Informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het onderwijs; Brief minister over de financiële gevolgen van de oorspronkelijke ambities van "Investeren in voorsprong" (nadere onderbouwing)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25733, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

25733 nr. 22

18-09-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamFinanciële gevolgen project ICT in het onderwijs1. De financiële gevolgen van het project ICT in
het onderwijs 1.1. Algemeen1.2. De incidentele uitgaven Incidentele uitgaven in mln (exclusief post onvoorzien)Toelichting op de incidentele uitgavenDekkingNadere toelichting bij 19981.3. De structurele uitgavenStructurele uitgaven in mln «zonder afschrijvingen»
(exclusief post onvoorzien)Structurele uitgaven in mln «met afschrijvingen»
(exclusief post onvoorzien)Toelichting op de structurele uitgavenDekkingNadere toelichting bij 19982. De gehanteerde veronderstellingen 2.1. Toelichting op de veronderstellingen voor de aantallen 2.1.1. Aantal leerlingen2.1.2. Aantal aan te schaffen computers2.1.3. Aantal aanwezige, geschikte computers (geschikt
voor netwerk)• Primair onderwijs• Voortgezet onderwijs en Landbouwonderwijs• Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie• Hoger Beroepsonderwijs2.1.4. Aantal «gebruikte» computers (via Stichting
Computerbemiddeling)2.1.5. Aantal aan te schaffen nieuwe multimedia computers2.1.6. Aantal aan te schaffen netwerkcomputers2.1.7. Aantal aan te schaffen printers2.1.8. Aantal aan te schaffen lokale netwerken2.1.9. Aantal aan te schaffen servers2.1.10. Aantal te scholen docenten2.1.11. Het meerjarig investeringsschema2.2. Toelichting op de gehanteerde veronderstellingen
voor de prijzen 2.2.1. Prijzen hardware2.2.2. Prijzen netwerken (LAN's en servers)2.2.3. Prijzen scholing2.3. Toelichting op de veronderstellingen voor de structurele
uitgaven 2.3.1. Afschrijvingstermijnen2.3.2. Onderhoud en beheer2.3.3. Ontwikkeling en koopkracht courseware2.3.4. EduNet2.3.5. (Na-)scholing structureel3. De resultaten van de financiële risico-analyse 3.1. De belangrijkste financiële risico's3.1.1. Beheerconcept3.1.2. Gebruikte computers via de Stichting Computerbemiddeling3.1.3. Prijsontwikkelingen computers en servers3.1.4. Prijsstelling LAN's3.1.5. Koopkracht courseware3.1.6. Stelposten3.1.7. Variant «zonder afschrijvingen»3.1.8. Samenvattend overzicht belangrijkste risico's 3.2. Overige financiële risico's 3.2.1. Materiële- en huisvestingsvoorzieningen3.2.2. Reeds aanwezige, geschikte computers3.2.3. Leerlingenraming3.2.4. Reservering speciale apparatuur (voortgezet) speciaal
onderwijs3.2.5. EduNet
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25733Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 76 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 733Informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het onderwijsnr. 22BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 18 september 1998Hierbij bied ik u de toegezegde informatie aan over de financiële
gevolgen van de oorspronkelijke ambities van «Investeren in voorsprong».Het betreft hier de nadere onderbouwing van de financiële gevolgen
genoemd in de brief van mijn voorganger d.d. 6 april 1998 (25 733, nr.
14) en het op 8 april 1998 aangekondigde externe onderzoek verricht door Moret
Ernst & Young.1Over de oorzaak van de vertraging in de oplevering van deze stukken bent
u door mijn voorganger geïnformeerd onder meer in zijn brief van 28 juli
1998 (25 733, nr. 19).Gezien de complexiteit van de materie is medio juni 1998 aan KPMG gevraagd
een (extra) onderzoek op hoofdlijnen te verrichten. De resultaten van dit
onderzoek zijn eveneens bijgevoegd.1Ik zal de bevindingen van de externe onderzoeken betrekken bij de in mijn
brief van 1 september jl. (25 733, nr. 20) aangekondigde heroverweging
van het ict-beleid. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. HermansFinanciële gevolgen project ICT in het onderwijsIn de brief van 6 april 1998 is de Tweede Kamer geïnformeerd over
de financiële gevolgen van het project Informatie en Communicatie-Technologie
(ICT) in het onderwijs. Daarbij is aangegeven dat om de doelen te verwezenlijken
die in het actieplan «Investeren in voorsprong» beschreven zijn
uitgegaan moet worden van een totale initiële investering van circa f 1,3
miljard. Het ging daarbij om een indicatief benodigd investeringsbedrag, met
name als gevolg van stijgende leerlingenaantallen en onzekerheden in de prijsontwikkeling.
Gezien de vele complicaties verbonden aan meerjarige ramingen in deze sector
is besloten in overleg met de collega's van Economische Zaken, Binnenlandse
Zaken en Financiën een externe auditor in te zullen schakelen.In voorliggende notitie zijn de financiële gevolgen van het project
ICT in het onderwijs weergegeven zoals die op dit moment worden ingeschat.
Tevens is een inschatting gemaakt van de risico's en onzekerheden. Het belangrijkste
risico betreft het beheerconcept. Daarnaast is ondermeer sprake van onzekerheden
ter aanzien van prijsontwikkelingen.Deze notitie en de onderliggende berekeningen zijn ter beoordeling voorgelegd
aan de externe auditor. De bedragen wijken af van de genoemde bedragen in
de brief van 6 april 1998. Zo wordt in voorliggende raming rekening gehouden
met ontwikkelingen in leerlingenaantallen (er wordt uitgegaan van het geraamde
aantal leerlingen in 2001) en zijn ook de uitgaven verbonden aan Edunet in
het cijferbeeld opgenomen (in de brief van 6 april was dat nog niet mogelijk
omdat nog geen besluitvorming had plaatsgevonden over de gunning aan Enertel).In paragraaf 1 worden de financiële gevolgen van het project ICT
in het onderwijs weergegeven. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de
incidentele en structurele uitgaven. De veronderstellingen die aan de berekeningen
ten grondslag liggen worden toegelicht in paragraaf 2. De laatste paragraaf
bevat de resultaten van de financiële risico-analyse. 1. De financiële gevolgen van het project ICT in
het onderwijs 1.1. AlgemeenHet actieplan «Investeren in voorsprong» vormt het uitgangspunt
voor de berekeningen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:– de incidentele uitgaven als gevolg van de benodigde investeringen
in computers, netwerken en scholing. Hierin zijn tevens de organisatie- en
overige programmakosten opgenomen;– de uit de incidentele investeringen voortvloeiende structurele
uitgaven voor onder meer afschrijving, onderhoud en beheer en EduNet.Het in het actieplan opgenomen meerjarige investeringsprogramma per onderwijssector
is aangepast. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door gewijzigde veronderstellingen
ten aanzien van bijvoorbeeld het aantal aan te schaffen computers en te scholen
docenten. Anderzijds wordt ook uitgegaan van een andere relatieve verdeling
over de jaren. Het zwaartepunt van de impuls is wat meer naar de latere jaren
verschoven.Bij de berekeningen wordt een macro-model gehanteerd waarbij voor alle
onderwijssectoren overwegend dezelfde veronderstellingen/ratio's/prijzen gehanteerd
zijn. Dit kan ertoe leiden dat de verdeling van de uitgaven over de jaren,
kostensoorten en onderwijssectoren uiteindelijk kan afwijken van het in deze
notitie geschetste beeld. Bij de financiële doorrekening van het actieplan ter bepaling van
de begroting van de uitgaven wordt gebruik gemaakt van aannames op macroniveau
die niet 1 op 1 doorvertaald mogen worden naar de uiteindelijke verstrekking
aan de scholen.Wellicht ten overvloede merk ik daarbij op dat het voorgaande ertoe leidt
dat de uitkomsten voor het jaar 1998 qua bedragen op onderdelen niet geheel
overeenstemt met het herziene bestedingsplan 1998 dat op 9 juni aan de Tweede
Kamer verzonden is.De aannames van het actieplan «Investeren in voorsprong» gelden
ook voor de lerarenopleidingen. Mede op deze aannames is de financiële
bijdrage van «Investeren in voorsprong» aan de lerarenopleidingen
gebaseerd. De inzet van de ICT-middelen maakt echter onderdeel uit van het
bredere PROMMITT-actieprogramma voor de integratie van ICT in de lerarenopleidingen. 1.2. De incidentele uitgaven Incidentele uitgaven in mln (exclusief post onvoorzien)1 Incidentele uitgaven
(inclusief LNV)199821999200020012002totaala. Indicenteel hardware1261151452360622b. Indicenteel netwerken56791101760421c. Incidenteel scholing213449810185d. Procesmanagement ICT11999038e. Rechtstreekse subsidie SCBO10000010f. Aanvullende bijdrage PROMMITT01100011g. Overige programma uitgaven6666024Totaal incidenteel23025431950801311Reeds beschikbaar gesteld (tranche 1)-/- 183      Dekking binnen
OCenW-begroting3-/- 19      Nabetaling voorhoedescholen
VO-/- 2525     Dekking binnen LNV-begroting-/-
1  Totaal extra nodig227931950801108Tabel 1: incidentele uitgaven in mln (exclusief post onvoorzien)2 Sommige uitgaven hebben reeds plaatsgevonden in 1997: het
gaat daarbij om f 16 mln voor BVE en f 26 mln voor HBO. 3 Inclusief f 1 mln. die via de eindejaarsmarge is doorgeschoven
van 1997 naar 1998.In paragraaf 3 van deze notitie worden de resultaten van de risico-analyse
omschreven. Daarbij zijn de risico's, voorzover op dit moment geïdentificeerd,
zoveel mogelijk gekwantificeerd. Wat betreft de incidentele uitgaven zijn
deze risico's becijferd op f 183 mln (inclusief LNV). Toelichting op de incidentele uitgavenIn bovenstaande tabel is de raming van de incidentele uitgaven naar kostensoort
opgenomen (exclusief post onvoorzien). Overigens zijn niet alle incidentele
uitgaven in bovenstaande tabel opgenomen. In de structurele uitgaven zijn
ook incidentele uitgaven opgenomen. Hierbij gaat het om de uitgaven voor ontwikkeling
van courseware alsmede incidentele uitgaven voor Edunet. Deze reeksen zullen
nader worden toegelicht in paragraaf 1.3 van deze notitie.De incidentele uitgaven die in tabel 1 zijn opgenomen zijn uitgaven om
de apparatuur aan te schaffen (a en b) en om de scholing te kunnen verzorgen
(c). In de bijlage wordt een verdere verdeling naar onderwijssector gemaakt
van deze incidentele uitgaven.Daarnaast is een aantal uitgaven apart begroot omdat deze veelal niet
specifiek zijn toe te rekenen aan een bepaalde onderwijssector.De raming van de incidentele uitgaven die noodzakelijk zijn om het procesmanagement
in staat te stellen het gehele project te begeleiden is opgenomen onder punt
(d). Het betreft hierbij onder meer de personele en materiële kosten
van het procesmanagement, van de advies- en begeleidingscommissie en de uitgaven
in verband met inhuur van externen. De raming voor 1998 sluit aan bij het
herziene bestedingsplan 1998 dat op 9 juni 1998 naar de Tweede Kamer is verzonden.
Voor 1999, 2000 en 2001 is voor de raming een stelpost opgenomen van f 9
mln jaarlijks. De uitgaven voor het procesmanagement ICT zijn in grote mate
afhankelijk van de wijze waarop de vervolgstappen vormgegeven zullen gaan
worden. Besluitvorming hierover kan pas plaatsvinden nadat het financiële
kader is vastgesteld. De kabinetsformatie moet daar duidelijkheid over geven.
Gezien de onzekerheden is ervoor gekozen om voor de uitgaven van het procesmanagement
ICT vooralsnog een stelpost op te nemen. Nadat besloten is over de vervolgstappen
zal een definitieve raming voor deze uitgaven opgesteld worden.Onder punt (e) is de rechtstreekse subsidiëring van OCenW opgenomen
aan de Stichting Computerbemiddeling voor het Onderwijs. In 1997 heeft de
Stichting rechtstreeks van OCenW-subsidie ontvangen voor salaris- en bureaukosten
alsmede voor de levering van gebruikte computers aan scholen. Ook in 1998
(overgangsjaar) zal de Stichting Computerbemiddeling voor een deel rechtstreeks
bekostigd worden.Het gaat hierbij om f 10 mln. Daarnaast wordt er in het financiële
beeld vanuit gegaan dat 20% van het aantal aan te schaffen computers door
de scholen via de Stichting Computerbemiddeling aangeschaft kunnen worden.
Scholen zijn echter niet verplicht om dit te doen. Voor 1999 en 2000 wordt
de rechtstreekse subsidiëring door OCenW beperkt tot tenminste de salariskosten.
Hiervoor is jaarlijks f 0,2 mln opgenomen. Onder punt (f) is een aanvullende bijdrage van OCenW opgenomen aan het
PROMMITT-actieprogramma voor de integratie van ICT in de lerarenopleidingen
in het HBO. Naast de aanschaf van computers, netwerken en servers alsmede
de scholing van docenten (waarvoor in het financiële beeld in totaal
circa f 64 mln aan incidentele uitgaven is opgenomen), heeft het PROMMITT-actieprogramma
betrekking op het multimedialiseren van de curricula, het bevorderen van regionaal
innovatieve initiatieven, de inrichting van regionale centra voor leertechnologie
en de ontwikkeling van twee experimentele lerarenopleidingen. De oorspronkelijke
bijdrage vanuit «Investeren in voorsprong» aan het PROMMITT-actieprogramma
bedroeg f 75 mln (onder het voorbehoud dat bij kabinetsformatie voldoende
middelen beschikbaar zouden komen). Vandaar dat een aanvullend bedrag van
f 11 mln is opgenomen.Ook voor de overige programmakosten (e) is vooralsnog een stelpost opgenomen
die qua jaarlijkse omvang aansluit bij het bedrag dat voor 1998 opgenomen
is in het herziene bestedingsplan 1998. Met overige programmakosten wordt
onder meer gedoeld op uitgaven voor voorbeeld- en ontwikkelprojecten, onderzoek,
onderwijskundige en bestuurlijke procesbegeleiding en de nascholingsopleiding
voor informatica in het voortgezet onderwijs. Ook voor deze post geldt dat
de uitgaven in grote mate afhankelijk zijn van de wijze waarop de vervolgstappen vormgegeven zullen gaan worden. Vandaar dat ook voor deze post
een stelpost is opgenomen die in een later stadium vervangen zal worden door
een definitieve raming. DekkingVoor de eerste tranche is reeds f 183 mln beschikbaar gesteld (f 178
mln voor OCenW en f 5 mln voor LNV). Daarnaast is in 1997 een bedrag
van f 1 mln doorgeschoven via de eindejaarsmarge en is op de begroting
van LNV in totaal f 6 mln beschikbaar voor ICT in plaats van de genoemde
f 5 mln.Voor de overschrijding op de uitgaven voor het procesmanagement en overige
programma-uitgaven ad f 6 mln is dekking gevonden binnen de niet-verplichte
ruimte op de OCenW-begroting. Deze overschrijding wordt met name verklaard
door een langere Europese aanbestedingsprocedure voor de hardware dan verwacht.Hierdoor is meer (en langer) externe technische en juridische ondersteuning
nodig geweest. Ook is in verband met de onzekerheden rond de continuering
van het ICT-project (er is immers slechts een besluit genomen over de eerste
tranche) voor de personele bezetting van het procesmanagement ICT veelal gebruik
gemaakt van externe medewerkers. Daarmee is de personele bezetting weliswaar
flexibel, maar ook duurder. Voor de rechtstreekse subsidiëring van de Stichting Computerbemiddeling
door OCenW ad f 10 mln is dekking gevonden binnen de OCenW-begroting
(beleidsterrein 24 huisvesting). Dit is ook in bovenstaand overzicht verwerkt.In het herziene bestedingsplan 1998 is aangegeven dat er sprake is van
een overschrijding op de deelbegroting VO-ICT. Deze overschrijding wordt veroorzaakt
doordat meer voorhoedescholen zijn geselecteerd dan mogelijk was gezien het
beschikbare budget. Voor een deel (f 2,4 mln) wordt deze overschrijding
gedekt uit het VO-budget (beleidsterrein 19). Het resterende berekende tekort
ad f 24,6 mln zal in 1999 worden nabetaald. Nadere toelichting bij 1998Zoals reeds in paragraaf 1.1 is aangegeven zijn de financiële gevolgen
van het actieplan doorgerekend met een macro-model. De feitelijke verdeling
van de uitgaven over de jaren, kostensoorten en onderwijssectoren kan afwijken.
Dit effect is met name zichtbaar in 1998.Uit het overzicht van de incidentele uitgaven lijkt zich een (aanvullend)
tekort in 1998 voor te doen van circa f 2 mln. Voor een deel wordt dit
gedekt uit een «overschot» bij de structurele uitgaven van f 8
mln (zie tabel 3 in paragraaf 1.3). Per saldo lijkt dan voor 1998 sprake te
zijn van een overschot. Dit is geenszins het geval. In de subsidieregelingen
voor 1998 zijn namelijk subsidieplafonds opgenomen. In tabel 2 zijn de berekende
bedragen voor 1998 conform het macro-model afgezet tegen de subsidieplafonds. 1998Berekend
bedragSubsidieplafondCorrectie VOVerschil PO54,751,0 -/-
3,7 VO63,636,026,0-/- 1,6 BVE37,739,0 1,3HBO/LO42,152,0 9,9 LNV4,65,0 0,4Totaal202,7183,0 6,3Tabel 2: vergelijking uitkomsten 1998 met subsidieplafonds 1998 Het verschil van in totaal f 11,6 mln voor de sectoren BVE, HBO/LO
en LNV is reeds in 1998 aan de instellingen verstrekt dan wel komt nog in
1998 tot betaling.Het verschil in de sector PO zal in latere jaren tot nabetaling komen.
Het verschil wordt grotendeels veroorzaakt doordat in het kader van de breedtestrategie
een lagere vergoeding gegeven wordt per computer omdat «communicatie»
(waaronder de ethernetkaart) hierbij een optie voor de scholen is. In de financiële
doorrekening wordt de meerprijs voor deze communicatievoorzieningen wel meegerekend.
Deze zullen echter pas later in het traject aan de scholen beschikbaar worden
gesteld.Hetzelfde geldt voor het nog resterende verschil in de sector VO. 1.3. De structurele uitgavenIn mijn brief van 6 april 1998 heb ik u niet alleen geïnformeerd
over de verwachtingen ten aanzien van de incidentele uitgaven maar ook over
de structurele uitgaven (met Edunet als P.M-post). Daarbij heb ik twee varianten
gepresenteerd: zonder afschrijvingen respectievelijk met afschrijvingen. In
de variant «zonder afschrijvingen» werd ervan uitgegaan dat het
Rijk telkens na de afschrijvingsperiode weer zorg zou moeten dragen voor de
aanschaf van nieuwe apparatuur. In de variant «met afschrijvingen»
worden de instellingen zelf in staat gesteld de apparatuur af te schrijven
en te sparen voor vervanging van de apparatuur na afloop van de afschrijvingsperiode.
Ook in voorliggende notitie worden beide varianten gepresenteerd. In tabel
3 wordt de variant «zonder afschrijvingen» weergegeven en in tabel
4 de variant «met afschrijvingen». Structurele uitgaven in mln «zonder afschrijvingen»
(exclusief post onvoorzien)4 Structurele
uitgaven (inclusief LNV)19981999200020012002a. Onderhoud en beheer055677127158b. Structurele uitgaven (a + b) aanwezige hardware1122376060c. Ontwikkeling en koopkracht-courseware2265176102d. Centraal technisch beheer d.m.v. helpdesk08101212e. EduNet105477123137 f.
Nascholing structureel0491831 Totaal
structureel23170261416500 -/- Reeds
meerjarig in materiële vergoeding-/- 11-/- 22-/-
37-/- 60-/- 60 -/- Reeds meerjarig beschikbaar
begroting OCenW-/- 20-/- 50-/- 50-/- 50-/-
50 Totaal extra nodig-/- 8598174306390Tabel 3: structurele uitgaven in mln «zonder afschrijvingen»
(exclusief post onvoorzien)5 In 1998 lijkt sprake van een overschot. Dit wordt echter
ingezet ter dekking van de overschrijding op de incidentele uitgaven. Als gevolg van de incidentele uitgaven ontstaan structurele uitgaven.
Deze uitgaven bedragen in de variant «zonder afschrijvingen» in
de eindsituatie circa f 500 mln en zullen meerjarig blijven doorlopen.
Hiervan is reeds f 110 mln. opgenomen in de Rijksbegroting. Additioneel
is derhalve in de variant «zonder afschrijvingen» een bedrag benodigd
van f 390 mln. structureel. Daarbij dient wel aangetekend te worden dat
het Rijk na afloop van de afschrijvingsperiode weer zorg zou moeten dragen
voor de aanschaf van nieuwe apparatuur. Daarmee ontstaan weer nieuwe incidentele
uitgaven. In paragraaf 3 van deze notitie worden de resultaten van de risico-analyse
omschreven. Daarbij zijn de risico's, voorzover op dit moment geïdentificeerd,
zoveel mogelijk gekwantificeerd. Wat betreft de structurele uitgaven zijn
deze risico's becijferd op f 194 mln (inclusief LNV). Structurele uitgaven in mln «met afschrijvingen»
(exclusief post onvoorzien)6 Structurele
uitgaven (inclusief LNV)19981999200020012002Structurele uitgaven «zonder afschrijvingen»23170261416500g. Afschrijving06892153189Totaal structureel23238353569689-/- Reeds meerjarig in materiële vergoeding-/-
11-/- 22-/- 37-/- 60-/- 60 -/- Reeds
meerjarig beschikbaar begroting OCenW-/- 20-/- 50-/-
50-/- 50-/- 50 Totaal extra nodig-/- 87166266459579Tabel 4: structurele uitgaven in mln «met afschrijvingen»
(exclusief post onvoorzien)7 In 1998 lijkt sprake van een overschot. Dit wordt echter
ingezet ter dekking van de over- schrijding op de incidentele uitgaven.In de variant «met afschrijvingen» bedragen de structurele
uitgaven in de eindsituatie circa f 689 mln. Hiervan is reeds f 110
mln in de Rijksbegroting opgenomen. Het additioneel benodigde bedrag in de
variant «met afschrijvingen» bedraagt derhalve f 579 mln.In paragraaf 3 van deze notitie worden de resultaten van de risico-analyse
omschreven. Daarbij zijn de risico's, voorzover op dit moment geïdentificeerd,
zoveel mogelijk gekwantificeerd. Wat betreft de structurele uitgaven zijn
deze risico's becijferd op f 223 mln (inclusief LNV). Toelichting op de structurele uitgavenOnder punt (a) is een reservering opgenomen voor onderhoud en beheer.
Deze middelen zijn decentraal (bij de instellingen) nodig om de hardware te
onderhouden en te beheren (applicatiebeheer en technisch beheer).De structurele uitgaven voor afschrijving, onderhoud en beheer van de
reeds op de scholen aanwezige geschikte computers, printers, LAN's en servers
die meetellen om de ICT-doelstellingen te halen, zijn weergegeven in onderdeel
(b). De scholen ontvangen al een vergoeding hiervoor via de materiële
bekostiging. Dit leidt dus niet tot extra uitgaven.Onder punt (c) zijn de verwachte uitgaven opgenomen voor ontwikkeling
en koopkracht courseware. Met de middelen voor koopkracht-courseware worden
scholen in staat gesteld courseware aan te schaffen. In de beginjaren zijn
ook bedragen opgenomen voor gerichte stimulering van de courseware-ontwikkeling.Ook zijn middelen geraamd voor het centrale technisch beheer door middel
van de helpdesk (d) en de (exploitatie-)uitgaven in verband met EduNet (e).
In paragraaf 2.3 worden de verschillende posten die ten grondslag liggen aan
de raming van de uitgaven voor EduNet nader toegelicht.Onder (f) staan de uitgaven voor structurele nascholing. Hiermee wordt
niet alleen incidenteel maar ook structureel geïnvesteerd in scholing.Met de structurele middelen voor afschrijving (g) kunnen instellingen
in de variant «met afschrijvingen» reserveringen doen om apparatuur
te vervangen. In de variant «zonder afschrijvingen» wordt hiervoor
geen vergoeding gegeven. Daarbij dient wel aangetekend te worden
dat het Rijk na afloop van de afschrijvingsperiode weer zorg zou moeten dragen
voor de aanschaf van nieuwe apparatuur. DekkingIn de reguliere materiële bekostiging zijn reeds vergoedingen opgenomen
voor ICT.Voorzover verondersteld wordt dat op de scholen reeds geschikte computers
aanwezig zijn die meetellen om de 1 computer op 10 leerlingen-doelstelling
te bereiken (1:3 voor de lerarenopleidingen) wordt ook verondersteld dat de
daaruit voortvloeiende structurele kosten reeds gedekt zijn met de reguliere
materiële bekostiging.In Rijksbegroting 1998 is voor 1998 een bedrag van f 20 mln gereserveerd
voor de structurele kosten en voor 1999 en latere jaren f 50 mln. Nadere toelichting bij 1998De precieze omvang van de benodigde middelen is nog onzeker en is onderwerp
van onderzoek binnen OCenW. De onzekerheden hangen samen met de initiële
kosten van de opzet van een helpdesk en de begeleiding van de voorhoedescholen
bij de implementatie. 2. De gehanteerde veronderstellingen 2.1. Toelichting op de veronderstellingen voor de aantallen 2.1.1. Aantal leerlingenHet leerlingenaantal is een belangrijk invoergegeven. Een van de doelstellingen
van ICT is immers het bereiken van een situatie waarin 1 computer beschikbaar
is voor elke 10 leerlingen. Aangezien de impuls volgens het actieplan tot
en met 2001 zal duren wordt voor het aantal leerlingen uitgegaan van de meest
recente raming voor teldatum 1 oktober 2001 (concept-Referentieraming 1998).
Voor de sectoren PO, VO, HBO/LO en LNV zijn de aantallen direct af te leiden
uit de concept-Referentieraming 1998. Voor de sector BVE is dat niet mogelijk
omdat een groot aantal leerlingen deeltijdonderwijs volgt. Vandaar dat het
aantal deeltijdleerlingen met een deeltijdfactor omgerekend is naar voltijdsleerlingen. PO1675900Concept-Referentieraming
1998 VO 859800Concept-Referentieraming 1998 BVE484050Concept-Referentieraming 1998 HBO/LO 53577Concept-Referentieraming
1998 LNV 48800LAS/ILO/MAO Concept-Referentieraming 1998  500HAO/LO Concept-Referentieraming 1998Totaal3122627 Tabel 5: aantal leerlingen als basis voor de financiële doorrekening 2.1.2. Aantal aan te schaffen computersUitgangspunt is een verhouding van 1 computer op 10 leerlingen (en voor
de lerarenopleidingen 1 computer op 3 leerlingen) gecorrigeerd
voor de reeds aanwezige, geschikte computers. 2.1.3. Aantal aanwezige, geschikte computers (geschikt
voor netwerk)Uit diverse onderzoeken blijkt dat scholen reeds over computers beschikken.
Daarmee zouden minder computers aangeschaft hoeven te worden om
de ratio 1 computer per 10 leerlingen (1 op 3 voor de lerarenopleidingen)
te bereiken. Echter, deze computers voldoen niet allemaal aan de ICT-specificaties
en zullen niet allemaal kunnen draaien op een netwerk. Vandaar dat slechts
een deel van deze computers meetelt voor het bereiken van de ICT-doelstelling. PO23547Zie
onderstaande toelichting VO21926Zie onderstaande toelichtingBVE15000Zie onderstaande toelichting HBO/LO1924Zie onderstaande toelichting LNV 250Zie
onderstaande toelichting Totaal62647 Tabel 6: aantal aanwezige, geschikte computers • Primair onderwijsUit het rapport «Toekomst en kwaliteit van computergebruik in het
basisonderwijs» (OCTO, 1997) blijkt dat alle basisscholen na de afronding
van het Comenius-project beschikken over computer-apparatuur. Na afloop van
het project is de ontwikkeling niet gestagneerd. Gemiddeld wordt per school
ongeveer 1 computer per jaar aangeschaft. In 1996 was gemiddeld 1 computer
beschikbaar voor elke 34 leerlingen.Uitgaande van ongeveer 1,5 mln basisschoolleerlingen in 1996 waren dus
circa 44 000 computers aanwezig. Er is echter sprake van grote verschillen
tussen scholen.Er zijn zowel scholen die over 1 computer voor 5 leerlingen beschikken
als ook scholen die over 1 computer voor 100 leerlingen beschikken. Ook zijn
niet alle computers geschikt voor netwerktoepassingen en is niet altijd sprake
van multimedia computers. Vandaar dat niet alle 44 000 computers in mindering
zijn gebracht op het aantal benodigde computers om de ratio 1:10 te bereiken.
Om problemen ten aanzien van de controleerbaarheid te voorkomen wordt uitgegaan
van een normatief aantal aanwezige computers. Dit wordt als volgt berekend.Met het Comenius-project heeft elke school een vergoeding gekregen om
tenminste 1 computer per 60 leerlingen aan te schaffen. Met ingang van 1995
ontvangt elke school een vergoeding voor afschrijving van deze computers.
Deze vergoeding is gebaseerd op een afschrijvingsperiode van 7 jaar. Er wordt
verondersteld dat elke school deze vergoeding had kunnen gebruiken voor de
aanschaf van een aantal krachtige computers die ingepast kunnen worden binnen
het traject «Investeren in voorsprong». Meer concreet, bij een
voorhoedeschool in 1998 wordt verondersteld dat deze reeds over 1 geschikte
computer beschikt per 120 leerlingen. Deze school heeft immers gedurende 3,5
jaar een vergoeding voor afschrijving gekregen. Bij een voorhoedeschool in
1999 wordt echter verondersteld dat deze over 1 geschikte computer per 93
leerlingen beschikt (de school heeft een afschrijvingsvergoeding ontvangen
gedurende 4,5 jaar). Van de scholen die in 2000 respectievelijk 2001 bij de
impuls betrokken zijn wordt verondersteld dat zij gedurende 5,5 respectievelijk
6,5 jaar vergoeding hebben ontvangen. • Voortgezet onderwijs en LandbouwonderwijsIn het kader van het Informatica Stimuleringsplan (INSP) en het NIVO-project
als onderdeel daarvan, is aan elke school een vergoeding voor 11 computers
verstrekt.Het INSP heeft zich tussen 1984 en 1988 voltrokken. Sindsdien ontvangt
elke school een vergoeding per leerling voor ondermeer afschrijving van deze
computers. Gezien de hoeveelheid tijd die verstreken is wordt, in tegenstelling
tot de gehanteerde systematiek in het PO verondersteld dat alle huidige scholen
deze computers inmiddels hadden kunnen vervangen voor krachtige computers die ingepast kunnen worden binnen het traject
«Investeren in Voorsprong». In schooljaar 1987/1988 waren er in
totaal 2016 VO-scholen (inclusief LNV). Uitgaande van dit aantal scholen wordt
normatief verondersteld dat reeds 22 176 geschikte computers aanwezig
zijn, waarvan 250 voor de sector LNV en 21 926 voor de sector VO. • Beroepsonderwijs en volwasseneneducatieIn maart 1997 heeft het Onderwijstechnologisch expertisecentrum van de
Open Universiteit (OTEC) het onderzoeksrapport «Telematica in beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie. Stand van zaken na één jaar BVE-net
(1996)» gepubliceerd. Uit dit onderzoek blijkt dat medio 1996 bij de
aan het onderzoek deelnemende BVE-instellingen gemiddeld sprake is van 6 computers
per 100 deelnemers. Daarvan voldoet circa 60% aan de voor 1996 gehanteerde
minimumstandaard (systemen met een 486 processor of hoger). Uitgaande van
500 000 deelnemers zouden op grond van deze onderzoeksresultaten medio
1996 18 000 geschikte computers aanwezig zijn.Aangezien slechts 49% van de BVE-instellingen in 1996 heeft deelgenomen
aan het onderzoek en sprake was van een oververtegenwoordiging van instellingen
met een relatieve voorsprong in het gebruik van telematica in het onderwijs
is het normatieve aantal aanwezige geschikte computers op een lager niveau
(15 000) vastgesteld. • Hoger BeroepsonderwijsUit het onderzoeksrapport «Trends en Visie» van de Wetenschappelijk
Technische Raad van SURF (1995) blijkt dat er in het HBO in de sector onderwijs
4 à 5 computers per 100 studenten zijn. Daarvan wordt verondersteld
dat circa 85% geschikt zijn voor netwerktoepassingen. In totaal wordt er normatief
van uitgegaan dat reeds 1924 geschikte computers op de lerarenopleidingen
aanwezig zijn. 2.1.4. Aantal «gebruikte» computers (via Stichting
Computerbemiddeling)In de berekeningen worden met ingang van 1998 gebruikte computers die
via de Stichting Computerbemiddeling beschikbaar worden gesteld meegeteld.
Het gaat hierbij om 20% van het aantal aan te schaffen computers. De computers
die in het kader van de breedtestrategie PO worden aangeschaft zijn allemaal
nieuwe computers.Over de invulling van deze 20% wordt nog overleg gevoerd met de Stichting
Computerbemiddeling. Daarbij gaat het om vragen als: welk type opgewaardeerde
computer gaat naar de scholen en tegen welke kostprijs kan de opwaardering
plaatsvinden.Bij de nadere uitwerking in de subsidieregelingen zal qua bekostiging
aan elke instelling normatief een evenredig deel van de «gebruikte»
computers worden toegekend. Om ook feitelijk alle instellingen in een gelijke
positie te plaatsen is het van belang dat afspraken gemaakt worden met de
Stichting over een evenredige verdeling van de «gebruikte» computers
over de instellingen. «Gebruikte»
computers1998199920002001totaalPO551370072941456626111 VO278527862980425912810BVE15181518179418506680 HBO/LO20821105n.v.t.n.v.t.3187LNV192288288192960 Totaal71289397123562086749748Tabel 7: aantal aan te schaffen «gebruikte» computers 2.1.5. Aantal aan te schaffen nieuwe multimedia computersIn 1998 wordt ervan uitgegaan dat 80% van de aan te schaffen computers
door de voorhoedescholen nieuwe multimedia computers zijn. Voor de breedtestrategie
(PO) wordt uitsluitend uitgegaan van nieuwe multimedia computers. Met ingang
van 1999 bedraagt het aandeel nieuwe multimedia computers 80%. Overigens worden
door de marktpartijen vooral multimedia computers aangeboden. Nieuwe computers1998199920002001totaalPO159898148022917858263118232VO1114111145119201703851244 BVE607360737177740126724HBO/LO83284420n.v.t.n.v.t.12748 LNV767115111517673638Totaal42298375914942683469212784Tabel 8: aantal aan te schaffen nieuwe computers 8 Inclusief 300 computers voor de schoolbegeleidingsdiensten
(5 per SBD). 2.1.6. Aantal aan te schaffen netwerkcomputersOver de doorbraak van de netwerkcomputer (NC) bestaan nog veel onzekerheden.
De NC wordt thans geconfronteerd met het achterblijven van benodigde software
en beperkte interesse vanuit het bedrijfsleven. Een doorbraak van redelijke
omvang is niet eerder te verwachten dan in het jaar 2001. Daarbij geldt dan
nog een aantal voorwaarden:– er dient voldoende toepassingssoftware beschikbaar te zijn;– de betrouwbaarheid van de NC/netwerk/server combinatie ligt op
een voor de markt aanvaardbaar niveau.De in het verleden geschetste economische voordelen van de NC zijn gereduceerd
door de prijsval van (multi-media) computers, die de komende jaren verder
zal doorzetten. Gezien het bovenstaande is geen rekening gehouden met de NC. 2.1.7. Aantal aan te schaffen printersHierbij wordt uitgegaan van 1 printer op 10 aan te schaffen computers.
Impliciet wordt er daarmee vanuit gegaan dat op de scholen ultimo 1997 niet
alleen geschikte computers aanwezig zijn, maar ook printers in een verhouding
van 1 op 10 computers. Normatief zijn ultimo 1997 6265 geschikte printers
aanwezig. 2.1.8. Aantal aan te schaffen lokale netwerkenDe incidentele investering voor netwerken wordt voor de sector BVE en
HBO/LO gerelateerd aan het aantal aan te schaffen computers (per computer/aansluitpunt
moet een bepaald bedrag geïnvesteerd worden in netwerken). Voor de sector
PO blijkt uit onderzoek9 dat slechts weinig scholen
al over een lokaal netwerk beschikken. Ook in de sectoren VO en LNV beschikken
weinig scholen over (functionerende) lokale netwerken. Vandaar dat voor deze
onderwijssectoren niet alleen wordt uitgegaan van de aan te schaffen computers
maar ook van de normatief veronderstelde reeds aanwezige, geschikte computers10. 2.1.9. Aantal aan te schaffen serversVoor de berekening van het aantal servers wordt uitgegaan van een gemiddelde
ratio van 1 server per 30 werkplekken. Echter, bij de berekening is ook het
aantal gebouwen van belang. Er moet immers minimaal 1 server
per permanent gebouw zijn. Gezien dit uitgangspunt wordt voor het bepalen
van het aantal servers voor de sectoren PO en VO uitgegaan van het aantal
permanente gebouwen en voor de sectoren BVE, HBO/LO en LNV van de ratio 1
server per 30 werkplekken (in de sectoren BVE, HBO/LO en LNV blijkt de gemiddelde
omvang van de gebouwen groter te zijn dan 30 werkplekken). Voor alle duidelijkheid:
het gaat hierbij om een gemiddelde ratio die voor macro-berekeningen gebruikt
kan worden. Op schoolniveau is deze ratio niet zonder meer van toepassing.Bij de sector primair onderwijs wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen
gebouwen met tenminste 100 leerlingen en gebouwen met minder dan 100 leerlingen.Hierbij wordt verondersteld dat bij minder dan 10 werkplekken volstaan
kan worden met een zogenoemde «super-pc» die als server kan dienen11. Bij 10 werkplekken of meer is een echte server noodzakelijk.
Omdat geen gegevens beschikbaar zijn over het aantal leerlingen per gebouw
in het PO wordt verondersteld dat het aantal permanente gebouwen met tenminste
100 leerlingen gelijk is aan het aantal scholen met tenminste 100 leerlingen. sectoraantalbronPO   tenminste 100 leerlingen minder dan 100 leerlingen6492 
3467in het PO zijn er 9959 permanente gebouwen en 6492 scholen met meer
dan 100 leerlingen. VO2950basisregistratie huisvesting Cfi/infra
1995/1996Tabel 9: aantal gebouwen in het PO en VO 2.1.10. Aantal te scholen docentenIn het actieplan «Investeren in Voorsprong» is het volgende
ambitieniveau opgenomen op het punt van scholing: PO75%
van de leraren, alle schoolleiders en activiteiten coördinatoren12VOalle docenten in prioritaire vakken (dit is vergelijkbaar met
ongeveer 30% van het totale aantal docenten), schoolleiders en ICT-beheerdersBVE22 500 docenten, schoolmanagers en ondersteuners (100%
van de docenten wordt nageschoold) HBO/LOalle docenten12 De naam is inmiddels gewijzigd naar ICT- coördinatoren.De aantallen te scholen docenten, zoals opgenomen in het actieplan, zijn
geactualiseerd. Het grootste verschil wordt veroorzaakt doordat niet meer
uitgegaan wordt van fte's maar van personen. Daarnaast wordt in principe uitgegaan
van het verwachte aantal te scholen docenten in 2001. In het PO stijgt het
aantal docenten als gevolg van een groei van het aantal leerlingen alsmede
als gevolg van de groepsgrootteverkleining. In het VO en landbouwonderwijs
de verwachting dat het aantal te scholen docenten de komende jaren niet significant
wijzigt. PO109000Bron:
AR 1999 voor het jaar 2001 VO 35500Bron: IPTO peildatum
1-10-1996 (1996/1997) BVE 32270Bron: CASO-meting maart 1997
geëxtrapoleerd naar 2001 HBO/LO 3698Bron: RAHO peildatum
oktober 1996 geëxtrapoleerd naar 2001LNV 4150Bron:
telling bij scholen 1997 totaal184618 Tabel 10: aantal te scholen personen 2.1.11. Het meerjarig investeringsschemaIn onderstaande tabel wordt het investeringsschema zoals opgenomen in
het actieplan «Investeren in Voorsprong» vergeleken met het nieuwe
investeringsschema wat betreft het aantal aan te schaffen computers en het
aantal te scholen docenten. Wat betreft de netwerken wordt deze vergelijking
niet gemaakt omdat deze cijfers niet vergelijkbaar zijn: in het investeringsschema
dat is opgenomen in het actieplan wordt in principe uitgegaan van het aantal
gebouwen. In de nieuwe systematiek wordt de benodigde investering voor netwerken
gerelateerd aan het aantal computers. Meerjarig
investeringsschemaStap 1Stap 2Stap
3Stap 4Totaal Aantal aan te schaffen nieuwe computers      Actieplan
«Investeren in voorsprong»37 50064 00078 30086 000265 800Nieuw investeringsschema42 29837 59149 42683 469212 784      Verschil4 798-/- 26 409-/- 28 874 -/- 2 531-/- 53 016 Aantal
aan te schaffen gebruikte computers      Actieplan «Investeren in voorsprong»8 000   8 000Nieuw investeringsschema7 1289 39712 35620 86749 748      Verschil-/- 8729 39712 35620 86741 748Totaal verschil in aan te schaffen computers3 926-/- 17 012-/- 16 518 18 336-/-11 268 Aantal
te scholen personen      Actieplan «Investeren in voorsprong»34 37036 20038 40535 205144 180Nieuw investeringsschema21 38233 52149 25280 463184 618      Verschil-/- 12 988-/- 2 67910 847 45 258 40 438Tabel 11: meerjarig investeringsschema actieplan versus het nieuwe meerjarige
investeringsschemaUit de tabel blijkt een afname van het aantal aan te schaffen computers
en een toename van het aantal te scholen personen. Hoewel bij de berekening
van het aantal aan te schaffen computers in het nieuwe investeringsschema
rekening wordt gehouden met stijgende leerlingenaantallen is het aantal aan
te schaffen computers toch afgenomen ten opzichte van het actieplan. Dit is
voornamelijk het gevolg van het normatief meetellen van reeds op de scholen
aanwezige computers. In het actieplan «investeren in voorsprong»
werd uitgegaan van een normatief aantal aanwezige, geschikte computers van
38 917. In het nieuwe investeringsschema is dit aantal verhoogd naar
62 647.De toename van het aantal te scholen docenten hangt samen met de leerlingenontwikkeling
alsmede het feit dat in het nieuwe investeringsschema wordt uitgegaan van
na te scholen personen in plaats van fte's.Daarnaast is in het nieuwe investeringsschema LNV meegenomen. Het zwaartepunt
van de impuls is wat meer naar de latere jaren verschoven zodat zoveel mogelijk
profijt getrokken kan worden uit de ervaringen van de voorhoedescholen. 2.2. Toelichting op de gehanteerde veronderstellingen
voor de prijzen 2.2.1. Prijzen hardwareVoor de aanschaf van een multi-media computer in 1998 en 1999 wordt uitgegaan
van een prijs van f 2 660 (inclusief btw en initiële software).
Deze prijs is gebaseerd op recente aanbiedingen van computerleveranciers.
De minimale configuratie van de computer in genoemde aanbiedingen voldoet
aan de ICT-specificaties en is millennium-bestendig. Daarbij wordt 3 jaar
garantie gegeven voor de systeemeenheid en 1 jaar voor het beeldscherm.Met ingang van 2000 wordt in de berekeningen een lichte prijsdaling ingecalculeerd
(5%). Het onderzoeksbureau Gartner rekent met een prijsval van 20% maar hierbij
gaat het om het gemiddelde van de Amerikaanse en de Europese markt. Het onderzoeksbureau
International Data Corporation (IDC) heeft echter specifiek naar de Nederlandse
markt gekeken. In tegenstelling tot de Amerikaanse markt wordt verwacht dat
in Nederland de verkoop van computers voor alle marktsegmenten jaarlijks blijft
stijgen met 10%. Vandaar dat IDC een jaarlijkse prijsval verwacht van gemiddeld
4%. In onderstaande tabel zijn de prijsontwikkelingen conform de berekeningen
afgezet tegen de prijsontwikkelingen zoals voorspeld door IDC, rekening houdend
met een kwantumkorting van 15%. Deze kwantumkorting is realistisch gezien
de recente aanbiedingen door computerleveranciers.  199920002001Prijsontwikkeling conform berekening2 6602 5272 401Prijsontwikkeling conform voorspelling IDC2 6352 4852 425Tabel 12: prijsontwikkeling als basis voor de financiële doorrekening
versus voorspelling IDCHieruit blijkt dat de reeds eerder gehanteerde uitgangspunten bij de berekening
van de financiële gevolgen van het project ICT in het onderwijs min of
meer overeenkomen met de verwachtingen van het onderzoeksbureau IDC.Voor de aanschaf van een printer wordt uitgegaan van een gemiddelde prijs
van f 1 293 (inclusief btw). Deze prijs is afgeleid uit de aanbiedingen
van leveranciers in het kader van de Europese aanbestedingsprocedure. Overigens
heeft voor de printers zelf geen Europese aanbestedingsprocedure plaatsgevonden.Zoals aangegeven gaat het om een gemiddelde prijs. Een school kan uiteraard
zelf besluiten om een kleinere dan wel een grotere printer aan te schaffen.Voor de gebruikte computers die via de Stichting Computerbemiddeling beschikbaar
worden gesteld wordt uitgegaan van een constante prijs van f 800 (inclusief
btw en initiële software). Dit is hoger dan het bedrag dat in 1997 benodigd
was voor de upgrading van de gebruikte computers. De prijsstijging is het
gevolg van het plaatsen van een cd-rom speler en een ethernetkaart zodat de
computer in een netwerkomgeving kan functioneren. Deze beide voorzieningen
worden nu niet aangebracht. Momenteel wordt door Siemens onderzocht wat de
feitelijke kosten zullen zijn van het aanpassen van de gebruikte computers
conform de ICT-specificaties. De resultaten van dit onderzoek zullen eerst
begin juni 1998 beschikbaar komen.Evenals in de Comeniusperiode wordt een extra vergoeding verstrekt voor
aanpassingen aan computers voor visueel gehandicapten, lichamelijk
gehandicapten (groep ⅔ van het (v)so. Dit geldt zowel voor de breedtestrategie
als de dieptestrategie. Bij deze aanpassingen wordt gedacht aan vergrotingsapparatuur,
brailleregels en -printers, aangepaste toetsenborden en muizen. Een speciale
werkgroep zal op verzoek van het procesmanagement ICT advies uitbrengen over
het karakter van de aangepaste ICT-voorzieningen. In afwachting van dit advies
en de prijsstelling is gedurende de impuls een reservering opgenomen van f 10
mln in totaal (f 1 mln in 1998, f 1,5 mln in 1999, f 2,5 mln
in 2000 en f 5 mln in 2001. 2.2.2. Prijzen netwerken (LAN's en servers)Voor lokale netwerken is een Europese aanbestedingsprocedure doorlopen.
Dit heeft geresulteerd in het aanwijzen van drie preferred suppliers. De aanbiedingen
(inclusief btw, bekabeling en installatie) van deze leveranciers variëren
tussen f 6000 en f 830 per aansluiting voor onderwijsinstellingen
kleiner dan 450 leerlingen (circa 90%) en tussen f 825 en f 1140
per aansluiting voor de grotere onderwijsinstellingen (circa 10%). Op basis
van de aanbiedingen en gedetailleerde specificaties is de normatieve prijs
van het lokale netwerk bepaald op f 776 per computer (inclusief btw,
bekabeling en installatie).Voor de servers heeft de Europese aanbesteding niet geleid tot het aanwijzen
van preferred suppliers. Op basis van de aanbiedingen en gedetailleerde specificaties
is de gemiddelde prijs van een server bepaald op f 19 646 (inclusief
btw en initiële software). Voor de «super-pc» die als server
gebruikt kan worden in geval van een klein aantal werkplekken wordt een prijs
van f 8000 gehanteerd (inclusief btw en initiële software). Bij
de financiële doorrekening van het actieplan is uitgegaan van een prijsdaling
van 20% in 1999 en 10% in 2000 en 2001.In totaal is in het financiële beeld een bedrag van circa f 181
mln opgenomen voor de aanschaf van servers. Ter verificatie van dit bedrag
is onafhankelijk van de financiële doorrekening een tweetal berekeningen
uitgevoerd. De eerste berekening heeft gemiddeld omvang van de lokale netwerken
als uitgangspunt. Voor elk netwerk is op basis van ervaringen het aantal servers
bepaald alsook de grootte van de in te zetten server. De tweede berekening
heeft het aantal scholen en de schoolsoort als uitgangspunt. Per schoolsoort
is op basis van ervaringen het aantal servers bepaald, alsook de grootte van
de in te zetten server. De uitkomsten van beide berekeningen variëren
tussen f 212 mln en f 184 mln. Het meest reële begrotingsbedrag
wordt ingeschat op f 210 mln waarbij rekening is gehouden met een aantal
onzekerheden.Het in het financiële beeld opgenomen bedrag van f 181 mln lijkt
daarmee aan de lage kant. Echter, de controle-berekeningen zijn gebaseerd
op prijspeil 1998 waarbij geen rekening gehouden wordt met prijsontwikkelingen
in de volgende jaren. 2.2.3. Prijzen scholingBij de berekening van de financiële gevolgen van ICT in het onderwijs
is uitgegaan van een normatief scholingsbudget van f 1 000,–
per docent. DUO-ICT heeft in opdracht van het procesmanagement ICT een advies
opgesteld over de basisvaardigheden voor docenten en schoolleiders alsmede
de eindtermen voor ICT-coördinatoren.Tevens heeft DUO-ICT een inschatting gemaakt van de kosten van de opleidingen,
indien deze in zijn geheel extern zouden worden uitgevoerd. Uit deze inschatting
blijkt dat de kosten per docent hoger zijn dan f 1 000,–.
Bij het bepalen van het feitelijk benodigde budget moet echter onder meer
met de volgende punten rekening worden gehouden: – uit een evaluatierapport over de pilot basisscholen Zwolle blijkt
dat een deel van de docenten al een aantal basisvaardigheden bezit, zoals
tekstverwerken. Er hoeft dus niet vanuit gegaan te worden dat alle docenten
vanaf het nul-niveau nageschoold moeten worden;– in het actieplan «Investeren in voorsprong» wordt
uitgegaan van een eenmalige scholings-impuls waarbij de onderwijsinstellingen
ook zelf een bijdrage moeten leveren uit de bestaande middelen voor na- en
bijscholing. Voor PO bedraagt dit budget circa f 500,– per docent
en voor VO circa f 900,– per docent;– de opleidingen zouden ook op de school zelf verzorgd kunnen worden
waardoor de door DUO-ICT in de kosten opgenomen zaalhuur komt te vervallen;– scholen kunnen ervoor kiezen een deel van de docenten (en/of de
ICT-coördinator) extern op te leiden. Deze mensen zouden dan de door
hen vergaarde kennis intern kunnen overdragen zonder hoge cursuskosten.Op grond van het bovenstaande wordt verwacht dat voor de incidentele impuls
een normatief scholingsbedrag van f 1 000,– toereikend is.
Van de scholen wordt verwacht dat zij de cursussen zo efficiënt mogelijk
zullen organiseren, eventueel in samenwerkingsverband. 2.3. Toelichting op de veronderstellingen voor de structurele
uitgaven 2.3.1. AfschrijvingstermijnenIn de variant «met afschrijvingen» gelden de volgende uitgangspunten.
Multi-media computers, printers en servers worden in 5 jaar en netwerken (LAN's)
in 10 jaar afgeschreven. Wat betreft de gebruikte computers die via de Stichting
Computerbemiddeling ter beschikking worden gesteld wordt uitgegaan van een
kortere afschrijvingstermijn, te weten 3 jaar. Voor het bepalen van de financiële
gevolgen van het actieplan wordt ervan uitgegaan dat de computers, servers
en LAN's gemiddeld halverwege het jaar aangeschaft worden. In het jaar van
aanschaf wordt in de variant «met afschrijvingen» dus maar 50%
van de jaarlijkse afschrijving in de berekening meegenomen13. 2.3.2. Onderhoud en beheerDe kosten van beheer en onderhoud voor de scholen, maar ook voor de Rijksoverheid
zijn afhankelijk van de plaats waar de beheerslasten worden neergelegd. Bij
het bepalen van de financiële consequenties van het actieplan is uitgegaan
van een beheerconcept waarbij zo min mogelijk beheerslast bij de scholen is
neergelegd. Of dit beheerconcept in de praktijk kan werken wordt momenteel
onderzocht, mede aan de hand van ervaringen van de voorhoedescholen. Eventueel
zullen later aanpassingen volgen in het beheerconcept.In het beheerconcept wordt onderscheid gemaakt tussen vier niveaus waarop
het beheer kan plaatsvinden.a. Beheer op het niveau van de leveranciers. Dit beheer zit reeds in de
aanschafprijzen van de apparatuur c.q. software verdisconteerd en leidt derhalve
niet tot extra incidentele uitgaven. Het komt ondermeer tot uitdrukking in
de garantievoorwaarden en -termijnen. In het modelcontract dat naar alle instellingen
in de PO-, VO- en BVE-sector is gezonden is hierover het volgende opgenomen:
«De leverancier garandeert:.. de goederen onder gebruikelijke voorwaarden
door de leverancier kunnen worden onderhouden». In recente aanbiedingen van computerleveranciers gelden garantie- voorwaarden op basis van «zelf brengen/halen» voor een
periode van drie jaar voor de systeemeenheid en een jaar voor het beeldscherm.
Deze garantie heeft betrekking op de kosten voor materiaal en mensuren. b. Beheer op landelijk niveau. Dit beheer kan uitgesplitst worden in twee
componenten: centrale helpdesk en ondersteuning bij het uitrolproces EduNet. De centrale helpdesk speelt een belangrijke rol bij het oplossen van
technische problemen. De kosten van een centrale helpdesk bedragen circa f 12,5
mln in de structurele fase. Hierin is een post onvoorzien opgenomen van ruim
10%. Bij de uitwerking van de opzet en inrichting van de centrale helpdesk
zal ondermeer gebruik gemaakt worden van relevante ervaringen in het buitenland
(meer specifiek in de Verenigde Staten).Voor EduNet (+LAN's) worden op landelijk niveau contract-afspraken gemaakt
met de leverancier. Daarbij moet ook vastgesteld kunnen worden of deze afspraken
worden nagekomen en dat eventuele klachten, namens de instellingen, ingediend
kunnen worden bij de leverancier. De wijze waarop deze ondersteuning plaats
kan vinden wordt nog nader bekeken. Mogelijk kan de centrale helpdesk een
bijdrage leveren. In totaal is hiervoor in 1999 tot en met 2001 jaarlijks
f 5 mln extra opgenomen (dus bovenop de reservering voor de centrale
helpdesk).c. Beheer op het niveau van de school (decentraal beheer). In het huidige
beheerconcept wordt de beheerslast zoveel mogelijk bij de leveranciers dan
wel op landelijk niveau neergelegd. Scholen krijgen geen uitbreiding van hun
informatie voor technisch- of applicatiebeheer. Momenteel wordt bezien welke
rol bijvoorbeeld de schoolbegeleidingsdiensten en lerarenopleidingen kunnen
gaan spelen bij het ondersteunen van scholen bij de opzet van met name hun
applicatiebeheer. Uitgangspunt bij de berekeningen voor het onderhoud en beheer op schoolniveau
zijn de uitkomsten van de Europese aanbesteding. In het bestek LAN's en PC's
staan de eisen die aan het beheer worden gesteld. Op basis van de offertes
van de leveranciers is een inschatting gemaakt van de kosten van onderhoud
en beheer op het niveau van de school. Deze kosten zijn uitgedrukt in een
percentage van de aanschafprijzen en zijn vervolgens verwerkt in de rekenmodellen:  Nieuwe
computers15%  «Gebruikte» computers25% Servers25%  Printers25%  LAN's5% Bij het bepalen van de financiële gevolgen van het actieplan wordt
ervan uitgegaan dat de computers, servers en LAN's gemiddeld halverwege het
jaar aangeschaft worden. In het jaar van aanschaf wordt dus maar 50% van de
jaarlijkse onderhoud en beheerkosten meegenomen14.2.3.3. Ontwikkeling en koopkracht coursewareVia een traject van advisering door externen wordt op dit moment bezien
hoe de overheid kan bijdragen aan de ontwikkeling van educatieve software.
Het advies van Andersson, Elffers, Felix moet in juni 1998 gereed zijn. Daarnaast is Andersson, Elffers, Felix ook bezig met een advies over het
benodigde bedrag voor koopkracht courseware. Scholen moeten immers ook in
staat worden gesteld om in de toekomst courseware aan te kunnen schaffen.
In het actieplan «Investeren in voorsprong» is aangegeven dat
de koopkracht bij scholen voor aanschaf van digitale leermiddelen fors omhoog
zal gaan. Dit gebeurt door het beschikbaar stellen van extra overheidsmiddelen
en het herbestemmen door scholen van eigen middelen. Elke school die, onder
nog nader te formuleren voorwaarden, voorzien wordt van infrastructuur (computers
en netwerk) zal een bepaald bedrag per leerling krijgen voor de aanschaf van
digitale leermiddelen mits zij daar zelf ook een percentage bijlegt. In het
actieplan is daarbij aangegeven dat bijvoorbeeld gedacht wordt aan de volgende
constructie:– voor het PO en het HBO/LO f 25,– per leerling als de
school daar f 10,– bij doet;– voor de overige sectoren is deze verhouding f 40,–
op f 25,–.In het actieplan is nadrukkelijk gesteld dat er sprake is van een maximum
totaalbedrag zodat er geen open einde regeling ontstaat. Toepassing van bovengenoemde
bedragen per leerling leidt tot een structureel benodigd bedrag van circa
f 100 mln.Zoals reeds aangegeven wordt momenteel ook onderzoek verricht naar het
structureel benodigde bedrag voor koopkracht courseware. Andersson, Elffers,
Felix heeft aangegeven dat over drie jaar een bedrag van f 100 mln benodigd
zal zijn, maar dat over 5 jaar nog eens f 50 mln extra nodig zal zijn.
In afwachting van het definitieve advies, dat in juni 1998 opgeleverd zal
worden, is in de financiële doorrekening uitgegaan van circa f 100
mln structureel.In onderstaande tabel is aangegeven welke reeksen vooralsnog in het financiële
beeld zijn opgenomen voor de ontwikkeling en koopkracht van courseware. Daarbij
wordt ervan uitgegaan dat scholen in het eerste jaar na de impuls een vergoeding
voor koopkracht courseware ontvangen. Ontwikkeling
en koopkracht courseware19981999200020012002Ontwikkeling courseware PO, VO, BVE, HBO/LO41219193Koopkracht courseware PO, VO, BVE, HBO/LO 13315697Ontwikkeling en koopkracht courseware LNV 1112 4265176102Tabel 13: aantal leerlingen als basis voor de financiële doorrekening 2.3.4. EduNetEduNet is een onmisbare pijler in de ontwikkeling van ICT en het vormgeven
van beheer van computers en applicaties. Alle instellingen en schoolbegeleidingsdiensten
zullen worden aangesloten op EduNet. Ook zal een aantal andere organisaties
op EduNet aangesloten worden.Voor de pilot EduNet zijn de bedragen opgenomen zoals is overeengekomen
met Enertel: f 6 mln in 1998 en f 6 mln in 1999 (inclusief btw).
Met de pilot realiseert Enertel voor iedere voorhoedeschool ondermeer een
aansluiting via het CATV-net, een set IP-nummers die het mogelijk maakt toegang
te krijgen tot Internet-services en een set postbussen (voor e-mail). Op iedere
computerwerkplek in de aangesloten scholen zal EduNet te gebruiken zijn. Dat
betekent dat vanaf iedere werkplek waar een computer staat met de juiste specificaties,
informatie van het net gehaald kan worden en e-mailverkeer kan plaatsvinden.
Ook internet blijft bereikbaar voor de gebruiker, maar scholen krijgen de
mogelijkheid om via een bufferprogramma bepaalde onderdelen van
Internet ontoegankelijk te maken. Ook voor verkeer binnen het besloten EduNetsysteem
(bijvoorbeeld voor leerlingvolgsystemen) komen er voorzieningen om bepaalde
informatie- en communicatiemogelijkheden zonodig af te schermen. Behalve de
voorhoedescholen zullen ook de schoolbegeleidingsdiensten en 30 bibliotheken
aangesloten worden in de pilotfase. Mocht de pilot geen vervolg krijgen dan
treedt een vergoedingsbeding van f 17 mln in werking. In de berekeningen
is echter rekening gehouden met het volledig invoeren van EduNet.Het genoemde bedrag van f 17 mln is derhalve niet in het cijferbeeld
opgenomen.Naast de uitgaven voor de pilot is in 1998 f 4 mln gereserveerd voor
de technische begeleiding van voorhoedescholen, voor EduNet-verkeer, voor
de Edudisk en voor de helpdesk.In de raming is een structureel bedrag oplopend tot f 135 mln inclusief
btw opgenomen voor abonnements- en communicatiekosten. Dit bedrag is gebaseerd
op de huidige inzichten over de te verwachten uitgaven zoals die voortvloeien
uit de Europese aanbesteding. In de offerte Enertel is ook een prijsindexcijfer
afgesproken.Voor de eerste vier jaar is de verhoging vastgesteld op het CBS-prijsindexcijfer
voor gezinsconsumptie minus 3% en na vier jaar op het CBS-prijsindexcijfer
voor gezinsconsumptie minus 2%. Met deze bijstelling is in het financiële
beeld vooralsnog geen rekening gehouden.Om alle instellingen daadwerkelijk aan te kunnen sluiten op EduNet is
met ingang van 1999 jaarlijks f 10 mln geraamd. Voor de begeleiding van
de uitrol is met ingang van 1999 jaarlijks f 5 mln geraamd. Er moet immers
ook vastgesteld kunnen worden of de op landelijk niveau gemaakte contract-afspraken
met de leverancier worden nagekomen. Tevens dienen eventuele klachten, namens
de instellingen, ingediend te kunnen worden bij de leverancier. De wijze waarop
deze ondersteuning plaats kan vinden wordt nog nader bekeken.Voor de redactiefunctie EduNet is met ingang van 1999 jaarlijks een bedrag
opgenomen f 2 mln. Het gaat hierbij om de inhoudelijke kant van het EduNet;
het verspreiden van informatie via EduNet. 2.3.5. (Na-)scholing structureelZoals reeds in paragraaf 1 is aangegeven besteedt het project ICT in het
onderwijs veel aandacht aan de scholing van personeel. In het actieplan is
aangegeven dat leraren op termijn zelf moeten zorgen voor het bijhouden van
nieuwe kennis en vaardigheden. In dit opzicht verschillen zij niet van andere
professionele beroepsgroepen die ook zelf verantwoordelijk zijn voor bijscholing.
Er wordt in het actieplan dus uitsluitend uitgegaan van een eenmalige nascholingsimpuls
waarbij de onderwijsinstellingen ook zelf een bijdrage moeten leveren uit
de bestaande middelen voor na- en bijscholing.Gezien het belang van scholing voor de integratie van ICT in het onderwijs
en het feit dat bij sommige onderwijssectoren (PO en VO) de incidentele impuls
beperkt is tot een deel van het lerarenbestand wordt het wenselijk geacht
de investering in scholing niet te beperken tot een eenmalige impuls, maar
scholen ook structureel middelen beschikbaar te stellen. Daarbij wordt echter
wel verondersteld dat scholen ook zelf een bijdrage moeten leveren door een
deel van de bestaande middelen voor na- en bijscholing voor ICT aan te wenden.
In het voorliggende cijferbeeld is ervan uitgegaan dat elke school met ingang
van het eerste jaar na de incidentele impuls jaarlijks normatief f 10,–
per leerling ontvangt. 3. De resultaten van de financiële risico-analyse 3.1. De belangrijkste financiële risico'sIn deze paragraaf worden de belangrijkste financiële risico's, voorzover
op dit moment geïdentificeerd, nader toegelicht. De risico-analyse is
opgesteld uitgaand van het huidige beleidskader, binnen de nu gemaakte keuzes.
Een afwijking daarvan betekent dat opnieuw naar de cijfers moet worden gekeken. 3.1.1. BeheerconceptZoals eerder is aangegeven wordt het beheerconcept nog nader uitgewerkt.
Daarbij zullen ook de ervaringen van de voorhoedescholen betrokken worden.In het huidige beheerconcept wordt de technische beheerslast zoveel mogelijk
bij de leveranciers dan wel op landelijk niveau (helpdesk) neergelegd. Voor
de ondersteuning bij het applicatiebeheer wordt momenteel bezien in hoeverre
de schoolbegeleidingsdiensten en de lerarenopleidingen daarbij ondersteuning
kunnen bieden.Scholen krijgen geen uitbreiding van hun formatie voor technisch- en applicatiebeheer.
Wel krijgen ze hiervoor geld als onderdeel van de exploitatiekosten. Hiermee
zijn echter niet op elke school beheerders aan te stellen.Dit is één van de grootste risico's.In het algemeen kan gesteld worden dat het niet standaardiseren van de
werkplekken (waardoor gemengde omgevingen kunnen ontstaan) gevolgen heeft
voor het technisch beheer van de totale omgeving. Deze wordt dan gecompliceerder
voor het systeembeheer. De kans op gemengde omgevingen is vergroot doordat:1. de Europese aanbestedingsprocedure voor computers niet heeft geresulteerd
in een lijst van preferente leveranciers en iedereen nu bij verschillende
leveranciers kan kopen;2. – normatief – uit wordt gegaan van gedeeltelijke aanschaf
van «gebruikte» computers via de Stichting Computerbemiddeling;3. normatief verondersteld wordt dat een deel van de benodigde computers
reeds op de scholen aanwezig is. Overigens maakt punt 1 wel mogelijk dat bij
de aanschaf van nieuwe apparatuur aangesloten kan worden bij de reeds aanwezige
computers.De komende maanden zal het beheerconcept nader worden uitgewerkt. Daarbij
zal gebruik gemaakt worden van de ervaringen bij de voorhoedescholen. Ter
indicatie van de omvang van het risico wordt een grove inschatting gemaakt
van de uitgaven die het beschikbaar stellen van formatie voor beheer met zich
mee zou brengen.Uitgangspunt bij de berekening is het aantal scholen (in 1996 ongeveer
9000). Een gemiddelde systeembeheerder kost ongeveer f 60 000,–.
Indien per PO- en VO-school jaarlijks een kwart fte wordt toegekend voor applicatie-
en technisch beheer dan zijn de jaarlijkse uitgaven ongeveer gelijk aan f 132
mln. Omdat de scholen in de overige onderwijssectoren gemiddeld groter qua
omvang zijn wordt aan deze scholen jaarlijks een fte voor applicatie- en technisch
beheer toegekend. De kosten hiervan bedragen circa f 12 mln. Op deze
wijze wordt het risico ingeschat op ongeveer f 144 mln. 3.1.2. Gebruikte computers via de Stichting ComputerbemiddelingIn de berekeningen wordt ervan uitgegaan dat 20% van de computers via
de Stichting Computerbemiddeling wordt aangeschaft. Over de invulling van
deze 20% wordt nog nader overleg gevoerd met de Stichting Computerbemiddeling.
Daarbij gaat het om vragen als: welk type opgewaardeerde computer gaat naar
de scholen en tegen welke kostprijs kan deze opwaardering plaatsvinden. Wat
dat laatste betreft wordt in de berekeningen vooralsnog uitgegaan van een
bedrag van f 800,– (f 200,– meer dan nu om de computers
geschikt te maken voor het functioneren in een netwerk). Op korte termijn
zal de Stichting rapporteren over de prijsstelling van deze computers. Afhankelijk
van deze uitkomsten kan een definitief besluit genomen worden over de inzet
van computers van de Stichting Computerbemiddeling en de te hanteren prijs.Bij de berekening van de incidentele en structurele uitgaven wordt er
vanuit gegaan dat gedurende de impuls, maar ook na afloop van de impuls dergelijke
geschikte gebruikte computers voor de scholen beschikbaar zullen zijn.Indien blijkt dat geen geschikte gebruikte computers geleverd kunnen worden
dan zal alsnog een vergoeding voor nieuwe computers gegeven moeten worden.
In dat geval zullen de incidentele uitgaven circa f 80 mln hoger zijn.
De structurele uitgaven zullen naar verwachting circa f 9 mln hoger zijn
in de variant «zonder afschrijvingen en circa f 20 mln hoger zijn
in de variant «met afschrijvingen». 3.1.3. Prijsontwikkelingen computers en serversIn de financiële doorrekening is voor 1999 en latere jaren een prijsval
opgenomen ten aanzien van computers en servers. De prijsval van computers
komt overeen met de verwachtingen van het onderzoeksbureau IDC (zie paragraaf
2.2). Indien deze prijsval zich niet voordoet bedragen de incidentele meerkosten
circa f 28 mln. Deze hogere incidentele uitgaven hebben ook een doorwerking
naar de structurele uitgaven van circa f 4 mln structureel in de variant
«zonder afschrijvingen» en f 10 mln structureel in de variant
«met afschrijvingen».Wat betreft de prijs van een server wordt in de financiële doorrekening
een hogere prijsdaling verwacht. Indien deze prijsval zich niet voordoet bedragen
de incidentele meeruitgaven circa f 67 mln en de structurele meeruitgaven
f 17 mln in de variant «zonder afschrijvingen» en f 30
mln in de variant «met afschrijvingen». Echter, uit paragraaf
2.2 blijkt dat de incidentele uitgaven voor servers naar alle waarschijnlijkheid
iets te ruim zijn ingeschat. Immers, zonder rekening te houden met prijsontwikkelingen
zou het benodigd bedrag voor de aanschaf van servers circa f 248 mln
bedragen. De controle-berekening kwam uit op f 210 mln. Vandaar dat het
financiële risico ten aanzien van de servers qua incidentele uitgaven
geschat wordt op circa f 30 mln en qua structurele uitgaven op circa
f 9 mln in de variant «zonder afschrijvingen» en circa f 15
mln in de variant «met afschrijvingen». 3.1.4. Prijsstelling LAN'sVoor de LAN's is een lijst met preferred suppliers opgesteld. De prijzen
van de LAN's zijn in de berekeningen vastgesteld op f 776,– per
computer (inclusief btw). Uit de lijst van preferred suppliers blijkt een
grote bandbreedte in prijzen: van circa f 600,– per computer (instellingen
met minder dan 450 leerlingen; inclusief btw) tot f 1140,– per
computer (instellingen met meer dan 450 leerlingen: inclusief btw). De hoogte
van de prijs is vooral afhankelijk van het aantal aansluitpunten.
Het gemiddelde bedrag van f 776 is vooral bepaald door uit te gaan van
de veronderstelling uit het bestek voor de Europese aanbesteding dat 90% van
het aantal scholen relatief klein zijn (gemiddeld 30 aansluitpunten) en relatief
minder scholen met meer dan 30 aansluitpunten (10%). In de berekening van
de financiële consequenties van het actieplan wordt voor alle onderwijssectoren
uitgegaan van een gemiddelde prijs en een gemiddelde school. In de jaarlijks
op te stellen bestedingsplannen per onderwijssector zal rekening gehouden
moeten worden met de specifieke schoolkenmerken. PO-instellingen zullen over
het algemeen minder aansluitpunten hebben waardoor het aanleggen van het lokale
netwerk relatief goedkoper is dan f 776,– per computer15. In de andere onderwijssectoren kan het aanleggen
van lokale netwerken relatief duurder zijn dan f 776,– per computer
indien daar sprake is van meer aansluitpunten. In principe gaat het dan uitsluitend
om een verschuiving over de onderwijssectoren. Het financiële risico
zit in de aanname dat 90% van de scholen gemiddeld minder dan 30 aansluitpunten
heeft.Overigens wordt in het PO vaak gebruik gemaakt van (al dan niet gehuurde)
noodgebouwen. In principe is het mogelijk om de computers in deze noodgebouwen
te verbinden aan het lokale netwerk van het naastgelegen gebouw. Bij de bepaling
van het aantal servers in het PO is dan ook geen rekening gehouden met het
aantal noodgebouwen. Wel is het mogelijk dat de gemiddelde kosten voor de
bekabeling van deze computers hoger worden (er moeten bijvoorbeeld dikkere
kabels komen).Nog bezien moet worden wat de effecten hiervan heeft op de prijs.Indien alleen maar «dure» LAN's moeten worden aangeschaft
in het VO, BVE, HBO/LO, LNV en voor PO uitgegaan wordt van het gemiddelde
bedrag van f 776 dan zou dit een maximale extra incidentele uitgavenpost
betekenen van circa f 45 mln.In de structurele situatie bedragen de extra uitgaven circa f 3 mln
in de variant «zonder afschrijvingen» en f 8 mln in de variant
«met afschrijvingen». 3.1.5. Koopkracht coursewareZoals ook reeds in paragraaf 2.3.3 is aangegeven wordt door Andersson,
Elffers, Felix onderzoek verricht naar de benodigde middelen voor koopkracht
courseware. In het financiële beeld is vooralsnog uitgegaan van een structureel
benodigd bedrag van f 100 mln. Dit bedrag komt overeen met het bedrag
dat volgens Andersson, Elffers, Felix nodig zal zijn over 3 jaar. Echter,
op de langere termijn (5 jaar) zal een hoger bedrag nodig zijn. Uit vergelijkende
studies blijkt namelijk dat na een aantal jaren de investeringen in software
toenemen (naar verwachting tot circa f 150 mln) en de investeringen in
scholing en hardware afnemen.Inmiddels heeft Andersson, Elffers, Felix (AEF) een analogiestudie uitgevoerd
in kennisintensieve omgevingen in andere sectoren en in het buitenland. Gekeken
is naar het aandeel van software in de beschikbare budgetten. Op grond van
de voorlopige resultaten van de analogiestudie komt AEF tot een jaarlijks
benodigd bedrag voor educatieve software van f 125 mln. Voor het definitieve
advies van AEF over educatieve software wordt nog een expert-meeting belegd
en vindt nog een onderzoek plaats naar de marktsituatie. Het definitieve advies
volgt in juni. Op grond van het voorgaande wordt het financiële risico
ingeschat op tenminste f 25 mln. 3.1.6. StelpostenIn de financiële doorrekening is een tweetal stelposten opgenomen.
Dit betreft de raming van de uitgaven voor het procesmanagement ICT en de overige programmakosten. In paragraaf 1.1 is reeds aangegeven dat
de raming van deze uitgaven afhankelijk is van de wijze waarop de vervolgstappen
vormgegeven worden. Omdat daarover op dit moment nog geen duidelijkheid bestaat
is vooralsnog een stelpost opgenomen. Het uiteindelijk benodigde bedrag kan
hiervan afwijken. Het financiële risico hierbij is echter om bovengenoemde
reden op dit moment nog niet in te schatten. 3.1.7. Variant «zonder afschrijvingen»In de variant «zonder afschrijvingen» wordt aan de scholen
geen vergoeding beschikbaar gesteld voor de vervanging van de apparatuur.
Bij deze variant zou het Rijk na afloop van de afschrijvingsperiode weer zorg
zou moeten dragen voor de aanschaf van nieuwe apparatuur. 3.1.8. Samenvattend overzicht belangrijkste risico's  incidenteelstructureel
«zonder afschrijving»structureel«met afschrijving»Beheerconcept0144144 Gebruikte computers SCB80921Prijsontwikkeling computers28410 Prijsontwikkeling
servers30915 Prijsstelling LAN's4538Koopkracht courseware02525 Stelposten
(PM/ICT/overig)p.m.00 Totaal183194223Tabel 14: samenvattend overzicht belangrijkste risico's 3.2. Overige financiële risico's 3.2.1. Materiële- en huisvestingsvoorzieningenIn de doorrekening van de financiële gevolgen van het project ICT
wordt geen rekening gehouden met uitgaven voor bijvoorbeeld de aanpassing
van huisvestingsvoorzieningen en aanpassing/aanschaf van meubilair. Deze aanpassingen
kunnen noodzakelijk zijn om te voldoen aan de arbowetgeving. De SER acht het
van belang dat in de doorrekening van de structurele kosten ook rekening gehouden
wordt met dit soort indirecte kosten (Advies Informatie- en communicatietechnologie
en onderwijs). Het achterwege laten van deze investeringen/exploitatie vergroot
volgens de SER de kans op marginaal gebruik van computers.In de financiële doorrekening is er echter vanuit gegaan dat de lump
sum-bekostiging voor de materiële uitgaven vooralsnog voldoende is om
dergelijke kosten op te kunnen vangen. In het kader van de structurele uitgaven
van de ICT-impuls wordt deze lump sum opgehoogd in verband met een vergoeding
voor onderhoud en beheer en, in de variant «met afschrijvingen»
met een vergoeding voor afschrijvingen.Vooralsnog wordt een reservering voor aanpassing van huisvestingsvoorzieningen,
mede op basis van ervaringen in het buitenland, niet noodzakelijk geacht.
Aan de hand van de eerste ervaringen van de voorhoedescholen zal bezien worden
of zich significante problemen voordoen op het gebied van huisvesting. 3.2.2. Reeds aanwezige, geschikte computersIn de financiële doorrekening wordt ervan uitgegaan dat elke school
ultimo 1997, normatief een aantal geschikte computers heeft. De scholen ontvangen
voor deze computers via hun materiële bekostiging al een exploitatievergoeding.
Echter, de hoogte van deze vergoeding kan afwijken van hetgeen in het kader
van ICT geraamd wordt. Zo geldt voor het primair onderwijs een afschrijvingstermijn
van 7 jaar (in plaats van 5) en wordt een relatief laag bedrag voor onderhoud
en beheer (inclusief exploitatievergoeding) toegekend. Zou dit gelijkgetrokken
worden dan zouden de meeruitgaven met betrekking tot primair onderwijs circa
f 4 mln structureel bedragen. 3.2.3. LeerlingenramingUitgangspunt voor de berekening is de concept-Referentieraming 1998 voor
teldatum 1 oktober 2001. Wijzigingen in de bevolkingsprognose en relatieve
onderwijsdeelname per schoolsoort kunnen in de toekomst leiden tot een aanpassing
van de leerlingenraming. 3.2.4. Reservering speciale apparatuur (voortgezet) speciaal
onderwijsIn het financiële beeld is een reservering opgenomen van f 10
mln voor aangepaste ICT-voorzieningen voor (v)so groep 2/3. Deze uitgaven
lopen ook mee bij de berekening van de structurele uitgaven. Momenteel wordt
een advies voorbereid over het karakter van de aangepaste voorzieningen en
de prijsstelling daarvan. De resultaten hiervan kunnen leiden tot een bijstelling
van de geraamde incidentele en structurele uitgaven. 3.2.5. EduNetIn de offerte Enertel is ook een prijsindexcijfer afgesproken. Voor de
eerste vier jaar is de verhoging vastgesteld op het CBS-prijsindexcijfer voor
gezinsconsumptie minus 3% en na vier jaar op het CBS-prijsindexcijfer voor
gezinsconsumptie minus 2%. Met deze bijstelling is in het financiële
beeld vooralsnog geen rekening gehouden.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Door de afronding op hele miljoenen treden afrondingsverschillen op. Het
financiële overzicht is dusdanig opgesteld dat de einduitkomsten per
jaar overeenkomen met de detail-berekeningen. Op onderdelen kan daardoor sprake
zijn van afrondingsverschillen tussen de gepresenteerde cijfers en de detail-berekeningen.XNoot4Door de afronding op hele miljoenen treden afrondingsverschillen op. Het
financiële overzicht is dusdanig opgesteld dat de einduitkomsten per
jaar overeenkomen met de detail-berekeningen. Op onderdelen kan daardoor sprake
zijn van afrondingsverschillen tussen de gepresenteerde cijfers en de detail-berekeningen.XNoot6Door de afronding op hele miljoenen treden afrondingsverschillen op. Het
financiële overzicht is dusdanig opgesteld dat de einduitkomsten per
jaar overeenkomen met de detail-berekeningen. Op onderdelen kan daardoor sprake
zijn van afrondingsverschillen tusen de gepresenteerde cijfers en de detail-berekeningen. XNoot9Rapport «Toekomst en kwaliteit van computergebruik in het basisonderwijs»
(OCTO, 1997). XNoot10In het financiële beeld is rekening gehouden met een vergoeding voor
interne netwerken voor de schoolbegeleidingsdiensten. De hoogte van deze vergoeding
wordt uitsluitend gerelateerd aan de computers die door OCenW vergoed worden.XNoot11In het financiële beeld is rekening gehouden met een vergoeding voor
servers voor de schoolbegeleidingsdiensten. Hierbij wordt uitgegaan van 1
super-computer per SBD. XNoot13Inmiddels is richting de instellingen gemeld dat de vergoeding voor structurele
uitgaven voor 1998 eerst in 1999 beschikbaar zal worden gesteld. Dit is ook
als zodanig in de tabel in paragraaf 3.1. waarin de variant «met afschrijvingen»
is opgenomen verwerkt (in 1999 vindt dus een inhaalslag plaats).XNoot14Inmiddels is richting de instellingen gemeld dat de vergoeding voor structurele
uitgaven voor 1998 eerst in 1999 beschikbaar zal worden gesteld. Dit is ook
als zodanig in de tabel in paragraaf 3.1. verwerkt (in 1999 vindt dus een
inhaalslag plaats).XNoot15In de brief van 10 april 1998 zijn de voorhoedescholen PO geïnformeerd
over de richtbedragen die de scholen als berekeningsgrondslag kunnen
hanteren bij de opstelling van de financiële raming behorende bij het
projectplan. Voor lokale netwerken wordt hierbij een richtbedrag van f 775
per computer genoemd. In het licht van het voorgaande mag gesteld worden dat
dit bedrag feitelijk te hoog is. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25733-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl