Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie; Brief staatssecretaris met de geannoteerde agenda van de Raad over telecommunicatie die op 18 december 2009 bijeenkomt in Brussel
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138718
 2009-2010
 
 21 501-33
 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie
 
 
 
 
 Nr. 
 250
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 11 december 2009
 
 Bijgaand komt u toe de geannoteerde agenda van de VTE-Raad over telecommunicatie,
die op 18 december as. bijeenkomt in Brussel.
 
 Onderwerp van bespreking is de opvolger van de digitale agenda i2010,
de mededeling van de Commissie over het digitale dividend en de veiligheid
van kritieke netwerken en informatie-infrastructuren. Tijdens de lunch zal
op informele titel worden gesproken over het beleid van de lidstaten om de
uitrol van snelle breedbandnetwerken te stimuleren en de rol die de EU daarin
kan spelen.
 
 Daarnaast treft een kort verslag van de afronding van de besluitvorming
over de herziening van het regelgevend kader voor de elektronische communicatiesector.
 
 De staatssecretaris van Economische Zaken,
 F. Heemskerk
 
 BIJLAGE GEANNOTEERDE AGENDA VTE-RAAD (TELECOM) D.D. 18
DECEMBER 2009
 
 
 
 
 
 
 Onderwerp
 Behandeling 
 
 
 
 
 Follow up i2010
 Raadsconclusies en beleidsdebat 
 
 
 Digitaal dividend
 Raadconclusies 
 
 
 Netwerk- en informatieveiligheid
 Raadsresolutie
 
 
 
 
 Herziening Europees regelgevend kader voor de elektronische
commucicatiesector
 Afronding besluitvorming
 Begin november is overeenstemming bereikt tussen het Europees Parlement
en de Raad van Ministers over het laatste discussiepunt in de besluitvorming
over het regelgevend kader voor de telecomsector: de bescherming van gebruikers
bij het afsluiten en het gebruik van internet. Het nieuwe artikel stelt dat
overheidsmaatregelen met betrekking tot toegang en gebruik van internet moeten
garanderen dat eindgebruikers goed worden beschermd. Dat betekent onder meer
dat gebruikers alleen van internet moeten kunnen worden afgesloten op basis
van een eerlijke en onafhankelijke procedure. Dit hoeft geen rechterlijke
procedure te zijn. Verder blijft er ruimte voor het nemen van spoedmaatregelen,
bijvoorbeeld als het gaat om ernstige strafbare feiten. In die gevallen volstaat
een goede rechtsbescherming achteraf. De gedragscode notice-and-take-down,
een initiatief van partijen die zich inzetten tegen de aanwezigheid van onrechtmatige
en strafbare informatie op (het Nederlandse deel van) internet, is een vorm
van zelfregulering en geen overheidsmaatregel en wordt daarom niet geraakt
door de nieuwe bepaling.
 
 Het laatste deel van het herzieningspakket is op 20 november goedgekeurd
door de Raad van Ministers en op 24 november door het Europees Parlement.
Nederland heeft zich van stemming onthouden. In een stemverklaring heeft Nederland
aangegeven grote moeite te hebben met de centrale rol van de Europese Commissie
bij de regulering van telecommunicatiemarkten. De nationale toezichthouders
zouden meer ruimte moeten hebben om rekening te houden met specifieke marktomstandigheden
en daarbij niet overstemd moeten kunnen worden door de Commissie.
 
 De Commissie heeft een verklaring afgegeven over netneutraliteit. De Commissie
zal de implementatie van de nieuwe bepalingen over netneutraliteit nauwlettend
volgen en zo nodig specifieke richtsnoeren opstellen.
 
 Verder heeft een aantal landen een verklaring afgelegd over de nieuwe
bevoegdheid van de Commissie om besluiten van algemene strekking te nemen
ten aanzien van de invulling van marktregulering door toezichthouders. Eerder
kon de Commissie alleen aanbevelingen doen. Deze besluiten kunnen individuele
besluiten van toezichthouders niet rechtstreeks verbieden, dat kan alleen
met de vetobevoegdheden. De verklaring stelt dat de nieuwe richtlijn geen
grondslag biedt voor algemene besluiten van de Commissie ten aanzien van het
opleggen van verplichtingen door toezichthouders. Nederland heeft deze verklaring
niet gesteund. De verklaring heeft slecht betrekking op één
onderdeel van één van de bevoegdheden van de Commissie ten aanzien
van marktregulering en was daarom voor Nederland te beperkt in reikwijdte.
Nederland heeft moeite met de vergaande bevoegdheden van de Commissie ten
aanzien van marktregulering in algemene zin (vetobevoegdheden ten aanzien
van individuele besluiten van toezichthouders, vaststelling lijst van te reguleren markten, algemene besluiten ten aanzien van marktregulering)
en heeft daarom gekozen voor een eigen verklaring op dit punt.
 
 Een aantal landen heeft een verklaring afgelegd over cookies. Voorheen
was in de richtlijn bepaald dat de gebruiker het recht geboden moest worden
om cookies te weigeren. In de nieuwe richtlijn is bepaald dat het plaatsen
van cookies alleen is toegestaan op voorwaarde dat de betrokken gebruiker
toestemming heeft verleend na te zijn voorzien van duidelijke en volledige
informatie ondermeer over het doel van het plaatsen van cookies. De verklaring
stelt dat het nieuwe cookie-artikel niet bedoeld is om het bestaande vereiste
te wijzigen, namelijk dat dergelijke instemming wordt uitgeoefend als een
recht om het gebruik van cookies te weigeren. Hiermee wordt in feite beoogd
de bestaande praktijk in stand te houden en het nieuwe artikel daarmee zijn
werking te ontzeggen. Nederland heeft deze verklaring niet gesteund, omdat
Nederland een verbetering van de huidige situatie belangrijk vindt gelet op
het belang van een goede bescherming van de persoonlijke levenssfeer bij het
gebruik van internet.
 
 De aangepaste richtlijnen moeten uiterlijk in mei 2011 in nationale wetgeving
geïmplementeerd zijn. Het nieuwe orgaan van Europese toezichthouders
BEREC (Body of European Regulators of Electronic Communications) met ondersteunend
bureau zal begin 2010 van start gaan. 
 Post i2010
 Raadsconclusies en debat
 De Raad zal conclusies aannemen en spreken over de opvolger van de Europese
digitale agenda i2010. De Europese Commissie werkt dit najaar en volgend voorjaar
aan de opvolger van i2010. De Commissie is voornemens de nieuwe strategie
in april 2010 uit te brengen. Nederland heeft bijzondere belangstelling voor
de nieuwe strategie omdat deze tijdens het World ICT Congress (WCIT) 2010
zal worden gelanceerd. Nederland is in 2010 het gastland van het WCIT.
 
 De Commissie plaatst haar plannen voor een nieuwe digitale agenda in een
context van een Europa waarin de betekenis van ICT voor de samenleving en
economie almaar verder toeneemt. Tegelijkertijd moet Europa zijn voorsprong
op ICT-terrein langzaam prijsgeven. Zo streeft Zuid-Korea Europa voorbij wat
betreft de aanleg glasvezelnetwerken en de VS wat betreft het gebruik van
sociale netwerken en blogs. De huidige ICT-strategie i2010 heeft de ICT-ontwikkeling
in Europa naar een hoger plan getild, o.a. door in te zetten op vrije concurrentie
op de telecommarkten en het bevorderen van een inclusieve informatiemaatschappij.
De toekomstige beleidsuitdagingen zijn volgens de Commissie van andere aard.
Zo is een eerste uitdaging om een nieuw en werkbaar evenwicht te zoeken tussen
het gebruik van digitale content en bepalingen van auteursrecht. Een andere
prioriteit is het bewerkstelligen van veilige en gebruiksvriendelijke Europese
ruimte voor mobiele betalingen, het slechten van obstakels die e-commerce
belemmeren en het optimaliseren van de ICT-inzet bij energiebesparing en CO2-reductie.
 Nederlandse inzet
 Nederland is het eens met de Commissie dat ICT-ontwikkeling een essentiële
drijver voor economische groei en maatschappelijke groei is. Voor economische
groei is ICT als productiefactor van belang bij het realiseren van doelstellingen
voor duurzaamheid en groei van werkgelegenheid en productiviteit. Voor maatschappelijke
vraagstukken biedt ICT unieke oplossingsmogelijkheden in de zorg, onderwijs,
veiligheid en mobiliteit. Om de kansen en voordelen die ICT eenieder
kan bieden te benutten, is een nieuwe en actuele strategie op de deelthema’s
van het ICT-beleid onmisbaar. Nederland onderschrijft de keuze die de Commissie
heeft gemaakt voor een achttal deelthema’s ter uitwerking van de nieuwe
strategie. Nederland zal in het debat aangeven prioriteit toe te dichten aan
de thema’s;
 • Het krachtig stimuleren van open standaarden voor de benodigde
interoperabiliteit van interactieve e-government diensten voor burgers en
bedrijven in EU – dit ook conform het actieplan Nederland Open in Verbinding.
 • Het ontwikkelen van een raamwerk voor de ICT industrie met als
doel verhoging van de energie-efficiency en als partner op te treden voor
een efficiënter gebruik van energie in de economische en maatschappelijke
activiteiten.
 • Het zoeken van een nieuwe balans tussen het grootschalig digitaal
gebruik van content en de belangen van de makers van die content. De rechten
van gebruikers moeten met de rechten van makers worden verenigd om de creativiteit
van zowel gebruikers als makers te stimuleren en een interne online markt
voor consumenten te realiseren.
 • De verschuiving van operationele ICT vaardigheden naar strategische
vaardigheden en zodat mensen in economische en maatschappelijke zin meer uit
ICT halen.
 Digitaal dividend
 Raadsconclusies
 De Raad zal naar verwachting conclusies aannemen over de mededeling van
de Europese Commissie over de wijze waarop het digitale dividend in de UHF-band
(470 – 862 MHz) kan worden ingezet om sociale voordelen en economische
groei te realiseren. De mededeling dateert van 28 oktober jl.
 Achtergrond
 Door de Europese omschakeling van analoge televisie naar digitale televisie
komt frequentiespectrum vrij, het zogenaamde digitale dividend. Momenteel
gebruiken de meeste lidstaten, waaronder Nederland, dit spectrum voornamelijk
voor omroep (in Nederland digitale ethertelevisie van KPN/Digitenne en de
Publieke Omroep) en omroepondersteunende toepassingen. De Commissie wil dat
alle lidstaten een deel van het digitaal dividend in de 800 MHz-band (het
bovendeel van de UHF-band) onder gelijke technische condities beschikbaar
maakt voor systemen voor (aardse) elektronische communicatie, waarbij zij
met name kansen ziet voor mobiele breedbanddiensten. In haar mededeling schetst
de Commissie welke maatregelen zij nodig acht om deze technische harmonisatie
in het 800 MHz spectrum te bewerkstelligen.
 
 De Commissie kondigt ten eerste een harmonisatiebeschikking aan die de
technische randvoorwaarden vastlegt die lidstaten in acht moeten nemen indien
zij besluiten na de omschakeling elektronische communicatiediensten toe te
staan in de 800 MHz band. In dat verband is (nog) geen sprake van een verplichting
voor de lidstaten om deze subband open te stellen voor andere nieuwe toepassingen
dan voor omroepdoeleinden. Echter, wanneer een lidstaat hiertoe besluit, dient
deze de gemeenschappelijke technische parameters te volgen.
 
 Hoewel de toedeling van het spectrum niet is verplicht, stelt de Commissie
in haar mededeling dat het van fundamenteel belang is dat de lidstaten geen
maatregelen nemen die de toepassing van de voorgenomen technische
harmoniseringmaatregelen belemmeren. Dit moet een consistent gebruik van het
digitaal dividend in de 800 MHz band in de gehele EU ten goede komen. De Commissie
kan een dergelijke harmonisatiebeschikking zelfstandig uitvaardigen, na betrokkenheid
van de lidstaten via comitologie. De beschikking raakt zoals gezegd niet aan
de politieke beslissing van een lidstaat over de toedeling van beschikbaar
komend spectrum. Momenteel wordt een eerste voorstel in comitologie met de
lidstaten gewisseld in het Radio Spectrum Comité (RSC). De Commissie
denkt aan inwerkingtreding van deze beschikking eind voorjaar 2010.
 
 Ten tweede wil de Commissie met de Raad en het Europees Parlement een
roadmap opnemen met een gezamenlijk Europees standpunt ten aanzien van de
invulling van het digitale dividend. Deze roadmap is onderdeel van het Meerjarenspectrum
Beleidsplan, een nieuw instrument in het regelgevend kader voor de telecommunicatiesector.
De Commissie overweegt in de roadmap ook een uiterste datum op te nemen waarop
de lidstaten de 800 MHz sub-band geschikt moet worden gemaakt voor mobiele
elektronische communicatiediensten. De roadmap is een besluit dat door de
Raad en het Europees Parlement moet worden aangenomen. In de loop van 2010
wordt het eerste Meerjaren Spectrum Beleidsplan opgesteld.
 Nederlandse inzet
 Nederland heeft al eind 2006 de overstap gemaakt van analoge naar digitale
ethertelevisie. De toen vrijgekomen frequentieruimte is destijds grotendeels
toebedeeld aan KPN/Digitenne voor de verspreiding van digitale televisie via
de ether. Een deel van de vrijgekomen frequentieruimte kan nog niet worden
ingezet, omdat Nederlands gebruik van dat spectrum zal leiden tot storingen
in buurlanden die nog niet zijn overgestapt van analoge op digitale televisie-uitzendingen.
In 2012 zullen onze buurlanden niet langer een beroep doen op de hun bestaande
beschermingsrechten en komt resterend spectrum (ook) voor Nederland beschikbaar.
 
 Nederland staat in beginsel positief tegenover de gedachte om de 800 MHz-band
beschikbaar te maken voor (aardse) elektronische communicatie, mede omdat
dit aansluit bij het beleidsuitgangspunt van flexibilisering van het spectrumgebruik.
Het voornemen om de technische randvoorwaarden van het 800 MHz spectrum geschikt
te maken voor het gebruik van (aardse) elektronische communicatie (met name
mobiele breedband) is in juni jl. bij de Nederlandse marktpartijen geconsulteerd.
Die consultatie leverde naast positieve reacties ook een aantal potentiële
knelpunten op. Het belangrijkste knelpunt voor Nederland vormt daarbij de
mogelijke storing bij de kabeldistributie van televisieprogramma’s die
worden verspreid met gebruikmaking van het 800 MHz spectrum in de kabel. Mensen
gebruiken hun mobiele telefoons binnenhuis ook in de nabijheid van kabeltelevisie
apparatuur. Geconsulteerde partijen spraken de zorg uit dat het binnenhuisgebruik
van mobiele breedbanddiensten in de 800 MHz band onacceptabele storing kan
veroorzaken op de kabeltelevisieapparatuur die eveneens gebruik maakt van
het 800 MHz spectrum. Dit kan leiden tot verstoring van de televisieprogramma’s
die via de kabel worden verspreid in dat spectrumdeel. Uit eerste indicatieve
metingen van Agentschap Telecom blijkt dat de kans dat deze storing optreedt
aanmerkelijk is, zelfs als de kabelkijker kwalitatief goede apparatuur (digitale
televisie en bekabeling) gebruikt. Hoewel deze uitkomsten nog slechts eerste
indicaties zijn en verder onderzoek nodig is, zijn de uitkomsten reden tot
zorg. Ook buitenlands onderzoek bevestigt deze storingskans.
 
 Bij het opstellen van de conclusies van de Raad over de mededeling en
plannen van de Commissie, stelt Nederland zich daarom op het standpunt dat
eerst meer zicht moet komen op de storingsproblematiek en mogelijke oplossingen
voordat bindende Europese afspraken kunnen worden gemaakt. Zorgvuldigheid
en een goede belangenafweging moeten voorop staan. Daarom vindt Nederland
ook dat vooralsnog geen termijn moet worden vastgelegd voor het openstellen
van de 800 MHz-band voor elektronische communicatie, zoals de Commissie overweegt
te doen in het Meerjaren Spectrum Beleidsplan. In dat licht moet een lidstaat
voldoende ruimte behouden om de geëigende beleidsafwegingen te kunnen
maken met betrekking tot het gebruik van het 800 MHz spectrum.
 
 De storingsproblematiek bij de kabel speelt in de meeste Europese lidstaten
minder dan in Nederland. De reden daarvoor is dat Nederland voorop loopt voor
wat betreft de intensiteit en omvang van het gebruik van de kabel. De Commissie
erkent dat er wellicht sprake is van storingsproblemen bij de kabel en heeft
laten weten mee te willen denken over oplossingen. De Commissie is er echter
ook veel aan gelegen dat het proces ten aanzien van het openstellen van de
800 MHz-band voor systemen voor (aardse) elektronische telecommunicatie niet
wordt vertraagd.
 
 Een aantal Europese lidstaten, waaronder Frankrijk, Duitsland en het Verenigd
Koninkrijk heeft al een politiek besluit genomen om de 800 MHz-band in te
zetten voor elektronische communicatie. Zij willen dan ook vaart in het proces
houden. Andere lidstaten steunen Nederland in het standpunt dat maatregelen
niet verplichtend moeten zijn.
 Vervolg
 Agentschap Telecom verwacht in de loop van het eerste kwartaal van 2010
de uitkomsten van het nadere onderzoek naar de storingsproblematiek bij de
kabeldistributie te kunnen opleveren. Als de uitkomsten van dit onderzoek
en de uitkomsten van onderzoek naar nog andere knelpunten (de positie van
draadloze microfoongebruikers, het aanpassen van de huidige vergunningen van
KPN/Digitenne en Publieke Omroep) beschikbaar zijn, zal ik uw Kamer informeren
over mijn beleidsstandpunt ten aanzien van de Nederlandse invulling van het
digitaal dividend. De verwachting is dat dit in de eerste helft van 2010 kan
plaatsvinden.
 Netwerk- en informatieveiligheid
 Raadsresolutie
 Het voorzitterschap is voornemens een resolutie aan te nemen over het
Europese beleid inzake netwerk- en informatieveiligheid.
 
 Elektronische communicatienetwerken en informatiesystemen vormen inmiddels
het zenuwstelsel van onze informatiemaatschappij en de economie. Het zorgdragen
voor de veiligheid van die netwerken en systemen en het vertrouwen daarin
neemt daarom in belang toe, wat vraagt om een actieve overheidsrol. Gezien
de wereldwijde verbondenheid van de moderne netwerken vindt de discussie hoe
netwerkveiligheid te vergroten in belangrijke mate op internationale schaal
plaats. In Europees verband wordt daarom gewerkt aan een brede benadering
die gebruik maakt van en voortbouwt op nationale initiatieven.
 
 In 2009 publiceerde de Commissie een mededeling met een actieplan voor
de bescherming van vitale informatie-infrastructuren (zie ook Tweede Kamer
2008–2009, 21501-33, nr. 230). Het actieplan is met name gericht op paraatheid en preventie en moet de beveiliging en veerkracht van de
vitale infrastructuren en de tactische en operationele samenwerking in Europa
versterken. Publiek-private samenwerking is een belangrijk element in het
werken aan netwerkveiligheid.
 De private sector ziet deze samenwerking als een van de belangrijkste
voorwaarden voor een breed gedragen verdere ontwikkeling van netwerk- en informatiebeveiliging.
 
 Met de resolutie spreekt de Raad zich formeel uit over de mededeling en
legt hij eigen accenten. De Raad roept onder meer op tot het tot stand brengen
van internationale veiligheidsnormen, het publiceren van betrouwbare statistieken
die de stand van de beveiliging inzichtelijk maken, een heldere taakafbakening
tussen lidstaten, Commissie en ENISA en het instellen van nationale crisisteams
voor computernoodgevallen.
 Nederlandse inzet
 Ook Nederland steunt de resolutie. Het werk op Europees niveau, mede uitgevoerd
door het Europese agentschap voor netwerk – en informatiebeveiliging
ENISA, richt zich op het opbouwen en uitwisselen van kennis en expertise tussen
lidstaten en samenwerking met de betrokken partijen, waaronder het bedrijfsleven.
ENISA werkt daarnaast aan voorlichting en bewustwording bij gebruikers, verbetering
van risicomanagement, realiseren van computer crisisteams in de lidstaten
en het borgen van een goede afstemming en samenwerking daarvan.
 
 Deze acties sluiten aan bij het Nederlandse beleid. In Nederland lopen
al langer bewustwordingsactiviteiten in programma’s als DigiVaardig
en Mediawijsheid, de samenwerking met telecomaanbieders in het Nationaal Continuïteitsoverleg
Telecommunicatie NCO-T, de intersectorale risicoanalyses binnen het programma
Nationale Veiligheid en de oprichting in 2001 van GovCert, het nationale computer
crisisteam van de Nederlandse overheid. Over deze activiteiten wordt met regelmaat
aan uw Kamer gerapporteerd in o.a. de voortgangsrapportages over Nationale
Veiligheid (TK, 2008–2009, 30 821, nr. 8), over de Vitale Infrastructuur
(TK, 2008–2009, 29 668, nr. 26) en over de rijksbrede ICT-Agenda
(TK, 2007–2008, 26 643, nr. 125).
 Diversen – internet governance
 Informatie van het voorzitterschap
 De Europese Commissie zal informatie verschaffen over de stand van zaken
van de dialoog met de VS en andere landen om tot nieuwe afspraken over het
dagelijks beheer van kritische internethulpbronnen zoals domeinnamen en internetadressen
(internet governance). Op basis van een mededeling van de Commissie van juni
2009 heeft de Raad van Ministers inmiddels richtlijnen vastgesteld ten behoeve
van discussies van de EU met de VS en andere landen over de afloop van de
overeenkomst waarbij de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers
(ICANN) het beheer van het internet domeinnamen systeem onder zich had. Per
1 oktober 2009 is door ICANN en de VS die overeenkomst vervangen door
een nieuwe overeenkomst geheten «Affirmation of Commitments».
In overleg met de VS en andere landen bekijkt de Commissie of er een multilateraal
verantwoordingsmechanisme kan worden ontwikkeld waardoor naast de VS ook andere
landen (inclusief de EU) meer betrokken zijn bij het beheer van ICANN.