Vaststelling begroting van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2000; Lijst van vragen en antwoorden over reproductietoxische effecten bij ziekenhuispersoneel
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-XV, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-10-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-XV nr. 7

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamMet betrekking tot de brief van de staatssecretaris d.d.
14 april 1999 (bladzijde 1) 12(blz. 2) 34(blz. 3) 56789(blz. 4) 101112131415161718192021(blz. 5) 222324252627282930Met betrekking tot het rapport (blz. 18) 31(blz. 22–24) 32(blz. 27) 33(blz. 28) 34(blz. 41) 35(blz. 43) 36(blz. 58, tevens 82 en 91) 37(blz. 83) 38BIJLAGEInleidingHet onderzoekReactieBeleidskaderBevindingen ArbeidsinspectieAanpak
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-XVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 XVVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2000nr. 7LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 12 oktober 1999Bij brief van 14 april 1999, als bijlage toegevoegd, heeft de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Tweede Kamer geïnformeerd over
het rapport reproductietoxische effecten bij ziekenhuispersoneel.De vaste commissie voor Sociale zaken en Werkgelegenheid1 heeft naar aanleiding van deze brief en het daaraan ten grondslag
liggende rapport de navolgende vragen aan de regering gesteld.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft deze vragen
beantwoord bij brief van 24 september 1999.Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier voor dit verslag,Fenijn Met betrekking tot de brief van de staatssecretaris d.d.
14 april 1999 (bladzijde 1) 1Is er, zoals destijds aangekondigd in antwoord op de door de regering
aangehaalde Kamervragen, reeds nader onderzoek afgerond naar reproductietoxische
effecten op (een selectie van) risicogroepen, vragen de leden van de PvdA-fractie.
Zo ja, met welk resultaat?Het onderhavige onderzoek is opgestart naar aanleiding van de destijds
gestelde Kamervragen en omvat een selectie van de toentertijd in het antwoord
op de vragen genoemde risico-groepen. Andere risicogroepen die destijds werden
genoemd maar nu niet onderzocht zijn, zijn werkers in kapsalons en in de chemische
en farmaceutische industrie en werknemers in de fruitteelt. Bij de overwegingen
bij de keuze toentertijd voor onderzoek bij (een selectie van) risicogroepen
speelde dat bij werkenden in kapsalons reeds onderzoek werd uitgevoerd in
Nijmegen1 en dat in de agrarische sector een door
SZW betaald onderzoek in 1996 werd gestart (zie hierna bij tweede →).Hierna volgen enkele onderzoeken op het gebied van reproductietoxische
stoffen en een onderdeel hiervan namelijk de hormoonontregelende stoffen.→ Het Europese Asclepiosproject (waarin een mede door SZW gefinancierd
Nederlands aandeel) ging in 1994 van start. Doel hiervan was de ontwikkeling
van een protocol en onderzoeksinstrumenten om de vruchtbaarheid van mannen
die beroepsmatig worden blootgesteld aan bepaalde chemische stoffen in kaart
te brengen en de eventuele risicofactoren te identificeren, karakteriseren
en inventariseren. Via een vragenlijst en zaadonderzoek werden gegevens verkregen
over de vruchtbaarheid van mannen die blootgesteld werden aan styreen, lood
en fungiciden. In 1996 werd het Nederlandse deel van het project afgerond,
eind 1998 volgde de verslaglegging van het gehele EU-project. De Nederlandse
gegevens bleken te weinig omvangrijk voor een aparte analyse. De Europese
verslaglegging, waarbij de gegevens van de diverse deelnemende landen samengevoegd
zijn, toont aan dat er geen effecten te zien zijn voor beide factoren door
blootstelling aan genoemde stoffen. Verdere analyses zullen echter nog worden
uitgevoerd.→ Dit jaar zal het verslag verschijnen van een onderzoek verricht
door TNO in opdracht van SZW naar reproductietoxische effecten van bestrijdingsmiddelen
op de werkplek. Dit onderzoek bestond uit een literatuurinventarisatie waaruit
blijkt dat er geen eenduidige conclusies vallen te trekken over nadelige effecten
van bestrijdingsmiddelenblootstelling in de agrarische sector. Hierna volgde
een inventariserend vragenlijstenonderzoek: 25 000 agrariërs werden
benaderd teneinde stoornissen in zwangerschap en nageslacht te achterhalen.
Mede door de slechte respons (minder dan 30%) geven de resultaten geen eenduidig
beeld over deze relatie. Ik ben van plan nader epidemiologisch onderzoek te
laten verrichten in een of meerdere deelgroepen van de agrarische sector.→ In 1997 is door de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN)2 verslag gelegd van een in opdracht van SZW uitgevoerde
literatuurstudie naar beroepsmatige blootstelling aan hormoonontregelende
chemische stoffen en effecten op de mannelijke hormoonhuishouding,
de spermatogenese, vruchtbaarheid en het nageslacht.Een duidelijk effect van beroepsmatige blootstelling aan potentieel hormoonontregelende
chemische stoffen op de mannelijke vruchtbaarheid kon niet worden aangetoond
maar ook niet worden uitgesloten.→ In 1998 rapporteerde de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN)1 de resultaten van een onderzoek naar storingen van de
reproductieve functie bij kappers. Het betrof zowel een literatuuronderzoek
als een epidemiologisch onderzoek. Het literatuuronderzoek laat zien dat er
weinig bekend is over het risico op reproductiestoornissen bij kapsters, maar
dat deze niet kunnen worden uitgesloten vooral niet voor de periode vòòr
1989 (rond 1989 nam namelijk het gebruik van enkele stoffen af). Voor twee
periodes (1986–1988 en 1991–1993) werd een groot historisch cohortonderzoek
opgezet. Nadruk hierbij lag op het risico op spontane abortus en de functionele
ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel bij kinderen van kapsters. Uit
het onderzoek bleek dat kapsters die vòòr 1989 werkzaam waren
geweest, een verhoogd risico hadden op spontane abortus. Tevens suggereert
dit onderzoek een minder goede functionele ontwikkeling bij kinderen van kapsters
in beide perioden, maar het meest duidelijk in de eerste periode. Chemische
kappersproducten spelen een rol in deze risico's. Welke stoffen hiervoor verantwoordelijk
zijn werd niet helemaal duidelijk. Het bewijsmateriaal voor een verhoogde
kans op reproductiestoornissen is beperkt.Onderzoek dat zal gaan plaatsvinden, op korte termijn:→ 1 Een nadere analyse van de gegevens die uit het onderhavige onderzoek
zijn verkregen, zowel voor cytostatica als voor narcosegassen. Dit zal gekoppeld
worden aan een zogenaamd «stand van de techniek» onderzoek: de
maatregelen die mogelijk zijn in financiële en technische zin en een
analyse van de blootstelling gekoppeld aan deze maatregelen. Dit als basis
voor het vaststellen van beleidsregels.→ 2 Onderzoek naar de blootstelling van groepen die nu niet geparticipeerd
hebben in het epidemiologische en arbeidshygiënische deel van het onderzoek
binnen de ziekenhuizen: hierbij kan men denken aan apotheekpersoneel, schoonmakers
en sterilisatiemedewerkers.→ 3 Nader epidemiologisch onderzoek in een of meer deelgroepen van de agrarische
sector. Het onderzoek binnen de totale sector, zoals hiervoor vermeld, leverde
weinig gegevens op. Er zijn echter diverse aanwijzingen voor een verband tussen
bestrijdingsmiddelen-blootstelling en vruchtbaarheidseffecten. Zo werd onlangs
een onderzoek van de Landbouw Universiteit Wageningen gepubliceerd waarbij
een effect werd gevonden van het werken met bestrijdingsmiddelen op de fertiliteit
van mannen. 2In 1995 is al ophef ontstaan over de risico's van beroepsmatige blootstelling
aan stoffen waarbij effecten op voortplantingssystemen en nageslacht kunnen
optreden. Waarom is er nu in 1999 pas een rapport over reproductietoxische
effecten bij ziekenhuispersoneel en pas in 2000 over handhaving van de beleidsregels,
vragen de leden van de SP-fractie.De opdracht voor het onderhavige onderzoek is gegeven in 1996. De looptijd
van het onderzoek bedroeg twee jaar exclusief de verslaglegging, hetgeen
niet ongewoon is voor een onderzoek van deze omvang en complexiteit.Zoals in mijn brief van 14 april is aangekondigd, wordt met de sector
overlegd over de toe te passen maatregelen en de vaststelling van beleidsregels.
Dit vergt de nodige tijd alvorens tot handhaving over gegaan kan worden. (blz. 2) 3De leden van de PvdA-fractie vragen op welke termijn de wettelijke
grenswaarden voor de meest gebruikte cytostatica zullen worden vastgesteld.
Is de regering van plan dit proces te bespoedigen en zo ja, hoe?Ook de leden van de CDA-fractie vragen wanneer de MAC-waarden voor
cytostatica ontwikkeld zullen zijn.Het hele traject van totstandkoming van een wettelijke grenswaarde behelst
een drietraps-procedure namelijk –1 formulering van een gezondheidskundige
advieswaarde door de Gezondheidsraad op basis van beschikbare literatuurgegevens, –2
toetsing van de technische haalbaarheid en sociaal-economische aspecten door
de subcommissie MAC-waarden van de SER en –3 vaststelling van de wettelijke
grenswaarde op grond van beide adviezen door de Staatssecretaris van SZW.8 cytostatica zijn momenteel in behandeling bij de Gezondheidsraad, van
minstens 4 hiervan zal nog dit jaar het rapport met de gezondheidskundige
waarde verschijnen. De lengte van het SER-traject laat zich moeilijk inschatten.
Naar schatting zal er op zijn vroegst eind 2000 een wettelijke grenswaarde
van deze stoffen zijn.7 andere cytostatica staan op het «Werkprogramma stoffen van SZW
voor vaststelling van wettelijke grenswaarden en classificatie». De
opdracht door SZW tot het opstellen van literatuuroverzichten als basis voor
de advisering door de Gezondheidsraad, zal op korte termijn geschieden. 4Reproductietoxische narcosegassen zijn of worden binnenkort op de
genoemde lijst van registratieplichtige stoffen geplaatst. De leden van de
GroenLinks-fractie vragen wat de regering bedoelt met «binnenkort».Twee narcosegassen zijn bij de commissie «Reproductietoxische stoffen»
van de Gezondheidsraad in behandeling voor classificatie. Deze zomer zijn
de conceptrapporten verschenen. De gegevens voor indeling blijken echter onvoldoende
valide om tot classificatie (conform de EU-criteria) als reproductietoxisch
over te gaan.Dit probleem speelt ook voor enkele andere narcosegassen, waardoor zij
niet zijn opgenomen in het «Werkprogramma stoffen van SZW voor vaststelling
van wettelijke grenswaarden en classificatie». Zodra er nieuwe literatuur
beschikbaar is zal dit alsnog gebeuren. Van twee overige gassen wordt de opdracht
tot opstelling van literatuuroverzichten dit jaar verstrekt. (blz. 3) 5Van wanneer dateert de opgave van de Inspectie Gezondheidszorg dat
in 90% van de ziekenhuizen de cytostatica op een centrale beveiligde plek
worden bereid, vragen de leden van de PvdA-fractie.Het getal van 90% berust op een schatting van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(VWS) (Navraag door IGZ bij de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers
en de Vereniging van Integrale Kankercentra bevestigde deze schatting). Bij
hun inspectiebezoeken in de jaren 1994 tot en met 1998 is geconstateerd dat
in alle 29 geïnspecteerde ziekenhuis-apotheken de cytostatica alleen
in de apotheek werden bereid. 6Is bekend welke ziekenhuizen tot de 10% behoren waar de cytostatica
niet op een centraal beveiligde plek worden bereid, vragen dezelfde leden.Dit is niet bekend, het betreft een schatting van de Inspectie voor de
Gezondheidszorg, gebaseerd op een steekproef, zie het antwoord op vraag 5. 7Tevens vragen deze leden op welke termijn de bijzonder stringente
arbeidsbeschermingsregelgeving betreffende de toediening van kankerverwekkende
geneesmiddelen gaat gelden.De wijziging van de EU-richtlijn (90/394/EEG) betreffende de bescherming
van werknemers tegen de blootstelling aan carcinogene agentia, waar in mijn
brief naar verwezen wordt, zal zo spoedig mogelijk maar uiterlijk 1 juli 2000
worden geïmplementeerd door aanpassing van de betreffende voorschriften
in het Arbeidsomstandighedenbesluit. Met deze wijziging vervallen de uitzonderingen
van de regelgeving ten aanzien van kankerverwekkende stoffen zoals thans in
het Arbobesluit opgenomen, hetgeen betekent dat de toediening van kankerverwekkende
geneesmiddelen dan onder de stringentere regelgeving m.b.t. kankerverwekkende
stoffen gaat vallen. 8Uit het onderzoeksrapport blijkt dat de meetresultaten tussen de
onderzochte ziekenhuizen onderling sterk uiteenlopen en mede afhankelijk zullen
zijn van de doeltreffendheid van de getroffen preventiemaatregelen. Een verdere
analyse van de onderzoeksgegevens kan mogelijk meer duidelijkheid geven over
de effectiviteit van de getroffen maatregelen. Betekent dit dat de regering
nog nader onderzoek zal laten verrichten wat de Kamer tegemoet mag zien, zo
vragen de leden van de GroenLinks-fractie, of is de in deze brief aangegeven
analyse de bedoelde analyse.Zoals ik in het antwoord op vraag 1 heb aangegeven zal er zo spoedig mogelijk
door SZW een onderzoek gestart worden naar de zogenaamde stand van de techniek
in deze sector ten aanzien van narcosegassen. Een nadere analyse van de beschikbare
gegevens van het onderzoek zal hier deel van uit gaan maken.Ook ten aanzien van cytostatica kan de nadere analyse van de gegevens
die verzameld zijn in het onderhavige onderzoek, meer klaarheid brengen. 9De leden van de SP-fractie vragen of het genotoxische (kankerverwekkende)
effect van cytostatica ook nog verder wordt onderzocht.Nee, op dit moment is er geen aanleiding om dit effect van deze stoffen
nader te onderzoeken. (blz. 4) 10De leden van de PvdA-fractie vragen of het inzicht dat de Arbeidsinspectie
het voorschrift betreffende de bescherming van zwangeren en het ongeboren
kind op het gebied van de gevaarlijke stoffen uitlegt als een verbod op blootstelling
van zwangeren aan cytostatica naar aanleiding van dit onderzoeksresultaat
is verkregen.Het betreffende inzicht bestond al langer en is overeenkomstig vastgelegd
in een beleidsregel die gepubliceerd is in 1997. Deze regel houdt in dat de
invulling van de verplichting uit het Arbobesluit om «de arbeid zodanig
te organiseren dat de arbeid geen gevaren met zich mee kan brengen voor veiligheid
en gezondheid voor de zwangere werknemer en geen terugslag kan veroorzaken
op de zwangerschap of lactatie» betekent, dat er tenminste geen blootstelling
aan stoffen plaatsvindt die dit bewerkstelligen. Tot deze stoffen worden in
ieder geval gerekend: stoffen die via een genotoxisch werkingsmechanisme schade
aan de gezondheid kunnen toebrengen en die via de moeder het ongeboren kind
of de zuigeling kunnen bereiken, zoals waarschijnlijk alle cytostatica. 11Welke punten van het plan van aanpak hebben betrekking op het verbeteren
van het voldoen aan het wettelijk vereiste van de instellingen om tot een
beoordeling van de blootstelling aan risicovolle stoffen (dus ook andere stoffen)
te komen, vragen dezelfde leden.Van de op te stellen beleidsregels zal in ieder geval een periodieke beoordeling
van zowel de blootstelling aan alle gevaarlijke stoffen waaraan werkenden
zijn blootgesteld als de effectiviteit van de getroffen maatregelen, deel
gaan uitmaken. 12De leden van de PvdA-fractie vragen tevens welke de andere knelpunten
zijn, waarvan sprake kan zijn nadat een aantal concrete tekortkomingen zijn
opgeheven naar aanleiding van controle door de Arbeidsinspectie.Het brede inspectieproject dat werd uitgevoerd in 1994 en 1995 leidde
tot conclusies onderverdeeld in vier groepen: tekortkomingen met betrekking
tot blootstellingsbeoordeling, beheersmaatregelen bereiding cytostatica, blootstelling
aan narcosegassen en biologische agentia. Ook bij de controlebezoeken werden
genoemde tekortkomingen nog gesignaleerd.– de blootstellingsbeoordeling (van alle toxische stoffen) in het
kader van de risicoinventarisatie en -evaluatie (RIE) kwam nog nauwelijks
van de grond. De oorzaak hiervan werd gezien in het toentertijd nog niet zo
lang bestaande verplichtende karakter van de RIE waardoor de praktische invulling
nog te weinig «handen en voeten» had gekregen; ook ontbraken relevante
grenswaarden.Nu, 4 à 5 jaar nadien heeft men er meer ervaring mee opgedaan;
tevens zijn er meer grenswaarden vastgesteld.– beheersmaatregelen bereiding cytostaticaIn vrijwel alle bezochte instellingen werden meer of minder tekortkomingen
geconstateerd. De bestaande richtlijn cytostatica werd nauwelijks geïmplementeerd.
Verwacht werd dat het later (door het veld) ontwikkelde Werkboek Cytostatica
(in 1997 uitgegeven door de Vereniging van Integrale Kankercentra) breder
zou worden geaccepteerd en toegepast; zeker indien dit vergezeld zou gaan
van meer duidelijkheid over het wettelijke kader, ook voor de Arbeidsinspectie.
Het werkboek wordt door veel ziekenhuizen gebruikt, het biedt een richting
voor handelen voor ziekenhuizen en dient met beleidsregels te worden aangevuld.– blootstelling aan narcosegassenOp grond van metingen werden vaak (te) hoge blootstellingen aangetroffen en ook onder-vonden medewerkers klachten. Een adequate blootstellingsbeoordeling
zou mogelijk moeten zijn gezien de beschikbaarheid van zowel metingen als
grenswaarden.– biologische agentiaEr bestond veel onduidelijkheid over het Besluit Biologische Agentia en
de daaruit voortvloeiende verplichtingen. Hiervoor zou een algemeen uitvoeringsbeleid
moeten worden geformuleerd. Inmiddels is een Arbo-informatieblad verschenen
met de nodige uitleg van dit besluit, hierin is nadrukkelijk aandacht besteed
aan ziekenhuizen. Het uitvoeringsbeleid is inmiddels ook geformuleerd. 13Ook willen deze leden vragen of het verbod op bereiding van cytostatica
op de afdeling wordt gehandhaafd. Zo ja, met ingang van welke datum en door
wie? Is er sprake van een overgangstermijn? Zo ja, hoe lang is die termijn,
vragen deze leden.Het gaat er om dat bereiding (in dit verband verstaan we hieronder het
toedieningsklaar maken) van cytostatica, exclusief geschiedt in daartoe uitgeruste
ruimten. De condities waaronder dit dient te geschieden zijn momenteel ook
afdwingbaar. Dit is in een brief aan de directies van de ziekenhuizen kenbaar
gemaakt. Zowel de Arbeidsinspectie als de Inspectie Gezondheidszorg zullen
hierop toezien. Gerichte inspecties van de Arbeidsinspectie zullen vanaf 2000
plaatsvinden. 14In 1997 heeft de Arbeidsinspectie een inspectieproject afgerond in
de intramurale gezondheidszorg. Opvallend hierbij was dat in 75% van de bezochte
instellingen de wettelijke vereiste beoordeling van de blootstelling aan dergelijke
risicovolle stoffen ontbrak. Na dit inspectieproject zijn er afspraken gemaakt
over het verbetertraject en na verloop van tijd is er weer gecontroleerd.
Hieruit bleek dat er nog steeds een aantal structurele knelpunten blijven
die aandacht behoeven. De leden van de VVD-fractie zouden graag nader geïnformeerd
willen worden over deze knelpunten en over hoeveel procent van de bezochte
instellingen nog steeds niet aan het wettelijke vereiste voldoen.Het inspectieproject vond plaats in 1994 en 1995, maar werd gerapporteerd
in 1997. Zie voor de geconstateerde knelpunten het antwoord op vraag 12.Er zijn in veel ziekenhuizen verbetertrajecten gestart. Bij de (16) ziekenhuizen
die bij de controle aanleiding gaven tot het gebruik van een volgende fase
in het interventietraject van de Arbeidsinspectie (te weten het opstellen
van een eis of waarschuwing), zijn de tekortkomingen opgenomen in de risicoinventarisatie
en -evaluatie en het plan van aanpak. Daarbij werd aangegeven dat verbeteringen
zouden worden gerealiseerd. Controle hierop door de Arbeidsinspectie zal mede
geschieden in het kader van het aangekondigde inspectieproject in alle ziekenhuizen
vanaf 2000. 15De regering stelt in de brief dat voor de meest gebruikte cytostatica
de wettelijke grenswaarden vastgesteld worden om invulling te geven aan het
begrip «zo laag mogelijk». Echter in dezelfde brief wordt aangegeven
dat de meeste betrokken cytostatica, behalve reproductietoxisch ook genotoxisch
kankerverwekkend zijn. Een veilige grenswaarde voor deze stoffen kan ten principale
niet worden gegeven, hetgeen betekent dat blootstelling – hoe klein
ook – risico oplevert. Hoe verklaart de regering deze tegenstrijdige
opmerkingen in de brief, vragen de leden van de GroenLinks-fractie. Enerzijds
stelt de regering dat een veilige grenswaarde niet te geven is en anderzijds
tracht de regering een wettelijke grenswaarde te formuleren.Een veilige grenswaarde valt in het geval van kankerverwekkende stoffen
met een genotoxisch werkingsmechanisme inderdaad niet te geven. De wettelijke grenswaarde voor kankerverwekkende stoffen is dan ook geen
veilige waarde, maar kan slechts opgevat worden als een uiterste blootstellingsniveau
waarboven niet mag worden uitgegaan. Op de werkgever rust de wettelijke verplichting
om maatregelen te treffen leidend tot een (rest)blootstelling die –
met inachtneming van de stand der techniek inzake adequate beheersing van
de blootstelling – zo ver mogelijk onder het niveau van de wettelijke
grenswaarde ligt.Voor cytostatica zijn nog geen wettelijke grenswaarden vastgesteld, zie
ook het antwoord op vraag 3. 16Voor de bescherming van zwangere vrouwen en het ongeboren kind gelden
specifieke voorschriften op het gebied van gevaarlijke stoffen. Zwangere vrouwen
mogen niet worden blootgesteld aan stoffen zonder veilige drempelwaarde, waaronder
cystostatica. Wat betekent dit concreet voor zwangere vrouwen die met deze
stoffen werken, vragen dezelfde leden. Worden hen andere werkzaamheden in
de organisatie/instelling aangeboden of komen zij automatisch in de ziektewet?
Welke rechten hebben vrouwen in een dergelijke positie? Wat is de positie
van vrouwen die tot een risicogroep behoren en de intentie hebben om zwanger
te worden? Bent u voornemens om ook met maatregelen te komen voor deze groep
vrouwen, vragen deze leden.De werkgever is verplicht om, indien uit de RI&E blijkt dat er specifieke
gevaren zijn voor de zwangere werknemer, daar maatregelen tegen te nemen (de
werknemer is vervolgens verplicht om die ook op te volgen). Mogelijke gevaren
dienen dus weggenomen te worden. Blijkt dat niet afdoende of onvoldoende mogelijk,
dan moeten werk en werktijden worden aangepast. In het uiterste geval moet
er ander werk aangeboden worden of vrijstelling van werken. In dat laatste
geval volgt een Ziektewetuitkering.Deze wettelijke verplichtingen gelden pas als vrouwen zwanger zijn en
zij dit hun werkgever hebben gemeld. Voor vrouwen die de intentie hebben zwanger
te worden (en niet te vergeten mannen waarvan de vrouw deze intentie hebben),
zijn er geen andere beschermingsmaatregelen dan degene die voor iedere werknemer
gelden. Wel is het zo dat de werkgever een voorlichtingsplicht heeft ten aanzien
van het werken met stoffen die de voortplanting kunnen schaden. De werknemer
kan zichzelf dus op de hoogte stellen van mogelijke risico's en zich daartegen,
in overleg met de werkgever, beschermen.Gezien de bijzondere striktheid van de toekomstige voorschriften (zie
het antwoord op vraag 7) heb ik geen voornemens te komen met aanvullende maatregelen
voor deze groep vrouwen en mannen. 17In de brief wordt gesproken over het inspectieproject in de intramurale
gezondheidszorg van de Arbeidsinspectie uit 1997 over de jaren 1994–1995.
Het gaat hierbij om redelijk oude cijfers. Is de regering van plan om de Arbeidsinspectie
binnenkort een nieuw onderzoek te laten verrichten. Vanaf 2000 zullen er mede op basis van de in 1999 vastgestelde beleidsregels
opnieuw inspectieprojecten plaatsvinden in de gezondheidszorg. Dit is de ziekenhuisdirecties
meegedeeld. 18De blootstelling aan stoffen die schade aan de vruchtbaarheid en
het nageslacht kunnen veroorzaken in de gezondheidszorg verdienen volgens
de regering meer aandacht. Betekent deze stellingname dat de regering de Arbeidsinspectie
gaat opdragen om meer actief handhavingsbeleid te laten voeren, vragen de
leden van de GroenLinks-fractie. Wat voor een beleid wordt door de Arbeidsinspectie
gevoerd in deze kwestie, een actief offensief beleid of een meer repressief
beleid?Zoals in het antwoord op de vorige vraag is aangegeven, zal er vanaf 2000
gehandhaafd worden door middel van inspectieprojecten in de ziekenhuizen.
Noodzakelijke verbeteringen zullen afgedwongen worden met behulp van de hiertoe
geëigende instrumenten als boetes en procesverbaal. 19In de brief heeft de regering de ziekenhuizen aanbevolen om te komen
tot specifiek beleid voor zwangere vrouwen. Betekent dit dat de regering de
ziekenhuizen ook tot het treffen van bepaalde maatregelen gaat verplichten
door middel van wettelijke maatregelen, vragen dezelfde leden.Zoals ik ook in mijn brief heb aangegeven ga ik ervan uit dat het reeds
bestaande wettelijke kader voldoende basis biedt voor een adequate bescherming. 20De arbozorg binnen ziekenhuizen moet meer worden afgestemd op het
specifieke risico van beroepsmatige blootstelling aan stoffen. Hoe denkt de
regering dit te kunnen bereiken, vragen de leden van de SP-fractie.Zoals ik in mijn brief heb aangegeven zullen grenswaarden worden vastgesteld
en geactualiseerd, zullen adequate beheersmaatregelen in beleidsregels worden
vastgelegd, zal voorlichting worden gegeven en zal door de Arbeidsinspectie
worden gehandhaafd. 21De naar aanleiding van het project van de Arbeidsinspectie verrichte
controleonderzoeken wezen uit dat er nog steeds een aantal knelpunten zijn
aan te geven die meer structurele aandacht behoeven. Welke knelpunten zijn
dit, vragen dezelfde leden.Zie het antwoord op vraag 12. (blz. 5) 22Waarom kunnen de technische oplossingen om te voorkomen dat werknemers
voor korte duur, maar wel aan hoge concentratie van narcosegassen worden blootgesteld
niet algemeen worden toegepast, vragen de leden van de PvdA-fractie. Waarom
is deze oplossing niet overal haalbaar?Het onderzoek dat genoemd wordt bij het antwoord op vraag 8 zal antwoord
moeten geven op de vraag welke de technische oplossingen zijn,
hoe en waar deze toepasbaar zijn en wat de economische haalbaarheid is. 23Op welke termijn wordt het overleg met de sociale partners om tot
concrete invulling van de vereiste reductie van blootstelling aan narcosegassen
geëntameerd, vragen dezelfde leden.Een eerste bijeenkomst heeft inmiddels in juni plaatsgevonden. In dit
overleg zijn afspraken gemaakt met betrekking tot het traject voor de vaststelling
van beleidsregels en tevens over het vormgeven van de toegezegde voorlichting. 24In welke sectoren waar met reproductietoxische stoffen wordt gewerkt,
is of wordt onderzoek verricht in opdracht van het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, vragen de leden van de PvdA-fractie. Op welke termijn
zullen de diverse onderzoeken zijn afgerond?Kan de regering een overzicht geven van onderzoeken naar reproductietoxische
stoffen welke door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid worden
uitgevoerd, vragen ook de leden van de CDA-fractie.Zie hiervoor het antwoord op vraag 1. 25De regering geeft aan dat er nader onderzoek wordt uitgevoerd naar
de effectiviteit van de stand van de techniek in relatie tot adequate bronbeheersing
van de blootstelling indien dit noodzakelijk is. De leden van de VVD-fractie
vragen de regering nader toe te lichten wat wordt bedoeld met deze zin.Zie hiervoor het antwoord op vraag 8. 26De leden van de CDA-fractie vragen wat de stand van zaken is met
betrekking tot de beleidsregels en het overleg met de sociale partners daarover.
Wat is de inzet van de regering hierbij? Wordt de Kamer geïnformeerd
over de inhoud van de beleidsregels?Ook de leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering op korte
termijn gaat praten met sociale partners over mogelijke generieke maatregelen
die genomen kunnen worden. Gaat de regering nog voor het zomerreces met de
sociale partners praten en wordt de kamer over dit overleg schriftelijk geïnformeerd,
vragen de leden van de GroenLinks-fractie. Zo nee, waarom niet?Zie het antwoord op vraag 23.De Tweede Kamer zal voorjaar 2000 worden geïnformeerd over stand
van zaken met betrekking tot de in de brief geformuleerde voornemens. 27Op welke wijze zal de regering voorzien in de financiële middelen
welke benodigd zijn voor de uitvoer van maatregelen ter vermindering van de
blootstelling aan reproductietoxische stoffen bij ziekenhuispersoneel, vragen
ook dezelfde leden.De te nemen maatregelen zijn primair de verantwoordelijkheid van de werkgever,
inclusief de financiële consequenties. 28Specifieke voorlichting wordt op dit moment ontwikkeld. Dezelfde
leden vragen wat momenteel de bedrijfsgezondheidskundige informatie inhoudt
die deze groeperingen krijgen over de in dit onderzoek beschreven risico's.
Kan deze informatie verbeterd worden? Hoe gaat deze voorlichtingsoperatie
er concreet uitzien en wordt de Kamer daarvan op de hoogte gehouden?Niet overal wordt dit op een zelfde manier gedaan. In sommige instellingen
is het zo dat mensen die cytostatica gaan toedienen, eerst bijscholing moeten
gaan volgen. In andere ziekenhuizen wijzen signalen erop dat de informatie
die verstrekt wordt, niet toereikend is om de risico's te onderkennen of dat
deze in het kader van de opleiding wel toereikend was, maar onvoldoende bijgeschoold.Hoe de voorlichting er uit zal zien is nog onderwerp van gesprek. Er zal
in ieder geval gericht worden op mentaliteitsverandering: het volgen van algemeen
hygiënische maatregelen, zeker ten aanzien van cytostatica, bewustwording
van risico's ed. Relevante vakorganisaties en deskundigen zullen bij de opzet
betrokken worden.Overigens zijn er inmiddels – mede door het onderhavige onderzoek –
verschillende ziekenhuizen begonnen aan een eigen voorlichtingsactie. De hierbij
gebruikte informatie en de reacties hierop zullen bij de door SZW op te zetten
voorlichtingsactie betrokken worden.De Kamer zal, zoals in het antwoord op vraag 26 is aangegeven, in het
voorjaar van 2000 worden geïnformeerd. 29De leden van de SP-fractie vragen wanneer de uitkomsten van onderzoeken
in andere sectoren naar het risico van beroepsmatige blootstelling aan stoffen
zijn te verwachten.Waarom zijn de diverse technische oplossingen wel voorhanden, maar
niet altijd toepasbaar en haalbaar, vragen dezelfde leden.Zie de antwoorden op de vragen 1 en 22. 30Tevens vragen deze leden welke maatregelen zullen worden genomen
om besmetting met cytostatica te voorkomen op verpleegafdelingen tijdens toedienings-,
verpleeg- en schoonmaakhandelingen, die kunnen leiden tot minimalisatie van
de kans op besmetting van ziekenhuispersoneel.Nadere analyse van het onderhavige onderzoek (zie in het antwoord op vraag
8) met betrekking tot gemeten blootstelling en werkplekobservaties zal de
basis vormen voor de in beleidsregels vast te leggen beheersmaatregelen. Met betrekking tot het rapport (blz. 18) 31Ook bij het mannelijke ziekenhuispersoneel zijn reprotoxische effecten
te verwachten. Waarom zijn zij, ondanks het geringere aantal mannen, niet
betrokken bij het onderzoek, vragen de leden van de SP-fractie. Het is waarschijnlijk
niet haalbaar een onderzoek onder Nederlandse vrouwelijke sterilisatiemedewerkers
en laboratoriumpersoneel te verrichten in verband met het geringe aantal vrouwelijke
medewerkers. Waarom dan niet juist een onderzoek naar deze beroepsgroep
onder mannelijke medewerkers, vragen dezelfde leden.Zoals in de brief van 14 april jongstleden is aangegeven (en in het antwoord
op vraag 1) zal ook worden gekeken naar de nog niet verder onderzochte beroepsgroepen
binnen de ziekenhuizen. Niet alleen dus naar de in deze vraag genoemde groepen
maar ook bijvoorbeeld het personeel van de apotheek. (blz. 22–24) 32Het schoonmaakpersoneel (van eigen dienst of schoonmaakbedrijf) valt
buiten het onderzoek. Zij worden echter wel gedurende de helft van hun werktijd
aan allerlei chemische stoffen blootgesteld. Dat 70% tot 90% van het personeel
parttime werkt wil niet zeggen dat er geen gezondheidsrisico's zijn. Is het
bekend of deze groep wel met de juiste voorzorgsmaatregelen en beschermingsmiddelen
werkt, vragen de leden van de SP-fractie. Wordt deze groep nog bij een ander
onderzoek aangaande reproductietoxische effecten, dan wel andere gezondheidseffecten
betrokken?In het onderzoek dat in het antwoord op vraag 31 is genoemd zal deze groep
ook mee-genomen worden. (blz. 27) 33De leden van de GroenLinks-fractie vinden de beschrijving van het
aantal vrouwelijke medewerkers in de diverse risicogroepen zeer globaal. Kan
de regering nauwkeuriger aangeven om hoeveel personen in de onderscheiden
groeperingen het gaat, vragen deze leden. Waren vrouwelijke anesthesiologen
ook opgenomen in de onderzoeksgroep? Zo nee, waarom niet?Het is inderdaad onduidelijk hoe groot precies de risicogroep in de operatiekamers
is, er bestaan geen exacte gegevens over. Naar schatting gaat het om ongeveer
4000 OK-verpleegkundigen waarvan 90% vrouwen; 1500 anesthesisten, 2000 anesthesiemedewerkers,
waarvan 40% vrouwen.De vrouwelijke anesthesisten zijn niet in het onderzoek betrokken omdat
hun sociaal-economische status (met de daarmee samenhangende leef- en eetgewoonten)
mogelijk te verschillend is van de andere onderzochte werknemers in het onderzoek
en daardoor verstorend kan werken.De grootte van de groep oncologieverpleegkundigen is geschat op zo'n 6000
mensen. (blz. 28) 34Van de risicogroepen die op kwalitatieve gronden in aanmerking komen
zijn de operatiekamermedewerkers en de verpleegkundigen oncologie onderzocht.
Echter ziekenhuisapotheekmedewerkers en sterilisatiemedewerkers niet, omdat
deze groepen in Nederland te klein zijn. Is de regering bereid het initiatief
te nemen tot vergelijkbaar internationaal onderzoek, zodat ook over de apotheek-
en sterilisatiemedewerkers uitspraken gedaan kunnen worden, vragen de leden
van de GroenLinks-fractie.Ik hoop met het onderzoek dat in het antwoord op vraag 1 (onder 2) wordt
genoemd, voldoende gegevens hierover te krijgen. (blz. 41) 35Uit het onderzoek blijkt dat de grenswaarden voor gevaarlijke stoffen
veelal niet worden overschreden. Toch treedt er een verhoogd risico op voor
reproductietoxische effecten. Moeten de grenswaarden niet dringend worden
bijgesteld, vragen de leden van de SP-fractie.Voor enkele narcosegassen zijn de bestaande (bestuurlijke) grenswaarden
inderdaad opnieuw bekeken, de procedure hiervoor is al in een vergevorderd
stadium. (van 3 narcosegassen ligt het rapport bij de SER; het rapport van
een ander narcosegas is vrij ver gevorderd in het proces binnen de Gezondheidsraad).
De daarbij voorgestelde gezondheidskundige waarden zijn duidelijk lager dan
de vigerende grenswaarden; deze bijstelling is het gevolg van waar-genomen
reproductietoxische effecten. (blz. 43) 36a De kwaliteit van ventilatiesystemen blijkt van invloed op het blootstellingsniveau
aan anesthesiegassen. Hoe is het gesteld met de ventilatiesystemen met betrekking
tot anesthesiegassen in de Nederlandse ziekenhuizen, vragen de leden van de
CDA-fractie. Is de regering bereid, indien noodzakelijk hieromtrent maatregelen
te nemen?Blootstellingsniveau's aan anesthesiegassen op operatiekamers kunnen
met 60–90% worden gereduceerd door beheersmaatregelen. Kan de regering
aangeven in hoeverre ziekenhuizen op dit punt actief zijn, vragen de leden
van de GroenLinks-fractie.Volgens opgave van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (VWS) heeft meer
dan 90% van de operatiekamers een goed ventilatiesysteem. Echter de grootste
blootstelling vindt plaats bij toediening van narcosegassen bij het zogenaamde
sluderen en bij het inleiden van operaties. Dit kan plaatsvinden in andere
ruimten die vaak niet een adequate afzuiging voor dit doel hebben. Een adequate
afzuiging voor deze toepassingen lijkt in ongeveer 30% van de ziekenhuizen
voorhanden te zijn.Beleidsregels waarin beheersmaatregelen om afzuiging aan te brengen die
op de te verrichten handeling afgestemd is waardoor de blootstelling zal verminderen,
zullen worden opgesteld. Middels het «stand van de techniek» onderzoek
dat in het antwoord van vraag 8 wordt genoemd, wordt hiermee helderheid verschaft.b De metingen van anesthesiegassen zijn wellicht niet representatief
voor alle Nederlandse ziekenhuizen. Ook de leden van de SP-fractie vragen
waarom niet is gekozen voor een representatieve opzet. Is er binnenkort wellicht
nog een representatief onderzoek te verwachten?In het, in het antwoord op vraag 8 genoemde, onderzoek zal nader onderzocht
of de metingen representatief zijn voor de Nederlandse ziekenhuizen. (blz. 58, tevens 82 en 91) 37Bij het onderzoek onder verpleegkundigen oncologie bleek dat bij
veel meer werkzaamheden dan aanvankelijk werd verondersteld, een zekere mate
van blootstelling optrad. Is de regering bereid verder onderzoek naar de bronnen
en mechanismen van blootstelling te bevorderen, vragen dezelfde leden. Zoals ook in het antwoord op vraag 8 wordt aangegeven, zal er inderdaad
een nadere analyse volgen. Werkplekobservaties zullen daar deel van uitmaken
om de bronnen van de besmetting te kunnen achterhalen. (blz. 83) 38Gezien de mate van verschuivingen in blootstelling in de loop van
de jaren 1990–1997, kunnen de onderzoekers geen compleet beeld geven
van de actuele blootstelling in Nederlandse ziekenhuizen. Is de regering bereid
dit onderzoek te completeren, vragen de leden van de GroenLinks-fractie.Zie voor de blootstelling aan narcosegassen het antwoord op vraag 8 en
36b en voor de blootstelling aan cytostatica het antwoord op vraag 30 en 37. BIJLAGEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 14 april 1999 InleidingIn antwoord op vragen uit uw Kamer naar aanleiding van een proefschrift
over risico's van beroepsmatige blootstelling aan stoffen waarbij effecten
op voortplantingssystemen en nageslacht kunnen optreden (Handelingen II 1995–1996,
Aanhangsel nummers 79 en 81), heeft de toenmalige staatssecretaris Linschoten
toegezegd onderzoek te doen verrichten naar het voorkomen van dergelijke reproductietoxische
effecten bij (een selectie van) beroepspopulaties waar een relatief hoog risico
op dergelijke effecten wordt verondersteld. Het bedoelde onderzoek is thans
gereed gekomen en de rapportage1 daarvan, vergezeld
van de beleidsreactie daarop, wordt u bijgaand, mede namens de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, aangeboden. De directies van ziekenhuizen
is gisteren het rapport aangeboden, met het verzoek medewerksters uit de betrokken
risicogroepen te informeren over de resultaten hiervan, zodat deze het niet
uit de pers hoeven te vernemen. Het onderzoekDe Katholieke Universiteit Nijmegen heeft in samenwerking met de Landbouw
Universiteit Wageningen en TNO-Voeding te Zeist in opdracht van mijn departement
het toegezegde onderzoek uitgevoerd onder ziekenhuispersoneel. De keuze voor
ziekenhuispersoneel als onderzoekspopulatie is gebaseerd op het literatuurgegeven
dat er voor deze groep een relatief grote kans bestaat op genoemde effecten
als gevolg van beroepsmatige blootstelling aan bepaalde stoffen, gevoegd bij
het feit dat er weinig bekend is over actuele risico's op reproductietoxische
effecten bij ziekenhuispersoneel in de Nederlandse situatie.Het onderzoek is gericht geweest op de twee beroepsgroepen binnen ziekenhuizen
waarvan op basis van literatuurgegevens kon worden verondersteld dat deze
een relatief hoog risico op reproductietoxische effecten hebben en waarvan
de omvang groot genoeg was. Het gaat om medewerkers in operatiekamers die
veelvuldig worden blootgesteld aan anesthesiegassen (narcosegassen) en verpleegkundigen
oncologie die in aanraking komen met kankerremmende geneesmiddelen (cytostatica).
Van zowel narcosegassen als cytostatica zijn reproductietoxische effecten
beschreven. Bij de twee beroepsgroepen gaat het om ruim 10 000 medewerkers.Alleen de vrouwen zijn in het onderzoek betrokken vanwege de kleine aantallen
mannen in de desbetreffende beroepsgroepen.Het onderzoek werd uitgevoerd onder circa 5000 vrouwelijke werknemers
in de vruchtbare leeftijd uit 83 ziekenhuizen die tussen 1990 en 1997 gewerkt
hebben in de gezondheidszorg. Ruwweg de helft van deze groep bestond uit OK-medewerksters
en oncologieverpleegkundigen die werken met respectievelijk narcosegassen
en cytostatica; de overigen waren verpleegkundigen van orthopedie-, verloskunde-
en heelkundeafdelingen die niet werkten met deze stoffen. Door middel van
vragenlijsten werden gegevens verzameld over het optreden van effecten op
de vruchtbaarheid en de zwangerschap.In het onderzoek zijn aanwijzingen gevonden voor een verhoogd risico op
diverse negatieve effecten op vruchtbaarheid en nageslacht bij de onderzochte
groepen:– voor OK-medewerkers laat het onderzoek een verhoogde kans zien
op effecten als spontane abortus, vroeggeboorte en aangeboren afwijkingen
bij hun kinderen, vooral bij bepaalde werkzaamheden die verhoogde blootstelling
aan narosegassen met zich meebrengen (inleidingen, sluderoperaties).
Ook zijn er aanwijzingen voor een verlaagde geslachtsratio bij kinderen van
operatiekamerpersoneel: er worden verhoudingsgewijs meer meisjes dan jongens
geboren.– voor verpleegkundigen op oncologie-afdelingen laat het onderzoek
een verhoogde kans zien op spontane abortus en een laag geboortegewicht van
hun kinderen. Dit blijkt geassocieerd met het werken met cytostatica onder
diverse omstandigheden. Vooral schoonmaakwerkzaamheden en nog in sterkere
mate het zelf bereiden van deze geneesmiddelen op de afdelingen blijkt geassocieerd
met genoemde risico's. In het laatste geval is ook sprake van verhoogde kans
op aangeboren afwijkingen.De frequentie van het vóórkomen van deze afwijkingen in
de controlegroep (dus de groep waarmee de blootgestelde groep vergeleken wordt)
ligt tussen de 1 en 5% ofwel 1 tot 5 gevallen op 100 zwangerschappen of geboortes.
De kans op betreffende effecten bij de blootgestelde groepen is gemiddeld
anderhalf tot twee keer groter dan die bij controlegroepen. Bij subpopulaties
is de kans op effecten echter aanzienlijk groter, zoals voor oncologieverpleegkundigen
die betrokken zijn bij bereiding van cytostatica.Naast dit vragenlijstenonderzoek is een arbeidshygiënisch onderzoek
in een aantal ziekenhuizen uitgevoerd waarbij nauwkeurige metingen zijn verricht
in operatiekamers en afdelingen oncologie. Het blijkt dat de over een werkdag
gevonden blootstellingsniveau's aan narcosegassen in de OK's, op incidentele
overschrijdingen na, onder de vigerende tijdgewogen MAC (maximaal aanvaarde
concentratie)-waarden voor de betrokken stoffen liggen, maar dat tijdens bepaalde
activiteiten zoals operaties en sluderactiviteiten hoge piekblootstellingen
kunnen optreden. Medewerkers van de oncologie-afdelingen blijken aantoonbaar
aan cytostatica te worden blootgesteld. Zo werd ifosfamide in 40% van de dagen
waarop gemeten werd, teruggevonden in de onderzochte urine, in overigens lage
concentraties. Luchtgrenswaarden (MAC-waarden) voor dergelijke stoffen zijn
in ontwikkeling. Gezien het feit echter dat de meeste betrokken cytostatica,
behalve reproductietoxisch, ook (genotoxisch) kankerverwekkend zijn, is een
veilige grenswaarde voor deze stoffen ten principale niet te geven, hetgeen
betekent dat elke blootstelling – hoe klein ook – een risico oplevert. ReactieUit het onderzoek blijkt dat medewerkers binnen ziekenhuizen door het
werken met narcosegassen en cytostatica verhoogde risico's lopen op ongewenste
en nadelige gevolgen voor hun nageslacht en voortplanting. Bovendien wijzen
de uitgevoerde metingen uit dat er een aanzienlijke (piek)blootstelling aan
genoemde stoffen op de onderzochte werkplekken kan voorkomen.Overigens wijzen de onderzoekers erop dat de gevonden gezondheidseffecten
veroorzaakt kunnen zijn door vroegere blootstellingen die hoger waren dan
thans in het onderzoek gemeten. Volgens gegevens van de Inspectie Gezondheidszorg
van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn de afgelopen
jaren aan de hand van richtlijnen voor het omgaan met cytostatica al veel
verbeteringen doorgevoerd in de meeste ziekenhuizen. In het algemeen voldoen
de zogeheten cytostatica-ruimten aan de eisen op grond van de Good Manufacturing
Practice. Tevens is er een werkboek cytostatica opgesteld door de vereniging
van Integrale kankercentra, een leidraad voor ziekenhuizen in het omgaan met
cytostatica.In de meeste gezondheidsinstellingen worden cytostatica niet meer op de
verpleegafdelingen bereid maar op een centrale plek waar de noodzakelijke
beschermingsvoorzieningen aanwezig zijn en voor optimaal toezicht kan worden
gezorgd (volgens opgave van de Inspectie gezondheidszorg: in
90 procent van de ziekenhuizen). Bovendien blijkt uit het onderzoeksrapport
dat meetresultaten tussen de ziekenhuizen onderling sterk uiteenlopen en mede
afhankelijk zullen zijn van de doeltreffendheid van de getroffen preventiemaatregelen.
Een verdere analyse van de onderzoeksgegevens kan mogelijk meer klaarheid
brengen over de effectiviteit van de getroffen maatregelen.Deze nuanceringen nemen echter niet weg dat – gezien de ernst en
de omvang van de gesignaleerde effecten – mijn hoofdconclusie is dat
nadere maatregelen dringend gewenst zijn. BeleidskaderHet Arbeidsomstandighedenbesluit geeft aan dat beroepsmatige blootstelling
aan gevaarlijke stoffen doeltreffend dient te worden beheerst. Bovendien mogen
grenswaarden niet worden overschreden. Een en ander impliceert dat de werkgever
op basis van de risico-inventarisatie en -evaluatie bepaalt of er schadelijke
blootstelling aan gevaarlijke stoffen in zijn organisatie voorkomt en –
indien dat het geval is – zoveel mogelijk aan de bron maatregelen treft
om die blootstelling tot een onschadelijk niveau te reduceren.Dit algemene arbeidsbeschermingsbeleidskader voor gevaarlijke stoffen
is in het recente verleden aangevuld met specifiek beleid ten aanzien van
blootstelling aan stoffen met reproductietoxische effecten. In 1993 heeft
de toenmalige minister De Vries van SZW aan de Sociaal-Economische Raad advies
gevraagd over zijn voornemens voor aanvullende maatregelen ter preventie van
effecten op vruchtbaarheid en nageslacht veroorzaakt door stoffen op het werk
(Beleidsnota Reprotoxische Stoffen 1993). Elementen van dit beleid zijn: het
opstellen van een lijst van reproductietoxische stoffen op de werkplek, de
invoering van een aanvullende registratieplicht voor dergelijke stoffen, opdracht
voor classificatie van reproductietoxische stoffen, voorrang voor het vaststellen
van MAC-waarden voor dergelijke stoffen en voorlichting onder de doelgroep
van betrokken werkgevers en werknemers en de arbo-diensten. In 1994 heeft
de SER een positief advies uitgebracht. De voornemens uit deze nota zijn reeds
uitgevoerd of recentelijk ter hand genomen. Zo is de aanvullende registratieplicht
in 1995 ingevoerd (thans art. 4.2., lid 6 van het Arbobesluit) en zijn of
worden voor de meest gebruikte narcosegassen (lachgas, halothaan, enfluraan
en isofluraan) wettelijke grenswaarden vastgesteld, mede gebaseerd op kennis
over de reproductietoxische effecten van die stoffen. Reproductietoxische
narcosegassen zijn of worden binnenkort op de genoemde lijst van registratieplichtige
stoffen geplaatst.Een bijzondere situatie doet zich voor bij het werken met cytostatica,
omdat de meest gebruikte van deze geneesmiddelen niet alleen reproductietoxisch
zijn, maar ook als kankerverwekkend zijn aangemerkt. De bijzonder stringente
arbeidsbeschermingsregelgeving ten aanzien van kankerverwekkende stoffen verplicht
(onder andere) dat voor dergelijke stoffen de blootstelling zo laag mogelijk
wordt gehouden. Binnenkort gaat, naar aanleiding van veranderde EU-regels,
deze regelgeving ook voor de toediening van kankerverwekkende geneesmiddelen
zoals cytostatica gelden. Ook worden voor de meest gebruikte cytostatica wettelijke
grenswaarden vastgesteld om invulling te geven aan het begrip «zo laag
mogelijk».Daarnaast gelden ter bescherming van zwangeren en het ongeboren kind specifieke
voorschriften op het gebied van gevaarlijke stoffen, zoals specifieke aandacht
in de risico-inventarisatie en -evaluatie voor het probleem van blootstelling
aan voor de vrucht schadelijke stoffen en het creëren van voor de zwangerschap
onschadelijke werkomstandigheden.De Arbeidsinspectie hanteert als uitleg van laatstgenoemd voorschrift
dat zwangeren niet mogen worden blootgesteld aan stoffen zonder
veilige drempelwaarde, waaronder cytostatica. Bevindingen ArbeidsinspectieIn 1997 is een inspectieproject afgerond in de intramurale gezondheidszorg
waarin de arbeidshygiëne met betrekking tot blootstelling aan gevaarlijke
stoffen en straling centraal stond (Strategie Intramurale Gezondheidszorg,
project Arbeidshygiëne en Stralingshygiëne, Arbeidsinspectie 1997).
Het gaat om AI-bevindingen in de jaren 1994 en 1995. Tijdens dit project zijn
in het overgrote deel van de bezochte instellingen opmerkingen gemaakt over
het niet naleven van een of meer beschermingsvoorschriften ten aanzien van
gevaarlijke stoffen. Meer in het bijzonder concludeerde de Arbeidsinspectie
dat onvoldoende beheersmaatregelen werden getroffen bij mogelijke blootstelling
aan narcosegassen en dat in vrijwel alle instellingen waar bereiding en toediening
van cytostatica plaatsvond, meer of minder tekortkomingen van wettelijk vereiste
beschermingsmaatregelen konden worden geconstateerd. Opvallend was dat in
75% van de bezochte instellingen de wettelijk vereiste beoordeling van de
blootstelling aan dergelijke risicovolle stoffen ontbrak.De volgende stap in een dergelijk inspectieproject is dat er afspraken
zijn gemaakt over het verbetertraject en dat er vervolgens na verloop van
tijd hierop weer gecontroleerd is. Bij hier uitgevoerde controlebezoeken is
gebleken dat ondanks het opheffen van concrete tekortkomingen er nog steeds
een aantal knelpunten aan te geven zijn die blijvend meer structurele aandacht
behoeven zoals – naast andere onderwerpen – de blootstelling aan
narcosegassen en cytostatica. AanpakIk stel vast dat blootstelling aan stoffen die schade aan de vruchtbaarheid
en het nageslacht kunnen veroorzaken in de gezondheidszorg meer aandacht verdient.
De arbozorg binnen ziekenhuizen dient mijns inziens – adequater dan
nu gebeurt – te worden afgestemd op dit specifieke risico, in het bijzonder
in relatie tot bepaalde groepen werknemers waaronder de genoemde beroepsgroepen.
De hierboven aangehaalde resultaten van inspecties in de gezondheidszorg wijzen
op een noodzakelijke inhaalslag in dat opzicht.Als eerste heb ik de ziekenhuizen aanbevolen om te komen tot een beleid
specifiek gericht op zwangeren: het in kaart brengen van de gevaren waar zwangeren
aan bloot kunnen staan, de te treffen maatregelen e.d.Ik heb begrepen dat adequate bronvoorzieningen voor bescherming tegen
schadelijke blootstelling aan narcosegassen en cytostatica in veel van de
toepassingssituaties met die stoffen in ziekenhuizen voorhanden zijn en reeds
in een deel van de instellingen worden toegepast.Ik stel me de volgende aanpak voor.Gezien de hoge risico's die volgens het onderzoek ontstaan door het bereiden
van cytostatica op de verpleegafdelingen, wordt een dergelijke werkwijze niet
langer toelaatbaar geacht. Centrale bereiding onder goed gecontroleerde condities
is aangewezen. In de meeste gezondheidszorginstellingen is exclusiviteit van
centrale bereiding van geneesmiddelen zoals cytostatica in de ziekenhuisapotheek
inmiddels een standaardvoorziening. Aldaar zijn de noodzakelijke beschermingsvoorzieningen
aanwezig en kan voor optimaal toezicht worden gezorgd. In de gevallen waarin
thans nog bereiding op afdelingen plaatsvindt, zal dit door de Inspectie Gezondheidszorg
en de Arbeidsinspectie niet langer worden toegestaan (een bronmaatregel op
grond van het Arbobesluit) en dit is gemeld in een brief aan de directies
van de ziekenhuizen.Daarnaast baren piekblootstellingen aan narcosegassen tijdens sluderoperaties en inleidingen van operaties mij zorgen. Bronmaatregelen zullen
noodzakelijk zijn om kortdurende hoge blootstelling van werknemers aan deze
stoffen zo veel mogelijk te voorkomen.Diverse technische oplossingen zijn wel voorhanden, maar kunnen niet algemeen
in elke instelling worden toegepast en zijn ook niet altijd haalbaar. Ze kunnen
daarom nog niet generiek worden voorgeschreven. In nader overleg met de sociale
partners zal worden bezien welke generieke maatregelen zinvol zijn en haalbaar
mogen worden geacht, zodat tot concrete invulling van de vereiste reductie
van blootstelling kan worden gekomen. Een dergelijk overleg zal op korte termijn
geëntameerd worden.Ook ten aanzien van andere risico's, zoals blootstelling aan cytostatica
op verpleegafdelingen tijdens toedienings-, verpleeg- en schoonmaakhandelingen,
zullen maatregelen moeten worden getroffen die leiden tot minimalisatie van
de kans op besmetting van ziekenhuispersoneel. De complexiteit van deze blootstellingsproblematiek
noopt tot nader overleg met de sociale partners over het treffen van de juiste
effectieve beheersmaatregelen.De voorgestelde, als ook de nog verder uit te werken maatregelen, die
voortvloeien uit de bestaande regelgeving ten aanzien van gevaarlijke stoffen
in het Arbobesluit, zullen zodra deze concreet zijn uitgewerkt, worden vastgelegd
in beleidsregels. Op deze wijze ontstaat de gewenste duidelijkheid voor de
ziekenhuizen en de Arbeidsinspectie. Vooralsnog is het de bedoeling dat deze
beleidsregels in de loop van 1999 zullen worden opgesteld. De Arbeidsinspectie
zal vanaf 2000 gaan handhaven op de naleving van de beleidsregels.Indien nodig zal er nader onderzoek uitgevoerd worden naar de effectiviteit
van de stand van de techniek in relatie tot adequate bronbeheersing van de
blootstelling.Daarnaast zal door mijn departement, in samenwerking met betrokken instellingen
en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, specifieke voorlichting
gericht op de grootste risicogroepen binnen de gezondheidszorg wat betreft
reproductietoxische effecten worden geëntameerd, teneinde een duidelijke
gedragsverandering ten aanzien van toepassing van de voorzorgsmaatregelen
te bewerkstelligen.Over de conclusies van dit onderzoek worden de betrokken risicogroepen
via hun directies geïnformeerd gelijktijdig met deze brief.Ook in andere sectoren waar met stoffen met reproductietoxische effecten
wordt gewerkt, is of wordt onderzoek in opdracht van mijn departement uitgevoerd.
Wanneer de resultaten reden tot bezorgdheid geven wordt u hierover geïnformeerd.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. F. Hoogervorst XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Rosenmöller (GL), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten
(CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD),
Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Visser-van Doorn
(CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GL), Balkenende (CDA), Smits (PvdA), Verburg
(CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Örgü (VVD), Van der Staaij
(SGP), Santi (PvdA), Wilders (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Hamer (PvdA), Van Gent (GL), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Kortram
(PvdA), Blok (VVD), Hofstra (VVD), Van Middelkoop (GPV), Van Vliet (D66),
Klein Molekamp (VVD), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik (GL), Mosterd
(CDA), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA), Wagenaar (PvdA), Middel
(PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD).XNoot1W. M. Kersemaekers, reproductive disorders among hairdressers, KUN 1998.XNoot2N. Roeleveld et al, Occupational exposure to hormone disrupting chemicals
and reproductive health of male workers, TNO rapport V97.172, 1997.XNoot1W. M. Kersemaekers, reproductive disorders among hairdressers, KUN 1998.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-XV-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl