Wijziging Sv en Sr ter verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30164, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-10-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30164 nr. 6

30-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave1. Inleidende opmerkingen2. Hoofdlijnen2.1 Het materieel strafrecht2.2 Bijzondere opsporingsbevoegdheden2.3 Bevoegdheden inzake onderzoek van voorwerpen, vervoermiddelen
en kleding2.4 Het opsporingsbegrip2.5 Het verkennend onderzoek2.6 Bewaring2.7 Geheimhouding van processtukken3. Artikel 8 EVRM4. De verruiming van de opsporingsbevoegdheden in het
kader van terrorismebestrijding in verhouding tot de activiteiten van de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten5. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IArtikel 21, vijfde lid en 66, derde lid, SvArtikel 126zcArtikel 126zd SvArtikel 126 ZeArtikel 126 zfArtikel 126zgArtikelen 126zk en 126zmArtikel 126 znArtikel 126zoArtikel 126hhArtikel IIartikel 46 SrArtikel 135Artikel 189 SrOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30164Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 164Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht
en enige andere wetten ter verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en
vervolging van terroristische misdrijvennr. 6VERSLAGVastgesteld 30 september 2005De vaste commissie voor Justitie1 belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte
opmerkingen tijdig zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.Inhoudsopgave1. Inleidende opmerkingen 12. Hoofdlijnen 82.1 Het materieel strafrecht 82.2 Bijzondere opsporingsbevoegdheden 82.3 Bevoegdheden inzake onderzoek van voorwerpen, vervoermiddelen en kleding
132.4 Het opsporingsbegrip 142.5 Het verkennend onderzoek 142.6 Bewaring 152.7 Geheimhouding van processtukken 173. Artikel 8 EVRM 204. De verruiming van de opsporingsbevoegdheden in het kader van terrorismebestrijding
in verhouding tot de activiteiten van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
205. Artikelsgewijze toelichting 231. Inleidende opmerkingenDe leden van de CDA-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij beschouwen het als een verdere stap
in een proces van wetgeving om het hoofd te kunnen bieden aan de bedreigingen
van het terrorisme. Zij realiseren zich overigens terdege dat wetgeving alleen
niet voldoende is en zij zijn verheugd dat de regering zich dat ook realiseert.
In de brieven van 10 september 2004 en van 25 januari jl. van de
ministers van Justitie en BZK worden vele maatregelen aangekondigd. De leden
van de CDA-fractie menen dat al die maatregelen samen weliswaar geen garantie
kunnen geven dat er nooit (meer) (een) aanslag(en) zal/zullen
plaatsvinden maar dat de mogelijkheid daartoe zo goed mogelijk worden teruggebracht.Het onderhavige wetsvoorstel is al veel bekritiseerd. Dat is niet vreemd;
oude strafrechtelijke zekerheden worden deels verlaten en dat is altijd voor
hen die in het strafrecht op welke wijze dan ook werkzaam zijn, moeizaam te
aanvaarden. De leden van de CDA-fractie voelen ook deze fricties, maar kijken
met een open instelling naar de voorstellen. Daarbij houden zij steeds voor
ogen dat het een plicht is van de overheid om aanslagen waarmee vele onschuldige
burgers de dood zouden kunnen vinden, te voorkomen maar ook om diegenen die
menen te moeten overgaan tot dergelijke verderfelijke daden, keihard aan te
pakken. Aanscherpingen van het strafproces worden door de leden van de CDA-fractie
aanvaardbaar geacht, mits de noodzaak helder is aangegeven. Zij zien als uitgangspunt
de vraag in hoeverre het mogelijk is om aanslagen te voorkomen en met die
voorbereidingen niet weg te komen. Het voorkómen van aanslagen door
mensen op te pakken, is weliswaar geen preventie in strafrechtelijke zin,
maar wel vanuit het feit van de aanslag zelf. Echte terroristen zullen zich
niet laten afschrikken door deze wetgeving, potentiële wellicht wel.
De klassieke vergelding wordt met deze voorstellen meer gediend en dat is
in het geval van terrorisme wenselijk.Ongebruikelijkerwijs is er vanuit de diverse beroepsgroepen ten tijde
van hun advisering op dit wetsontwerp uitgebreid de openbaarheid en daarmee
de media gezocht. Heeft de regering nog met bedoelde adviesorganen gesproken
over deze gang van zaken, die velen, maar ook Kamerleden geen mogelijkheid
gaf om inhoudelijk te reageren, omdat zij het wetsvoorstel niet kenden?Een steeds terugkerend bezwaar was het vermeende gebrek aan verduidelijking
van de noodzaak van deze voorstellen. In de uiteindelijke memorie van toelichting
zijn meerdere voorbeelden vermeld, die aan aantal vragen hebben verduidelijkt.
Daarnaast was (en is) een belangrijke ondertoon van alle commotie de vermeende
teloorgang van de rechtsstaat. Daarover sprak prof. mr. A.A. Franken tijdens
het jubileumcongres van het NJCM op 8 april 2005, verrassenderwijs het
volgende: «Ook de (parlementaire) criticasters van de kabinetsplannen
schuwen overigens gemakkelijke oneliners niet en gebruiken in dat verband
vooral het schrikbeeld van een rechtsstaat in verval». Nodeloos te vermelden
dat de leden van de CDA-fractie de voorstellen juist zien als een bescherming
van de rechtsstaat. De leden van de CDA-fractie betreuren verder de visie
van de Nederlandse Orde van Advocaten (verder: NOvA) dat terrorisme zich slechtsonderscheidt van georganiseerde criminaliteit door
het oogmerk van de daders. Dat moge in de strafrechtstheorie vanuit de studeerkamer
zo zijn, maar een bende die bijna per definitie op gewin en voordeel uit is,
voor zichzelf of voor een hogere macht, is, zo menen de leden van de CDA-fractie,
van een geheel andere orde dan een groep mensen die puur uit haat op vernietiging,
dood en verderf uit zijn en van een totaal andere rationaliteit zijn dan het «gewone»
bendelid.De leden van de CDA-fractie hebben daarnaast de indruk dat veel wetenschap
over terroristische activiteiten en bedreigingen merendeels geheim is, dat
explicitering van de noodzaak van bepaalde maatregelen moeilijk kan zijn zonder
bepaalde posities of wetenschap vrij te geven. Is deze indruk juist, zo vragen
zij. Want het lijkt alsof dreigingsbeelden vooral worden opgeroepen door gebeurtenissen
in het buitenland, in Madrid en Londen. De opmerking dat dit in Nederland
ook kan gebeuren is op zich juist, maar hopelijk is er meer. Dát méér
willen de leden van de CDA-fractie duidelijk krijgen. Die duidelijkheid zal
ook een voorwaarde zijn voor ruiterlijke acceptatie door kritische opponenten.
Tegenstanders zullen er altijd blijven maar het verwerven van een zo groot
mogelijk draagvlak is van belang.Uit dit wetsontwerp springt volgens de aan het woord zijnde leden een
aantal punten naar voren: • Hoe ligt de grens tussen AIVD en opsporing;• Een verlaagd toepassingscriterium voor bijzondere opsporingsbevoegdheden;• Voorlopige hechtenis kan worden toegepast zonder «ernstige
bezwaren»;• De voorlopige hechtenis kan worden verlengd met twee jaren,• Onthouding van stukken is mogelijk gedurende de voorlopige hechtenis.Met betrekking tot deze punten hebben de leden van de CDA-fractie enkele
vragen en opmerkingen.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Met de moord op Theo van Gogh en de recente aanslagen in
Londen nog vers in het geheugen, onderschrijven ook zij nogmaals de noodzaak
van hard en duidelijk optreden tegen terroristen en potentiële terroristen;
waar mogelijk preventief en niet strafrechtelijk, waar nodig buiten twijfel
repressief. De meer algemene bijdragen die deze leden in de diverse debatten
hebben geleverd, veronderstellen zij als zijnde bekend en zij zullen hier
dan ook niet worden herhaald. Met betrekking tot dit type wetgeving hebben
deze leden zich steeds op het standpunt gesteld, dat de grote dreiging die
van terroristische aanslagen uitgaat niet zonder meer iedere aanpassing van
het strafrecht of de strafvordering zelfstandig kan rechtvaardigen en dat
die er voorts nooit toe mag leiden dat wetswijzigingen op strafrechtelijk
terrein klakkeloos worden aanvaard. In een rechtsstaat moeten nut en noodzaak
van ieder voorstel steeds voldoende aannemelijk worden gemaakt. Een gedegen
parlementaire toets ligt dan ook in de rede, zeker gezien het ingrijpende
karakter van de voorstellen.De memorie van toelichting vermeldt dat «een analyse van de strafvorderlijke
bevoegdheden heeft geleid tot de constatering dat verdere verbeteringen kunnen
worden bevorderd». Deze leden zijn met de Nederlandse Vereniging voor
Rechtspraak (NVvR) van mening dat de enkele verwijzing naar de grote dreiging
die van terroristische aanslagen uitgaat, de noodzaak van het wetsvoorstel
niet (zonder meer) aantoont. De opmerking dat «het niet in de rede ligt
stil te blijven zitten tot de vaststelling dat bestaande bevoegdheden tekortschieten
met praktijkvoorbeelden kan worden gestaafd» (memorie van toelichting,
p. 3) doet naar de mening van deze leden geen recht aan het ingrijpende karakter
van de voorgestelde maatregelen. Evenals de NVvR (brief van 10 januari
2005 aan de minister van Justitie) missen de leden van de PvdA-fractie dan
ook in de memorie van toelichting een toetsingkader waarin ten aanzien van
elke voorgestelde wijziging wordt aangegeven of en waar het huidige recht
in de concrete rechtspraktijk tot problemen heeft geleid en waarom de voorgestelde
maatregelen noodzakelijk zijn. Juist omdat op uitvoerend niveau niet stilgezeten
wordt, zo nemen deze leden aan, moet inmiddels toch concreet zijn aan te geven
waar noodgedwongen gestopt moest worden met optreden of niet doorgepakt kon
worden of zelfs in het geheel niet onderzocht of opgetreden kon worden, omdat
wettelijke bepalingen dat feitelijk onmogelijk maakten of verboden. En dan
dat terwijl de oprechte noodzaak daartoe wel werd gevoeld en goed beargumenteerd
kon worden. Zij verzoeken de regering dan ook de Kamer alsnog van zo een concreet
toetsingskader te voorzien.Daarbij vragen deze leden de regering ook aandacht te besteden aan het
volgende. Alle voorgestelde formele wijzingen hebben betrekking op elke vorm
van een terroristisch misdrijf, maar niet ieder terroristisch misdrijf is
een terroristische aanslag. Zo signaleert Van Kempen in zijn recente artikel «Terrorismebestrijding
door marginalisering strafvorderlijke waarborgen» (Nederlands juristenblad
2005, pp. 397–400) dat het met terroristisch oogmerk vernielen van een
riolering met enkel gevaar voor goederen een terroristisch misdrijf oplevert.
Bij het bestaan van aanwijzingen daarvoor kunnen de voorgestelde
bevoegdheden steeds in volle omvang worden ingezet. Omdat samenspanning inmiddels
zelfstandig strafbaar is, zouden in een dergelijk geval zelfs alle zeer vergaande
bevoegdheden al kunnen worden ingezet bij binnenkomst van een aanwijzing dat
er voorbereidingen worden getroffen voor het maken van een afspraak daartoe.
De leden van de PvdA-fractie zouden de regering dan ook willen vragen waarom
de voorgestelde wijzigingen, uit het oogpunt van proportionaliteit, niet beperkt
zijn tot de meest ernstige terroristische misdrijven, bijvoorbeeld die terroristische
misdrijven die gevaar veroorzaken voor of gericht zijn tegen eens anders leven.De aan het woord zijnde leden zouden de regering voorts willen vragen
bij het hiervoor genoemde toetsingskader per voorgestelde bevoegdheid aan
te geven of een (niet verdachte) persoon die meent ten onrechte te zijn onderworpen
aan een van de voorgestelde bevoegdheden en ten aanzien van wie geen strafvervolging
is ingesteld of wordt doorgezet, een juridische voorziening ter beschikking
staat, en zo ja welke.Deze leden zijn van mening dat in een ingrijpend wetsvoorstel als het
onderhavige een evaluatie- of horizonbepaling niet mag ontbreken. Is de regering
bereid alsnog in zo een bepaling te voorzien?Tenslotte valt het deze leden op dat in de toelichting op het wetsvoorstel
verwezen wordt naar de aanslagen in Madrid en de moord op Theo van Gogh, daden
die klaarblijkelijk geïnspireerd waren door radicale opvattingen over
de Islam. Zij veronderstellen dat het wetsvoorstel ook zijn toepassing zal
kunnen vinden, indien sprake is van terroristische activiteiten van dierenactivistische
of rechts-radicale zijde. Zij denken daarbij ook aan de recente aanslagen
op moskeeën. Kan de regering aangeven of bij die recente aanslagen het
terroristische oogmerk een rol heeft gespeeld bij de verdenking, zo neen,
waarom niet, en is het ten laste gelegd? Zo ja, hoe vaak en met welk resultaat?De leden van de fractie van de VVD hebben kennisgenomen van de voorstellen
tot verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische
misdrijven. Zij zien dit als het logische pendant van de eerder aangenomen,
maar meer materieel rechtelijke wet terroristische misdrijven. Een bijzondere
strafbaarstelling én een bijzondere opsporings- en vervolgingsbevoegdheid
worden gerechtvaardigd door de grote bedreiging die van terroristische misdrijven
uitgaat, het grote aantal slachtoffers dat bij een dergelijke aanslag kan
vallen en het complexe karakter van strafrechtelijk onderzoek naar terroristische
misdrijven, welk onderzoek zich mede in het buitenland kan afspelen, waarbij
informatieverschaffing door inlichtingendiensten een rol kan spelen en dat
moeilijk te doorgronden informatie kan omvatten. Deze argumenten kunnen de
voorgestelde wijzigingen dragen. Deze leden vinden het essentieel dat de gekozen
oplossing telkens proportioneel is. Daar zullen zij in hun verdere bijdrage
dan ook bijzondere aandacht voor vragen.In de toelichting op het wetsvoorstel wordt aangegeven dat ook in andere
Europese landen wetgeving is en wordt aangepast met het oog op terrorismebestrijding.
De leden van de fractie van de VVD vragen welke inspanningen er worden verricht
om hier eenheid in te krijgen. Voorts vragen zij welke instrumenten en bevoegdheden
er in andere landen zijn of komen die in Nederland niet bestaan of zullen
worden ingevoerd. Kan de regering van die instrumenten en bevoegdheden aangeven
welk voordeel ze kunnen hebben bij de bestrijding van terrorisme?In een eerdere versie van het wetsvoorstel werd voorgesteld bij enkele
bevoegdheden niet langer te eisen dat het bevel van de officier van justitie
schriftelijk wordt gegeven. Dit is in de uiteindelijke, nu voorliggende versie
niet langer het geval. Het terugdringen van onnodige administratieve belasting
is een doel van de regering. Toch wordt de kans niet gegrepen om hiervan nu
werk te maken. Gewacht wordt op een bredere operatie. De leden van de fractie
van de VVD vragen wat zich er tegen verzet om onnodige lasten
weg te nemen. Het kan toch geen argument zijn om, nu het kan, dergelijke lasten
niet weg te nemen, alleen maar omdat er nog een bredere operatie moet gaan
lopen?De leden van de fractie van de VVD kunnen zich voorstellen dat verschillende
bevoegdheden samen gaan lopen. Zonder ernstige bezwaren kan iemand in voorlopige
hechtenis worden genomen en bij verlenging hiervan kunnen niet essentiële
stukken buiten het dossier worden gehouden. Van belang wordt dan of de gezamenlijke
inbreuk die uitgaat van de inzet van verschillende bevoegdheden nog wel kan
leunen op argumenten die afzonderlijke inzet rechtvaardigen. Deze leden vragen
de regering aan te geven of ook een samenloop van bevoegdheden voldoende kan
worden gerechtvaardigd.Het wetsvoorstel beoogt een verschuiving aan te brengen ten faveure van
het onderzoeksbelang. De leden van de fractie van de VVD vragen of andere
afwegingscriteria evenwel onverkort gehandhaafd blijven. Is bijvoorbeeld nog
steeds de proportionaliteit aan factor van afweging?De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Zij stellen vast dat de regering nieuwe verruimingen in het strafrecht introduceert
met het doel terrorisme effectiever te kunnen bestrijden. Deze leden zijn
van mening dat er een waaier aan (deels vergaande) verruimingen wordt gepresenteerd,
terwijl:a. de oorzaken van radicalisering en terrorisme niet afdoende zijn onderzocht;b. de tekortkomingen van het huidige strafrechtelijke instrumentarium
nauwelijks zijn geïnventariseerd enc. de gevolgen van de voorgestelde verruimingen nauwelijks overdacht lijken
te zijn.De leden van de SP-fractie zijn verder van mening dat het debat over terrorisme
niet alleen langs de lijnen van mensenrechten en veiligheid moet worden gevoerd,
maar dat de politiek ook nadrukkelijk stil moet staan bij de oorzaken van
radicalisering. In het verlengde daarvan dient gezocht te worden naar manieren
om die oorzaken weg te nemen, te bestrijden of te neutraliseren. De aan het
woord zijnde leden vragen welke oorzaken van radicalisering en in het verlengde
daarvan, terreur, de regering onderscheidt. Verder willen zij weten hoe en
wanneer de regering de oorzaken van radicalisering gaat onderzoeken en aanpakken.
Is het het doel van de regering om met de voorgestelde wetswijzigingen de
oorzaken van terreur te bestrijden of alleen de symptomen?De leden van de SP-fractie vinden dat bij een onderzoek naar de oorzaken
van radicalisering ook gekeken moet worden naar de invloed van het huidige
debat over de terreurdreiging. Prof. mr. A.F.M. Brenninkmeijer schreef onlangs
in het Nederlands Juristenblad (afl. 29, 26-8-2005) een zorgwekkend commentaar
hierover. Hij stelt dat de politiek en de media vijandig zijn tegenover de
islam, die zij als achterlijk bestempelen en als oorzaak van terreur aanwijzen.
Radicalisering zou deels zijn terug te voeren op het beleid dat de Nederlandse
overheid heeft voorgesteld en uitgevoerd. De aan het woord zijnde leden vragen
aandacht voor de consequenties van de onderhavige wetgeving op het maatschappelijke
klimaat. Welke ideeën heeft de regering hierover? In dit verband merken
deze leden op dat het opsluiten van mensen zonder dat er tegen hen ernstige
bezwaren gelden, juist zou kunnen leiden tot verdergaande radicalisering onder
hiervoor vatbare groepen, aangezien zij het gevoel zouden kunnen krijgen dat
leden van een bepaalde bevolkingsgroep «zomaar» opgepakt en vastgehouden
kunnen worden (het «Guantanamo Bay-effect»). Hoe ziet de regering
dat?De leden van de SP-fractie sluiten zich aan bij de opmerkingen van de
Raad van State in zijn advies en de NOvA dat de regering onvoldoende heeft
aangetoond dat de huidige dwangmiddelen ontoereikend zijn voor het opsporen
van verdachten. Zij kunnen zich, gelet op de gebeurtenissen in
Madrid en Londen, voorstellen dat de regering de behoefte voelt om bevoegdheden
uit te breiden maar constateren dat zij dit doet vanuit een bepaald beeld
van de toekomst, niet vanwege een reeds bestaand probleem met de huidige bevoegdheden.
Kan de regering de noodzaak van het sneller kunnen toepassen van dwangmiddelen
dan nu het geval is, uitgebreid toelichten met een analyse van de huidige
knelpunten?Met de NVvR, vragen de leden van de SP-fractie aandacht voor de uitspraak
van het Britse House of Lords (16 december 2004) inzake het vasthouden
van een aantal terreurverdachten in strijd met het EVRM. Welke gevolgtrekkingen
verbindt de regering aan deze uitspraak, met het oog op de in dit wetsvoorstel
gedane voorstellen m.b.t. de voorlopige hechtenis?In dit verband vragen de leden van de SP-fractie of enkele van de voorgestelde
maatregelen, die in andere landen al geïmplementeerd zijn, al door het
EHRM zijn getoetst. Zo ja, wat was daarvan de uitkomst?De leden van de SP-fractie sluiten zich aan bij het commentaar van de
Raad van State dat de notificatieplicht die bestaat bij het opnemen van communicatie
nauwelijks wordt nageleefd. De regering stelt dat hier aan wordt gewerkt.
De leden van de SP-fractie verzoeken de regering een sanctie op het niet nakomen
van de notificatieplicht bij deze wet in te voegen.De leden van de fractie van GroenLinks hebben met de nodige reserves kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden benadrukken de ernst van terrorisme
en het onnoemelijk grote leed dat terroristische aanslagen toebrengt aan de
directe slachtoffers en de angst die bij burgers in de samenleving kan ontstaan.Dat neemt niet weg dat deze leden óók bezorgd zijn over
de ingrepen in de strafwetgeving en de strafrechtspleging. Zij vrezen de toestand
waarin het belang van bescherming van burgers tegen ingrijpen van de overheid,
zoals dat in het rechtstatelijke denken van de afgelopen eeuwen heeft postgevat,
allengs minder betekenis krijgt in de strijd tegen het terrorisme. Zoals in
het publiekelijke discours ook al is uitgesproken, bevinden we ons nu in een
tijdsspanne waarin de democratische rechtstaat moet tonen waar het voor staat
en waarin van ons allemaal wordt verlangd dat die beginselen maatgevend moeten
blijven, omdat anders de inspiratoren en de uitvoerders van terroristische
aanslagen een ongekende overwinning kunnen behalen.De aan het woord zijnde leden wijzen er nog op, dat naar hun indruk de
notificatieplicht na toepassing van dwangmiddelen nog niet optimaal wordt
nageleefd. Juist in de voorgestelde wetswijzigingen klemt dit te meer, nu
de kans niet uitgesloten is dat volstrekt onschuldige burgers geconfronteerd
worden met diep ingrijpende dwangmiddelenbevoegdheden.De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel, dat beoogt om het voor justitie en politie
mogelijk te maken om in een zo vroeg mogelijk stadium te kunnen optreden om
terroristische aanslagen te voorkomen. Deze leden steunen deze doelstelling.
Zij toetsen antiterrorismewetgeving aan een aantal criteria in het bijzonder.
Regelgeving moet effectief en noodzakelijk zijn en er moeten voldoende alternatieven
overwogen zijn. Terrorismewetgeving dient tot de bestrijding van terrorisme
beperkt te blijven en niet als een olievlek over het strafrecht uit te vloeien.
Wanneer vergaande nieuwe bevoegdheden worden toegekend moet het gebruik daarvan
regelmatig worden geëvalueerd en moet een horizonbepaling worden ingevoegd
opdat zij ook eenvoudig weer ongedaan gemaakt kunnen worden.Vooral op het punt van de noodzaak van het voorliggende wetsvoorstel hebben
de leden van de fractie van D66 nog vragen. Deze leden pleiten er, evenals
de NVvR, voor om in de toelichting van antiterrorismewetgeving een toetsingskader
op te nemen waarmee duidelijk wordt aangegeven waarom die wetgeving precies
noodzakelijk is. Deze leden vragen om ten aanzien van het voorliggende wetsvoorstel
alsnog gemotiveerd aan te geven waar politie en het Openbaar Ministerie in
de praktijk van de terrorismebestrijding tegenaan lopen en waarom de voorgestelde
wijziging van de bevoegdheden hier soelaas bieden. Kan de regering met concrete
(fictieve) voorbeelden aangeven in welke gevallen de nieuwe bevoegdheden van
pas kunnen komen?De leden van de fractie van D66 pleiten er, evenals bijvoorbeeld de NVvR,
voor om het instrumentarium voor de opsporing en vervolging van terroristische
misdrijven af te bakenen van het klassieke instrumentarium voor opsporing
en vervolging. Zij vragen de regering waarom dat in het voorliggende wetsvoorstel
niet is gebeurt. Waarom is nog altijd niet begonnen met een Wetboek van Terroristische
Misdrijven?De regering acht verdergaande bevoegdheden noodzakelijk omdat men ervan
uitgaat dat bij terroristische misdrijven grote aantallen slachtoffers kunnen
vallen. De bevoegdheden worden vervolgens echter niet beperkt tot delicten
waarbij slachtoffers vallen; zo valt ook het met terroristisch oogmerk vernielen
van de riolering met gevaar voor goederen onder de werking van het voorstel.
Waarom wordt de werking van het wetsvoorstel niet beperkt tot terroristische
levensdelicten, zo vragen de leden van de fractie van D66.Deze leden vragen de regering in kort bestek te schetsen of de opsporingsbevoegdheden
in andere Europese landen op dezelfde wijze aan de terrorismedreiging is aangepast,
of voor andere alternatieven is gekozen, of dat de bevoegdheden in het geheel
niet zijn aangepast.Bent u bereid het voorliggende wetsvoorstel te voorzien van een horizonbepaling
en een evaluatiebepaling, zoals bijvoorbeeld ook het CBP voorstelt? Zo neen,
waarom niet?De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel. Het voorliggende wetsvoorstel
beschouwen zij als een in vele opzichten wezenlijker stap in de strijd tegen
het terrorisme dan bijvoorbeeld de eerdere wet terroristische misdrijven.
Het eerdere voorstel verhoogt vooral de strafmaat en slechts in enkele gevallen
de pakkans, door gedragingen strafbaar te stellen die dat eerder niet waren.
Het onderhavige wetsvoorstel versterkt en vermeerdert in betekenende mate
opsporingsbevoegdheden. In zijn strekking en in de gevolgen die ook in de
samenleving merkbaar zullen zijn, gaat dit veel verder.Hoewel de aan het woord zijnde leden de noodzaak van een krachtig antwoord
op terroristische dreigingen onderschrijven, is het daarom te meer aangewezen
nut en noodzaak van dit wetsvoorstel zorgvuldig onder ogen te zien.In dit kader stellen zij vast dat het Wetboek van Strafrecht wel een definiëring
van de onderscheiden terroristische misdrijven geeft, maar dat dit onderscheid
in de praktijk van de opsporing in veel gevallen toch minder helder zal zijn
dan in de fase waarin het opsporingsonderzoek is voltooid en de rechter met
in achtneming van alle feiten tot een uitspraak kan komen. Het meest belangrijke
verschil tussen ernstige «gewone» misdrijven en ernstige terroristische
misdrijven is immers slechts het terroristisch oogmerk. Niet de feitelijke
handelingen verschillen, maar de motieven van die handelingen. Wordt hiermee
niet het risico manifest dat in die opsporingsfase zaken door elkaar gaan
lopen en in zaken die later blijken «slechts» gewone misdrijven
te betreffen, bevoegdheden zijn gebruikt die alleen mogen worden toegepast
bij terroristische misdrijven?De leden van de fractie van de ChristenUnie stellen vast dat het wetsvoorstel
aan dit bezwaar tegemoet probeert te komen door een moment te creëren
waarop wordt besloten dat men te maken heeft met terroristische misdrijven
(artikel 126za). Wat gebeurt er echter als betrokkene uiteindelijk niet wordt
veroordeeld voor terroristische misdrijven? Kan dit in omstandigheden betekenen,
dat opsporingsbevoegdheden eveneens ten onrechte zijn ingezet? Wat kan dat
vervolgens weer betekenen voor de kans op veroordeling voor het misdrijf dat
met het afpellen van het terroristische motief overblijft?Bij aanwijzingen van terroristische misdrijven kan het zijn dat sprake
is van min of meer grootschalige dreigingen. Juist het terroristische motief
maakt dat ook een daad die anders minder ophef veroorzaakt, in betekenis ver
uitstijgt boven de daad zelf. Een vrij eenvoudige aanslag op een school, zonder
slachtoffers, kan daarmee toch ernstige gevolgen hebben. De leden van de fractie
van de ChristenUnie vragen gelet hierop, of het overweging verdient de beslissing
over de inzet van de extra bevoegdheden in verband met terroristische misdrijven
niet aan de R-C te laten maar op een niveau hoger te tillen. Zij trekken in
dit verband de vergelijking met de afspraak die destijds is gemaakt over het
doorlaten van partijen drugs, waarbij steeds het College van procureurs-generaal
is betrokken.2. Hoofdlijnen2.1 Het materieel strafrechtIn de strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen verdwijnt het begrip «kennelijk».
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom hiermee de betekenis van
artikel 46 Sr duidelijker wordt. Betekent het schrappen van het element «kennelijk»
dat het vereiste van kennelijke bestemming geheel wordt verlaten? Is er dus
geen objectieve toets meer of uit de combinatie van zaken overduidelijk kan
worden afgeleid dat hiermee een crimineel doel wordt gediend? Betekent dit
dat voortaan ook het voorhanden hebben van alledaagse middelen voldoende is
om tot een veroordeling voor een voorbereiding van een terroristisch misdrijf
te komen?2.2 Bijzondere opsporingsbevoegdhedenDe leden van de CDA-fractie merken op dat het verlaagde toepassingscriterium
van de bijzondere opsporingsbevoegdheden alleen van toepassing is op de inzet
van de bijzondere opsporingsbevoegdheden en geheel los staat van de al dan
niet sterke verdenking tegen een concreet persoon. De feiten, ja zelfs moeilijk
verifieerbare geruchten sturen de facto dan de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden
waarbij uiteindelijk al dan niet verdachten naar voren komen (die vervolgens
na de inverzekeringstelling op hetzelfde verdenkingscriterium de bewaring
in kunnen, althans op beslissing van de rechter-commissaris). De regering
stelt echter in de memorie van toelichting dat bij andere, «gewone»,
feiten in lijn met artikel 27 Sv als uitgangspunt wordt genomen dat er een
redelijk vermoeden is dat er een strafbaar feit is gepleegd. Maar dat redelijk
vermoeden van artikel 27 slaat toch niet op het feit maar op een verdachte?
Het feit is immers gepleegd en daar wordt een verdachte bij gezocht. Kan de
regering duidelijkheid verschaffen over dit verschil tussen verdenking (jegens
een mens) en aanwijzing (jegens een feit)?Overigens zijn de indicaties die de regering in de memorie van toelichting
geeft voor invulling van het begrip «aanwijzing» alvast verhelderend
en lijken op een logische wijze de noodzaak van dit onderdeel van het wetsvoorstel
aan te geven; daarbij betrekt de regering, volgens de leden van de CDA-fractie
terecht, de professionaliteit van het opsporingsapparaat.Wel willen deze leden gaarne een toelichting bij de opmerking van de regering
dat het in de praktijk inmiddels ruimschoots bewezen is dat het begrip «aanwijzingen»
voldoende bepaald is voor de inzet van bevoegdheden daar zij die bewijzen
uit de praktijk niet kennen.Met betrekking tot de vormgeving van deze bevoegdheden in de verschillende
titels wensen de leden van de CDA-fractie nog het volgende op te merken. De
regering is niet bevreesd voor titelwisseling gedurende het onderzoek. Opschaling
lijkt in ieder geval geen probleem – zij het moeilijk voorstelbaar.
Echter de «zware» titels Vb, Vc en gedeeltelijk Vd bieden aanvankelijk
meer mogelijkheden voor het opsporingsapparaat. Acht de regering het voorstelbaar
dat gemakshalve ingezet wordt op de terroristische titels om meer en sneller
bevoegdheden te krijgen terwijl het uiteindelijk achteraf voorzienbaar een «lichter»
delict betreft? Zo ja, wat zullen daar de rechtsgevolgen van zijn?Met betrekking tot de nieuwe definitie van opsporingsonderzoek merken
de leden van de CDA-fractie op dat wanneer aan een willekeurige burger gevraagd
zou worden wat een opsporingsonderzoek behelst, dat dan waarschijnlijk de
waarheid aan het licht brengen voorop zou staan. Zo raakt het rechtswetenschappelijke
jargon verwijderd van normale begrippenkaders. Ware het niet zinvol om aan
de definitie toe te voegen: met het oog op het zoveel mogelijk aan het licht
brengen van de waarheid?Ook dun is de scheidslijn waartussen (aangekondigde) bestuursmaatregelen
mogelijk zijn en wanneer er sprake is van een aanwijzing; het bezoeken van
een terroristentrainingskamp wordt als voorbeeld gegeven om bestuursrechtelijke
maatregelen aan te duiden; echter is dat gegeven niet meteen een rechtens
relevante «aanwijzing» in de zin zoals die in dit wetsvoorstel
wordt gegeven?A fortiori geldt die vraag over het begrip «aanwijzing» uit
het reeds bestaande artikel 126gg Wetboek van Strafvordering (verkennend onderzoek):
de memorie van toelichting (pag. 22) stelt dat dat begrip aanwijzing geen
verband houdt met opsporing. Maar wat is nu precies het verschil zeker gezien
de introductie van het begrip «aanwijzing» als basis voor inzet
van bijzondere opsporingsbevoegdheden? Gaarne de visie van de regering hierover.Zien de leden van de PvdA-fractie het goed, dan verruimt de voorgestelde
regeling de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden bij specifiek terroristische
misdrijven op een aantal punten ingrijpend. In de eerste plaats wordt voorgesteld
in dat geval de inzet van die bevoegdheden te koppelen aan een criterium dat
ruimer/lichter/laagdrempeliger is dan het gebruikelijke criterium «verdenking
van enig strafbaar feit». In de tweede plaats hoeven deze aanwijzingen
niet in te houden dat de persoon tegen wie de bevoegdheden worden ingezet
zelf op enigerlei wijze betrokken is bij het terroristische misdrijf. De aanwijzingen
kunnen verder niet alleen betrekking hebben op al begane, maar ook op nog
te begane terroristische misdrijven. Tenslotte hoeven de aanwijzingen niet
betrekking te hebben op een concreet terroristisch misdrijf. Die bevoegdheden
zullen daardoor eerder en vaker kunnen worden toegepast en, zo begrijpen deze
leden, dat is ook zo bedoeld. Deze leden verwachten dat de regering dit zal
bevestigen.Volgens deze leden vergroten de recente strafbaarstelling van bijvoorbeeld
samenspanning tot een terroristisch misdrijf, de actieradius van de voorgestelde
bevoegdheden nog verder. Zien deze leden het goed dat enkel een aanwijzing
voor het beramen van een nog te plegen samenspanning tot een terroristisch
misdrijf in beginsel aanleiding zou kunnen zijn voor de inzet van de meest
vergaande bevoegdheden?Het bevreemdt de leden van de PvdA-fractie dat van het begrip «aanwijzingen»
geen wettelijke omschrijving wordt voorgesteld.
Welke betekenisomschrijving in de Grote Van Dale dekt bijvoorbeeld de bedoeling
van de regering volledig? Wat beschouwt de regering als een volledig synoniem van «aanwijzingen»? En is bewust gekozen voor de meervoudsvorm?
Zo ja, wat is de betekenis daarvan voor de praktijk?Als de wet preciezer omschrijft wat – in algemene zin – onder «aanwijzingen
van een terroristisch misdrijf» moet worden verstaan, zoals de wet dat
ook doet ten aanzien van de verdachte en daarmee van de verdenking (artikel
27, eerste lid Sv), dan zou dat, zo menen deze leden, de rechtszekerheid dienen
en zou de rechter een beter en concreter handvat worden geboden voor de toetsing
van de inzet van de voorgestelde bevoegdheden in een concreet geval. Deelt
de regering deze opvatting en, zo neen, waarom niet.Begrijpen deze leden het goed dat de regering dit begrip heeft overgenomen
uit de jurisprudentie die onder meer is gebaseerd op de uitleg van enige artikelen
uit Titel III van de WED? Zo ja, waarom is dan niet gekozen voor de terminologie
van de WED en gekozen voor de bewoordingen dat opsporingsambtenaren «in
het belang van de opsporing» bepaalde bevoegdheden mogen uitoefenen, «voor
zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van hun taak nodig is»?
En is er bewust voor gekozen om de toevoeging «concreet» achterwege
te laten? Zo neen, wat is ertegen die alsnog toe te voegen?Of wordt juist beoogd aansluiting te zoeken bij begrippen uit de WWM waarin
in een aantal bepalingen is vastgelegd dat opsporingsambtenaren bepaalde bevoegdheden
kunnen uitoefenen, «indien daartoe redelijkerwijs aanleiding bestaat
op grond van aanwijzingen dat een dergelijk strafbaar feit zal worden gepleegd»?.
Zo ja, waarom is dan die terminologie niet volledig overgenomen, omdat daar
voldoende duidelijk is dat toepassing van die bevoegdheden steeds moet berusten
op concrete feiten en/of omstandigheden, waarbij in de term «redelijkerwijs»
mede de proportionaliteitseis is gecodificeerd? Ook is daar (in de WED en
WWM) duidelijk dat aanwijzingen over een voldoende mate van betrouwbaarheid
moeten beschikken. Iets waar de regering in dit wetsvoorstel minder aan lijkt
te hechten. Volgens de regering zijn immers ook «moeilijk verifieerbare
geruchten» al voldoende. Graag daarom een nadere toelichting. Immers,
er wel naar verwijzen maar de teksten zelf niet of niet volledig overnemen,
creëert onnodig rechtsonzekerheid, zo menen deze leden. Is de regering
het met deze leden eens dat dat ongewenst is? Zo neen, waarom niet? Zo ja,
waarom dan niet juist volledig of beter aansluiting zoeken bij WED en/of WWM?
Ook omdat in de memorie van toelichting expliciet wordt betoogd juist geen
nieuw criterium te willen introduceren. Op basis daarvan nemen deze leden
aan dat de regering beoogt dat de rechtspraak bij de uitleg van het wetsvoorstel
(indien het tot wet zal zijn verheven) wel volledig aansluiting zal zoeken
bij de al bestaande jurisprudentie. Is deze aanname juist, zo vragen deze
leden de regering.Deze leden kunnen zich geheel vinden in de opmerking dat de toepassing
van strafvorderlijke bevoegdheden steeds moet worden gerechtvaardigd door
het onderzoeksbelang. Dat impliceert een verplichting tot toetsing aan de
beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit, aldus de memorie van toelichting.
De leden van de PvdA-fractie steunen deze opvatting van de regering sterk.
Zij nemen echter aan dat de regering met het oog daarop ook expliciet beoogt
deze toets te codificeren in bijvoorbeeld een criterium als «in het
belang van het onderzoek». Daarbij valt dan wel op dat daarvoor verschillende
criteria worden gebruikt; «in het belang van het onderzoek» (bij
bv. stelselmatige observatie of het verstrekken van gegevens), «indien
het onderzoek dit dringend vordert» (bij bv. infiltratie) en «indien
het belang van het onderzoek dit dringend vordert» (bij bv. de spoedprocedure
voor het vragen van bijstand van burgers). Is het een bewuste keuze om voor
de aanwending van de verschillende bevoegdheden verschillende en in zwaarte
oplopende drempels op te werpen en toetsen aan te leggen? Zo ja, kan de regering
dan de verschillen toelichten? Zo neen, dan lijkt deze leden deze diversiteit
zeer ongewenst. En houden deze eisen van onderzoeksbelang mede een beperking
in van de kring van personen tegen wie de voorgestelde bevoegdheden kunnen
worden aangewend?In de overwegingen die de memorie van toelichting wijdt aan het onderzoeksbelang,
valt het de leden van de PvdA-fractie juist anderzijds weer op dat sterk de
nadruk ligt op de utiliteit (de (on)mogelijkheid tot opheldering) en minder
op de subsidiariteit en proportionaliteit van de inzet van een bepaalde bevoegdheid.
Kan de regering daarom aan de hand van een voorbeeld verduidelijken hoe de
eisen van aanwijzingen en van het onderzoeksbelang in de praktijk zullen moeten
worden toegepast? Indien bijvoorbeeld de – moeilijk verifieerbare –
mededeling binnenkomt dat een onbekende persoon, van wie niet meer bekend
is dan dat hij in een bepaalde straat woont, voornemens is een terroristisch
misdrijf te plegen, kunnen dan alle bewoners van die straat aan de toepassing
van bijzondere bevoegdheden worden onderworpen?De leden van de PvdA-fractie veronderstellen dat voor het bestaan van «aanwijzing
van een terroristisch misdrijf» vereist is dat de beschikbare informatie
ook aanwijzingen oplevert voor het voor terroristische misdrijven zo kenmerkende
terroristische oogmerk. Anders zou immers slechts sprake zijn van aanwijzingen
van een commuun misdrijf, die onder de huidige én onder de voorgestelde
wetgeving geen aanleiding kunnen geven tot het verrichten van opsporingshandelingen.
Deze leden vragen of deze veronderstelling correct is.De nadere invulling van het begrip «aanwijzingen» in de toelichting
(p. 10) heeft bij deze leden zelfs de vraag opgeroepen of de regering zich
nog gevallen kan voorstellen waarin informatie of een opmerking die op enigerlei
wijze wellicht in verband kan worden gebracht met een gepleegd of nog te plegen
terroristisch misdrijf géén aanwijzingen van een terroristisch
misdrijf zal opleveren. Met andere woorden, kan de regering – op basis
van de ervaringen tot nu – een concreet voorbeeld geven van iets wat
net niet en iets wat net wel kan en mag worden begrepen onder het begrip «aanwijzingen»?
En kan één uitlating met daarin één aanwijzing,
ook al voldoende zijn? De rechtszekerheid zou met concrete voorbeelden zeer
zijn gediend. Temeer omdat – als deze leden het goed zien – feitelijk
inmiddels iedere handeling die uitvoering geeft aan de gedachte om een terroristisch
misdrijf te gaan plegen strafbaar is. Alleen de gedachte zelf is (nog) niet
strafbaar. Dat een dergelijke strafbare uitvoeringshandeling in de praktijk
lang niet altijd te bewijzen is maakt dat niet anders.Het antwoord op de vorige vraag is mede van groot belang voor de toetsing
van de inzet van de voorgestelde bevoegdheden. Wat deze toetsing aangaat,
lezen deze leden in de memorie van toelichting dat het voorgestelde begrip «aanwijzingen»
de officier van justitie en de rechter-commissaris minder vaak aanleiding
zal geven tot het achterwege laten van opsporingshandelingen en dat niet de
al dan niet toereikendheid van de aanwijzingen, maar het onderzoeksbelang
doorslaggevend is (p. 11). Bedoelt de regering daarmee te zeggen dat deze
magistraten de op ervaringsoordelen van de opsporingsambtenaar gestoelde opvatting
over het bestaan van aanwijzingen hoogstens marginaal mogen toetsen? Betekent
dit dan niet dat het voorgestelde vereiste van een bevel van de officier van
justitie respectievelijk van een machtiging van de rechter-commissaris, welk
vereiste als waarborg wordt gepresenteerd, veel van zijn kracht verliest?Deze leden bekroop zelfs even het gevoel dat het toetsende werk van zowel
officier als rechter feitelijk wel eens zou kunnen gaan grenzen aan «illusoir»,
omdat de regering toch wel heel sterk benadrukt, dat eigenlijk iedere uitlating
of ieder gegeven, hoe zacht of moeilijk verifieerbaar ook, in beginsel voldoende
is voor het inzetten van het hele repertoire aan bevoegdheden. Deze leden
zouden zeer graag zien dat de regering zodanig reageert dat dit gevoel niet
nogmaals opkomt in de hoofden van de leden van deze fractie. De opmerking dat het wetsvoorstel, aldus de regering, het accent wil verleggen
naar het onderzoeksbelang begrijpen deze leden overigens niet. Strafvorderlijke
bevoegdheden worden toch altijd enkel en alleen ingezet in het belang van
een strafrechtelijk onderzoek en in het belang van de waarheidsvinding? Of
zien deze leden dat verkeerd. Of bedoelt de regering daarmee te zeggen dat
zij meer hecht aan de inzet van onderzoeksbevoegdheden dan aan de berechting
van verdachten.Het wetsvoorstel hanteert op verschillende plaatsen het criterium «aanwijzingen».
De leden van de fractie van de VVD vragen de regering nog eens uiteen te zetten
wanneer er nu precies sprake is van een «aanwijzing». Kan bijvoorbeeld
het leggen van de tarotkaarten een aanwijzing opleveren? Deze leden hebben
behoefte aan een exacte aanduiding van het criterium opdat er geen enkele
twijfel hoeft te bestaan dat het criterium «aanwijzing» meer inhoud
dan natte vinger werk.De leden van de fractie van D66 merken op dat de regering voor stelt dat
al een «aanwijzing» van een terroristisch misdrijf voldoende is
om bijzondere opsporingsbevoegdheden toe te passen. Opnieuw vragen deze leden
naar de te verwachten effectiviteit en noodzaak van dit voorstel. Waarom bieden
de huidige bijzondere opsporingsbevoegdheden, in samenhang met bijvoorbeeld
samenspanning en terroristische organisatie, onvoldoende armslag? Is in praktijk
gebleken dat politie en justitie behoefte hebben aan deze uitbreiding? Zo
ja, aan welke gevallen moet dan gedacht worden?De begrippen «aanwijzing» en «terroristisch misdrijf»
zijn relatief vaag, zeker wanneer ze in combinatie worden toegepast, zoals
hier gebeurd. Dat maakt een en ander voor de rechter moeilijk toetsbaar. Kan
de regering ten slotte nader aangeven wat onder «aanwijzingen»
moeten worden verstaan, zo vragen de leden van de fractie van D66.De leden van de fractie van de ChristenUnie signaleren dat de voorgestelde
bevoegdheden inhoudelijk veel samenhang hebben met de bestaande bijzondere
opsporingsbevoegdheden. Dit roept de vraag op of het wenselijk is een aparte
titel aan het wetboek toe te voegen, of een poging tot samenvoeging te wagen.
Deze leden hebben een voorkeur voor het laatste omdat het langzamerhand wel
erg ingewikkeld wordt. Als illustratie stellen zij het op het eerste gezicht
bepaald niet heldere onderscheid aan de orde van de gedetailleerdheid van
de voorschriften met betrekking tot de inhoud van een opsporingsbevel als
bedoeld in artikel 126g (maar veel meer artikelen) en de beperktere voorschriften
die voortvloeien uit artikel 126za. Wat is de reden van dergelijke, deels
redactionele, maar deels ook inhoudelijke verschillen? Is het niet eenvoudiger
om per bestaande opsporingsbevoegheid een verruiming te formuleren, die aan
de orde is bij aanwijzingen voor terroristische misdrijven?Langzamerhand, zo vrezen de leden van de fractie van de ChristenUnie,
ontstaat een lappendeken van bevoegdheden, toegespitst op tal van onderscheiden
situaties, met elk weer net een andere strekking. Met andere woorden, er is
enerzijds een heldere normering als een bevoegdheid sec wordt bekeken, maar
die heldere normering verwordt juist door de veelheid van situaties en bevoegdheden
een ondoorzichtige brei, die in de praktijk niet die duidelijkheid geeft die
de gedetailleerdheid van de verschillend bepalingen suggereert te geven.Het is deze leden verder opgevallen dat bij toepassing van de bevoegdheden
niet zelden het voorschrift ontbreekt om ook op te schrijven op wie, of op
welke personen of organisaties de toepassing van de bevoegdheid is gericht
(indien dit redelijkerwijs mogelijk is). Verdient het aanbeveling dit alsnog
op te nemen? In dit verband is tevens aan de orde hoe helder het begrip aanwijzingen
in de praktijk is. Het is kennelijk nog geen verdenking. Moet dit onderscheid
niet helderder worden vastgelegd?2.3 Bevoegdheden inzake onderzoek van voorwerpen, vervoermiddelen
en kledingDe leden van de PvdA-fractie zien dat de memorie van toelichting, kennelijk
met het oogmerk het onderscheid tussen de bevoegdheid tot inbeslagneming en
de in artikel 126zk voorgestelde bevoegdheid aan te geven, onder meer verwijst
naar de regeling voor het openen van brieven (artikelen 100 en 101 Sv). Artikel
13, eerste lid, Grondwet bepaalt dat het briefgeheim onschendbaar is, behoudens
in de bij wet bepaalde gevallen, op last van de rechter. Zien de leden van de PvdA-fractie het goed dat de voorgestelde
onderzoeksbevoegdheid zich daarom niet zal mogen uitstrekken tot het «opnemen»
(lees: openen) van poststukken?In de bij algemene maatregel van bestuur (amvb) aan te wijzen zogenoemde
veiligheidsrisicogebieden zal het, zo begrijpen de leden van de PvdA, onder
de in die amvb gestelde voorwaarden mogelijk zijn om permanent (dus ook zonder
aanwijzingen van een terroristisch misdrijf) en zonder bevel van de officier
van justitie de bevoegdheden tot onderzoek van voorwerpen, vervoermiddelen
en kleding uit te oefenen jegens eenieder die zich in het gebied bevindt.
Het betreft hier naar de mening van deze leden ingrijpende bevoegdheden. Daarom
lijkt het deze leden gewenst om de amvb waarin die gebieden worden aangewezen
en waarin de voorwaarden worden vastgesteld onderwerp te maken van een zogenaamde
voorhangprocedure. Deze leden zouden graag de reactie van de regering vernemen.Nu de Memorie van Toelichting stelt dat onder de voorgestelde bevoegdheid
van onderzoek aan de kleding ook het doen uittrekken van kledingstukken zal
vallen, zouden de leden van de PvdA-fractie ten slotte graag vernemen wat
het onderscheid is tussen het onderzoek aan het lichaam, zoals geregeld in
artikel 56, eerste lid, Wetboek van Strafvordering en onderzoek aan de kleding.De leden van de fractie van D66 merken op dat de regering voorstelt om
de officier van justitie de bevoegdheid te geven om bepaalde gebieden aan
te wijzen waarbinnen gedurende twaalf uur preventief onderzoek (zoals preventief
fouilleren) kan plaatsvinden zonder dat er een redelijk vermoeden of zelfs
maar een aanwijzing voor betrokkenheid bij een strafbaar feit bestaat. Bij
algemene maatregel van bestuur kunnen (semi-) permanente veiligheidsrisicogebieden
worden aangewezen waar preventief onderzoek continu kan plaatsvinden.De aanwijzing van veiligheidsrisicogebieden wordt gepresenteerd in het
kader van de terrorismebestrijding. De leden van de fractie van D66 vragen
de regering welk verband er zou moeten bestaan tussen het aanwijzen van veiligheidsrisicogebieden
of 12-uurs gebieden en de diverse alerteringsfasen voor terreurdreiging.Zij vragen verder of zich in praktijk vaak gevallen voordoen waarin er
behoefte bestaat aan een bevoegdheid tot preventief onderzoek, terwijl geen
sprake is van een redelijk vermoeden of zelfs maar een aanwijzing voor betrokkenheid
bij een strafbaar feit. Kan de regering (fictieve) voorbeelden noemen van
situaties waarin deze nieuwe bevoegdheden mogelijk effectief zullen kunnen
zijn?De leden van de fractie van D66 vragen de regering nader in te gaan op
het risico dat, onder de noemer van terrorismebestrijding, met deze nieuwe
bevoegdheden (opsporings)onderzoek met een ander doel plaatsvindt. Op welke
wijze zullen mensen binnen 12-uurs zones of veiligheidsrisicogebieden worden
geselecteerd voor preventief onderzoek? Hoe kan worden voorkomen
dat zaken als huidskleur en kleding hierbij een rol spelen?De leden van de fractie van D66 menen dat de aanwijzing van 12-uurs gebieden
waarbinnen preventief onderzoek mag plaatsvinden een zware bevoegdheid is
voor de officier van justitie en zij stellen voor dat tevens een voorafgaande
machtiging door de rechter-commissaris wordt vereist. Wat is de reactie van
de regering op dit voorstel, zo vragen deze leden.2.4 Het opsporingsbegripDe leden van de PvdA-fractie achten de voorgestelde definiëring van
het begrip «opsporing» niet zonder bedenkingen. Zonder thans al
een oordeel te willen uitspreken over de aanvaardbaarheid van de voorgestelde
invoering van het begrip «aanwijzingen van een terroristisch misdrijf»,
zijn de leden van de PvdA-fractie van mening dat voor andere dan terroristische
misdrijven het vereiste van verdenking een klassieke waarborg vormt die in
ieder geval niet kan worden gemist. Deze leden achten het dan ook van groot
belang dat het vereiste van verdenking in de definitie van het begrip «opsporing»
zijn voorname plaats in de definitie blijft behouden en dat het uitzonderingskarakter
van vormen van opsporing waarvoor het vereiste van verdenking niet geldt in
die definitie wordt benadrukt. De wettelijke definitie van «opsporing»
zal immers als richtsnoer dienen voor toekomstige wetgeving op het gebied
van de opsporingsbevoegdheden. Deze leden zouden dan ook graag vernemen of
de regering bereid is het voorgestelde artikel op dit punt te wijzigen.Verder zouden deze leden graag horen of het de bedoeling is van de regering
dat het begrip «opsporing» in strafbepalingen na aanvaarding moet
worden uitgelegd in het licht van het voorgestelde artikel 132a Sv.De leden van de D66-fractie merken op dat de regering een nieuw algemeen
opsporingsbegrip voorstelt, waardoor de band tussen opsporing en het begaan
van een strafbaar feit, een verdachte of georganiseerde misdaad wordt verbroken.
Onder dit nieuwe opsporingsbegrip valt ook pro-actief optreden, en er kunnen
opsporingsbevoegdheden worden uitgeoefend zonder verdenking of aanwijzing
van een strafbaar feit. De indruk kan ontstaan dat het gebruik van allerlei
opsporingsbevoegdheden jegens burgers zonder verdenking van een strafbaar
feit vanzelfsprekend wordt.Om te benadrukken dat pro-actieve opsporing in beginsel bedoeld is voor
terrorismebestrijding, stellen de leden van de fractie van D66 voor om het
ruimere opsporingsbegrip daadwerkelijk aan terrorismebestrijding te koppelen.
Daartoe zou, zoals ook de NVvR voorstelt, een tweede lid aan artikel 132a
kunnen worden toegevoegd dat zich richt op terroristische misdrijven. Naast
de algemene verdenkingseis en de verdenkingseis in relatie tot georganiseerde
misdaad ontstaat dan een derde verdenkingseis voor terroristische misdrijven.
Aangezien deze leden overwegen het wetsvoorstel op dit punt te amenderen,
vragen zij een reactie van de regering.2.5 Het verkennend onderzoekDe leden van de CDA-fractie zijn enthousiast over de uitbreiding van de
mogelijkheden van het verkennend onderzoek. Het is volstrekt duidelijk in
hun visie dat bij aanwijzingen van een terroristisch misdrijf allerlei onderzoeken
uit allerlei bronnen mogelijk moet zijn. Professionals dienen velerlei gegevens
op een intelligente manier tegen elkaar te kunnen houden, de zogenaamde Rasterfahndung;
zo wordt bijvoorbeeld in havens door de Douane al veel gewerkt opdat geen
opsporingscapaciteit verloren gaat; daarmee beschouwen deze leden het welhaast
als een morele plicht om de schaarse opsporingscapaciteit zo slim en goed
mogelijk in te zetten. Niemand, de opsporingsinstanties nog het minst, gezien hun capaciteit, is gebaat bij het aanhouden en lastig vallen van burgers.
Dat ware juist bij de terrorismebestrijding te voorkomen door intelligent
te rechercheren; dat houdt wel in dat gegevens moeten kunnen worden vergeleken.
Genoemde leden juichen een uiterst efficiënt gebruik van opsporingscapaciteit
toe.De leden van de PvdA-fractie: Instellen van een verkennend onderzoek is
slechts mogelijk, «indien uit feiten of omstandigheden aanwijzingen
voortvloeien dat binnen verzamelingen van personen misdrijven worden beraamd
of gepleegd als omschreven in artikel 67, eerste lid Sv, die gezien hun aard
of de samenhang met andere misdrijven die binnen die verzamelingen van personen
worden beraamd of gepleegd een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren».Dat roept bij deze leden de vraag op naar de afgrenzing tussen het verkennend
onderzoek, dat dient ter voorbereiding van opsporing,
en de voorgestelde bijzondere bevoegdheden, bij de inzet waarvan al sprake
zal zijn van opsporing in de zin van het voorgestelde artikel 132a Sv. Begrijpen
deze leden het goed dat bij het bestaan van «aanwijzingen van een terroristisch
misdrijf» in de zin van de artikelen 126zd – 126zo Sv een verkennend
onderzoek is uitgesloten? Zo ja, dan vragen deze leden wat nog overblijft
van de actieradius van het verkennend onderzoek, nu het wetsvoorstel de reikwijdte
van het opsporingsonderzoek enorm uitbreidt.De memorie van toelichting meldt dat voor de toepassing van het voorgestelde
artikel 126hh Sv geen aanwijzingen zijn vereist dat een concreet terroristisch misdrijf is gepleegd; in dat geval zouden
de voorgestelde opsporingsbevoegdheden kunnen worden gebruikt, waarvoor die
eis wel geldt. De leden van de PvdA-fractie vragen wat de regering in dezen
bedoelt met het woord concreet. Slaan zij de nadere invulling erop na die
de regering elders in de memorie van toelichting aan het begrip «aanwijzingen
van een terroristisch misdrijf» geeft, dan menen zij daar namelijk juist
te lezen dat onder omstandigheden ook sprake kan zijn van «aanwijzingen
van een terroristisch misdrijf» (en dus van de inzet van de voorgestelde
bijzondere bevoegdheden) indien uit de binnengekomen informatie niet valt af te leiden welk concreet terroristisch misdrijf gepleegd
wordt of zal worden (MvT p. 10). Kan de regering opheldering verschaffen?Deze leden zouden verder graag vernemen welke ervaringen men in Duitsland
heeft met de zogenaamde Rasterfahndung en of deze ervaringen aanleiding geven
de voorgestelde bevoegdheid anders te waarderen.Ten slotte zouden de leden van de PvdA-fractie graag vernemen welke waarborgen
het wetsvoorstel biedt om te voorkomen dat de vaststelling van profielen,
sleutels en patronen niet wordt beïnvloed door de zogenaamde «racial
profiling».De leden van de D66-fractie signaleren dat de regering voorstelt de mogelijkheden
tot verkennend onderzoek aanzienlijk te vergroten voor het geval aanwijzingen
bestaan dat binnen groepen personen terroristische misdrijven worden beraamd
of gepleegd. Daardoor kunnen ook burgers die niets met terrorisme te maken
hebben buiten hun eigen toedoen voorwerp van onderzoek worden. De leden van
de fractie van D66 vragen de regering in te gaan op het risico dat personen
die gemakkelijk (maar vaak niet terecht) met terrorisme worden geassocieerd,
zoals de bezoekers van bepaalde moskeeën, vanwege niet-terroristische
delicten in een vroeger stadium in de strafrechtpleging terechtkomen dan andere
burgers.2.6 BewaringDe leden van de CDA-fractie merken op dat er onder meer in de consultatieronde
flinke kritiek kwam tegen de lichtere voorwaarden voor de toepassing van bewaring.
Veel commentaren lijken uit te gaan van de opvatting dat de klassieke
verdenking, met ingevolge art. 67, lid 3 Wetboek van Strafvordering: ernstige
bezwaren tegen de verdachte, in terrorismezaken heeft plaats gemaakt voor
het veel lichtere begrip: aanwijzing. Begrijpen de leden van de CDA-fractie
het nu goed dat alleen de door de rechter-commissaris op te leggen bewaring
in terrorismezaken al kan bij het redelijk vermoeden van schuld en niet bij
een aanwijzing van een terroristisch misdrijf? – een verdachte valt
immers altijd onder het criterium van art.27 Wetboek van Strafvordering. Zou
men dan wellicht de beslissing tot bewaring kunnen beschouwen als een tweede
rechtmatigheidstoets, na een dergelijke toets op de inverzekeringstelling?Het blijft altijd een goede zaak om naar wetgeving en wetgevingsplannen
van EU-partners te kijken – in het bijzonder omdat we aan elkaar verbonden
zijn door onder meer het EVRM. Dan blijkt dat Nederland niet alleen staat
in zijn plannen en worstelingen. Maar 14 dagen voorlopige hechtenis alleen
op een redelijk vermoeden van schuld kan de leden van de CDA-fractie niet
ernstig verontrusten. Zij zijn gerustgesteld dat voor de gevangenhouding normaal
de ernstige bezwaren gelden. Dat is een belangrijke beslissing die de raadkamer
moet nemen; dat betekent ook dat het om op dat moment hoe dan ook met overtuigende
gegevens moet komen om de voorlopige hechtenis voort te kunnen zetten. Daar
zullen de rechters op toetsen – dat is hun toevertrouwd.Is er overigens gestreefd naar enige harmonisatie in EU-verband?De voorgestelde wijziging in de termijn van bewaring is niet echt is geëxpliciteerd.
Het gaat uitdrukkelijk om een maximumtermijn. Het huidige systeem van pro-forma-zittingen
werkt normaal ook – maar terroristische zaken zullen geen normale zaken
zijn. Veel tijd is nodig voor minutieus onderzoek, al dan niet in samenwerking
met buitenlandse diensten. Waarom is eigenlijk, zo vragen de leden van de
CDA-fractie, voor de termijn van twee jaren gekozen? Is dat omdat dat ooit
de langste tussenperiode is geweest vooraleer iemand op zitting kwam, dus
na een aantal pro-forma-zittingen? Kan de regering aangeven hoe vaak verlengingen
van één jaar of meer door middel van pro-forma-zittingen zijn
voorgekomen? Dezelfde vraag kan worden gesteld met betrekking tot de meerwaarde
van deze twee-jaars-termijn afgezet tegen de soepelheid van de pro-forma-zittingen?De leden van de PvdA-fractie wijzen op een recente beslissing van het
EHRM, waarin het van oordeel is dat de eis van «ernstige bezwaren»
en de rechterlijke toetsing daarvan een «significant safeguard against
arbitrary arrest and pre-trial detention» opleveren (Van Thuil t. Nederland,
9 december 2004, 20510/02). Deze leden kunnen zich geheel in die opvatting
vinden. Zou het schrappen van deze «significant safeguard» niet
het risico vergroten dat personen in bewaring worden gesteld ten aanzien van
wie bij nader onderzoek de «betrekkelijk lichte verdenking» ongegrond
blijkt te zijn?Het is deze leden overigens niet duidelijk wat de regering bedoelt met
een «betrekkelijk lichte verdenking». De NOvA en de RvdR wijzen
erop dat het openbaar ministerie de onderbouwing van zo een lichte verdenking
dan enkel zou kunnen baseren op zogenaamde softe informatie, bijvoorbeeld
van CIEof AIVD-herkomst. Onderschrijft de regering deze stelling? Deze leden
vragen de regering aan de hand van een voorbeeld het verschil tussen aanwijzingen,
enkele verdenking en ernstige bezwaren aanschouwelijk en begrijpelijker te
maken.Zij veronderstellen dat de «lichte verdenking» ook betrekking
zal moeten hebben op het terroristische oogmerk en vragen een bevestiging
van die veronderstelling. Dat compenseert dan namelijk de «verlichting»,
omdat dan buiten twijfel is dat er niet alleen een verdenking moet zijn voor
het «basismisdrijf» maar daarnaast ook altijd een verdenking van
het terroristische oogmerk. Kan de regering overigens aangeven of er op dit
moment al eens een vordering tot bewaring is afgewezen door de rechter, omdat de rechter van oordeel was dat er geen sprake was van ernstige bezwaren,
terwijl er wel een verdenking was? Zo ja, hoe is de strafzaak tegen die verdachte
verder gelopen? Zo neen, waarom dan dit voorstel?De leden van de fractie van de VVD merken op dat het vereiste van ernstige
bezwaren bij het toepassen van de voorlopige hechtenis ex. art. 67 Sv. zal
komen te vervallen en dat dus een redelijke verdenking van een terroristisch
misdrijf voldoende grondslag zal zijn voor voorlopige hechtenis. Zij vragen
of bijvoorbeeld een anonieme tip voldoende is om iemand gedurende langere
tijd op te sluiten. Ook vragen zij wat nu noodzakelijk maakt dat dit bestanddeel
vervalt. Kunnen vanwege het vereiste van ernstige bezwaren verdachten van
terroristische misdrijven niet in voorlopige hechtenis worden genomen? Op
welke wijze wordt voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van de verruimde mogelijkheid
om iemand in voorlopige hechtenis te nemen? Welke mogelijkheden zijn er voor
de rechter om hier controle op te verrichten?De criteria voor gevangenhouding wordt door dit wetsvoorstel niet gewijzigd.
Stukken die echter voor de beslissing inzake verlenging van de voorlopige
hechtenis niet essentieel zijn, mogen buiten het dossier worden gehouden.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe wordt bepaald wat wel en wat
niet essentieel is? Ook vragen zij wie bepaalt wat wel en wat niet essentieel
is en op welke wijze de rechter hierop controle kan uitoefenen?De leden van de SP-fractie sluiten zich aan bij de vragen die de NVvR
stelt over de positie van de rechter in de beoordeling van de rechtmatigheid
van de bewaring als hij niet kan beschikken over een volledig procesdossier.De leden van de fractie van D66 merken op dat thans het vereiste van «ernstige
bezwaren» geldt voor het bevel tot in bewaring nemen. Het wetsvoorstel
beoogt dit vereiste te laten vervallen bij verdenking van een terroristisch
misdrijf, waardoor een «redelijk vermoeden» of «lichte verdenking»
van schuld voldoet om iemand in bewaring te nemen. Deze vragen de regering
dit «redelijk vermoeden» of deze «lichte verdenking»
nader te specificeren: welke criteria kunnen daarbij een rol spelen. Dat maakt
het begrip voor de rechter ook eenvoudiger toetsbaar. Ook vragen zij aan te
geven of deze aanpassing wel noodzakelijk en effectief is nu ook het ernstigbezwaarvereiste
in praktijk al niet een bijzonder hoge drempel is om iemand in bewaring te
nemen. Kan de regering illustreren voor welk soort gevallen deze aanpassing
wordt voorgesteld? Is het juist dat met deze aanpassing iemand in beginsel
al op grond van een anonieme tip wekenlang van zijn vrijheid kan worden beroofd?
Verwacht de regering dat dit voorstel in overeenstemming is met artikel 5
en 6 EVRM? Zo ja, waarom?Is de regering bereid de bevoegdheid van bewaring zonder ernstige bezwaren
te beperken tot gevallen waarin sprake is van een dringend en zwaarwegend
belang voor het onderzoek of de openbare veiligheid? Dat biedt de rechter
meer handvaten om gebruik (of misbruik) van de regeling te toetsen.2.7 Geheimhouding van processtukkenDe leden van de CDA-fractie de geheimhouding, als consequentie van de
verlenging van de voorlopige hechtenis, nog het meeste weerstand oproept,
zo lijkt het. Vermeld dient te worden dat de regering in de memorie van toelichting
de nodige compensaties aandraagt. Echter, het is slecht voorstelbaar dat het
mogelijk is dat niemand inzage krijgt in de onderzoeksstukken. Zou de regering
duidelijk kunnen maken waarom ook de leden van de raadkamer geen inzage kunnen
krijgen in de stukken die de voortgang aangeven? Ware het niet wenselijk om
dat te regelen ook om die leden van de raadkamer het niet onnodig
moeilijk te maken of in gewetensnood te brengen?Blijft het huidige criterium van onthouding van stukken – «belang
van het onderzoek» (art. 30 Sv) – gehandhaafd? Zo ja, houdt dat
in dat argumenten van staatsveiligheid geen zelfstandig criterium voor onthouding
van stukken kunnen vormen?De regering geeft in de memorie van toelichting aan dat uit de rechtspraak
van het EHRM blijkt dat het onderzoeksbelang grond kan vormen om verdedigingsrechten
in het vooronderzoek te beperken, terwijl tegelijk kan worden afgeleid dat
inzage in processtukken die van essentieel belang zijn voor beslissingen inzake
voorlopige hechtenis verleend moet worden. Ziet de regering hier geen conflicterende
belangen voor dit onderdeel?In een aantal commentaren is te lezen dat de verlengde voorlopige hechtenis
is ingevoerd om de onthouding van stukken mogelijk te maken. Als dat een belangrijke
overweging zou zijn dan ware het wellicht zuiverder om een aparte regeling
voor onthouding van stukken te creëren. Hoe ziet de regering dit?De leden van de PvdA-fractie zien in theoretische zin het belang van een
wettelijke mogelijkheid om personen die van een terroristisch misdrijf worden
verdacht gedurende een langere periode dan thans mogelijk is en ter bescherming
van het proces van waarheidsvinding gedeeltelijk de kennisname van processtukken
te onthouden. Maar een dergelijke verandering ook feitelijk doorvoeren moet
wel sporen met ervaringen uit de praktijk. Het is hun opgevallen dat de NOvA,
de NVvR en de Raad voor de Rechtspraak (RvdR) in hun adviezen zeer kritisch
zijn over de wijze waarop dit onderdeel van het wetsvoorstel is uitgewerkt.
Deze kritiek weegt zwaar, juist omdat zij afkomstig is van die beroepsgroepen
die het wetsvoorstel, indien het wordt aangenomen, in de praktijk zullen moeten
toepassen. Zo wijst de NVvR, als bekend de beroepsvereniging van zowel rechters
als officieren van justitie, er in haar advies op dat de periode gedurende
welke thans tijdens het voorarrest kennisneming van de processtukken kan worden
onthouden niet als te kort wordt ervaren en dat een onderbouwing met ervaringen
die tot een ander oordeel nopen, ontbreekt. Dan komt het deze leden toch vreemd
voor dat de regering dat anders ziet dan de professionals die dagelijks actief
zijn in het strafrechtelijke bedrijf. Zien deze leden het goed, dan heeft
de regering op deze opmerking gereageerd door de andersluidende opvatting
van het openbaar ministerie daar tegenover te plaatsen. Maar alleen die stelling
lijkt deze leden onvoldoende. De regering vindt dat de regeling moet veranderen.
Dat vraagt om een steviger en om een meer inhoudelijke onderbouwing dan thans
het geval is. Zij zouden dan ook graag alsnog die onderbouwing tegemoet zien.Zien deze leden het goed, dan is in het systeem van het wetsvoorstel niet
voorzien in een periodieke rechterlijke toetsing
van de voortgang van het onderzoek. Volgens de
regering mag immers de raadkamer die over de verlenging van de voorlopige
hechtenis oordeelt, zich niet uitlaten over de keuze van het openbaar ministerie
om al dan niet tot dagvaarding over te gaan. Formeel
heeft zij daarin gelijk, omdat onthouding van de processtukken als zodanig
geen grond voor verlenging van de voorlopige hechtenis is, maar komt het deze
leden voor dat materieel in onthouding wel de
reden voor de verlenging van de voorlopige hechtenis is gelegen. Zouden deze
rechters zich, in het licht van artikel 5 EVRM en de jurisprudentie van het
EHRM, niet op het standpunt kunnen stellen dat onthouding van processtukken
geen grond voor voorlopige hechtenis is en daarom geen verlenging daarvan
rechtvaardigt? Zouden zij zich bovendien niet ook moeten laten leiden door
het in artikel 6 EVRM gegarandeerde recht op een berechting binnen een redelijke
termijn? Zou met andere woorden, waar dat recht in het gedrang dreigt te komen
door de lange duur van de voorlopige hechtenis deze bepaling er niet toe nopen dat ofwel de zaak ten spoedigste op een zitting te brengen ofwel,
indien het openbaar ministerie daartoe niet bereid is, de voorlopige hechtenis
op te heffen?De leden van de PvdA-fractie plaatsen dan ook grote vraagtekens bij de
voorgestelde koppeling van de onthouding van de processtukken aan de duur
van de voorlopige hechtenis. Als het doel onthouding van de processtukken
is, moet dat dan niet uitdrukkelijk in de wet worden vastgelegd? Ja, zo menen
deze leden, anders krijgt de regeling een algemene gelding. Zou het, indien
het de regering lukt om alsnog nut en noodzaak van deze bepaling aannemelijk
te maken, niet mogelijk en meer zuiver zijn hetzelfde doel te bewerkstelligen
door een wijziging van artikel 33 Sv, in die zin dat de verdachte in geval
van verdenking van een terroristisch misdrijf ook na de betekening van de
dagvaarding in eerste aanleg de kennisneming van stukken nog mag worden onthouden –
indien het belang van het onderzoek dat dringend vordert – , maar dat
zolang hem die stukken worden onthouden geen inhoudelijke behandeling van
de zaak mag plaatsvinden? Dan zou immers de zittingsrechter periodiek de voortgang
van het onderzoek kunnen toetsen. Zo neen, waarom niet?Begrijpen deze leden het goed dat indien het voorgestelde artikel 66,
derde lid, Sv van toepassing is, verlenging van de voorlopige hechtenis niet
automatisch onthouding van de processtukken meebrengt, maar dat daartoe een
afzonderlijke beslissing van het openbaar ministerie blijft vereist, zolang
het niet overgaat tot dagvaarding?De leden van de PvdA-fractie zijn het met de regering eens dat de rechter
die over de verlenging van de voorlopige hechtenis heeft te oordelen, niet
mag beschikken over de processtukken die aan de verdachte worden onthouden.
Dat roept echter wel de vraag op, die ook de NOvA, de NVvR en de RvdR hebben
opgeworpen, hoe die rechter in zo een geval adequaat kan toetsen of voortzetting
van de voorlopige hechtenis gerechtvaardigd is. In het bijzonder zouden zij
graag een antwoord vernemen op de vraag welke stukken volgens de regering
van «essentieel belang zijn voor beslissingen inzake voorlopige hechtenis»
en hoe de rechter kan vaststellen of hij én de verdachte daadwerkelijk
over die stukken beschikken. Dit, omdat de regering opmerkt dat wordt beoogd
slechts mogelijk te maken dat «processtukken die voor de beslissing
inzake verlenging van de voorlopige hechtenis niet essentieel zijn, buiten
het dossier worden gehouden». Wordt steeds expliciet en actief bekend
gemaakt dàt er stukken zijn die niet openbaar worden gemaakt, of wordt
dat steeds gissen? Die stukken kunnen immers ook ontlastend materiaal bevatten.
Hoe daarmee om te gaan? Of kunnen verdachte en verdediging er altijd van uitgaan
dat er enkel en alleen belastend materiaal wordt onthouden? Kan de rechter
overigens bevelen bepaalde stukken of informatie wel alsnog in het openbare
dossier te voegen? Hoe kan de rechter op deze wijze adequaat invulling geven
aan de verplichting de voortgang van het onderzoek controleren, als hij niet
kan beschikken over alle processtukken? De rechter weet immers niet wat hij
niet heeft, maar er wel is.De leden van de fractie van D66 merken op dat de regering wil dat processtukken
in het geval van onderzoek naar terroristische misdrijven tot twee jaar en
negentig dagen (27 maanden) na de inbewaringstelling van de verdachte voor
hem geheim kunnen worden gehouden; nu kan dat voor 3 maanden.In de periode van 27 maanden geheimhouding kan de rechter het onderzoek
van opsporingsorganisaties minder goed toetsen en is het lastiger om te bepalen
of terecht voortzetting van een gevangenhouding wordt gevraagd. Door dit gebrek
aan (rechterlijke) toetsing is het goed mogelijk dat het zelfkritische vermogen
van opsporingsorganisaties afvlakt. De leden van de fractie van D66 vragen
de regering op deze nadelen in te gaan. Deze leden vragen waarom precies voor een vernegenvoudiging van de geheimhoudingstermijn
is gekozen. Had een beperktere verlenging niet ook de door de regering geschetste
problemen kunnen oplossen?Wordt het in theorie mogelijk dat iemand op grond van geheime stukken
en een verklaring van een afgeschermde getuige 27 maanden wordt vastgehouden?Bij verlenging van de termijn lijkt vooral gedacht te zijn aan gevallen
waarbij gebruik gemaakt wordt van informatie van (internationale) inlichtingendiensten,
hetgeen vertraging kan opleveren. Is het verbeteren van internationale rechtshulpbetrekkingen
voor terrorisme niet een beter alternatief? Is dit niet ook een groot belang
op zich? Op welke wijze kan dit gerealiseerd worden? Hoe spant de regering
zich hiervoor in?De aan het woord zijnde leden vragen de regering verder of zij bereid
is de verlengde geheimhouding slechts mogelijk te maken op bevel van de rechter-commissaris
na een vordering van de officier van justitie. Zo neen, waarom niet?3. Artikel 8 EVRMDe leden van de PvdA-fractie merken op dat het EVRM een aantalminimumrechten en -vrijheden garandeert. Dat het EHRM
bij de beoordeling of een inmenging in het privé-leven «noodzakelijk
is een democratische samenleving» aan de verdragspartijen een beoordelingsruimte
toekent, laat daarom onverlet dat zo een noodzaak dient bestaan en dient te
worden aangetoond. Dat is al een zelfstandige reden om steeds te vragen om
een concrete en inhoudelijke onderbouwing van nut en noodzaak van de extra
bevoegdheden. Zij verwijzen naar opmerkingen die zij hiervoor ten aanzien
van paragraaf 2 van de memorie van toelichting hebben gemaakt.4. De verruiming van de opsporingsbevoegdheden in het
kader van terrorismebestrijding in verhouding tot de activiteiten van de inlichtingen-
en veiligheidsdienstenDe leden van de CDA-fractie willen nog graag toelichting op de dunne grens
tussen het speurwerk van de AIVD en de strafrechtelijke opsporing enerzijds
en de grens tussen aanwijzingen en verdenking anderzijds. De regering zegt
in de memorie van toelichting dat bij opsporing van terroristische misdrijven
niet alleen centraal staat het hard maken van een redelijke verdenking, maar
minstens het voorkomen van aanslagen. Is dat laatste nu juist niet het werk
van de AIVD, zo vragen de leden zich af. En hoe wordt de overgang van AIVD
naar opsporing bepaald? Hoe is hier de rol van de info-box en hoe sterk –
of hoe zwak – is de positie hier van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding,
mede in relatie tot de rol van het openbaar ministerie?De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
wordt (op p. 48) terecht de belangrijke vaststelling gedaan dat de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten zich dienen te richten op het tijdig onderkennen en
waar mogelijk voorkomen van (de realisatie van) terroristische dreigingen.
Opsporingsinstanties hebben een andere, namelijk strafrechtelijke invalshoek
bij hun optreden: hun focus is primair gericht op het opsporen en vervolgen
van strafbare feiten. Een zeer correct en helder onderscheid, aldus deze leden.Zowel de inlichtingen- en veiligheidsdiensten als de opsporingsinstanties
kunnen daartoe onderzoek verrichten. De AIVD kan onderzoek verrichten als
er sprake is van een ernstig vermoeden dat de democratische rechtsorde in
gevaar is of de veiligheid van de Staat.Op het moment waarop de AIVD actief kan (en moet) worden, hoeft er echter
(nog) geen sprake te zijn van enig strafbaar feit, stelt de memorie van
toelichting. Deze leden of deze vaststelling nog wel juist is, gelet op de
inmiddels royale uitbreiding van het materiële strafrecht. In de memorie
van toelichting wordt niet voor niets opgemerkt dat reeds herhaalde malen
het materiële strafrecht is aangepast om de preventieve functie van het
strafrecht te kunnen verbeteren. Zo zijn voorbereiding, deelneming aan criminele
en terroristische organisaties, samenspanning en rekrutering al strafbaar
gesteld. En in dit wetsvoorstel wordt met het schrappen van het begrip «kennelijk»,
het niet melden van het bezit van kennis van terroristische misdrijven en
het verbergen van verdachten van terroristische misdrijven de reikwijdte van
het materiële strafrecht opnieuw uitgebreid.Deze uitbreiding van het materiële strafrecht, gekoppeld aan de lichte
inzetdrempel van «aanwijzingen», lijken er volgens de leden van
de PvdA-fractie eerder op te duiden dat de opsporingsinstanties al in een
vroeger stadium kunnen optreden dan de AIVD.Als de democratische rechtsorde in gevaar is of de veiligheid van de Staat,
lijkt er toch op zijn minst ook sprake te zijn van het plegen van strafbare
feiten, althans van aanwijzingen daartoe. En de drempel voor onderzoek door
de AIVD, namelijk «een ernstig vermoeden» lijkt zo op het eerste
oog hoger dan de beschrijvingen die de regering geeft van «aanwijzingen».
De aan het woord zijnde leden vragen de regering een reactie op deze overwegingen
te geven.Het is – denken deze leden – niet gek te veronderstellen dat
bij een vermoeden van het plegen van terroristische misdrijven bijna altijd
op z'n minst in algemene zin ook het voortbestaan van de democratische
rechtsorde in het geding is. Nu moet het openbaar ministerie op grond van
artikel 61 WIV aan de AIVD mededeling doen van hem ter kennis gekomen gegevens
die hij van belang acht voor de AIVD en is de AIVD bevoegd tot het verlenen
van technische ondersteuning aan politie en openbaar ministerie. Betekent
dit dat het openbaar ministerie altijd alle informatie op dit vlak deelt met
de AIVD?Kan de regering concretiseren waar die technische ondersteuning uit zou
kunnen bestaan? Waar liggen daar de grenzen? Met andere woorden, waar en wanneer
worden medewerkers van de AIVD feitelijk opsporingsambtenaren en wat is dus
uitgesloten?Naar het oordeel van de regering zijn de bevoegdheden van de AIVD enerzijds
en de bevoegdheden van politie en justitie anderzijds op het punt van de terrorismebestrijding
naar hun aard vergelijkbaar. De regering stelt zich op het standpunt, dat
bij strafbare feiten met een terroristisch oogmerk politie en justitie moeten
beschikken over voldoende toegesneden bevoegdheden om in een zo vroeg mogelijk
stadium adequaat te kunnen optreden en dat dit wetsvoorstel daartoe strekt.
De regering neemt als uitgangspunt dat opsporingshandelingen waarvan redelijkerwijs
verwacht mag worden dat zij kunnen bijdragen aan het voorkomen van een terroristische
aanslag verricht moeten kunnen worden. Waar verschilt het werk van politie
en OM nog van dat van de AIVD, zo vragen deze leden. En zijn de hiervoor aangehaalde
passages niet meer opvattingen die meer passen bij het werk van de AIVD dan
bij politie en justitie? Zou de regering niet sterker moeten benadrukken dat
politie en OM strafbare feiten moeten opsporen en vervolgen?Deze leden brengen in herinnering dat de regering bij de behandeling van
het wetsvoorstel afgeschermde getuigen herhaaldelijk – en met instemming
van deze leden – heeft benadrukt dat de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
zich niet hebben in te laten met de opsporing van strafbare feiten. Welke
gevolgen heeft de voorgestelde verruiming van het opsporingsbegrip voor het
geval dat bijvoorbeeld de AIVD bij een onderzoek in het kader van de a-taak
geconfronteerd wordt met informatie waaruit «aanwijzingen van een terroristisch
misdrijf» blijken? Dat zal inmiddels zeer frequent het geval kunnen
zijn. Deze leden zijn benieuwd naar het antwoord op de vraag op welk moment
de AIVD een ambtsbericht zal uitbrengen: pas indien sprake is
van een verdenking of ook al indien sprake is van aanwijzingen. Zal de AIVD,
na het uitbrengen van een ambtsbericht, zijn onderzoek moeten staken of brengt
de omstandigheid dat de het AIVD-onderzoek niet gericht is op het nemen van
strafvorderlijke beslissingen mee dat de AIVD het onderzoek kan voortzetten?
En hoe te handelen als die aanwijzingen niet direct binnenkomen bij de AIVD
of opsporingsinstanties, maar bijvoorbeeld bij het bureau van de Nationaal
Coördinator. Naar wie geleidt hij die aanwijzingen door, en waarop baseert
hij zijn keuze? Nu de regering op sommige plaatsen zo benadrukt dat zo goed
als ieder vaag en moeilijk te verifiëren gerucht wel kan worden ondergebracht
onder«aanwijzingen» lijkt het voor de hand te liggen dat dat dan
altijd naar het openbaar ministerie of de politie gaat. Temeer omdat de drempel
voor de inzet van bevoegdheden – zoals hiervoor al door deze leden is
verondersteld – inmiddels bij politie en justitie lager lijkt te gaan
liggen dan bij de AIVD.De leden van de SP-fractie verzoeken de regering in te gaan op de constatering
van het College Bescherming Persoonsgegevens (verder CBP)dat de politie met
de voorgestelde bevoegdheden gaat opereren als een inlichtingendienst. Deze
leden begrijpen dat de inlichtingendiensten opereren op een andere wettelijke
grondslag maar constateren evenwel dat materieel het verschil door dit wetsvoorstel
kleiner is geworden. De leden van de SP-fractie verzoeken de regering om hierop
in te gaan.De leden van de GroenLinks-fractie maken zich met het CBP zorgen over
het vervagen van grenzen tussen de inlichtingensfeer, die zich richt op personen
waartegen nog geen concrete verdenking van schuld aan een strafbaar feit te
construeren valt, en de strafrechtelijke sfeer, waarin het verdachtenbegrip
leidinggevend is. In alle voorgestelde strafvorderlijke dwangmiddelen wordt
het verdachtenbegrip losgelaten. Het gaat om aanwijzingen van een terroristisch
misdrijf. De leden begrijpen de problemen waarvoor justitie zich gesteld ziet,
maar achten het principieel onjuist om, bij het ontbreken aan een concrete
verdenking, diep in de levenssfeer ingrijpende dwangmiddelenbevoegdheden toe
te passen zonder dat aannemelijk is dat personen ook daadwerkelijk verdachten
zijn. De leden vragen de regering of ook hij niet van mening is dat de strafrechtspleging
van nature retrospectief van karakter is. Dwangmiddelenbevoegdheden zijn bedoeld
om de materiële waarheid te achterhalen en niet om risico's op strafbare
feiten te beperken. De leden van de GroenLinks-fractie beseffen heel goed
dat dit conflicteert in de voorbereidende fase van strafbare feiten, maar
de grenzen van de rechtstaat bepalen dat, zolang er nog geen strafrechtelijk
relevante gebeurtenis, bijvoorbeeld strafbare voorbereiding, is voorgevallen,
het de taak van de AIVD is om de gevaren van de democratische rechtstaat in
kaart te brengen en, op het moment dat er wél een strafrechtelijk relevante
gebeurtenis voorvalt, het strafrechtelijk apparaat daarin betrekt. De grenzen
tussen de inlichtingen- en de strafrechtelijke sfeer dienen naar het stellige
oordeel van de leden strikt in acht genomen te worden.De leden van de fractie van D66 vragen waarom de voorgestelde bevoegdheden
niet aan inlichtingendiensten blijven voorbehouden. Over de vermenging van
bevoegdheden van politie en justitie enerzijds en veiligheidsdiensten anderzijds
hebben deze leden nog een vraag. In de concept-memorie van toelichting schreef
de regering hierover: «een scherpe maar kunstmatige afbakening van taken
is eerder contraproductief». In de huidige memorie hebben deze leden
die passage niet teruggevonden. Is de regering deze opvatting niet langer
toegedaan? Wanneer men nog steeds achter dit citaat staat, vragen de leden
van de fractie van D66, met het CBP, de regering om nader te onderbouwen waarom
een scherpe afbakening van bevoegdheden van inlichtingendiensten
en justitie contraproductief zou zijn.De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het motief van het
wetsvoorstel onder meer is dat het bij terroristische misdrijven meestal nog
belangrijker is te voorkomen, dan te vervolgen bij gepleegde feiten, gelet
op de gevolgen van een geslaagde actie. Hiermee kom je dan wel aan het schemergebied
tussen denken aan terroristische misdrijven, via het beramen daarvan tot het
daadwerkelijk uitvoeren. De opsporingsbevoegdheden worden uiteraard in een
zo vroeg mogelijk stadium ingezet. Kan dit er toe leiden dat opsporingsdaden
uiteindelijk niet tot een veroordeling kunnen leiden omdat er nog geen sprake
is van strafbare feiten? Met andere woorden, de opsporingsdaden hebben feitelijk
alleen tot het stukmaken van «de zaak» geleid, zoals dat in andere
opsporingszaken ook wel eens het geval is?Bij terroristische misdrijven kom je op dit punt op de samenloop van hetgeen
de AIVD doet en hetgeen vanuit de opsporing gebeurt. Kan de regering hier
nader op ingaan? Wordt het doel van het opsporingsonderzoek niet feitelijk
tot iets, als de aanwijzingen zich alleen nog uitstrekken tot de prille fase
van voorbereiding, dat eerder op het terrein van de AIVD thuishoort? Kan en
mag het zo zijn dat de opsporingsbevoegdheden uit titel VB alleen worden ingezet
of met het voornaamste doel het voorkomen van terroristische misdrijven zonder
dat reëel uitzicht is op een vervolging?De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen tevens wat er gebeurt
als bij de toepassing van bevoegdheden die betrekking hebben op terroristische
misdrijven gestuit wordt op andere misdrijven die met terrorisme niets van
doen hebben. Kan en mag het aldus vergaarde bewijsmateriaal worden gebruikt
om daarnaast andere misdrijven aan te pakken, ook indien vervolging daarvan
niet mogelijk zou zijn geweest zonder het aldus verkregen materiaal?5. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IArtikel 21, vijfde lid en 66, derde lid, SvDe leden van de PvdA-fractie zouden graag vernemen of na ommekomst van
de periode van twee jaren nog verlengingen in het kader van pro-formazittingen
zijn toegestaan.De leden van de SP-fractie constateren dat er niet langer ernstige bezwaren
tegen een verdachte van een terroristisch misdrijf hoeven te bestaan om deze
in voorarrest te houden. De leden willen weten wat dit materieel betekenen
zal voor de (duur van de) inbewaringstelling.De leden constateren dat de officier van justitie een aantal extra bevoegdheden
krijgt toebedeeld. De leden van de SP-fractie willen weten of en zo ja, wanneer
de hulpofficier van justitie diens plaats kan innemen.De leden van de SP-fractie constateren dat de aanwezigheid van «aanwijzingen»
andere strafrechtelijke gevolgen heeft dan een «verdenking». Is
het waar dat een persoon tegen wie een aanwijzing bestaat, niet verdacht wordt
(in de zin van art. 27 Sv)? Op basis van welk criterium moet de rechter toetsen
of er sprake is van afdoende aanwijzingen om de inzet van dwangmiddelen mogelijk
te maken? Dient er voor de toepassing van inbewaringstelling sprake te zijn
van verdenking of van aanwijzingen?De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering opheldering over
de inhoud van het voorgestelde artikel 66 Sv. Het kan bij inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel voorkomen dat verdachten gedurende zeer lange termijn
van hun vrijheid worden ontnomen. In al die tijd kunnen verdachten volstrekt
onwetend worden gehouden over de verdenking die er tegen hun persoon bestaat.
In de tussentijd vindt er een openbare rechterlijke toets plaats, waarin,
als het onthouden van kennis aan de verdachte serieus genomen gaat worden,
de rechter slechts in bedekte termen zou mogen spreken over de verdenking
die tegen de verdachte is gerezen. Vreest de regering dan niet dat dergelijke
rechterlijke zittingen een tamelijk potsierlijk karakter krijgen omdat de
rechter en het openbaar ministerie wél weten waar ze het over hebben,
maar de verdediging in het ongewisse wordt gelaten en zich dus onvoldoende
te weer kan stellen tegen de verdenkingen die er bestaan? Gaat het bij een
effectieve en efficiënte rechtspraak er nu niet om dat verdachten de
mogelijkheid moeten hebben om zo snel als mogelijk is het zijne of het hare
eraan bij te dragen dat de materiële waarheid kan worden vastgesteld
en onterechte verdenkingen uit de wereld geholpen worden? Deze vragen doen
overigens niet af aan de stellige overtuiging van de leden dat de interne
transparantie van de strafrechtspraak een bijzonder groot goed is, gewaarborgd
in artikel 6 EVRM, waarmee niet lichtzinnig mag worden omgesprongen.Deze leden maken zich zorgen over de voorgestelde aanpassing van artikel
66 derde lid Sv. Begrijpen de leden het goed, dan kan gedurende twee jaren
de bewaring telkens met negentig dagen worden verlengd en dat daarvoor ernstige
bezwaren niet vereist zijn. De openbare behandeling van het bevel biedt naar
het oordeel van de leden vooralsnog geen garantie dat er zo spoedig mogelijk
aangevangen wordt met de inhoudelijke behandeling van de strafzaak en dat
op een zeker moment, nu in elk geval tijdens de pro formazitting, helderheid
ontstaat welke strafbare feiten ten laste worden gelegd. Het schrappen van
de eis van ernstige bezwaren lijkt deze leden op dit moment niet voor de hand
te liggen, omdat de gemeengevaarlijkheid van verdachten vastgesteld zou moeten
worden door de onafhankelijke rechter. Dat vergroot de transparantie van strafrechtzaken
die kunnen rekenen op een grote betrokkenheid vanuit de samenleving.Artikel 66 roept bij de leden van de fractie van de ChristenUnie de vraag
op of bij een persoon die wordt verdacht van terroristische misdrijven een
vordering tot inbewaringstelling voor een termijn van 90 dagen ook aan de
orde zou moeten zijn in de aanvang van de inbewaringstelling. Nu wordt eerst
3 keer een termijn van 30 dagen doorlopen; daarna gelden termijnen van 90
dagen.Artikel 126zcDe leden van de CDA-fractie zijn met betrekking tot de bevoegdheden van
buitenlandse opsporingsambtenaren van mening dat wat de regering opmerkt naar
aanleiding van het voorgestelde artikel 126zc, namelijk dat bij amvb in ieder
geval geregeld moet worden de verslaglegging alsmede de tijdsduur van de toegepaste
bevoegdheden, wel erg summier is. Het optreden van buitenlandse opsporingsambtenaren
is een gevoelig punt en wellicht kan de regering wat meer zaken noemen die
geregeld kunnen en moeten worden. En hoe is één en ander geregeld
met betrekking tot buitenlandse inlichtingenfunctionarissen? Naar aanleiding
van hetgeen de NOvA hierover opmerkt schrijft de regering dat bij dat soort
functionarissen zal worden geëist dat hij/zij ook opsporingsbevoegdheid
heeft. Ware het dan niet wenselijk om dat ook zo in artikel 126zc te vermelden?De leden van de PvdA-fractie constateren dat het begrip «persoon
in de openbare dienst van een vreemde staat» in het voorgestelde artikel
126zc Sv meer omvat dan buitenlandse opsporingsambtenaren. Zij ondersteunen
van ganser harte het voornemen van de regering om de toepassing van de voorgestelde
bepaling te beperken tot buitenlandse opsporingsambtenaren, maar
vragen waarom zulks niet in het wetsvoorstel zelf geregeld wordt, maar in
plaats daarvan in een amvb. Zij zouden verder graag vernemen of in de voorziene
amvb als voorwaarde voor de gelijkstelling zal worden opgenomen dat de buitenlandse
opsporingsambtenaar zich tegenover de Nederlandse justitiële autoriteiten
niet zal mogen beroepen op diplomatieke immuniteit.Artikel 126zd SvMet betrekking tot art. 126zd (stelselmatige observatie, pseudokoop/-dienstverlening,
stelselmatig inwinnen van informatie, zoeken in besloten plaatsen) merken
de leden van de CDA-fractie verder nog op dat zij de gegeven voorbeelden in
de memorie van toelichting goedgekozen en verhelderend vinden.De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
(p. 39) wordt opgemerkt dat een beperking van bijvoorbeeld pseudo-koop (artikel
126zd Sv) tot personen die met de beschikbare aanwijzingen in verband kunnen
worden gebracht niet wordt voorgesteld omdat die beperking al in de voorwaarde
van onderzoeksbelang besloten ligt. De leden van de PvdA-fractie zouden graag
vernemen wat de regering verstaat onder «in verband staan met».
Bedoelt hij daarmee dat de aanwijzingen moet duiden op betrokkenheid van de
persoon jegens wie de bevoegdheid wordt uitgeoefend?De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat artikel 126zd, eerste
lid leidt tot de vraag of ook andere ten aanzien van personen dan de uiteindelijke
verdachten deze bevoegdheid kan worden gebruikt. Dit kan er toe leiden dat
geheel onschuldige omstanders hieraan onderworpen en hun woning dus bijvoorbeeld
(heimelijk) wordt betreden. Is dit juist, en zou in een dergelijk geval niet
een «dringende» reden aanwezig moeten zijn, een terminologie die
ook elders in het wetsvoorstel wel wordt gebezigd? Overigens kunnen vergelijkbare
vragen worden gesteld ten aanzien van onder meer artikel 126zl of 126
zm. Ook deze bevoegdheden kunnen zich immers in beginsel uitstrekken tot omstanders
die met de (te plegen) terroristische misdrijven niets van doen hebben.Artikel 126zd, tweede lid bepaalt dat een persoon niet tot andere strafbare
feiten mag worden gebracht dan die hij van plan was te plegen. Wat nu echter
als een opsporingsambtenaar er in zou slagen iemand af te brengen van een
zeer ernstige daad, door de aandacht van betrokkene af te leiden in de richting
van een minder ernstige daad? Moet dat bij voorbaat strafbaar worden geacht?
Overigens achten de leden van de fractie van de ChristenUnie de hantering
van deze bepaling in de praktijk niet gemakkelijk, zeker omdat niet zelden
niet de daad zelf, maar het terroristische motief centraal staat.Krachtens dezelfde bepaling is deze bevoegdheid slechts gericht op vaststellingen
ten aanzien van een goed. Waarom niet eveneens ten aanzien van een persoon?Het vierde lid leidt tot de vraag waarom geen vertrouwelijke communicatie
mag worden opgenomen (daar gaat het toch juist vaak om); en waarom bij voorbaat
moet worden uitgesloten dat een communicatiemiddel op iemand wordt bevestigd
zonder diens toestemming. Is een dergelijke bevoegdheid niet te vergelijken
met 126zf eerste lid, of het zonder toestemming betreden, etc, van iemands
woning?Artikel 126 ZeDe leden van de SP-fractie zien met lede ogen aan dat, in weerwil van
de ervaringen met de IRT-affaire, de criminele (in dit geval terroristische)
infiltrant terug is van weg geweest. Zij begrijpen de beweegredenen van de regering om deze keuze te maken, maar vrezen de excessen die destijds
aanleiding gaven tot de parlementaire enquête opsporingsmethoden. Zij
verzoeken de regering systematisch in te gaan op de waarborgen die hij tegen
het toestaan van criminele activiteiten in het kader van de observatie heeft
getroffen. Zij wijzen in dat kader met enige zorg op het feit dat opdrachten
ook zonder bevel als bedoeld in artikel 126ze, eerste lid, kunnen worden gegeven.Artikel 126 zfMet betrekking tot art. 126zf (opnemen vertrouwelijke communicatie en
telecommunicatie) merken de leden van de CDA-fractie op dat het wellicht wenselijker
ware om én opnemen (van vertrouwelijke communicatie) én afluisteren
in de wet op te nemen. Waarom per amvb en niet in de wet zelf, zo vragen deze
leden zich af?Artikel 126zgTerzake van artikel 126zg en volgende vragen de leden van de fractie van
de ChristenUnie tot wie zich dergelijke bevelen zoal kunnen richten. De onbepaaldheid
lijkt er op te wijzen dat het hier niet alleen om bijvoorbeeld telecommunicatiebedrijven
gaat, maar feitelijk om iedereen die geacht kan worden gegevens omtrent een
bepaalde persoon te beschikken, dus ook bijvoorbeeld de buurvrouw die wellicht
beschikt over het (mobiele) telefoonnummer van betrokkene. Is dat de bedoeling?Artikelen 126zk en 126zmMet betrekking tot art 126zk (onderzoek voorwerpen, vervoermiddelen en
kleding) lid 2 (bij meenemen van een voorwerp ter onderzoek een reçuutje
afgeven) merken de leden van de CDA-fractie op dat de opmerking in de memorie
van toelichting dat het afgeven van een «bewijsje» meebrengt dat
een onderzoek niet geheel in het geheim kan plaatsvinden
een understatement is; zij lezen eerder: geheel niet. Zij vragen zich af hoe het moet als er een voorwerp onderzocht moet
worden dat zomaar wordt gevonden, zonder dat er iemand naast staat die een
schriftelijk bewijs moet krijgen. Waarom dit artikellid en waarom –
als het toch moet – niet erin opgenomen: indien mogelijk? Verder hopen
deze leden dat het toch niet zo is dat, wanneer er berichten zijn van mogelijke
plannenmakers van Arabische afkomst, de opsporingsambtenaar zijn kostbare
tijd (die wellicht zeer dringt) moet verdoen met een evenredige fouillering
van lieden met een blank, zwart of chinees uiterlijk teneinde niet van discriminatie
beschuldigd te worden?De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
staat genoteerd dat toepassing van deze bevoegdheden gewoonlijk in het openbaar
zal plaatsvinden. Ten aanzien van het onderzoek aan de kleding wordt nog opgemerkt
dat bij algemene maatregel van bestuur nadere regels zullen worden gesteld
over de uitvoering van de fouillering door personen van hetzelfde geslacht
en in een afgezonderde ruimte. De leden van de PvdA-fractie vragen waarom
een en ander niet in het wetsvoorstel zelf is opgenomen. Zij verwijzen daarbij
naar artikel 56, tweede lid, Sv waarin dergelijke waarborgen zijn opgenomen
voor het onderzoek aan de kleding en het lichaam.In artikel 126zk, lid 3, staat dat een bevel om onderzoek te doen naar
voorwerpen etc. mondeling kan worden gegeven. De leden van de SP-fractie willen
weten of het klopt dat dit verzoek niet later alsnog op schrift zal worden
gesteld. Zij verzoeken de regering dit alsnog te regelen. Artikel 126 znMet betrekking tot artikel 126zn vragen de leden van de fractie van de
ChristenUnie hoe dergelijke overeenkomsten in de praktijk tot stand kunnen
komen. Kan een burger ook met de belofte van geld en goed tot medewerking
aan de opsporing te verlenen met activiteiten die in hun uitwerking wel heel
dicht komen bij infiltratie; diensten verlenen aan zal immers moeilijk te
onderscheiden zijn van activiteiten die vallen onder de omschrijving van infiltratie
in artikel 126h, waar wordt gesproken van deelnemen of medewerking geven.
Een en ander is te meer aan de orde door het feit dat de overeenkomst kennelijk
kan inhouden het, geoorloofd, plegen van strafbare handelingen. Al met al
rijst ook hier de vraag of bij deze bepaling eveneens moet worden bepaald
dat het onderzoek dit dringend vordert, zoals dat overigens ook is bepaald
in 126h.Artikel 126zoDe leden van de PvdA-fractie vragen of onder «een persoon die geen
opsporingsambtenaar is» ook «een persoon in de openbare dienst
van een vreemde staat» valt. Verder zouden deze leden graag vernemen
of het voorgestelde artikel 126zo de inzet van zogenaamde criminele burgerinfiltranten
toestaat. Zij verwijzen daarbij naar de door de Tweede Kamer aangenomen motie
inzake de inzet van zulke infiltranten (Kamerstukken II, 25 403, nr.
33).Artikel 126hhIn de memorie van toelichting op artikel 126hh (de verruimde mogelijkheid
voor een verkennend onderzoek) vinden de leden van de CDA-fractie een tekst
die hen zeer aanspreekt: De toepassing van de strafvorderlijke bevoegdheid
doorbreekt het regime voor de bescherming van persoonsgegevens. Is de regering
van plan dat tot een hoofdregel te verheffen?De leden van de PvdA-fractie vragen naar een toelichting op de navolgende
zinsnede in het voorgestelde eerste lid: «na voorafgaande machtiging, op zijn vordering te verlenen door de rechter-commissaris».
De formulering van het gecursiveerde deel wekt bij deze leden namelijk de
indruk dat de rechter-commissaris zo een machtiging steeds zou moeten verlenen.
Zij veronderstellen echter dat dit niet de bedoeling zal zijn.Artikel IIartikel 46 SrDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de voorgestelde wijziging
ook ziet op andere dan terroristische misdrijven. Zij vragen of de voorgestelde
wijziging wel thuishoort in een wetsvoorstel dat in hoofdzaak ziet op de opsporing
en vervolging van terroristische misdrijven.Belangrijker dan de constatering dat het begrip «kennelijk»
in de rechtsliteratuur tot tegenstrijdige opvatting heeft geleid, achten de
leden van de PvdA-fractie het antwoord op de vraag of de gestelde onduidelijkheid
van het huidige artikel in de rechtspraktijk problemen
heeft veroorzaakt. Zijn de regering bijvoorbeeld gevallen bekend waarin enkel
die tegenstrijdige opvattingen over het bestanddeel «kennelijk»
hebben geleid tot een vrijspraak? Zo ja, kan zo'n concrete casus worden
beschreven. Zo neen, waarom dan dit voorstel? Deze leden zouden verder graag
vernemen hoe de rechter de subjectieve intentie van de dader zou kunnen vaststellen.
Bij gebreke van een verklaring van de verdachte of van een mededader op dat
gebied, zal de rechter toch zijn toevlucht moeten nemen tot bijvoorbeeld een
waardering van het handelen van de daders of van de aard van de
voorwerpen, kortom tot een objectieve waardering,
zo veronderstellen deze leden.Volgens de toelichting op de voorgestelde wijziging is de «subjectieve
bestemming, het opzet van de dader» toereikend voor strafbaarheid ter
zake van voorbereiding. Wat nu, indien het voorwerp in de voorstelling van
de dader wel kan bijdragen tot het te bereiken resultaat, maar naar objectieve
maatstaven daartoe geheel ongeschikt is? Bijvoorbeeld indien de dader voorwerpen
voorhanden heeft waarmee hij een bom beoogt te fabriceren om daarmee een aanslag
te plegen, maar die niet een deugdelijke, explosieve constructie kunnen opleveren.
Zal zo een geval ook binnen het bereik van het voorgestelde artikel gaan vallen?Deze leden zouden ten slotte graag vernemen of voor strafbaarheid onder
het gewijzigde artikel zal zijn vereist dat het voornemen van de dader zich
al heeft geconcretiseerd naar tijd, plaats en doel van het – terroristische –
misdrijf of is voldoende dat uit de bewijsmiddelen blijkt dat het voornemen
zich richt op enig – in de tenlastelegging vermeld – misdrijf
waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van acht jaren
of meer is gesteld?De leden van de SP-fractie vragen aan de regering of het schrappen van
het woord «kennelijk» uit artikel 46 verband houdt met de (gedeeltelijke)
vrijspraak van Samir A. Voorts hebben zij de vraag of de regering van mening
is dat deze verdachte mogelijk niet zou zijn vrijgesproken als toentertijd
het woord «kennelijk» niet in dit artikel had gestaan. Had zij
dit wenselijk gevonden?De leden van de SP-fractie willen verder weten wanneer aan een persoon
ten laste kan worden gelegd dat hij kennis had van een strafbare samenspanning
zoals voorgesteld onder onderdeel A. Zij stellen dezelfde vraag met betrekking
tot artikel 189 zoals voorgesteld onder onderdeel D.Artikel 135De leden van de PvdA-fractie delen de zorgen van de NOvA en de NVvR over
de voorzienbaarheid en legaliteit van de voorgestelde wijzing van artikel
135 Sr. Zij brengen in herinnering dat zij bij de stemming over het wetsvoorstel
terroristische misdrijven een verklaring hebben afgelegd, inhoudende dat de
PvdA geacht wenst te worden tegen al die onderdelen van dat wetsvoorstel te
hebben gestemd die betrekking hebben op het strafbaar stellen van samenspanning.Artikel 189 SrOok ten aanzien van deze voorgestelde wijziging stellen de leden van de
PvdA-fractie vast dat zij ook ziet op andere dan terroristische misdrijven.
Zij werpen ook hier de vraag op of de voorgestelde wijziging in zoverre wel
thuishoort in dit wetsvoorstel.De leden van de PvdA-fractie vragen of het begrip «opsporing»
in het voorgestelde artikel moet worden uitgelegd conform het voorgestelde
artikel 132a Sv. Zo ja, dan hebben deze leden toch vraagtekens bij het nut
van de voorgestelde wijziging. De toepassing van voorgestelde verruimde bijzondere
opsporingsbevoegdheden vindt immers in het algemeen in het verborgene plaats.
Hoe zal de dader dan opzet kunnen hebben op de omstandigheid dat degene die
hij verbergt of behulpzaam is, onderwerp van opsporing is, als de «opgespoorde»
dat zelf niet eens weet?De voorzitter van de commissie,De Pater-van der MeerAdjunct-griffier van de commissie,De Groot XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), De Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA),
Vos (GL), Rouvoet (CU), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak (PvdA), Luchtenveld
(VVD), Wilders (Groep Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van der Meer (CDA),
Voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA), Ondervoorzitter,
Wolfsen (PvdA), De Vries (CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), Van Fessem (CDA), Straub (PvdA), Nawijn
(Groep Nawijn), Van der Laan (D66), Visser (VVD), Azough (GL), Van Egerschot
(VVD) en Vacature (SP).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GL), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten (PvdA),
Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Arib (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA),
Kraneveldt (LPF), Joldersma (CDA), Van As (LPF), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA),
Lambrechts (D66), Van Schijndel (VVD), Karimi (GL), Örgü (VVD) en
Vergeer (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30164-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl