevaar van grootschalige programma's voor
Rusland. Hij zag meer in het stimuleren van decentrale en tevens langetermijnrelaties
tussen steden en instellingen in Nederland en Rusland, zoals NGO's, bedrijven,
universiteiten en kamers van koophandel. Van belang is dat het ministerie
van Economische Zaken hierbij actief wordt betrokken. De nadruk moet dan liggen
op de investering in de nieuwe generatie Russen, want van hen moet het voornamelijk
komen. De huidige projecten zijn vaak vooral gericht op die Russen die op
het punt van vernieuwing al enigszins zijn opgegeven. Van belang is dat de
projecten voor uitwisseling van managers (PUM) worden voortgezet, waarbij
ook de mogelijkheid moet worden geboden om microkredieten te verstrekken.
Deze kunnen namelijk vaak een enorme spin-off met zich brengen. Ook de evaluatie
van het FMO-programma voor Rusland is van groot belang, gezien de ontwikkeling
van het bedrijfsleven. Ten slotte informeerde hij ernaar of de minister met
staatssecretaris Bos de mogelijkheden wil nagaan voor een samenwerking op
belastinggebied met Rusland, gezien het belang daarvan voor de ontwikkeling
van dat land.De heer Verhagen (CDA) memoreerde dat het
onduidelijk is welke ontwikkelingen in Rusland onder president Poetin de overhand
zullen krijgen. Enerzijds wordt gestreefd naar een grotere rechtszekerheid,
rechtsgelijkheid, consistentie in beleid en effectiviteit van de overheid.
Anderzijds zijn er zorgelijke tendensen op het punt van de inperking van de
persvrijheid en de schending van de mensenrechten. Het is van belang om meer
duidelijkheid te krijgen om de samenwerking in bilateraal en met name Europees
verband vorm te geven. Nu is het bijvoorbeeld de vraag in hoeverre het TACIS-programma
onder de huidige omstandigheden de noodzakelijke bijdrage kan leveren. Kan
dit programma volgens de minister daadwerkelijk een bijdrage aan de constructieve
krachten in Rusland leveren?Ten aanzien van de coördinerende rol van de EU bracht hij naar voren
dat juist voor Rusland sprake is van een gemeenschappelijke strategie op basis
van het Verdrag van Amsterdam. Tegelijkertijd blijken lidstaten nog te veel
afzonderlijk van elkaar te opereren. De vraag is ook in hoeverre het Nederlandse
beleid onderdeel uitmaakt van de gemeenschappelijke strategie. Van belang
is immers dat de activiteiten van de onderscheiden lidstaten niet in strijd
zijn met de gemeenschappelijke strategie. Lidstaten kunnen op een aantal terreinen
wel degelijk bilateraal beleid voeren, zoals Nederland bijvoorbeeld heeft
gedaan op het gebied van het midden- en kleinbedrijf, maar dat dient dan niet
haaks te staan op de gemeenschappelijke strategie van de EU. Dat is zowel
voor een constructieve bijdrage aan de hervormingen in Rusland als voor het
opvoeren van druk op bepaalde terreinen nog altijd de meest effectieve weg.Vervolgens memoreerde de heer Verhagen dat de regering in het verleden
juist voorstander was van het lidmaatschap van Rusland van de Raad van Europa,
omdat dit een gelegenheid bood om Rusland aan te spreken op schending van
de mensenrechten. Nog afgezien van de specifieke situatie in Tsjetsjenië,
biedt de situatie van de mensenrechten in Rusland bepaald geen reden tot vrolijkheid.
Rusland dient dan ook veel meer te worden aangesproken op de verplichtingen
die het lidmaatschap van de Raad van Europa met zich brengt. Wat betreft Tsjetsjenië,
heeft Nederland voortdurend gesteld dat men niet alleen woorden maar ook daden
van Russische zijde wil zien. Het kan echter niet bij dit soort gratuite uitspraken
blijven, want dat houdt een keer op. Gelet op het feit dat Rusland geen enkele
van zijn toezeggingen inzake Tsjetsjenië is nagekomen, moet Nederland
de mogelijkheid voor het afzonderlijk indienen van een statenklacht veel serieuzer
onderzoeken dan tot op heden is gebeurd. Ook dat kan immers niet altijd maar
boven de markt blijven hangen. Hij sloot zich aan bij de opmerkingen die zijn
gemaakt over de toegang van internationale organisaties tot Tsjetsjenië. Tot slot sprak hij zijn waardering uit voor het Nederlandse aanbod inzake
de berging van de Koersk. In dat verband wees hij op de activiteiten die Nederland
in het verleden met betrekking tot de Komsomolets heeft ontplooid. Hij verzocht
de minister dan ook om in internationaal verband het initiatief te nemen voor
een onderzoek naar een grootschalige aanpak bij de berging van kernonderzeeërs.Het antwoord van de ministerDe minister was met de heer Koenders van mening
dat de ramp met de Koersk en de brand in de Ostankinotoren duidelijk hebben
gemaakt dat het probleem van Rusland niet zozeer de kracht van de federatie
als wel haar zwakte betreft. President Poetin richt zich thans op de «rule
of law», de transparantie van het beleid, de rechtszekerheid, een effectievere
overheid en minder macht voor de regio's. De bedoeling is dat de regionale
leiders hun vertegenwoordigers benoemen in de nieuwe Federatieraad, terwijl
ook uit de lokale parlementen een vertegenwoordiger zal worden gekozen. Deze
raad zal in permanente zitting bijeen zijn. Het grote probleem van Poetin
is dat Rusland nog geen echte «civil society» kent, dat de «civil
society» zich maar moeilijk kan ontplooien en dat men moet leren omgaan
met nieuwe vrijheden. Het is een illusie om te denken dat dit van de ene op
de andere dag tot stand zal komen, want van tijd tot tijd zijn nog steeds
reflexen uit de oude tijd zichtbaar. Dat speelde ook een rol bij het drama
rond de Koersk. Met de heer Hoekema vond hij het onjuist om alle kaarten op
één persoon te zetten, want een samenleving is altijd veel breder
dan alleen de man of de vrouw aan de top. Maar in het geval van Rusland speelt
de president, gezien zijn bevoegdheden, natuurlijk wel een belangrijke rol.
In internationaal-politieke zin zijn er dan ook niet veel meer mogelijkheden
dan wél zaken te doen met de president van de Russische Federatie en
zijn regering.Voorts wees hij erop dat president Poetin sinds zijn inauguratie nogal
wat initiatieven heeft genomen en daarbij niet heeft geschuwd om te tornen
aan gevestigde belangen. Eind juli heeft de president in een gesprek met de
zakelijke elite duidelijk gemaakt geen prijs te stellen op een al te grote
verwevenheid tussen de politiek en de zakenwereld. In ieder geval vond hij
politieke bemoeienis van de kant van oligarchen de verkeerde weg. Kernpunt
in zijn beleid is een versterking van de effectiviteit van de staat, hetgeen
ook zeker noodzakelijk is. In die zin verdienen veel van de voorgestelde maatregelen
en hervormingen ook steun. Poetin en zijn regering wijzen op het belang van
de vrije media, op de rol van de «civil society» en de noodzaak
van economische vrijheid voor een voorspoedige ontwikkeling. Gegeven de omgeving
waarin de president moet werken, zal evenwel nauwgezet moeten worden gevolgd
hoe deze beginselen vervolgens in de praktijk worden gerespecteerd en gerealiseerd.
Het streven naar een sterke staat brengt immers ook bepaalde risico's met
zich. Van groot belang is om daarbij vooral steun te verlenen aan die elementen
die bijdragen aan een grotere rechtszekerheid en transparantie van handelen
van de overheid. Derhalve is ook afgesproken dat het TACIS-programma zich
moet richten op activiteiten die de randvoorwaarden scheppen voor de ontwikkeling
van de democratische rechtsstaat en de markteconomie. Het is dus niet de bedoeling
om de TACIS-middelen nu te besteden aan infrastructurele projecten. Nederland
wenst met name aandacht te schenken aan al die plannen, projecten en ideeën
die kunnen bijdragen aan de opbouw van een «civil society» en
van een pluriforme maatschappij in de Russische Federatie, waarbij ook het
belang van pluriforme media van groot belang is. Een en ander zal zijn gevolgen
hebben voor het MATRA-programma, want het is inderdaad zaak om dit soort projecten
te steunen.Hij deelde voorts mede dat aan de Russische Federatie de suggestie is
gedaan om bij het Nederlandse aanbod om te helpen bij het onderzoek naar
de berging van de Koers te denken aan een soortgelijk model als bij de Komsomolets
is gekozen. Volgende week zal de Russische minister van buitenlandse zaken
worden gevraagd naar zijn reactie op het Nederlandse aanbod. Nederland is
ook bereid om in meer algemene zin zijn bijdrage te leveren aan het opruimen
van de puinhopen die zich in de Russische marinehavens hebben opgestapeld,
hetgeen ook onderdeel uitmaakt van het verdrag dat thans ter goedkeuring bij
de Kamer ligt. In totaal is voor samenwerking bij het onschadelijk maken van
nucleaire en chemische wapenvoorraden een bedrag gereserveerd van ruim 30
mln. Gezien de kosten die aan operaties als de berging van de Koersk zijn
verbonden, is het uitgesloten dat alleen de Russische Federatie of een beperkt
aantal landen de financiering voor hun rekening nemen. Dat impliceert dan
ook dat een internationale actie geboden is, maar allereerst moeten de feiten
worden onderzocht: wat moet er precies gebeuren, wat gaat het kosten, wat
is nu echt het probleem? Overigens is men zich ook op topniveau in Rusland
wel degelijk zeer bewust van de ramp die zich in sommige gebieden van het
land afspeelt vanwege het dumpen van nucleair afval. Bij de benadering van
Rusland moet echter ook rekening worden gehouden met het gegeven dat het om
een trots land en een trots volk met een grote historie gaat. Als de juiste
basisbenadering wordt gekozen, dan kan men een heel eind komen.Wat betreft de strategie van de Europese Unie inzake Rusland, is inderdaad
sprake van een tweesporenaanpak van enerzijds het voeren van de dialoog met
Rusland, waarbij ook kritische opmerkingen kunnen worden gemaakt en anderzijds
de ontwikkeling van een langetermijnrelatie met Rusland. De besluitvorming
in de Algemene Raad van 10 juli jl. mede op basis van de brief van de Franse
ministers Fabius en Védrine vormt een goed voorbeeld van deze tweesporenaanpak.
Ook daarbij wordt de nadruk gelegd op steun aan die hervormingen die de randvoorwaarden
vormen voor de bevordering van een democratische rechtsstaat, een moderne
economie en een moderne maatschappij in de Russische Federatie. Wellicht dat
dit ook aan de orde komt tijdens de EU-Ruslandtop die in oktober 2000 in Parijs
zal plaatsvinden. Een dergelijke strategie gaat veel verder dan de bekende
gemeenschappelijke strategie van de EU. Dit soort gemeenschappelijke strategieën
blijkt immers vaak zeer algemeen van aard te zijn, hetgeen dan ook geldt voor
de uitvoeringsprogramma's die op basis daarvan tot stand komen. Nadeel is
dan dat daarover niet met een gekwalificeerde meerderheid kan worden besloten,
zoals het Verdrag van Amsterdam mogelijk maakt. Op dat punt heeft Europa bij
zijn gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid nog een lange weg
te gaan.Minister Van Aartsen attendeerde er voorts op dat de ontwikkelingen op
het gebied van de media en de non-gouvernementele organisaties (NGO's) aantonen
hoe kwetsbaar het middenveld in de Russische Federatie nog is en hoe machtig
overheidsinstanties zich vaak nog voelen bij de interpretatie en de uitoefening
van hun functie. Het is echter gevaarlijk om aan de hand van specifieke incidenten
te spreken van een trend. Bij verschillende overheidsinstanties bestaan nog
steeds resten van de oude bestuurstraditie, terwijl het in de praktijk met
regelmaat op alle niveaus voorkomt dat zakelijke en politieke belangen worden
gemengd en tegen elkaar worden uitgespeeld. In zijn uitspraken van de afgelopen
periode heeft president Poetin juist aangegeven dat hij daartegen een dam
wil opwerpen. Er is sprake van rechtsonzekerheid, kritische media en NGO's
worden geïntimideerd en er zijn problemen bij de executie van straffen.
Het gaat in dezen dan ook om een verschijnsel dat continu de aandacht krijgt
in bilaterale en overige contacten met de Russische Federatie.Hij gaf ook te kennen dat de problematiek van Tsjetsjenië in de relatie
tussen de Europese Unie en de Russische Federatie en in de relatie tussen
EU-lidstaten met de federatie telkenmale reden is voor een kritische benadering
van de positie van de Russische Federatie. Zo is het zeer kwalijk dat de toegang van de OVSE-missie naar Tsjetsjenië, zoals was afgesproken
op de OVSE-top in Istanboel, nog steeds niet is geregeld. Moskou zal zich
werkelijk moeten realiseren dat geen gemarchandeer met of sluipende aanpassing
van het in Istanboel vastgelegde mandaat zal worden geaccepteerd. Ook vindt
geen echt onafhankelijk onderzoek plaats naar de schending van mensenrechten
in Tsjetsjenië. De «national public commission on investigating
crimes and ensuring human rights in the North Caucasus» stelt zichzelf
brede en algemene doelen, inclusief het faciliëren van de politieke dialoog.
Probleem is echter dat de commissie geen werkelijk concreet mandaat van de
Russische president en de Russische regering heeft en dus ook niet beschikt
over een eigenstandige machtspositie. Zij beschikt in wezen over beperkte
middelen. Daarnaast is er nog een commissie van de Doema, die heeft aangekondigd
hoorzittingen te zullen houden over de mensenrechtensituatie in Tsjetsjenië.Een team van experts van de Raad van Europa is sinds juni actief voor
het bureau van Kalamanov, overigens uit veiligheidsoverwegingen deels buiten
Tsjetsjenië. Het lokaal personeel van het bureau doet mee aan trainingen
en heeft ook Straatsburg bezocht. Men is begonnen om op reguliere basis burgers
met klachten te ontvangen, informatie te verzamelen en in voorkomende gevallen
te bemiddelen. In een aantal gevallen kon men ook succesvol ingrijpen, bijvoorbeeld
bij het ongegrond langdurig in hechtenis houden van Tsjetsjenen die van opstandige
activiteiten werden verdacht. De militaire aanklager heeft een klein aantal
zaken in onderzoek genomen tegen militairen die zich schuldig zouden hebben
gemaakt aan mensenrechtenschendingen. Het Internationale Rode Kruis kan zijn
activiteiten binnen Tsjetsjenië uitoefenen, al blijft de veiligheidssituatie
een probleem. De Russische autoriteiten werken ook aan het opzetten van een
systeem van juridische bijstand en van civiele rechtspraak. Dit soort positieve
tekenen zijn de resultante van de continue internationale druk die op de Russische
Federatie is uitgeoefend. Ook de Russische Federatie wil immers een bepaalde
statuur hebben in de internationale gemeenschap. Daarom blijkt de «foreign
policy-elite», die uiteraard ook in de Russische Federatie aanwezig
is, gevoelig te zijn voor dit soort druk.In dit kader benadrukte de minister dat de Europese Unie alle eisen richting
de Russische Federatie heeft herhaald in de verklaring van 10 juli jl. naar
aanleiding van de TACIS-besluiten. Het is weinig zinvol om in dezen een deadline
te stellen, want die blijken in het algemeen in de internationale politiek
niet te werken en zullen in dit specifieke geval zeker geen vruchten afwerpen.
Het onderhavige onderwerp zal wel op de agenda staan van de besprekingen tussen
de EU en de Russische Federatie in oktober en eveneens aan de orde komen tijdens
zijn gesprek van volgende week met de Russische collega van buitenlandse zaken.
Nederland heeft overigens als enige lidstaat van de EU gezegd dat het sanctiepakket
van de Raad van Europa boven de markt blijft hangen zolang de Russische Federatie
niet haar toezeggingen nakomt. De Nederlandse regering is geen voorstander
van het alleen indienen van een statenklacht tegen Rusland. Nederland is in
het verleden overigens zeer actief geweest om het onderhavige thema op de
agenda te zetten. De inspanningen moeten echter wel effectief zijn en het
beoogde resultaat opleveren, terwijl daarnaast de bilaterale dialoog tussen
de Russische Federatie en de Nederlandse regering niet in gevaar mag komen.
De bilaterale dialoog met de Russische Federatie in en rond de Veiligheidsraad
is thans goed. Het contact met Rusland in de «joint permanent council»
van de NAVO is evenwel nog niet substantieel van aard, want in dit verband
komt het contact slechts schoorvoetend weer tot stand. Van belang is om dit
contact tot stand te brengen, alleen al om beter inzicht te krijgen in de
nieuwe Russische defensiestrategie.Het idee van een stabiliteitspact voor de Kaukasus heeft in de Europese
Unie enige aandacht gekregen. Op zichzelf onderschrijft men in EU-verband
de voordelen die een dergelijk pact kan hebben, maar de ontwikkeling ervan
staat nog in de kinderschoenen. Er wordt inmiddels nagedacht over het bieden
van hulp, ook aan de zuidelijke Kaukasus. Het blijkt echter niet te werken
als ministers alleen prachtige verklaringen afgeven en vervolgens honderden
miljoenen ter beschikking stellen als er nog geen concrete projecten met de
bijbehorende projectorganisatie voorliggen. Als tot dit soort plannen wordt
besloten, moeten zij ook goed worden aangepakt en dat zal dan ook enige tijd
vergen. Van belang is dat daarbij ook de hoge vertegenwoordiger Patton een
rol speelt. Hoe het ook zij, de hoofdeigenaar van het probleem is en blijft
de Russische Federatie. Bij de hulp aan vluchtelingen is sprake van een ander
thema. De afgelopen periode heeft Nederland daarvoor 5 mln. ter beschikking
gesteld aan het ICRC, verschillende VN-organisaties en NGO's. Daarnaast wordt
bezien welke bijdrage Nederland kan leveren in een programma op dit punt in
het kader van het wereldvoedselprogramma. Als er zinnige en uitvoerbare verzoeken
komen om de vluchtelingen de winter door te helpen, dan staat de Nederlandse
regering open voor participatie daarin.Tot slot bracht minister Van Aartsen naar voren dat het IMF het uitbetalen
van tranches heeft opgeschort, omdat volgens het fonds niet werd voldaan aan
criteria, bijvoorbeeld met betrekking tot de belastinginning. De dialoog met
de Russische Federatie is nu hervat, omdat maatregelen worden genomen die
wijzen op een verandering van het Russische belastingstelsel. De resultaten
van de belastinginning over de eerste helft van 2000 zijn vergeleken met die
uit 1999 ook positief: een stijging met ongeveer 52%. Het is overigens een
goede zaak dat IMF en Wereldbank dit soort zaken op basis van bancaire criteria
blijven beoordelen.Nadere gedachtewisselingMevrouw Vos (GroenLinks) vroeg nog naar de
mogelijkheden van het BUPO-verdrag om Rusland aan te spreken op zijn verplichtingen
in het kader van de respectering van mensenrechten. Ook kreeg zij graag meer
informatie over de MATRA-criteria ten aanzien van de grootte van projecten.
Wellicht dat hierop schriftelijk kan worden teruggekomen.De heer Hoekema (D66) verwees naar zijn eerdere
vragen over de mogelijkheden voor veroordeling van Rusland op basis van de
verdragen over humanitair oorlogsrecht. De minister zou een en ander natrekken,
maar daarop is tot op heden geen antwoord gekomen.De heer Koenders (PvdA) kreeg graag nog een
reactie, eventueel schriftelijk, op zijn vragen over de bilaterale programma's
en over het energy charter.De heer Van Baalen (VVD) vroeg of de regering
zich aansluit bij de opmerkingen van de heer Koenders inzake toetreding van
Rusland tot de NAVO.De heer Verhagen (CDA) ging nog in op de betrokkenheid
van Russische personen bij de bewapening van Iran. Hij verzocht de minister
om dat element in zijn besprekingen met zijn Russische collega aan de orde
te stellen.Het leek de minister op het eerste gezicht
niet eenvoudig om met betrekking tot het indienen van een klacht tegen Rusland
gebruik te maken van het BUPO-verdrag, dat onder het regime van de VN valt.
Overigens is in een brief aan de Kamer al ingegaan op de schendingen van het
oorlogsrecht door de Russische Federatie, zoals was toegezegd.De nog resterende vragen van de heer Koenders zullen schriftelijk worden
beantwoord. President Poetin heeft duidelijk aangegeven niet van zins te zijn om tot de NAVO toe te treden, dus deze kwestie is thans in het
geheel niet aan de orde. Het heeft thans absoluut prioriteit dat de NAVO zich
richt op de contacten in het kader van het «membership action plan».Voorts wees hij erop dat de Nederlandse ambassade de mogelijkheid heeft
om te participeren in kleinere projecten tot een bedrag van f 15 000
per project.Tot slot deelde de minister mee reeds tijdens zijn laatste bezoek aan
Moskou met collega Ivanov te hebben gesproken over de kwestie van de Iraanse
bewapening. Een van de problemen is dat Russische experts werkloos raken en
hun expertise aan dit soort landen aanbieden. Nederland heeft de Russische
Federatie toegezegd om haar met deze problematiek te helpen. In het gesprek
van volgende week met collega Ivanov zal worden ingegaan op de stand van zaken
op dit punt.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (RPF/GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GroenLinks), Dijksma
(PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van
der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA),
Remak (VVD), Wilders (VVD) en Molenaar (PvdA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF/GPV), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Visser-van Doorn
(CDA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA),
Rosenmöller (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans
(VVD) en Duivesteijn (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-V-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl