Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1998; Verslag algemeen overleg over dienstweigeraars
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25600-VI, nr. 31

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25600-VI nr. 31

07-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25600-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 33 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 600 VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1998nr. 31VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 7 november 1997De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
8 oktober 1997 overleg gevoerd met minister Sorgdrager van Justitie over haar brieven over dienstweigeraars van 27 juni 1997 (J 97–553) en van 3 oktober 1997 (J 97–866).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieVolgens de heer Bremmer (CDA) was de aanleiding van dit overleg
het besluit van de minister van juni jl. waarmee zij naar aanleiding van een
gratieverzoek een celstraf van een weigeryup precies na één
maand opschortte. Het ANP meldde dat de minister ter toelichting had gezegd
dat zij omzetting van een celstraf in een werkstraf een betere oplossing vond
en ook als algemeen beleidsvoornemen had aangekondigd om gevangenisstraffen
voor weigeryuppen zoveel als mogelijk om te zetten in werkstraffen. Het OM
te Arnhem stelde daarop expliciet geen reden te zien om de eis van zeven naar
zes maanden bij te stellen. Met haar besluit wekte de minister zeker in eerste
instantie de indruk van een verband tussen het cellentekort en gratiëring.
De NVVR wijst er in een brief van 22 juli jl. op dat er volgens haar geen
sprake van een gratiebeleid kan zijn, net als senator Glasz afgelopen juni
in een debat met de minister in de Eerste Kamer had opgemerkt. De conclusie
was dat collectieve gratiëring alleen bij wet kan.Het besluit van de minister heeft nogal wat onrust gewekt. De zittende
en staande magistratuur waren laaiend en staken hun verontwaardiging niet
onder stoelen of banken. In de praktijk bleek het OM een straf een zeven maanden
passend te vinden, behalve in sommige individuele gevallen. De NVVR vond de
motivering van het standpunt van de minister teleurstellend: het sluit weinig
aan bij art. 2 van de Gratiewet. Volgens haar maakt de minister ten onrechte
gebruik van de Gratiewet en wekt zij in ieder geval de schijn invloed te willen
uitoefenen op de rechter door vooraf aan te geven dat zij achteraf het vonnis
niet zal uitvoeren. In haar reactie in de richting van de NVVR stelt de minister
dat het niet haar intentie is om dienstweigeraars collectief gratie te verlenen,
zij weging van bijzondere omstandigheden van een individuele zaak van het
grootste belang acht en zij hoopte dat daarmee bezorgdheid omtrent
de geloofwaardigheid van de rechtspleging is weggenomen.In de beantwoording op de schriftelijke vragen van senator Glasz in september
wil de minister de indruk wegnemen dat zij collectieve gratiëring overweegt,
zelfs voor zaken die nog onder de rechter liggen. Zij heeft echter niet de
indruk kunnen wegnemen via de achterdeur te willen regelen waarin zij via
de voordeur – het overtuigen van het OM – niet in is geslaagd.
Zo'n beleid kan toch geen vertrouwen wekken? Hoe denkt de bewindsvrouwe dit
soort situaties in de toekomst te voorkomen?Kan zij uiteenzetten wat nu haar beslissing rechtvaardigde inzake de Tielse
weigeryup om zijn straf op te schorten? Welke specifieke individuele omstandigheid
was hier aan de orde? Kan zij verzekeren dat het instrument gratie niet gebruikt
zal worden met celcapaciteit als argument? Kan zij de Tweede Kamer in het
vervolg onder andere met jaarlijkse cijfers inlichten over de gratiëring,
zoals voorheen in de begroting werd gedaan? In haar antwoord op de schriftelijke
vragen is de minister niet ingegaan op het verrassend hoge honoreringspercentage
van gratieverzoeken; 40 in 1996 en gemiddeld 32,5 1990–1994. Kan
zij dat alsnog doen?Ten slotte en desgevraagd merkte de heer Bremmer op dat de CDA-fractie
zeer hechtte aan rechtsgelijkheid. Een grote generatie dienstweigeraars heeft
zeven maanden gekregen en opschorting van de opkomstplicht alleen was voor
haar onvoldoende reden voor een totaal andere strafoplegging. Had de minister
gepersisteerd bij haar toelichting op haar besluit van 27 juni jl., dan had
de fractie daar grote afstand van genomen, maar gelukkig heeft de bewindsvrouwe
begin september de indruk weggenomen dat er sprake zou zijn van collectieve
gratie.Voor de heer Zijlstra (PvdA) was de opschorting van de opkomstplicht
wel degelijk van invloed op de kernvraag van dit overleg, nl. hoe met weigeryuppen
dient te worden omgegaan, zij het onder enkele randvoorwaarden. Zijns inziens
moest in dit verband onderscheid worden gemaakt tussen totaal dienstweigeraars,
weigeraars van vervangende dienst en de zogenaamde weigeryuppen. Hij wilde
er niet van verdacht worden enige sympathie te hebben voor weigeryuppen, want
een ander heeft hun plaats moeten innemen, maar de gewijzigde omstandigheden
geven zijns inziens toch aanleiding om standpunten eventueel bij te stellen.
De minister heeft op die veranderde omstandigheden ingespeeld met een procedure
waarvoor hij wel waardering kan opbrengen – ook de PvdA-fractie vindt
dat aan deze categorie geen celruimte moet worden verspild – maar die
toch wel enigszins merkwaardig is, nl. een combinatie van gratiëring
en taakstraffen. Dat heeft ook tot een ongekend harde uitbrander van de NVVR
geleid. Waarom niet art. 5 Wet op de rechterlijke organisatie gebruikt, een
aanwijzing aan het OM?In schriftelijke vragen heeft hij eens de suggestie aangedragen om in
plaats van een maand gevangenisstraf en zes maanden taakstraf – dat
is toch de consequentie van het beleid van de minister? – een boete
op te leggen. De weigeryuppen konden die dure bureaus ook wel betalen. Dat
zou de overheid geen geld kosten – een cel kost immers zo'n f 300
per dag – en zelfs geld opleveren! Inderdaad zou men dan kunnen zeggen
dat dit voor weigeryuppen vaak ook geen echte straf zal zijn, maar ook in
de dienstverlening nemen zij plaatsen in die eigenlijk voor een andere categorie
bedoeld is. Die boete lijkt de PvdA-fractie al met al gelet op de gewijzigde
omstandigheden een veel adequatere straf voor deze weigeryuppen. Kunnen betrokkenen
de boete niet betalen, moet er natuurlijk wel een andere straf voor in de
plaats komen en dan nog het liefst een taakstraf. De heer Zijlstra erkende
dat andere categorieën dienstweigeraars een geldboete wellicht minder
goed kunnen betalen, maar het ging hem er vooral om dat deze mensen plaatsen
innemen die in feite voor een andere categorie bedoeld zijn. Ook voor dienstverlening
is immers een beperkt aantal plaatsen beschikbaar. De PvdA-fractie gaf voor dienstweigeraars de voorkeur aan een geldboete.
Kan dat niet, dan was zij bereid de minister te volgen.De heer Dittrich (D66) herinnerde aan de schriftelijke vragen
die hij en zijn collega De Koning in februari 1996 hebben gesteld over het
opleggen van gevangenisstraffen aan dienstweigeraars en weigeraars van de
vervangende dienstplicht. Tijdens de begrotingsbehandeling in 1996 hebben
zij de vraag voorgelegd of het maatschappelijk gezien nog wel verantwoord
en aanvaardbaar is om mensen voor zeven maanden in een cel op te sluiten na
opschorting van de opkomstplicht. Voor die tijd was er nog wel iets voor die
straf te zeggen, want degenen die niet hadden geweigerd hadden immers ook
geruime tijd in het leger gediend. Als men zich realiseert dat er nu nog steeds
«echte» criminelen worden heengezonden omdat er nu eenmaal te
weinig cellen zijn – gelukkig gebeurt dat steeds minder – dan
zou die toch te kleine cellencapaciteit naar de mening van de D66-fractie
in ieder geval niet in beslag moeten worden genomen door dienstweigeraars.
Zij geeft derhalve de voorkeur aan maatschappelijke dienstverlening die ook
de samenleving ten goede komt. Dat ligt ook in lijn van het rapport-Korthals
Altes waarin de politiek werd opgeroepen zich de vraag te stellen of gelet
op het cellentekort bepaalde categorieën gestraften wel daadwerkelijk
in de gevangenis moesten worden gezet of dat zij niet beter alternatieve dienstverlening
zouden kunnen verrichten.Gelet op de gewijzigde maatschappelijke omstandigheden, opschorting van
de opkomstplicht, kiest de D66-fractie ervoor om deze groep weigeraars niet
een cel te laten bezetten. Zij was dan ook verheugd over de actie van de minister
en haar vraag aan de procureurs-generaal om te bezien of er lagere straffen
zouden kunnen worden geëist. Bij de militaire kamers van het gerechtshof
Arnhem heeft is voor dienstweigeraars en weigeryuppen toch zeven maanden geëist
omdat zij bewust dienst hebben geweigerd en daarom strafwaardiger zijn dan
degenen die zich op gewetensbezwaren hebben beroepen en vervangende dienstplicht
weigeren. Deze argumentatie overtuigde de heer Dittrich geenszins, maar hij
vond deze kwestie nu ook niet van een zodanige importantie om de minister
te vragen van haar aanwijzingsbevoegdheid gebruik te maken. Derhalve had hij
wel waardering voor de door haar gekozen pragmatische oplossing: een maand
cel en voor de overige zes maanden een voorwaardelijke gratie in ruil voor
dienstverlening. Die ene maand zitten vond hij ook niet zo nodig, maar hij
kon er wel enig begrip voor opbrengen.Hij betreurde het dat de NVVR deze pragmatische oplossing heeft afgewezen
en stelt dat de strafprocedures zo onvermijdelijk iets van een schijnvertoning
krijgen. Waarom zouden rechters hun straftoemetingsbeleid niet wijzigen? In
Den Haag krijgen weigeraars van vervangende dienstplicht wel 240 uur dienstverlening
en wordt wel rekening gehouden met opschorting van de opkomstplicht. Waarom
in Arnhem dan niet? Rechters zijn toch niet verplicht om zeven maanden gevangenisstraf
op te leggen?Juridisch gezien vond de heer Dittrich de brief van de NVVR ook niet zo
sterk onderbouwd. De minister wordt verweten dat haar oplossing weinig aansluit
bij art. 2 van de Gratiewet, maar in onderdeel b. staat toch dat gratie kan
worden verleend indien aannemelijk is geworden dat met de tenuitvoerlegging
van de rechterlijke beslissing of de voortzetting daarvan geen met de strafrechtstoepassing
na te streven doel in redelijkheid wordt gediend? Zo'n situatie doet zich
nu juist in dit soort gevallen voor en hij vond het dan ook alleszins rechtvaardig
dat de minister dergelijke gratieverzoeken honoreert. Maar zou het niet een
koninklijker weg zijn om de wet te wijzigen in die zin dat in deze gevallen
een maximale gevangenisstraf van zes maanden mag worden geëist?Ten slotte merkte hij nog op dat de D66-fractie het niet zo ziet zitten
om dienstweigeraars, weigeraars van vervangende dienstplicht en weigeryuppen
in de gevangenis te stoppen. Maatschappelijke dienstverlening vindt zij meer
op zijn plaats.De heer Rabbae (GroenLinks) memoreerde dat zijn fractie al
in 1996 bij motie heeft bepleit om gevangenisstraffen voor dienstweigeraars
om te zetten in dienstverlening en dat de heer Dittrich tijdens de begrotingsbehandeling
1997 een iets andere motie heeft ingediend, maar wel met dezelfde strekking.
Het zal daarom duidelijk zijn dat de handelwijze van de minister op geen bezwaar
van zijn fractie stuit.De meest cruciale vraag in dit verband is wel die naar de gelijke behandeling.
Als de minister degenen die tot zeven maanden zijn veroordeeld na een maand
gevangenisstraf in aanmerking wil laten komen voor omzetting van gevangenisstraf
in dienstverlening, wordt daarmee het principe van gelijke behandeling zijns
inziens geen geweld aangedaan. De omstandigheden zijn wel degelijk gewijzigd;
de Berlijnse muur is gevallen, er is nu een beroepsleger, er ligt een uitspraak
van de rechter in Den Haag. Bovendien heeft strafvordering een maatschappelijke
functie en moet zij ook een maatschappelijk doel dienen.De minister stelt elk geval individueel te beoordelen, maar in haar brief
van 27 juni jl. stelt zij echter aan het eind dat een verzoek om gratie van
degenen die tot zeven maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf zijn veroordeeld
slechts zal worden gehonoreerd over de laatste zes maanden van de hun opgelegde
gevangenisstraf onder eerder vermelde voorwaarden. Betekent dat niet dat de
minister daarmee impliciet uitspreekt dat die gehele categorie in aanmerking
komt voor gratie? Is dan toch niet de indruk juist dat er impliciet sprake
is van een collectieve gratieverlening?De heer Vos (VVD) erkende dat er sprake is van een evidente
wijziging van omstandigheden. De opkomstplicht is opgeschort en daarom is
het de samenleving uit te leggen dat geen kostbare celruimte moet worden ingezet
voor de weigeryuppen. Die afschrikkende werking is immers niet meer relevant.
Duidelijk is echter wel dat de weigeryuppen straf moeten ondergaan. De huidige
beleidslijn van de minister is om zeven maanden gevangenisstraf om te zetten
in een maand gevangenisstraf en zes maanden taakstraf. Die dienstverlening
is in verschillende soorten en maten beschikbaar. Welke aard van taakstraf
wordt door de minister gehanteerd en is die wel toegesneden op het feit dat
het om een forse gevangenisstraf gaat? Het volstaan met een eenvoudige boete
vond hij wat al te gemakkelijk.Over het gratiebeleid in het algemeen wilde hij binnenkort met de minister
verder praten mede gelet op het rapport van de ARK waarin wordt gesteld dat
vaak nogal lang moet worden gewacht op tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen.
De minister heeft wel eens gezegd dat als men een jaar heeft gewacht men een
gratieverzoek mag indienen. Hoe vaak wordt de minister er in de praktijk toe
gedwongen om gratie te verlenen? Antwoord van de regeringDe minister memoreerde dat de rechtbank en het Hof in Arnhem
voor de opschorting van de opkomstplicht dienstweigeraars in het algemeen
een gevangenisstraf oplegden van negen maanden onvoorwaardelijk. In Den Haag
kregen degenen die vervangende dienstplicht weigerden tien maanden. Na opschorting
van de opkomstplicht geeft Arnhem dienstweigeraars zeven maanden en in Den
Haag krijgen weigeraars van vervangende dienstplicht zes maanden die op verzoek
worden omgezet in dienstverlening. Met andere woorden: in Den Haag werd er
voor opschorting van de opkomstplicht strenger gestraft dan erna, in Arnhem
omgekeerd. Als wordt gesproken over rechtsgelijkheid moet onderscheid worden gemaakt in de periode voor en na opschorting van de opkomstplicht,
omdat daar in de straftoemeting ook rekening mee is gehouden, maar de benadering
blijft verschillend.Strafrechtelijke handhaving bij dienstweigeraars heeft verschillende doelen
gehad en heeft nu uiteraard ook nog wel een doel. Als iets strafbaar wordt
gesteld, moet dat natuurlijk zoveel mogelijk worden gehandhaafd, maar voor
opschorting van de opkomstplicht werd er met name mee beoogd om dienstplichtigen
te laten opkomen. Daarop was de lengte van de straf ook gebaseerd; het mocht
niet te aantrekkelijk worden om dienst te weigeren. Ook was een van de beoogde
doelen rechtsgelijkheid ten opzichte van degenen die wel opkwamen. Met de
heer Zijlstra had zij niet zoveel sympathie voor de zogenaamde weigeryuppen
waarbij het toch met name gaat om economische belangen. Als zij echter naar
de dossiers kijkt die nu wachten op executie dan wel gratie, dan zijn dat
toch in lang niet alle gevallen weigeryuppen.Na opschorting van opkomstplicht is het instrumentele doel van strafvervolging
verdwenen, dus hoeft daarmee ook in de lengte van de straf geen rekening meer
te worden gehouden, maar nog wel een streven naar zoveel mogelijk rechtsgelijkheid.
De weigering heeft immers plaatsgevonden voor de opschorting en het zou niet
rechtvaardig zijn als men door de lengte van de procedure onder zijn straf
uitkomt.De bewindsvrouwe stelde met nadruk dat gratie geen instrument is dat naar
believen door een minister kan worden gebruikt en ook geen middel is en mag
zijn om veroordeelden die bewezen verklaarde feiten proberen aan te vechten
te herberechten. Gratie moet net als strafoplegging een redelijk doel dienen.
Je moet ervan uitgaan dat de rechter daarmee bij straftoemeting rekening houdt
en dan kan zij bij de executie, zeker niet als die vlak na de uitspraak plaatsvindt,
niet beweren dat dit redelijke doel er niet is. Had zij dat wel gedaan, dan
had de NVVR ook zeker gelijk.Inderdaad zijn in 1996 meer gratieverzoeken gehonoreerd dan in 1995, maar
daarbij is ook van belang dat in 96% van de gevallen geheel conform de rechterlijke
adviezen is beslist. Uit de vragen was de minister gebleken dat de Kamer niet
beschikte over deze cijfers en de verschillende uitsplitsingen daarin en zij
zegde daarom direct toe deze alsnog te verstrekken. In sommige gevallen wordt
totale gratie verleend, al dan niet onder voorwaarden, in andere gevallen
wordt gevangenisstraf omgezet in geldboete en in de meeste gevallen in dienstverlening.
Aangezien het hier om individuele gevallen gaat, was het haar niet mogelijk
om ook de redengeving van de gratie in welke vorm dan ook aan de Kamer voor
te leggen. Vaak gaat het om gewijzigde omstandigheden, zowel van persoonlijke
als van financiële aard.Zij vond het enigszins spijtig dat er zoveel commotie is ontstaan over
een ANP-bericht waarvoor zij niet verantwoordelijk is. Als daaruit de indruk
is ontstaan van een collectieve gratie, dan zal inmiddels hopelijk duidelijk
zijn geworden dat dit een verkeerde indruk is. Overigens dacht zij dit misverstand
al te hebben rechtgezet in haar reactie op de brief van de NVVR. Het is geenszins
de bedoeling om tot algemene gratie over te gaan, maar in dit specifieke geval
is het wel verstandig om een beleid te voeren, ook om de rechtsgelijkheid
zoveel mogelijk te verzekeren. Bij gratieverzoeken voor deze gevallen wordt
in principe een bepaalde beleidslijn gevolgd, maar bepalend zijn en blijven
persoonlijke omstandigheden die er ook wel eens toe kunnen leiden dat er helemaal
geen gevangenisstraf wordt opgelegd. Als iemand echter niets wil, ook geen
alternatieve straf en de persoonlijke omstandigheden geven daar geen aanleiding
toe, dan zal betrokkene op de een of andere manier toch zijn straf moeten
ondergaan. Zo zal een «echte» weigeryup haars inziens best wat
anders mogen worden behandeld dan iemand die in kommervolle omstandigheden
dienst heeft geweigerd. Welke soort dienstverlening wordt opgelegd kon zij
niet zeggen, want het is tot nu toe nog maar één keer voorgekomen.
Ook zijn er verschillende soorten projecten over het gehele land
verspreid. Maar zij was ervan overtuigd dat bij de keuze van dienstverlening
rekening zal worden gehouden met de onderliggende feiten en straffen. Om daarvoor
algemene normen te stellen leek haar niet doenlijk en ook niet zo zinvol.
Het gaat niet alleen om een relatief klein aantal zaken, maar uiteraard houdt
de reclassering ook rekening met persoonlijke omstandigheden van betrokkenen.Het aantal zaken dat voor gratie in aanmerking kan komen, is op zich niet
zo groot. In Den Haag wordt in heel veel zaken minder dan zes maanden opgelegd
en in Arnhem krijgt lang niet elke dienstweigeraars zeven maanden. Voor wetswijziging
in die zin dat maximaal zes maanden mag worden opgelegd, voelde de bewindsvrouwe
niet veel. De opkomstplicht is opgeschort en kan dus weer in het leven worden
geroepen en bovendien kost wetswijziging zoveel tijd dat alle zaken zullen
zijn afgehandeld.Over de door haar gekozen beleidslijn in dit soort zaken had zij vrij
langdurig overleg gevoerd met het OM, met name omdat ook haar het verschil
in strafmaat was opgevallen. Haar werd toen gewezen op een standaard van constante
jurisprudentie op het gebied van straftoemeting van beide rechterlijke instanties,
dus Den Haag en Arnhem. Waarom beide instanties qua straftoemeting niet naar
elkaar toegroeien kon en wilde zij ook niet zeggen, want dat valt buiten haar
verantwoordelijkheid. In het OM is het meer regel om zich aan te sluiten bij
die standaard jurisprudentie van de rechtbank resp. het hof. Zij vond het
derhalve niet juist als minister een aanwijzing te geven aan bijvoorbeeld
het OM Arnhem om zes maanden te eisen, terwijl de rechter iedere keer zeven
maanden oplegt. Zij kon en wilde er niets aan doen dat de ene rechter zeven
maanden en de andere zes maanden oplegt al was zij daar natuurlijk met het
oog op de rechtsgelijkheid ook niet zo gelukkig mee. Als er een gratieverzoek
komt en daarover een beslissing moet worden genomen gelet op persoonlijke
omstandigheden, moet haars inziens wel zo dicht mogelijk worden aangesloten
op het vonnis van de rechter. Een rechter kan in eigen afweging en overtuiging
van mening zijn dat zeven maanden moet worden opgelegd. Haars inziens is het
onderliggende delict als delictsoort heel geschikt voor dienstverlening. Normaal
gesproken krijgt men pas zes of zeven maanden als men heel wat op zijn criminele
geweten heeft. Dienstweigeraars kun je toch niet als criminelen zien; het
zijn mensen die gevangenisstraf krijgen om iets af te dwingen wat ze niet
hebben willen doen. Toen de opkomstplicht bestond was er best wat voor te
zeggen om ze toch in een cel te zetten, maar de omstandigheden zijn nu toch
wel aanzienlijk gewijzigd. Mede gelet op het feit dat er een wetsvoorstel
wordt voorbereid waarmee de combinatie van gevangenis- en taakstraf mogelijk
wordt gemaakt en dat het Hof in Den Haag heel vaak bereid is gevangenisstraf
om te zetten in dienstverlening, blijft haar beleidslijn – één
maand gevangenisstraf en zes maanden omzetten in dienstverlening – wel
heel dicht bij het oordeel van de rechter. Daarom begreep de bewindsvrouwe
niet zo goed al die bezwaren tegen deze wijze van tenuitvoerlegging van de
straf. Geldboetes, met name voor de over het algemeen rijkere weigeryuppen
liggen veel verder van het oordeel van de rechter, maar zij zou daar wel mee
kunnen leven als de persoonlijke omstandigheden een geldboete rechtvaardigen.
In dergelijke gevallen zal een rechter over het algemeen ook wel positief
over een dergelijke sanctie adviseren. Nadere gedachtewisselingHet verheugde de heer Bremmer (CDA) dat zowel de minister als
de Kamer van mening zijn dat in dit soort zaken in ieder geval straf moet
worden opgelegd en dat de minister met haar antwoord het misverstand heeft
weggenomen dat er sprake zou zijn van collectieve gratie. Wel heeft hij
de verzekering gemist dat het instrument gratie niet zal worden gebruikt met
de celcapaciteit als argument.Het bleef de heer Zijlstra (PvdA) dwars zitten dat sommigen
toch nog een maand in een cel moeten zitten. Hij kon het anderen niet meer
uitleggen dat iemand die niet heeft voldaan aan de dienstplicht de bak in
moet, behalve dan in dit huis en anderen die er beroepshalve mee te maken
hebben. Hij zou graag zien dat in ieder geval die ene maand verdween. Of het
daarna dan een boete moet zijn of dienstverlening, daarover valt met hem best
te praten.Ook voor de heer Dittrich (D66) was die ene maand nog een probleem.
Hij zag zitten voor dit soort delicten echt niet zitten en vroeg zich af of
daarvoor ook niet zo'n creatieve oplossing te vinden was als de minister had
gekozen. Is het niet mogelijk eerst die zes maanden taakstraf te laten uitvoeren
om daarna die ene maand cel op een soort wachtlijst te zetten die na een bepaalde
tijd wordt kwijtgescholden?De heer Rabbae (GroenLinks) was het daar volstrekt niet mee
eens. Als de lijn van de minister wordt onderschreven omdat zij daarmee toch
handelt binnen de wettelijke normen, moet ook die ene maand cel overeind blijven.Senator Glasz stelt in een artikel in NRC dat de minister ingevolge de
wijziging van de Gratiewet alsnog kan worden geconfronteerd met het feit dat
een officier van Justitie aan de rechter de vraag kan voorleggen of het handelen
van de minister wel rechtmatig is. Wat denkt de minister daarvan? Heeft zij
daarvan al iets gemerkt?Zowel degenen die dienst als degenen die vervangende dienstplicht hebben
geweigerd, worden conform de brief van de minister van 27 juni jl. behandeld
als militairen en moeten derhalve in Arnhem voorkomen. De derde categorie
is plotseling burger en komt voor in Den Haag. Echter, de eerste twee groepen
zijn in die zin wel ineens burger geworden omdat zij in aanmerking kunnen
komen voor dienstverlening! Kan de minister dat uitleggen?De heer Vos (VVD) is het volstrekt met de heer Rabbae eens.
Indien opgelegd moet die ene maand celstraf uit een oogpunt van rechtsgelijkheid
worden uitgevoerd. Kwijtschelding daarvan mag niet worden gezien als beloning
voor de lange duur van procedures of de opschorting daarvan.De minister merkte allereerst in de richting van de heer Vos
nog op dat het rapport van de ARK slaat op 1995 en dat er inmiddels al heel
wat is verbeterd en de wachttijden voor tenuitvoerleggingen van lopende vonnissen
aanzienlijk zijn bekort. Na een jaar wachten wordt zeker niet direct gratie
verleend, maar een grote wachtduur speelt natuurlijk wel een rol bij de uiteindelijke
tenuitvoerlegging van de straf en een eventueel gratieverzoek.In de richting van de heer Bremmer gaf zij de verzekering dat gratie zeker
niet wordt gebruikt in het kader van de celcapaciteit, hoewel dat in het verleden
wel is gedaan. Zo is in de jaren zeventig eens collectief gratie verleend
omdat er te veel vonnissen waren om geëxecuteerd te worden. Er is wel
eens zo'n collectieve gratie gesuggereerd omdat dat beter leek dan mensen
heen te zenden, maar zij vond en blijft dat gebruik van gratie niet in overeenstemming
vinden met de bedoelingen van de Gratiewet.Zij kon zich voorstellen dat met name de heren Zijlstra en Dittrich moeite
hadden met het feit dat die ene maand celstraf overeind blijft staan, maar
ook zij kon er niet omheen dat die wel door een rechter is opgelegd om hem
moverende redenen. Zij kon en wilde daar niet in treden. Als zij dat wel zou
doen, heeft de NVVR natuurlijk gelijk. Wat zij er ook van vindt, het enige wat zij kan doen is overgaan tot executie van die door de rechter
opgelegde straf. In overleg met het OM is zij gekomen tot deze oplossing waardoor
een combinatie van cel- en taakstraf wel kan worden toegepast. Van het OM
heeft zij dus geen oppositie te verwachten en heeft zij die ook niet gehad.
Overigens staat niet in de wet dat het OM gratiebeslissingen aan de rechter
ter toetsing kan voorleggen en het is in ieder geval ook nog nooit gebeurd.
In het geval Tiel is deze oplossing gekozen en afhankelijk van het feit of
betrokkene de hem opgelegde dienstverlening uitvoert, zal de resterende celstraf
al dan niet worden uitgevoerd.Aangezien er hard aan wordt gewerkt om de executie van lopende vonnissen
te bespoedigen, zal het waarschijnlijk niet meer voorkomen dat betrokkenen
zolang moeten wachten op tenuitvoerlegging dat dit een reden kan zijn om daarvan
af te zien. De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: V.A.M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte (GPV),
Korthals (VVD), Janmaat (CD), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van de Camp
(CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter, M.M. van der Burg (PvdA),
Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van Heemst
(PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks), Koekkoek
(CDA), J.M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich
(D66), Verhagen (CDA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B.M. de Vries (VVD),
O.P.G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66).Plv. leden: Smits (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Marijnissen (SP), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Feenstra (PvdA), Bijleveld-Schouten
(CDA), Rehwinkel (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Apostolou (PvdA), Meyer (groep-Nijpels),
Sipkes (GroenLinks), Biesheuvel (CDA), Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Passtoors
(VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden (CDA), Roethof (D66), Leerkes (Unie
55+), Van den Doel (VVD), Weisglas (VVD) en De Koning (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25600-VI-31.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl