Wijz. Elektriciteitswet 1998 t.b.v. stellen nadere regels t.a.v. netbeheer en levering aan beschermde afnemers; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26303, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

18-02-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26303 nr. 7

16-02-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHoofdstuk 1. AlgemeenHoofdstuk 2. Duurzame energie en energiebesparingsprojectenHoofdstuk 3. Warmte-krachtkoppelingHoofdstuk 4. EuropaHoofdstuk 5. Artikelsgewijze toelichting Artikel 1: BegripsbepalingenArtikel 5: Dienst uitvoering en toezicht Elektriciteitswet
(Dte)Artikel 6: Verdeling bevoegdheden minister / directeur
DteArtikel 10: Aanwijzing van netbeheerdersArtikel 15: Ontheffing van aanwijzing netbeheerdersArtikel 15 en 61Artikelen 24a en 24b: Reserveren van capaciteit netwerkArtikel 25: TariefstructurenArtikelen 25a en 25b: Aansluittarief, cascadestelselArtikel 25c: SysteemdienstenArtikel 26b: Positie representatieve organisatiesArtikel 27: TarievenArtikelen 27 en 41: TarievenArtikel 27a: OutputsturingArtikel 36: LeveringsvergunningArtikel 39: LeveringsplichtArtikelen 40 en 41: Tarieven kleinverbruikersArtikel 51: TerugleververgoedingArtikel 62: BeroepArtikel 70 en 71: PrivatiseringArtikelen 75 tot en met 77c: Niet-marktconforme kosten A. Bijdrage in niet-marktconforme kostenB. VerdelingsregelingC. Aandelen in het landelijk hoogspanningsnetArtikel III: Programma-verantwoordelijkheidArtikelen IV en V: Tarieven 1999Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26303Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 166 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 303Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van het stellen
van nadere regels ten aanzien van het netbeheer en de levering van elektriciteit
aan beschermde afnemersnr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 16 februari 1999De vaste commissie voor Economische Zaken heeft vele indringende vragen
gesteld over het wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998.
Deze vragen geven mij een goede gelegenheid om diverse belangwekkende onderdelen
van het voorstel opnieuw te belichten en door mij voorgestelde keuzes nader
te motiveren. In onderstaande beantwoording zal ik vragen die betrekking hebben
op hetzelfde onderwerp, in een keer behandelen als dat in positieve zin bijdraagt
aan de lijn van het betoog. Mede naar aanleiding van diverse vragen van de
vaste commissie stel ik een aantal aanpassingen van het wetsvoorstel voor,
die zijn opgenomen in de nota van wijziging. Daarin zijn ook opgenomen de
bij brief van 4 februari 1999 aangekondigde regels voor de verdeling van de
verplichtingen die op de productiesector rusten in het kader van de Overeenkomst
van Samenwerking. Hoofdstuk 1. AlgemeenHet verheugt mij dat de leden van de PvdA-fractie op veel punten met instemming
kennis namen van het wetsvoorstel, ook wat betreft het meerderheidsbelang
dat de Staat in het landelijk hoogspanningsnet zal krijgen. Deze leden spraken
evenwel in dit verband hun verbazing uit over het feit dat zelfs bij de geringste
private deelneming in productiebedrijven de vrijstelling van de vennootschapsbelasting
(vpb) geheel wegvalt. Ook de leden van de VVD-fractie gaven aan dat de onduidelijkheid
rond de gefaseerde invoering van de vpb zo snel mogelijk moet worden opgelost.
De leden van de D66-fractie vroegen of de Ministeries van Financiën en
Economische Zaken tot overeenstemming zijn gekomen over een oplossing.Ik ben het eens met de opmerking dat de beoogde ingroeiregeling voor de
vpb een ongewenst neveneffect heeft. De overgangsmaatregel in artikel 68 van
de Elektriciteitswet 1998 voorziet in een gefaseerde invoering van de vennootschapsbelasting
voor energiebedrijven. Op het moment dat bedrijven echter één
aandeel buiten de kring van huidige aandeelhouders van provincies en gemeenten
zouden brengen, worden zij alsnog meteen volledig vpb-plichtig. Dit betekent
een belemmering voor de privatisering van energiebedrijven, terwijl ik die
mogelijkheid, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan, juist wil openhouden. Na overleg met de Minister van Financiën is besloten om een overgangsregeling
op te stellen, waarbij de belemmering met betrekking tot de vervreemding van
aandelen buiten de kring van huidige aandeelhouders wordt opgeheven. Ik ben
van mening dat deze regeling voor de bedrijven de voordelen biedt van een
geleidelijke invoering, terwijl hun tegelijkertijd de mogelijkheid wordt geboden
om, na daartoe verkregen goedkeuring, aandelen aan marktpartijen te vervreemden.
Over de preciese uitwerking alsmede de looptijd van de regeling zal nader
overleg plaatsvinden met de Europese Commissie in Brussel.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de consequenties van het feit
dat het tijdpad tot 19 februari 1999 voor de implementatie van de elektriciteitsrichtlijn
niet wordt gehaald.Omdat een overschrijding van de implementatietermijn van de elektriciteitsrichtlijn
zou kunnen leiden tot schadeplichtigheid van de Nederlandse staat, is ervoor
zorg gedragen dat het op 19 februari 1999 geldende systeem van elektriciteitsvoorziening
in overeenstemming is met de richtlijn. Enerzijds is daartoe de Elektriciteitswet
1998 zoveel mogelijk in werking getreden. Anderzijds gelden de met de richtlijn
sporende bepalingen uit de Elektriciteitswet 1989 nog. Een overschrijding
van de implementatietermijn doet zich dan ook niet voor. Concreet ziet het
systeem er als volgt uit.Overeenkomstig de richtlijn is bepaald dat er netbeheerders voor het hoogspanningsnet
en voor de overige netten moeten worden aangewezen. Deze netbeheerders zijn
inmiddels aangewezen en de instemming met de aanwijzingen zal naar verwachting
binnenkort verleend kunnen worden. De taken van de netbeheerders zijn aangeduid
in artikel 16 van de Elektriciteitswet 1998, dat in werking is getreden. Het
aansluiten van afnemers op het net en het uitvoeren van elektriciteitstransport
zijn twee taken die worden uitgevoerd met inachtneming van de Elektriciteitswet
1989, totdat dit wetsvoorstel tot wet is verheven. De overige taken vinden
plaats op grond van de nieuwe wet. In overeenstemming met de richtlijn is
de elektriciteitsmarkt opengesteld doordat vrije afnemers het recht hebben
zelf elektriciteit in te kopen. De invoer en uitvoer van elektriciteit geschiedt
met inachtneming van de reciprociteitsbepalingen. De verlening van vergunningen
voor elektriciteitscentrales vindt plaats op basis van de Wet op de Ruimtelijke
Ordening en de Wet milieubeheer. Onafhankelijke producenten en zelfopwekkers
hebben het recht om directe lijnen aan te leggen, waarvoor zij ook een ontheffing
kunnen verkrijgen van de plicht een netbeheerder aan te wijzen. Het toezicht
op de nettoegang en de beslechting van geschillen worden uitgevoerd door de
Dienst uitvoering en toezicht Elektriciteitswet (Dte) en de Nederlandse mededingingsautoriteit
(Nma).Hoewel de verplichtingen van de elektriciteitsrichtlijn dus worden nageleefd,
is het voor het goed functioneren van het systeem ter uitwerking van de richtlijn
wel van groot belang dat dit wetsvoorstel tot wet wordt verheven. Daarmee
wordt namelijk de gecompliceerde situatie opgeheven waarin twee elektriciteitswetten
naast elkaar bestaan. Die samenloop kan onduidelijkheid creëren voor
netbeheerders, leveranciers, producenten en afnemers.De leden van de VVD-fractie hechtten waarde aan het in de memorie van
toelichting neergelegde principe dat beschermde afnemers evenredig moeten
kunnen profiteren van de verwachte efficiencyverbeteringen, net als vrije
afnemers. Zij vroegen of dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren. Evenals de leden van de VVD-fractie hecht ik er veel waarde aan dat de
beschermde afnemers in evenredige mate profiteren van de liberalisering. Het
instrumentarium van de tariefvaststelling legt juist hierop veel nadruk. Indien
het wetsvoorstel halverwege dit jaar tot wet wordt verheven, zal reeds volgend
jaar met de nieuwe tariefsystematiek worden gewerkt en invulling
gegeven worden aan het bovengenoemde principe. In de beantwoording van specifieke
vragen met betrekking tot die systematiek wordt dit uiteengezet.De leden van de CDA-fractie vroegen een garantie dat de leveringszekerheid
en de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening in de toekomst gewaarborgd
zijn, in het bijzonder na de privatisering van de productiebedrijven. Heeft
de Nederlandse consument te vrezen voor «koude voeten»? Welke
sturingsinstrumenten resten de minister nog, zo vroegen de hier aan het woord
zijnde leden.In een geliberaliseerde markt zullen aanbieders alles in het werk stellen
om een sterke positie op te bouwen op de markt. De sleutel daarvoor ligt in
het bieden van een kwalitatief en kwantitatief goed aanbod aan hun afnemers.
Ik ben dan ook van oordeel dat in het nieuwe stelsel meer prikkels aanwezig
zijn om de consument goed te bedienen dan in de situatie van een monopolie.
De ontwikkelingen op andere geliberaliseerde markten onderschrijven in zijn
algemeenheid deze benadering. Daar komt bij dat de wet belangrijke waarborgen
biedt om de leveringszekerheid te garanderen. Ik wijs allereerst op de centrale
positie van het netbeheer. De netbeheerders hebben tot taak de betrouwbaarheid
van het net in stand te houden. De Dte zal daarop toezien. Ten tweede wijs
ik op de wijze waarop de beschermde afnemers worden beleverd door vergunninghouders
en op het daarbij tot 2007 geregelde tarieftoezicht. Deze vergunninghouders
moeten op grond van artikel 46 van de wet aangeven op welke wijze zij zorg
zullen dragen voor de belevering van beschermde afnemers. Tenslotte wijs ik
op de voorziene evaluatiemomenten via het energierapport en op de periodieke
evaluatie van de wet zelf. Concluderend meen ik dat de leveringszekerheid
met dit wetsvoorstel voldoende is gewaarborgd en dat de gekozen opzet voldoende
mogelijkheden bevat om zo nodig tijdig bij te sturen. De eventuele privatisering
van energiebedrijven, waarvoor overigens voorlopig nog mijn instemming moet
worden gevraagd, doet daar niets aan af.Naar de mening van de leden van de CDA-fractie draagt het wetsvoorstel
op belangrijke onderdelen nog steeds het karakter van een raamwet. Inhoudelijke
uitgangspunten op basis waarvan tarieven en voorwaarden zijn opgesteld, zijn
volgens deze leden als zodanig niet in het wetsvoorstel opgenomen. Zij vroegen
een reactie op de constatering dat dit niet aansluit bij de wens van het parlement
inhoudelijk bij de vaststelling van deze onderwerpen betrokken te zijn.De liberalisering van de elektriciteitsmarkt en het opzetten van een effectief
systeem van overheidstoezicht zijn dynamische processen. Daarbij verloopt
de invulling van de tariefstructuren en de voorwaarden voor elektriciteitstransport
parallel aan de ontwikkeling van de Europese markt en het herstructureringsproces
van de bedrijven. Als het al mogelijk zou zijn om deze structuren en voorwaarden
in de wet vast te leggen, zou dit het proces verstarren. Bovendien zou de
wet dan naar verwachting regelmatig aangepast moeten worden als de omstandigheden
wijzigen. De kwalificatie van «raamwet» voor het wetsvoorstel
kan ik overigens niet delen. Van een raamwet is sprake als in die wet in belangrijke
mate regelgevende bevoegdheden worden gecreëerd voor lagere wetgevers.
Dit is niet het geval, te meer daar de belangrijkste algemene maatregel van
bestuur die op grond van de Elektriciteitswet 1998 kon worden vastgesteld
is vervangen door dit wetsvoorstel. Wel geeft het wetsvoorstel de directeur
van de Dte belangrijke bevoegdheden, namelijk het vaststellen van de tariefstructuren,
tarieven en voorwaarden voor de toegang tot het net binnen de door de wet
gestelde voorwaarden, en het toezicht houden op de naleving van de wet. Deze
bevoegdheden worden procedureel en inhoudelijk genormeerd. Procedureel, omdat
netbeheerders voorstellen moeten doen aan de directeur, omdat overleg is voorgeschreven met de relevante marktpartijen en omdat rechtsbescherming
openstaat tegen de genomen uitvoeringsbesluiten. Inhoudelijk, doordat in de
artikelen 25 tot en met 27b een groot aantal normen staat waaraan de tariefstructuren,
voorwaarden en tarieven moeten voldoen. Deze normen kunnen worden gezien als
concretisering van de Mededingingswet. Daarom moet op grond van de artikelen
6 en 8 van het wetsvoorstel de directeur van de Dte zijn besluiten afstemmen
met de directeur-generaal van de Nma plaatsvinden. Hetzelfde geldt mutatis
mutandis voor de bevoegdheden van de minister voor het vaststellen van de
tarieven voor de levering door vergunninghouders aan de beschermde afnemers.Ik meen dan ook dat de Tweede en Eerste Kamer inhoudelijk kunnen ingaan
op voornoemde onderwerpen. Het parlement blijft ook later op een aantal wijzen
betrokken bij de liberalisering van de elektriciteitsmarkt. De directeur van
de Dte zal jaarlijks zijn verslag aan de Minister van Economische Zaken aanbieden,
die het verslag ter kennis brengt aan de kamers. De Minister van Economische
Zaken zal voorts nog dit jaar in het eerste energierapport ingaan op de ontwikkelingen.
Ook wordt de wet binnen vier jaar geëvalueerd.Het wettelijk reguleren van alle aspecten van de tariefstructuren, tarieven
en voorwaarden zou de wet buitengewoon gedetailleerd en omvangrijk maken en
zou als gezegd een verstarrend effect hebben. Ik wijs in dit verband ook op
de structuur van de wetgeving in de andere lidstaten van de Europese Unie.
De wetgeving van andere EU-lidstaten laat een duidelijk grotere discretionaire
ruimte aan de toezichthouder voor de invulling van de structuur van de elektriciteitsvoorziening
en is aanmerkelijk minder gedetailleerd dan de Nederlandse elektriciteitswetgeving,
zoals aangepast met dit wetsvoorstel.Het cascadestelsel dat door de leden van de CDA-fractie wordt genoemd,
komt niet tot uitdrukking in het wetsvoorstel zelf, omdat het mogelijk moet
zijn dat de netbeheerders een ander, beter stelsel voorstellen. De wet moet
dat niet verhinderen. De programma-verantwoordelijkheid wordt, gelet op het
belang daarvan, wel in het wetsvoorstel genoemd (artikel 26, tweede lid, en
artikel III), zij het dat ook hier de inhoudelijke uitwerking sterk afhankelijk
is van de deskundige inzichten van de Dte en van de marktpartijen zelf.De leden van de CDA-fractie vroegen om aan te geven welke inzichten aan
het Elektriciteitsbesluit en daarmee aan dit wetsvoorstel ten grondslag liggen.
Ook wilden zij weten in hoeverre deze inzichten bij het redigeren van het
wetsvoorstel zijn gewijzigd.De inzichten waar deze leden naar vroegen, staan uitgebreid verwoord in
het algemeen deel van de memorie van toelichting, dat is overgenomen uit de
nota van toelichting bij het ontwerp-Elektriciteitsbesluit. Daarbij is een
aantal wijzigingen doorgevoerd. Sommige elementen van de regeling in het Elektriciteitsbesluit
waren namelijk te gedetailleerd voor een regeling in de wet, zoals de uitgebreide
«inhoudsopgave» van de voorwaarden. Andere elementen zijn aangepast
omdat nader overleg met belanghebbenden en het advies van de Raad van State
tot de conclusie leidden dat wijziging op die punten nodig was. Bovendien
is het wetsvoorstel op sommige punten uitgebreid ten opzichte van het Elektriciteitsbesluit,
bijvoorbeeld wat betreft het vaststellen van de afnemers die op grond van
artikel 1, tweede lid, van de wet niet als beschermde afnemers worden aangemerkt
of wat betreft de regeling voor de afwikkeling van niet-marktconforme verplichtingen
van de productiesector uit het verleden. Deze wijzigingen brengen echter geen
verschil in de centrale gedachte achter het Elektriciteitsbesluit dat de regulering
van de nettoegang een taak is voor de overheid en dat de netbeheerders moeten
samenwerken en met de marktpartijen moeten overleggen om goede tariefstructuren,
tarieven en voorwaarden voor te stellen. Daarbij ligt de eindverantwoordelijkheid
voor de vaststelling van de desbetreffende besluiten bij de directeur van
de Dte.De leden van de CDA-fractie vroegen of de in het verleden zo vaak benadrukte
noodzaak van spoed ook nu opgeld doet.Er is een aantal redenen aanwezig waarom ik een spoedige afronding van
dit wetsvoorstel noodzakelijk acht. Op dit moment is de Elektriciteitswet
1998 gedeeltelijk in werking, naast de Elektriciteitswet van 1989. De samenloop
van deze wetten leidt, zoals reeds opgemerkt, op een aantal gebieden tot onduidelijke
situaties. Een voorbeeld daarvan is het tarieventoezicht dat noodzakelijkerwijs
nog plaatsvindt op basis van de «oude wet». Invoering van dit
wetsvoorstel als het tot wet verheven is zal hieraan een einde maken en zal
er onder meer toe leiden dat een op het belang van beschermde afnemers gericht
tarievenbeleid gevoerd zal worden. Daarbij komt dat op dit moment het feitelijke
liberaliseringsproces in volle gang is, nieuwe aanbieders zich in hoog tempo
op de markt vestigen en de handel tussen Europese landen sterk toeneemt. Tegen
die achtergrond zal de elektriciteitsbeurs (Amsterdam Power Exchange) binnenkort
van start gaan. Gelet op de invoeringstijd die nog nodig is nadat het wetsvoorstel
tot wet is verheven en in werking is getreden, acht ik het dringend gewenst
dat de wet halverwege dit jaar in werking treedt. Alleen dan is verzekerd
dat in het kalenderjaar 2000 gewerkt kan worden met de nieuwe wettelijke systematiek.
Vooruitlopend op die effectuering zullen de netbeheerders en vergunninghouders
namelijk voorstellen moeten ontwikkelen voor tariefstructuren en voorwaarden.
Daarbij is overleg met marktpartijen vereist. Uiteindelijk zal de Dte deze
voorstellen moeten toetsen en de tariefstructuren, tarieven en voorwaarden
voor het netbeheer vaststellen. Voor de vaststelling van de tarieven voor
de levering van elektriciteit aan beschermde afnemers is de minister bevoegd.
Spoedige invoering van de wetgeving is derhalve noodzakelijk om dit proces
voor 1 januari 2000 op een zorgvuldige wijze te doorlopen.In hun algemene betoog over het wetsvoorstel vroegen de leden van de D66-fractie
of de wetgeving met betrekking tot het gebruik van beeldmerk en naam Nederlandse
energiebedrijven op achterstand plaatst in de concurrentiestrijd op de energiemarkt.
Daarbij merkten zij op van mening te zijn dat commerciële en monopolie
taken strikt gescheiden dienen te blijven.Op grond van artikel 12, vierde lid, van de Wet energiedistributie is
het gebruik van naam en beeldmerk door een dochter- of groepsmaatschappij
van de rechtspersoon aan wie het distributiebedrijf toebehoort verboden, voor
zover dat gebeurt op een wijze waardoor verwarring bij het publiek te duchten
is over de herkomst van goederen en diensten. Het gebruik van naam en beeldmerk
van het moederbedrijf door een dochter- of groepsmaatschappij is dus niet
in het algemeen verboden en wat dat betreft is dus ook geen sprake van achterstand.
Bovendien wijs ik erop dat het voorschrift is ingegeven door het feit dat
de bedrijven waarvoor het (beperkte) verbod geldt in Nederland ook niet-commerciële
diensten verlenen, te weten netbeheer en levering aan beschermde afnemers.
Daarin onderscheiden zij zich van buitenlandse bedrijven die in Nederland
alleen vrije marktactiviteiten verrichten.De leden van de fractie van D66 vroegen om een reactie naar aanleiding
van de bevindingen in het Booz Allen & Hamilton rapport over de opkomst
van multi-utilities. Zij vroegen in hoeverre naar aanleiding van deze bevindingen
voornemens bestaan het herstructureringsproces actief te beïnvloeden.Met de studie van Booz, Allen & Hamilton zijn de sterke en zwakke
punten van het Nederlandse (energie)bedrijfsleven en de mogelijkheden en bedreigingen om multi-utilities te vormen, in kaart gebracht. Het daadwerkelijk
tot stand brengen van ondernemingen of allianties met een multi-utility karakter
is de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven zelf. De overheid heeft daarin
geen andere rol dan het opstellen en handhaven van een wettelijk kader waarbinnen
deze ontwikkeling dient plaats te vinden. Ik acht het uiteraard wel van belang
dat Nederlandse bedrijven zoveel mogelijk gelijke kansen hebben als buitenlandse
bedrijven om zich als multi-utility te manifesteren en dat zij niet in onevenredige
mate belemmerd worden door onze nationale wet- en regelgeving. Om een beeld
te kunnen vormen van de belangstelling voor het concept multi-utility is de
rapportage van Booz-Allen & Hamilton recentelijk aan de energiesector,
het overige bedrijfsleven en vertegenwoordigers van consumentenorganisaties
voorgelegd met een aantal concrete vragen en verzoeken om reactie. In de komende
tijd zal de aandacht gericht blijven op beperkende en faciliterende randvoorwaarden
die voor Nederlandse ondernemingen voortvloeien uit de wet- en regelgeving.
Over mogelijke beleidsinitiatieven op dit vlak zal overleg met de Tweede Kamer
plaatsvinden.De leden van de D66-fractie vroegen naar de nadelen van een integrale
energiewet in vergelijking met de gemaakte keuze voor een Elektriciteitswet
en een aparte Gaswet.Voor de liberalisering van de elektriciteits- en gasmarkten zijn volgtijdelijk
verschillende Europese richtlijnen tot stand gekomen. Die richtlijnen hebben
op onderdelen een verschillende inhoud en hebben een verschillende datum van
inwerkingtreding. Een keuze voor een integrale Energiewet zou daarop onvoldoende
hebben aangesloten. Bovendien is een aantal regels in de Elektriciteitswet
1998 duidelijk voor een overgangsperiode bedoeld. Daarbij moet gedacht worden
aan de regels in de wet die geleidelijkheid waarborgen bij de liberalisering
van de elektriciteitsmarkt, alsook aan de regels voor in- en uitvoer van elektriciteit.
Ook het in dit voorjaar bij de Tweede Kamer in te dienen voorstel voor de
Gaswet zal voor een deel regels bevatten die betrekking hebben op een overgangsperiode
waarin geleidelijk liberalisatie van de markt plaatsvindt. Een brede Energiewet
zou daarentegen meer het karakter hebben van een consolidatie, waarin voor
een langere termijn regels voor verschillende energiemarkten kunnen worden
neergelegd. Om genoemde redenen is thans niet gekozen voor een integrale Energiewet.
Het ligt evenwel voor de hand bij de eerste evaluatie van de Elektriciteitswet
1998 in 2002, wanneer ook de wetgeving voor de gasmarkt naar verwachting al
enige tijd in werking zal zijn, te bezien of integratie van de wetten voor
de verschillende energiedragers aan de orde kan zijn.De leden van de D66-fractie vroegen in hoeverre het toezicht op de kosten
van netwerkactiviteiten verschilt met het toezicht zoals geformuleerd in de
nieuwe Gaswet. Indien er verschillen bestaan, zo vroegen zij, leidt dit dan
niet tot oneerlijke concurrentieverhoudingen tussen geïntegreerde distributiebedrijven
en bedrijven die zich slechts met één product bezighouden.Vooraf wil ik opmerken dat de laatste categorie, de monogasbedrijven,
nog slechts een klein aantal bedrijven betreft.Zowel in de Elektriciteitswet 1998 als in het binnenkort bij de Kamer
in te dienen voorstel voor een Gaswet is vastgelegd dat tarieven worden vastgesteld
aan de hand van een formule. Een belangrijk element uit deze formule is de
korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering door netbeheerders,
onderscheidenlijk gasbedrijven. De formule geldt, wat elektriciteit betreft,
zowel voor het transporttarief (artikel 17a) als voor de levering aan beschermde
afnemers (artikel 41). In het eerste geval stelt de directeur van de Dte de
tarieven vast, in het tweede geval is dat de Minister van Economische Zaken.
In de ontwerp-Gaswet is voor het vaststellen van de tarieven voor
de levering aan beschermde afnemers gekozen voor hetzelfde systeem als bij
elektriciteit. Dit betekent dat de minister de tarieven vaststelt aan de hand
van een soortgelijke formule als bij elektriciteit, inclusief de voorziene
efficiency-korting. De nettarieven worden in de ontwerp-Gaswet niet vastgesteld
door de overheid, maar komen tot stand in onderhandeling tussen partijen.
Voor zover nodig beslecht de Nma daarbij gerezen geschillen. Het is goed mogelijk
dat de Nma daarbij vergelijkbare uitgangspunten hanteert als die waar de Elektriciteitswet
1998 van uit gaat. Zo kan het mogelijke materiële verschil in nettarieven
gering zijn. Er zal, mede gelet op de opbouw van de tariefstructuur voor de
levering aan beschermde afnemers, geen sprake zijn van oneerlijke concurrentieverhoudingen
tussen geïntegreerde distributiebedrijven en monogasbedrijven.De leden van de GroenLinks-fractie opperden dat de liberalisering en de
invoer van elektriciteit onbedoeld leiden tot bevordering van kernenergie
of van productie van elektriciteit door bruinkool. Ook de leden van de fractie
van D66 stelden vragen op dit punt.Bij de productie en afzet van elektriciteit worden over het algemeen die
opwekkingstechnologieën en brandstoffen ingezet, welke de meest concurrerende
positie hebben ten aanzien van brandstoffen, investeringen en bestaande capaciteiten.
Waar kernenergie de laagste variabele kosten heeft zal over het algemeen de
capaciteit dan ook al optimaal worden benut. Waar er bij de opwekking van
kernenergie overcapaciteit bestaat zal het van de kostenverhoudingen in de
geliberaliseerde markt afhangen of er een verdere benutting van die capaciteit
tot stand komt. Het ziet er overigens vooralsnog niet naar uit dat het aandeel
van kernenergie in de elektriciteitsproductie in Europa bij groei van het
elektriciteitsverbruik door nieuwe investeringen zal worden vergroot, terwijl
de inzet van bruinkool op Europese schaal een dalende tendens vertoont. De
liberalisering van de markt zal hierop naar verwachting geen wezenlijke invloed
hebben.De leden van de SGP-fractie vroegen een nadere uiteenzetting van de consequenties
voor de diverse marktpartijen van het wetsvoorstel. Ook wensten zij informatie
over het voorkomen van benadeling van bepaalde partijen en van misbruik van
economische machtsposities.In de bedrijfseffectentoets bij dit wetsvoorstel is ingegaan op de consequenties
van het wetsvoorstel voor de marktpartijen (kamerstukken II 1998/99, 26 303,
nr. 3, blz. 14e.v.). Van belang is dat gekozen is voor het systeem van gereguleerde
nettoegang (of regulated third party access). Hierdoor is het voor alle marktpartijen
op voorhand duidelijk onder welke voorwaarden zij gebruik kunnen maken van
het netwerk. Voor beschermde afnemers zullen daarnaast ook de leveringstarieven
worden vastgesteld door de Minister van Economische Zaken. Daarbij wordt ervoor
zorg gedragen dat de voordelen van de liberalisering ook bij deze groep gebruikers
terecht komt. In zijn algemeenheid wordt verwacht dat de markt voor elektriciteit
transparanter wordt. Daarmee wordt de mededinging op de elektriciteitsmarkt
bevorderd en zal de kans op misbruik van economische machtsposities verkleind
worden. Voor het overige wijs ik erop dat de Dte en de Nma toezicht houden
op de elektriciteitsmarkt, de Dte door het vaststellen van transparante en
non-discriminatoire criteria en tarieven voor de toegang tot het net, en de
Nma om eventueel misbruik van economische machtsposities te bestrijden.De vraag van de leden van de SGP-fractie met betrekking tot de marktpositie
van Nederlandse elektriciteitsbedrijven in (West-)Europa is beantwoord bij
mijn reactie op een soortgelijke vraag van de leden van de D66-fractie. De leden van de SGP-fractie merkten op dat in het wetsvoorstel niet voorzien
is in de evaluatie van de wet en waren van mening dat evaluatie op een termijn
van vijf jaar na de invoering voor de hand ligt. Daarnaast gaven zij te kennen
het wenselijk te vinden dat in de evaluatie aandacht wordt besteed aan de
tariefstructuren en voorwaarden.Op grond van artikel 60 van de Elektriciteitswet 1998 is voorzien in een
evaluatiebepaling voor de gehele wet, dus ook voor het deel dat daarin wordt
ingevoegd door middel van het voorliggende wetsvoorstel. Er is gekozen voor
een termijn van vier jaar, in plaats van de meer gebruikelijke vijf jaar,
om de evaluatie zoveel mogelijk te laten samenvallen met het uitbrengen van
het tweede Energierapport. Bij deze evaluatie zullen ook de tariefstructuren
en voorwaarden aan de orde komen. Artikel 60, tweede lid, noemt wat dat betreft
als specifiek onderdeel van de evaluatie de uitvoering van het toezicht op
de naleving van de wet, en dus de activiteiten van de Dte. Deze activiteiten
komen overigens jaarlijks aan bod in het verslag van de Dte (artikel 9 Elektriciteitswet
1998). Hoofdstuk 2. Duurzame energie en energiebesparingsprojectenDe leden van de PvdA-fractie vroegen of ik mij zorgen maak over de investeringen
in duurzame energie en energiebesparing. Ook de leden van de D66-fractie informeerden
naar de gevolgen van het wetsvoorstel voor het energiebesparingsbeleid. In
samenhang hiermee vroegen zij naar de instrumenten die de minister zal inzetten
om de doelstellingen voor duurzame energie (10%) en verhoging van de energie-efficiency
(33%) in 2020 te halen. Meer in het bijzonder wilden zij weten wat de mogelijkheden
zijn om de condities voor warmte-krachtkoppeling (wkk) te verbeteren. Voorts
vroegen de leden van de fracties van de RPF en het GPV naar de inzet van het
instrumentarium om de productie en het verbruik van duurzame energie te stimuleren
na de wijziging van de Elektriciteitswet 1998.Door de liberalisering van de elektriciteitsmarkt verandert de omgeving
waarin het energiebesparingsbeleid wordt gevoerd. De voorstellen in de Energiebesparingsnota
1998 worden thans uitgewerkt in het Actieprogramma Energiebesparing dat in
mei a.s. naar de Kamer zal worden gezonden. De voorstellen zijn gedaan tegen
de achtergrond van de verwachte veranderingen. Daarin wordt gekozen voor meer
normering en minder vrijwilligheid. Vooralsnog blijven meerjarenafspraken
tevens een belangrijk instrument bij het realiseren van de doelstellingen.
De komende jaren zullen de gevolgen van de geleidelijke liberalisering op
de effectiviteit van het energiebesparingsinstrumentarium nauwlettend gevolgd
worden.Het beleid ten aanzien van duurzame energie maakt een vergelijkbare ontwikkeling
door. De Elektriciteitswet 1998 voorziet in de mogelijkheid om een aandeel
duurzame energie in het totale verbruik verplicht te stellen, waarbij dat
geëffectueerd kan worden door het systeem van groenestroomcertificaten.
Aldus kan duurzame energie in een geliberaliseerde markt worden gerealiseerd,
indien het percentage duurzaam opgewekte elektriciteit achter dreigt te blijven
bij de doelstellingen. Bij invoering van dat systeem wordt rekening gehouden
met soortgelijke bestaande initiatieven zoals het systeem van «groene
labels». Over bovenstaande problematiek zal ik u nader informeren in
het Energierapport dat aan het eind van dit jaar zal verschijnen. Wat betreft
het investeringsniveau in duurzame energie en wkk ondervinden alle producenten
invloed van de liberalisering van de elektriciteitsproductie. De huidige overcapaciteit
leidt tot lagere prijzen en heeft daardoor een remmend effect op nieuwe investeringen.
Dit is op zich zelf ook een gewenst effect, omdat juist de afwezigheid van
marktsignalen in het «oude» stelsel heeft geleid tot het ontstaan
van de huidige overcapaciteit. Daarnaast zijn voor wkk-productie ook andere
invloedsfactoren aanwezig, zoals het niveau van gasprijzen en
noodzakelijke afstemming op de warmtevraag.Het is overigens begrijpelijk dat investeerders in een markt die sterk
verandert, tijdelijk een afwachtende houding aannemen. Het feit dat gebruikers
van en investeerders in duurzame energie en energiebesparing zich thans nog
terughoudend opstellen, verontrust mij daarom niet onmiddellijk. Een voorspoedige
behandeling van dit wetsvoorstel kan bijdragen aan het wegnemen van onzekerheden
en het scheppen van een helder kader voor de verdere ontwikkeling van de marktwerking.
Hierdoor ontstaat meer duidelijkheid voor partijen die noodzakelijk is om
de investeringsbereidheid te vergroten. Het verloop van het beroep op onder
meer de energie-investeringsaftrek geeft op dit moment geen indicatie voor
een veronderstelde daling van investeringen in energiebesparing en duurzame
energie. Overigens is de mogelijkheid dat de investeringen dienen te worden
bevorderd ook onderkend bij de opstelling van de Elektriciteitswet 1998, zoals
blijkt uit het hiervoor genoemde systeem voor een verplicht aandeel duurzaam
dat investeringen in duurzame energie zal bevorderen. Naar mijn mening mag
de natuurlijke spanning tussen milieu en economie er niet toe leiden dat energiebesparing
en duurzame energie het kind van de liberaliseringsrekening worden. Derhalve
moeten er voldoende stimuleringsmaatregelen zijn om dit laatste te voorkomen.
De al gerealiseerde en de voorgenomen verhoging van de regulerende energiebelasting
is in dit verband een ander voorbeeld. In het Energierapport, dat eind 1999
aan beide kamers zal worden gezonden, zal worden ingegaan op andere wijzen
waarop duurzame energie en energiebesparing zo nodig verder bevorderd kunnen
worden.De leden van de PvdA-fractie meenden dat het wenselijk is om het systeem
van een verplicht aandeel duurzaam een wettelijke status te geven in de Elektriciteitswet
1998. De leden van de D66-fractie hadden een vergelijkbaar voorstel en vroegen
naar eventuele andere instrumenten om de aangekondigde beleidsdoelstellingen
te bereiken.De Elektriciteitswet 1998 voorziet al in de mogelijkheid een verplicht
aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit op te leggen, ondersteund door een
systeem van groenestroomcertificaten. Tevens is besloten de desbetreffende
bepalingen niet eerder te effectueren dan in 2001, aangezien dan het huidige
Milieu Actie Plan 2000 afloopt. Ik vind het thans te vroeg om dit besluit
te heroverwegen. In het Energierapport dat eind van dit jaar zal verschijnen,
zal opnieuw bezien worden of en op welk moment het verplicht aandeel duurzaam
zal worden ingevoerd, alsook of andere beleidsinstrumenten nodig en wenselijk
zijn. De verhoging van de regulerende energiebelasting is ook een stimulans
voor duurzame energie, onder andere via de bijzondere regelingen voor producenten
en afnemers van duurzame energie.De leden van de PvdA-fractie vroegen om te overwegen een deel van de prijsdaling
van elektriciteit af te romen voor gerichte stimulering van de vraag naar
duurzame energie en energiebesparing. Ook de leden van de fractie van D66
stelden vragen over de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening en
de relatie tussen een dalende energieprijs en de bevordering van energiebesparing.Voor de stimulering van duurzame energie is in de Elektriciteitswet 1998,
zoals hiervoor al is uiteengezet, gekozen voor de mogelijkheid van een verplicht
aandeel duurzaam energieverbruik, gefaciliteerd door een systeem van groenestroomcertificaten.
Het instellen van een heffing ter bevordering van duurzame energie zou een
dergelijke keuze doorkruisen en is niet nodig als het systeem van een verplicht
aandeel duurzaam in werking treedt.Ook een heffing voor energiebesparing is tijdens het debat in de Tweede
Kamer over de Elektriciteitswet 1998 besproken. Zo'n heffing kan ingesteld
worden nadat de MAP-heffing is afgeschaft en als blijkt dat de aangekondigde
verhoging van de regulerende energiebelasting niet zou plaatsvinden of niet
ten goede zou komen aan energiebesparing. De uitkomst van het debat was dat
de voorkeur werd gegeven aan een verhoging van de regulerende energiebelasting
in plaats van de introductie van een nieuwe heffing. Inmiddels is de regulerende
energiebelasting verhoogd en wordt een deel van die verhoging gebruikt voor
positieve stimulansen ter intensivering van het besparingsbeleid. Met de voorziene
verdere verhoging van de regulerende energiebelasting zal voor de kleinverbruiker
een deel van de tariefverlaging tengevolge van de liberalisering worden afgeroomd.
Wat betreft energiebesparing wordt daarmee dus aan de wens van de leden van
de PvdA- en D66-fracties tegemoet gekomen.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen naar de relatie tussen
de zogenaamde Kyoto-afspraken over de CO2-reductie en mogelijk toenemende
import van elektriciteit. De leden van de fracties van het RPF, de GPV, de
SGP en D66 stelden op dit punt vergelijkbare vragen.De Kyoto-afspraken zijn binnen de Europese Unie verbijzonderd tot verplichtingen
voor de lidstaten. Deze afspraken behelzen de vermindering van de CO2-uitstoot
van de productie in het desbetreffende land. Indien een toeneming van de import
in Nederland gepaard gaat met een vermindering van de productie van elektriciteit
in Nederland, leidt dit ertoe dat de CO2-uitstoot in Nederland vermindert,
zodat Nederland beter aan zijn verplichtingen kan voldoen. Als door de export
het buitenlandse productiebedrijf meer moet produceren, zal het exporterende
land de daarmee toenemende uitstoot moeten passen in de verplichtingen die
voor dat land gelden. In de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid, die op dit moment
door het kabinet wordt voorbereid, zal nader worden ingegaan op de implementatie
van de Kyoto-afspraken en op de wijze waarop Nederland aan de verplichtingen
zal voldoen.De leden van de fracties van de RPF en het GPV wensten te vernemen of
Nederlandse bedrijven die zich willen toeleggen op de productie van duurzame
energie, hinder ondervinden van de onzekerheid over de terugverdientijd die
in de sector zal ontstaan.De Elektriciteitswet 1998 maakt productie van elektriciteit vrij en leidt
tot een geleidelijke vrijmaking van de elektriciteitslevering. Een consequentie
daarvan is dat er meer onzekerheid over de ontwikkeling van de marktprijs
ontstaat voor producenten, ook die van duurzame elektriciteit. Om deze onzekerheid
te beperken zijn in de Elektriciteitswet 1998 twee instrumenten neergelegd.
Enerzijds zal voor beschermde afnemers die duurzame energie produceren tot
8 MW de komende jaren het recht bestaan om hun elektriciteit te leveren aan
vergunninghouders. Daarvoor geldt een terugleververgoeding die de Minister
van Economische Zaken vaststelt. Anderzijds is in de Elektriciteitswet 1998
de mogelijkheid van een verplicht aandeel duurzaam opgenomen om, indien dat
nodig is, aan producenten van duurzame energie een gegarandeerde afzet te
geven. De meeste producenten van duurzame energie hebben bovendien langlopende
contracten (10 jaar) voor de levering van groene stroom. Deze contracten hebben
zij gesloten om de onzekerheid van de markt te ondervangen en zijn nodig om
de investering in de installaties te financieren. Als daarbij de andere stimulerende
maatregelen voor duurzame energie, zowel in de fiscale als de niet-fiscale
sfeer, ook in aanmerking worden genomen, meen ik dat duurzame energie in voldoende
mate wordt bevorderd. Vanzelfsprekend zal ik de feitelijke ontwikkeling nauwlettend
volgen. De leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen of de beleidsdoelstelling
van 10% duurzame energie haalbaar is en of deze doelstelling de consumptie
of op de opwekking van elektriciteit betreft.Het Actieprogramma Duurzame energie in opmars (maart 1997) bevat als doelstelling
dat in het jaar 2020 10% van het Nederlands energieverbruik, dus de consumptie,
gedekt moet worden door energie uit duurzame bronnen. Binnenkort zend ik het
voortgangsrapport over dat programma aan de Tweede Kamer. Het Energierapport,
dat eind 1999 zal verschijnen, zal ingaan op de vraag of en hoe deze doelstelling
gerealiseerd kan worden. Teneinde dit te bepalen wordt thans een onderzoek
uitgevoerd door ECN. Resultaten van dit onderzoek zullen onder meer bepalend
zijn voor het te ontwikkelen beleid ten aanzien van de inzet van het instrumentarium
inzake duurzame energie.De leden van de SGP-fractie vroegen aandacht voor de gevolgen van het
wetsvoorstel voor de meerjarenafspraken met betrekking tot energiebesparing.
Zij wilden in het bijzonder weten wat de gevolgen zijn voor de doelstellingen
met betrekking tot energie-efficiency en het aandeel duurzaam in het convenant
met de glastuinbouw.Ook in een geliberaliseerde markt zijn meerjarenafspraken vooralsnog een
belangrijk instrument om de doelstellingen voor energiebesparing en duurzame
energie te bereiken. Vertegenwoordigers van de glastuinbouw hebben hun zorg
uitgesproken over de realisering van de gemaakte meerjarenafspraken, met name
over de inzet van warmte-krachtkoppeling. Er is thans echter naar mijn mening
geen aanleiding om te verwachten dat de meerjarenafspraken zoals met de glastuinbouw
in gevaar komen. Bij de vaststelling van de tariefstructuur en tariefdrager
voor het netbeheer zal rekening gehouden worden met redelijke belangen van
alle partijen op de elektriciteitsmarkt. Hoofdstuk 3. Warmte-krachtkoppelingDe vraag die de leden van de fractie van D66 stelden over het wettelijk
vastleggen van het opwekken van een vast aandeel duurzame energie, is reeds
beantwoord in hoofdstuk 2 bij het antwoord op een vergelijkbare vraag van
de leden van de PvdA-fractie.De leden van de D66-fractie gaven voorts aan mogelijkheden te zien voor
tuinders om met warmtekrachtinstallaties hun eigen netwerken te ontwikkelen
en op die wijze het tariefsysteem te ontwijken. Deze leden vroegen in het
algemeen of particuliere netwerken het einde van het hele stelsel kunnen betekenen.Tuinders die een eigen netwerk hebben waarop een warmtekrachtinstallatie
is aangesloten, zullen een aansluiting op het net van een netbeheerder hebben.
Het voeren van eilandbedrijf waarbij de tuinders hun net geheel zouden loskoppelen
van het openbare net van de netbeheerder, vergroot de kans op storingen en
instabiliteit van het particuliere net dusdanig dat dit bijna nooit een aantrekkelijke
optie is. De tuinders hebben dus voordeel van het feit dat zij aan het net
van een netbeheerder gekoppeld zijn, onder andere vanwege de stabiliteit,
reservestelling en frequentieregeling. Voor deze koppeling zal een aansluittarief,
systeemtarief en een transporttarief in rekening worden gebracht. Vanwege
de aansluiting op het net is het dus niet mogelijk het tariefsysteem te ontwijken.Particuliere netten zullen niet het einde van het stelsel betekenen. Ten
eerste zullen ook eigenaren van particulieren netten zoals gezegd doorgaans
op het «openbare net» aangesloten willen blijven en hier ook voor
betalen. Ten tweede zal een eigenaar van een particulier net een netbeheerder
moeten aanwijzen, dan wel hiervoor een ontheffing moeten aanvragen. Deze ontheffing
wordt slechts verleend voor een net waarop een beperkt aantal
afnemers is aangesloten. Er kan dus concurrentie in netten ontstaan maar slechts
op beperkte schaal. Ten slotte merk ik op dat aan een ontheffing voorschriften
kunnen worden verbonden.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen in hoeverre zelfopwekkers
proportioneel moeten bijdragen aan het systeemtarief. Tevens wilden zij een
oordeel over een systeem waarbij een ontheffing voor decentrale opwekkers
wordt gegeven als sprake is van een doelmatige energielevering. Ook vroegen
zij of de opbouw van het tariefsysteem verband houdt met historisch gegroeide
regionale verschillen tussen de netten.Systeemdiensten worden verricht uit een oogpunt van de betrouwbaarheid
van de voorziening. In zekere zin is er sprake van een collectieve verzekering,
waarvan de kosten ook collectief moeten worden omgeslagen. Er is geen reden
waarom een soort afnemers niet zou betalen voor deze voorzieningen waarvan
die afnemers evengoed profiteren als anderen. Voor zelfopwekkers geldt dat
zij, door het feit dat zij zijn aangesloten op het net, weliswaar weinig gebruik
maken van de transportfunctie van het net, maar intussen wel profiteren van
de betrouwbaarheid van het net.Naast technologische ontwikkelingen die wijzen in de richting van kleinschaligheid
in de elektriciteitsproductie, is ook sprake van een ontwikkeling naar grootschaligheid.
Deze trend wordt versterkt door het opengaan van de Europese elektriciteitsmarkt,
die zich de komende jaren steeds sterker zal laten voelen. Marktpartijen fuseren
of werken samen en bouwen grote eenheden. Grootschalig productievermogen kan
over het algemeen alleen invoeden op netten van 110 kV en hoger. Bovendien
kan betoogd worden dat de trend naar kleinschaligheid mede gebaseerd is op
de huidige lage gasprijs. Het is in dat licht onzeker hoelang die trend zal
duren. Het is dan ook niet zinvol om de inrichting van het elektriciteitsnet
alleen af te stemmen op een ontwikkeling naar kleinschaligheid, omdat een
tegengestelde trend zich ook voordoet. De opbouw van het tariefsysteem houdt
dus niet alleen verband met historisch gegroeide verschillen tussen de netten,
maar ook met de verwachte ontwikkeling ervan. Een en ander laat onverlet dat
de ontwikkeling van kleinschalige technieken van groot belang is, die waar
mogelijk moet worden ondersteund. In het Energierapport zullen de ontwikkelingen
op de elektriciteitsmarkt de komende jaren geanalyseerd worden. Afhankelijk
van de feitelijke ontwikkeling op het gebied van kleinschalige warmte-krachtkoppeling
kan beslist worden of flankerend beleid noodzakelijk is. De suggestie van
een ontheffing voor decentrale opwekkers heeft hierbij echter niet mijn voorkeur,
omdat hierbij nettarieven worden gebruikt om decentrale opwekking te stimuleren.
Dit «vervuilt» het nettarief en leidt tot onzekerheid over de
transporttarieven voor de partijen op de elektriciteitsmarkt.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen naar de gevolgen
van de liberalisering van de energiemarkt voor de positie van warmte-krachtkoppeling.
Ook vroegen zij of de decentrale opstelling van elektrisch vermogen in ons
land vergelijkbaar is met andere Europese landen en zo nee, of hiermee rekening
moet worden gehouden in dit wetsvoorstel.Het beleid van de overheid ter stimulering van warmte-krachtkoppeling
heeft ertoe geleid dat deze technologie onder de vigeur van de Elektriciteitswet
1989 een snelle ontwikkeling heeft doorgemaakt. Niet alleen kleinschalige
decentrale eenheden koppelen opwekking van elektriciteit aan warmteproductie
maar ook de elektriciteitsproducenten hebben hierin een belangrijke rol gespeeld.
Daardoor is wkk een concurrerende wijze van opwekking geworden en heeft ons
land met zijn grote hoeveelheid decentrale wkk-eenheden een unieke positie
in Europa en in de wereld. De liberalisering van de elektriciteitssector leidt ertoe dat decentrale
wkk gelijk wordt behandeld als andere vormen van opwekking en dat zij op dezelfde
wijze een plaats op de markt moet vinden. Een stimulans hierbij is het afstandsonafhankelijke
tarief waardoor wkk-eenheden de mogelijkheid krijgen klanten te beleveren
door heel Nederland.Door de hoogte en de systematiek van de terugleververgoedingen onder de
Elektriciteitswet 1989 is de afgelopen jaren een aanzienlijk aantal, relatief
grote eenheden voor benutting van warmte gebouwd. Voordat het overschot aan
opgesteld elektrisch vermogen ontstond, was dit voor bedrijven een aantrekkelijke
investering. De Elektriciteitswet 1998 vervangt het systeem van terugleververgoedingen
door een systeem van marktprijzen. Het is een logisch gevolg van de huidige
marktsituatie met overcapaciteit dat deze marktprijzen een dalende tendens
zullen vertonen waardoor de rentabiliteit van bestaande productieinstallaties
zal afnemen. Door deze lagere marktprijzen zal de bouw van nieuw vermogen
in zijn algemeenheid worden ontmoedigd. Dit is op zichzelf een wenselijke
ontwikkeling, aangezien in het verleden juist het ontbreken van normale marktprikkels
de belangrijkste oorzaak is geweest van het ontstaan van de overcapaciteit.Nederland heeft meer decentraal vermogen opgesteld dan andere Europese
landen. Wat betreft de liberalisering bieden deze eenheden echter ook meer
mogelijkheden tot concurrentie, nu door het afstandsonafhankelijke transporttarief
de afstand voor afnemers tot een producent niet meer van belang is voor de
kosten die verband houden met een leveringscontract.De leden van fracties van de SGP, de VVD en D66 vroegen om een toelichting
op de keuze alle afnemers gelijk te laten betalen voor systeemdiensten.Systeemdiensten zijn, zoals hierboven al aangegeven, voorzieningen die
voor iedere afnemer die op het net is aangesloten, zijn getroffen, ongeacht
het feitelijk gebruik dat van de voorzieningen wordt gemaakt. In zekere zin
heeft het tarief voor de systeemdiensten het karakter van een verzekering.
Er is geen reden waarom een soort afnemers niet zou behoeven te betalen voor
deze voorzieningen, waarvan zij evengoed profiteren als andere afnemers. Voor
zelfopwekkers geldt dat zij weliswaar weinig gebruik maken van de transportfunctie
van het net, maar wel profiteren van de betrouwbaarheid daarvan. Het systeemtarief
is overigens een bijzonder klein deel van de prijs die eindverbruikers betalen
voor elektriciteit.Overigens zal worden gekeken naar de mogelijkheid om diensten die van
oudsher als systeemdienst gelden, in de toekomst op individuele basis door
de markt te laten verzorgen. Diensten die kunnen worden afgesplitst en via
de markt kunnen worden aangeboden, kunnen uit het systeemtarief worden gehaald,
waardoor dit tarief verder kan worden verlaagd. Hoofdstuk 4. EuropaDe leden van de PvdA-fractie vroegen of een toenemend aantal bedrijven
een deel van de door hen benodigde elektriciteit importeert en of deze bedrijven
dat vroeger ook al mochten. Ook stelden zij de vraag hoeveel elektriciteit
deze bedrijven gezamenlijk kunnen importeren als zij elk 100% dan wel 50%
van hun verbruik zouden importeren en of de landsgrensoverschrijdende transportcapaciteit
daarvoor voldoende is. Deze leden wensten voorts te weten welke tarieven daarbij
zijn overeengekomen en of deze lager liggen dan de nationale niveaus. Ook
wilden zij een overzicht van de maatregelen die genomen kunnen worden wanneer
de overcapaciteit op de Duitse markt tegen zeer lage prijzen wordt aangeboden,
terwijl de prijzen op de binnenlandse Duitse markt een stuk hoger liggen.
Zij vroegen tenslotte of publicatie door de Europese Commissie van binnenlandse
prijzen van het gebruik van het net en van de levering van elektriciteit bevorderd
kan worden. Vragen van de leden van de GroenLinks-fractie gingen over dezelfde
onderwerpen.De Elektriciteitswet 1998 voorziet in de geleidelijke vrijmaking van beschermde
afnemers. De eerste groep, met een aansluiting met een beschikbaar gesteld
vermogen van meer dan 2 MW, is op 1 augustus 1998 vrij geworden en mag dus
sinds die datum zelfstandig elektriciteit importeren. Bij beschikbaar gesteld
vermogen gaat het om een contract dat een afnemer heeft gesloten om vermogen
ter beschikking te krijgen, waarvoor de afnemer ook betaalt. De afnemers die
thans importeren zijn vooral de grotere verbruikers. De landelijk netbeheerder
TenneT kan daarbij alleen een verzoek om transport inwilligen, indien daarvoor
voldoende transportcapaciteit op de verbindingen met het buitenland beschikbaar
is. De gelijktijdige belasting van de groep vrije afnemers is volgens een
ruwe schatting tussen de 3000 en 4000 MW. Rekening houdend met een realistische
verdeling van productie en verbruik in Europa is in 1999 de beschikbare invoercapaciteit
3500 MW. Voor systeemdiensten (in UCPTE-verband) is rond 300 MW aan invoercapaciteit
nodig. Voor de langjarige contracten van SEP is ongeveer 1550 MW nodig. Dit
betekent dat voor de overige invoerbehoefte ruim 1500 MW resteert. Het is
derhalve met de huidige capaciteit niet mogelijk dat alle vrije afnemers op
dit moment voor hun totale verbruik elektriciteit invoeren. Thans kan TenneT
voldoen aan alle verzoeken om invoer van elektriciteit. De waarde van de huidige
invoer (exclusief de langjarige Sep-contracten) is ongeveer 1000 MW. Overigens
zal de directeur van de Dte in het kader van de vaststelling van de voorwaarden
met betrekking tot de nettoegang de voorstellen voor de procedure en de criteria
voor de verdeling van de beschikbare capaciteit beoordelen.De hoogte van de tarieven die de bedrijven zijn overeengekomen met hun
buitenlandse leveranciers is onbekend, omdat het commerciële contracten
betreft waarin de overheid geen inzage heeft. Het ligt voor de hand dat het
daaarbij om een concurrerend prijsniveau gaat.De richtlijn bevat één mogelijkheid om een verstoring op
de interne elektriciteitsmarkt tegen te gaan, namelijk de reciprociteitsregeling.
Deze regeling geldt met landen die een minder vergaande marktopenstelling
realiseren dan Nederland. Ingeval van Duitsland is daarvan geen sprake. Voor
invoer uit Duitsland gelden de algemene regels voor het vrij verkeer van goederen
uit het EG-Verdrag. Indien blijkt dat vanuit Duitsland tegen zeer lage prijzen
elektriciteit wordt aangeboden, terwijl de binnenlandse Duitse prijzen een
stuk hoger liggen, ligt het voor de hand dit allereerst bij de Europese Commissie
te melden, zodat deze de lidstaat ter verantwoording kan roepen vanwege niet-nakoming
van de richtlijn, concurrentievervalsing of dumping. Lidstaten kunnen geen
eenzijdige actie ondernemen door bijvoorbeeld zelf tarieven te hanteren waarmee
import uit dergelijke lidstaten wordt geweerd, omdat daarmee ontoelaatbare
discriminatie ontstaat. Overigens zijn bedrijven opgeroepen om concrete voorbeelden
van marktbelemmeringen te melden. Ik zal mijn buitenlandse collega's indien
daartoe aanleiding bestaat, zeker daarop aanspreken.Met de leden van de PvdA-fractie acht ik het van belang om inzicht te
verkrijgen in de grensoverschrijdende handel in elektriciteit, zodat eventuele
marktverstoringen vroegtijdig voorkomen kunnen worden. Ik zal bij de Europese
Commissie aandringen op waakzaamheid tegen marktverstoringen.De leden van de PvdA-fractie stelden voorts de vraag of het mogelijk is
de prijsopbouw van net- en leveringstarieven aan te passen als tegenmaatregel
tegen mogelijke marktverstoring of om de marktopening te vertragen of te beperken.Het antwoord hierop is ontkennend. De lidstaten kunnen naast optreden
via de reciprociteitsregeling slechts optreden tegen marktverstoring op basis van de bepalingen van het EG-Verdrag. Het beperken van de marktopening
middels de tarieven is niet goed mogelijk, als het al wenselijk zou zijn.
Het beperken van de marktopening door het ontnemen van de status van vrije
afnemers is evenmin mogelijk. Het is dan ook beter om de opening van de interne
elektriciteitsmarkt offensief tegemoet te treden door de grensoverschrijdende
handel en met name de export te bevorderen, dan defensief door een afwachtende
houding aan te nemen.De leden van de PvdA-fractie vroegen of de Nederlandse productiebedrijven
en distributiebedrijven concurrerende aanbiedingen hebben gedaan aan Nederlandse
bedrijven en aan buitenlandse afnemers en of het hier gaat om handel in tijdelijke
overcapaciteit en om kortlopende contracten. Zij wilden ook weten of er signalen
zijn dat export van elektriciteit vanuit Nederland onmogelijk wordt gemaakt
door onvoldoende openstelling van de buitenlandse markten. Tenslotte vroegen
zij hoe de situatie in dat opzicht is ten aanzien van gasimportcontracten
gericht op het goedkoper produceren van stroom. Ook de leden van de SGP-fractie
vroegen om een analyse van de marktpositie van de Nederlandse elektriciteitsbedrijven
in Europa.Op grond van de taakverdeling tussen de productiebedrijven en distributiebedrijven
zoals vastgelegd in het Protocol, dat nog loopt tot eind 2000, onthouden de
productiebedrijven zich van het rechtstreeks benaderen van klanten. Dit is
een taak van de distributiebedrijven, die concurrerende biedingen hebben gedaan
aan Nederlandse bedrijven buiten het gebied waarin zij vóór
de liberalisering werkzaam waren. Wat betreft de marktpositie van de Nederlandse
energiesector, merk ik op dat de sector zich thans oriënteert op de exportmogelijkheden.
Export is niet onderworpen aan wettelijke beperkingen in Nederland. Evenmin
kan thans worden vastgesteld dat er daadwerkelijke belemmeringen zijn op de
buitenlandse markten. Ik heb de marktpartijen opgeroepen om eventuele gevallen
van belemmeringen van markttoegang te melden. Hopelijk neemt de export op
korte termijn een hogere vlucht. Het ligt daarbij voor de hand dat in eerste
instantie (over)capaciteit zal worden verhandeld in de vorm van kortlopende
contracten. De verwachting op basis van buitenlandse voorbeelden (Scandinavië)
is dat de gemiddelde contractduur sterk zal afnemen. De elektriciteitsbeurs
APX die binnenkort van start gaat, zal hierin zeker een rol in gaan spelen.Er zijn geen wettelijke belemmeringen voor de invoer van gas door Nederlandse
productiebedrijven of distributiebedrijven voor de productie van stroom. Uiteraard
zijn deze bedrijven wel gebonden aan de bestaande contracten met hun huidige
gasleveranciers.De leden van de PvdA-fractie vroegen of tot 1 januari 2000, het moment
waarop de oude tariefsystematiek verdwijnt, de beschermde afnemers wel voldoende
beschermd zijn tegen kostenafwenteling.Voor het jaar 1999 zijn de tarieven inmiddels vastgesteld. Dit zijn maximumtarieven
voor eindverbruikers (MET) waar sommige bedrijven ruim onder zitten. Mij is
gebleken dat kleine verschillen zijn waar te nemen tussen de afzonderlijke
bedrijven. Sommige bedrijven lieten hun tarieven dalen, andere bedrijven lieten
hun tarieven enigszins stijgen, maar bleven daarbij onder de MET. Er kan dus
niet in algemene zin gesproken worden van een afwenteling op de kleinverbruiker.
Voor het jaar 2000 kan naar verwachting de nieuwe tariefsystematiek worden
gehanteerd, die erop gericht is afwenteling op de kleinverbruiker tegen te
gaan. Een spoedige afronding van dit wetsvoorstel is hiervoor noodzakelijk.De leden van de PvdA-fractie vroegen tenslotte naar de tekst uit de Elektriciteitswet
1998 waarin werd benadrukt dat in het bijzonder het belang van de beschermde
afnemer in acht moet worden genomen. De tekst waar de leden van de PvdA-fractie naar vroegen, is verwerkt in
artikel 41, eerste lid, onderdeel a, van dit wetsvoorstel. Daarin wordt aangegeven
dat de minister de tarieven voor levering van elektriciteit aan beschermde
afnemers vaststelt met inachtneming van «het belang van beschermde afnemers
om tegen redelijke voorwaarden verzekerd te zijn van levering van elektriciteit».
Deze formulering is exact gelijk aan die in artikel 40, tweede lid, van de
Elektriciteitswet 1998. Er is dus zeker geen sprake van een afzwakking van
deze bepaling, maar juist van een integratie van dit belang in de systematiek
van het vaststellen van de tarieven.De leden van de fractie van D66 vroegen om een overzicht van de systemen
van nettoegang in andere EU-lidstaten. De leden van de RPF- en GPV-fracties
vroegen naar het tempo van de liberalisering in de andere lidstaten.De meest actuele stand van zaken ziet er, op basis van de gegevens die
mij ter beschikking zijn gesteld, als volgt uit: LidstaatImplementatie richtlijn België•wetsvoorstel
sinds november 1998 aanhangig bij parlement  •gereguleerde
toegang tot het net  •afnemers > 100 GWh
vrij (ca. 30% marktopening) Denemarken•wetsvoorstel
sinds herfst 1998 aanhangig bij parlement  •onderhandelbare
toegang tot net wordt gereguleerde toegang  •afnemers
en distributiebedrijven met afname > 100 GWh vrij (ca. 90% marktopening) Duitsland•nieuwe
wet sinds april 1998  •onderhandelbare toegang tot net •alle afnemers vrij (100% marktopening)Finland•elektriciteitsmarkt geliberaliseerd sinds 1
juni 1995  •gereguleerde toegang tot net met point tariff •alle afnemers vrij (100% marktopening)Frankrijk•wetsvoorstel in voorbereiding  •gereguleerde
toegang tot net met point tariff  •ca. 25–30%
marktopening Griekenland•heeft 2 jaar uitstel,
wetsvoorstel verwacht in zomer 1999 Italië•wetsvoorstel
sinds november 1998 bij parlement aanhangig  •gereguleerde
toegang tot net  •ca. 30% marktopening tot
40% in 2002 Ierland•wetgeving in voorbereiding, 1 jaar
uitstel  •gereguleerde toegang tot net Luxemburg•wetsvoorstel
ingediend  •gereguleerde toegang tot het net  •afnemers
> 100 GWh vrij (40% marktopening), in 2001 alle afnemers vrij (100% marktopening)Oostenrijk•juli 1998 wet vastgesteld  •gereguleerde
toegang tot net met point tariff  •afnemers
> 40 GWh vrij (27% marktopening) Portugal•sinds medio
1998 markt open door uitvoeringsverordening  •gereguleerde
toegang tot net  •afnemers > 40 GWh en distributiebedrijven
voor 8% afname vrij (ca. 25% marktopening) Spanje•sinds
1 januari 1998 nieuwe wet  •gereguleerde toegang tot
net hoogspanningsnet volledig afgescheiden  •afnemers
> 15 GWh vrij (30% marktopening), 2007 volledige marktopening (wordt versneld) Zweden•elektriciteitsmarkt geliberaliseerd
sinds 1 januari 1996  •gereguleerde toegang tot net
met point tariff  •alle afnemers vrij (100%
marktopening) Verenigd•alleen nog implementatie in
Noord-Ierland nodig Koninkrijk•gereguleerde toegang
tot net  •hoogspanningsnet volledig afgescheiden  •alle
afnemers vrij vanaf begin 1999 (100% marktopening)De leden van de fractie van D66 vroegen of er bij het opengaan van de
elektriciteitsmarkt in één sprong zoveel energie in Nederland
geïmporteerd zal worden dat dit collectief tot nadeel leidt.De mogelijkheid om elektriciteit in te voeren wordt beperkt door de beschikbare
transportcapaciteit en door de bestaande contracten die producenten, leveranciers
en afnemers hebben afgesloten. Na het opengaan van de elektriciteitsmarkt
is een aantal opvallende contracten voor de invoer van elektriciteit gesloten,
bijvoorbeeld door de Nederlandse Spoorwegen. Weliswaar heeft door zulke contracten
een aantal Nederlandse energiebedrijven klanten verloren, maar dat hoeft er
niet toe te leiden dat de andere klanten in een nadelige positie zijn gekomen,
gegeven hun bestaande leveringsovereenkomsten en het tarieftoezicht. Het nieuwe
systeem kent geen belemmeringen voor de export van elektriciteit. Naarmate
de export toeneemt, komt er meer ruimte vrij om elektriciteit te importeren.
Invoer van elektriciteit dekt dan een gedeelte van de Nederlandse elektriciteitsbehoefte
zonder dat het nodig is Nederlandse elektriciteitscentrales te sluiten. Het
beleid is erop gericht de effecten van de toename van de invoer te beperken,
opdat per saldo geen collectief nadeel optreedt.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen een reactie op de stelling
dat de toenemende hoeveelheid goedkope elektriciteit die ten behoeve van grote
bedrijven uit het buitenland wordt geïmporteerd, leidt tot kosten voor
energiebedrijven die worden betaald door kleinverbruikers.Het leeuwendeel van de kosten van de vergunninghouders bestaat uit inkoopkosten.
De transportkosten die de netbeheerder voor het transport ten behoeve van
beschermde afnemers in rekening brengt aan de vergunninghouder, worden één
op één doorberekend aan deze beschermde afnemers. Daarnaast
zullen vergunninghouders in toenemende mate de vrijheid hebben om op een voor
hen optimale wijze in te kopen, waarbij het door hen te behalen rendement
een belangrijk criterium is. Het risico van het voortbestaan van de onderneming
kan zodoende in hoge mate door de desbetreffende bedrijven zelf worden beheerst.
Daarnaast voorkomt de wijze waarop in de Elektriciteitswet 1998 de tariefbescherming
voor kleinverbruikers is vormgegeven, dat kosten van energiebedrijven die
worden veroorzaakt door verlies in het vrije deel van de markt, kunnen worden
afgewenteld op de kleinverbruikers. Bij de vaststelling van de leveringstarieven
zal namelijk worden uitgegaan van een doelmatige inkoop van elektriciteit
door vergunninghouders, hetgeen betekent dat het prijsdrukkend effect dat
in de vrije elektriciteitsmarkt ontstaat als gevolg de toenemende concurrentie,
voldoende doorwerking moet hebben in de tarieven die worden gehanteerd voor
de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers. De bevoegdheden die de
Minister van Economische Zaken en de Dte terzake hebben zijn op dat belang
toegesneden. Ik wijs in dat verband op artikel 40, eerste lid, onderdeel a,
van het wetsvoorstel. Dergelijke bevoegdheden staan niet ter beschikking zolang
dit wetsvoorstel nog niet tot wet verheven en in werking getreden is. De leden van de fractie van GroenLinks vroegen een toelichting op de uitzondering
van het verbod capaciteit te reserveren voor importen. De leden van de fractie
van de VVD vroegen in hoeverre het verbod om bij voorrang transportcapaciteit
te bestemmen ten behoeve van een afnemer van invloed is op de totstandkoming
van contracten tussen netbeheerders en hun afnemers in het licht van de leveringszekerheid.Kern van het hier genoemde verbod is dat het bij voorrang reserveren van
transportcapaciteit zou kunnen leiden tot ongewenste handel in schaarse transportcapaciteit.
Omdat het binnenlandse netwerk geen knelpunten kent, zal schaarste in transportcapaciteit
zich met name voordoen bij landsgrensoverschrijdende verbindingen. Juist uit
een oogpunt van voorzieningszekerheid is een uitzondering gemaakt voor UCPTE-transacties.
Deze vinden plaats tussen systeembeheerders van UCPTE-lidstaten om in geval
van storingen elkaar bijstand te kunnen verlenen. In geval van schaarste op
de internationale verbindingen gaan de UCPTE-transacties voor. Deze transacties
ondersteunen de netbeheerders bij de uitvoering van hun wettelijke taken,
onder andere het handhaven van de voorzieningszekerheid. De regeling zoals
in artikel 24a, eerste lid, neergelegd heeft daarmee een positief effect op
verplichting van netbeheerders de voorzieningszekerheid ten opzichte van hun
afnemers te handhaven.De stand van zaken met betrekking tot de buitenlandse leveranties, waar
de leden van de GroenLinks-fractie om vroegen, is gegeven in het antwoord
op vragen van de leden van de fractie van de PvdA aan het begin van dit hoofdstuk.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen of een te snelle
liberalisering van de markt de elektriciteitssector in Europees opzicht verzwakt
doordat er onnodige concurrentie ontstaat in Nederland en het doel van de
wetswijziging voorbijgestreefd wordt.Naar mijn mening is het liberaliseringproces een onontkoombare ontwikkeling
die thans in hoog tempo in heel Europa plaatsvindt. De motor achter deze snelle
ontwikkeling wordt gevormd door de grotere afnemers, energiehandelaren en
makelaars, die van de geboden keuzevrijheid gebruik maken om betere service
en lagere prijzen te bedingen. Het is niet verstandig om op kunstmatige wijze
te trachten deze ontwikkeling af te remmen. Door een snelle herstructurering
van de energiebedrijven zullen zij op de Europese markt kunnen overleven.
Een duidelijk signaal hiervan is het feit dat de nieuw in Nederland gevestigde
bedrijven nagenoeg allemaal afkomstig zijn uit landen die hun markt al eerder
liberaliseerden en die ervaring hebben opgedaan op hun thuismarkt (Scandinavië,
het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten). Initiatieven als de elektriciteitsbeurs
APX laten zien dat ook de Nederlandse sector de mogelijkheden onderkent en
daarvan wenst te profiteren.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen naar garanties
voor het dalen van de tarieven. Ook vroegen zij of lagere tarieven in strijd
zijn met het streven naar een dalend energieverbruik.Alom wordt een daling van de kosten van de elektriciteitsvoorziening verwacht.
Andere geliberaliseerde markten laten dat keer op keer zien. De efficiency
van de bedrijven zal worden vergroot en door de concurrentie worden de bedrijven
gedwongen deze efficiencyverbetering door te geven aan de afnemers. Op zichzelf
neemt door deze kostenverlaging de stimulans voor afnemers af om energie te
besparen. Echter, daarnaast bestaat er overheidsbeleid voor energiebesparing
via onder meer de regulerende energiebelasting. De recente verhoging van deze
belasting zou kunnen betekenen dat de liberaliseringwinst wordt tenietgedaan.
Aangezien de opbrengsten van de regulerende energiebelasting echter worden
teruggesluisd via verlaging van de inkomstenbelasting, kunnen kleinverbruikers
toch ten volle profiteren van de liberalisering, namelijk als zij tevens energie
besparen. Voor de groep grotere afnemers van energie wijs ik daarnaast op
het instrument van de meerjarenafspraken als middel om energiebesparing te
bevorderen.De vragen van de leden van de RPF- en GPV-fracties over de Kyoto-afspraken,
het tempo van de liberalisering en de decentrale productie van elektriciteit
zijn hierboven al beantwoord. Hoofdstuk 5. Artikelsgewijze toelichting Artikel 1: BegripsbepalingenDe leden van de VVD-fractie vroegen wat verstaan moet worden onder het
in artikel 1, eerste lid, onderdeel d, gehanteerde begrip «beschikbaar
gesteld vermogen». Ook de leden van de fractie van het CDA vroegen duidelijkheid
op dit punt.Onder het begrip «beschikbaar gesteld vermogen» moet worden
verstaan het vermogen dat een eindverbruiker mag afnemen op grond van het
contract dat hij met een elektriciteitsbedrijf heeft gesloten om een aansluiting
op het net te krijgen en waarvoor hij heeft betaald. Op grond van dit contract
is aan de eindverbruiker dit vermogen beschikbaar gesteld.De leden van de fractie van de VVD vroegen voor welke sectoren cumulatie
van aansluitpunten kan leiden tot het vrij worden van een afnemer. De leden
van de D66-fractie vroegen waarom een rechtspersoon niet alle aansluitingen
op verschillende locaties kan bundelen om zodoende vrije klant te worden.
Ten slotte vroegen deze leden waarom de vastgelegde gefaseerde invoering van
de liberalisering wordt aangepast door het vergroten van de groep klanten
die in de eerste fase vrijkomt. Voor het onderscheid tussen vrije en beschermde afnemers in de Elektriciteitswet
1998 is gekozen ten behoeve van een gefaseerde overgang waarbij eerst de grootste,
dan de middelgrote en als laatste de kleinverbruikers vrij worden. Deze gefaseerde
overgang is tevens de reden waarom ik er geen voorstander van ben dat rechtspersonen
met aansluitingen op verschillende locaties deze aansluitingen mogen optellen.
Door optellen zou namelijk de met deze fasering beoogde geleidelijke marktopening
worden doorkruist. Als maatstaf is hierbij gekozen voor de fysieke grens van
beschikbaar gesteld vermogen.Er zijn evenwel verbruikers die veel elektriciteit verbruiken en die dus
vrije afnemers zouden kunnen zijn, maar die over vele aansluitingen beschikken
met elk slechts een beperkt vermogen en die daardoor toch als beschermde afnemer
worden aangemerkt. In artikel 1, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998
was al aangekondigd dat hiervoor een uitzondering zou worden gemaakt. Thans
wordt met dit wetsvoorstel daaraan invulling gegeven. Het moet dan gaan om
organisatorische eenheden (rechtspersonen of onderdelen daarvan) die bepaalde
activiteiten uitvoeren en uitsluitend als gevolg van de technische aard van
de bedrijfsuitoefening beschikken over meerdere aansluitingen, waarbij het
totale aan een rechtspersoon beschikbaar gestelde vermogen meer bedraagt dan
2 MW.De gefaseerde liberalisering blijft uitgangspunt van de wetgeving. Slechts
voor organisatorische eenheden die zich in hoofdzaak bezighouden met het openbaar
vervoer per trein, metro, tram of trolley, met het beheer van openbare verlichting
of van verkeersregelinstallaties dan wel met riolering, bemaling, waterzuivering
of transport en distributie van water, geldt dat zij onder de eerste groep
van vrije afnemers kunnen vallen. Van een substantiële vergroting van
de groep vrije klanten in de eerste fase is daardoor mijns inziens geen sprake. De leden van de fractie van D66 vroegen om een definitie van «installatie»
in artikel 1 van de Elektriciteitswet 1998. Daarbij suggereerden zij duidelijk
vast te leggen dat in de openbare grond uitsluitend sprake kan zijn van een
openbaar net en dat de klant uitsluitend binnen zijn eigen perceel het overgangspunt
tussen het net en zijn installatie moet kunnen bepalen.Zoals deze leden terecht duidelijk maken, hangt een definitie van «installatie»
samen met de definities van «net» en van «aansluiting».
Daarbij zijn «net» en «installatie» complementair:
waar het net ophoudt, begint de installatie. De aansluiting markeert de overgang
van net naar installatie. Een installatie is zodoende het geheel van elektriciteitsleidingen
en daaraan verbonden elektriciteitsverbruikende apparaten van de afnemer die
niet tot het net behoren en die liggen voor de aansluiting op het net. Aangezien
deze omschrijving kan worden afgeleid uit de twee andere, is het niet nodig
haar met zoveel woorden in de wet op te nemen. Een «net» is in
artikel 1 van de Elektriciteitswet 1998 in essentie omschreven als één
of meer verbindingen voor het transport van elektriciteit, behoudens voor
zover deze liggen binnen de installatie van een producent of van een afnemer.
Daarbij is met opzet geen verbinding gelegd met de eigendom van de grond waarin
een net ligt, omdat «openbare» netten veelal ook liggen op particulier
terrein én «particuliere» netten, of directe lijnen in
de zin van de elektriciteitsrichtlijn, ook in openbare grond kunnen liggen
als de overheid daarvoor toestemming heeft gegeven. De Elektriciteitswet 1998
houdt deze netten dan ook niet uit elkaar via de eigendom van de grond waarin
zij liggen, maar via de toepassing van de regels voor de aanwijzing van netbeheerders:
in beginsel moet voor het beheer van elk net een netbeheerder aangewezen worden,
maar eigenaars van particuliere netten kunnen op grond van artikel 15 van
de wet van die plicht ontheven worden. Een «aansluiting» is een
verbinding tussen een net en een installatie, dan wel tussen een net en een
ander net. Door te bepalen waar de aansluiting komt, wordt aangegeven waar
het net ophoudt en de installatie van de afnemer begint. Het ligt overigens
in de praktijk voor de hand dat, overeenkomstig de suggestie van de leden
van de fractie van D66, een afnemer de aansluiting binnen zijn eigen onroerende
zaak situeert omdat hij niet beschikkingsbevoegd is over openbare grond of
grond die in eigendom is van derden en hij dus daarvoor toestemming van de
eigenaar dient te verkrijgen. Artikel 5: Dienst uitvoering en toezicht Elektriciteitswet
(Dte)De leden van de CDA-fractie vroegen op basis van welke overwegingen is
besloten de Dte als kamer bij de Nma onder te brengen. Zij vroegen voorts
welke gevolgen deze wijziging met zich meebrengt voor de positie van de directeur
van de Dte in relatie tot de minister en tot de directeur-generaal van de
Nma, en welke kosten met het toezicht gemoeid zijn.De keuze om de Dte als kamer binnen de Nma onder te brengen is ingegeven
door het belang van een consistent mededingingsbeleid. Het toezicht op grond
van sectorspecifieke wetgeving dient voldoende afgestemd te zijn met het toezicht
op grond van de Mededingingswet. De organisatie van de Dte als kamer waarborgt
een eenduidig mededingingstoezicht. Met de kamer-modaliteit wordt uitwerking
gegeven aan het standpunt van het vorige kabinet over het MDW-rapport «Zicht
op toezicht» (kamerstukken II 1997/98, 24 036, nr. 73H; rapport-Visser).
Deze wijziging heeft op zichzelf geen gevolgen voor de positie van de directeur
van de Dte in relatie tot de minister, omdat de kamer-modaliteit geen wijziging
brengt in de verantwoordelijkheid van de minister voor de werkzaamheden van
de Dte als ambtelijke dienst. Wel is erin voorzien dat de directeur-generaal
van de Nma geconsulteerd wordt alvorens de minister gebruik maakt van zijn
bevoegdheid een aanwijzing te geven aan de Dte. De wijziging heeft voorts
gevolgen voor de positie van de directeur van de Dte in relatie tot de directeur-generaal
van de Nma, doordat de nevengeschikte relatie tussen de toezichthouders
wordt gewijzigd in een hiërarchische relatie. Beleidsmatig kan de directeur-generaal
van de Nma aanwijzingen geven aan de directeur van de Dte met betrekking tot
bevoegdheden waarbij uitleg wordt gegeven aan mededingingsbegrippen. Beheersmatig
maakt de kamer volledig deel uit van de organisatie van de Nma.De personele en materiële kosten die met het toezicht gemoeid zijn
hebben betrekking op de werkzaamheden die de Dte verricht voor de uitvoering
van de wet en voor het toezicht op de naleving van de wet. Het in de EZ-begroting
hiervoor opgenomen bedrag is fl. 3,4 mln. Overeenkomstig het Besluit kostenverhaal
Elektriciteitswet 1998 wordt een deel van de kosten in rekening gebracht bij
de bedrijven die onder het wettelijke toezicht vallen.De leden van de CDA-fractie vroegen waarom aan de minister de bevoegdheid
is toegekend om aan de directeur van de Dte een aanwijzing te geven. Deze
leden, alsmede de leden van de VVD-fractie, vroegen in welke gevallen en op
welke wijze die bevoegdheid gebruikt zal worden. Worden alle aanwijzingen
openbaar gemaakt? Hoe verhoudt de aanwijzingsbevoegdheid zich tot de aan de
directeur van de Dte geattribueerde bevoegdheden, zo voegden zij daaraan toe.
De leden van de SGP-fractie vroegen in hoeverre de aanwijzingsbevoegdheid
enerzijds en de functionele relatie tussen de directeur-generaal van de Nma
en de directeur van de Dte anderzijds strijdigheden kunnen opleveren.De aanwijzingsbevoegdheid van de minister is niet toegekend in het voorliggende
wetsvoorstel maar vloeit reeds voort uit de vormgeving van de Dte in de Elektriciteitswet
1998. De Dte is vorm gegeven als een ambtelijke dienst die door de wet toegekende
taken en bevoegdheden heeft en die onder verantwoordelijkheid van de minister
werkzaam is. Deze positionering sluit aan bij de wijze waarop de positie van
de Nma is geregeld in de Mededingingswet. Zij brengt met zich mee dat de minister
de bevoegdheid heeft om algemene of bijzondere aanwijzingen te geven aan de
directeur van de Dte. Wat betreft het gebruik van de aanwijzingsbevoegdheid
wordt terughoudendheid betracht, vanuit de overweging dat die terughoudendheid
past bij de rechtstreekse toekenning door de wet van bevoegdheden aan de directeur
van de Dte. De mogelijkheid tot het geven van een aanwijzing is evenwel wenselijk
tegen de achtergrond van het gegeven dat de in de wet geregelde toezichtfunctie
nieuw is en zich dient te ontwikkelen. In het belang van transparante verhoudingen
in het toezicht is er daarbij in voorzien dat algemene aanwijzingen openbaar
gemaakt worden door de minister.De aanwijzingsbevoegdheid van de minister is niet strijdig met de functionele
relatie tussen de directeur-generaal van de Nma en de directeur van de Dte.
Juist met het oog op het goed kunnen functioneren van die toezichtrelatie
voorziet artikel 6, tweede lid, er namelijk in dat de directeur-generaal van
de Nma door de minister wordt gehoord indien de minister het voornemen heeft
de directeur van de Dte een aanwijzing te geven. Deze consultatie bevordert
een zorgvuldige aansturing van de Dte.De leden van de SP-fractie waren van mening dat de nieuwe wetgeving onevenredig
veel administratieve lasten meebrengt. Zij vroegen om een overzicht van het
aantal mensjaren dat in de komende jaren nodig is bij de Dte, de netbeheerders,
de producenten, de distributeurs en handelaren om de administratieve lasten
die voortvloeien uit deze wet het hoofd te bieden.De omvang van de Dte is vooralsnog vastgesteld op 15 formatieplaatsen.
Deze relatief beperkte omvang hangt samen met de keuze voor «outputsturing».
Daardoor richt het toezicht zich met name op de resultaten van de bedrijven
en niet op de bedrijfsprocessen zelf. Zo wordt voorkomen dat de Dte zich in
detail met het beleid van individuele ondernemingen moet bemoeien.
Tevens wordt daardoor voorkomen dat netbeheerders en vergunninghouders geconfronteerd
worden met veel nieuwe informatieverplichtingen. Immers, zoveel mogelijk wordt
aangesloten bij de gegevens die in de administratie van de bedrijven al aanwezig
zijn. Het aantal mensjaren dat in vergelijking met de oude situatie extra
gemoeid zal zijn met de uitvoering door die bedrijven zal naar verwachting
nihil of zeer beperkt zijn. Wat betreft de producenten is sprake van een afname
van extra administratieve lasten, aangezien bestaande planverplichtingen ten
aanzien van de productie vervallen. In dit verband verwijs ik ook naar de
bedrijfseffectentoets die bij dit wetsvoorstel is uitgevoerd (kamerstukken
II 1998/99, 26 303, nr. 3, blz. 14–16).Met betrekking tot de organisatie van het toezicht vroegen de leden van
de SP-fractie om een overzicht van de argumenten om voor de elektriciteitssector
een andere structuur te kiezen dan voor de telecomsector, waarbij de Opta
als apart orgaan naast de Nma functioneert.Het primaire punt is dat afstemming van de bijzondere toezichthouder met
de Nma steeds moet plaatsvinden. Al bij de voorbereiding van de organisatie
van de Dte is rekening gehouden met de gewenste afstemming met de Nma. Thans
kan eenvoudig invulling worden gegeven aan de in het rapport «Zicht
op toezicht» geschetste kamer-modaliteit. De Opta functioneert inmiddels
al enige tijd als eigenstandige toezichthouder. Uitgaande van die praktijk
is er daarbij voor gekozen de gewenste eenduidigheid in het mededingingstoezicht
te bevorderen door middel van de wettelijke verplichting voor de Opta tot
overeenstemming met de Nma te komen over mededingingsrelevante aspecten. Overigens
zal op grond van artikel 25 van de Wet Onafhankelijke post- en telecommunicatieautoriteit
in 2001 gerapporteerd worden over de doeltreffendheid en de doelmatigheid
van het functioneren van de Opta. Daarbij zal de wenselijkheid van het al
dan niet voortzetten van de Opta bezien worden. In dat verband zal onderzocht
worden of nog behoefte bestaat aan specifiek mededingingstoezicht op de telecommarkt
en in hoeverre dat toezicht geïntegreerd kan worden in het algemene mededingingstoezicht
van de Nma.De vraag van de leden van de SGP-fractie over de positionering van de
Dte als kamer van de Nma is hierboven reeds beantwoord. Artikel 6: Verdeling bevoegdheden minister / directeur
DteOok de vraag van de leden van de VVD-fractie over de bevoegdheidsverdeling
tussen de minister en de Dte is aan de orde geweest bij de beantwoording van
de vragen ten aanzien van artikel 5. Artikel 10: Aanwijzing van netbeheerdersDe leden van de D66-fractie vroegen of het niet gewenst is dat de wet
voorziet in instrumenten waarmee de minister overdracht aan de netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet kan afdwingen van zeggenschap over de delen
van het landelijk hoogspanningsnet die eigendom zijn van derden.Overeenkomstig artikel 10, tweede lid, is door de Sep een netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet aangewezen. Gelet op de bijzondere taken
die deze netbeheerder (TenneT) heeft met betrekking tot een veilig, betrouwbaar
en non-discriminatoir transport van elektriciteit, dient deze in staat gesteld
te worden die verantwoordelijkheid te dragen. Gegeven het feit dat het landelijk
hoogspanningsnet ook delen omvat die eigendom van derden zijn, dient verzekerd
te zijn dat die netbeheerder de voor dat beheer noodzakelijke zeggenschap
heeft of eenvoudig kan verkrijgen. Ingevolge de in de wet aan de netbeheerder
toebedeelde taken en bevoegdheden is op zich zelf duidelijk waarover
het beheer door TenneT zich uitstrekt. Ten behoeve van dat beheer door TenneT
hebben de leden van EnergieNed die met betrekking tot delen van het landelijk
hoogspanningsnet rechthebbend zijn, een verklaring getekend. Teneinde buiten
twijfel te stellen dat alle derden de daarvoor noodzakelijke medewerking dienen
te verlenen, is bij nota van wijziging erin voorzien dat zij jegens de netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet verplicht zijn alle medewerking te verlenen
die noodzakelijk is voor de juiste en volledige vervulling van de wettelijke
beheerstaken van de landelijk netbeheerder. Artikel 15: Ontheffing van aanwijzing netbeheerdersDe leden van de VVD-fractie en van de D66-fractie vroegen op grond van
welke overwegingen een ontheffing wordt verleend of geweigerd voor het aanwijzen
van een netbeheerder voor netten die in particulier eigendom zijn.In de voorgestelde wijziging van artikel 15, tweede lid, van de Elektriciteitswet
1998 worden de ontheffingscriteria aangegeven. Een ontheffing kan worden verleend
aan de eigenaar van een net waarop een beperkt aantal afnemers is aangesloten.
Daarbij worden als afnemers beschouwd andere rechtspersonen dan de eigenaar
van het net die verbonden zijn aan het net van de eigenaar en waarbij een
meetinrichting is geplaatst tussen deze rechtspersoon en het net. Het net
van de aanvrager dient te voldoen aan één van de in het artikel
genoemde criteria. Alle vier de criteria zijn zodanig opgesteld dat recht
gedaan wordt aan de bijzondere situaties die zich op bepaalde netten kunnen
voordoen. Het eerste criterium geeft aan dat netten vaak zijn aangelegd om
een bedrijf in het kader van zijn bedrijfsproces van elektriciteit te voorzien.
In de loop van de tijd hebben andere bedrijven met een aan dit proces verwant
bedrijfsproces, zich op het terrein gevestigd. Ook deze bedrijven worden door
de eigenaar van het eerste bedrijf van stroom voorzien. Dit betreft bijvoorbeeld
een zuurstofproducent die zuurstof aanlevert aan Hoogovens of een cementproducent
die het afval van Hoogovens als grondstof voor cementproductie gebruikt. De
aansturing van de elektriciteitsvoorziening op zo'n bedrijventerrein is dusdanig
geïntegreerd met de processen die op dat terrein plaatsvinden, dat het
niet wenselijk is het netbeheer in een aparte netbeheerder onder te brengen.
Het tweede criterium is dat rekening wordt gehouden met netten die onderdeel
uitmaken van een geïntegreerd stelsel van energie-infrastructuren uit
oogpunt van een betrouwbare, doelmatige en milieuhygiënische energiehuishouding.
De gedachte daarbij is dat de deelnemers aan dat stelsel onderling afspraken
gemaakt hebben over de inkoop, opwekking en uitwisseling van energie. Transparante
nettoegang voor afnemers die hiervan gebruik willen maken blijft ook in deze
situatie uitgangspunt, zij het dat afwijkende voorwaarden kunnen gelden. Het
derde criterium heeft betrekking op de technische kenmerken van het particuliere
net. Deze kunnen sterk afwijken van die op een openbaar net. Bij het aanstellen
van een netbeheerder zou het particuliere net aan alle technische voorwaarden
van de netbeheerders moeten voldoen en aanpassingen aan zijn net moeten verrichten
terwijl de gebruikers van het net daar geen behoefte aan hebben.Het laatste criterium draagt impliciet al een verwijzing in zich naar
de voorschriften die aan een ontheffing kunnen worden gesteld. Rechtspersonen
die op een particulier net zijn aangesloten dienen tegen redelijke tarieven
en voorwaarden van dat net gebruik te kunnen maken waarbij zij net als iedere
andere vrije afnemer in Nederland zelf hun leverancier kunnen uitkiezen. Als
tweede voorwaarde wordt gesteld dat de eigenaar van het particuliere net zodanige
afspraken dient te maken met de netbeheerder op wiens net hij is aangesloten
dat geen verstoring van de bedrijfsvoering op dit net plaatsvindt. De leden van de CDA-fractie vroegen waarom het wetsvoorstel de minister
enige ruimte laat bij het verlenen van een ontheffing om een netbeheerder
aan te wijzen. Ook stelden zij de vraag in welke gevallen de minister zal
overwegen een ontheffing te weigeren.De ruimte bij het verlenen van een ontheffing is bewust geschapen om elke
aanvraag individueel te kunnen beoordelen. Op deze wijze wordt recht gedaan
aan de bijzondere omstandigheden die zich op zo'n netwerk kunnen voordoen.
De criteria op grond waarvan een ontheffing kan worden verleend, worden in
artikel 15, tweede lid, vermeld. Een aanvrager die niet aan een van deze criteria
voldoet zal geen ontheffing krijgen.De leden van de fractie van D66 vragen de mening over het argument dat
uit de artikelen 15 en 16 van de Elektriciteitswet 1998 juncto 4:81 van de
Algemene wet bestuursrecht moet worden afgeleid dat de Minister van Economische
Zaken niet de bevoegdheid is toegekend tot het vaststellen van criteria voor
het verlenen van een ontheffing van de verplichting een netbeheerder aan te
wijzen. Ook vroegen zij hoeveel ontheffingen er zullen worden verleend. Met
betrekking tot die ontheffingsmogelijkheid vragen de leden van de CDA-fractie
voorts waarom verschillende antwoorden zijn gegeven op twee inhoudelijk gelijkluidende
brieven van de VNCI over de wettelijke (on-)bevoegdheid van de minister om
ontheffing te verlenen. Tevens vragen zij waarom geen afschrift aan het parlement
is gestuurd van de primaire reactie aan de VNCI.Op 1 augustus 1998 is de verplichting tot het aanwijzen van onafhankelijke
netbeheerders in werking getreden. Artikel 15 van de wet bevat terzake de
mogelijkheid om ontheffing te verkrijgen voor netten waarop slechts een beperkt
aantal gebruikers zijn aangesloten. In het artikel is voorzien in bij algemene
maatregel van bestuur te stellen nadere regels over de criteria voor het verlenen
van ontheffing. Vaststelling van die amvb bleek evenwel niet mogelijk door
de wens van de Tweede Kamer om onder meer de desbetreffende regels bij wet
te regelen. Op grond van deze samenloop van omstandigheden kan betoogd worden
dat de mogelijkheid tot het verlenen van een ontheffing (nog) niet voorhanden
is. Aangezien de plicht tot aanwijzing van een netbeheerder wel volledig van
kracht is, zou in die benadering voor talrijke beperkte netwerken zonder meer
de verplichting gelden tot aanwijzing van een afgescheiden netbeheerder. Het
gegeven dat de wet voor dergelijke netwerken als zodanig reeds een uitzonderingsmogelijkheid
had gecreëerd, zou daaraan niet afdoen. Teneinde dit door de wetgever
niet beoogde gevolg te vermijden en recht te doen aan de wens van de Tweede
Kamer tot het bij wet regelen van nadere ontheffingscriteria, houd ik thans
de beslissing aan op reeds ingediende verzoeken om ontheffing. Het desbetreffende
artikel VI, eerste lid, van het wetsvoorstel wordt bij nota van wijziging
dienovereenkomstig aangepast. Over het aantal ontheffingen dat ik voornemens
ben te verlenen, kan ik, gezien het voorgaande, nog geen uitspraak doen.Het verschil tussen de primaire reactie op de brief van de VNCI en de
brief waarin de Tweede Kamer is geïnformeerd over de beleidsregel met
betrekking tot de ontheffingen, is dat in eerstgenoemde brief ten onrechte
niet was aangegeven wat de praktisch nadelige consequentie voor bedrijven
zou zijn van het volgen van een strikt formele benadering. Ik heb gemeend
op het verzoek van de Kamer om een reactie op een brief van de VNCI het best
te kunnen reageren met een zelfstandige, inhoudelijke reactie aan de Kamer.De vraag van de leden van de D66-fractie over de overwegingen voor het
verlenen van een ontheffing, is in de hierboven gegeven antwoorden behandeld. Artikel 15 en 61Ook de vraag van de leden van de D66-fractie over de bevoegdheid tot het
vaststellen van criteria voor het verlenen van een ontheffing is hiervoor,
bij de behandeling van de vragen over artikel 15, aan de orde geweest. Artikelen 24a en 24b: Reserveren van capaciteit netwerkDe vraag van de leden van de VVD-fractie over het verbod om bij voorrang
transportcapaciteit te bestemmen ten behoeve van een afnemer, is reeds beantwoord
bij een soortgelijke vraag van de leden van de GroenLinks-fractie (hoofdstuk
4. Europa).De leden van de D66-fractie vroegen of de aanvulling van de Elektriciteitswet
met de bepalingen over het verbod van reservering van transportcapaciteit
inconsistent is met de elektriciteitsrichtlijn. Daarbij namen zij met name
de preferentiële positie van de Noorse kabel en van UCPTE-contracten
in ogenschouw.Het verbod om transportcapaciteit te reserveren is in overeenstemming
met de elektriciteitsrichtlijn. Op grond van die richtlijn kan een transportverzoek
worden geweigerd als er onvoldoende capaciteit op een net beschikbaar is.
Voorkomen moet worden dat transportcapaciteit buiten de macht van de netbeheerder
wordt gebracht door reservering. Daarom wordt dit verbod geformuleerd met
een aantal uitzonderingen. De uitzondering voor hulp en bijstand in UCPTE-verband
is gerechtvaardigd uit een oogpunt van de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening.
Op de uitzondering voor de Noorse kabel en vergelijkbare grensoverschrijdende
verbindingen wordt ingegaan in de beantwoording op de vragen over de artikelen
75 en volgende.De leden van de fractie van D66 vroegen of de uitvoering van de contracten
voor in- en uitvoer van elektriciteit die de Sep heeft afgesloten in het kader
van de Elektriciteitswet 1989, wordt geraakt door de voorgestelde artikelen
24a en 24b.Het verbod op reservering van transportcapaciteit heeft betrekking op
verzoeken van een afnemer om hem transportcapaciteit toe te kennen, zonder
dat hij leveringscontracten heeft gesloten met producenten, leveranciers of
andere afnemers, op grond waarvan duidelijk is dat feitelijk een bepaalde
hoeveelheid elektriciteit wordt geleverd respectievelijk afgenomen. Met andere
woorden, een transportverzoek moet overeenkomen met een onderliggende levering
en afname, zodat geen capaciteit gereserveerd kan worden vóórdat
duidelijk is hoeveel elektriciteit uiteindelijk zal worden ingevoerd of uitgevoerd.
Ook de bestaande in- en uitvoercontracten van Sep zullen hieraan worden getoetst.
De Dte en de Nma zullen in voorkomende gevallen beoordelen of TenneT de juiste
afweging heeft gemaakt en of geen sprake is van te vergaande inperking van
de marktwerking. Bovendien geldt ten aanzien van de Sep dat deze in het kader
van de UCPTE gehouden is tot onderlinge hulp en bijstand, welke verplichting
valt onder artikel 24a, eerste lid, onderdeel a. Deze verplichting wordt overgenomen
door de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet TenneT.De leden van de SP-fractie vroegen hoe kan worden voorkomen dat afnemers
in geval van capaciteitstekorten overvragen ten opzichte van de door hen werkelijk
benodigde capaciteit.Het voorkomen van overvragen is, zoals de leden van de SP-fractie stellen,
inderdaad van groot belang om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk van de
schaarse ruimte wordt toebedeeld aan partijen die daar ook gebruik van maken.
In artikel 24a van het wetsvoorstel is daarom bepaald dat het verboden is
capaciteit te reserveren. Voor het transport ten behoeve van
de importen die vorig jaar zijn overeengekomen heeft TenneT aan de partijen
die om transportcapaciteit vroegen gevraagd of het transport is gebaseerd
op een daadwerkelijk importcontract. Dat leidde ertoe dat uiteindelijk veel
minder transportcapaciteit is gecontracteerd dan aanvankelijk verwacht was.
Ook in de toekomst blijft gelden dat aan een transportverzoek een geldend
in- of uitvoercontract ten grondslag moet liggen. De Dte en de Nma zien erop
toe dat niet door reservering van de transportcapaciteit de mededinging wordt
belemmerd.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen of het reëel
is om te verwachten dat door de liberalisering meer energie getransporteerd
zal worden en of in de toekomst onvoldoende transportcapaciteit kan ontstaan.
Voorts vroegen zij wat de voor- en nadelen zijn van het beginsel «wie
het eerst komt, het eerst maalt» en of evenredige verdeling in de praktijk
wel mogelijk is.Door de liberalisering zal op zichzelf niet direct meer elektriciteit
worden getransporteerd. De hoeveelheid getransporteerde elektriciteit hangt
eerder samen met de ontwikkeling van vraag en aanbod op de markt. Ook het
afsluiten van contracten tussen partijen die geografisch verder van elkaar
verwijderd zijn, betekent op zichzelf niet dat de stromen op het net anders
gaan lopen en er meer transport nodig is.Om te voorkomen dat tekorten in transportcapaciteit ontstaan dienen de
netbeheerders iedere twee jaar een capaciteitsplan aan de directeur van de
Dte over te leggen, waarin zij aangeven dat zij gedurende de planperiode over
voldoende transportcapaciteit op het net kunnen beschikken en dat zij voor
gesignaleerde knelpunten oplossingen voorstellen. Hierdoor kunnen mogelijke
tekorten in transportcapaciteit worden voorkomen.Hoe het beginsel «wie het eerst komt, het eerst maalt» zal
uitwerken op de elektriciteitsmarkt, moet in de praktijk blijken. Met name
bij landsgrensoverschrijdende verbindingen kunnen zich capaciteitstekorten
voordoen, aangezien de beschikbare capaciteit gelimiteerd is. De netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet zal naar verwachting in zijn voorstel voor
de voorwaarden voor de toegang tot het net een regeling opnemen voor de toedeling
van de beschikbare capaciteit. Deze voorwaarden worden uiteindelijk vastgesteld
door de directeur van de Dte. Ook kan de Nma een rol spelen op dit punt, aangezien
zij bevoegd is om toegangsgeschillen te beslechten. Artikel 25: TariefstructurenDe leden van de PvdA-fractie vroegen of het baseren van de starttarieven
voor 2000 op het niveau van 1996 niet betekent dat bedrijven die veel winstuitkeringen
deden worden beloond met een hoog starttarief ten opzichte van de bedrijven
die reeds in 1996 efficiënt werkten. Ook de leden van de D66-fractie
gingen hierop in. De aan het woord zijnde leden vroegen of een correctiefactor
kon worden toegepast om hieraan tegemoet te komen en de consumenten eerder
in efficiencyvoordelen te laten delen.Bij het vaststellen van de starttarieven voor 2000 wordt uitgegaan van
de tarieven voor 1996 om te voorkomen dat bedrijven hun tarieven opvoeren
tot het maximumtarief. Het beeld van de tarieven en de financiële positie
van de bedrijven in 1996 is divers. Er zijn enerzijds bedrijven met lage winstuitkeringen
en tevens lage maar ook met hoge tarieven, en anderzijds bedrijven met hoge
winstuitkeringen en hoge of lage tarieven. Een eenduidige benadering is dan
ook niet eenvoudig. Ik deel de mening van de leden van de PvdA-fractie dat
consumenten niet onnodig lang moeten wachten voordat zij in de efficiencyvoordelen
kunnen meedelen. Het uitgangspunt is hierbij een generieke benadering waarbij
bij de vaststelling van de tarieven voor 2000 rekening wordt gehouden met
de niet-objectieve verschillen tussen netbeheerders, zodat voor klanten, netbeheerders of vergunninghouders geen onredelijke gevolgen voortvloeien
uit het hanteren van het tariefniveau 1996. Evenwel moet voorkomen worden
dat bedrijven die ruimhartig zijn geweest met dividenduitkeringen en die relatief
hoge tarieven rekenden, bij de vaststelling van de tarieven voor 2000 beter
af zijn dan bedrijven die terughoudend zijn geweest met dividenden en die
lage tarieven hanteerden. Strikte fixatie op het niveau van 1996 zou aan deze
verschillen tussen bedrijven geen recht doen. Ik zal kijken wat de mogelijkheden
zijn om door middel van een correctiefactor, bijvoorbeeld door een eenmalige
normrendementscorrectie, deze nadelen van een keuze voor het niveau van 1996
te ondervangen.De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom het overleg van netbeheerders
en representatieve organisaties geen betrekking heeft op de tarieven.De tariefstructuren en de tarieven komen op verschillende wijze tot stand.
De tariefstructuren gelden landelijk voor alle netbeheerders. Daarom wordt
ook door alle netbeheerders een gezamenlijk voorstel daarvoor gemaakt waarbij
zij, gezien het belang van de structuren, overleg moeten plegen met representatieve
organisaties van marktpartijen. De tarieven worden vastgesteld per netbeheerder,
zodat ook iedere individuele netbeheerder een voorstel moet doen. Verwacht
kan worden dat de netbeheerder tarieven wenst waarmee zijn bedrijfsvoering
gegarandeerd wordt, terwijl iedere afnemer zo laag mogelijke tarieven wenst.
Bij deze conflicterende belangen zal overleg enkel leiden tot vertraging van
de procedure. Wel kan de directeur van de Dte afdeling 3.4 van de Algemene
wet bestuursrecht van toepassing verklaren op de totstandkoming van zijn tariefbesluit,
zodat belanghebbenden langs die weg kunnen reageren op de voorstellen voor
de tarieven.Voorts vroegen de leden van de PvdA-fractie welke organisaties voor welke
groepen netgebruikers en afnemers als representatief kunnen worden beschouwd.Het is in het wetsvoorstel niet aan de Minister van Economische Zaken
om te bepalen welke organisaties representatief geacht moeten worden. De gezamenlijke
netbeheerders moeten namelijk met deze organisaties het overleg aangaan en
de directeur van de Dte controleert of zij dat op een serieuze wijze gedaan
hebben. Zij kunnen daarbij als uitgangspunt aanhouden dat organisaties die
volgens hun statutaire doel ten behoeve van een voldoende omvangrijke groep
afnemers, producenten, leveranciers of handelaren opkomen voor een betrouwbare,
duurzame of doelmatige elektriciteitsvoorziening, representatief geacht kunnen
worden.De leden van de PvdA-fractie constateerden dat er verschillen bestaan
tussen de raadpleging van de representatieve organisaties bij de vaststelling
van de efficiencykorting en die van de tariefstructuren en de voorwaarden.De reden voor de verschillen is dat er bij de vaststelling van de efficiencykorting
geen sprake is van een voorstel van de gezamenlijke netbeheerders. Daar neemt
de directeur van de Dte, respectievelijk de minister het voortouw, zodat deze
verantwoordelijk is voor het overleg met de netbeheerders, vergunninghouders
en de representatieve organisaties. Bij de tariefstructuren en voorwaarden
is sprake van een voorstel van de netbeheerders, die opgedragen worden daarvoor
in overleg te treden met de representatieve organisaties. Met andere woorden,
het overleg vindt in beide gevallen plaats op een zo vroeg mogelijk moment. Een andere vraag van de PvdA-fractie betrof het aangeven van de gevolgtrekkingen
die de directeur van de Dte verbindt aan de inbreng van de representatieve
organisaties bij de tariefstructuren en voorwaarden, maar niet bij de tarieven.Anders dan deze leden menen, bepaalt artikel 26b, tweede lid, niet dat
de directeur van de Dte gevolgtrekkingen verbindt aan de zienswijzen van de
organisaties, maar dat de gezamenlijke netbeheerders dat moeten doen. De directeur
van de Dte houdt met die gevolgtrekkingen rekening voor zover zij in de voorstellen
tot uitdrukking komen. Indien de directeur van de Dte ook de uitgebreide voorbereidingsprocedure
van toepassing verklaart bij de vaststelling van de tariefstructuren, tarieven
of voorwaarden, krijgt hij het commentaar van de belanghebbenden zelf en kan
hij daarmee rekening houden.De leden van de PvdA-fractie vroegen of representatieve organisaties als
de Consumentenbond en organisaties van kleine producenten waar nodig ondersteund
konden worden, bijvoorbeeld vanuit een heffing op de tarieven voor die groepen
gebruikers.Met de leden van de PvdA-fractie ben ik het eens dat de inbreng van de
Consumentenbond en organisaties van kleine producenten van duurzame energie
van belang is, naast die van andere representatieve organisaties. Deze organisaties
hebben ook waardevolle opmerkingen gemaakt bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel.
De wet erkent hun rol, in het bijzonder in de eerste jaren van de liberalisering
van de elektriciteitsmarkt. Evenwel wordt de laatste jaren geen structurele
subsidie aan belangengroepen gegeven, maar wordt op projectbasis bepaald of
een activiteit financiële ondersteuning verdient. Het ligt daarbij voor
de hand om ondersteuning te bekostigen uit de algemene middelen. Het is derhalve
niet nodig daarvoor een heffing op de elektriciteitstarieven in het leven
te roepen.De leden van de VVD-fractie vroegen om een vergelijking van de voorgestelde
toezichtstructuur met die in andere landen in de Europese Unie.Het is thans nog niet mogelijk om een overzicht te geven voor alle EU-lidstaten,
omdat België, Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Italië en Luxemburg
nog bezig zijn met de ambtelijke of de parlementaire voorbereiding van de
wetgeving. In de overige lidstaten geldt (nieuwe) wetgeving die in overeenstemming
is met de elektriciteitsrichtlijn. Daarbij blijkt dat nagenoeg alle lidstaten,
Nederland daarbij inbegrepen, kiezen of gekozen hebben voor gereguleerde nettoegang,
dus het systeem waarbij de overheid de tarieven en voorwaarden voor de toegang
tot het elektriciteitsnet vaststelt. Alleen Duitsland heeft gekozen voor nettoegang
door onderhandelingen, terwijl Griekenland en Luxemburg nog geen definitief
besluit hebben genomen.In Nederland wordt voor het toezicht gekozen voor een dienst, de Dte,
die onderdeel uitmaakt van de Nma. De Nma en daarmee de Dte is nu nog een
onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken. Zoals bekend ligt het
in de bedoeling de Nma binnen afzienbare tijd om te vormen tot een zelfstandig
bestuursorgaan. De Dte zal naar verwachting opgaan in deze zbo.De organisatie van het toezicht in een aantal belangrijke Europese landen
kent ruwweg drie vormen. In de eerste plaats is in sommige landen de toezichthouder
ondergebracht als dienst bij een ministerie. Voorbeelden hiervan zijn de toezichthouders
in Noorwegen en Spanje. De Norwegian Water Resources and Energy Directorate
vormt een onderdeel van het Ministerie voor Olie en Energie. In Spanje is
de Comisión National del Sistema Eléctrico (CNSE) een onderdeel
van het Ministerie van Industrie en Energie, maar met een eigen wettelijke
status en met de bevoegdheid om besluiten te nemen. In de tweede plaats is in een aantal gevallen sprake van een zelfstandige
(onafhankelijke) toezichthouder. Een voorbeeld hiervan is OFFER, the Office
of Electricity Regulation, de onafhankelijke toezichthouder voor elektriciteit
in Engeland.Tenslotte is in Duitsland het toezicht ondergebracht bij de onafhankelijke
mededingingsautoriteit, het Bundeskartellamt. In andere landen is gekozen
voor een regulator met regelgevende bevoegdheden.De leden van de VVD-fractie vroegen wanneer de tariefstructuren en voorwaarden
geëvalueerd zullen worden, aangezien deze in beginsel eenmalig worden
vastgesteld.Tariefstructuren en voorwaarden worden in het voorliggend wetsvoorstel
op een verschillende wijze behandeld. De structurering van de tarieven heeft
betrekking op een beperkt aantal principes die van groot belang kunnen zijn
voor de mate van marktwerking die in de elektriciteitssector ontstaat. Daar
waar dit van belang is, heb ik elementen hiervan gereguleerd in dit wetsvoorstel.De technische voorwaarden kennen een veel meer specialistisch en technisch
karakter en zijn gezamenlijk ook veel omvangrijker. Hiervoor wordt door de
netbeheerders een voorstel gedaan, vanwege het feit dat deze de specialistische
kennis hiervoor in huis hebben. Na een inspraakprocedure worden deze voorstellen
door de directeur van de Dte vastgesteld. Uit eigen beweging, op verzoek van
de netbeheerders of naar aanleiding van klachten kunnen deze voorwaarden door
de directeur van de Dte worden gewijzigd. Hiervoor zijn regels opgenomen in
de artikelen 26 a tot en met 26g van dit wetsvoorstel.Daarnaast kan het Energierapport worden gebruikt om de ontwikkelingen
op de elektriciteitsmarkt in kaart te brengen. Dit rapport zal eind dit jaar
naar de Staten-Generaal worden gestuurd.De leden van de VVD-fractie vroegen of de voorstellen voor de splitsing
van de huidige geïntegreerde tarieven in nettarieven en leveringstarieven
in een algemene maatregel van bestuur met voorhangprocedure zullen worden
opgenomen.De splitsing van de geïntegreerde tarieven is nodig voor de uitvoering
van de tariefstructuur in het wetsvoorstel. De nettarieven zijn de tarieven
die netbeheerders hanteren, de leveringstarieven de tarieven die gelden voor
de vergunninghoudende leveranciers. De splitsing van de geïntegreerde
tarieven moet ervoor zorgen dat de netbeheerder dat deel van de tarieven zal
ontvangen dat correspondeert met de kosten die hij moet maken, en de leverancier
het deel dat met zijn kosten overeenkomt. De splitsing is gaat daarom vooraf
aan de tariefvoorstellen die netbeheerders en vergunninghouders op grond van
de artikelen IV en V indienen bij de directeur van de Dte, onderscheidenlijk
de Minister van Economische Zaken. Noch de voorstellen voor de splitsing van
de geïntegreerde tarieven, noch de voorstellen voor de tarieven voor
2000 zullen worden neergelegd in een algemene maatregel van bestuur, omdat
zij afkomstig zijn van de netbeheerders en vergunninghouders zelf. De directeur
van de Dte en de Minister van Economische Zaken beoordelen de voorstellen
en bepalen, met inachtneming daarvan en van de artikelen IV en V, de tarieven
voor 2000.De leden van de CDA-fractie vroegen of ik bereid ben ook een aantal uitgangspunten
ten aanzien van het transporttarief en het systeemtarief in het wetsvoorstel
op te nemen. Voorts stelden deze leden dat het aansluittarief kostengerelateerd
dient te zijn. De leden van de VVD-fractie vroegen wat de grondslag van het
aansluittarief zal zijn.De belangrijkste beslissing ten aanzien van het transport- en systeemtarief
is de keuze van de tariefdrager. De tariefdrager voor het systeemtarief is
reeds in het wetsvoorstel opgenomen. Over de keuze van de tariefdrager voor het transporttarief zal ik op grond van artikel 25b, derde lid,
uiterlijk 1 juli aanstaande een beslissing nemen. Een aantal overwegingen
dat van belang is voor deze keuze heb ik reeds in de toelichting aangegeven.
Voor de bepaling van de andere onderdelen van de tariefstructuur wordt reeds
overleg gevoerd met de marktpartijen.Ik ben het eens met de leden van de CDA-fractie dat het aansluittarief
kostengerelateerd dient te zijn. De directeur van de Dte zal op de kostengerelateerdheid
van de tarieven van de netbeheerders, ook de aansluittarieven, toezien. Net
als nu reeds het geval is, zullen toekomstige nieuwe netgebruikers als zij
worden aangesloten op een net, een aansluittarief betalen als bedrag ineens
dat volledig gebaseerd zal zijn op de veroorzaakte kosten van de aansluiting.
Daarbij bestaat de mogelijkheid om in plaats van een betaling ineens een gespreide
betaling over een langere periode overeen te komen.De leden van de fractie van D66 vroegen naar de structurele verschillen
die tussen regio's kunnen blijven bestaan en die kunnen leiden tot structurele
verschillen in nettarieven. Voorts vroegen zij of gedacht wordt aan een stelsel
van maximumtarieven om met deze verschillen rekening te houden. Welke factoren
worden als objectiveerbare factoren aangemerkt, zo wilden zij weten.Uitgangspunt in het tarieftoezicht is dat gestreefd wordt naar zo veel
mogelijk uniformiteit in de tarieven. Hierdoor wordt ook de benchmarking op
basis waarvan de tarieven voor de komende periode worden vastgesteld, zoveel
mogelijk gebruikt. Er zijn echter verschillen tussen bedrijven die structureel
leiden tot verschillen in kosten. Het uniforme tarief dient hiervoor te worden
gecorrigeerd. Om te voorkomen dat tarieven per bedrijf ongegrond uiteenlopen,
worden alleen objectiveerbare verschillen van enige omvang in de correcties
meegenomen. De bewijslast voor die objectiveerbaarheid ligt bij de individuele
bedrijven. Uit overleg met organisaties en bedrijven zijn vooralsnog als relevante
factoren genoemd aansluitdichtheid, bodemgesteldheid en netconfiguratie. Daarnaast
zullen de tarieven verschillen als gevolg van de werking van het cascadestelsel.
Netten waarop sprake is van een goed evenwicht tussen het afgenomen vermogen
en het decentraal geproduceerde vermogen, zullen minder hoeven bij te dragen
aan de kosten van netten met een hoger spanningsniveau. In de loop van dit
jaar zal blijken in hoeverre nog andere factoren naar voren komen. Voorkomen
moet echter worden dat een heldere en overzichtelijke benchmarking tussen
bedrijven onmogelijk wordt doordat een eindeloze reeks van factoren wordt
gehanteerd die de tariefvergelijking tussen de bedrijven nodeloos bemoeilijkt.De leden van de D66-fractie vonden het onduidelijk of voor de bijzondere
aansluitingen in het geheel geen tariefregulering zal gelden, dan wel of daarvoor
geen uniforme tariefdrager zal worden vastgesteld. De leden van deze fractie
vroegen wat verstaan moet worden onder netverliezen en transportbeperkingen.Bij de vaststelling van het aansluittarief is geen sprake van een uniforme
tariefdrager. Er worden slechts voor drie activiteiten standaardtarieven vastgesteld,
namelijk voor het verbreken van het net, het installeren van beveiligingsvoorzieningen
en het verbinden van het net met de beveiligingsvoorzieningen. Het maken van
een standaardaansluiting, bijvoorbeeld bij een woonhuis of een kantoor, omvat
deze drie activiteiten, zodat het aansluittarief de standaardaansluitingen
reguleert. Voor zover de drie activiteiten voorkomen bij het maken van een
bijzondere aansluiting, moet het desbetreffende gereguleerde tarief worden
gehanteerd. Voor alle andere activiteiten bij bijzondere aansluitingen, zoals
het plaatsen van transformatoren, geldt geen gereguleerd tarief. Dat is ook
niet nodig, omdat de afnemer deze werkzaamheden ook door een derde
kan laten uitvoeren. Er is dus geen monopolie voor deze werkzaamheden, maar
ruimte voor marktwerking.Netverliezen zijn de energieverliezen die optreden tijdens het transport
van elektriciteit. Vanwege deze verliezen dient de netbeheerder elektriciteit
in te kopen en deze verliezen te compenseren.Van transportbeperkingen is sprake wanneer de benodigde transportcapaciteit
op een bepaalde locatie niet voldoende is om alle elektriciteit te kunnen
transporteren. Binnen Nederland zullen transportbeperkingen niet snel voorkomen
gezien de ruime transportcapaciteit die in ons land aanwezig is. Bij de internationale
verbindingen kan sneller sprake zijn van transportbeperkingen. De gezamenlijke
netbeheerders dienen onder toezicht van de directeur van de Dte heldere en
non-discriminatoire toewijzingscriteria en procedures te ontwikkelen om in
geval van schaarste de beschikbare transportcapaciteit aan partijen toe te
kennen.De vragen van de leden van de GroenLinks-fractie over het gekozen tariefsysteem
nopen tot een uitgebreide reactie. Aangezien ook de leden van andere fracties
vragen gesteld hebben over de grondslagen van de transporttarieven, behandel
ik die vragen gezamenlijk bij artikel 25b.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen waarom het wetsvoorstel
niet voorziet in een regeling voor de betrokkenheid van maatschappelijke of
representatieve organisaties bij bepaalde beslissingen van de directeur van
de Dte.Ik wijs deze leden op artikel 26b waarin de gevraagde betrokkenheid van
representatieve organisaties geregeld is. Voor zover maatschappelijke organisaties
opkomen voor de belangen van afnemers, producenten, handelaren en leveranciers
bij een betrouwbare, duurzame en doelmatige elektriciteitsvoorziening, kunnen
zij als representatieve organisaties worden aangemerkt, waardoor zij in het
overleg met de gezamenlijke netbeheerders over de tariefstructuren en de voorwaarden
kunnen worden betrokken. Bovendien kan de directeur van de Dte afdeling 3.4
van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing verklaren, zodat deze organisaties
als belanghebbenden hun zienswijzen bekend kunnen maken. Voor een nadere uiteenzetting
over de betrokkenheid van representatieve organisaties verwijs ik verder naar
mijn antwoorden op vragen van de leden van andere fracties over artikel 26b.De leden van de SGP-fractie vroegen waarom bij het vaststellen van de
starttarieven voor het jaar 2000 algemene correcties ten opzichte van 1996
worden toegestaan.Bij het vaststellen van de starttarieven voor 2000 wordt uitgegaan van
de tarieven voor 1996. Dat is het jaar waarin het voorgenomen beleid voor
liberalisering van de elektriciteitssector werd bekendgemaakt in de Derde
Energienota en de notitie «Stroomlijnen naar een markt voor elektriciteit».
Het doel hiervan is te voorkomen dat tussen 1996 en het van kracht worden
van de tariefregeling in de Elektriciteitswet 1998 bedrijven hun tarieven
opvoeren tot het maximumtarief. Doordat de meeste bedrijven aanzienlijk onder
het maximumtarief zitten, zouden deze daardoor hun financiële positie
kunnen versterken, terwijl de verbruikers dan zonder reden een hoger tarief
moeten betalen. Desalniettemin is maatwerk nodig bij de vertaling van het
tariefniveau van 1996 naar de tarieven voor 2000. Een belangrijke reden daarvoor
is dat door verschillen in financieel beleid de financiële posities van
de bedrijven sterk uiteenloopt. Dit kan een gevolg zijn van feitelijke omstandigheden,
maar ook van verschillen in tariefbeleid of dividendbeleid. Voorkomen moet
worden dat bedrijven die ruimhartig zijn geweest met dividenduitkeringen en
die relatief hoge tarieven rekenden, bij de vaststelling van de tarieven voor
2000 beter af zijn dan bedrijven die terughoudend zijn geweest met dividenden
en die lage tarieven hanteerden. Strikte fixatie op het niveau
van 1996 zou aan deze verschillen tussen bedrijven geen recht doen. Artikelen 25a en 25b: Aansluittarief, cascadestelselDe leden van de PvdA-fractie vroegen of met de nieuwe regels voor het
aansluittarief afnemers die afgelegen wonen, meer moeten betalen dan thans
en of er daarbij een maximumtarief zal gelden.Thans betaalt een afnemer voor een aansluiting op een net op een afstand
van minder dan 25 meter een standaardbedrag. Als de aansluiting langer moet
worden, betaalt hij een vergoeding afhankelijk van de extra afstand tot aan
het net. Voor zover bekend werkt deze regeling al jarenlang tot ieders tevredenheid.
Er is dan ook geen reden om deze regeling te veranderen, zodat de nieuwe regels
voor het aansluittarief hiervoor ruimte laten. Daarbij geldt geen maximumtarief
voor de aansluiting. Als een afnemer meent dat het voorgestelde aansluittarief
hoger is dan de daarmee gemoeide kosten, heeft hij het recht om zelf te bepalen
waar de aansluiting komt. De kosten van de aansluiting kan hij dan minimaliseren
door zelf een derde opdracht te geven de werkzaamheden uit te voeren.De leden van de VVD-fractie vroegen of een afnemer die zelf een leiding
of transformator plaatst tussen de installatie en de beveiligingsvoorzieningen,
ook gebonden is aan kwaliteits- en veiligheidseisen.Een goede kwaliteit en veiligheid van de leidingen en transformatoren
is voor iedereen van belang, ook wanneer deze niet door de netbeheerder worden
aangelegd. In de technische voorwaarden die netbeheerders zullen hanteren
worden deze kwaliteits- en veiligheidsaspecten van de aansluitingen neergelegd.
Als extra garantie geldt in dit geval dat een netgebruiker kan worden afgesloten
als hij de integriteit van het net bedreigt, dat wil zeggen als hij de technische
voorwaarden waarmee hij in zijn aansluitovereenkomst mee akkoord is gegaan,
niet naleeft. Overigens ga ik ervan uit dat in het merendeel van de gevallen
partijen in goed overleg met elkaar ervoor zorgen dat zich zo weinig mogelijk
problemen voor doen. Het is immers in het belang van zowel netgebruiker als
netbeheerder dat de kwaliteit van de voorziening optimaal is.De vraag van de leden van de VVD-fractie over de grondslag van het aansluittarief
is hierboven bij de vragen over artikel 25 al beantwoord.De leden van de fracties van PvdA, VVD, D66 en SGP stelden een aantal
vragen over de keuze van de tariefdrager voor het transporttarief, in het
bijzonder van de kWh als tariefdrager. De leden van de VVD-fractie vroegen
tevens of de keuze voor de tariefdrager in een amvb kan worden vastgelegd.
De leden van de SGP-fractie wilden weten waarom bij de vaststelling van de
individuele tarieven een redelijk normrendement achterwege is gelaten.De keuze van een tariefdrager voor het transporttarief is van groot belang
voor de marktwerking in de elektriciteitssector. Tegelijkertijd gaat het hierbij
om een complexe beslissing met technische elementen. Dit is voor de marktpartijen
ook reden geweest mij te vragen de beslissing hierover uit te stellen tot
uiterlijk 1 juli van dit jaar. Ook kunnen de representatieve organisaties
van afnemers hun mening geven over de meest wenselijke tariefdrager. In de
memorie van toelichting heb ik de voordelen van het kWh-tarief uiteengezet.
Voor mij is met name van belang dat de keuze van de tariefdrager voor het
transporttarief de marktwerking binnen de elektriciteitssector optimaal ondersteunt.Vastleggen van de tariefdrager in een algemene maatregel van bestuur heeft
als nadeel dat de tariefdrager dan niet rond 1 juli 1999 kan worden vastgesteld,
maar dat dit, gelet op de procedure voor de totstandkoming van een dergelijke
maatregel, pas eind van dit jaar mogelijk is. Daarmee wordt het
erg moeilijk om nog vóór 1 januari 2000 de nieuwe tariefstructuur
en de transport- en leveringstarieven vast te stellen. Thans worden in overleg
met de betrokken partijen de gevolgen van de keuze voor de kWh of de kW als
tariefdrager in kaart gebracht.Ten aanzien van de vaststelling van de tarieven zal het meest efficiënte
bedrijf als norm worden genomen door de directeur van de Dte. Ook dit «normbedrijf»
zal een zeker rendement op het eigen vermogen behalen. Het systeem van outputsturing
gaat niet uit van een gegeven rendementscriterium, maar van de prestaties
van de bedrijven in combinatie met de gehanteerde tarieven.De leden van de PvdA-fractie vroegen om een toelichting op de gevolgen
van een zuivere kWh-benadering voor grootverbruikers.Thans betalen grotere verbruikers een tarief dat is uitgedrukt in een
combinatie van beschikbaar gesteld vermogen (kW) en verbruikte hoeveelheid
elektriciteit (kWh). Ook komt het voor dat zij alleen een kW-tarief betalen.
Voor grote elektriciteitsverbruikers betekent dit dat zij een lager bedrag
per getransporteerde hoeveelheid elektriciteit betalen dan wanneer een zuiver
kWh-tarief zou worden gehanteerd. De verschillen tussen een gecombineerd kW/kWh-tarief
en een zuiver kWh-systeem nemen evenwel af naarmate een grote verbruiker een
kortere bedrijfstijd heeft. Bedrijven met een relatief hoge bedrijfstijd profiteren
dus het meest van het huidige systeem en kunnen nadeel ondervinden van een
zuiver kWh-systeem. Kleinverbruikers betalen overigens nu al een kWh-tarief.De leden van de fracties van de PvdA, VVD, CDA, GroenLinks, SGP en SP
gingen in een aantal vragen in op het cascadestelsel en de mogelijke belemmeringen
die uit dat stelsel zouden voortvloeien voor de toekomst van warmte-krachtkoppeling
(wkk). In dat verband stelden de leden van de fracties van CDA, PvdA en D66
ook het artikel «Een plaagstoot voor de netten» van A.E.H. Huygen
en J.J.M. Theeuwes in ESB van 22 januari 1999 aan de orde. Bovendien vroegen
de leden van de fractie van het CDA of de aanleg van directe leidingen onder
de energie-investeringsaftrek gebracht kan worden.In hun artikel gaan Huygen en Theeuwes in op twee belangrijke elementen
van de structuur van de nettarieven, te weten het cascadestelsel en de systeemtarieven.
Vooraf benadrukken de auteurs dat de keuze voor een afstandsonafhankelijk
tarief en een verrekening afhankelijk van netniveaus een goede is. Vervolgens
leggen zij het cascadestelsel uit.Door de cascadesystematiek worden de kosten van transport- en systeemdiensten
zodanig doorberekend dat iedere verbruiker betaalt voor het spanningsniveau
waarop hij is aangesloten en de hogerliggende niveaus. Hiervoor krijgen eindverbruikers
twee voordelen, te weten het profijt van de betrouwbaarheid van het gehele
systeem en toegang tot het gehele netwerk tegen hetzelfde tarief. Het meebetalen
aan de kosten van hogere spanningsniveaus gebeurt voor een deel op basis van
de hoeveelheid elektriciteit die op lagere spanningsniveaus wordt betrokken
van de netten met hogere spanningsniveaus. Wanneer op een lager spanningsniveau
een decentrale productie-eenheid wordt aangesloten, hoeft voor de totale elektriciteitsvraag
op dat net minder elektriciteit van hogere netten te worden betrokken. De
financiële vergoeding die betaald moet worden aan de netten van een hoger
spanningsniveau neemt als gevolg hiervan af. Dit aspect van het cascadesysteem
relativeert de gevolgen voor afnemers van het meebetalen aan hogerliggende
netten. Op een deelnet waar vraag en aanbod nagenoeg met elkaar in evenwicht
zijn wordt zelfs bijna geen elektriciteit uit hogerliggende netten betrokken
en daardoor wordt ook veel minder aan de hogerliggende netten meebetaald.
Overigens moet daarbij bedacht worden dat de kosten van het hoogspanningsnet
slechts een zeer klein onderdeel uitmaken van de rekening die een kleinverbruiker
voor het netgebruik betaalt. Mijn motivering van het cascadestelsel is een andere dan het motief dat
Huygen en Theeuwes mij toedichtten. In de eerste plaats werkt het cascadestelsel
in combinatie met het zogenoemde point tariff of postzegeltarief. Uit de praktijk
op een aantal markten die reeds geliberaliseerd zijn blijkt dat deze combinatie
van groot belang is voor de goede marktwerking. Met het point tariff krijgen
marktpartijen toegang tot het gehele netwerk tot en met de internationale
verbindingen binnen Nederland. Het tarief wordt niet afhankelijk gesteld van
feitelijk marktgedrag van partijen. Op het ene moment kan een afnemer besluiten
zijn stroom bij een dichtbij gelegen producent in te kopen, het volgende moment
kan hij naar een producent verderop gaan voor zijn inkoop.De tweede reden waarom het cascadestelsel is gekozen, is dat de netten
met een hoger spanningsniveau naast een transportfunctie vooral ook een betrouwbaarheidsfunctie
hebben. Deze netten zijn in het verleden aangelegd ten behoeve van alle netgebruikers
om de betrouwbaarheid van de voorziening te vergroten. Door alleen te betalen
voor het spanningsniveau waarop een netgebruiker is aangesloten, zou de gebruiker
niet langer betalen voor het profijt dat hij heeft van de betrouwbaarheid
die door de koppeling van netten wordt geleverd. Dit geldt tevens voor de
koppelingen met het buitenland, waardoor landen elkaar onderling bijstand
kunnen verlenen in geval van storingen. Iedere netgebruiker maakt echter van
deze betrouwbaarheidsfunctie gebruik en dient daar dan ook naar rato voor
te betalen. Het argument van de kostenveroorzaking dat door Huygen en Theeuwes
wordt gebruikt, gaat maar in zeer beperkte mate op, aangezien het merendeel
van de kosten reeds is gemaakt bij het aangaan van de investeringen in de
elektriciteitsnetwerken. Slechts de variabele kosten, zoals de netverliezen,
zijn in zekere mate een direct gevolg van het feitelijk gedrag van marktpartijen.Huygen en Theeuwes stelden in plaats van dit cascadestelsel een zoneringsstelsel
voor. Een dergelijk stelsel impliceert echter een afstandsafhankelijk tariefelement,
waardoor de ontwikkeling van de marktwerking wordt belemmerd. Voorts leidt
het door auteurs aangegeven alternatief van een zoneringsstelsel tot een ingewikkeld
en bewerkelijk tariefsysteem. Het tarief dient steeds te worden aangepast
en herberekend afhankelijk van het feit of een afnemer een nieuw contract
sluit met een producent. Een dergelijk systeem gaat ui van de fictie dat de
contractuele relaties bepalend zijn voor de elektriciteitsstromen. Dit is
evenwel geen realistische veronderstelling en sluit niet aan bij de fysieke
werkelijkheid. Voor de afnemer is ook minder goed duidelijk welk tarief hij
betaalt wanneer hij nieuwe contracten wil afsluiten, wat de afweging tussen
aanbiedingen van producenten bemoeilijkt. De elektriciteitsbeurs kan bij een
dergelijk tariefsysteem onmogelijk functioneren, omdat transacties op de beurs
naar hun aard anoniem zijn en geen sprake is van een contract tussen een specifieke
afnemer en een specifieke producent.Een volgend onderwerp dat Huygen en Theeuwes aansnijden, betreft de systeemdiensten.
Eerste punt van kritiek van de auteurs is dat de kosten van storingen niet
bij afnemers moeten worden neergelegd, omdat deze geen invloed hebben op de
storingen zelf of het oplossen van storingen.In de memorie van toelichting heb ik aangegeven dat bij systeemdiensten
onderscheid moet worden gemaakt in systeemdiensten in enge zin en programma-verantwoordelijkheid.
Storingen leiden in de nieuwe systematiek tot afwijkingen van de opgegeven
programma's van producenten, die hiervoor niet via het systeemtarief, maar
overeenkomstig hun programma-verantwoordelijkheid betalen. De veroorzaker
draait dus wel op voor de kosten van de storing, waardoor van kostenafwenteling
op afnemers geen sprake is. Wel ben ik het eens met de constatering dat het
jammer is dat thans nog geen ultra korte termijn (één of enkele
uren vooruit) spotmarkt voor elektriciteit kan worden ingesteld. Dit is echter
gezien de hiermee gepaard gaande werkzaamheden begrijpelijk.
Daarbij kan worden opgemerkt dat de Amsterdam Power Exchange (APX) wel plannen
heeft om een spotmarkt op urenbasis in werking te laten treden. Een dergelijke
spotmarkt zal de doelmatige werking van de elektriciteitsmarkt verder kunnen
vergroten, en de afwijkingen die binnen de programma-verantwoordelijkheid
worden verrekend, kunnen beperken. Verdere uitbreiding van de marktmogelijkheden
passen binnen de doelstellingen van dit wetsvoorstel. Ook ben ik het met de
auteurs eens dat kleinere producenten, indien zij systeemdiensten kunnen aanbieden,
hiervoor ook in aanmerking moeten kunnen komen. Binnen het wettelijk kader
is dit dan ook mogelijk. Het systeem van efficiencyprikkels zal netbeheerders
ertoe brengen om systeemdiensten te betrekken van de meest voordelige aanbieder.
Dit kunnen ook kleinere producenten zijn, indien zij voldoen aan criteria
op het gebied van betrouwbaarheid en beschikbaarheid.Wat de vragen over de toekomst van de wkk betreft die ook in het artikel
van Huygen en Theeuwes aan de orde komen, merk ik het volgende op. Ik onderschrijf
het belang van een gezonde ontwikkeling van wkk, aangezien deze manier van
opwekking in belangrijke mate bijdraagt aan een energie-efficiënte voorziening.
De veronderstelling dat wkk door de cascadesystematiek wordt bedreigd in haar
ontwikkeling, is mijns inziens evenwel niet terecht. Zoals gezegd hebben eindverbruikers
met een nettarief volgens de cascadesystematiek toegang tot alle producenten
in het gehele land. Producenten, de wkk-installaties daarbij inbegrepen, betalen
volgens het wetsvoorstel geen transporttarief. Er is dus wat dat betreft sprake
van gelijke concurrentieverhoudingen tussen producenten die invoeden op het
hoogspanningsnet (meestal de grootschalige producenten) en producenten die
invoeden op de decentrale netten. Hierdoor ontstaat een evenwichtige concurrentiepositie
voor wkk en grootschaliger centraal productievermogen en neemt de keuzevrijheid
voor eindverbruikers toe. Ook voor de betrouwbaarheidsfunctie die tot uitdrukking
komt in het systeemtarief gelden voor grote en kleine producenten dezelfde
uitgangspunten. Voor een eindverbruiker maakt het dus geen verschil of hij
elektriciteit inkoopt bij een grote centrale die vlakbij is gesitueerd of
bij een wkk-eenheid die aan de andere kant van het land ligt. Wkk-eenheden
krijgen dus via het cascadestelsel alle eindverbruikers in Nederland als potentiële
klant, zonder daarvoor extra kosten te betalen. Hierdoor nemen de marktmogelijkheden
voor wkk eerder toe dan af. Ik deel dan ook de conclusie van Huygen en Theeuwes
niet dat wkk benadeeld wordt door de tariefstructuur.Ik ben het evenwel eens met de stellingname dat de aansluiting van productie-eenheden
op decentrale netten tot een besparing van netkosten kan leiden omdat, zoals
gezegd, daardoor een decentraal net minder beroep hoeft te doen op een net
met een hoger spanningsniveau en daarvoor dus ook minder hoeft te betalen.
Decentrale installaties verhogen daardoor de efficiency van de voorziening.
Ik ben dan ook van mening dat onderzocht moet worden of het relevante deel
van de kostenbesparing die een producent veroorzaakt, in navolging van andere
landen zoals Noorwegen, kan worden doorgegeven aan deze producenten. Daarbij
kan dan gedacht worden aan oplossingen waarbij de marginale kosten die een
afnemer veroorzaakt in een tarief tot uitdrukking komen. Indien er dan sprake
is van een positief effect op de marginale kosten – dat wil zeggen dat
de kosten dalen – zou er van een restitutie sprake kunnen zijn. Bij
het onderzoeken van deze benadering zal ook moeten worden nagegaan of de nadelen
die een dergelijk – theoretisch fraai maar vrij ingewikkeld –
systeem meebrengt wel opwegen tegen de voordelen. Daarbij moet bedacht worden
dat de warmtevraag op een bepaalde locatie als belangrijkste vestigingsfactor
geldt voor een decentrale wkk-eenheid en het de vraag is of een actief vestigingsbeleid
in Nederland via tariefprikkels voor producenten veel invloed zal hebben.
Daarnaast geldt dat instrumenten in de sfeer van de ruimtelijke ordening meer voor de hand liggen dan de transporttarieven om de vestiging
van kleinschalige producenten te sturen.Het voorstel om de aanleg van directe leidingen ten behoeve van wkk onder
de energie-investeringsaftrek te brengen, spreekt mij niet aan. Deze fiscale
regeling is daarvoor niet bedoeld.De leden van de PvdA-fractie en van de fractie van GroenLinks vroegen
voorts om de redenen voor de keuze voor een tarief met een afstandsafhankelijk
element in Duitsland. Ook wilden zij weten of deze keuze de uitvoermogelijkheden
voor Nederlandse bedrijven belemmert.De Duitse wet laat het tot stand komen van het transport over aan de betrokken
marktpartijen. Na moeizaam onderhandelen is voorlopig voor het huidige systeem
gekozen. Bij de keuze speelt naar het lijkt onder andere de federatieve structuur
een rol, omdat lagere overheden zich lijken te verzetten tegen een al te voortvarende
opening van de Duitse markt. Recente berichten van bedrijven die op de Duitse
markt actief zijn, suggereren dat het afstandsgerelateerde transporttarief
een goede marktwerking vooralsnog tegenhoudt. De Nederlandse bedrijven trachten
exportcontracten met Duitse bedrijven af te sluiten, maar zij hebben hierin
nog geen succes gehad. Opvallend hierbij is dat het Duitse prijsniveau over
het algemeen substantieel hoger is dan in Nederland, maar dat wel elektriciteitsimport
vanuit Duitsland plaatsvindt. Zolang er echter onvoldoende gegevens zijn over
de werkelijke oorzaken van het niet kunnen afsluiten van exportcontracten
op de Duitse markt, past terughoudendheid met een oordeel daarover. Wel is
de energiebedrijven en andere marktpartijen gevraagd om concrete voorvallen
te melden. In een gesprek met de Duitse Minister van Economische Zaken dat
op 10 februari jongstleden heeft plaatsgevonden, is dit onderwerp ook besproken.
Ik heb er daarbij op gewezen dat maatregelen van de kant van de Duitse regering
nodig kunnen zijn om een evenwichtige concurrentie tussen Duitsland en Nederland
mogelijk te maken.De leden van de fractie van D66 vroegen hoe artikel 25b zich verhoudt
tot de memorie van toelichting waar het cascade-stelsel wordt beschreven.Het cascade-stelsel inclusief een omschrijving van een indeling van het
netwerk in transporttrappen met bijbehorende spanningsniveaus is in de wet
niet dwingend voorgeschreven. Op grond van artikel 25b is het hanteren van
die systematiek voor de berekening van nettarieven mogelijk. In de toelichting
is daarom ingegaan op dat cascadestelsel dat al jarenlang in de elektriciteitstarieven
wordt gehanteerd. Op deze wijze hebben de bedrijven de mogelijkheid om zelf
de cascade vorm te geven, rekening houdend met de feitelijke situatie per
bedrijf.De leden van de fractie van D66 vroegen wat moet worden verstaan onder
transportafhankelijke en transportonafhankelijke elementen in het transporttarief.Het transporttarief bestaat uit twee elementen. In het kader van het transport
dient een aantal werkzaamheden te worden verricht die los staan van de vraag
of een eindverbruiker daadwerkelijk het net gebruikt, zoals bijvoorbeeld het
aflezen van de meter en het verzenden van facturen. Of een eindverbruiker
1 of een miljoen kWh's heeft laten transporteren, deze kosten per klant blijven
min of meer gegeven. Dergelijke werkzaamheden vallen onder een vastrechttarief.
Daarnaast staat het eigenlijke elektriciteitstransport, waarbij de kosten
evenredig toenemen per getransporteerde kWh. Dit valt onder het transportafhankelijke
tariefelement. Beoogd wordt daarvoor uiterlijk 1 juli van dit jaar de tariefdrager
vast te stellen.De overige vragen van de leden van de D66-fractie over de tariefdrager
van het transporttarief zijn hierboven aan de orde gekomen. De leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen wat de alternatieven
zijn voor een postzegeltarief. Voorts wilden zij weten of een toename van
het elektriciteitstransport te verwachten is, waarbij onvoldoende transportcapaciteit
een rol kan spelen. Ook merkten zij op dat volgens hen milieuwinst is te behalen
door opwekking dichtbij verbruikers te situeren. Tenslotte vroegen zij naar
tariefsystemen in ons omringende landen. De leden van de fractie van GroenLinks
stelden de vraag welke alternatieve systemen er zijn voor de transporttarieven,
wat daarvan de voor- en nadelen zijn en waarom voor het voorgestelde systeem
in het wetsvoorstel is gekozen.Uit ervaringen in het buitenland blijkt dat een transporttarief dat onafhankelijk
is van de transportafstand tussen producenten en afnemers een essentiële
voorwaarde is om een goede marktwerking tot stand te brengen. Wanneer de hoogte
van het transporttarief duidelijk is voor een afnemer, wordt het voor hem
eenvoudiger om aanbiedingen van producenten met elkaar te vergelijken. Een
afstandsonafhankelijk transporttarief doet ook meer recht aan de feitelijke
situatie op de markt. Stel bijvoorbeeld dat een afnemer uit Groningen een
contract sluit met een producent in Maastricht en een andere afnemer uit Heerlen
een contract sluit met een producent uit Leeuwarden. In dat geval zullen,
sterk vereenvoudigd, de elektronen feitelijk van Maastricht naar Heerlen en
van Leeuwarden naar Groningen stromen. De leveringscontracten geven aan hoeveel
elektriciteit wordt ingevoed respectievelijk wordt afgenomen, maar de netbeheerders
zorgen voor het transport op de meest efficiënte wijze. De contractuele
werkelijkheid zal derhalve sterk verschillen van de fysieke werkelijkheid.
Het elektriciteitsverkeer moet dan ook niet worden vergeleken met andere transportsystemen
zoals het wegennet of het luchtverkeer. Eerder kan het elektriciteitsnet worden
gezien als een grote bak met water, waarbij producenten de bak aan de ene
kant vullen en afnemers water op diverse punten ontrekken.Alternatieven voor het postzegeltarief zijn met name tariefsystemen die
wel een afstandsafhankelijk element hanteren. Gedacht kan worden aan een systeem
waarin betaald wordt naar rato van de precieze afstand tussen producent en
verbruiker of aan een zoneringstelsel, waarbij een land in zones wordt ingedeeld.
Ook zijn varianten mogelijk waarbij wordt geprobeerd individuele transacties
tussen marktpartijen te identificeren en hieraan kosten toe te rekenen, afhankelijk
van de feitelijke stromen zoals die via het elektriciteitsnet lopen. Deze
tariefsystemen zijn noodzakelijkerwijs onnauwkeurig, zeer ingewikkeld en sluiten
slecht aan bij wat feitelijk gebeurt. Netgebruikers krijgen daarmee geen transparant
tarief waarmee ze de biedingen van producenten kunnen vergelijken. Deze systemen
doen dus geen recht aan de feitelijke praktijk van het transport en leiden
tot een vermindering van de concurrentie tussen partijen op de elektriciteitsmarkt.
Dat zou afbreuk doen aan de doelstelling om de klantgerichtheid en de efficiency
in de elektriciteitssector te verbeteren en alle afnemers, ook de kleinverbruikers,
hiervan mee te laten profiteren.Een toename van het transport als gevolg van de keuze voor het postzegeltarief
is niet te verwachten, omdat niet de feitelijke situatie, maar alleen de afrekeningssystematiek
voor de met het transport gemoeide kosten verandert. Op zichzelf ben ik het
met de leden eens dat winst is te behalen door productie en verbruik dicht
bij elkaar te situeren, zij het dat de elektriciteitsproductie dan vooral
gesitueerd zou moeten worden rond de steden. Met name voor de productie van
duurzame elektriciteit is dat lang niet altijd mogelijk. Omdat afhankelijk
van de transportafstand een gering energieverlies optreedt bij het transport,
is het gesignaleerde probleem voor Nederland relatief gering.Wat de tariefsystematiek in de ons omringende landen betreft, zou met
name gekeken moeten worden naar de landen die reeds een liberalisering hebben
doorgevoerd. Het gaat hierbij met name om Duitsland, het Verenigd Koninkrijk,
Noorwegen en Zweden. Duitsland heeft een tariefsystematiek met een afstandsafhankelijk element.
Algemeen wordt erkend dat dit de feitelijk opening van de Duitse elektriciteitsmarkt
sterk beperkt. Noorwegen, Zweden en Finland hanteren reeds enige jaren een
postzegeltarief. De Nederlandse tariefstelling is ook geïnspireerd op
dit Scandinavische systeem, omdat de systematiek daar goed werkt. Het Verenigd
Koninkrijk hanteert voor het landelijk hoogspanningsnet een systematiek die
rekening houdt met de specifieke situatie in dat land waar veel productie-eenheden
in het Noorden staan terwijl veel vraag in het Zuiden (Londen) voorkomt. Daardoor
worden locatieprikkels gegeven om deze situatie te beïnvloeden, wat gezien
de omstandigheden een juiste oplossing is.De vraag van de leden van de SGP-fractie over de tariefdrager van het
transporttarief is beantwoord bij de vragen van de andere fracties over dat
onderwerp. Artikel 25c: SysteemdienstenDe vragen van de leden van de fracties van de PvdA, de VVD en D66 over
het tarief voor de systeemdiensten zijn hierboven beantwoord bij de vragen
over artikel 25a.De leden van de fracties van de VVD en D66 vroegen daarbij ook om een
duidelijke afbakening van «overige diensten» als component van
de systeemdiensten.De inhoud van de «overige diensten» als component van de systeemdiensten
wordt afgebakend door de definitie van systeemdiensten waartoe slechts die
diensten mogen worden gerekend die worden verricht uit oogpunt van de betrouwbaarheid
van de voorziening. Het gaat hierbij om voorzieningen die voor iedere afnemer
die op het net is aangesloten, zijn getroffen, ongeacht het feitelijk gebruik
dat van de voorzieningen wordt gemaakt. De directeur van de Dte zal bij het
vaststellen van de tariefstructuren en voorwaarden kritisch bezien of alle
diensten die als systeemdiensten worden gepresenteerd, werkelijk een collectief
karakter hebben. Zo nodig zal hij een nadere afbakening geven aan de systeemdiensten. Artikel 26b: Positie representatieve organisatiesNaar de mening van de leden van de CDA-fractie was het wetsvoorstel onevenwichtig
voor zover het de regeling van de positie van de representatieve organisaties
betreft. In het bijzonder vroegen deze leden aandacht te schenken aan de aanwijzing
van representatieve organisaties. De leden van de fractie van D66 vroegen
om een toelichting ten aanzien van de organisaties die als representatief
kunnen worden aangemerkt en de criteria daarvoor. Ook wensten zij te weten
wat onder overleg verstaan wordt en op welk moment overleg zal worden gevoerd.
Tevens vroegen zij naar de reden voor de formalisering van de relatie tussen
representatieve organisaties en de directeur van de Dte. De leden van de VVD-fractie
wensten eveneens te vernemen welke criteria van toepassing zijn om te bepalen
of een organisatie representatief is.In de toelichting op artikel 26b is aangegeven dat de representativiteit
van de uitgenodigde organisaties gegarandeerd moet zijn en dat het in beginsel
aan de netbeheerders is overgelaten om de organisaties uit te nodigen. De
Minister van Economische Zaken heeft dus geen bevoegdheid om te bepalen welke
organisaties representatief geacht moeten worden. De directeur van de Dte
heeft hier wel een rol. Als hij bij het lezen van het verslag van het overleg
tot het oordeel komt dat niet alle representatieve organisaties zijn gehoord,
kan hij de netbeheerders opdragen dat overleg met hen alsnog te laten plaatsvinden.
Het is niet wenselijk om de directeur van de Dte vooraf te laten
bepalen welke organisaties voldoende representatief zijn. Verwacht mag worden
dat de gezamenlijke netbeheerders serieus het initiatief zullen nemen om met
de belanghebbenden te overleggen en dat deze belanghebbenden zelf de weg naar
de netbeheerders zullen weten te vinden. Verdere regulering van deze overlegsituatie
zou haar doel voorbij schieten. Ik ben het dan ook niet eens met de stelling
dat het wetsvoorstel op dit punt onevenwichtig is. De positie van representatieve
organisaties wordt gegarandeerd omdat het van belang is de marktpartijen te
betrekken bij een betrouwbare, duurzame en doelmatige elektriciteitsvoorziening.
Het hangt van hun eigen initiatief en dat van de netbeheerders af of zij deze
mogelijkheid benutten.Om te bepalen of een organisatie representatief is, moet gekeken worden
naar het statutaire doel van de organisatie en het belang en de omvang van
de groepen die zij vertegenwoordigen. In het algemeen kan gesteld worden dat
organisaties die ten behoeve van afnemers, producenten, leveranciers of handelaren
opkomen voor een betrouwbare, duurzame of doelmatige elektriciteitsvoorziening,
representatief geacht kunnen worden, mits zij daarbij een voldoende omvangrijke
groep afnemers en dergelijke vertegenwoordigen. Een algemeen doel om een bepaald
belang te behartigen, bijvoorbeeld het milieubelang of het consumentenbelang,
is niet voldoende. Voorts is niet elke organisatie representatief bij de vaststelling
van alle besluiten: bij de tariefstructuren, voorwaarden en de efficiencykorting
voor nettarieven gaat het om representatieve organisaties van marktpartijen
en bij de efficiencykorting voor leveringstarieven om representatieve organisaties
van beschermde afnemers. Bij nota van wijziging zal nog worden toegevoegd
dat bij de vaststelling van de gemiddelde toegevoegde waarde voor de terugleververgoeding
representatieve organisaties van beschermde afnemers die duurzame elektriciteit
opwekken, gehoord moeten worden.Onder overleg wordt verstaan dat de daarbij betrokken partijen op serieuze
wijze trachten overeenstemming te bereiken over de inhoud van de voorstellen
voor de tariefstructuren en de voorwaarden (artikel 26d), onderscheidenlijk
over de vaststelling van de efficiencykortingen (artikelen 27a en 41). Hoewel
het de voorkeur heeft als overeenstemming wordt bereikt, hebben de gezamenlijke
netbeheerders onderscheidenlijk de directeur van de Dte de eindverantwoordelijkheid.
Representatieve organisaties kunnen dus niet besluiten tegenhouden. Vanwege
het informerende en adviserende karakter van het overleg moet dat plaatsvinden
op het moment dat de netbeheerders of de directeur van de Dte een beeld hebben
van de door hen vast te stellen voorstellen of besluiten, maar voordat zij
een beslissing kunnen nemen. Het hangt van het geval af op welk moment overleg
het best is.De leden van de VVD-fractie stelden een aantal vragen ten aanzien van
de onafhankelijke adviseurs, bedoeld in artikel 26d, tweede lid.Op grond van artikel 26d, tweede lid, heeft de directeur van de Dte de
bevoegdheid adviseurs aan te wijzen. Dat moet hij doen als er geen voorstel
van de gezamenlijke netbeheerders is ingediend, maar alleen een of meer voorstellen
van de afzonderlijke netbeheerders. Deze adviseurs, van wie verwacht mag worden
dat zij goed bekend zijn met de bedrijfsvoering in de elektriciteitsvoorziening,
zullen op grond van hun ervaring en inzicht een opinie geven over de afzonderlijke
voorstellen. Dat advies kan de directeur van de Dte gebruiken bij het vaststellen
van de desbetreffende tariefstructuren of voorwaarden. Voor het optreden als
adviseur is niet alleen deskundigheid, maar ook onafhankelijkheid van belang.
Dat wil zeggen dat de adviseurs niet verbonden kunnen zijn aan het bedrijf
van een netbeheerder of daaraan gelieerde bedrijven. De leden van de VVD-fractie vroegen om een toelichting op het niet van
toepassing verklaren van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht en
de positie van representatieve organisaties.In dit verband wijs ik erop dat het overleg met de representatieve organisaties
in een ander kader plaatsvindt dan de terinzagelegging en het ontvangen van
commentaar van belanghebbenden waarop de openbare voorbereidingsprocedure
ziet. De representatieve organisaties kunnen inspreken vóórdat
de gezamenlijke netbeheerders een voorstel zenden aan de directeur van de
Dte. Daarmee hebben zij in beginsel een betere positie om de netbeheerders
te overtuigen van hun opvattingen, die verwerkt kunnen worden in het voorstel,
dan in de openbare voorbereidingsprocedure. Daar is namelijk al sprake van
een aanvraag, of, zoals hier, een voorstel, waarop belanghebbenden kunnen
reageren voordat een besluit wordt genomen. Inspraak door representatieve
organisaties kan bestaan naast de openbare voorbereidingsprocedure, omdat
op grond van artikel 3:10 van de Algemene wet bestuursrecht die procedure
ook gevolgd kan worden als dat bij besluit van het bestuursorgaan is bepaald.
Zoiets is onder de Elektriciteitswet 1998 al een keer gebeurd, namelijk in
het kader van de voorbereiding van de besluiten tot instemming met de aanwijzing
van de netbeheerders. Het is dus ook niet noodzakelijk om in de wet op te
nemen dat afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht gevolgd moet worden:
de directeur van de Dte kan dat zelfstandig bepalen, lettend op het belang
van de door hem vast te stellen besluiten.De leden van de fractie van D66 vroegen welk effect artikel 26 heeft op
de rechtsbescherming van belanghebbenden die het niet eens zijn met één
van de onderdelen van het voorstel dat door een netbeheerder aan de directeur
van de Dte wordt gezonden.Artikel 26 geeft aan wat in de voorwaarden moet worden opgenomen. Het
bepaalt niet hoe de voorwaarden moeten luiden, omdat de gezamenlijke netbeheerders
daarbij het voortouw hebben en de directeur van de Dte op grond daarvan en
met inachtneming van artikel 26e zijn besluit neemt. Anders dan in de memorie
van toelichting op dit punt is betoogd, staat tegen de vaststelling van de
voorwaarden als zodanig naar mijn mening geen bezwaar en beroep open, omdat
de voorwaarden en de tariefstructuren moeten worden aangemerkt als algemeen
verbindende voorschriften, die van bezwaar en beroep zijn uitgezonderd in
artikel 8:2 van de Algemene wet bestuursrecht. Over de ontvankelijkheid van
een eventueel ingesteld beroep tegen de voorwaarden heeft de rechter evenwel
het laatste woord. Wel kan een afnemer tegen de voorwaarden opkomen in een
geschil met een netbeheerder over de toegang tot het net, waarbij hij naar
keuze zich kan wenden tot de burgerlijke rechter dan wel tot de Nma, van wier
uitspraak beroep op het College van beroep voor het bedrijfsleven openstaat.
Een belanghebbende kan daarbij geen bezwaar maken tegen het feit dat een bepaald
onderwerp overeenkomstig artikel 26 in de voorwaarden is opgenomen, maar wel
tegen de inhoud van de voorwaarden zelf. Ook kan de belanghebbende veel eerder,
namelijk als hij het niet eens is met een onderdeel van het voorstel van de
netbeheerders, uit eigen beweging de directeur van de Dte daarop opmerkzaam
maken. Indien de directeur van de Dte besluit tot toepassing van afdeling
3.4 van de Algemene wet bestuursrecht, heeft de belanghebbende een formele
mogelijkheid om de directeur van de Dte te overtuigen van zijn standpunt.Wat hier gezegd is over de reactie van de belanghebbende op een voorstel
van de gezamenlijke netbeheerders, geldt ook als het voorstel niet van hen
afkomstig is, maar overeenkomstig artikel 26d van een of meer afzonderlijke
netbeheerders. Artikel 27: TarievenDe leden van de VVD-fractie vroegen of onder uitzonderlijke en aanmerkelijke
investeringen als bedoeld in artikel 27, tweede lid, ook kwaliteitsverbetering
van de netten valt. De leden van de CDA-fractie vroegen mij te verduidelijken
wat in artikel 27, tweede lid, wordt bedoeld met uitzonderlijke en aanmerkelijke
investeringen.Voor de vaststelling van de tarieven wordt uitgegaan van de tarieven van
de voorgaande periode. Deze mogen toenemen met de ontwikkeling van de inflatie,
gecorrigeerd met een efficiencyfactor (cpi-x). Vanuit de elektriciteitsbedrijven
is erop gewezen dat deze systematiek onvoldoende ruimte biedt om de kosten
van investeringen die het normale investeringsniveau te boven gaan in de tarieven
mee te nemen. Dit kan een rem op investeringen zijn die noodzakelijk zijn,
bijvoorbeeld uit oogpunt van voorzieningszekerheid. Niet kan op voorhand gedetailleerd
worden aangegeven om welke investeringen het precies gaat. In ieder geval
betreft het investeringen die betrekking hebben op substantiële uitbreidingen
van het netwerk. Als voorbeeld kan de hoogspanningsverbinding van Zwolle naar
Eemshaven worden genoemd, die tot een substantiële toename van de investeringskosten
heeft geleid en die beperkte gevolgen heeft voor de tarieven. Ook op lagere
spanningsniveaus zijn dergelijke substantiële uitbreidingsinvesteringen
denkbaar, bijvoorbeeld VINEX-locaties. Normale vervangingsinvesteringen worden
geacht in de gewone tariefsystematiek te worden meegenomen. Hoewel uniformiteit
een belangrijk uitgangspunt is bij de vaststelling van de tarieven dient voor
dit soort uitzonderlijke en aanmerkelijke investeringen ruimte te zijn in
de tarieven. De directeur van de Dte bepaalt welke investeringen hiervoor
in aanmerking komen.Ten aanzien van de kwaliteit van de netten geldt dat hierover afspraken
tussen netbeheerders worden vastgelegd in een voorstel voor de technische
voorwaarden die door de directeur van de Dte worden vastgesteld. Het voldoen
aan deze kwaliteitseisen is een van de kerntaken van de netbeheerders en valt
daarmee onder het normale tariefregime.De leden van de D66-fractie vroegen naar de relatie tussen de tariefsystematiek
en de hoogte van de tarieven, naar de factoren die de tariefhoogte bepalen
en naar de informatie die nodig is voor de Dte om zich een oordeel over dit
alles te vormen. Ook vroegen zij wanneer de beleidsregels met betrekking tot
het bepalen van de efficiencykorting konden worden verwacht.De tariefstructuren voor het netgebruik worden vastgesteld door de directeur
van de Dte voor alle netbeheerders op basis van een door hen in te dienen
voorstel. Daarnaast geldt een uniforme structuur voor het leveringstarief
ten behoeve van beschermde afnemers. Gekozen is voor één structuur
voor alle netbeheerders en één structuur voor de levering aan
de beschermde afnemers. Zowel voor de afnemers van netdiensten, voor de beschermde
afnemers als ook voor de Dte als toezichthoudende instantie is dit de meest
transparante en non-discriminatoire aanpak.Voor de individuele tarieven zullen uitgangsprijsniveaus worden bepaald.
Op basis daarvan zullen efficiencykortingen worden vastgesteld. Daarin zal
gestreefd worden naar zo uniform mogelijke tarieven voor de gebruiker van
het net en voor de beschermde afnemer. Het gaat daarbij om maximumtarieven.
Het staat de netbeheerder of de leverancier vrij om individueel lagere prijzen
te hanteren en afnemers derhalve eerder laten profiteren van de doorgevoerde
efficiëntieverbeteringen. Voor het vaststellen van de tarieven en de
opgelegde efficiencykortingen zal de Dte zich een oordeel vormen over kostenveroorzakers
en optimaal te behalen prestaties. De Dte is thans bezig met de feitelijke
voorbereiding voor het bepalen van de te hanteren benchmarksystematiek en
de verschillende objectieve factoren die daarin een rol mogen spelen. Daarvoor
wordt overleg gevoerd met de ondernemingen zelf, met (buitenlandse)
collega-organisaties en met andere belanghebbenden. Ook met EnergieNed, als
belangenbehartiger voor de energiebedrijven, wordt overleg gevoerd. Thans
staat nog niet vast welke variabelen meewegen in de benchmarkaanpak en is
dus nog niet bekend welke specifieke informatie van de sector gevraagd zal
worden. Wel zal op de toezichtstaak toegesneden financiële en technische
informatie noodzakelijk zijn.De leden van de D66-fractie vroegen wat een redelijk rendement op het
geïnvesteerd vermogen is. Ook de leden van de SP-fractie stelden hierover
een vraag.Onder een redelijk rendement kan worden verstaan een adequate vergoeding
aan de verschaffers van vreemd en eigen vermogen, zodat zij op marktconforme
wijze een vergoeding krijgen voor hun bijdrage aan de onderneming. In de tarieven
voor 2000 en in de efficiencykortingen zullen de maximale financieringslasten
worden geschat die van een goed functionerend management verwacht kunnen worden.
Komen die kosten hoger uit, dan is dat primair de verantwoordelijkheid van
het management en de aandeelhouders van het bedrijf. Gegarandeerde rendementen,
en dat geldt nog in versterkte mate voor wettelijk vastgelegde garanties,
verdragen zich niet met de gekozen output- of prestatiegerichte reguleringsvorm.
Dat wordt dan ook niet overwogen. Rendementen zullen wel een rol kunnen spelen
bij het vaststellen van de efficiencykortingen, de «x»-en in de
tariefformules.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen naar de reden van de kan-bepaling
in artikel 27, tweede lid, en vroegen of hiervan niet beter een zal-bepaling
kan worden gemaakt ten behoeve van de open samenstelling van de tarieven van
de netbeheerder en met het oog op potentiële belangenverstrengeling met
de productiesector.Ik onderschrijf met de GroenLinksfractie het belang van een heldere tariefopbouw.
De reden om artikel 27, tweede lid, als kan-bepaling te formuleren is dat
de hier bedoelde uitzonderlijke en aanmerkelijke investeringen zich naar hun
aard slechts sporadisch bij een netbeheerder zullen voordoen. Indien zo'n
investering ruimte in de tarieven noodzakelijk maakt, zal het tariefvoorstel
hierop mede betrekking hebben.De leden van de SP-fractie schetsten een situatie van teruglopend rendement
bij de vergunninghouders ten gevolge van weglopende vrije afnemers. Daarbij
veronderstelden deze leden dat dientengevolge de druk op de tarieven voor
de beschermde afnemers zal toenemen. Zij vroegen of de Dte in deze situatie
efficiencykortingen kan blijven opleggen zonder de ondernemingen in gevaar
te brengen.Zoals eerder, op een vraag van de leden van de GroenLinks-fractie is aangegeven,
bestaat het overgrote deel van de kosten van de vergunninghouders uit inkoopkosten.
De kosten van het leveringsbedrijf zelf maken het leeuwendeel uit van de leveringstarieven.
Daarnaast worden de transportkosten, die de netbeheerder voor het transport
ten behoeve van beschermde afnemers in rekening brengt aan de vergunninghouder,
één op één doorberekend aan deze beschermde afnemers.
Vergunninghouders krijgen de vrijheid om optimaal in te kopen, waarbij het
rendement van de inkoop voor hen belangrijk is. Zij kunnen dus zelf zorgen
voor het voortbestaan van hun onderneming.De leden van de SP-fractie vroegen of de onderhandelingspositie van distributiebedrijven
niet ongunstiger is dan die van grootverbruikers.Naar mijn mening is eerder sprake van een omgekeerd effect. Immers, in
de toekomstige marktverhoudingen is een distributiebedrijf met een groot aantal
afnemers vaak beter in staat tot een spreiding van het elektriciteitsverbruik
over de uren van de dag dan een individuele grootverbruiker. Het distributiebedrijf
kan contracten aanbieden die ertoe leiden dat bepaalde afnemers juist aanschakelen
tijdens daluren en omgekeerd. Dit heeft een positief effect op de kosten van
de inkoopportefeuille.De vraag van de leden van de SP-fractie over het cascadestelsel is hierboven
bij artikel 25a beantwoord.De leden van de fracties van de RPF, het GPV en de VVD vroegen naar de
criteria en de factoren die meewegen in het beoordelen van de prestaties van
de elektriciteitsbedrijven. Ook wilden zij weten wanneer de criteria voldoende
uitgekristalliseerd zullen zijn.Dit wetsvoorstel gaat uit van een systeem van outputsturing. Dit betekent
dat niet langer de door de bedrijven opgevoerde kosten als uitgangspunt gelden.
In plaats daarvan zal beoordeeld worden hoe bedrijven presteren. Benchmarking
zal vooral een rol gaan spelen bij de bepaling van de efficiencykorting in
het voorgestelde tariefreguleringsysteem. De kortingen voor zowel de netbedrijven
als voor de vergunninghouders zullen voor het eerst in de tweede helft van
het volgend jaar moeten worden vastgesteld. De methodiek zal reeds dit jaar
vastgesteld moeten worden op dat de bedrijven zich kunnen instellen op de
factoren die door de Dte meegewogen worden bij de vaststelling van efficiencykortingen.
Het zal dan nog geen uitgekristalliseerd systeem zijn. Verdere ontwikkeling
en verfijning van het systeem zal plaatsvinden in overleg met de bedrijven
en op basis van internationale contacten.De Dte beperkt zich niet tot nationale systematieken en gegevens om de
kortingen te berekenen. Ook de ervaringen van buitenlandse toezichthouders
zullen, waar relevant, in de analyse betrokken worden. Dat is bijvoorbeeld
zeker relevant en noodzakelijk waar het de vergelijking en aansturing van
de prestaties van de landelijke netbeheerders betreft, omdat er daarvan in
Nederland immers maar één van is. Ook de elektriciteitssector
zelf oriënteert zich op de wijze waarop haar prestaties het best kunnen
worden beoordeeld. De Dte zal de bevindingen uit de eigen oriëntatie,
de opvattingen van de sector zelf en de ervaringen in het buitenland vertalen
in een eigen aanpak. Alvorens tot een definitieve keuze te komen zal gesproken
worden met het bedrijfsleven en met representatieve organisaties van marktpartijen.Het is niet goed mogelijk om op deze besprekingen vooruit te lopen met
een opsomming van welke variabelen wel en welke niet meegenomen zullen worden
in de vergelijkingen. Wel is duidelijk dat de ontwikkelen prestatie-indicatoren
zich zullen richten op de kwaliteit van de levering en op de dienstverlening
en dat zij een graadmeter moeten zijn voor de efficiency van ondernemingen.
Er wordt naar gestreefd een overzichtelijk, eenduidig en zo min mogelijk belastend
model te ontwikkelen. Zoveel mogelijk zal worden aangesloten op de bestaande
administratieve processen binnen de bedrijven.De vraag van de leden van de SGP-fractie met betrekking tot de tariefdrager
voor het transporttarief is al aan de orde gekomen bij artikel 25a. Artikelen 27 en 41: TarievenDe vraag van de leden van de VVD-fractie over benchmarking is hierboven
beantwoord bij een gelijksoortige vraag van de leden van de RPF- en GPV-fracties. Artikel 27a: OutputsturingDe leden van de PvdA-fractie vroegen naar de achtergrond van de keuze
voor de consumentenprijsindex. Zij meenden dat in plaats daarvan de keuze
ook had kunnen vallen op geschoonde consumenten-prijsindicatoren of de index
voor afzetprijzen in de industrie.Om een optimale keuze te kunnen maken, is vorig jaar onderzoek uitgevoerd
door Arthur D. Little. Dit bureau heeft ervaring met advisering over liberalisering
van de elektriciteitsmarkten in onder meer het Verenigd Koninkrijk en Scandinavië.
Het onderzoeksrapport is openbaar gemaakt, onder meer via Internet. Een belangrijke
conclusie van dit onderzoek is dat een index gekozen moet worden die als herkenbare
algemene indicator voor de prijsontwikkeling kan gelden. De consumentenprijsindex
is wat dat betreft algemeen erkend. Naast deze «cpi» geldt in
de formule voor de vaststelling van de tarieven de «x», dat wil
zeggen de efficiencykorting. Daarin zullen de voor de elektriciteitssector
specifieke elementen meegenomen en meegewogen worden. Zodoende is de consumentenprijsindex
een neutrale, algemene indicator voor de economische ontwikkeling en de efficiencykorting
een factor waarin de ontwikkelingen in de sector worden uitgedrukt. Als de
macro-economische ontwikkeling waar de sector mee te maken heeft afwijkt van
de «cpi», kan deze dus in de «x» tot uitdrukking komen.
 Artikel 36: LeveringsvergunningDe leden van de CDA-fractie gaven aan dat naar hun mening een ontheffingsmogelijkheid
met betrekking tot het verbod van artikel 36 van de Elektriciteitswet 1998
zou moeten worden opgenomen, teneinde lokale producenten in staat te stellen
te leveren aan beschermde afnemers, bijvoorbeeld in de tuinbouw.Artikel 36 is op 1 augustus 1998 in werking getreden. Het algemene verbod
in dit artikel om zonder vergunning te leveren aan beschermde afnemers heeft
als doel om afnemers die voorlopig nog geen vrije leverancierskeuze hebben
te beschermen en om de geleidelijkheid te waarborgen bij de liberalisering
van de markt. Op dit verbod is in artikel 36 en in de Regeling leveringsvergunningen
Elektriciteitswet 1998 een aantal uitzonderingen gemaakt.De eerste uitzondering ziet op het afnemen van stroom van een installatie
die de afnemer zelf, alleen of met andere beschermde afnemers, voor eigen
rekening en risico exploiteert. De uitzondering geldt niet voor aandeelhouders
van een producent, omdat deze, gelet op de aan aandelen verbonden rechten
en verplichtingen, niet voor eigen rekening en risico produceren. In de tweede
plaats geldt het verbod niet voor een buitenlandse leverancier die een beperkt
aantal kleinverbruikers in de grensstreek voorziet van elektriciteit. Een
derde uitzondering vormt de levering door een onafhankelijke producent of
een zelfopwekker van stroom aan eigen vestigingen of dochterondernemingen
via het koppelnet. Tenslotte is een uitzondering opgenomen voor situaties
waarin sprake is van een niet-bedrijfsmatige levering. Daarnaast regelt artikel
51 de teruglevering van decentraal opgewekte elektriciteit aan vergunninghouders.
Daarmee hebben de desbetreffende tuinders nog een mogelijkheid om hun stroom
op de markt te brengen. Ik ben van mening dat met dit stelsel enerzijds voldoende
wordt gewaarborgd dat de beschermde afnemer geen nadeel ondervindt van het
ontbreken van leverancierskeuze, terwijl het anderzijds in een aantal specifieke
situaties mogelijk is om zonder vergunning aan deze groep te leveren. Ik zie
dan ook geen reden om, naast het zorgvuldig afgewogen stelsel van uitzonderingen,
ook de voorgestelde algemene uitzondering op te nemen.De vraag van de leden van de CDA-fractie over het artikel van Huygen en
Theeuwes is reeds beantwoord bij artikel 25a. Artikel 39: LeveringsplichtDe leden van de PvdA-fractie vroegen naar het afsluitbeleid van vergunninghouders
in geval van wanbetaling door beschermde afnemers, bijvoorbeeld bij faillissement.In de loop der jaren is, mede naar aanleiding van uitspraken van de Geschillencommissie
Openbare nutsbedrijven en in overleg met de Consumentenbond, een door alle
energiedistributiebedrijven toegepast afsluitbeleid voor kleinverbruikers
die niet aan hun betalingsverplichtingen voldoen, tot stand gekomen. De basis
hiervoor zijn de (model) Algemene voorwaarden elektriciteit, gas, water en
warmte die door EnergieNed en Vewin met de Consumentenbond zijn overeengekomen
en door alle energie- en waterbedrijven zijn overgenomen. In de praktijk is
gebleken dat dit beleid niet leidt tot sociaal onaanvaardbare situaties. Voor
grootverbruikers geldt een soortgelijke regeling, die echter aan de afnemer
in geval van betalingsachterstand minder mogelijkheden biedt om tot een betalingsregeling
te komen.Op grond van artikel 5 van de Regeling leveringsvergunning Elektriciteitswet
1998 moet een leverancier die een leveringsvergunning aanvraagt, aangeven
wat in de leveringsvoorwaarden wordt bepaald. Deze voorwaarden hebben onder
meer betrekking op de betaling van geleverde elektriciteit, het opzeggen,
opschorten of ontbinden van de overeenkomst en de behandeling van klachten
en geschillen. De verbruikersraad van de vergunninghouder wordt in de gelegenheid
gesteld te adviseren over de leveringsvoorwaarden. Het is aan de vergunninghouder
om, in overleg met de verbruikersraad, te komen tot een stelsel van leveringsvoorwaarden
dat, net als thans het geval is, niet leidt tot sociaal onaanvaardbare situaties. Artikelen 40 en 41: Tarieven kleinverbruikersDe leden van de PvdA-fractie stelden een aantal vragen over de toepassing
van de tariefsystematiek voor kleinverbruikers. Zij wilden onder meer weten
of in inkoopkosten eventuele inefficiënties en overcapaciteitskosten
verborgen zijn. Voorts waren zij van mening dat het vastleggen van de efficiencykorting
voor een periode van drie tot vijf jaar ertoe zou leiden dat de kleinverbruiker
pas laat zal profiteren.Voor de leveringstarieven zal een efficiencykorting op de diensten, verbonden
aan de levering, worden bepaald. De efficiencykorting die op grond van een
in het jaar 2000 op te stellen «benchmark» zal worden vastgesteld,
zal rekening houden met verschillen in inkoopkosten en verschillen in doelmatig
handelen en uitvoeren van werkzaamheden. Na deze korte overgangsfase zal sprake
zijn van één landelijk geldende efficiencykorting die gelijk
is voor alle bedrijven. Voor de inkoopkosten van elektriciteit zal een systeem
worden ontwikkeld dat enerzijds de prikkel geeft om een zo voordelig mogelijke
inkoopportfolio samen te stellen. Anderzijds zal het systeem rekening moeten
houden met marktontwikkelingen die niet door de leveringsbedrijven beïnvloed
kunnen worden en die zij niet op de markt kunnen verhalen, zoals brandstofprijsontwikkelingen.
Dit systeem kan leiden tot een correctie op de tarieven als gevolg van een
beperkt aantal marktontwikkelingen. De ontwikkelingen in de inkoop kunnen
ieder kwartaal worden verwerkt.De keuze voor een efficiencyfactor die drie tot vijf jaar geldt gaat ervan
uit dat bedrijven voor een langere tijd zekerheid moeten hebben omtrent de
korting. Aangezien de bedrijven behaalde winsten mogen behouden gedurende
de periode dat de efficiencykorting geldt, gaat hiervan een stimulans uit
om de efficiency te verbeteren. De «x» geldt voor de gehele periode.
Dus vanaf het begin van deze periode profiteren de afnemers hiervan optimaal.
Bovendien geldt voor de bedrijven dat het snel behalen van efficiencydoelstellingen
ertoe leidt dat zij een positief resultaat ten gevolge van verdere efficiencyverbeteringen
zelf kunnen aanwenden.De vraag van de leden van de fractie van D66 naar de mogelijkheden om
bij het vaststellen van de starttarieven bedrijven die efficiencymaatregelen
vertaalden in hun tarieven, niet te straffen, is beantwoord bij een vergelijkbare
vraag van de leden van de PvdA-fractie over artikel 25. Artikel 51: TerugleververgoedingDe leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen naar de voorwaarden
voor beschermde afnemers om in aanmerking te komen voor een gegarandeerde
terugleververgoeding. Ook wilden zij weten of het mogelijk is om door middel
van tariefdifferentiatie de afname van duurzame energie te stimuleren.Artikel 51 geeft de criteria voor de gegarandeerde terugleververgoeding.
Er zijn twee mogelijkheden. De eerste is dat een beschermde afnemer elektriciteit
opwekt met een warmtekrachtinstallatie, een waterkrachtcentrale of een biomassainstallatie
met een vermogen van ten hoogste 2 MW (tot 1 januari 2002) of 3x80A (tot
1 januari 2007). De tweede is dat een beschermde afnemer elektriciteit opwekt
met behulp van wind of zon en de installaties een vermogen hebben van ten
hoogste 8 MW (tot 1 januari 2002) of 600 kW (tot 1 januari 2007). In
deze gevallen hebben de beschermde afnemers het recht de opgewekte elektriciteit
te leveren aan de vergunninghouder van het gebied waarin zij gevestigd zijn.
Deze vergunninghouder moet de stroom afnemen tegen een door de minister vastgestelde
terugleververgoeding, die is afgeleid van het tarief voor de levering van
elektriciteit aan beschermde afnemers (zie artikel 52a in dit wetsvoorstel).De leden van de PvdA-fractie vroegen voorts waarom bij het bepalen van
de terugleververgoeding aan zelfopwekkers en de korting op basis van de gemiddelde
toegevoegde waarde niet sprake is van een procedure als bij het vaststellen
van de tarieven voor kleinverbruikers.De terugleververgoeding is in belangrijke mate een afgeleide van de tarieven
voor kleinverbruikers. Net als bij de laatstgenoemde tarieven wordt van de
vergunninghouders verwacht dat zij een voorstel doen voor de terugleververgoeding.
Er is thans echter niet voorgeschreven dat bij de bepaling van de «y»,
dat wil zeggen de gemiddelde toegevoegde waarde die wordt afgetrokken van
de leveringstarieven, vergunninghouders en representatieve organisaties moeten
worden gehoord. Mede naar aanleiding van deze vraag van de leden van de PvdA-fractie
kom ik tot de conclusie dat er geen reden is om dit verschil te maken met
de vaststelling van de leveringstarieven. Daarom zal bij nota van wijziging
aan artikel 52a een derde lid worden toegevoegd dat luidt als artikel 41,
derde lid, met dien verstande dat erin zal worden gesproken over representatieve
organisaties van beschermde afnemers die elektriciteit opwekken op een wijze
als bedoeld in artikel 51.De vraag van de leden van de D66-fractie is beantwoord bij de vragen over
artikel 27. Artikel 62: BeroepDe leden van de CDA-fractie vroegen om een overzicht van de besluiten
waartegen beroep bij de bestuursrechter openstaat. Ook wilden zij weten of
een belanghebbende rechtstreeks beroep kan instellen tegen een door de minister
aan de directeur van de Dte gegeven algemene aanwijzing.Voor een overzicht van het totale pakket van rechtsbeschermingsmaatregelen
verwijs ik allereerst naar hetgeen daarover is opgemerkt bij de
schriftelijke behandeling van de Elektriciteitswet 1998 (kamerstukken II 1997/98,
25 621, nr. 7, blz. 88–89). Dit wetsvoorstel bevat een aantal bevoegdheden
om besluiten te nemen die nog niet of niet in die vorm in de Elektriciteitswet
1998 waren opgenomen. Tegen deze besluiten in de zin van artikel 1:3 van de
Algemene wet bestuursrecht kan na een bezwaarschriftprocedure beroep worden
ingesteld bij het College van beroep voor het bedrijfsleven (artikel 62 van
de Elektriciteitswet 1998). Het gaat in dit wetsvoorstel om de besluiten,
bedoeld in de artikelen 15, tweede en vierde lid (ontheffing van de plicht
een netbeheerder aan te wijzen), 24b, eerste lid (reservering van transportcapaciteit),
27a (vaststelling transporttarieven), 32, derde lid (intrekking ontheffing
voor invoer van elektriciteit), 41 (vaststelling leveringstarieven), 52a (vaststelling
terugleververgoeding), 71, tweede lid en 72, vierde lid, (weigering instemming
met privatisering), 76, derde en vierde lid (instemming en ontheffing met
betrekking tot Overeenkomst van samenwerking en Protocol), 77 (regeling van
de verdeling van verplichtingen), 77b (reservering capaciteit op de NorNed
kabel), III, tweede en derde lid (aanvaarding als programma-verantwoordelijke),
IV, derde lid, en V, derde lid (vaststelling transport- en leveringstarieven
voor 2000) en VI, eerste lid (intrekken voorlopige ontheffing van de plicht
een netbeheerder aan te wijzen).Er staat geen beroep op de bestuursrechter open tegen een door de minister
aan de directeur van de Dte gegeven algemene aanwijzing, aangezien op grond
van artikel 8:2 van de Algemene wet bestuursrecht beroep tegen beleidsregels
is uitgesloten.De leden van de CDA-fractie vroegen een nadere toelichting op de afwijking
van de Algemene wet bestuursrecht in artikel 62, derde lid, waarbij rechtsbescherming
is geregeld tegen een besluit als bedoeld in de artikelen 77 tot en met 77c.Een besluit als hier bedoeld heeft betrekking op de afwikkeling van verplichtingen
die voortvloeien uit de Overeenkomst van Samenwerking tussen de vier productiebedrijven.Daarom wordt voor de regeling van de relatieve competentie aangesloten
bij de keuze die de partijen bij die overeenkomst daarin zelf hebben vastgelegd
om onderlinge geschillen naar aanleiding van de overeenkomst zo nodig aanhangig
te maken bij de rechtbank te Arnhem, waar de N.V. Samenwerkende elektriciteitsproductiebedrijven
is gevestigd.De leden van de CDA-fractie spraken de veronderstelling uit dat netbeheerders
moeten worden beschouwd als bestuursorganen in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht in verband met beslissingen ter uitvoering van de taken, genoemd
in artikel 16 van de Elektriciteitswet 1998.Anders dan deze leden veronderstellen, kan alleen de netbeheerder van
het landelijk hoogspanningsnet voor een zeer beperkt deel van zijn taak worden
gezien als een bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1 van de Algemene wet
bestuursrecht. In het bijzonder kan de aanvaarding van een verzoek om als
programma-verantwoordelijke te kunnen opereren, worden genoemd (artikel III,
tweede lid, van het wetsvoorstel). Voor het overige merk ik op dat het feit
dat in artikel 16 van de Elektriciteitswet 1998 aan de netbeheerder taken
zijn opgedragen en dat de netbeheerder bij het sluiten van zijn overeenkomsten
rekening moet houden met wettelijke voorschriften, niet betekent dat hij een
bestuursorgaan is. Hij is geen persoon of college dat met openbaar gezag is
bekleed en hij neemt geen besluiten maar verricht privaatrechtelijke rechtshandelingen
(sluiten van overeenkomsten om afnemers aan te sluiten of ten behoeve van
hen elektriciteit te transporteren, netten aan te leggen en dergelijke). In
het kader van de vaststelling van de tariefstructuren, tarieven en voorwaarden
doen zij daarnaast voorstellen aan de directeur van de Dte. Laatstgenoemde
neemt op grond daarvan wél besluiten en moet dan ook worden aangemerkt
als bestuursorgaan in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Artikel 70 en 71: PrivatiseringDe leden van de CDA-fractie uitten hun zorg ten aanzien van een mogelijke
privatisering van de productiebedrijven in relatie tot de problematiek van
de niet-marktconforme kosten. Zij stelden voor de bedrijven inclusief de «bakstenen»
te verkopen, zodat de gehele problematiek door de markt kan worden opgelost.Zoals uit artikel 71 van Elektriciteitswet 1998 blijkt, zal privatisering
van de productiebedrijven slechts plaats kunnen vinden na verkregen instemming
van de Minister van Economische Zaken. Mijn ambtsvoorganger heeft aan het
verlenen van die toestemming een aantal voorwaarden verbonden. Eén
van die voorwaarden is dat een duidelijk perspectief bestaat op oplossing
van de niet-marktconforme kosten. Een andere voorwaarde is dat het landelijk
hoogspanningsnet voldoende onafhankelijk moet zijn gepositioneerd. Het verkopen
van contracten dan wel activa is in het kader van de oplossing van niet-marktconforme
kosten overigens zeker een mogelijkheid die echter door de bedrijven zelf
zal moeten worden onderzocht. Deze optie zal dan ook betrokken kunnen worden
bij de afwikkelings- en verdelingsregeling van verplichtingen die naar mijn
verwachting op basis van de Elektriciteitswet 1998 tot stand zal moeten komen.
In dat verband wordt verwezen naar de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel.De vraag van de leden van de D66-fractie over de vennootschapsbelasting
is reeds beantwoord aan het begin van deze nota. De leden van de D66-fractie vroegen naar mijn opvatting over het voorstel
van VNO-NCW om de opbrengsten voor provincies en gemeenten van privatisering
van energiebedrijven te bestemmen voor de financiering van infrastructuur.Ik heb met interesse kennis genomen van het idee van VNO-NCW. Zoals bekend
moet iedere wijziging in het aandelenbezit van energiebedrijven voorlopig
ter goedkeuring aan mij worden voorgelegd. De bestemming van de opbrengst
van de verkoop van de aandelen zal ik daarbij niet in mijn oordeel betrekken,
aangezien provincies en gemeenten zelf bepalen waarvoor zij die opbrengst
bestemmen. Artikelen 75 tot en met 77c: Niet-marktconforme kosten A. Bijdrage in niet-marktconforme kostenDe leden van de VVD-fractie vroegen mij aan te geven of het mogelijk is
te komen tot een versnelde afbouw van de contracten. Voorts vroegen zij of
het mogelijk is een maximumtoeslag aan individuele afnemers te realiseren.
De leden van de D66-fractie vroegen of het verschil tussen de geldende marktprijs
en de contractsprijs tot aan het eind van de duur van de contracten bijgepast
moet worden. De voorkeur van deze leden ging ernaar uit dat de toeslag een
beperkte tijdsduur heeft.De bedoelde contracten hebben de volgende looptijden:• Stadsverwarmingingscontracten: laatste contract loopt af in 2022• Electricité de France: 1989–2009• Preussen Elektra: 1989–2006• Vereinigte Elektrizitätswerke: 1981–2003• Statoil: 1989–2016• Noorse Kabel (Statkraft/Statnett): 2001–2026 De regeling van de toeslag op het transporttarief is erop gericht om op
basis van ex-post berekening de werkelijke waarde van de in het voorgaande
jaar gerealiseerde verliezen te bepalen. Hiervoor is gekozen omdat het op
dit moment afkopen van de niet-marktconformiteit niet tot een financieel voordeel
voor de consument leidt. Mogelijk is er in het komende decennium een moment
waarop de bijdragen aan de niet-marktconformiteit van de contracten kunnen
worden afgekocht. Daarmee zal rekening worden gehouden. De uitwerking van
de formules leidt er voorts toe dat altijd een maximumtoeslag zal worden vastgesteld
die in het desbetreffende jaar geheven kan worden.De vraag van de leden van de VVD-fractie over het bij voorrang en om niet
bestemmen van de verbinding tussen Nederland en Noorwegen zal hierna bij soortgelijke
vragen van de leden van andere fracties worden behandeld.De leden van de CDA-fractie vroegen of ik nog steeds de mening ben toegedaan
dat, ondanks de voorgestelde toeslag op het transporttarief, het adagium «minder-minder»
voor de consument nog steeds opgaat.De afgelopen maanden is duidelijk geworden dat het (internationale) liberaliseringsproces
een beweging is die zeer snel op gang komt. Een te verwachten effect van dit
proces is een forse toename van de concurrentie tussen de diverse partijen
op de markt, zowel nationaal als internationaal, en dientengevolge een daling
van de prijzen. Deze prijsdaling zal groter zijn dan de toeslag op het transporttarief
die wordt beoogd als bijdrage van de collectiviteit aan de dekking van de
niet-marktconforme kosten van elektriciteitsproductiesector. Dit hangt samen
met de voorziene systematiek waarbinnen de toeslag wordt geëffectueerd.
Daarbij geldt dat het deel van een prijsdaling dat niet wordt «opgevangen»
door de toeslag, tot uiting komt in een lagere prijs voor de consument. Dit
betekent dus dat de toeslag minder groot zal zijn dan de totale daling van
de elektriciteitsprijzen. Daarbij vervult het toezicht op de leveringstarieven
een belangrijke rol. Op die wijze zal de consument ondanks de toeslag op het
transporttarief profiteren van de liberalisering.De leden van de CDA-fractie meenden dat de vergoedingssystematiek van
de «bakstenen» een ingebouwde inefficiëntie kent, aangezien
bij dalende prijzen ten gevolge van een stijging van de import de vergoeding
voor die bakstenen toeneemt.De vergoedingssystematiek leidt ertoe dat een algehele prijsdaling op
de elektriciteitsmarkt tot gevolg heeft dat de bijdrage van de collectiviteit
aan de dekking van de niet-martkconforme kosten toeneemt. De gedachte achter
deze systematiek is dat de bedrijven waarop de kosten drukken bij langdurige
prijsdalingen, waardoor de omvang van de niet-marktconformiteit toeneemt,
navenant minder in staat zijn bij te dragen aan de dekking van de niet-martkconforme
kosten. Daarbij is echter geen sprake van een ingebouwde inefficiëntie,
aangezien de toeslag zodanig wordt vastgesteld dat slechts een deel van de
toename van niet-marktconformiteit als gevolg van een prijsdaling door de
toeslag wordt opgevangen. Uitgaande van de bereidheid van de overheid om door
middel van een toeslag op het transporttarief een bijdrage te leveren aan
de dekking van niet-marktconforme kosten, ligt het dus voor de hand in de
toeslagsystematiek ook rekening te houden met een dergelijk scenario van langdurige
lage prijzen.De leden van de CDA-fractie vroegen om toezending, eventueel vertrouwelijk,
van alle zogenaamde baksteencontracten.De contracten waar het in dit verband om gaat zijn onder geldend (internationaal)
privaatrecht gesloten tussen enerzijds de N.V. Sep en anderzijds buitenlandse
vennootschappen. Zij bevatten bedrijfsvertrouwelijke gegevens.
De Staat is geen partij bij de contracten en heeft daarover niet de beschikking.
Het is derhalve niet mogelijk de contracten toe te zenden aan de Tweede Kamer.
Gelet op de betekenis die de inhoud van de contracten heeft voor de besluitvorming
door regering en parlement over de dekking van een deel van de niet-marktconforme
kosten uit een wettelijk te regelen toeslag op het tarief voor elektriciteitstransport,
heb ik uiteraard kennis genomen van die inhoud. Gelegenheid daartoe is door
de Sep geboden met tussenkomst van de Landsadvocaat. De inhoudelijk relevante
strekking van die contracten is aan de Tweede Kamer ter kennis gebracht in
het algemeen overleg met de Vaste Commissie voor Economische Zaken op 2 december
1998 jl. en in mijn brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van 17 december
1998.De leden van de CDA-fractie vroegen waarom, in tegenstelling tot de eerdere
stellingname bij de behandeling van de Elektriciteitswet 1998 in de Eerste
Kamer, nu toch de bereidheid bestaat tot een vergoeding van de «bakstenen».De stellingname van mijn ambtsvoorganger bij de behandeling van de Elektriciteitswet
1998 in de Eerste Kamer hield niet in dat de overheid vanwege het niet doorgaan
van een Grootschalig Productiebedrijf (GPB) onder geen enkele omstandigheid
meer bereid was een bijdrage te leveren aan de dekking van niet-marktconforme
kosten van de productiesector. Wel gaf hij aan dat de bijdrage, die in het
kader van de GPB-discussie was voorgesteld, op dat moment logischerwijs niet
meer aan de orde was, aangezien die discussie door de productiebedrijven nu
juist was beëindigd. Hij sloot echter niet uit in het kader van een concreet
perspectief op een alternatieve structuur bereid te zijn een bijdrage aan
de dekking van niet-marktconforme kosten opnieuw te overwegen. Sinds het moment
waarop de productiesector besloot de fusie niet te realiseren, heeft een aantal
ontwikkelingen zich in hoog tempo voltrokken. De markt is in steeds mindere
mate een nationale markt. Dit heeft gevolgen voor onder meer de omvang van
het aanbod en de daarmee gepaard gaande prijsstelling. Daarnaast is er ook
op de nationale markt in toenemende mate sprake van concurrentie. Gelet daarop
ben ik bereid tot het leveren van een collectieve bijdrage aan de dekking
van niet-marktconforme kosten. Die bijdrage is echter nadrukkelijk beperkt
tot een deel van de niet-marktconforme kosten van de productiesector. Voorts
heb ik die bereidheid gekoppeld aan een duidelijke verdelingsregeling ten
aanzien van de verplichtingen die op de productiebedrijven rusten ingevolge
hun Overeenkomst van samenwerking. Ik verwijs in dit verband naar de nota
van wijziging bij het wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie meenden dat sedert het mislukken van het GPB
de niet-marktconforme kosten zijn uitgebreid met een aantal belangrijke gas-
en elektriciteitscontracten.Ik merk daarover het volgende op. De kosten van deze contracten waren
op zich zelf uiteraard ook ten tijde van het GPB aan de orde. Destijds werd
door de beoogde onderneming echter verondersteld dat deze kosten gedragen
konden worden, uitgaande van een langdurig prijsniveau van 7 ct/kWh. Ook de
overeenkomst op hoofdlijnen die ik op 16 oktober 1998 met de productiesector
had gesloten over de verdeling en dekking van niet-marktconforme kosten had
als uitgangspunt dat de kosten van de contracten bij een prijsniveau van 7
ct/kWh geheel voor rekening en risico van de bedrijven zijn. Bij dat prijsniveau
is dus geen sprake van een toename van de bijdrage van de collectiviteit in
de niet-marktconforme kosten. In aanvulling daarop ben ik echter bereid om
bij een prijsdaling beneden genoemd niveau een bijdrage te leveren ter dekking
van de niet-marktconformiteit van de bedoelde contracten. De leden van de CDA-fractie meenden dat van een betrokkenheid van overheidswege
bij het door Sep gesloten contract met Statoil geen sprake was.Naar aanleiding van de desbetreffende behandeling in de Tweede Kamer op
31 januari 1989 heeft de toenmalige Minister van Economische Zaken het Elektriciteitsplan
1989–1998 goedgekeurd. Onderdeel van dat Elektriciteitsplan was het
Statoil contract. Op vele momenten is het contract met Statoil expliciet aan
de orde geweest. Feitelijke gegevens daarover zijn uitvoerig vermeld in mijn
brief van 17 december 1998 aan de Tweede Kamer. Daaruit wordt duidelijk dat
er bij het Statoil-contract dus sprake was van een zekere betrokkenheid van
overheidswege, zij het dat de primaire verantwoordelijkheid voor de contractuele
inhoud bij de contractspartijen zelf lag.De leden van de D66-fractie vroegen of het nog mogelijk is om van de Letter
of Intent af te zien die er is met betrekking tot de aanleg van een elektriciteitsverbinding
tussen Nederland en Noorwegen, nu die verbinding nog niet is aangelegd. Deze
leden, alsook de leden van de fracties van het CDA, de VVD en de SGP, vroegen
voorts of het om niet ter beschikking stellen van deze verbinding ten behoeve
van het leveringsovereenkomst tussen Sep en Statkraft niet discriminatoir
en marktondermijnend werkt en dus of een dergelijke faciliteit wel geregeld
mag worden.Anders dan de leden van de fractie kennelijk veronderstelden is met betrekking
tot de aanleg van de zogenaamde NorNed-kabel en de levering van elektriciteit
via die kabel niet slechts sprake van een Letter of Intent, maar zijn er overeenkomsten
gesloten door partijen aan beide zijden (Sep en Statnet respectievelijk Statkraft).
De Staat is geen partij bij die overeenkomsten. Uiteraard bestaat de mogelijkheid
dat partijen over de daadwerkelijke uitvoering van de overeenkomsten tot nadere
afspraken komen. De wenselijkheid van de aanleg van de kabel kan overigens
verschillend beoordeeld worden. Enerzijds kan de aanleg van de kabel een bijdrage
leveren aan doelstellingen met betrekking tot CO2-reductie. Anderzijds
zijn daaraan forse niet-marktconforme kosten verbonden. Los van een en ander
staat echter het gegeven dat het niet aan de Staat maar aan de partijen bij
de desbetreffende contracten is om een nadere beslissing te nemen over het
al dan niet daadwerkelijk tot uitvoering brengen van de overeenkomsten. Ten aanzien van de wenselijkheid en toelaatbaarheid van de voorgestelde
wettelijke gebruikspreferentie met betrekking tot de NorNed-kabel merk ik
het volgende op. Het doel van deze faciliteit is het verminderen van de niet-marktconforme
kosten van de in samenhang met de kabelovereenkomst gesloten leveringsovereenkomst.
Daarbij is van belang dat de gebruikspreferentie niet ertoe kan leiden dat
de kabel voor 100% gereserveerd wordt, zodat gewaarborgd is dat ook derden
gebruik kunnen maken van de transportverbinding. Duidelijk is tegelijkertijd
dat bij toekenning en gebruikmaking van de gebruikspreferentie de verbinding
niet toegankelijk is voor derden, voor zover dat nodig is om een deel van
de importverplichtingen van het contract na te kunnen komen. Ik acht die beperking
echter gerechtvaardigd, gelet op de omstandigheden waaronder de aanleg- en
leveringsovereenkomsten gesloten zijn en gelet op het algemeen belang om te
komen tot een evenwichtige oplossing van het geheel van niet-marktconforme
kosten. Daarbij merk ik op dat de voorgestelde faciliteit onderdeel is van
de overgangsmaatregelen die ter beoordeling zijn aangemeld bij de Europese
Commissie. Doordat de gebruikspreferentie niet rechtstreeks uit de wet voortvloeit
maar daarvoor een besluit van de Minister van Economische Zaken is vereist,
kan ook rekening worden gehouden met de beoordeling door de Commissie. Ook
kan daardoor de toepassing van de faciliteit plaatsvinden op een wijze die
leidt tot zo weinig mogelijk marktverstorende effecten. De leden van de CDA-fractie vroegen in detail geïnformeerd te worden
over de stand van zaken met betrekking tot de gezamenlijke inspanning van
de productiebedrijven en Sep om de totale omvang van de niet-marktconforme
kosten te beperken.De verantwoordelijkheid om op dit punt initiatief te nemen ligt principieel
bij de productiebedrijven en Sep. Het is voor hen als contractspartijen van
belang te trachten de niet-marktconformiteit te minimaliseren. Het is mij
onlangs gebleken dat de bedrijven als gevolg van de tussen hen bestaande impasse
rond de onderlinge verdeling van de gezamenlijke verplichtingen nog geen concrete
stappen in deze richting hebben gezet. Overigens voorziet de door mij voorziene
systematiek voor de gedeeltelijke dekking van niet-marktconforme kosten uit
een toeslag op het tarief voor elektriciteitstransport in voldoende prikkels
voor partijen om er alsnog alles aan te doen om de niet-marktconforme kosten
tot een minimum te beperken. Zij zijn en blijven namelijk bij elk prijsniveau
zelf draagplichtig voor een substantieel deel van de kosten.De leden van de D66-fractie waren bezorgd over de positie van de beschermde
afnemer, gelet op de problematiek van de niet-marktconforme kosten en de eis
van 10% duurzame energie in 2020. Zij vroegen of alleen beschermde afnemers
deze kosten zullen dragen.Om te voorkomen dat niet-marktconforme kosten eenzijdig zouden worden
afgewenteld op de beschermde afnemers is er juist voor gekozen het transporttarief
als basis te nemen voor de toeslag waaruit een bijdrage aan de dekking van
die kosten wordt gefinancierd. Aldus is gewaarborgd dat alle afnemers bijdragen
aan de dekking van de niet-marktconforme kosten die voortvloeien uit het vroegere
stelsel van openbare voorziening. Voor het realiseren van de doelstellingen
voor duurzame energie wordt eveneens van alle afnemers een inspanning gevraagd,
derhalve ook van vrije afnemers. Het uitgangspunt van het in de wet geregelde
systeem van groenestroomcertificaten is namelijk dat een eventuele verplichting
om een aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit af te nemen zal rusten op
alle afnemers.De leden van de D66-fractie vroegen hoe ik tegenover het voorstel van
de vereniging VEMW sta om de toeslag inzake de niet-marktconforme kosten op
eenzelfde manier als de regulerende energiebelasting vorm te geven.Thans wordt een aantal modaliteiten uitgewerkt om de toeslag op het transporttarief
vorm te geven. Ik heb hierover overleg met verbruikersorganisaties en met
EnergieNed en TenneT gestart. Hierbij worden voor- en nadelen van diverse
varianten geïnventariseerd. Een essentieel uitgangspunt is dat alle marktpartijen
en afnemerscategorieën bijdragen aan het oplossen van deze problematiek.
De uiteindelijke vorm van de toeslag wordt vastgelegd in een algemene maatregel
van bestuur waarop de zogenaamde zware voorhangprocedure van toepassing is.
Daardoor is de verdere betrokkenheid van de Tweede Kamer bij de effectuering
van de transporttoeslag gewaarborgd.De leden van de D66-fractie wilden, mede naar aanleiding van opmerkingen
van de VNCI, graag weten of er een goede legitimatie bestaat voor de vergoeding
van de NMC-kosten, aangezien de kosten geen verband lijken te houden met het
veilig stellen van de elektriciteitsvoorziening.De bedoelde overheidsbijdrage aan de dekking van niet-marktconforme kosten
is gegrond op de overweging dat de overheid in het verleden een stimulerende
rol heeft vervuld met betrekking tot verplichtingen zoals de toepassing van
stadsverwarming en de bouw van de experimentele kolenvergassingsinstallatie
Demkolec. Daarbij komt de overweging dat het wenselijk is rekening te houden
met het gegeven dat het voor de bedrijven, naarmate zich betrekkelijk snel
aanzienlijk lagere marktprijzen zouden voordoen, moeilijker is om naast hun
interne problemen, ook alle resterende verplichtingen die de
Sep is aangegaan, na te komen. De overgangsfaciliteit die met de overheidsbijdrage
wordt geboden is overigens ter beoordeling aangemeld bij de Europese Commissie,
in het licht van de mogelijkheid die het EG-Verdrag in het algemeen en de
Europese elektriciteitsrichtlijn in het bijzonder bieden om bij overgang naar
een vrije elektriciteitsmarkt ondersteunende maatregelen te treffen.De leden van de fractie van D66 vroegen naar een overzicht van de bedragen
aan overgangsmaatregelen die de Europese lidstaten hebben aangemeld in Brussel
en naar de oplossing die deze landen hebben gekozen voor de oplossing van
de niet-marktconforme kosten. Zij vroegen zich daarbij af of Nederlandse bedrijven
oneerlijke concurrentie zullen ondervinden doordat andere EU-landen bedrijven
ontzien bij het verrekenen van de «bakstenen».Uit de informatie die wij hierover van de Europese Commissie hebben ontvangen,
blijkt dat inmiddels een achttal landen, in aanvulling op een eerdere voorlopige
notificatie, overgangsmaatregelen heeft aangemeld in Brussel. Het gaat om
Frankrijk, Groot-Brittannië, Spanje, Duitsland, Oostenrijk, Luxemburg,
Denemarken en Nederland. De notificaties van deze landen zijn vertrouwelijk
aan de Commissie verstuurd. Over de hoogte van de aangemelde bedragen kan
ik dan ook geen informatie verstrekken. Evenmin kunnen uit deze notificaties
conclusies worden getrokken ten aanzien van de vraag of de daarin vermelde
overgangsmaatregelen onder de werking van artikel 24 van de Elektriciteitsrichtlijn
vallen. Gebleken is dat het gaat om drie categorieën van aanmeldingen.
In de eerste plaats hebben sommige landen, waaronder Nederland, een aantal
«take or pay-contracten» aangemeld. In de tweede plaats zijn er
landen, zoals Duitsland, die overgangsmaatregelen treffen voor de afbouw van
milieu-onvriendelijke centrales (bijvoorbeeld oude bruinkoolcentrales). Tenslotte
melden sommige landen, waaronder Spanje, bepaalde fondsen aan die zij ter
ondersteuning van de elektriciteitsbedrijven willen aanwenden.De Commissie moet nog beslissen hoe met de drie genoemde categorieën
wordt omgegaan. De behandeling en de uitkomsten daarvan zullen afgestemd moeten
worden, teneinde een gelijkwaardige uitgangspositie van de elektriciteitsbedrijven
in de verschillende landen te verkrijgen. Overigens bestaat op grond van het
EG-Verdrag in het algemeen de mogelijkheid (en noodzaak) om voorgenomen steun
aan te melden, waarbij geen termijn geldt.Wat betreft de gekozen oplossing voor de niet-marktconforme kosten blijkt
dat de wijze waarop de diverse Europese overheden hun bijdrage aan de oplossing
van de niet-marktconforme kosten vormgeven, ook van land tot land verschilt.
Ter illustratie noem ik een aantal van de voorgestelde oplossingen. Nederland,
dat de bijdrage van de collectiviteit wil financieren door middel van een
toeslag op het transporttarief, kiest voor een methode die bijvoorbeeld ook
door Spanje wordt voorgesteld. Denemarken voorziet een toeslag op het elektriciteitsverbruik.
Duitsland en Luxemburg daarentegen hebben geen specifieke toeslag of heffing
voorzien.Uit dit algemene beeld kan niet worden geconcludeerd dat Nederlandse bedrijven
oneerlijke concurrentie zullen ondervinden als gevolg van de systemen waarvoor
in de verschillende landen is gekozen. Naar mijn mening levert Nederland een
evenwichtige overheidsbijdrage aan de elektriciteitsproductiebedrijven, zonder
dat bij voorbaat een blanco cheque is afgegeven. Toekomstige marktontwikkelingen,
zowel ten voordele als ten nadele van de bedrijven, zullen worden meegenomen
in de berekening van de hoogte van de jaarlijkse toeslag. Met deze aanpak
behoort Nederland tot die landen die niet bij voorbaat alle mogelijke kosten
van bedrijven vergoeden, maar die in een realistische, op ex post-berekeningen
gebaseerde vergoeding voorzien.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen om uitleg van de oorzaak
van de niet-marktconforme kosten. Daarbij vroegen zij of deze contracten niet
zouden zijn afgesproken in een normale marktomgeving.De contracten die het hier betreft zijn langlopende contracten die veelal
eind jaren tachtig begin jaren negentig zijn gesloten. Reden voor het sluiten
van deze contracten was het creëren van prijsstabiliteit en leveringszekerheid
in een centraal gestuurde markt, waar zekerheid bestond omtrent de dekking
van de uit deze contracten voortvloeiende verplichtingen via de pooling en
het landelijk basistarief. Verwachtingen over de prijsontwikkelingen op de
brandstofmarkt vormden een belangrijk aspect van deze keuze. In de nu in ontwikkeling
zijnde geliberaliseerde markt ontstaat druk op de elektriciteitsprijzen en
is er geen gegarandeerde afname meer. Daardoor is ook de opbrengst uit deze
contracten niet meer gegarandeerd en kunnen de daaruit voortvloeiende kosten
als niet-marktconform worden aangemerkt. In een geliberaliseerde markt komen
lange termijncontracten in de vorm waarin zij in het verleden zijn gesloten,
minder voor. Ervaringen uit ons omringende landen die al geliberaliseerd zijn,
tonen aan dat de gemiddelde contractsduur in het algemeen zal dalen. Dit zal
in Nederland in de nabije toekomst naar verwachting ook het geval zijn. Derhalve
lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat dergelijke contracten in een geliberaliseerde
markt niet gesloten zouden zijn.De leden van de fractie GroenLinks hadden een aantal opmerkingen met betrekking
tot de bijdrage van de minister aan de niet-marktconforme kosten van de productiesector.
Zij vroegen onder meer of de minister bereid is haar bijdrage in heroverweging
te nemen, mede in het licht van een mogelijke privatisering van de productiebedrijven.
De leden van de D66-fractie wilden in dit verband weten waarom de importcontracten
ten tijde van de vorming van het Grootschalig Productiebedrijf niet als NMC-kosten
ter sprake zijn gebracht.De niet-marktconforme kosten waarover nu gesproken wordt, maken op dit
moment ook deel uit van de elektriciteitstarieven. Echter, het is in een centraal
gestuurd systeem van kostenpooling niet noodzakelijk deze kosten transparant
te maken. Immers, ze maken integraal onderdeel uit van de tarieven die eenieder
betaalt. Nu de markt geliberaliseerd wordt en het systeem van kostenpooling
verlaten wordt, is transparantie met betrekking tot de herkomst noodzakelijk.
Daardoor wordt zichtbaar dat een aantal kosten voortvloeiend uit «dure»
contracten niet eenvoudig via de markt verhaald kunnen worden. In een concurrerende
omgeving zal een ondernemer het risico van deze kosten zo veel mogelijk willen
beperken. Hieruit is af te leiden dat onder normale marktcondities deze investeringen
waarschijnlijk niet gepleegd zouden zijn. Anders dan de leden van de fractie
van Groen-Links stelden is hier geenszins sprake van het verlenen van een
blanco cheque ter waarde van f 7 tot f17 mld. In dat verband wijs ik
op het volgende. In augustus 1998 zijn de productiebedrijven opnieuw met mij
in gesprek getreden over de niet-marktconforme kosten. Enerzijds stelden zij
dat door het niet doorgaan van het GPB de verplichtingen aangegaan door de
Sep niet automatisch op zouden gaan in het GPB en dat concurrentie tussen
de productiebedrijven onderling in versneld tempo zou ontstaan. Anderzijds
stelden zij dat de prijsaanname die gemaakt werden ten tijde van het GPB (langdurig
7 ct/kWh) niet realistisch meer zijn. Wat betreft die prijsaanname van 7 ct/kWh
benadruk ik dat de bedrijven ook nu in staat zijn om de niet-marktconformiteit
van de importcontracten bij die prijzen voor hun rekening te nemen. Dat is
ook de reden dat destijds de niet-marktconformiteit van deze contracten niet
besproken is. Nu houden de productiebedrijven zeer serieus rekening met een
langdurige prijsdaling tot mogelijk zelfs 5 ct/kWh. In hun berekeningen zou
dit leiden tot een totale omvang van de niet-marktconformiteit van zo'n f 17
mld. Dit bedrag was opgebouwd uit een drietal componenten, te
weten de Sep-verplichtingen, waardevermindering van activa en gederfd rendement.
Deze laatste twee elementen beschouw ik als normaal ondernemersrisico waaraan
de overheid geen bijdrage geeft. In deze opvatting heeft de Kamer mij gesteund.
Dit betekent derhalve dat ik slechts partieel wil bijdragen in delen van de
niet-marktconformiteit. Bij een prijs van 7 ct/kWh blijven de risico's inzake
de importcontracten voor rekening van de productiebedrijven.Wat betreft privatisering van de productiebedrijven is van belang dat
voldoende duidelijkheid en zekerheid bestaat over de onderlinge verdeling
van de niet-marktconforme kosten tussen de bedrijven. Op dit moment is daarvan
nog geen sprake. Ik heb in mijn brief van 4 februari jl. aan de beide kamers
der Staten-Generaal mijn voornemen kenbaar gemaakt zelf tot een verdelingsregeling
te komen. Gelet op het voorgaande, acht ik heroverweging van de overheidsbijdrage
niet wenselijk, gelet op mijn verantwoordelijkheid voor stabiliteit en een
ordelijke overgang naar de geliberaliseerde markt van deze voor de economie
cruciale sector.De leden van de GroenLinks-fractie meenden dat een grotere vergoeding
aan de productiesector zal leiden tot een tariefverlaging. Zij vroegen hoe
de consequenties die dit heeft voor de teruglevertarieven ondervangen kunnen
worden.Lagere leveringstarieven voor beschermde afnemers leiden tot lagere teruglevertarieven.
De toeslag op het transporttarief ter dekking van niet-marktconforme kosten
staat hier los van. Deze toeslag komt derhalve niet tot uitdrukking in de
hoogte van de teruglevertarieven. De toeslag is gerelateerd aan het verbruik
van transportdiensten en heeft geen relatie met het leveringsdeel van de tarieven.
In antwoord op vragen van leden van andere fracties heb ik al aangegeven dat
een groter vergoeding aan de productiesector niet leidt tot een tariefsverlaging.De leden van de SGP-fractie vroegen waarom voor de contractspartijen van
het NorNed-contract een afwijkend toegangsregime geldt voor het gebruik van
de NorNed-verbinding.Het afwijkende toegangsregime voor de NorNed-verbinding maakt deel uit
van de overeenkomst die ik met de productiebedrijven had gesloten om de niet-marktconforme
kosten van deze verbinding te verminderen. Ook na het om niet ter beschikking
stellen van een deel van de capaciteit van het net aan de Nederlandse productiebedrijven,
is het contract met Statkraft nog niet marktconform. Overigens heeft de afspraak
betrekking op een deel van de afgesloten contracten, te weten de lange termijn
vaste leveringen van Statkraft aan de Nederlandse contractspartijen. Ten aanzien
van het om niet ter beschikking stellen van delen van de capaciteit van de
kabelverbinding met Noorwegen heeft ook de Europese Commissie vragen gesteld.
De Europese Commissie zal in de komende tijd aandacht besteden aan de mededingingsrechtelijke
kant van dit soort verbindingen, aangezien deze discussie in veel EU-lidstaten
speelt. Het zal daarbij niet acceptabel zijn als 100% van de kabel exclusief
wordt gereserveerd voor een bepaalde marktpartij, omdat er dan in het geheel
geen sprake kan zijn van gebruik van de kabel door derden.Overigens kan niet alleen voor de NorNed-verbinding maar ook voor andere
landsgrensoverschrijdende verbindingen een afwijkend toegangsregime gelden.
Omdat op grond van het voorgestelde artikel 16, zesde lid, van de Elektriciteitswet
een ander dan TenneT die een dergelijke verbinding heeft aangelegd, de beheersmacht
over die verbinding verliest, moet voorzien worden in een wijze om de met
de aanleg gemoeide investeringen terug te verdienen. Iedere investeerder in
het net en de landelijk netbeheerder kunnen op grond van het voorgestelde
artikel 24b de directeur van de Dte om reservering van een deel van de transportcapaciteit
verzoeken. Door de investeerder gedurende een bepaalde periode
een voorkeurspositie te geven met betrekking tot het gebruik van een verbinding,
wordt een stimulans gegeven om in dergelijke verbindingen te investeren. Deze
situatie is in zekere zin vergelijkbaar met een octrooi op een uitvinding,
waarvan de geïnvesteerde kosten kunnen worden terugverdiend door aan
de octrooihouder rechten op de exploitatie van de uitvindingen toe te kennen.De leden van de SP-fractie vroegen waarom er niet voor is gekozen de investeringen
in milieuvoorzieningen in elektriciteitscentrales die uitgaan boven het wettelijk
niveau aan te merken als niet-marktconforme kosten.Investeren in milieuvoorzieningen is een maatschappelijke verantwoordelijkheid
die alle bedrijven en instellingen in Nederland hebben. Ook in een normale
marktsituatie zullen dergelijke investeringen moeten worden verricht. Met
het oog daarop is van overheidswege een separaat instrumentarium beschikbaar
om investeringen in milieuvoorzieningen te stimuleren.B. VerdelingsregelingDe leden van de CDA-fractie en van de fractie van D66 vroegen naar de
achtergrond van artikel 76, waarin bepaald is dat de Protocol-overeenkomst
tot 1 januari 2001 van kracht blijft. De leden van de fractie van D66 vroegen
of het niet ongebruikelijk is om een privaatrechtelijke overeenkomst in de
wet te verankeren. Zij wilden weten op welke wijze voorkomen kan worden dat
deze overeenkomst de Nederlandse elektriciteitssector op een achterstand zet.
De leden van de VVD-fractie en van de D66-fractie vroegen naar de gevolgen
van deze wettelijke verankering voor de mogelijkheid van heronderhandeling
van de overeenkomst.Het Protocol is een tussen de productiesector en de distributiesector
in 1997 gesloten leveringsovereenkomst. Deze is laatstelijk aangevuld c.q.
gewijzigd op 11 december 1997. Door middel van deze overeenkomst heeft de
distributiesector zich verplicht gedurende een periode van vier jaar het volume
van de productiesector te contracteren. Partijen hebben deze overeenkomst
destijds gesloten in het zicht van de liberalisering doch binnen de tussen
hen bestaande leveringsrelatie op grond van de Elektriciteitswet 1989. Het
wettelijk verankeren van een privaatrechtelijke overeenkomst behoeft stellig
een bijzondere rechtvaardiging. Deze ligt in het algemeen belang dat daardoor
tijdens de overgang naar de nieuwe marktstructuur stabiliteit en zekerheid
bestaat die zowel vanuit het oogpunt van voorzieningszekerheid aan beschermde
afnemers als vanuit het belang van een adequate verdeling van niet-marktconforme
kosten van de sector gewenst is. Daarbij komt dat het Protocol een belangrijke
randvoorwaarde vormde bij het sluiten van de overeenkomst op hoofdlijnen met
de productiesector over de afwikkeling van de niet-marktconforme kosten. Door
het Protocol zijn de productiebedrijven enerzijds niet vrij in de levering
aan andere dan aan distributiebedrijven, anderzijds lopen zij gedurende een
korte periode ook geen inkomensrisico. Ik heb inmiddels vernomen dat de productiebedrijven
en de distributiebedrijven overleg voeren om te bezien in hoeverre de huidige
marktontwikkeling consequenties moet hebben voor de inhoud van het Protocol
voor het jaar 2000. Met het oog daarop verschaft artikel 76, vierde lid, van
het wetsvoorstel de mogelijkheid aan de Minister van Economische Zaken om
toestemming te verlenen de overeenkomst aan te passen. Ik zal een desbetreffend
verzoek beoordelen binnen de randvoorwaarde van een stabiele overgang naar
een geliberaliseerde markt en zal daarbij uiteraard rekening houden met het
belang om de Nederlandse sector een perspectiefvolle start in de nieuwe marktomgeving
te verschaffen. De leden van de VVD-fractie zouden graag een nadere toelichting ontvangen
op de juridische aspecten van de bindende regeling waarbij de verplichtingen
kunnen worden verdeeld die voortvloeien uit de Overeenkomst van Samenwerking
(OvS). Daarbij vroegen zij in hoeverre een bindende verdelingsregeling op
gespannen voet staat met het EVRM, in hoeverre de productiebedrijven juridisch
gebonden zijn aan verplichtingen die de Sep is aangegaan en in hoeverre aandeelhouders
van de productiebedrijven juridisch gebonden zijn aan schulden die verder
gaan dan hun inleg. De leden van de fractie van D66 stelden de vraag in hoeverre
sprake is van een draagplicht van de elektriciteitsbedrijven met betrekking
tot de niet-marktconforme kosten.De elektriciteitsproductiebedrijven die partij zijn bij de op 22 mei 1986
gesloten OvS zijn gezamenlijk draagplichtig voor de verplichtingen die door
hen of door de Sep zijn aangegaan in het kader van de uitvoering van die overeenkomst.
Deze draagplicht berust op de aard en de materiële kenmerken van de OvS.
De OvS is een overeenkomst waarbij de productiebedrijven zich verplicht hebben
tot een hechte samenwerking bij de productie, het transport en de levering
van elektriciteit in Nederland. De Sep is de belichaming van deze samenwerking.
De OvS creëert een gesloten stelsel van levering en kostenpooling. Daarbij
hebben de deelnemers hun bedrijfsactiviteiten ten dienste gesteld aan het
doel van de samenwerking: het op doelmatige wijze zorgen voor een continue
en betrouwbare elektriciteitsvoorziening. De OvS bevat daarmee een gezamenlijke
draagplicht voor door de productiebedrijven en de Sep in samenwerking gemaakte
productie-, import-, en transportkosten. Die kosten worden op grond van de
OvS namelijk gepoold en «terugverdiend» via het aan de distributiebedrijven
berekende basistarief. Zo komt elke dag de gezamenlijke draagplicht tot uitdrukking.Indien er – zoals thans het geval is – bij de beëindiging
van de contractuele samenwerking nog verplichtingen resteren, moeten die onderling
verdeeld worden tussen de deelnemers aan de samenwerking. Gelet op deze draagplicht
is er geen grondslag voor de stelling dat de vermogenspositie van de productiebedrijven
door de verdelingsregeling zou worden aangetast door een niet eerder bestaande
draagplicht voor schulden. Derhalve is er ook geen sprake van een vorm van
onteigening in de zin van het eerste protocol bij het EVRM en staat een verdelingsregeling
niet op gespannen voet met dat verdrag. Wat betreft de positie van aandeelhouders
van de productiebedrijven (distributiebedrijven en mede-overheden), merk ik
op dat zij zelf geen deelnemers zijn aan de contractuele samenwerking binnen
de OvS. Het feit dat de productiebedrijven zeggen slechts aandeelhouder te
zijn in de Sep, doet niet af aan de hiervoor weergegeven verantwoordelijkheid
van die bedrijven uit hoofde van hun contractuele samenwerking.Op de juridische aspecten van de bindende verdelingsregeling is overigens
uitvoerig ingegaan in de toelichting op de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie verzochten, gelet op de verwijzing in artikel
76 naar de zogenaamde Protocol-overeenkomst, een afschrift van die overeenkomst
naar het parlement toe te sturen.De bedoelde overeenkomst wordt bij deze nota aan de Tweede Kamer toegezonden1.De leden van de CDA-fractie stelden dat naast de productiebedrijven ook
andere elektriciteitsbedrijven door de herstructurering van de sector worden
geraakt. Zij vroegen naar maatregelen die zijn genomen voor distributiebedrijven
respectievelijk decentrale opwekkers om deze gelijk de productiebedrijven
tegemoet te komen. Is hier ook sprake van miljarden steun, zo vroegen deze
leden. De verantwoordelijkheid voor het herstructureringsproces, ook in financiële
zin, ligt allereerst bij de bedrijven zelf. Dat geldt voor zowel productie-
als distributiebedrijven. Ik wens om deze reden in zijn algemeenheid geen
steun te geven aan de kosten die met herstructurering gepaard gaan. Ik zou
dat ook in Europees perspectief geen wenselijke ontwikkeling vinden, omdat
dit leidt tot een proliferatie van subsidies aan bedrijven die niet strookt
met het liberaliseringsproces.De bereidheid om aan bepaalde niet-marktconforme projecten ondersteuning
te geven is beperkt tot stadsverwarmingsprojecten en de experimentele kolenvergassingsinstallatie
«Demkolec». De bijzondere achtergronden van deze projecten zijn
daarbij van belang. Daarnaast bestaat de bereidheid om bij verder dalende
marktprijzen bij te dragen in een deel van de kosten van de importcontracten
die in het verleden door de Sep zijn aangegaan ten behoeve van de collectieve
Nederlandse elektriciteitsvoorziening. De claim van de productiesector om
tevens bij te dragen in de waardevermindering van activa van de bedrijven
zelf, alsmede in verwacht rendementsverlies, heb ik keer op keer van de hand
gewezen. Ook claims van distributiebedrijven en decentrale opwekkers heb ik
om dezelfde redenen niet geaccepteerd. Wat betreft deze bedrijven zijn er
geen bijzondere argumenten die een ondersteuning vanuit de overheid rechtvaardigen.
Samenvattend ben ik van oordeel dat een evenwichtige oplossing wordt geboden
voor de problematiek van de niet-markt conforme kosten en dat verdere ondersteuning
van andere bedrijven niet noodzakelijk is.De leden van de D66-fractie vragen een nadere toelichting op de omstandigheid
dat de Raad van State niet gehoord is over de artikelen 75 tot en met 77c
van het wetsvoorstel. Het niet horen van de Raad van State houdt verband met
zowel het tijdstip waarop de desbetreffende artikelen in het wetsvoorstel
zijn opgenomen als met de inhoud van die artikelen. Gegeven het verloop van
het overleg tussen de productiebedrijven onderling en van het overleg met
de Minister van Economische Zaken over de ontbinding van de Overeenkomst van
Samenwerking (OvS) en de afwikkeling van de niet-marktconforme kosten (NMC-kosten),
was er geen aanleiding tot het opnemen van de artikelen vóór
het tijdstip waarop het nader rapport werd vastgesteld naar aanleiding van
het advies van de Raad van State over het wetsvoorstel. De in het wetsvoorstel
opgenomen artikelen zijn inhoudelijk alleen een aanscherping van hetgeen al
in de Elektriciteitswet 1998 is vastgelegd over de afwikkeling van de OvS.
Daarbij is bovendien als inhoudelijk uitgangspunt genomen hetgeen bij de zogenaamde
Overeenkomst op hoofdlijnen was afgesproken tussen de Minister van Economische
Zaken en de productiesector. In de Elektriciteitswet 1998 was al de mogelijkheid
geregeld om bij algemene maatregel van bestuur een toeslag op het transporttarief
vast te stellen voor de dekking van NMC-kosten (art. 75). Verder was daarin
al de bevoegdheid voor de Minister van Economische zaken opgenomen om in het
belang van een ordelijke overgang naar de nieuwe wettelijke structuur een
leverings- en afnameplicht op te leggen (art. 76). Tenslotte was al voorzien
in de bevoegdheid voor de minister de verplichte instandhouding van de OvS
met 1 jaar te verlengen (art. 77). Daarbij was het uitgangspunt dat de productiebedrijven
tijdig een ordelijke en evenwichtige onderlinge verdeling van hun OvS-verplichtingen
zouden regelen. Inhoudelijk gaat het ook niet om het instellen van een nieuwe
draagplicht met betrekking tot de OvS-boedel. De OvS bevat naar zijn aard
immers al een gezamenlijke draagplicht voor de in samenwerking gemaakte productie-,
import-, en transportkosten. De noodzaak tot het onderling verdelen van verplichtingen
bij de beëindiging van de OvS is dus niets nieuws. Daarbij komt dat de
regeling een waarborg is voor de daadwerkelijke afwikkeling van OvS-verplichtingen,
hetgeen noodzakelijk is, gegeven de patstelling die bij de productiebedrijven
zelf is ontstaan over de onderlinge verdelingskwestie. Vanuit
het oogpunt van economische doelmatigheid en rechtszekerheid is het zeer wenselijk
dat de afwikkeling van OvS-verplichtingen nu spoedig wordt gerealiseerd.C. Aandelen in het landelijk hoogspanningsnetDe leden van de CDA-fractie zouden graag vernemen welke doelstellingen
de Staat door het aandeelhouderschap in de beheerder van het landelijk hoogspanningsnet
wenst te realiseren. Daarnaast vroegen leden van de CDA-fractie en van de
GroenLinks-fractie waarom genoegen is genomen met 50% en 1 aandeel in plaats
van 100% van de aandelen; in dat verband vroegen zij in hoeverre onderhandelingen
over dit onderwerp kunnen worden heropend. Ook vroegen de leden van de CDA-fractie
wat er gebeurt als het parlement instemming onthoudt aan het voorliggende
principe-akkoord met productiesector.De overgang op de Staat van het meerderheidsbelang in het landelijk hoogspanningsnet
zoals dat is ondergebracht in TenneT, was een onderdeel van de overeenkomst
op hoofdlijnen met betrekking tot de oplossing van de niet-marktconforme kosten
in de elektriciteitsproductiesector. Het aandeelhouderschap van de Staat vormt
in het algemeen belang een aanvullende waarborg voor de onafhankelijkheid
van het landelijk netbeheer, hetgeen mede van belang is tegen de achtergrond
van mogelijke privatisering van productiebedrijven. Tevens wordt daardoor
in sterkere mate gewaarborgd dat adequaat besluitvorming kan plaatsvinden
die nodig is voor een ongestoorde vervulling van de beheerstaken die zijn
opgedragen aan de landelijk netbeheerder. Het aandeelhouderschap heeft niet
als doel het rendement in een of andere richting te beïnvloeden. Er wordt
dus geen ander specifiek doel met het aandeelhouderschap beoogd. De omstandigheid
dat het aandeelhouderschap betrekking heeft op een belang van 50% plus een
aandeel (dus op een belang waarmee de meerderheid van de stemrechten wordt
verkregen) moet beschouwd worden als het resultaat van de onderhandelingen
die hebben geleid tot het sluiten van de overeenkomst op hoofdlijnen. Gelet
daarop acht ik het heropenen van de onderhandelingen minder wenselijk. Daarbij
is relevant dat het meerderheidsbelang voldoende is om de bedoelde aanvullende
waarborg voor slagvaardige besluitvorming en onafhankelijkheid van de landelijk
netbeheerder te realiseren. In het licht van de stagnatie die thans is opgetreden
bij de uitwerking van het voorliggende principe-akkoord met productiesector,
is de noodzaak ontstaan de verschillende elementen van dat akkoord op wettelijke
grondslag te effectueren. Daartoe strekt de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel.
Op grond daarvan zal de overgang van de aandelen pas plaatsvinden nadat de
afwikkeling en verdeling van niet-marktconforme kosten is geregeld.Het belang van de betrokken bedrijven alsmede het algemeen belang is er
niet mee gediend thans te speculeren over wat er zou gebeuren als het parlement
goedkeuring zou onthouden aan die aanpak.De leden van de CDA-fractie en van de SGP-fractie verzochten om een uiteenzetting
over de wijze waarop bij het aandeelhouderschap in het landelijk hoogspanningsnet
het beheer van de aandelen wordt ingevuld. Voorts vroegen zij hoe het stemrecht
wordt gebruikt. Daarnaast vroegen de leden van de CDA-fractie of de Staat
met 50% en één aandeel de absolute zeggenschap in het landelijk
net verkrijgt en hoe eventuele absolute zeggenschap in de toekomst behouden
kan worden.Aan de concrete invulling van het beheer van de aandelen wordt thans gewerkt.
Daarbij wordt overwogen om, in overleg met de overige aandeelhouders, versneld
te kiezen voor het toepassen van de het zogenaamde structuurregime. Door het
verkrijgen van het meerderheidsbelang in het landelijk net verkrijgt de Staat
de meerderheid van de stemrechten in de algemene vergadering
van aandeelhouders van TenneT. Op basis van de Elektriciteitswet 1998 is de
netbeheerder voor het dagelijks beleid overigens onafhankelijk van de aandeelhouders,
dus ook van de Staat als aandeelhouder. De Staat heeft door zijn aandeelhouderschap
geen aansturingsbevoegdheid ten aanzien van het dagelijks beleid van de landelijk
netbeheerder en kan hier dus niet direct voor verantwoordelijk worden gesteld.
Voor de duur van het aandeelhouderschap wordt aangesloten bij bestaand beleid
t.a.v. staatsdeelnemingen. Het aandeelhouderschap van de Staat is geen doel
op zich maar vervult vooral in de overgangsperiode naar een geliberaliseerde
markt een nuttige functie. Zodra het aandeelhouderschap opnieuw wordt bezien
zal ook worden nagegaan of er specifieke eisen zullen worden gesteld bij eventuele
vervreemding van aandelen om de onafhankelijkheid van het netbeheer te blijven
waarborgen. Aantasting of verwatering van het beoogde meerderheidsbelang van
de Staat is niet aannemelijk, doordat de algemene vergadering van aandeelhouders
instemmingsrecht heeft ten aanzien van besluiten tot emissie van aandelen.De leden van de CDA-fractie merkten op dat op grond van artikel 11 van
de Elektriciteitswet 1998 de rechtspersoon-netbeheerder een Raad van Commissarissen
dient in te stellen en vroegen of de Staat ook commissarissen zal leveren.Het gangbare beleid ten aanzien van de invulling van de Raad van Commissarissen
(RvC) bij substantiële staatsdeelnemingen is benoeming van twee ambtenaar-commissarissen:
één namens het beleidsverantwoordelijke minister en één
namens de Minister van Financiën. Op grond van de Elektriciteitswet 1998
dient de meerderheid van de leden van de RvC onafhankelijk te zijn van de
aandeelhouders. Overwogen wordt namens de twee genoemde ministers één
commissaris te benoemen.De leden van de CDA-fractie verzochten om een nadere uiteenzetting van
de financiële consequenties verbonden aan het aandelenbezit in het landelijk
net.Een eventueel noodzakelijke correctie in de boekwaarde van de netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet TenneT zal geen financiële consequenties
hebben in de zin van verrekening voor de Staat als aandeelhouder. Om een correcte
oplevering zeker te stellen zal extern nog een onafhankelijk verificatie-advies
worden gevraagd. De Staat zal geen waarde aan de onderneming onttrekken, anders
dan een bij de bedrijfsvoering en de wettelijke mogelijkheden passend dividend.
Uitgangspunt is dat de financiële positie van TenneT door het aandeelhouderschap
van de Staat niet wordt aangetast. Voor het dividendbeleid is een marktconforme
opstelling het uitgangspunt. Dividendbeleid op basis van markt-conformiteit
is de meest neutrale optie. De dividendopbrengsten zullen worden verantwoord
op de begroting van EZ.De leden van de CDA-fractie vroegen of de bevoegdheid van de Minister
van Economische Zaken om de directeur van de Dte aanwijzingen te geven zich
wel verdraagt met het aandeelhouderschap van de Staat in TenneT.Om verstrengeling van aandelenbeheer en energiebeleid te voorkomen zal
het beheer over de aandelen van de Staat worden gevoerd door de directie Financiering
en Deelnemingen en niet door het directoraat-generaal Energie van het Ministerie
van Economische Zaken. Verder is sprake van een functiescheiding tussen het
ministerie als beheerder van de aandelen en de taak van de Dte als toezichthouder
die belast is met onder meer het vaststellen van de nettarieven. Door deze
functiescheiding is geen sprake van wederzijdse beïnvloeding tussen de
taken en bevoegdheden van de toezichthouder enerzijds en het
beheer van aandelen van de Staat anderzijds. Daarbij komt dat de Dte in de
toekomst verder op afstand wordt geplaatst op het moment dat de Nma als zelfstandig
bestuursorgaan gepositioneerd wordt.De leden van de SGP-fractie vroegen of, zolang de Dte geen zelfstandig
bestuursorgaan is, er niet sprake is van een zodanige versmelting van posities
van de minister in de hoedanigheid van beleidsverantwoordelijke, toezichthouder
en (meerderheids-)eigenaar van het landelijk net, dat de rollen onderling
niet meer te scheiden zijn.Er is sprake van duidelijk te onderscheiden invalshoeken. De Minister
van Economische Zaken is en blijft verantwoordelijk voor het beleid met betrekking
tot de werking van de elektriciteitsmarkt. De Dte is in hoge mate zelfstandig
in de taakvervulling met betrekking tot het toezicht op non-discriminatoir
netbeheer. Aldus zijn de verantwoordelijkheden voor beleid enerzijds en uitvoering
en toezicht anderzijds duidelijk gescheiden. Wat betreft de (toekomstige)
hoedanigheid van de Staat als meerderheidsaandeelhouder in de netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet, geldt onverkort het in de wet duidelijk
vastgelegde beginsel dat aandeelhouders geen bemoeienis hebben met strategische
taken van de netbeheerder. Daarnaast wordt niet beoogd het aandeelhouderschap
strategisch te gebruiken door bijvoorbeeld het rendement van het netwerk in
de een of andere richting te beïnvloeden.Artikel III: Programma-verantwoordelijkheidDe leden van de fractie van D66 vroegen hoe zij zich de financiële
aansprakelijkheid binnen het systeem van programma-verantwoordelijkheid moeten
voorstellen. Tevens vroegen zij of aan vergunninghouders maximumtarieven worden
gesteld om te voorkomen dat zij onbeperkt kosten van programma-verantwoordelijkheid
doorberekenen aan beschermde afnemers.Het systeem van programma-verantwoordelijkheid stimuleert partijen zich
te houden aan de door hen opgegeven programma's over vraag en aanbod van elektriciteit.
Wanneer een eindverbruiker meer afneemt dan zijn programma is opgegeven, dient
hiervoor een prijs te worden betaald die hoger ligt dan de marktprijs terwijl
hij, wanneer hij minder afneemt dan aangegeven hij een vergoeding ontvangt
die ligt onder de marktprijs. Voor producenten geldt dat zij een lage vergoeding
krijgen voor teveel geproduceerde elektriciteit en een hoge vergoeding betalen
voor de elektriciteit die zij te weinig hebben geproduceerd.De elektriciteitsbeurs, Amsterdam Power Exchange (APX), heeft plannen
om een marktsysteem op te zetten waar tot een uur van tevoren overschotten
en tekorten kunnen worden verhandeld. Als verlengstuk daarvan kan de APX ook
plannen uitwerken voor het opzetten van een markt voor regulerend vermogen,
naar het voorbeeld van Scandinavische landen. Zo'n systeem optimaliseert uit
een oogpunt van efficiency het systeem van programma-verantwoordelijkheid.
Klanten kunnen zelf naar de APX gaan om overschotten of tekorten te verhandelen
en hiermee hun verwachte afwijkingen van opgegeven programma's tot een zo
laag mogelijk niveau beperken. Hierdoor worden de afwijkingen waarvoor moet
worden betaald, kleiner. Ook kan de directeur van de Dte wanneer deze korte
termijn-markt functioneert, de meer transparante prijsstelling op deze markt
gebruiken als een van de grondslagen voor zijn tariefvaststelling.Ten aanzien van vergunninghouders zal worden gewerkt met zoveel mogelijk
generieke tarieven op basis van het cpi-x stelsel. Van een mogelijkheid om
onbeperkt de kosten van programma-verantwoordelijkheid door te berekenen,
is dus geen sprake. Uiteraard mogen individuele bedrijven efficiencyverbeteringen
ook aan klanten doorberekenen. De verschillen tussen vergunninghouders
zullen met elkaar kunnen worden vergeleken en de meest efficiënt werkende
vergunninghouder zal als norm gelden voor alle overige vergunninghouders,
zodat deze een prikkel krijgen om efficiënter te werken. De indicatoren
voor het toezicht worden ontwikkeld.De leden van de SP-fractie vroegen of voor de uitvoering van het systeem
van programma-verantwoordelijkheid investeringen van honderden miljoenen guldens
nodig zijn en wilden weten hoe dat te rijmen is met het streven de administratieve
lastendruk te beperken.Voor het opzetten van het systeem van programma-verantwoordelijkheid heeft
TenneT gekeken naar systemen in andere landen en met name naar Zweden. Men
heeft de principes van het Zweedse systeem voor Nederland overgenomen. Het
is waar dat dit systeem inspanning van de deelnemers vergt en dat hiervoor
investeringen dienen te worden gedaan. Het systeem van de programma-verantwoordelijkheid
is evenwel onontbeerlijk voor het optimaliseren van de marktwerking op de
elektriciteitsmarkt. Het leidt tot het op elk moment in evenwicht brengen
van vraag en aanbod en zorgt ervoor dat aan veroorzakers van onbalansen op
het net de daarmee gemoeide kosten worden toegerekend. In het huidige systeem
worden de kosten van afwijkingen nog gedeeld door alle gebruikers, ongeacht
hun gedrag. Het is niet meer dan logisch dat de vrije afnemers die voorzieningen
treffen, die de netbeheerder(s) in staat stellen om aan die afnemers de kosten
in rekening te brengen die ze veroorzaken. Dat heeft weer tot gevolg dat die
afnemers zullen trachten te voorkomen dat hun voorgenomen afname en feitelijke
afname met elkaar corresponderen (programma-verantwoordelijkheid). Hierdoor
zal de efficiency van de elektriciteitsopwekking toenemen en kunnen de extra
investeringen worden terugverdiend.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vroegen of de aansprakelijkheid
voor de afwijking tussen feitelijk gedrag in afname en productie en contractuele
afspraken door marktpartijen ook geldt voor buitenlandse afnemers en producenten.Inderdaad geldt voor invoer en uitvoer van elektriciteit ook een systeem
van programma-verantwoordelijkheid. Thans bestaat een regeling voor de verrekening
van afwijkingen, waarbij de systeembeheerders van de Europese landen samenwerken.
Overeenkomstige systemen van programma-verantwoordelijkheid zijn te vinden
in de Scandinavische landen (Obligation Responsible Companies). Ook in Duitsland
zijn de regionale systeembeheerders voornemens om het handhaven van de balans
te realiseren door kortstondig bij te passen bij overschot van productie.
De gezamenlijke landelijke netbeheerders van Nederland, België en Duitsland
zullen voor internationaal verkeer en handel in elektriciteit eveneens afspraken
maken over het afstemmen van energieprogramma's en de feitelijke realisering
daarvan. In groter internationaal verband worden thans gezamenlijke voorstellen
voorbereid door UCPTE en een aantal andere organisaties over het omgaan met
de tarieven van internationale verbindingen, harmonisatie van de voorwaarden
voor nettoegang, regelingen met betrekking tot internationaal transitieverkeer,
de beheersing van transportbeperkingen en dergelijke.Artikelen IV en V: Tarieven 1999De leden van de fractie van D66 vroegen hoe aanmerkelijke verhogingen
van de tarieven voor dit jaar zullen worden gecompenseerd in de tarieven voor
2000 en daarna.Allereerst merk ik op dat zich geen grotere stijgingen van de tarieven
voor 1999 (onder het maximum eindverbruikerstarief) hebben voorgedaan dan
2%. Daarnaast heeft een aantal bedrijven de tarieven gelijk weten te houden of zelfs een tariefsverlaging kunnen doorvoeren. De directeur
van de Dte zal nog nader onderzoek moeten verrichten naar de achtergrond van
de individuele verhogingen bij bedrijven. Voorzover tariefverhogingen die
bedrijven in individuele gevallen hebben doorgevoerd een oneigenlijke achtergrond
zouden hebben, zal hiermee bij de vaststelling van de tarieven voor 2000 en
daarna rekening worden gehouden.Gedurende de eerste periode van tariefvaststelling moeten oneigenlijke
verschillen in tarieven tussen bedrijven worden weggewerkt. Dit is mogelijk
door voor deze eerste periode naast een generieke efficiencyfactor een extra
korting aan die bedrijven op te leggen. Deze extra kortingsfactor zal zowel
kunnen gelden voor de bedrijven die hun tarieven voor 1999 op oneigenlijke
gronden hebben verhoogd, maar tevens voor alle overige niet objectiveerbare
verschillen die momenteel tussen bedrijven bestaan. Na de eerste periode waarvoor
de nieuwe tariefsystematiek zal gelden, zijn hiermee de oneigenlijke niet-objectiveerbare
verschillen weggewerkt en kan met een generiek toezichtsysteem worden volstaan.De Minister van Economische Zaken,A. Jorritsma-LebbinkXNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26303-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl