Meerjarenplan Alfabetisering 2003-2006; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28760, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-11-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

28760 nr. 16

15-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28760Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 760Meerjarenplan Alfabetisering 2003–2006nr. 16VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 november 2007De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1, de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid2 en de algemene commissie voor Jeugd en Gezin3 hebben op 2 oktober 2007 overleg gevoerd met staatssecretaris
Van Bijsterveldt-Vliegenthart van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 1 mei 2007 over de Voortgangsrapportage 2006 inzake
het Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010 (28 760, nr. 9);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap d.d. 20 juni 2007 inzake het rapport «Toekomst
voor laaggeletterden» van de Stichting van de Arbeid (OCW0700456);– de brief van de MBO-raad inzake het Aanvalsplan
Laaggeletterdheid d.d. 1 oktober 2007.Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Bosma (PVV) merkt op dat vaak ten
onrechte het beeld wordt geschetst dat laaggeletterden oudere Nederlanders
zijn die doen alsof zij hun leesbril zijn vergeten. In werkelijkheid komen
elke week vliegtuigen met vele analfabeten uit landen zoals Marokko, Turkije,
Irak en Afghanistan naar Nederland, vooral in het kader van de gezinshereniging,
want 75% van de Turken en Marokkanen trouwt met iemand uit het land
van herkomst. Het aantal gezinsmigranten is vorig jaar gestegen met een kwart.
Deze migranten vormen een zware last voor de economie, de natuur en het onderwijs
van Nederland. In de brief wordt gesteld dat er anderhalf miljoen laaggeletterden
zijn, waarvan een half miljoen allochtoon is, maar na enig doorvragen bij
de Stichting Lezen en Schrijven wordt toegegeven dat dit aantal ook groter
kan zijn. Is de staatssecretaris bereid aan staatssecretaris Albayrak een
overzicht te vragen hoeveel analfabeten elk jaar Nederland binnenkomen?De eerste verdedigingslinie bij de aanpak van analfabetisme is een immigratiestop
voor niet-westerse allochtonen. Mensen die laaggeletterd zijn, hebben weinig
kans op een baan. De helft van de allochtonen heeft geen baan. Deze mensen
moeten worden gedwongen tot bijscholing, zodat zij leren lezen en schrijven
en een minimumniveau hebben voor de arbeidsmarkt. Zij moeten de kosten daarvan
zelf betalen. Desnoods moeten deze worden ingehouden op de uitkering.Veel Marokkaanse ouders sturen hun kinderen niet naar een kinderdagverblijf,
terwijl dat de plaats is waar de taal op jonge leeftijd kan worden geleerd.
Voor kinderen met een taalachterstand moet voorschoolse educatie verplicht
worden gesteld. De wethouder van Onderwijs in Den Haag, Sander Dekker, heeft
gevraagd om een stok achter de deur om ervoor te zorgen dat deze ouders meewerken.Veel kinderen verlaten de basisschool met een grote taalachterstand. Er
moeten geen vage kerndoelen zijn, maar heldere eindtermen zodat duidelijk
is wat de leerlingen precies moeten weten. Voldoende taalbeheersing moet daarvan
een belangrijk onderdeel zijn.Volgens een artikel van Carel Brendel in het Algemeen Dagblad werd in
1991 uitgegaan van 700 000 functioneel analfabeten. In 1995 bleek uit
onderzoek van de OESO dat er 1,3 miljoen functioneel analfabeten waren, waarmee
Nederland relatief goed scoorde binnen Europa. In 2000 ging minister Hermans
uit van een miljoen analfabeten. De toenmalige staatssecretaris van Onderwijs,
mevrouw Nijs, heeft in 2002 toegezegd dat 75 000 analfabeten binnen zes
jaar een cursus zouden volgen, waarvoor zich na twee jaar echter slechts 10 000
mensen hadden aangemeld. Volgens de voortgangsrapportage zijn er nu anderhalf
miljoen laaggeletterden. Wat is de definitie van laaggeletterdheid?De heer Biskop (CDA) merkt op dat er beter
eerst een feitelijke vragenronde had kunnen plaatsvinden. De cursus lezen
en schrijven wordt door 7300 mensen per jaar gevolgd en door ruim 5000 cursisten
met succes afgerond. Dat betekent dat bijna een derde afvalt. Hoe kan deze
uitval worden voorkomen? In dit tempo duurt het nog driehonderd jaar voordat
iedereen in deze groep, die bijna 11% van de bevolking uitmaakt, een
cursus heeft gevolgd. Er zijn allerlei initiatieven, zoals het aanvalsplan,
de Stichting Lezen en Schrijven, documentaires en campagnes, die vooral door
hoger opgeleide Nederlanders worden opgemerkt. Het is niet helemaal duidelijk
wie onder de definitie van laaggeletterdheid valt en er worden steeds andere
cijfers genoemd. Verder is deze groep moeilijk te bereiken. Er zijn wel cursusplaatsen,
maar er komen weinig mensen naar een cursus, bijvoorbeeld bij een roc. De
uitzendingen van de educatieve televisie (ETV) hebben hoge waarderingscijfers
gekregen, maar worden niet ontvangen in Friesland, Zeeland en West-Brabant,
terwijl daar een hoog percentage voortijdige schoolverlaters is,
waaronder zich vermoedelijk ook laaggeletterden bevinden. Hoe kan dit worden
verbeterd?In het convenant dat is afgesloten met werkgevers en werknemers, is afgesproken
dat er vanaf 2011 geen nieuwe laaggeletterden meer bijkomen. Waarom is
niet afgesproken dat er vanaf morgen geen nieuwe laaggeletterden meer bijkomen?
Houdt dit in dat er de komende vier jaar niets gebeurt? Er zijn wel voorbeelden
van bedrijven waar cursussen worden gegeven, maar dat zijn er niet veel. De
cursussen van re-integratiebedrijven zijn vooral gericht op allochtonen. Is
er voldoende aandacht bij die bedrijven en het UWV voor de autochtone laaggeletterden?Ketenpartners zoals onderwijs, bedrijfsleven en het UWV onderkennen het
probleem en zijn van goede wil, maar er zou meer regie van de gemeenten moeten
zijn. Op lokaal niveau moet informatie worden gegeven, zodat mensen worden
gestimuleerd om een cursus te volgen. Een Bosnische vrouw die wilde leren
lezen en schrijven, werd met een kluitje in het riet gestuurd, omdat zij al
goed Nederlands sprak. Welke maatregelen kan de staatssecretaris nemen om
die regie te versterken?In de stukken staat dat zes van de tien roc’s samenwerken met de
gemeente. Waarom geldt dit niet voor alle tien? Er moet aansluiting worden
gezocht bij instellingen waar veel ouders komen, zoals de brede school of
het consultatiebureau. Voorschoolse educatie is van groot belang om laaggeletterdheid
te voorkomen. In de opleiding van de leidsters moet hieraan extra aandacht
worden besteed. Wordt hieraan ook binnen het ministerie van OCW aandacht besteed,
zoals de vorige staatssecretaris heeft toegezegd? De heer Biskop is van mening
dat de Stichting Lezen en Schrijven in 2011 niet moet worden opgeheven, omdat
de kennis die zij inmiddels heeft verworven dan weer verloren gaat.De heer Depla (PvdA) benadrukt dat lezen en
schrijven van groot belang is om op en volwaardige manier mee te kunnen doen,
de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten en jezelf te ontwikkelen. In het
convenant met de sociale partners wordt de ambitie geformuleerd dat er na
2011 geen laaggeletterden meer van school komen en dat het aantal volwassen
laaggeletterden in 2015 met 60% is afgenomen. Dat betekent dat er elk
jaar 100 000 mensen naar een cursus lezen en schrijven moeten gaan, maar
dat zijn er nu slechts 7300. In de begroting en het aanvalsplan wordt uitgegaan
van een verhoging van de deelname naar 12 500. Kunnen de roc’s
deze aantallen opvangen? Wordt een meer grootschalige benadering overwogen,
zoals de serie op ETV, die ertoe leidde dat in vier maanden tijd 18 000
leerboeken werden besteld?De ambitie in het aanvalsplan is om het percentage kinderen dat in het
voortgezet onderwijs onder PISA-leesniveau 1 zit, in 2010 te verlagen van
11 naar 10. De ambitie in de begroting is nog minder concreet, namelijk dat
de gemiddelde vaardigheidsscores in groep 8 voor taal en rekenen in 2011 duidelijk
hoger zijn dan in 2007. Waarom wordt niet uitgegaan van dezelfde ambitie?
Op welke doelstelling kan de staatssecretaris worden afgerekend?Er zijn allerlei platforms, commissies en instituten om het taalonderwijs
te verbeteren. Er zijn signalen dat deze onvoldoende samenwerken en dat het
feit dat het er zo veel zijn, leidt tot veel verspilling van tijd en geld.
Er moet minder geld worden besteed aan onderzoek en het ontwikkelen van cursussen
en meer aan uitvoering op de scholen zelf. In Engeland is geregeld dat elke
dag minimaal een uur wordt besteed aan rekenen, lezen en schrijven. Kan dat
in Nederland ook worden voorgeschreven? Het is vreemd dat bij de richting
SPW-III van het mbo geen aandacht wordt besteed aan lezen en schrijven, terwijl
sommige leerlingen die deze opleiding volgen, doorstromen naar de pabo. Verandert
dit met de invoering van het competentiegerichte onderwijs? Op welke termijn
wordt dit ingevoerd? Het ligt voor de hand dat vrij veel laaggeletterden wel eens bij de sociale
dienst terechtkomen, maar bij de re-integratiebedrijven schijnt geen traject
aangeboden te worden dat op deze doelgroep is afgestemd. In de brief van de
MBO-raad worden problemen bij de onderwijsinfrastructuur gesignaleerd, omdat
er veel minder cursisten zijn voor de inburgeringscursussen dan werd verwacht.
Bovendien wordt gevraagd om de cursussen voor laaggeletterden niet te hoeven
aanbesteden. Een ander probleem is dat 30% van de volwassenen digibeet
schijnt te zijn. Kan daarvoor ook een actieplan worden opgesteld? Onder het
motto: verbeter de wereld, begin bij jezelf, zou de Kamercommissie bij het
Presidium kunnen voorstellen om na te gaan of bij de Kamer ook werknemers
zijn die laaggeletterd zijn.Mevrouw Leijten (SP) merkt op dat het tot
allerlei problemen kan leiden als je een aanmaning, een rapport, de treinkaartjesautomaat
of een bijsluiter niet kunt lezen. Het kan leiden tot aanspraken op sociale
zekerheid of gezondheidszorg of afglijden in de criminaliteit. Laaggeletterdheid
kost de samenleving volgens een berekening van de Stichting Lezen en Schrijven
jaarlijks 537 mln. Mede om die reden hebben de werkgevers- en werknemersorganisaties
een convenant afgesloten waarin is vastgelegd dat het verlet voor een cursus
in de cao’s wordt geregeld. Het is een verantwoordelijkheid voor de
hele samenleving om het isolement van deze mensen te doorbreken en te zorgen
dat zij meer kansen krijgen. Voor de ambitie in het Aanvalsplan Laaggeletterdheid
om 12 500 mensen – minder dan 1% van de anderhalf miljoen
laaggeletterden – een cursus te laten volgen is in de komende vier jaar
40 mln. gereserveerd. Dat bedrag staat in geen verhouding tot die 537 mln.
In het convenant is de ambitie hoger gesteld, te weten een vermindering met
60%. Dat is een enorme opgave. Hoe ziet de staatssecretaris de verantwoordelijkheid
van de werkgevers om dit probleem aan te pakken?Er zijn twee doelstellingen bij de bestrijding van laaggeletterdheid:
het opsporen van volwassenen die niet kunnen lezen en schrijven en het voorkomen
dat leerlingen de school verlaten die dat niet kunnen. Wordt het masterplan
dyslexie ook betrokken bij het aanvalsplan en het convenant? Er wordt gestreefd
naar een lokale aanpak, dicht bij de mensen, bijvoorbeeld via de bibliotheken,
maar tegelijkertijd verdwijnen steeds meer bibliotheken en bibliotheekbussen
uit kleine dorpen, buurten en wijken. Kan de staatssecretaris overleg voeren
met de gemeenten om dit te voorkomen?Het opsporen van laaggeletterdheid bij volwassenen kan via uitzendbureaus,
consultatiebureaus, CWI, UWV, werkgevers en door campagnes om meer bekendheid
aan dit probleem te geven. Kunnen de huisartsen hierbij ook worden ingeschakeld?
Als wordt geconstateerd dat iemand laaggeletterd is, is het van groot belang
dat hij of zij een cursus kan volgen. In de thuiszorg, bij de inburgeringscursussen
en bij de REA-scholingsinstituten voor mensen die onder de Wajong vallen,
is een kaalslag gaande door marktwerking en openbare aanbestedingen. Die opleidingen
kunnen niet blijven bestaan als er het ene jaar veel aanmeldingen zijn en
het jaar daarna heel weinig. Hoe kan worden voorkomen dat dit zich voordoet
bij de cursussen lezen en schrijven om laaggeletterdheid onder volwassenen
te bestrijden?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD) constateert
dat laaggeletterdheid in alle bevolkingsgroepen kan voorkomen en dat het ook
vaak gaat om jonge mensen. Een goed opgeleide bevolking is de motor van de
economie, maar in Nederland kan 10% van de bevolking daaraan kennelijk
niet meedoen. Zij noemt het onbegrijpelijk dat niet voorkomen kan worden dat
leerlingen het onderwijs verlaten zonder dat zij kunnen lezen en schrijven.
Wat zijn de oorzaken hiervan? Is er een landelijke trend? Een keer per jaar wordt in de week van het analfabetisme aandacht besteed
aan dit probleem, maar dat is veel te weinig. Er wordt heel weinig voortgang
geboekt en het ambitieniveau in het aanvalsplan is veel te laag. Er moeten
onorthodoxe maatregelen worden genomen om werkelijk iets te doen tegen laaggeletterdheid,
zoals het instellen van een taskforce. Zijn de roc’s voldoende toegerust
om de ambitie om honderdduizend mensen per jaar een taalcursus te geven te
verwezenlijken? Is het wenselijk om andere aanbieders in de gelegenheid te
stellen om op deze markt actief te worden?Het begint met het signaleren en herkennen van laaggeletterdheid. Als
iemand een formulier vraagt bij de gemeente, kan de ambtenaar een foldertje
voor een taalcursus aanbieden, als hij merkt dat deze persoon slecht kan lezen,
maar dat kan ook enige gêne opwekken bij de ambtenaar. Er zijn al genoeg
onderzoeken gedaan. Centrale regie is nodig om de wildgroei van de vele verschillende
geldstromen voor allerlei projecten binnen de perken te houden en te zorgen
dat het geld op de juiste plaats terechtkomt. De staatssecretaris moet er
niet voor terugschrikken om heilige huisjes omver te werpen om tot betere
resultaten te komen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) benadrukt dat
het taboe dat ten onrechte op laaggeletterdheid rust, kan worden bestreden
door er in een tv-serie aandacht aan te besteden. Het aanbieden van Nederlandse
les via de televisie blijkt tot resultaat te leiden, omdat de tv een heel
belangrijke rol speelt in het leven van mensen die moeilijk kunnen lezen en
schrijven. Is de financiering rond van de tweede multimediale serie van de
educatieve televisie (ETV)? Wordt dit programma in het hele land uitgezonden?
Uit onderzoek blijkt dat na één les al een omslag plaatsvindt,
als iemand eenmaal die drempel over is, omdat deze dan ziet dat hij of zij
niet de enige is. Voor de anderhalf miljoen mensen die moeite hebben met het
lezen van kranten, boeken of de ondertiteling van de tv is een groot deel
van de wereld ontoegankelijk. Bij bijsluiters, formulieren of veiligheidsinstructies
op het werk kan dit zelfs kostbaar of levensgevaarlijk zijn. 900 000
mensen uit deze groep kunnen wel een beetje lezen en schrijven. Deze groep
heeft belang bij heldere taal, waarvoor mevrouw Van Gent in de initiatiefnota «Heerlijk,
helder, Hollands» aandacht heeft gevraagd. Bij de bespreking daarvan
is afgesproken dat altijd wordt bekeken of de stukken en de brieven aan de
burgers in duidelijke taal zijn gesteld. De Grondwet wordt binnenkort ook
in klare taal gepresenteerd. In de week van 11 tot 14 oktober wordt hieraan
speciale aandacht besteed.De ambitie van het kabinet is dat er 60% minder laaggeletterden
zijn in 2015. Betekent dit dat er in 2011, aan het eind van deze kabinetsperiode,
30% minder zijn? Is er voldoende capaciteit om dit te realiseren? Uit
de tussenrapportage blijkt dat de doelstellingen vooralsnog niet worden gehaald.
In het huidige tempo worden een paar duizend cursussen per jaar gegeven, waarmee
nog niet eens een procent van de doelgroep wordt bereikt. Kan de staatssecretaris
er wat meer vaart achter zetten?Voorkomen moet worden dat iemand de basisschool verlaat zonder fatsoenlijk
te kunnen lezen en schrijven. In het aanvalsplan wordt veel nadruk gelegd
op het bestrijden van schooluitval, die moet worden gereduceerd van 15 tot
0%, en op voor- en vroegschoolse educatie. Bij het convenant met de
sociale partners vraagt mevrouw Van Gent zich af waarom niet beter gebruik
wordt gemaakt van de O&O-fondsen. UWV en gemeenten blijken helemaal geen
aandacht te besteden aan laaggeletterdheid en slechts zeer weinig cursussen
op dit gebied aan te bieden. Zij geven wel het advies om in kranten en via
de computer te zoeken naar vacatures en dan een sollicitatiebrief te schrijven,
maar dat kunnen deze mensen niet. Kunnen deze instanties en de re-integratiebedrijven
eerst even checken of iemand laaggeletterd is? Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris erkent dat er beter eerst
een feitelijke vragenronde had kunnen plaatsvinden, omdat het voor velen gaat
om een nieuw thema, waar de Stichting Lezen en Schrijven zich op zeer creatieve
wijze mee bezighoudt. Prinses Laurentien, de voorzitter van deze stichting,
voelt zich persoonlijk betrokken bij dit onderwerp. De stichting ziet zichzelf
als een katalysator, zodat zij in 2011 kan worden opgeheven, maar vermoedelijk
wordt daar voor die tijd nog wel over gesproken. De stichting ontvangt een
miljoen subsidie per jaar van het ministerie van OCW en organiseert heel veel
activiteiten. Daarnaast zijn er allerlei andere organisaties mee bezig, die
aansluiting zoeken bij verschillende groepen. Er zijn ook andere bewindslieden
mee bezig, zoals staatssecretaris Aboutaleb, vanwege de betrokkenheid van
UWV en CWI, en minister Rouvoet van Jeugd en Gezin. Vroeger waren er slechts
weinig mensen betrokken bij volwasseneneducatie, maar het wordt nu echt een
maatschappelijke opdracht.Onder de definitie van laaggeletterdheid vallen anderhalf miljoen mensen,
waarvan een half miljoen allochtoon is of deel uitmaakt van de tweede of derde
generatie immigranten. Het komt vaak voor dat allochtonen die naar Nederland
emigreren, een probleem hebben met het lezen en schrijven van de Nederlandse
taal. Bij het Deltaplan inburgering kan met minister Vogelaar worden gesproken
over de vraag of er elke week grote groepen analfabeten het land binnenkomen.Er moet goed worden geïnvesteerd in vroeg- en voorschoolse educatie,
omdat laaggeletterdheid in belangrijke mate kan worden voorkomen als een kind
op jonge leeftijd de taal leert en met bepaalde vaardigheden het basisonderwijs
binnenkomt. Daarom is in het regeerakkoord een budget gereserveerd voor vve.
Staatssecretaris Dijksma heeft hierover een brief aan de Kamer toegezonden.Het is niet eenvoudig om harde cijfers te verkrijgen over het aantal mensen
dat laaggeletterd is, omdat veel mensen er niet voor uitkomen. In Europees
verband worden twee onderzoeken uitgevoerd om het beeld van deze groep helder
te krijgen, te weten het onderzoek naar Adult Literacy and Life Skills (ALL)
dat in 2008 wordt afgerond, en een onderzoek dat in 2011 wordt afgesloten.
De gegevens uit deze onderzoeken kunnen worden gebruikt om te checken of wordt
uitgegaan van de juiste aantallen. Volgens de huidige gegevens is een groot
deel van de groep laaggeletterden ouder dan zestig jaar. Deze mensen groeiden
op in een tijd waarin het niet vanzelfsprekend was om naar school te gaan.
Zij willen nu vaak geen cursus meer volgen. Dit probleem wordt vanzelf kleiner
door de demografische ontwikkeling.Volgens de definitie is iemand laaggeletterd wanneer hij onvoldoende kan
lezen en schrijven om goed te participeren in de samenleving. Bij de vergelijkingen
in Europees verband wordt uitgegaan van taalniveau 3. Dit niveau geldt ook
als toelatingseis voor een mbo-opleiding. Het komt voor dat iemand het niveau
van groep 8 haalt, maar dat dit niet wordt onderhouden in het voortgezet onderwijs.
Binnen de groep van anderhalf miljoen laaggeletterden zijn naar schatting
250 000 mensen analfabeet. Mensen die de Nederlandse taal niet spreken,
vallen niet onder deze definitie, maar onder het Deltaplan inburgering.Het gaat om een kwetsbare groep mensen die zich steeds enorm moeten inspannen
en zich veel zorgen over maken over het feit dat zij laaggeletterd zijn. Er
zijn voorbeelden dat dit iemands hele leven beheerst, maar uit onderzoek van
het Centrum voor innovatie van opleidingen (Cinop) blijkt dat slechts een
kleine groep het als een probleem ervaart. Een ander resultaat uit dat onderzoek
is dat 35 000 mensen van plan zijn om een taalcursus te volgen. Dat is
een kleine groep in verhouding tot anderhalf miljoen laaggeletterden. De roc’s
zouden deze groep heel goed kunnen opvangen. Zij kunnen dan betere cursussen
aanbieden, zodat deze mensen worden geholpen om op een goed kwalificatieniveau
te komen. De belangrijkste uitdaging is om deze mensen in beeld
te krijgen. Het uitvalspercentage is een op de zes cursisten. Dat is niet
veel hoger dan bij andere vormen van onderwijs, maar het is nog altijd te
hoog. Nederland neemt niet zo’n slechte positie in bij Europese vergelijkingen
op dit terrein. De Scandinavische landen en Duitsland scoren beter, maar verder
hebben alle landen meer laaggeletterden dan Nederland. Dat geldt dus ook voor
Engeland, waar veel mooie ideeën op dit gebied vandaan komen.Een doelstelling dat met ingang van vandaag geen laaggeletterden meer
het onderwijs verlaten, is nauwelijks te verwezenlijken. Een betere inzet
is om ervoor te zorgen dat binnen enkele jaren geen laaggeletterde leerlingen
uitstromen als dat niet echt nodig is. De ambitie in het convenant is heel
hoog gesteld en vormt een stip aan de horizon, opdat men hard aan de slag
gaat. Het onderwijs in taal en rekenen is al sterk verbeterd vergeleken met
enkele jaren geleden.Iemand die SPW-III heeft gevolgd, kan niet doorstromen naar de pabo. In
het kwalificatieprofiel en in het brondocument dat voor alle mbo-opleidingen
geldt, wordt wel aandacht besteed aan de Nederlandse taal. De commissie-Meijerink
onderzoekt de uitwerking hiervan in het kader van de doorlopende leerlijnen.
Het gaat hierbij niet alleen om het formuleren van eindtermen voor het basisonderwijs,
maar ook om de resultaten aan het eind van het voortgezet en het middelbaar
beroepsonderwijs. Naar aanleiding van de voorstellen van deze commissie kan
worden bekeken of de eisen voor het vak Nederlands moeten worden bijgesteld,
vooral voor mbo 1 en 2, waar laaggeletterdheid in belangrijke mate voorkomt.
Er is een bescheiden budget beschikbaar voor de uitwerking van de voorstellen
van de commissie-Meijerink in het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs.In de brief van de MBO Raad worden zorgen uitgesproken over het budget
voor volwasseneneducatie. Bij de Wet inburgering is vastgesteld dat marktwerking
zou gelden en dat heeft geleid tot grote problemen bij de roc’s. Er
is eenmalig overgangsbudget van 120 mln. beschikbaar gesteld om wachtgelden
te voorkomen. Dat kan dan worden beschouwd als een behoorlijke desinvestering.
Uit het overzichtsartikel in Trouw van 29 september blijkt dat soms werd
uitgegaan van twee- of drieduizend cursisten, terwijl zich slechts veertig
tot zestig mensen aanmeldden, zodat er te veel lokalen zijn gereserveerd en
docenten ontslagen moeten worden. Als het geld daaraan moet worden besteed,
kan het niet worden besteed aan competentiegericht onderwijs in het mbo. De
roc-instellingen hebben wel de opdracht om dit vorm te geven. De infrastructuur
voor volwasseneneducatie is kwetsbaar. Het invoeren van marktwerking moet
zorgvuldig gebeuren, met heldere kwaliteitscriteria voor het aanbesteden.
Er zijn twee evaluatiemomenten afgesproken voor de Wet inburgering. Met verschillende
bewindslieden, zoals minister Vogelaar, wordt bekeken of hiervoor een participatiefonds
moet worden ingesteld.Bij de groep mensen die digibeet zijn, gaat het ook vaak om oudere mensen
die geen zin hebben om nog een cursus te volgen. In het onderwijs wordt er
wel voor gezorgd dat leerlingen op jonge leeftijd in contact komen met de
mogelijkheden van internet. Uit internationale onderzoeken blijkt dat Nederland
vooroploopt bij het benutten van internet. Er moet altijd worden gezorgd dat
er verschillende informatiestromen zijn, en niet alleen via de computer, omdat
laaggeletterden of ouderen er anders van worden uitgesloten. Er worden allerlei
cursussen gegeven voor mensen op leeftijd. Er wordt ook onderzoek gedaan naar
dyslexie. De staatssecretaris zegt toe dat de uitkomst daarvan wordt betrokken
bij wat in het kader van het convenant gebeurt.De bibliotheken worden betrokken bij de problematiek van laaggeletterdheid
en de cursussen lezen en schrijven. In het kader van het convenant vindt ook
overleg plaats met de gemeenten. Daarbij kan worden gewezen op het belang
van de bestrijding van laaggeletterdheid, maar de verantwoordelijkheid
voor bibliotheken of bibliotheekbussen ligt in eerste instantie bij de gemeenteraden,
die er veelal naar streven om deze zo dicht mogelijk bij de mensen te houden.Het is van groot belang om onorthodoxe maatregelen te nemen om de doelstellingen
te halen, omdat de betrokkenen niet in de rij staan voor een cursus. Om deze
mensen te benaderen wordt gedacht aan tv-programma’s zoals ETV heeft
uitgezonden. Omdat deze serie door alle regionale omroepen wordt uitgezonden,
had deze wel landelijke dekking. Er is gegarandeerd dat in 2008 een tweede
serie over dit onderwerp komt. OCW heeft hieraan zes ton bijgedragen en de
cofinanciering is inmiddels rond. ETV is in een aantal regio’s niet
te ontvangen, maar er wordt hard gewerkt aan uitbreiding van de dekking. De
Stichting Lezen en Schrijven heeft veel contacten met de uitvoerders en heeft
ervoor gezorgd dat in Hart van Nederland veel aandacht is besteed aan de week
van de laaggeletterdheid.Het Aanvalsplan Laaggeletterdheid is een aantal jaren geleden opgesteld
en heeft eraan bijgedragen dat dit probleem op de agenda kwam. Het bevat nog
steeds behoorlijke ambities in vergelijking met wat is gerealiseerd. De uitwerking
van de acties die erin zijn omschreven, is breder en integraler dan in het
convenant. In de begroting van OCW wordt vijf jaar lang jaarlijks 4 mln. gereserveerd
voor het Aanvalsplan Laaggeletterdheid, dus in totaal 20 mln. Daarnaast is
er een budget van 190 mln. voor volwasseneneducatie, waarvan 10 tot 15%
wordt besteed aan alfabetiseringscursussen, die circa € 1000 per
persoon kosten. Verder vallen het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(vavo) en algemene participatiecursussen onder dit budget. Wanneer er meer
zicht is op laaggeletterdheid, kan meer prioriteit worden gegeven aan het
oplossen van dit probleem. Dit zal worden besproken in het overleg met de
gemeenten over het convenant.De meerwaarde van het convenant is dat het breed gedragen wordt. De gedachte
erachter is dat de overheid niet in staat is om dit probleem alleen op te
lossen en dat veel maatschappelijke actoren ermee te maken hebben. De ambitieuze
doelstelling van het convenant houdt in dat alles in het werk moet worden
gesteld om deze doelgroep in beeld te krijgen. Onlangs is een taalkrachtpakket
beschikbaar gesteld voor de medewerkers van consultatiebureaus. Er moet aandacht
aan worden besteed in de re-integratietrajecten van UWV en CWI en in de jeugdhulpverlening.
Het ministerie van OCW treedt hierbij coördinerend op. Het streven is
om het overleg over het uitvoeringsplan voor 1 januari af te ronden,
zodat in 2008 kan worden begonnen met de uitvoering van de ambities. Bij het
uitvoeringsplan van het convenant kan de mogelijkheid om huisartsen erbij
te betrekken worden overwogen.Wat de bijdrage uit het bedrijfsleven betreft is het hoopgevend dat de
werknemersorganisaties zich heel actief hebben ingezet voor de totstandkoming
van het convenant. Afgesproken is dat het verlet uit de O&O-fondsen kan
worden gefinancierd, als wordt gesignaleerd dat iemand laaggeletterd is, geen
onderwijs meer volgt, al aan het werk is en daarnaast een cursus wil volgen.Het budget voor volwasseneneducatie en alfabetisering gaat naar de roc’s.
Er moet wel goed contact zijn, omdat er afspraken worden gemaakt bij het verdelen
van dit budget door de gemeenten over de roc’s. Er gaat 2 mln. naar
het Cinop, dat onder andere onderzoek doet. Dat kost een bescheiden bedrag
van ongeveer €100 000 per jaar. Er gaat 1 mln. naar de Stichting
Lezen en Schrijven die een netwerk heeft opgezet van ambassadeurs die als
ervaringsdeskundige verwoorden hoe belangrijk het is om de stap naar een cursus
te zetten. Verder gaat er 1 mln. naar ETV voor het ontwikkelen van programma’s
en af en toe een extra bedrag voor een incidentele serie.Door een taskforce in te stellen komt er weer een extra laag bij. Dat
kan verwarrend en vertragend werken. Het is beter om de direct betrokkenen aan de slag te laten gaan. Er zijn al heel veel organisaties die zich
hiermee bezighouden, maar dat hangt samen met de pluriformiteit van de Nederlandse
samenleving. Het advies- en begeleidingscentrum te Amsterdam (ABC) is bijvoorbeeld
een organisatie die zich vooral richt op autochtone laaggeletterden. Het is
van groot belang om extra aandacht te besteden aan deze groep, omdat er veel
middelen naar de inburgering gaan, terwijl er ook veel autochtone laaggeletterden
zijn, inclusief tweede- en derde-generatie-allochtonen.Een actiepunt uit het aanvalsplan waaraan invulling is gegeven, is dat
bij de ministeries van OCW en Economische Zaken en bij de Belastingdienst
is gekozen voor een nieuwe vorm van aanbesteding. Daarbij geldt als knock-outcriterium
dat schoonmaak- en cateringbedrijven om voor gunning in aanmerking te komen
moeten aangeven wat zij aan laaggeletterdheid doen. Verder is er een driejarig
project «OCW schrijft beter», waarbij wordt nagegaan of de brieven
van het ministerie begrijpelijk zijn. De Academie voor Overheidscommunicatie,
die deel uitmaakt van de RVD, werkt aan een netwerk voor heldere taal. OCW
is hier sterk bij betrokken.Nadere gedachtewisselingDe heer Bosma (PVV) merkt op dat het probleem
in hoge mate een immigratieprobleem is. Volgens de Stichting Lezen en Schrijven
zou de helft van de anderhalf miljoen laaggeletterden allochtoon zou kunnen
zijn, terwijl mensen die geen Nederlands spreken, nog niet eens worden meegeteld.
Daarom moet staatssecretaris Albayrak van Justitie voorkomen dat nieuwe analfabeten
op Schiphol landen en hier komen wonen. Daarnaast moet worden ingezet op dwang
in plaats van op allerlei organisaties en initiatieven die subsidie slurpen.De heer Biskop (CDA) benadrukt dat essentiële
partners, zoals UWV, re-integratiebedrijven en gemeenten meer moeten doen
om duidelijkheid te krijgen over laaggeletterdheid. Dat de roc’s geld
krijgen van de gemeenten betekent nog niet dat zij met elkaar samenwerken.
Bij grote bedrijven is het makkelijk om er iets aan te doen, maar er zou ook
een financiële tegemoetkoming moeten zijn voor het mkb. In de begroting
voor 2009 moet een betere doorvertaling van de ambities van het convenant
worden opgenomen.Mevrouw Leijten (SP) onderstreept dat de sector
volwasseneneducatie bij de roc’s kwetsbaar is, omdat deze is gericht
op mensen die toch al zwakker staan, zodat bij het participatiefonds geen
marktwerking moet worden ingevoerd.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD) geeft
de voorkeur aan een taskforce met doorzettingsmacht als de Stichting Lezen
en Schrijven wordt opgeheven. Het gaat niet alleen om een economisch potentieel
dat niet wordt benut, maar ook om mensen die hun kleinkinderen niet kunnen
voorlezen. Op diverse plaatsen in de samenleving moet worden gestimuleerd
dat mensen dit geheim prijsgeven.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) sluit zich aan
bij deze wens om een zogeheten actieteam lezen en schrijven in te stellen.
Zij vraagt een duidelijke toezegging dat 60% minder laaggeletterden
in 2015 betekent dat er in 2011 30% minder zijn. Er is toegezegd dat
alle ministeries eraan werken om op een beter taalniveau te communiceren.
Welke initiatieven worden daartoe genomen? Vindt er overleg plaats met minister
Plasterk over een tv-serie bij de publieke omroep of eventueel bij de commerciële
omroepen? Er moet een standaardcheck komen bij de arbeidsbureaus of mensen
kunnen lezen en schrijven. De heer Depla (PvdA) merkt op dat er uit het
oogpunt van helderheid over de doelstellingen waarop het beleid kan worden
afgerekend, overeenstemming moet bestaan tussen de ambities in het convenant
en de begroting. Bij het convenant moet ook helder worden afgesproken wie
waarvoor verantwoordelijk is, zodat men elkaar erop aan kan spreken als het
beoogde resultaat niet wordt gehaald.De staatssecretaris onderkent dat migratie
van invloed kan zijn op laaggeletterdheid. Zij onderstreept dat dit punt met
de minister van Wonen, Wijken en Integratie moet worden besproken en niet
met de staatssecretaris van Justitie, hoewel hierbij wel onderlinge afstemming
kan plaatsvinden. Het convenant is van groot belang om de essentiële
partners erbij te betrekken. In het uitvoeringsplan wordt helder vastgelegd
wat van iedereen wordt verwacht. De sociale partners hebben ook tot taak om
het mkb erbij te betrekken. De kleinschalige bedrijven die deel uitmaken van
VNO/NCW en mkb moeten door dat collectieve verband worden gestimuleerd en
gefaciliteerd.De staatssecretaris zegt toe na te gaan of zes van de tien roc’s
goed samenwerken met de gemeente, zoals in de stukken staat, of dat dit voor
alle roc’s geldt. Zij benadrukt dat er door de directe budgettaire relatie
tussen gemeenten en roc’s, waarbij het cursusaanbod in educatiecontracten
wordt gespecificeerd, altijd een vorm van samenwerking moet zijn.De staatssecretaris zegt toe een overzicht te geven van de initiatieven
om overheidscommunicatie op taalniveau 3 te laten plaatsvinden in plaats van
op taalniveau 4 of 5. De beslissing hoe de gemeentelijke aanpak van laaggeletterdheid
eruitziet, is aan de gemeenten. Het realiseren van de ambitie uit het convenant
is niet alleen een taak van OCW, maar ook van de sociale partners. Die gezamenlijke
aanpak is de kracht ervan. Daarom kan de doelstelling van het convenant niet
worden opgenomen in de begroting van OCW. Over het instellen van een taskforce
kan worden gesproken tegen de tijd dat de Stichting Lezen en Schrijven in
2010 of 2011 besluit om zichzelf op te heffen.Toezeggingen– De staatssecretaris zal de Kamer rapporteren over de landelijke
dekking van de tweede multimediale serie van ETV.– De Kamer ontvangt informatie over de samenwerkingsrelatie tussen
roc’s en de gemeenten.– De Kamer ontvangt informatie over de uitvoering van de nota Heerlijk
helder Hollands (30 470, nrs. 1 en 2) op het departement van OCW.– De Kamer ontvangt rond 1 januari 2008 het uitvoeringsplan
van het convenant met de sociale partners, waarbij tevens wordt aangegeven
welke samenhang mogelijk is met het masterplan dyslexie.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,Van de CampDe voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,De WitDe voorzitter van de algemene commissie voor Jeugd en Gezin,HeijnenDe waarnemend griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap,Van Erp XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter, Depla (PvdA),
Slob (ChristenUnie), Remkes (VVD), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Aptroot (VVD), Leerdam (PvdA),
Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk),
Abel (SP), Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra
(VVD), Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), De Rooij (SP), Ouwehand (PvdD)
en Dibi (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Gill’ard (PvdA),
Anker (ChristenUnie), Weekers (VVD), Atsma (CDA), Sterk (CDA), Vietsch (CDA),
Schinkelshoek (CDA), Ten Broeke (VVD), Van Dijken (PvdA), Hamer (PvdA), Van
Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Van Bommel (SP), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA),
Fritsma (PVV), Van der Ham (D66), Nicolaï (VVD), Leijten (SP), Bouchibti
(PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Van Gent (GroenLinks).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), De Wit (SP), voorzitter, Van Gent (GroenLinks),
Hamer (PvdA), Blok (VVD), Nicolaï (VVD), Jan Jacob van Dijk (CDA), Smeets
(PvdA), Omtzigt (CDA), Van Hijum (CDA), Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA),
ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk), Luijben (SP), Ulenbelt (SP), Ortega-Martijn
(ChristenUnie), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Koppejan
(CDA), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Thieme (PvdD),
Karabulut (SP) en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gerkens (SP), Vendrik (GroenLinks),
Wolfsen (PvdA), De Krom (VVD), Weekers (VVD), De Rouwe (CDA), Depla (PvdA),
Sterk (CDA), Willemse-van der Ploeg (CDA), Pechtold (D66), Spies (CDA), Aptroot
(VVD), Irrgang (SP), Lempens (SP), Cramer (ChristenUnie), Biskop (CDA), Kamp
(VVD), Joldersma (CDA), Fritsma (PVV), Tang (PvdA), Crone (PvdA), Ouwehand
(PvdD), Gesthuizen (SP) en Heijnen (PvdA).XNoot3Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Hamer (PvdA), Kant (SP), ondervoorzitter, Çörüz
(CDA), Sterk (CDA), Van Miltenburg (VVD), Van Dijken (PvdA), Omtzigt (CDA),
Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA), Teeven (VVD), Verdonk (VVD), Wolbert
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Voordewind (ChristenUnie), Zijlstra
(VVD), Bouchibti (PvdA), Langkamp (SP), Van Gijlswijk (SP), Ouwehand (PvdD),
Agema (BVV), Leijten (SP), Dibi (GroenLinks), Heijnen (PvdA), voorzitter en
Van Toorenburg (CDA).Plv. leden: Heerts (PvdA), Gerkens (SP), De Rouwe (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Van der Burg (VVD), Eijsink (PvdA), Biskop (CDA), De Pater-van der
Meer (CDA), Dezentjé Hamming (VVD), Nicolaï (VVD), Bouwmeester
(PvdA), Van Dijk (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Schippers
(VVD), Wolfsen (PvdA), Gesthuizen (SP), Karabulut (SP), Graus (PVV), De Wit
(SP), Azough (GroenLinks), Arib (PvdA) en Jan de Vries (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28760-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl