Betalingsverkeer; Verslag schriftelijk overleg over voortgangsrapportage betalingsverkeer (Kamerstuk 27863, nr. 20)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27863, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

01-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

27863 nr. 21

22-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI Vragen en opmerkingen vanuit de fractiesVragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractieII Reactie van de minister1234567. De leden van de CDA-fractie gaven aan dat bij de bespreking
van de algemene aspecten van het betalingsverkeer in 2004 op het onderdeel
valse euro's naar voren werd gebracht dat de toonbankinstellingen bij het
constateren van een falsificatie behoorlijk wat moeilijkheden ondervonden
bij het doen van aangifte en vroegen zich af of de politie al een stuk behulpzamer
is bij de aangiftes van valse euro's.8. De leden van de CDA-fractie vroegen of en hoe het centrale
nummer om gestolen of verloren pinpas of creditcard te blokkeren bekend is
gemaakt bij het publiek en of hier meer bekendheid aan zal worden gegeven.9101112131415161718192021222324PvdA252627Tabel 1 Overzicht kengetallen bankdichtheid EU-15 2829303132333435363738394041SP4243444546
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27863Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 87 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 863Betalingsverkeernr. 21VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 22 juni 2005Binnen de vaste commissie voor Financiën1
hebben enkele fracties de behoefte om over de brief van de minister van Financiën
d.d. 2 mei 2005 (Kamerstuk 27 863, nr. 20) met een voortgangsrapportage
betalingsverkeer, enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.De vragen en opmerkingen zijn op 20 mei 2005 aan de minister van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 22 juni 2005 zijn ze door hem
beantwoord.De voorzitter van de commissie,TichelaarDe griffier van de commissie,BerckI Vragen en opmerkingen vanuit de fractiesVragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling de rapportage van
het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) gelezen en de reactie van
de minister namens het kabinet hierop.Deze leden hebben destijds zeer instemmend gereageerd op het initiatief
om het MOB op te richten. Initiatieven vanuit de sector om zelf onderwerpen
en knelpunten te agenderen, te bespreken en op te lossen verdienen grote voorkeur
aangezien zij op een breder draagvlak kunnen rekenen dan door centrale wetgeving
vanuit Den Haag opgelegd.In deze rapportage over 2004 wordt gesproken over de resultaten, de toegankelijkheid
en bereikbaarheid van het betalingsverkeer, de verhoging van de efficiency,
de veiligheid, technologische ontwikkelingen en de prioriteiten die gesteld
zijn voor het jaar 2005.Ten aanzien van de rapportage van het MOB en de reactie van de minister
hebben de leden van de CDA-fractie de volgende vragen en opmerkingen.Allereerst specifieke opmerkingen naar aanleiding van de rapportage MOB
2004:Bij hoofdstuk 2:De leden van de CDA-fractie hebben vernomen dat het MOB volgende week
het gevraagde advies aan de minister van Verkeer en Waterstaat zal overhandigen
over de verruiming van venstertijden. Indien dit een naar verwachting positief
advies is om dit op landelijk niveau te regelen, ligt het dan in de lijn der
verwachting dat hier een versneld proces van wetgeving kan plaatsvinden om
dit aspect van het probleem van het waardenvervoer op te lossen? De leden
van de CDA-fractie vinden het belangrijk dat aandacht geschonken wordt aan
dit gesignaleerde knelpunt en dat dit op nationaal niveau geregeld wordt.Bij hoofdstuk 3:Verlaging van maatschappelijke kosten voor betalingsverkeer zou kunnen
worden bereikt door vervanging van contante betalingen door pinpas- en chipknipbetalingen,
zo bleek uit een door De Nederlandsche Bank (DNB) in nauwe samenwerking met
het MOB uitgevoerd onderzoek naar de kosten van de meest gangbare betaalproducten
in 2002. De leden van de CDA-fractie zouden graag willen weten of er serieus
overwogen is om mensen te laten betalen voor contante transacties, zoals enige
tijd geleden in de pers werd vermeld. Deze leden vinden overigens dat het
beter is om mensen via positieve prikkels te belonen indien men op de goedkoopste
manier betaalt. Deelt de minister deze mening en heeft hij hierover ook gesproken
met het MOB?Kan de minister aangeven hoe hij aankijkt tegen de uitspraak van de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (NMa) in april 2004 betreffende pintarieven, waarbij
de banken en Interpay boetes zijn opgelegd wegens overtredingen van de Mededingingswet?
Op basis waarvan is gesteld dat de tarieven te hoog zijn? Kan de minister
hier meer inzicht in geven als anderzijds gesteld wordt dat het betalingsverkeer
in Nederland efficiënt en goedkoop is. Deelt de minister de mening van
de leden van de CDA-fractie dat het jammer is dat men hierdoor veel moeizamer
spreekt over efficiency en verlaging van de kosten? In dit kader is recentelijk bekend gemaakt dat er een nieuwe speler op
deze markt is verschenen: Currence. Kan de minister iets meer zeggen over
deze marktpartij? Wie zijn de aandeelhouders hiervan? Wordt het betalingsverkeer
door de toetreding van een nieuwe speler ook daadwerkelijk goedkoper? Verwacht
de minister nog meer nieuwe toetreders op deze markt? Hoe is de toegang geregeld
voor nieuwe spelers op deze markt? Wordt dit geregeld in hoofdstuk 4 van de
Wet op het financieel toezicht (Wft)? Hoe staat het MOB hier tegenover?De leden van de CDA-fractie constateren dat niet alle winkels deelnemen
aan de afronding van de eurocent op 5 en 1. Deze leden nemen aan dat iedere
winkelier hier een vrije keuze in heeft. Kan de minister aangeven of de consument
ook een vrije keuze heeft en bijvoorbeeld bezwaar kan maken in een winkel
waar afgerond wordt? Moet de winkelier dan gewoon tot de eurocent nauwkeurig
terugbetalen?Bij hoofdstuk 4:Bij de bespreking van de algemene aspecten van het betalingsverkeer in
2004 werd op het onderdeel valse euro's naar voren gebracht dat de toonbankinstellingen
bij het constateren van een falsificatie behoorlijk wat moeilijkheden ondervonden
bij het doen van aangifte. Kan de minister aangeven of de politie al een stuk
behulpzamer is bij de aangiftes van valse euro's?De leden van de CDA-fractie lazen tot hun grote verrassing dat er een
centraal nummer is om je gestolen of verloren pinpas of creditcard te blokkeren
zowel in binnen- en buitenland. Kan de minister aangeven of en hoe dit nummer
bekend is gemaakt bij het publiek? Dit nummer genoot in de CDA-fractie geen
bekendheid. Zal er nog meer bekendheid worden gegeven aan dit nummer?Ten aanzien van de reactie van de minister namens het kabinet op deze
rapportage hebben de leden van de CDA-fractie de volgende vragen en opmerkingen:Er wordt aangegeven dat er door de partijen gewerkt wordt aan vergroting
van de kennis bij het publiek over echtheidskenmerken van bankbiljetten. DNB
heeft hiertoe een voorlichtings-cdrom uitgebracht. De leden van de CDA-fractie
zouden graag willen weten hoe die wordt verspreid en voor wie die bestemd
is.Ook zouden deze leden willen weten hoe het antwoordnummer dat door de
DNB geïntroduceerd en waar valse euro's door het publiek naar toe gestuurd
kunnen worden, bekend is of wordt gemaakt. Wie draait nu op voor de kosten
van de valse euro's? Krijgt de burger de waarde van een vals biljet vergoed?De leden van de CDA-fractie zijn verheugd dat DNB detectieapparatuur om
valse euro's op te sporen blijft testen. Met betrekking tot de detectieapparaten
willen de leden van de CDA-fractie graag weten of de kosten voor het midden-
en kleinbedrijf betaalbaar blijven. Deze leden hebben begrepen dat het onmogelijk
is om het midden- en kleinbedrijf in deze te subsidiëren. Zijn er echter
mogelijkheden om in Europees verband detectieapparatuur te subsidiëren?
Alle Europese landen hebben te maken met valse euro's en zijn erbij gebaat
om deze zoveel als mogelijk op te sporen. De lasten voor het MKB zijn echter
zwaar. Is de minister bereid om zich in te spannen voor Europese subsidiering
van detectieapparatuur?De leden van de CDA-fractie lezen dat inmiddels overeenstemming is bereikt
over de uitgangspunten die de basis vormen voor het verstrekkenvan
persoonsgegevens in het kader van betalingsverkeer. Kan de minister aangeven
hoe deze overeenstemming eruit ziet?Internetbankieren wordt door steeds meer burgers gedaan. Ten aanzien van
Internetbankieren willen de leden van de CDA-fractie benadrukken dat zij het
buitengewoon belangrijk vinden dat er goede informatie aan de klanten verstrekt
wordt door de banken op het punt van het versturen van betaalopdrachten. Wordt
de klant goed op de hoogte gesteld van het feit dat een eenmaal verzonden
opdracht niet teruggehaald kan worden door de klant en ook niet gestorneerd
kan worden door de bank? Is de minister bereid de banken te vragen hier meer
aandacht aan te schenken naar de klanten toe?Burgers kopen steeds meer producten en diensten via het internet en betalen
vervolgens ook via het internet deze aankopen. Met betrekking tot het betalen
via internet zouden de leden van de CDA-fractie de minister willen vragen
aan te geven hoe (on)veilig dit is. Wordt hierover ook voldoende informatie
aan de klant verstrekt?Er bereiken de leden van de CDA-fractie steeds meer signalen dat hier
fraude plaatsvindt en dat deze fraude hand over hand toeneemt. Zijn er gegevens
bekend over toename van fraude op dit gebied? Vaak wordt betaald op internet
met de creditcard. Neemt daarnaast de creditcardfraude in ons land toe en
noopt dit niet tot zo spoedig mogelijke ingebruikname van EMV?Voor wat betreft EMV hebben de leden van de CDA-fractie de volgende vragen
en opmerkingen:Wat is het verschil tussen betalen met een EMV-chip en betalen met een
pas waarop een magneetstrip staat? Is het waar dat betalen met een EMV-chip
wel veiliger is maar ook langzamer en zo ja, hoe komt dat?Kan de minister aangeven of de EMV-chip nu al bestaat in Nederland en
welke concrete stappen nu genomen gaan worden om de EMV-chip grootschalig
in Nederland te introduceren?De minister geeft aan dat er uiteindelijk wel bepaalde kosten zullen worden
doorberekend aan de klant voor de investeringen in een compleet nieuw systeem.
Heeft de minister enig idee over welke kosten we praten en hoe deze doorberekend
zullen worden aan de klanten?Is het reëel dat de toonbankinstellingen inmiddels aansprakelijk
worden gesteld terwijl men nu nog geen keuze heeft om een betaalautomaat aan
te schaffen die «EMV-proof» is en terwijl er niet of nauwelijks
passen met EMV-chip zijn?Met betrekking tot concurrentie en marktordening. In de Monitor Financiële
Sector 2003 is er uitgebreid aandacht besteed aan de ontwikkeling van tarieven
voor betalingsverkeer. Onlangs hebben diverse partijen op de markt aangegeven
hun tarieven voor het betalingsverkeer verder op te schroeven. Is er volgens
de minister aanleiding voor de NMa om de huidige gestegen tarieven voor het
betalingsverkeer nader te gaan onderzoeken?In de brief van de minister wordt aangegeven dat er niet kan worden geconcludeerd
dat de totale kosten van het betalingsverkeer voor particulieren in Nederland
relatief laag zijn en in Nederland wereldwijd het goedkoopst. Slechts de directe
kosten voor het betalingsverkeer zijn voor de consument in Nederland zeer
goedkoop. Kan de minister meer inzicht geven over deze totale kosten en hoe
deze worden doorberekend aan de consument?Er loopt momenteel een discussie bij het MOB met de vraag op welke wijze
consumenten gestimuleerd kunnen worden om meer gebruik te maken
efficiënte betaalmiddelen zoals pin en chipknip. De leden van de CDA-fractie
vragen zich af of hiervoor een doelstelling qua tijd is gezet.De leden van de CDA-fractie lezen dat ten aanzien van de toegang tot de
betaaldiensten er wordt aangegeven dat het aantal opnamepunten tussen 1998
en 2004 daalde met een kleine 14%. Hierachter wordt vermeld dat in dezelfde
periode de mogelijkheden voor het doen van elektronische betalingen, als alternatief
voor chartale betalingen, fors zijn toegenomen. Deze leden vinden het onjuist
deze twee zaken aan elkaar te relateren. Op die manier mag een slechtere bereikbaarheid
van opnamepunten niet worden goedgepraat. Is de minister bereid om bij het
MOB aan te geven dat dit geen excuus mag zijn om het aantal opnamepunten verder
te verminderen en et vragen wat het MOB van plan is te doen om deze daling
te stoppen.Over de toegankelijkheid van de betaalautomaten wordt gezegd dat er spraakgestuurde
pinautomaten beschikbaar worden gesteld en ook dat geldautomaten beter toegankelijk
worden gemaakt voor rolstoelgebruikers. De leden van de CDA-fractie vragen
zich af of dit ook voor het platteland geldt.De leden van de CDA-fractie zijn erg benieuwd naar de gevolgen van Europese
ontwikkelingen voor het Nederlandse betalingsverkeer. Hoe gaan SEPA en NLF
het Nederlandse betalingsverkeer beïnvloeden? De vormgeving van een Europese
infrastructuur vergt de nodige investeringen en kan als zodanig (tijdelijk)
kostenverhogend werken. Kan de minister aangeven wat de financiële consequenties
zullen zijn voor het betalingsverkeer in Nederland? Zal Nederland profiteren
van de Europese ontwikkelingen op dit gebied? Zo ja, in welke zin? Zo nee,
waarom niet?Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractieDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de kabinetsreactie op de rapportage van het MOB. Deze leden hebben de volgende
vragen.Kan de regering een overzicht geven van de winsten die de banken de afgelopen
jaren gemaakt hebben, uitgesplitst per bank en naar activiteiten? Hoeveel
winst wordt er gemaakt per bankkantoor? Is het waar dat dit zo'n 3 miljoen
euro per bankkantoor is? Hoeveel bedragen de kosten voor het in stand houden
van een bankkantoor?Hoeveel geld wordt er verdiend met het betalingverkeer, uitgesplitst naar
onder andere rood staan, valutering en gratis lenen van klanten door middel
van renteloze betaalrekeningen? Hoeveel wordt er door de banken verdiend met
de tarifering van betaalpassen? Is het waar dat in de jaren 1999–2004
de tarieven van betaalpassen met 60% zijn gestegen?Is het waar dat Interpay van de NMa in 2004 forse boetes heeft gekregen?
Hoeveel bedroegen deze boetes en wat is de stand van zaken m.b.t. Interpay?
Is het waar dat niet alle overwinst is afgeroomd, maar dat de zogenaamde economische
schade nog veel groter is? Hoeveel bedraagt de economische schade? Wanneer
komt de regering met voorstellen voor het invoeren van boetes die afgestemd
zijn op de economische schade? Hoeveel hebben de banken via Interpay in totaal
te veel verdiend op kosten van het MKB en de consument?Is het waar dat de gezamenlijke banken in het recessiejaar 2003 gezamenlijk
5,4 miljard euro winst boekten, en in 2004 zelfs 10,3 miljard? Is het waar
dat de Postbank een rendement op het geïnvesteerd vermogen maakt
van 68%? Waarom beweren banken dan dat ze geen bankkantoren in stand kunnen
houden? Is het waar dat Nederland inmiddels bijna de laagste bankdichtheid
van de EU kent? Is het waar dat sommige banken beginnen te beseffen dat ze
hun eigen klanten verwaarloosd hebben en in sommige plaatsen weer bankkantoren
openen en in andere plaatsen alsnog afzien van sluitingsplannen? Is het waar
dat het concept van de Servicewinkel de Rabobank slechts 1000 euro per maand
kost, en het instandhouden van basisbetaaldiensten de banken minder dan 1%
van hun nettowinst zou hoeven te kosten? Is de minister voorstander van maatschappelijk
verantwoord ondernemen door de banken en hoe gaat de regering dat bevorderen?
Deelt de minister de mening dat er grenzen moeten zitten aan het winstbejag
van de banken?Kan de minister aangeven waarom de MOB vasthoudt aan de visie dat de sluiting
van bankkantoren een lokaal probleem zou zijn, wat een lokale oplossing zou
vergen. Waarom is er dan voor de postkantoren wel een landelijke norm vastgelegd
in het Barp? En waarom is er in de Telecommunicatiewet een landelijke aanbestedingsprocedure
opgenomen om witte vlekken in de dienstverlening op te vullen?Is het waar dat DNB berekend heeft dat alleen al door lage of afwezige
rentevergoeding en valutering de banken 2,1 miljard euro binnenhalen per jaar?
Is het waar dat hier nog bovenop komt dat via het betalingsverkeer talloze
bancaire producten worden afgezet, waarmee veel geld wordt verdiend en ook
veel marketingkosten worden bespaard? Hoeveel geld wordt er verdiend dankzij
het betalingsverkeer en hoeveel marketingkosten worden er bespaard?Kan uit het antwoord van 17 mei jl. van de minister van Financiën
op vragen van het Kamerlid Crone worden afgeleid dat het betalingsverkeer
via indirecte tarifering nu al kostendekkend is? Waarom zijn betrouwbare gegevens
hierover niet voorhanden? Kan de regering zo spoedig mogelijk hierover betrouwbare
gegevens aanleveren?Waarom stelt de minister in deze antwoorden dat het denkbaar zou zijn
om chartale betaalmethoden duurder te maken? Wil deze minister werkelijk dat
mensen zouden moeten betalen om te kunnen betalen? Hoe verhoudt dit zich met
bankbiljetten en muntstukken als wettig betaalmiddel? Waarom ligt het niet
meer voor de hand om de efficiencywinst van elektronische betalingen grotendeels
door te sluizen naar de consument, zodat deze ook een prikkel ervaart om meer
elektronisch te betalen?Hoe is in dit kader de toekomst te zien van het chippen? Hoe vaak wordt
er gechipt? Zal het chippen verdwijnen door ontwikkelingen op Europees niveau?Deelt de minister de mening dat de bankensector een oligopolistische sector
is, waarin te weinig concurrentie is, en waarin banken hun gebrek aan innovatie
en efficiëntie gemakkelijk kunnen afwentelen op de consument? Deelt de
minister de mening dat het betalingsverkeer daarom beter een pure kostenpost
kan blijven, zodat de banken een blijvende prikkel ervaren om deze kosten
zo laag mogelijk te houden? Is het waar dat de bankensector, juist door de
gebrekkige concurrentie, reeds enige jaren op de bijzondere aandacht van de
NMa kan rekenen? Kunt u bevorderen dat deze aandacht geïntensiveerd wordt?Kunt u ingaan op de afnemende grenskosten van het betalingsverkeer en
het karakter van een monopolistische netwerkstructuur die het betalingsverkeer
daarmee heeft, zoals de regering in februari 2004 aan de Kamer meldde? Wanneer
kan het door de minister van Financiën voorgestelde intensievere
toezicht, bijvoorbeeld door de NMa, verwacht worden? Deelt de minister de
mening dat directe tariefregulering overwogen moet worden? Deelt de minister
de mening dat Interpay onafhankelijk moet worden van de banken, om iedereen
een gelijke toegang tot de betaalinfrastructuur tegen redelijke kosten? Kan
Interpay worden overgenomen door DNB?Heeft de NMa ook een concurrentietoets uitgevoerd op het samenwerkingsverband
B&L? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe verhoudt B&L zich tot de mededingingswetgeving?Waarom tonen de banken weinig initiatief voor het verleggen van pincontracten
door ondernemingen? Is dit omdat zij zelf aandeelhouder van Interpay zijn?Kan de minister ingaan op de constatering dat de snelheid en resultaatgerichtheid
van het MOB opgevoerd zouden moeten worden, en dat bevredigende oplossingen
zo hier en daar moeizaam tot stand komen? Kan de minister ingaan op de mogelijkheid
van een hogere vergaderfrequentie dan twee keer per jaar?Welke partij geeft aan dat het vermijden van politieke inmenging het vinden
van geconstateerde problemen kan bespoedigen? Wordt hier bedoeld dat de regering
een spoedige oplossing van problemen belemmerd? Zo nee, wat wordt dan bedoeld?
Zo ja, waarom?Waarom wordt geconstateerd dat de kerngroep onder het MOB niet optimaal
functioneert? Waarom is de samenstelling van deze kerngroep niet conform de
afspraken? Welke maatregelen gaat de minister nemen om dit probleem op te
lossen?Wordt er veel gebruik gemaakt van het telefoonnummer (030–2836555),
waar bankklanten anoniem kunnen bellen over onveilige situaties rondom pinnen?
Wat wordt er zoal gemeld? Hoe bekend is dit nummer?Wanneer kan de EMV-chip in Nederland verwacht worden? Zullen alle betaalautomaten
vervangen moeten worden, en welke tarieven zullen toonbankinstellingen moeten
betalen?Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractieDe leden van de SP-fractie hebben de rapportage Maatschappelijk Overleg
Betalingsverkeer met veel belangstelling bestudeerd. Wat deze leden het meest
is opgevallen aan de brief van de minister van Financiën is zijn terughoudendheid.Het eerste onderwerp waarbij dat opvalt, is de mogelijkheid tot het herroepen
van machtigingen. Aangegeven wordt dat slechts twee banken gratis maandelijks
afschriften verstrekken. Maar het gaat hierbij wel om twee grote banken met
zeer veel klanten. Erkent de minister daarom dat een grote groep mensen met
het probleem in aanraking kan komen dat zij bij het ontvangen van de afrekening
niet of nauwelijks meer de mogelijkheid hebben om een incasso terug te laten
boeken? Het is voor de klant immers vaak erg moeilijk om te bewijzen dat de
incasso onterecht was. De minister stelt verder dat veel banken de mogelijkheid
bieden om elektronisch of telefonisch transactie informatie te vergaren. Maar
wanneer een klant niet weet dat een incasso wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld
omdat deze onterecht is, zal deze klant er toch ook niet naar vragen. Erkent
de minister daarom dat dit geen oplossing is? Verder geeft de minister aan dat voor eenmalige machtigingen een herroepingstermijn
van slechts 5 dagen geldt. Hoe kan de minister dan zeggen dat hierbij voldoende
mogelijkheden zijn om op tijd in te grijpen?De leden van de SP-fractie zien daarnaast niet in waarom het verlengen
van deze termijnen tot grote problemen zou leiden en hoopt dan ook dat de
minister alsnog bereid is deze termijnen te verlengen.Een tweede onderwerp waarbij de minister niet in wil grijpen is de toegang
tot betaaldiensten. Aangegeven wordt dat het aantal betaalpunten in 2004 weer
is teruggelopen, en dat terwijl de MOB zich juist specifiek heeft gericht
op de toegankelijkheid en bereikbaarheid voor consumenten. Hoe komt dit?De leden van de SP-fractie zijn blij met de initiatieven die worden genomen
om de bereikbaarheid op lokaal niveau op peil te houden, maar hoe zit dat
met plaatsen waar dat niet gebeurd. Ziet de minister hier geen rol voor zichzelf?Een ander onderwerp zijn de kosten voor consumenten. Ten eerste de mogelijkheid
dat banken op termijn inefficiënte betaalvormen, zoals chartaal geld,
duurder willen maken. Waarom wordt niet meer aandacht besteed aan het stimuleren
van efficiënte betaalvormen? Ligt dat niet meer voor de hand? Zeker aangezien
de kostenbesparing vooral bij de bank terecht zal komen en het nog maar de
vraag is in hoeverre de consument hiervan gaat profiteren.Nu schijnen de directe kosten van betalingsverkeer in Nederland in internationaal
perspectief erg laag te liggen. Er wordt echter ook aangegeven dat de indirecte
kosten niet zijn meegenomen. Kan de minister misschien ook hier een beeld
van geven?Dan zijn er nog de kosten van nieuwe technologie zoals de EMV-chip. Ook
hierbij is de kans groot dat de kosten op de klanten zullen worden afgewenteld,
terwijl de besparingen later ten goede komen aan de banken en niet worden
doorberekend.Tenslotte vragen de leden van de SP-fractie zich af wanneer de richtlijn
die de NVB samen met gehandicaptenorganisaties heeft opgesteld zal worden
geïmplementeerd.II Reactie van de minister1De leden van de CDA-fractie vroegen of naar aanleiding
van een naar verwachting positief advies van het MOB om verruiming van venstertijden
op landelijk niveau te regelen, een versneld proces van wetgeving kan plaatsvinden
om dit aspect van het probleem van het waardenvervoer op te lossen.Het MOB heeft de minister van V&W bij brief van 30 mei 2005 geadviseerd
over een collectieve ontheffing van venstertijden voor geldtransport. Als
de minister van V&W het advies op dit punt overneemt, zal bedoelde wetswijziging
noodzakelijk zijn.2De leden van de CDA-fractie zouden graag willen weten
of er serieus overwogen is om mensen te laten betalen voor contante transacties.
Daarnaast werd gevraagd of de minister de mening deelt dat het beter is om
mensen via positieve prikkels te belonen indien men op de goedkoopste manier
betaalt en of hierover gesproken is met het MOB.Afrekenen bij toonbankinstellingen met contant geld of een betaalpas gaat
gepaard met forse kosten. Het gaat hierbij om de kosten van het maken van het betaalproduct, van het opbouwen en onderhouden van de bijbehorende
infrastructuur en om de kosten van het verwerken van de betaaltransacties.
Op basis van door toonbankinstellingen, banken/Interpay en DNB verstrekte
informatie blijkt dat de totale maatschappelijke kosten van het afrekenen
met de meest gangbare betaalproducten voor toonbankinstellingen, namelijk
chartaal geld, pinpas, chipknip en creditcard, in 2002 € 2,9 miljard
bedroeg, ofterwijl 0,65% van het bruto binnenlands product. In totaal komt
dit neer op ruim € 400 per huishouden. Maatschappelijke kostenbesparingen
zijn mogelijk door het gebruik van meer efficiënte betaalmiddelen zoals
PIN en Chipknip te bevorderen. In MOB-verband wordt bezien hoe dit te verwezenlijken.
Overigens kan de efficiencywinst pas aan de consument worden doorgegeven wanneer
hij zijn gedrag daadwerkelijk heeft veranderd. Om dat te bereiken gaat de
voorkeur uiteraard uit naar positieve prikkels, maar het kan wellicht ook
nodig zijn om bepaalde betaalwijzen te tariferen. Een dergelijke maatregel
verandert niets aan de wettelijke status van bankbiljetten en muntstukken.3De leden van de CDA-fractie vroegen hoe aangekeken
wordt tegen de uitspraak van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) in
april 2004 betreffende pintarieven, waarbij de banken en Interpay boetes zijn
opgelegd wegens overtredingen van de Mededingingswet en op basis waarvan is
gesteld dat de tarieven te hoog zijn.De NMa heeft onderzoek gedaan naar de tarieven van Interpay over de periode
1998–2001 en voorlopig geoordeeld dat deze excessief zijn. Volgens de
NMa zijn de tarieven van Interpay dusdanig hoog dat sinds de inwerkingtreding
van de Mededingingswet een rendement behaald is dat vijf- tot zevenmaal hoger
is dan het door de NMa gehanteerde normrendement. De bezwaarprocedure tegen
de NMa-uitspraak loopt nog. Meer informatie hierover is terug te vinden op
de site van de NMa (www.nmanet.nl).4De leden van de CDA-fractie vroegen of de minister
hier meer inzicht in kan geven als anderzijds gesteld wordt dat het betalingsverkeer
in Nederland efficiënt en goedkoop is. Tevens werd gevraagd of de minister
de mening van de leden van de CDA-fractie deelt dat het jammer zou zijn dat
men hierdoor veel moeizamer spreekt over efficiency en verlaging van de kosten.Het feit dat de tarieven in de nationale context als excessief worden
gezien, sluit niet uit dat het betalingssysteem in internationaal perspectief
efficiënt en goedkoop is. Banken, winkeliers en horeca hebben op 8 juni
jl. laten weten de komende twee maanden te gaan werken aan een convenant dat
een einde moet maken aan het slepende conflict over de kosten van het elektronisch
betalen aan de toonbank en moet leiden tot verdere vergroting van de efficiency
van het toonbankbetalingsverkeer. Voorts moet niet worden vergeten dat in
de bestaande internationale vergelijkingen geen rekening is gehouden met de
indirecte tarieven die worden geheven door valutering, via een lage rente
voor tegoeden en via de rente op roodstand.5De leden van de CDA-fractie vroegen om nadere informatie
over Currence. Daarnaast werd gevraagd of het betalingsverkeer door de toetreding
van een nieuwe speler ook daadwerkelijk goedkoper wordt en of de minister
nog meer nieuwe toetreders op deze markt verwacht. Tevens vroegen de leden
van de CDA-fractie hoe de toegang is geregeld voor nieuwe spelers op deze
markt en of dit wordt dit geregeld in hoofdstuk 4 van de Wet
op het financieel toezicht (Wft). Ook werd gevraagd hoe het MOB hier tegenover
staat.Currence is opgericht op initiatief van acht Nederlandse banken en vloeit
voort uit onder meer aanbevelingen van de Commissie Wellink om meer transparantie
en meer marktwerking in het betalingsverkeer te bewerkstelligen. De nieuwe
opgerichte organisatie is eigenaar van de collectieve betaalproducten PIN
en Chipknip. Later dit jaar worden daar Acceptgiro en Incasso/Machtiging aan
toegevoegd. Doel van de organisatie is het faciliteren van meer marktwerking
en transparantie met behoud van de kwaliteit en veiligheid van het betalingsverkeer
in Nederland. Currence verstrekt licenties en certificaten aan marktpartijen
en toetreders op de markt voor de nationale collectieve betaalproducten. Currence
bepaalt hiervoor objectieve spelregels en ziet toe op de naleving ervan.Momenteel is het nog zo dat de aandeelhouders van Currence dezelfde zijn
als die van Interpay. Maar dat kan in de toekomst gaan veranderen. Om hiertoe
ruimte te creëren zijn inmiddels afspraken vastgelegd waaraan nieuwe
(en bestaande) aandeelhouders moeten voldoen in verband met de soliditeit
van het Nederlandse betalingsverkeer.De NMa stelt in zijn informele zienswijze dat, bezien vanuit de oude situatie
waarin één marktpartij (Interpay) tevens de certificerende instantie
was, de oprichting van Currence een positieve ontwikkeling is voor marktwerking
in het Nederlandse betalingsverkeer. Of de oprichting van Currence daadwerkelijk
zal leiden tot meer concurrentie in het betalingsverkeer zal in de toekomst
moeten blijken.Overigens beperkt de voorgenomen reikwijdte van deel
4 van de Wet op het financieel toezicht (Wft) zich vooralsnog tot de aanbieders
van afwikkelsystemen. Momenteel wordt bekeken of uitbreiding van de reikwijdte
nodig is.Het Ministerie van Financiën is een waarnemende partij in het MOB;
voorzover de ontwikkelingen rond Currence aan de order komen in het MOB is
er over het algemeen sprake van een positief kritische houding van de deelnemers.
Currence zal overigens eveneens als waarnemer in het MOB gaan fungeren.6De leden van de CDA-fractie geven aan er vanuit te
gaan dat iedere winkelier zelf kan bepalen of hij deelneemt aan de afronding
van de eurocent op 5 en 1 en vroegen of de consument ook een vrije keuze heeft
en bezwaar kan maken in een winkel waar afgerond word. Tevens werd gevraagd
of de winkelier dan tot de eurocent nauwkeurig terug dient te betalen.Winkeliers hebben hier inderdaad een vrije keus in, als ze afronden dienen
ze dit aan te geven met de duidelijk zichtbare pui- en kassasticker. Als de
winkelier met de pui- en kassasticker heeft aangegeven af te ronden, kan de
consument het afgeronde bedrag betalen, ook met 1 en 2 eurocent munten. Een
winkelier die vooraf duidelijk gemaakt heeft af te ronden hoeft geen eurocenten
als wisselgeld te geven. Een beroep op de eurocent als wettig betaalmiddel
helpt dan niet. De wet bepaalt dat winkeliers de vrijheid hebben om voorafgaand
aan de koop duidelijk te maken volgens welke regels in de winkel betaald wordt.
Overigens zal de consument vrijwel altijd de keus hebben om elektronisch te
betalen; in dit geval wordt er niet afgerond. 7. De leden van de CDA-fractie gaven aan dat bij de bespreking
van de algemene aspecten van het betalingsverkeer in 2004 op het onderdeel
valse euro's naar voren werd gebracht dat de toonbankinstellingen bij het
constateren van een falsificatie behoorlijk wat moeilijkheden ondervonden
bij het doen van aangifte en vroegen zich af of de politie al een stuk behulpzamer
is bij de aangiftes van valse euro's.Er kunnen in het verleden problemen zijn ontstaan doordat onduidelijk
was dat toonbankinstellingen slechts aangifte kunnen doen bij de politie als
men in staat is om daderinformatie te verstrekken. In alle andere gevallen
kan het verdachte biljet naar DNB worden gezonden. Om dit onderscheid te verduidelijken
heeft DNB inmiddels de aanleverprocedure vereenvoudigd door het beschikbaar
stellen van een antwoordnummer (antwoordnummer 11 125, 1000 PD Amsterdam)
en een standaardaangifteformulier.8. De leden van de CDA-fractie vroegen of en hoe het centrale
nummer om gestolen of verloren pinpas of creditcard te blokkeren bekend is
gemaakt bij het publiek en of hier meer bekendheid aan zal worden gegeven.Er is een Bankpassen Meldcentrale, waar rekeninghouders van vrijwel alle
banken hun pas telefonisch kunnen laten blokkeren. Het nummer van deze centrale
(0800–0313, of vanuit het buitenland: +31 (0)30 283 53 72) is te vinden
in brochures en webteksten over pinpassen en creditcards. ABN Amro, Rabobank
en de Postbank hanteren eigen telefoonnummers, die eveneens in die brochures
en op Internet zijn te vinden. Meest recente voorbeeld van voorlichting op
dit punt is de folder «Pinnen: hou het veilig». Op voorhand lijkt
de informatievoorziening van banken op dit punt derhalve voldoende.9De leden van de CDA-fractie gaven aan graag te willen
weten hoe de voorlichtings-cdrom van DNB over de echtheidskenmerken van bankbiljetten
wordt verspreid en voor wie die bestemd is.De CD-ROM is in 2004 op grote schaal verspreid en bestemd voor consumenten
en bedrijven. De CD-ROM kan via telefoon (0900–5200520; 35 ct. per gesprek)
en e-mail (info[@000d]nb.nl) bij DNB worden besteld
Ook kan de informatie worden geraadpleegd op de website van DNB (www.dnb.nl).10De leden van de CDA-fractie vroegen verder hoe het
antwoordnummer dat door DNB geïntroduceerd en waar valse euro's door
het publiek naar toe gestuurd kunnen worden, bekend is of wordt gemaakt. Daarnaast
vroegen zij wie nu opdraait voor de kosten van valse euro's en zijn zij benieuwd
of de burger de waarde van een vals biljet vergoed krijgt.Het antwoordnummer (antwoordnummer 11 125, 1000 PD Amsterdam) is
te vinden op de website van DNB en zal ook via voorlichting van het MOB onder
de aandacht worden gebracht van toonbankinstellingen en consument. In dit
kader heeft het MOB voorlichtende modules geproduceerd die betrokken en geïnteresseerde
partijen op hun eigen websites en in hun eigen vakbladen onder de aandacht
van hun achterban zullen brengen. De schade van valse euro's is voor de partij
die een falsificaat heeft geaccepteerd. Een eventuele vergoeding zou immers
valsmunterij in de hand werken. 11De leden van de CDA-fractie merkten op verheugd te
zijn dat DNB detectieapparatuur om valse euro's op te sporen blijft testen.
Met betrekking tot de detectieapparaten willen de leden van de CDA-fractie
graag weten of de kosten voor het midden- en kleinbedrijf betaalbaar blijven.
Zij hebben begrepen dat het onmogelijk is om het midden- en kleinbedrijf in
deze te subsidiëren en voegen zich af of er mogelijkheden zijn om in
Europees verband detectieapparatuur te subsidiëren. De leden van de CDA-fractie
gaven aan dat alle Europese landen hebben te maken met valse euro's en erbij
gebaat zijn om deze zoveel mogelijk op te sporen. Tevens vroegen zij of de
minister bereid is om zich in te spannen voor Europese subsidiering van detectieapparatuur.Het feit dat een probleem zich ook voordoet in andere Europese landen
is op zichzelf geen reden voor Europese regels of subsidies. Om het draagvlak
voor Europese oplossingen te behouden (en te vergroten) verdient het de voorkeur
alleen in die gevallen naar Europese oplossingen te grijpen als die een evidente
meerwaarde hebben boven nationale oplossingen. Dat is hier niet het geval.
Bovendien is, ook in het licht van de discussie rond de (Nederlandse) EU-bijdrage,
Europees geld niet «gratis». Ten aanzien van de kosten van de
aanschaf van detectieapparatuur is eerder al opgemerkt dat deze reeds fiscaal
aftrekbaar zijn als bedrijfskosten.12De leden van de CDA-fractie lazen dat overeenstemming
is bereikt over de uitgangspunten die de basis vormen voor het verstrekken
van persoonsgegevens in het kader van betalingsverkeer en vroegen de minister
of hij kan aangeven hoe deze overeenstemming eruit ziet.De kern van de overeenstemming bestaat eruit dat de verstrekking van gegevens
inzake de naam, het adres en de woonplaats (NAW-verstrekking) aan zakelijke
relaties nog slechts geschiedt in direct verband met daadwerkelijk verrichte
betaaltransacties. De separate levering van NAW-gegevens ten behoeve van de
controle van betaalopdrachten vooraf is stilgezet en vervangen door een verificatie
van naam en nummer. Daarbij wordt nog slechts aangegeven of de naam-nummer
combinatie juist of onjuist is.13De leden van de CDA-fractie merken op dat Internetbankieren
door steeds meer burgers wordt gedaan. Ten aanzien van Internetbankieren willen
de leden van de CDA-fractie weten of de klant goed op de hoogte wordt gesteld
van het feit dat een eenmaal verzonden betaalopdracht niet teruggehaald kan
worden door de klant en ook niet gestorneerd kan worden door de bank. Zij
vroegen ook of de minister bereid is de banken te vragen hier meer aandacht
aan te schenken.In algemene zin is bij Internetbetalingen sprake van dezelfde regels als
bij traditionele betalingen. Ook een betaalopdracht via Internet is dus, tenzij
sprake is van aparte afspraken over het tijdstip van uitvoering (agendering)
of over de produktvoorwaarden (storneren van incasso), onherroepelijk. De
klant is gebonden aan de opdracht jegens zijn bank en de bank is gehouden
de opdracht uit te voeren. Dit principe is veelal expliciet opgenomen in de
voorwaarden voor Internettoegang van de verschillende banken. Gezien de gebruikte
technieken is bij het Internetbankieren vaak sprake van directe verwerking
van de opdracht. Dit kenmerk van Internetbankieren wordt duidelijk aan de
klant gecommuniceerd. Op dit moment zijn mij geen geluiden over een toename
van klachten over directe verwerking bekend. Er lijkt dus geen
reden om aan te nemen dat de informatievoorziening van de banken op dit punt
onvoldoende is.14Met betrekking tot het betalen via internet zouden
de leden van de CDA-fractie ook van de minister willen weten hoe (on)veilig
dit is. Tevens vroegen zij of hierover voldoende informatie aan de klant wordt
verstrekt.Betalen brengt altijd risico's met zich, zo ook het betalen via Internet.
Teneinde de veiligheid van internetbetalingen te vergroten is recentelijk
door een aantal Nederlandse banken een nieuwe betaalstandaard voor veilige
en directe betalingen op het Internet ontwikkeld. Deze betaalstandaard, iDEAL
geheten, zal naar verwachting in de zomer van 2005 geïntroduceerd worden.
Vanuit maatschappelijk oogpunt is het van belang dat consumenten tegen een
redelijke prijs toegang hebben tot deze veilige betaalstandaard, en dat banken
die nu niet deelnemen aan de standaard dat tegen een redelijk tarief wel kunnen
als zij daartoe besluiten. Nadere informatie betreffende de veiligheidsaspecten
van iDEAL is terug te vinden op de websites van de betrokken banken; ook hier
lijkt de informatievoorziening aan de consument voldoende.15De leden van de CDA-fractie merkten op steeds meer
signalen op te vangen dat er fraude plaatsvindt met Internetbetalingen en
dat deze fraude hand over hand toeneemt. Zij vroegen de minister of er gegevens
bekend zijn over toename van fraude op dit gebied. Tevens werd gevraagd of
de creditcardfraude in ons land toeneemt en of dit niet noopt tot spoedige
ingebruikname van EMV.Er zijn geen gegevens beschikbaar over fraude via Internetbetalingen.
De belangrijkste reden hiervoor is dat er op diverse manieren via Internet
kan worden betaald. Voor wat betreft betalingen met een creditcard geldt dat
er in een concurrerende markt diverse partijen kaarten uitgeven. Naast het
feit dat het om concurrentie gevoelige informatie gaat, wordt deze informatie
niet centraal gemeld. De invoering van EMV vergroot overigens niet de veiligheid
van betalen op Internet met een creditcard, omdat fysiek gebruik ontbreekt.16Ten aanzien van EMV vroegen de leden van de CDA-fractie
wat het verschil is tussen betalen met een EMV-chip en betalen met een pas
waarop een magneetstrip staat. Tevens vroegen zij of het waar is dat betalen
met een EMV-chip wel veiliger is maar ook langzamer en zo ja, waardoor dit
komt.De nieuwe technologie betekent een kleine verandering in het gebruik.
Waar consumenten nu de magneetstrip van creditcard of pinpas door de automaat
schuiven, zullen ze straks de pas in de chiplezer van de automaat stoppen
(zoals dat nu ook bij het chippen gebeurt). Autorisatie van een transactie
vindt namelijk plaats via de EMV-chip en niet meer via de magneetstrip. De
EMV-chip maakt het kopiëren van gegevens aanzienlijk moeilijker en daarmee
het elektronisch betalen veiliger. Om de kans op fraude verder te verkleinen,
zullen creditcardmaatschappijen voor aankopen met de creditcard in bijvoorbeeld
winkels ook het gebruik van een pincode invoeren. Dit is veiliger dan een
handtekening.De EMV standaard wordt momenteel ingevoerd voor betalingen met creditcard
en er zijn verschillen in de snelheid van afhandeling van een creditcardbetaling
met een EMV-chip, o.a. door het autoriseren met pincode in plaats van met
een handtekening. Bij betalingen met de Nederlandse pinpas voor de producten PIN en chipknip
is in eerste instantie geconstateerd dat een transactie met EMV-chip langzamer
is. Momenteel vindt overleg plaats tussen de betrokken partijen over de diverse
variabelen die van invloed zijn op de transactiesnelheid van een pinbetaling
met EMV-chip.17De leden van de CDA-fractie vroegen of de EMV-chip
nu al bestaat in Nederland en welke concrete stappen genomen worden om de
EMV-chip grootschalig in Nederland te introduceren.De EMV migratie voor creditcards is begonnen in 2005 en naar verwachting
zijn eind 2008 de meeste creditcards van een chip voorzien. Het streven is
dat de Nederlandse banken vanaf 2006 de pinpassen geleidelijk van dezelfde
veiligere chiptechnologie gaan voorzien om ook het kopiëren van deze
passen te bemoeilijken. In 2010 zullen naar verwachting de meeste pinpassen
in Nederland zijn vervangen door een pinpas met EMV chip. De creditcards en
pinpassen worden in principe vervangen op het moment dat de geldigheidsdatum
van de creditcard of pinpas verstrijkt, tenzij een creditcardmaatschappij
of bank besluit om haar passen eerder te vervangen. De nieuwe creditcards
en pinpassen zullen zowel zijn voorzien van een magneetstrip als van een EMV-chip,
omdat (nog) niet direct alle betaalautomaten in Nederland en in het buitenland
zijn aangepast om de EMV-chip te kunnen lezen. De invoering van EMV-betaalautomaten
vindt geleidelijk plaats. Actuele informatie over de overgang van strip naar
chip is te vinden op de door banken voor dit doel ontwikkelde website: www.vanstripnaarchip.nl18De leden van de CDA-fractie vroegen wat de kosten van
de introductie van EMV zijn en hoe deze worden doorberekend aan de klanten.
Tevens werd gevraagd of het reëel is dat de toonbankinstellingen inmiddels
aansprakelijk worden gesteld terwijl men nu nog geen keuze heeft om een betaalautomaat
aan te schaffen die «EMV-proof» is en er niet of nauwelijks passen
met EMV-chip zijn.Voor zover bekend zijn er vooralsnog geen generieke afspraken over de
wijze waarop kosten aan cliënten zullen worden doorberekend. Indien partijen
onderling afspraken maken over uniforme tariefstructuren moeten deze in ieder
geval zodanig worden vormgegeven dat zij niet strijdig zijn met de mededingingswet.
In zoverre dergelijke afspraken niet worden gemaakt, zal iedere bank hier
zijn eigen keuzes in moeten maken. Dit betekent dat elke aanbieder in de markt
voor transactieverwerking zelf afspraken zal moeten maken met de winkelier.
In Nederland zijn circa 20 aanbieders actief, die zelf hun eigen commerciële
beleid bepalen.Zoals aangegeven in de voortgangsrapportage betalingsverkeer hebben de
internationaal aanbieders van de EMV-standaard (Europay, MasterCard en VISA)
besloten dat vanaf 1 januari 2005 sprake is van een zogenaamde liability-shift
voor het gebruik van «oude» betaalterminals voor creditcards,
waardoor het risico van misbruik met creditcards via «oude» betaalterminals
in beginsel verschuift naar de gebruiker van de terminal. In veel gevallen
zijn dit winkeliers. Bedoeling hiervan is te stimuleren dat toonbankinstellingen
snel overgaan op het nieuwe systeem, opdat de huidige veiligheidsrisico's
zo snel mogelijk worden weggenomen. EMV-gerelateerde betaalproducten worden
in Nederland vooralsnog echter niet aangeboden en nieuwe betaalterminals op
basis van de EMV-chip kunnen in Nederland daarom nog niet in gebruik worden
genomen. Daarom wordt de liability-shift in Nederland voorlopig nog niet door
de acquirers doorvertaald naar de toonbankinstellingen. 19De leden van de CDA-fractie merken op dat in de Monitor
Financiële Sector 2003 uitgebreid aandacht is besteed aan de ontwikkeling
van tarieven voor betalingsverkeer en dat diverse partijen op de markt onlangs
hebben aangegeven hun tarieven voor het betalingsverkeer verder op te schroeven.
In reactie hierop vroegen de leden van de CDA-fractie of er volgens de minister
aanleiding is voor de NMa om de huidige gestegen tarieven voor het betalingsverkeer
nader te gaan onderzoeken.De vraag of er sprake is van mogelijke overtreding van de mededingingswet
is ter beoordeling aan de NMa. Zoals eerder aan uw Kamer gemeld, hangen de
hoogte van de tarieven en de wijze van tarifering ondermeer samen met de pluriformiteit
en het zich voortdurend ontwikkelende productaanbod, alsmede met de veiligheidsmaatregelen
die getroffen worden om misbruik tegen te gaan. Het aanbod is in de afgelopen
jaren breder en complexer geworden. Dit laatste geldt ook voor de structuur
van (rente)tarieven. De ontwikkelingen in de tarieven zijn dan ook verschillend
per aanbieder en per type betaaldienst, zoals is weergegeven in het rapport
van de NMa waar naar wordt verwezen. Bij stijgende kosten hoeven stijgende
tarieven overigens niet te betekenen dat er een mededingingsprobleem is. De
NMa heeft aangegeven de ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zodra zij
daar aanleiding toe ziet nader onderzoek in te stellen.20De leden van de CDA-fractie merkten op dat in de brief
van de minister wordt aangegeven dat er niet kan worden geconcludeerd dat
de totale kosten van het betalingsverkeer voor particulieren in Nederland
relatief laag zijn en in Nederland wereldwijd het goedkoopst; slechts de directe
tarieven voor het betalingsverkeer zijn voor de consument in Nederland zeer
goedkoop. Naar aanleiding hiervan vroegen zij of de minister meer inzicht
kan geven over deze totale kosten en hoe deze worden doorberekend aan de consument.De totale kosten van het betalingsverkeer zijn niet bekend. Het MOB-rapport
«Betalen kost geld» heeft de maatschappelijke kosten van de gangbare
toonbankbetaalmiddelen (contant, PINpas, Chipknip en creditcard) in kaart
gebracht. Tijdens de voorjaarsvergadering van het MOB is afgesproken dat bezien
zal worden in hoeverre nader inzicht in zowel de kosten als de opbrengsten
van het betalingsverkeer kan helpen om efficiënt betalen te stimuleren.
Gekeken zal worden naar zowel het contante geld, pinpas, chipknip, creditcard
als de betalingen «op afstand» zoals overschrijvingen, acceptgiro's,
machtigingen en internetbetalingen.21De leden van de CDA-fractie gaven aan dat er momenteel
een discussie bij het MOB loopt over de wijze waarop consumenten gestimuleerd
kunnen worden om meer gebruik te maken efficiënte betaalmiddelen zoals
pin en chipknip. De leden van de CDA-fractie vroegen of hiervoor een doelstelling
qua tijd is gezet.Er bestaat binnen het MOB geen tijdspad voor het ontwikkelen van plannen
om efficiënt betaalgedrag van consumenten te bevorderen. Eén van
de hoofdpunten uit het eerdergenoemde uit te werken convenant tussen banken,
winkeliers en horeca is het gezamenlijk ontwikkelen van innovatieve plannen
om efficiënt betaalgedrag van consumenten en zakelijke rekeninghouders
te bevorderen. Over de uitwerking van de plannen zullen de bovengenoemde partijen
het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer informeren. 22De leden van de CDA-fractie lazen dat ten aanzien van
de toegang tot de betaaldiensten er wordt aangegeven dat het aantal opnamepunten
tussen 1998 en 2004 daalde met een kleine 14% en dat in dezelfde periode de
mogelijkheden voor het doen van elektronische betalingen, als alternatief
voor chartale betalingen, fors zijn toegenomen. De leden van de CDA-fractie
merkten op dat zij het onjuist vinden deze twee zaken aan elkaar te relateren.
Tevens vroegen zij de minister of hij bereid is om bij het MOB aan te geven
dat dit geen excuus mag zijn om het aantal opnamepunten verder te verminderen
en te vragen wat het MOB van plan is te doen om deze daling te stoppen.Elektronische en chartale betalingen zijn in principe substituten. Bovendien
draagt een toename van het gebruik van elektronische betalingen bij aan een
verlaging van de maatschappelijke kosten van het betalingsverkeer. Ook dient
te worden opgemerkt dat in tegenstelling tot bankfilialen elektronische opnamepunten
24 uur per dag bereikbaar zijn. Zolang de bereikbaarheid en toegankelijkheid
tot betaalmogelijkheden zijn gewaarborgd doordat banken op lokaal niveau echt
werk maken van alternatieve mogelijkheden om de toegang tot het betalingsverkeer
te garanderen (zie ook het antwoord op vraag 43), zie ik geen reden om banken
te dwingen bestaande opnamepunten in de vorm van bankkantoren te behouden.
Wel zie ik het als mijn taak om bij te dragen aan een vermindering van de
maatschappelijke kosten van het betalingsverkeer.23De leden van de CDA-fractie merkten op dat over de
toegankelijkheid van de betaalautomaten wordt gezegd dat er spraakgestuurde
pinautomaten beschikbaar worden gesteld en ook dat geldautomaten beter toegankelijk
worden gemaakt voor rolstoelgebruikers. Naar aanleiding hiervan vroegen de
leden van de CDA-fractie of dit ook voor het platteland geldt.Het beleid van banken met betrekking tot toegankelijkheid kent geen onderscheid
naar regio of locatie. De feitelijke invoering van de genoemde voorzieningen
geschiedt als uitvloeisel van het individuele beleid van banken. De banken
hebben zich voorgenomen om de richtlijn toegankelijkheid geldautomaten zoveel
mogelijk te volgen bij de installatie van nieuwe geldautomaten en de vervanging
van oude. De banken voorzien de geldautomaten geleidelijk van één
soort toetsenbord, en ook de belangrijkste schermen (bijvoorbeeld bedragkeuze)
worden qua opbouw identiek uitgevoerd.24De leden van de CDA-fractie gaven aan erg benieuwd
te zijn naar de gevolgen van Europese ontwikkelingen voor het Nederlandse
betalingsverkeer en vroegen zich af hoe SEPA en NLF het Nederlandse betalingsverkeer
gaan beïnvloeden. De leden van de CDA-fractie stelden dat de vormgeving
van een Europese infrastructuur de nodige investeringen vergt en als zodanig
(tijdelijk) kostenverhogend kan werken. Daarop vroegen zij of de minister
kan aangeven wat de financiële consequenties zullen zijn voor het betalingsverkeer
in Nederland. Ook vroegen zij of Nederland zal profiteren van de Europese
ontwikkelingen op dit gebied.Een goed werkend grensoverschrijdend betalingverkeer in Europa is mede
gelet op de openheid van de Nederlandse economie van groot belang voor de
Nederlandse economie. Lagere tarieven kunnen grensoverschrijdende transacties
bevorderen, hetgeen de Interne Markt zal versterken. Dit zal in het voordeel
zijn voor Nederlandse burgers en bedrijven. Verder heeft het voorstel gevolgen
voor Nederlandse aanbieders van betaaldiensten: bij afwezigheid van juridische
en technische drempels kunnen dezelfde betaalproducten in meerdere
lidstaten worden aangeboden en kunnen ook verwerkingsprocessen op groter schaal
worden gestandaardiseerd, waardoor schaalvoordelen optreden. Tevens kunnen
innovaties makkelijker hun weg vinden binnen de Interne Markt. Gezien de efficiëntie
van het Nederlandse betalingsverkeer is het wel van belang dat nationale systemen
(in ieder geval voorlopig) kunnen blijven bestaan naast een toekomstig pan-Europees
betalingssysteem.Volgens de laatste berichten is de Europese Commissie voornemens om in
het najaar van 2005 het richtlijnvoorstel voor het New Legal Framework (NLF)
te publiceren. Na publicatie van het voorstel zal ik u nader informeren over
de gevolgen van het NLF voor het Nederlandse betalingsverkeer.PvdA25De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering
een overzicht kan geven van de winsten die de banken de afgelopen jaren gemaakt
hebben, uitgesplitst per bank en naar activiteiten. Ook waren zij benieuwd
naar de winst die wordt gemaakt per bankkantoor en vroegen of het waar is
dat dit zo'n 3 miljoen euro per bankkantoor bedraagt. Tevens vroegen zij hoeveel
de kosten bedragen voor het in stand houden van een bankkantoor, hoeveel geld
er wordt verdiend met het betalingverkeer, hoeveel de banken verdienen met
de tarifering van betaalpassen en of het waar is dat in de jaren 1999–2004
de tarieven van betaalpassen met 60% zijn gestegen.De jaarverslagen van de banken geven informatie over hun kosten en opbrengsten.
Het is weinig zinvol om de winst per bankkantoor te bepalen. Het gaat immers
om de kosten en opbrengsten van de diensten die de bank aanbiedt. Door maatschappelijke
en technologische ontwikkelingen is de rol van bankkantoren veranderd en zijn
er steeds meer alternatieve distributiekanalen beschikbaar. De filialen verschillen
wat betreft hun producten- en dienstenassortiment en hebben slechts ten dele
betrekking op betalingsverkeeractiviteiten. De opbrengsten vanuit deze activiteiten
vormen een van de onderdelen van het eerder genoemde mogelijk te entameren
MOB-onderzoek naar kosten en opbrengsten van het betalingsverkeer. Ten aanzien
van de tarifering van pinpassen kan worden gemeld dat uit cijfers van de NMa
inderdaad blijkt dat de gewogen gemiddelde prijsstijging voor pinpassen in
de periode 1999–2003 circa 60% bedroeg. Daarbij moet worden opgemerkt
dat deze stijging met name wordt veroorzaakt doordat de Postbank in deze periode
is gestart met het tariferen van de PIN-pas. De tarieven voor pinpassen bij
andere banken zijn veel minder gestegen.26De leden van de PvdA-fractie vroegen of het waar is
dat Interpay van de NMa in 2004 forse boetes heeft gekregen, hoeveel deze
boetes bedroegen en wat is de stand van zaken met betrekking tot Interpay
is? Ook vroegen zij of het waar is dat niet alle overwinst is afgeroomd, maar
dat de zogenaamde economische schade nog veel groter is. Tevens vroegen zij
hoeveel de economische schade bedraagt en wanneer de regering met voorstellen
komt voor het invoeren van boetes die afgestemd zijn op de economische schade.
Eveneens wilden zij weten hoeveel de banken via Interpay in totaal te veel
hebben verdiend op kosten van het MKB en de consument.De NMa heeft Interpay en de aandeelhoudende banken in 2004 in totaal een
boete opgelegd van € 47 mln. (zie besluit in zaak 2910). Interpay
zelf is een boete opgelegd van circa € 30 mln. Overigens
is Interpay tegen dit besluit in bezwaar gegaan en loopt de bezwaarprocedure
nog. De opgelegde boete is berekend aan de hand van de boeterichtsnoeren van
de NMa en dient in principe niet ter afroming van eventuele overwinsten. De
benadeelde ondernemingen kunnen in een civiele procedure de geleden schade
trachten te verhalen. Zoals reeds aangeven gaan banken, winkeliers en horeca
de komende twee maanden een convenant toonbankbetalingsverkeer uitwerken.
Dit convenant moet een einde maken aan het slepende conflict over de kosten
van het elektronisch betalen aan de toonbank en moet leiden tot verdere vergroting
van de efficiency van het toonbankbetalingsverkeer. Doelstelling is onder
meer een aanzienlijke verlaging van PINtarieven voor alle toonbankinstellingen
te bewerkstelligen. Daar tegenover zullen klachten en claims over te hoge
PINtarieven worden ingetrokken.27De leden van de PvdA-fractie vroegen of het waar is
dat de Nederlandse banken in het recessiejaar 2003 gezamenlijk 5,4 miljard
euro winst boekten, en in 2004 zelfs 10,3 miljard. Ook vroegen zij of het
waar is dat de Postbank een rendement op het geïnvesteerd vermogen maakte
van 68%. De leden van de PvdA-fractie vroegen zich daarop af waarom banken
beweren dan dat ze geen bankkantoren in stand kunnen houden. Tevens vroegen
zij of het waar is dat (i) Nederland inmiddels bijna de laagste bankdichtheid
van de EU kent, (ii) dat sommige banken beginnen te beseffen dat ze hun eigen
klanten verwaarloosd hebben en in sommige plaatsen weer bankkantoren openen
en in andere plaatsen alsnog afzien van sluitingsplannen en (iii) het concept
van de Servicewinkel de Rabobank slechts 1000 euro per maand kost, en het
instandhouden van basisbetaaldiensten de banken minder dan 1% van hun nettowinst
zou hoeven te kosten. Eveneens vroegen de leden van de PvDA-fractie of de
minister voorstander is van maatschappelijk verantwoord ondernemen door de
banken, hoe de regering dat gaat bevorderen en of de minister de mening deelt
dat er grenzen moeten zitten aan het winstbejag van de banken.Uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB)1
blijkt dat het netto bedrijfsresultaat van de Nederlandse banken steeg van € 7,8
miljard in 2003 tot € 10,3 miljard in 2004. Voorts heb ook ik vernomen
dat de Postbank een rendement op geïnvesteerd vermogen van 68% behaalt.
Al deze goede resultaten ten spijt blijkt het Nederlandse bankwezen qua winstgevendheid
in internationaal verband tot de middenmoot te behoren. Dit wordt onderschreven
door het Internationaal Monetair Fonds, dat recentelijk concludeerde dat de
binnenlandse winstgevendheid van Nederlandse banken onder de maat is. De suggestie
om winsten van banken te begrenzen wijs ik dan ook van de hand. Niet alleen
omdat het de concurrentiepositie van het Nederlandse bankwezen zou aantasten,
maar ook omdat een dergelijk voorstel het vrije ondernemersschap verstoort
en inefficiënties met zich kan brengen. Concurrentie tussen banken zal
eventuele overwinsten vanzelf afromen.Een door het MOB uitgevoerde analyse van de bankdichtheid in de 15 «oude»
EU-lidstaten laat zien dat Nederland niet de laagste bankdichtheid in Europa
kent2. Wat betreft de geografische spreiding
laat tabel 1 zien dat afgemeten aan het aantal km2 per bankkantoor
alleen België en Duitsland een lagere score hebben dan Nederland, terwijl
de waarden voor Italië en het Verenigd Koninkrijk dezelfde uitkomst laat
zien. Het aantal km2 per geldautomaat in België is eveneens
lager dan in ons land. Voor alle andere lidstaten geldt dat een bank meer
km2 bedient. Wat betreft het aantal inwoners per bank c.q. per
geldautomaat scoort Nederland echter beduidend boven het Europese gemiddelde.
Afgemeten aan het kengetal inwoners per bank kennen 11 lidstaten een lagere
waarde, en het aantal inwoners per geldautomaat is in 9 landen
lager dan in ons land. Overigens dient te worden opgemerkt dat de laatste
uitkomst voor een groot deel voortvloeit uit het feit dat Nederland één
van de meest dichtbevolkte lidstaten is.Tabel 1 Overzicht kengetallen bankdichtheid EU-15 LandenAantal bankenInwoners per bankkm2 per bankInwoners
per geldautomaatkm2 per geldautomaatBelgië7 9981 28241 4954Denemarken3 5601 499121 97616Duitsland56 1201 46461 7248Griekenland2 9283 597453 03038Spanje39 0081 0241389011Frankrijk46 3501 304121 71816Ierland1 0073 759702 90754Italië42 0831 37271 82110Luxemburg3351 31681 3578Nederland5 9852 66072 2996Oostenrijk6 8931 176121 37614Portugal6 3021 587151 03110Finland1 8942 7321252 427111Zweden3 3702 6321343 390171VK33 4751 78371 7397EU257 3081 471121 60513Bron: ECB Bluebook payment and securities settlement systems in the European
Union, 2002; gegevens hebben betrekking op 2000.Niettemin heeft de maatschappelijke discussie als gevolg van de sluiting
van de bankfilialen geïllustreerd dat de behoefte aan fysieke loketten
voor bankdiensten groot blijft. Banken spelen hier op in door bankkantoren
open te houden, in veelal dunner bevolkte gebieden nieuwe kantoren te openen
of naar alternatieven te zoeken (zie ook het antwoord op vraag 43). Hieruit
blijkt dat banken zich, mede onder druk van economische en maatschappelijke
ontwikkelingen, bewust zijn van hun verantwoordelijkheid. Daarbij speelt mee
dat banken ook het risico lopen om als gevolg van het sluiten van bankfilialen
klanten te verliezen. Er zijn dus mechanismen (anders dan regelgeving) die
banken prikkels geven om te zorgen voor voldoende spreiding. Die prikkels
lijken inmiddels, zoals de vragensteller ook suggereert, effect te hebben
op de beslissingen die banken nemen met betrekking tot de spreiding van hun
dienstenaanbod.In deze context wil ik opmerken dat hoewel maatschappelijk verantwoord
ondernemen een lovenswaardig uitgangspunt is, ik me niet met het beleid van
banken bemoei zolang zij hun verantwoordelijkheden ten aanzien van een toegankelijk
en doelmatig betalingsverkeer voldoende in acht.Ten aanzien van de Servicewinkel geldt dat het genoemde bedrag een subsidie
is voor de «host», die de verschillende gastdienstverleners ruimte
verleent in de eigen locatie. In hoeverre dit bedrag nodig of afdoende is
zal afhankelijk zijn van de lokale situatie en kan op dit moment niet vastgesteld
gezien de korte looptijd van dit initiatief.28De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom het MOB
vasthoudt aan de visie dat de sluiting van bankkantoren een lokaal probleem
zou zijn, wat een lokale oplossing zou vergen. Ook vroegen zij waarom er dan
voor de postkantoren wel een landelijke norm is vastgelegd in het Barp en
waarom er in de Telecommunicatiewet een landelijke aanbestedingsprocedure
opgenomen om witte vlekken in de dienstverlening op te vullen.Algemene maatregelen kunnen disproportioneel zijn in verhouding tot de
problematiek die specifiek is van karakter. Om adequaat in te spelen op de specifieke, locale leefbaarheidsproblematiek zijn doorgaans gerichte
gezamenlijke acties noodzakelijk en deze vereisen het nodige maatwerk.Voor Postkantoren geldt dat zij ooit aangemerkt zijn als instellingen
die publieke goederen produceren en daarom universele diensten verlenen. Dit
betekent dat er sprake dient te zijn van een minimumniveau aan diensten, dat
de dienstverlening van een bepaalde kwaliteit is, en dat de dienstverlening
voor iedereen, overal en tegen betaalbare tarieven beschikbaar dienen te zijn.
Telecommunicatie wordt ook gezien als universele dienstverlening. Overigens
is er volgens het Ministerie van Economische Zaken nog nooit gebruik gemaakt
van de landelijke aanbestedingsprocedure in de Telecommunicatiewet.29De leden van de PvdA-fractie vroegen of het waar is
dat DNB berekend heeft dat alleen al door lage of afwezige rentevergoeding
en valutering de banken 2,1 miljard euro binnenhalen per jaar. Ook wilden
zij weten of het waar is dat hier nog bovenop komt dat via het betalingsverkeer
talloze bancaire producten worden afgezet, waarmee veel geld wordt verdiend
en ook veel marketingkosten worden bespaard. Tevens vroegen zij hoeveel geld
er wordt verdiend dankzij het betalingsverkeer en hoeveel marketingkosten
er worden bespaard.De omvang van rentemarge- en valuteringsopbrengsten vormt onderdeel van
het mogelijk te entameren MOB-onderzoek naar kosten en opbrengsten van het
betalingsverkeer. Belangrijk aandachtspunt vormt de toerekening van specifieke
kosten- en opbrengstenposten. In dat verband is het van belang dat het onderzoek
door DNB, banken, toonbankinstellingen en consumentenorganisaties gezamenlijk
wordt uitgevoerd.30De leden van de PvdA-fractie vroegen of uit het antwoord
van 17 mei jl. van de minister van Financiën op vragen van het Kamerlid
Crone kan worden afgeleid dat het betalingsverkeer via indirecte tarifering
nu al kostendekkend is. Eveneens vroegen zij waarom betrouwbare gegevens hierover
niet voorhanden zijn en of de regering zo spoedig mogelijk betrouwbare gegevens
kan aanleveren.Dit kan niet uit het antwoord worden afgeleid en volgens de sector is
het betalingsverkeer nog steeds verlieslatend. Zoals reeds aangegeven is tijdens
de voorjaarsvergadering van het MOB afgesproken dat bezien zal worden of en
hoe een studie naar de totale kosten en opbrengsten van het betalingsverkeer
vormgegeven kan worden.31De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom de minister
in deze antwoorden stelt dat het denkbaar zou zijn om chartale betaalmethoden
duurder te maken en of de minister werkelijk wil dat mensen zouden moeten
betalen om te kunnen betalen. Ook vroegen zij hoe zich dit verhoudt met bankbiljetten
en muntstukken als wettig betaalmiddel. Waarom ligt het niet meer voor de
hand om de efficiencywinst van elektronische betalingen grotendeels door te
sluizen naar de consument, zodat deze ook een prikkel ervaart om meer elektronisch
te betalen?Zie het antwoord op vraag 2.32De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe in dit kader
de toekomst van het chippen kan worden gezien, hoe vaak er wordt gechipt en
of het chippen zal verdwijnen door ontwikkelingen op Europees niveau. De Chipknip lijkt vooralsnog een nicheproduct te blijven, met name geschikt
voor het doen van kleine betalingen in de catering en in parkeer- en verkoopautomaten
(snoep, frisdrank e.d.). In 2004 werd er 127 miljoen keer met een chipknip
betaald. Banken en toonbankinstellingen doen momenteel echter weinig moeite
de Chipknip te stimuleren. Volgens een belevingsonderzoek (zie Kwartaalbericht
DNB van maart 2005) biedt de Chipknip het merendeel van consumenten te weinig
toegevoegde waarde (ongemak van opladen en ontbreken saldo-overzicht).Het enige land in Europa waar ook op enige schaal gechipt wordt, is België.
De mogelijkheden voor een Europese versie lijken momenteel beperkt. De huidige
nationale producten kunnen nog wel enige tijd blijven bestaan. Het is niet
uitgesloten dat in de toekomst in de Uniforme Euro Betaalruimte met gebruik
van de EMVchip toch een pan-Europese variant zal ontstaan.33De leden van de PvdA-fractie vroegen of de minister
de mening deelt dat de bankensector een oligopolistische sector is, waarin
te weinig concurrentie is, en waarin banken hun gebrek aan innovatie en efficiëntie
gemakkelijk kunnen afwentelen op de consument. Tevens vroegen zij of de minister
de mening deelt dat het betalingsverkeer daarom beter een pure kostenpost
kan blijven, zodat de banken een blijvende prikkel ervaren om deze kosten
zo laag mogelijk te houden. Eveneens werd gevraagd of het waar is dat de bankensector,
juist door de gebrekkige concurrentie, reeds enige jaren op de bijzondere
aandacht van de NMa kan rekenen en hoe de minister kan bevorderen dat deze
aandacht geïntensiveerd wordt.Laat ik vooropstellen dat Nederlandse banken in vergelijking met buitenlandse
banken lage directe tarieven vragen voor een scala aan diensten, zoals het
betalingsverkeer. Onderzoek naar de efficiëntie van het Nederlandse bankwezen
laat gemengde resultaten zien, maar over het algemeen komt het Nederlandse
bankwezen niet als bijzonder inefficiënt uit internationale vergelijkingen.
Op basis van deze vergelijkingen kan de genoemde conclusie dus niet onderbouwd
worden. Voorts dient te worden opgemerkt dat ook wanneer de banken winst zouden
maken op het betalingsverkeer er voor hen een prikkel is om de kosten zo laag
mogelijk te houden.Dit neemt niet weg dat de NMa de financiële sector al jaren met verhoogde
aandacht volgt, aangezien deze wordt gekenmerkt door een hoge concentratiegraad,
intransparantie en onderlinge verwevenheid. In 2002 is tussen ondergetekende
en de NMa afgesproken dat de NMa, met extra middelen ter beschikking gesteld
door Financiën, de financiële sector op structurele basis zal volgen.
Hiermee is in 2002 een start gemaakt door de Monitor Financiële Sector
binnen de NMa. Deze marktmonitor publiceert jaarlijks haar visie vanuit mededingingsperspectief
op relevant ontwikkelingen in de financiële sector. Ondergetekende heeft
overigens inhoudelijk geen invloed op de prioriteiten die gesteld worden door
de NMa.34De leden van de PvdA-fractie vroegen of ingegaan kan
worden op de afnemende grenskosten van het betalingsverkeer en het karakter
van een monopolistische netwerkstructuur die het betalingsverkeer daarmee
heeft, zoals de regering in februari 2004 aan de Kamer meldde. Eveneens vroegen
zij wanneer het door de minister van Financiën voorgestelde intensievere
toezicht, bijvoorbeeld door de NMa, verwacht kan worden. Ook vroegen zij of
de minister de mening deelt dat directe tariefregulering overwogen moet worden
en dat Interpay onafhankelijk moet worden van de banken, om iedereen
een gelijke toegang tot de betaalinfrastructuur tegen redelijke kosten. In
dit kader werd eveneens gevraagd of Interpay kan worden overgenomen door DNB.Het uitgangspunt is dat banken als ondernemers vrij zijn om zelf de tarieven
voor bankdiensten vast te stellen, zolang zij hun maatschappelijke verantwoordelijkheden
voldoende in acht nemen en de wet niet overtreden. Alleen wanneer de publieke
belangen ernstig worden geschaad kan de overheid in het uiterste geval interveniëren
in de tarieven.In de genoemde brief wordt niet gerefereerd aan het netwerkkarakter van
het betalingsverkeer in den brede, maar aan de netwerkeffecten die een rol
spelen in één specifieke schakel in de keten van het betalingsverkeer,
namelijk het afwikkelsysteem. Op de overigen delen van de keten kunnen eventuele
netwerkeffecten geïnternaliseerd worden door aanbieders met elkaar te
verbinden (zoals thans het geval is), en is concurrentie goed mogelijk. Voor
het afwikkelsysteem ligt dat mogelijk anders omdat deze specifieke activiteit
belangrijke schaalvoordelen kent. Vanwege de schaalvoordelen die gepaard gaan
met het spreiden van investeringen en operationele kosten over een maximaal
aantal transacties en het feit dat concentratie van transacties in één
systeem efficiënte afwikkeling door netting
mogelijk maakt, biedt in veel landen slechts één instelling
afwikkeldiensten aan. Concurrentie tussen afwikkelsystemen
kan in dat geval als nadeel hebben dat schaalvoordelen verloren gaan. Als
schaalvoordelen groot zijn in relatie tot de relevante markt bestaat de kans
dat er (ook) op langere termijn slechts één aanbieder van afwikkeldiensten
overblijft. Concurrentie op Europees niveau kan overigens een uitweg bieden
uit dit dilemma.In het licht van bovenstaande analyse is het op voorhand niet zeker of
er op de markt voor afwikkelsystemen voldoende concurrentie tot stand komt.
Daarom is specifiek voor deze schakel in de keten in de brief van februari
2004 aangegeven dat de Minister van Financiën de wettelijke mogelijkheid
creëert om een toezichthouder aan te wijzen met regulerende bevoegdheden
ten aanzien van de prijs van toegang tot afwikkelsystemen. Zoals ook in de
brief aangegeven is dat pas aan de orde als gebleken is dat alle andere instrumenten
die de (mededingings-)wet biedt onvoldoende effectief zijn.De sector heeft overigens sindsdien enkele ingrijpende veranderingen doorgevoerd
met als doel te komen tot meer marktwerking in het Nederlandse betalingsverkeer.
Allereerst treden de banken sinds maart 2004 zelf op als afnemer van Interpay
en bieden de netwerkdiensten in onderlinge concurrentie aan de detaillisten
aan. Ten tweede is op initiatief van acht Nederlandse banken een nieuwe organisatie
(Currence) opgericht, waardoor niet langer één marktpartij (Interpay)
tevens de certificerende instantie is. Ten derde hebben banken, winkeliers
en horeca recentelijk afgesproken een convenant betalingsverkeer uit te werken.
Dit convenant moet een einde maken aan het slepende conflict over de kosten
van het elektronisch betalen aan de toonbank en moet leiden tot verdere vergroting
van de efficiency van het betalingsverkeer.Gezien het bovenstaande is er geen reden om Interpay over te laten nemen
door DNB; de NMa houdt reeds toezicht op eventueel misbruik van machtsposities
en de mededingingswet biedt voldoende instrumenten om dit tegen te gaan. Voorzover
dat niet het geval is biedt de genoemde kapstokbepaling in (deel IV van) de
Wet financieel toezicht de mogelijkheid om dat instrumentarium uit te breiden.
Zoals in het antwoord op vraag 33 is aangegeven, heeft de NMa bovendien vanaf 2002
extra middelen tot zijn beschikking gekregen om het toezicht
op financiële markten te intensiveren.35De leden van de PvdA-fractie vroegen of de NMa ook
een concurrentietoets uitgevoerd op het samenwerkingsverband B&L en hoe
B&L zich verhoudt tot de mededingingswetgeving?Ja, op de website van de NMa (www.nmanet.nl) treft u de informele zienswijze
die de NMa hierover heeft afgegeven. Deze zienswijze verschaft inzicht in
de visie van de NMa op B&L, dat overigens inmiddels is omgedoopt tot «Currence».
NMa geeft daarin aan dat de toelatingsprocedure die B&L zal hanteren voldoende
onafhankelijk en transparant lijkt te zijn. De aan de NMa voorgelegde eisen
waaraan marktpartijen dienen te voldoen om in aanmerking te komen voor een
licentie of certificaat lijken objectief en niet verder te gaan dan noodzakelijk
voor een goed functionerend betalingsverkeer.De NMa wijst B&L in de informele zienswijze wel op een aantal mededingingsrechtelijke
aandachtspunten. De NMa benadrukt dat B&L volledig onafhankelijk dient
te opereren bij de uitvoering van haar certificerende activiteiten zodat geen
enkele marktpartij invloed kan uitoefenen op de beslissing of (potentiële)
concurrenten toegang krijgen tot de markt. Momenteel zijn acht banken aandeelhouder
van B&L. Deze banken zijn zelf marktpartij en aandeelhouder van Interpay.
De NMa merkt in haar zienswijze op dat de huidige eigendomsstructuur en besluitvormingsprocedure
van B&L in de praktijk niet mogen leiden tot een oneigenlijke uitsluiting
van (potentiële) marktpartijen of tot een belemmering van innovatie.36De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom de banken
weinig initiatief tonen voor het verleggen van pincontracten door ondernemingen
en of dit komt doordat zij zelf aandeelhouder van Interpay zijn.Sinds 1 maart 2004 sluiten ondernemers contracten over pinbetalingen
niet langer uniform bij Interpay af, maar worden deze contracten bij de individuele
banken afgesloten. Het aantal ondernemingen dat tot nu toe het contract bij
een andere bank heeft afgesloten is klein, maar kan in de toekomst stijgen.
De verantwoordelijkheid voor het besluit om over te stappen ligt uiteraard
bij de onderneming. De mogelijkheid is gecreëerd om met de bank over
het PINcontract te onderhandelen, maar de ondernemer kan hier zelf het initiatief
voor nemen. Bovendien is het niet noodzakelijkerwijs zo dat daadwerkelijk
overgestapt moet worden om over een voordeliger tarief te onderhandelen; de
dreiging van een potentiële overstap kan immers ook al tot een beter
onderhandelingsresultaat leiden. Het is op voorhand niet duidelijk waarom
het aandeelhouderschap van Interpay de banken zou weerhouden van initiatieven
die erop gericht zijn om marktaandeel in het betalingsverkeer te winnen.37De leden van de PvdA-fractie vroegen de minister in
te gaan op de constatering dat de snelheid en resultaatgerichtheid van het
MOB opgevoerd zouden moeten worden, en dat bevredigende oplossingen zo hier
en daar moeizaam tot stand komen. Ook vroegen zij de minister in te gaan op
de mogelijkheid van een hogere vergaderfrequentie dan twee keer per jaar.Het succes van het MOB is afhankelijk van de inspanning van belanghebbenden
en het daarmee samenhangende vertrouwen dat het overleg in het MOB in de toekomst
ook daadwerkelijk zal bijdragen aan het oplossen van knelpunten
ten aanzien van het betalingsverkeer. Een aantal concrete resultaten is hierbij
al bereikt. Ondanks de constatering van de PvdA-fractie, kan worden gesteld
dat het MOB is uitgegroeid tot een belanghebbend platform dat niet alleen
relevante gegevens voortbrengt ter facilitering van maatschappelijke discussies
rond het betalingsverkeer, maar eveneens het gesprek tussen belanghebbenden
tot stand brengt en in staat is oplossingen aan te dragen voor geconstateerde
problemen. De voorzitter van het MOB beslist in overleg met de deelnemers
over de vergaderfrequentie van het MOB. DNB heeft aangegeven dat de werkgroepen1 onder het MOB een (veel) hogere vergaderfrequentie hebben
en dat DNB daarom niet voornemens is om de vergaderfrequentie van het MOB
te verhogen.38De leden van de PvdA-fractie vroegen welke partij aan
heeft gegeven dat het vermijden van politieke inmenging het vinden van geconstateerde
problemen kan bespoedigen? Ook vroegen zij of hier wordt bedoeld dat de regering
een spoedige oplossing van problemen belemmert.De banken hebben aangegeven het MOB te zien als instrument voor zelfregulering.
De voornaamste zorg van de banken is dat politieke inmenging mogelijk te snel
tot regelgeving leidt. De banken zijn niet zozeer bang dat de regering een
eventuele oplossing belemmert, maar wel dat politieke inmenging in een te
vroeg stadium leidt tot inefficiënte oplossingen.39De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom geconstateerd
wordt dat de kerngroep onder het MOB niet optimaal functioneert en waarom
de samenstelling van deze kerngroep niet conform de afspraken is. Ook vroegen
zij welke maatregelen genomen worden om dit probleem op te lossen.Het mandaat van de kerngroep was tot nu enigszins onduidelijk. Dit is
inmiddels opgelost door het mandaat expliciet te maken. De kerngroep bestaat
uit een aantal bestuursleden van het MOB (NVB, Platform Detailhandel namens
de toonbankinstellingen, de Consumentenbond en MKB Nederland). De kerngroep
komt in genoemde samenstelling bijeen, zij het dat niet altijd de bestuursleden
zelf aanwezig zijn. Een oproep is gedaan om dat te verbeteren.40De leden van de PvdA-fractie vroegen of veel gebruik
gemaakt wordt van het telefoonnummer (030–2836555), waar bankklanten
anoniem kunnen bellen over onveilige situaties rondom pinnen. Ook vroegen
zij wat zoal gemeld wordt en hoe bekend dit nummer is.Het genoemde nummer is sinds februari 2003 in gebruik en biedt klanten
de mogelijkheid om onveilige situaties te melden die bij betaalautomaten op
verkooppunten (dus niet bij geldautomaten) worden gesignaleerd. Het nummer
is bekend gemaakt via huis-aan-huis bladen en diverse landelijke media.Verder maakt het nummer onderdeel uit van de tips voor veilig pinnen.
Deze tips worden via verschillende media door de banken verspreid. Het nummer
werd in 2003 1142 keer gebeld, in 2004 1921 keer en dit jaar tot de maand
mei: 390 keer. Het aantal meldingen is sinds medio 2004 duidelijk gedaald.
Dit is mede het gevolg van de invoering van aanpassingen aan onbemande betaalautomaten
bij benzinestations. 41De leden van de PvdA-fractie vroegen wanneer de EMV-chip
in Nederland verwacht kan worden. of hierdoor alle betaalautomaten vervangen
moeten worden en welke tarieven toonbankinstellingen zullen moeten betalen?Zie het antwoord op vraag 17.SP42De leden van de SP-fractie vroegen of de minister erkent
dat een grote groep mensen met het probleem in aanraking kan komen dat zij
bij het ontvangen van de afrekening niet of nauwelijks meer de mogelijkheid
hebben om een incasso terug te laten boeken. De leden van de SP-fractie merkten
op dat hoewel veel banken de mogelijkheid bieden om elektronisch of telefonisch
transactie informatie te vergaren, een klant die niet weet dat een incasso
wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld omdat deze onterecht is, er toch ook niet naar
zal vragen. Zij vroegen daarop of de minister erkent dat dit daarom geen oplossing
is. Daarnaast merken de leden van de SP-fractie op dat de minister heeft aangegeven
dat voor eenmalige machtigingen een herroepingstermijn van slechts 5 dagen
geldt en zij vragen hoe de minister dan kan zeggen dat hierbij voldoende mogelijkheden
zijn om op tijd in te grijpen. Voorts werd aangegeven dat de leden van de
SP-fractie niet inzien waarom het verlengen van deze termijn tot grote problemen
zou leiden en zij gaven aan te hopen dat de minister alsnog bereid is deze
termijn te verlengen.Allereerst dient te worden opgemerkt dat banken in de praktijk nauwelijks
klachten krijgen over de herroepingstermijn op incassobetalingen. Voorts geldt
dat de reguliere termijn voor het (zonder opgaaf van reden) herroepen van
doorlopende incassobetalingen 30 dagen bedraagt. Dit biedt voldoende tijd
om de transactie te controleren via telefonische saldo- en transactie-informatie,
Internet of de rekeningafschriften. Ook voor consumenten die veelvuldig gebruik
maken van éénmalige machtigingen bestaan voldoende mogelijkheden
om zich via telefonische saldo- en transactie-informatie of Internet op de
hoogte te stellen van de transacties die plaatsvinden. Overigens geldt voor
fraudemeldingen dat deze tot 1 jaar na de transactie in behandeling genomen
worden. Bij gebleken fraude ontvangt de klant het geld retour. Voorts dient
te worden opgemerkt dat een eventuele verlenging van de herroepingstermijn
een verantwoordelijkheid van de banken zelf is.43De leden van de SP-fractie stelden dat aangegeven wordt
dat het aantal betaalpunten in 2004 weer is teruggelopen, terwijl het MOB
zich juist specifiek heeft gericht op de toegankelijkheid en bereikbaarheid
voor consumenten. Zij vroegen zich af hoe dit komt. De leden van de SP-fractie
gaven aan blij te zijn met de initiatieven die worden genomen om de bereikbaarheid
op lokaal niveau op peil te houden, maar vroegen zich af hoe dat zit met plaatsen
waar dat niet gebeurd. Tevens willen zij weten of de minister hier geen rol
voor zichzelf ziet.Het aantal bezoeken aan bankkantoren is onder invloed van alternatieve
distributiekanalen zoals PINautomaten, Internet en telefonische informatiediensten
fors teruggelopen. Zo zag bijvoorbeeld de Rabobank haar bankbezoek dalen van
280 miljoen keer in 1980 naar vijf miljoen keer vorig jaar; een vermindering
van meer dan 98%. Het is dan ook niet vreemd dat in de afgelopen jaren een
groot aantal bankfilialen is gesloten. De afname van het aantal bankfilialen roept vragen op over de bereikbaarheid
en toegankelijkheid van bancaire diensten – zowel voor de consument
als de ondernemer. Banken lijken zich echter bewust te zijn van hun maatschappelijke
verantwoordelijkheid om de bereikbaarheid van bankdiensten te waarborgen om
zo hun bijdrage te leveren aan een optimaal leef- en ondernemingsklimaat.
Daartoe is reeds een aantal initiatieven genomen, zoals: de cash-back mogelijkheid
breder onder de aandacht van het publiek brengen, de Servicewinkel (Rabobank),
de Servicebus (ABN Amro) en Geldservicepunten (Postbank). Ook het MOB houdt
zich bezig met deze problematiek. Richtte het MOB zich in 2004 met name op
de problematiek voor consumenten, in 2005 zullen met name oplossingen gezocht
worden voor de problematiek van toonbankinstellingen.Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 28 kunnen algemene maatregelen
disproportioneel zijn in verhouding tot de problematiek die specifiek is van
karakter. Om adequaat in te spelen op de specifieke, locale leefbaarheidsproblematiek
zijn doorgaans gerichte gezamenlijke acties noodzakelijk en deze vereisen
het nodige maatwerk.44De leden van de SP-fractie refereerden aan de mogelijkheid
dat banken op termijn inefficiënte betaalvormen, zoals chartaal geld,
duurder willen maken en vroegen of het niet meer voor de hand ligt om efficiënte
betaalvormen te stimuleren. Daarbij werd opgemerkt dat dit zeker van belang
is aangezien de kostenbesparing vooral bij de bank terecht zal komen en het
nog maar de vraag zou zijn in hoeverre de consument hiervan gaat profiteren.Zie het antwoord op vraag 2.45De leden van de SP-fractie maakten enkele opmerkingen
over de indirecte en directe kosten van het Nederlandse betalingsverkeer en
vroegen of de minister hier een beeld van zou kunnen geven. Daarnaast noemden
zij de kosten van nieuwe technologie zoals de EMV-chip en stelden dat leden
van de SP-fractie dat ook hierbij de kans groot is dat de kosten op de klanten
zullen worden afgewenteld, terwijl de besparingen later ten goede komen aan
de banken en niet worden doorberekend.Zie de antwoorden op de vragen 18 en 20.46Tenslotte vroegen de leden van de SP-fractie wanneer
de richtlijn die de NVB samen met de gehandicaptenorganisaties heeft opgesteld
zal worden geïmplementeerd.De richtlijn geldt als «best practice» aanbeveling aan de
leden van de NVB en het tempo van de feitelijke implementatie is bankspecifiek.XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Bakker (D66),
Hofstra (VVD), De Haan (CDA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GL), Halsema (GL),
Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter, Smits (PvdA), De
Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Koopmans
(CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), De Nerée
tot Babberich (CDA), Koomen (CDA), Fierens (PvdA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA),
Heemskerk (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD) en Van Egerschot
(VVD).Plv. leden: Rouvoet (CU), Koenders (PvdA), Dittrich (D66), Balemans (VVD),
Kortenhorst (CDA), Vacature (algemeen), Duyvendak (GL), Van Gent (GL), de
Ruiter (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Atsma (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Omtzigt
(CDA), Eerdmans (LPF), Noorman-den Uyl (PvdA), Mosterd (CDA), Van Bommel (SP),
De Vries (CDA), Hermans (LPF), Mastwijk (CDA), Rambocus (CDA), Stuurman (PvdA),
Luchtenveld (VVD), Blom (PvdA), Douma (PvdA), De Vries (VVD) en Van Beek (VVD).XNoot1De Nederlandsche Bank, Jaarverslag 2004.XNoot2Zie het MOB-rapport «Bereikbaarheid bancaire dienstverlening»
(2004).XNoot1Het MOB kent 5 werkgroepen, te weten: de Werkgroep Toegankelijkheid en
Bereikbaarheid, de Werkgroep Maatschappelijke Efficiëntie, de Werkgroep
Veiligheid, de Werkgroep Technologie en de Werkgroep Statistiek. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27863-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl