Nota Ruimte; Brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20082009-29435, nr. I

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

25-02-2009

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29435 nr. I

12-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29435Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 435Nota Ruimte (Pkb)IBRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 februari 2009Op 5 september 2008 is de Structuurvisie Randstad 2040 vastgesteld
in de Ministerraad. Voorafgaand aan die vaststelling zijn vele burgers, medeoverheden
en deskundigen betrokken bij het opstellen van deze structuurvisie. Die inbreng
is gebruikt bij het maken van de keuzes in de structuurvisie.Van 22 september tot 1 november 2008 heeft de structuurvisie
ter inzage gelegen samen met het opgestelde milieurapport («plan-MER»)
waarin de milieu- en duurzaamheidseffecten van de in de visie gemaakte keuzes
zijn beschreven. Daarmee is ook na vaststelling door het kabinet ruimte geboden
aan geïnteresseerden en betrokkenen om te reageren op de gemaakte kabinetskeuzes.In deze brief ga ik – mede namens de ministers van VenW, EZ en LNV,
de minister voor WWI en de staatssecretaris van VenW – in op de voornaamste
resultaten van deze terinzagelegging. Deze stuur ik – net als de Structuurvisie
Randstad 20401 en de eerdere Startnotitie Randstad
20402 – zowel aan u als aan de voorzitter
van de Tweede Kamer.Veel steun voor de Structuurvisie Randstad 2040Uit de reacties op de door het kabinet gemaakte keuzes blijkt veel steun
voor de Structuurvisie Randstad 2040. Zowel de principes als de voornaamste
keuzes worden breed onderschreven: optimale benutting van de ruimte in de
stad (door herstructurering, transformatie en verdichting), het opnemen van
het Groene Hart in een grotere en samenhangende Groenblauwe Delta (inclusief
de bijbehorende vernatting, de grotere landschappelijke diversiteit, de toegankelijkheid
vanuit de stad en betere aansluitingen op omliggende landschappen3 ) en de verbetering van de regionale bereikbaarheid in
combinatie met verstedelijking. Met andere woorden, het streven van het kabinet
om te komen tot een aantrekkelijke en duurzame Randstad, die internationaal
concurrerend is, kan op grote instemming rekenen.Dat het kabinet ervoor kiest niet alle ruimtelijke opgaven op één
schaal aan te pakken, wordt ook door velen gewaardeerd. Vele opgaven spelen
op de schaal van de stad en haar omgeving. Voor sommige opgaven is de Randstadschaal
passend en voor weer andere is de (inter)nationale schaal aan de orde.Dat het kabinet in de structuurvisie erkent dat de steden zich steeds
meer ontwikkelen tot economische motor blijkt ook goed te zijn gevallen. Deze
motorfunctie kan deels in samenhang worden gezien met de kracht van (de mainport)
Schiphol, onze beide grote zeehavens (de Rotterdamse haven als mainport en
de Amsterdamse haven), de kennisclusters en (de centrumfunctie van) de greenports.
Uit de reacties blijkt ook dat men het verstandig vindt dat in de structuurvisie
wordt ingezet op benutting en versterking van onze internationale krachten
en potenties («wat internationaal sterk is, sterker maken»). Daarbij
moet worden geprofiteerd van de concentratie van verschillende internationale
krachten in (de regio) Amsterdam (als veelzijdige internationale toplocatie
met «metropolitane» kansen), Rotterdam (wereldhaven met groot
maritiem cluster), Den Haag (centrum voor internationaal recht, vrede en veiligheid)
en Utrecht (stad van kennis en cultuur).In de aanloop naar de Structuurvisie Randstad 2040 bespeurde ik al een
brede consensus over de kwaliteitsstrategie die het kabinet nastreeft voor
de Randstad alsmede de visie hoe deze te realiseren. Hieraan heeft de (inspirerende)
dialoog met de samenleving1 en de grote bestuurlijke
betrokkenheid een flinke bijdrage geleverd. Vele mensen zijn begaan met de
(ruimtelijke) uitdagingen waarvoor de Randstad staat. Het doet mij dan ook
veel genoegen dat ook uit de reacties blijkt dat de hoofdlijnen van de Structuurvisie
Randstad 2040 een breed draagvlak hebben. De structuurvisie geeft daarmee
extra krachtig de richting aan voor de komende decennia.Er is dan ook geen aanleiding de keuzes in de structuurvisie (of de visie
zelf) aan te passen naar aanleiding van de binnengekomen reacties. Integendeel,
veel reacties onderstrepen het belang van de afspraken voor de korte en middellange
termijn en de gekozen richting voor de lange termijn. Onder andere op het
gebied van verstedelijking (waar het kabinet er onder meer voor kiest het
stedelijk gebied beter te benutten (en het daartoe te herstructureren, te
transformeren en waar mogelijk te verdichten), komt die steun krachtig naar
voren, mede in relatie met de gewenste bescherming en ontwikkeling van het
landschap nabij de steden. Het kabinet wil de leefomgeving van de grote steden
verbeteren (recreatie, rust en ruimte) en krijgt daarvoor veel steun. Dat
geldt ook voor de ambitie van het kabinet om zowel de groene recreatiemogelijkheden
in de Randstad te verbeteren als de landschappelijke kwaliteit en diversiteit
van met name het Groene Hart te versterken opdat dit in 2040 nog altijd kenmerkend
is voor de Randstad met zijn openheid, recreatieve mogelijkheden en verschillende
agrarische functies.Vragen over implementatie en uitvoering van de structuurvisieKritiek is er met name op de implementatie en uitvoering van de visie.
Velen stellen vragen bij de uitvoerende kracht van de visie voor de korte,
middellange en lange termijn. Die vragen begrijp ik. De structuurvisie fungeert
(met de Nota Ruimte) als ruimtelijke basis voor verschillende sectorale en
gebiedsgerichte uitwerkingen. Er is echter nog veel werk te verzetten om de
door het kabinet geambieerde duurzame en concurrerende Europese
topregio dichterbij te brengen. Intussen wordt – zoals aangekondigd
in de structuurvisie1 – een onafhankelijk
onderzoek uitgevoerd door de RMNO in samenwerking met Buck Consultants International
(BCI) naar de operationalisatie van het principe «wat internationaal
sterk is, sterker maken». De eerste uitkomsten van dit rapport2 bevestigen dit door het kabinet verwoorde principe en
de daarbij benoemde krachten3. Het rapport zal
deze maand nog worden afgerond. Ik zal het als publicatie op www.vrom.nl/randstad2040
ter beschikking stellen.De structuurvisie geeft ons echter ook inspiratie in de economisch en
financieel moeilijke tijden waarin we ons momenteel bevinden en laat een aantrekkelijk
perspectief voor de lange termijn zien. Het is van groot belang daarop nu
al te anticiperen, tegen de achtergrond dat ook in deze brief niet vooruitgelopen
kan worden op de budgettaire mogelijkheden van volgende kabinetten en dat
de definitieve vaststelling van projecten altijd afhankelijk is van de besluitvorming
door dit kabinet en volgende kabinetten. Om de lange termijnambities te kunnen
verwezenlijken, moeten we de afspraken die bijvoorbeeld in het verlengde van
de Nota Ruimte zijn gemaakt natuurlijk daadwerkelijk eerst waarmaken. De lange
termijnambitie gaat ervan uit dat de korte termijnafspraken worden nagekomen.
Met andere woorden: de horizon ligt ver, maar het startpunt is nu. De grote
inzet van het kabinet in lopende projecten (zoals die in het MIRT4, het Programma Randstad Urgent en de projecten van het
Nota Ruimte Budget) maakt dit ook concreet zichtbaar. De ruimtelijke ordening
op rijksniveau geeft op deze manier richting aan ons land: met aansprekende
perspectieven en visies, met heldere regelgeving en kaders én met concrete
projecten. Die lijn wil ik, ook met oog op de grote opgaven voor de lange
termijn, met kracht voortzetten.Voor de realisatie van de keuzes van het kabinet voor de lange termijn
moet nog veel in gang worden gezet. Dat de visie in generieke zin het belang
van een optimale benutting van de ruimte in de steden («verdichting»)
onderstreept, maakt immers nog niet dat dit ook in de praktijk lukt. Om deze
keuzen geïntegreerd en samenhangend uit te voeren zijn om te beginnen
de realisatie van zowel de in het MIRT als in het Programma Randstad Urgent
opgenomen projecten én de verstedelijkingsafspraken (voor de middellange
termijn) cruciaal. Maar ik sluit niet uit dat er op termijn meer nodig is.De schaalsprong van Almere en de specifieke en grote stedelijke herstructurerings-
en transformatieopgaven in bijvoorbeeld Amsterdam (Zuidas, noordelijke IJ-oevers,
Zuid/Oostlob), Rotterdam (Stadshavens, A20-zone), Den Haag (Binckhorst e.o.),
Utrecht (Cartesiusdriehoek, A12-zone) en die in de voormalige groeikernen
vragen een specifieke aanpak. Voor de ontwikkeling van water en groen (groene
recreatiemogelijkheden, toegankelijk groen en «van Groene Hart naar
Groenblauwe Delta») en voor de Olympische ambities ten aanzien van de
organisatie van grote evenementen en de kwaliteit van de regionale bereikbaarheid
geldt hetzelfde. Voor een succesvolle aanpak van deze specifieke (en voor
de lange termijn belangrijke) opgaven verken ik momenteel in de «MIRT-verkenning
Randstad Sleutelprojecten» de wenselijkheid van een nieuwe generatie
sleutelprojecten aan de hand van een evaluatie van de afgeronde en lopende
sleutelprojecten. Dit geldt ook voor mogelijke Groene Sleutelprojecten voor
wat betreft de concrete aanpak van de groene opgaven op de lange termijn.
En natuurlijk zijn de besluiten tijdens deze kabinetsperiode ten aanzien van
alle projecten uit het Programma Randstad Urgent hierbij van belang.In de bijlage bij deze brief ga ik nader in op diverse reacties en geef
ik uitleg op een aantal onderdelen waarover vragen zijn gesteld. De vele reacties in de media op de vastgestelde structuurvisie en de inbreng
van burgers, medeoverheden en professionals bij het opstellen van de structuurvisie
heb ik daarbij betrokken. Dat geldt ook voor het eindadvies van de Commissie
voor de milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.) dat ik in december 2008
ontving en dat als bijlage bij deze brief is gevoegd. Bij deze reactie op
de resultaten van de terinzagelegging, heb ik ook als bijlage een overzicht
gevoegd van alle partijen (overheden, maatschappelijke organisaties, burgers)
die mij een reactie op de door het kabinet vastgestelde structuurvisie stuurden.Ik vertrouw erop u met deze brief (en de bijbehorende bijlagen) voldoende
te hebben geïnformeerd over de resultaten van de terinzagelegging van
de Structuurvisie Randstad 2040 en de bijbehorende plan-MER en op het uitvoeringstraject
dat ik voor ogen heb.De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. M. CramerBIJLAGE 1In deze bijlage geef ik een nadere uitleg ten aanzien van een aantal specifieke
vragen dat is gesteld tijdens de terinzagelegging van de Structuurvisie Randstad
2040.De reacties uit de terinzagelegging en mijn antwoord daarop zijn in deze
bijlage gerangschikt aan de hand van de hoofdstukken uit de Structuurvisie
Randstad 2040. Dat betekent dat ik – na een korte schets van de hoofdlijnen
van de visie en daarna het totstandkomingsproces in de paragrafen 1 en 2 –
achtereenvolgens in ga op de betekenis van de visie in algemene zin inclusief
de rijksrol in de ruimtelijke ontwikkeling (paragraaf 3), de «Krachten
en opgaven» (paragraaf 4), de «Principes en keuzes»
(paragraaf 5) en de «Agenda voor uitvoering» (paragraaf 6).
Aan het eind van deze bijlage besteed ik apart aandacht aan het advies van
de Commissie m.e.r. (paragraaf 7) en ga ik nog in op enkele specifieke
onderwerpen die uit de reacties naar voren kwamen (paragraaf 8).1. HoofdlijnenIn de Structuurvisie Randstad 2040 heeft het kabinet (in aanvulling op
de Nota Ruimte) scherpe keuzes gemaakt en ambitie getoond en zich daarbij
primair gericht op de onderdelen die zijn opgenomen in de nationale Ruimtelijke
Hoofdstructuur. De visie geeft het ruimtelijke antwoord op de vraag hoe we
in de toekomst van de Randstad een internationaal concurrerende topregio kunnen
maken. De visie beantwoordt ook – althans in ruimtelijk opzicht en in
hoofdlijnen – de sociale opgaven in onze steden, de klimaatverandering
en de grote woningvraag van een toenemend aantal huishoudens in de Randstad.
De grenzen in Europa vervagen en ik verwacht de komende decennia geen grote
verschuivingen in de economische structuur van ons land. Verschillende diensten
hebben onder meer relatief goede economische vooruitzichten. Het belang van
een aantrekkelijke leefomgeving en «quality of life» neemt tegelijkertijd
toe1. Ondernemingen, instellingen en burgers kiezen
voor aansprekende plekken met onder andere een goed ondernemingsklimaat, onderscheidende
ruimtelijke kwaliteit, goede bereikbaarheid en aantrekkelijke voorzieningen.
Dat bepaalt meer en meer onze concurrentiekracht. Waar transport en distributie
al langer kracht geven, ontwikkelen zich nu (deels in samenhang hiermee) de
steden zich steeds meer tot «onze» economische motoren. Dat iséén
van de hoofdboodschappen van de Randstadvisie.Optimaal gebruik maken van de ruimte door per saldo meer woningen binnen
het bebouwde gebied en een optimaal gebruik van de ruimte in «sterke»
steden in combinatie met de schaalsprong van Almere en aantrekkelijker groen,
versterkt de Randstad. Met die focus versterkt woningbouw de kracht van onze
steden en verbinden we de kwaliteit van onze mooie droogmakerijen en karakteristieke
veenweidenlandschappen mét de steden. Niet alleen Amsterdam trekt internationale
hoofdkantoren, congresgangers en toeristen, maar internationale bezoekers
komen ook af op de Zaansche Schans, Kinderdijk, de oud-Hollandse steden en
het Hollandse landschap. In de komende jaren zijn ook Schiphol en de havens
van Rotterdam en Amsterdam belangrijke (logistieke) hubs en pijlers voor de
economie en de werkgelegenheid. De specifieke krachten van Rotterdam, Den
Haag en Utrecht zijn ook van belang. Net als eerder (Oostelijk Havengebied
Amsterdam, Kop van Zuid Rotterdam) moeten we voor de kracht en aantrekkelijkheid
van onze steden wel verouderde terreinen omvormen tot aantrekkelijke stadswijken.
Ik ben ervan overtuigd dat daarmee de Randstad nog meer dan nu een Europese
topregio kan worden waar velen ook in 2040 graag wonen, werken en recreëren.Uit de reacties op de terinzagelegging komt als algemeen beeld naar voren
dat de in de Structuurvisie Randstad 2040 verwoorde kabinetskeuzen
en de hoofdlijnen voor de lange termijn breed worden gedragen. Wel worden
er opmerkingen gemaakt over verschillende meer specifieke onderdelen. Op deze
opmerkingen ga ik in deze bijlage in. Deze opmerkingen geven geen aanleiding
de keuzes in de structuurvisie (of de visie zelf) aan te passen, maar maken
het wel nodig in deze brief een nadere toelichting te geven op verschillende
onderdelen.Het belangrijkste punt dat uit de reacties naar voren komt betreft de
uitvoering, implementatie en doorwerking van de keuzes. Volgens velen komt
dit onvoldoende uit de verf. Zo is niet voor iedereen duidelijk welke overheid
wat gaat ondernemen, welke middelen daarvoor worden ingezet, welke tijdslijn
geldt voor de verschillende keuzes en wanneer deze tot resultaat worden gebracht.
Tijdens het opstellen van de visie, maar ook in sommige reacties, zijn daarvoor
ook concrete suggesties gedaan. Verschillende steden gaven in reactie op de
visie aan een grotere verantwoordelijkheid te willen nemen voor de ontwikkeling
van het groen.Ik kan mij voorstellen dat in veel reacties gesteld wordt dat de uitvoering,
implementatie en doorwerking onderbelicht zijn gebleven. In de paragraaf over
uitvoering in deze bijlage (paragraaf 6) ga ik daar uitgebreid op in.
Helder is in elk geval dat de visie door het kabinet is vastgesteld, maar
dat er nog veel werk te verzetten is om deze daadwerkelijk tot resultaten
in de praktijk te brengen. De visie fungeert voor veel activiteiten als ruimtelijke
basis en als lange termijnkader enperspectief waarop de inzet gericht is.
Dat is naar mijn mening bij uitstek de functie van een ruimtelijke visie.
Ik denk bij deze activiteiten aan de vele projecten in het Programma Randstad
Urgent en het MIRT waarvoor op korte termijn voortgang moet worden geboekt.
De Randstad Urgent projecten die vallen onder dit programma anticiperen bijvoorbeeld
op de kabinetskeuzes in de structuurvisie. Zo is onlangs de conceptontwikkelingsvisie
van de NV Utrecht gepresenteerd waar de regio de visie van het kabinet onderschrijft
door te kiezen voor een strategie van een hoge binnenstedelijke ambitie en
landschappelijke kwaliteit. Door deze keuze worden vijf nationale landschappen,
de EHS (Utrechtse Heuvelrug) en de bufferzone Noorderpark zoveel mogelijk
gevrijwaard van verstedelijking.Maar ik denk ook bijvoorbeeld aan verschillende Nota Ruimte Budget projecten
waaraan momenteel wordt gewerkt. En natuurlijk denk ik hierbij ook aan in
afspraken (zoals de verstedelijkingsafspraken) die in ontwikkeling zijn en
sectorale beleidsontwikkeling (bijvoorbeeld de luchtvaartnota) voor de middellange
termijn. Met verkenningen, afspraken, aanvullende keuzes en concrete projecten
werkt het kabinet samen met verschillende partners en in het verlengde van
de structuurvisie aan een duurzame, aantrekkelijke en concurrerende Randstad.
De Structuurvisie Randstad 2040 geeft daarvoor – met de Nota Ruimte –
de richting aan.Om een aantal grote ruimtelijke opgaven voor de lange termijn geïntegreerd
uit te voeren, is bovenop deze korte en middellange termijninspanningen een
onderzoek naar de wenselijkheid van Randstad Sleutelprojecten voor na 2020
gestart. Aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie van de afgeronde en
lopende sleutelprojecten1 wordt bezien of het
instrument sleutelprojecten doelmatig en effectief is en welke consequenties
het heeft voor de bestuurlijke drukte of «slagvaardigheid». Op
basis van de uitkomsten van het genoemde onderzoek zal het kabinet beslissen
of het de verkenning daadwerkelijk start naar Randstad Sleutelprojecten (en «Groene
Sleutelprojecten»). Ook via de onderwerpen die worden opgepakt in de
Randstad 2040-uitvoeringsallianties wordt niet alleen gewerkt aan de korte
en middellange termijn, maar ook aan de lange termijn. De Randstad in 2040:
daaraan wordt nu gewerkt.2. ProcesAan de vaststelling van de Structuurvisie Randstad 2040 is een intensief
traject voorafgegaan dat feitelijk startte na de vaststelling van de beide
moties Lemstra in de Eerste Kamer1. De Structuurvisie
Randstad 2040 is een antwoord op zowel die moties als op de moties Vermeij
en Schouw2. In de eerste fase van dit traject
zijn de lange termijnopgaven, bijbehorende dilemma’s en eerste antwoorden
daarop bepaald in de Startnotitie Randstad 2040. Op 22 juni 2007 werd
deze in de Ministerraad vastgesteld. Het kabinet onderscheidde hierin als
hoofdopgaven: een klimaatbestendige delta, bereikbaarheid en economische dynamiek
en kwaliteit van leven door een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat.
Deze Startnotitie heb ik met u besproken in het Algemeen Overleg over Randstad
Urgent en Randstad 2040 van 6 september 2007.Na de vaststelling van de Startnotitie Randstad 2040 startte de tweede
fase van het traject, gericht op het maken van keuzes en vaststellen van de
kabinetsvisie op de Randstad voor de lange termijn als onderdeel van het kabinetsprogramma
Randstad Urgent. Uitgangspunt voor dit deel van het traject was om te komen
tot een onderbouwde visie die tijdens het opstellen ervan al zou worden gevoed
door inspirerende toekomstbeelden, professionele adviezen, maatschappelijk
debat met inbreng van burgers en andere experts. In deze fase zorgde het zogenoemde
Dialoogspoor, dat samen met de Vereniging De Publieke Zaak (wat betreft burgers)
en het NIROV (wat betreft stakeholders) is vormgegeven,voor betrokkenheid
van velen (alleen al op de internetenquête reageerden meer dan 13 500
mensen) en voor inhoudelijke signalen die op veel meer betrekking hadden dan
alleen de ruimtelijke ordening van de Randstad. Burgers lieten vooral zorg
blijken over de mentaliteit en het langs elkaar heen leven van bewoners, maar
ook over de kwaliteit van de leefomgeving. In paragraaf 1.2. van de structuurvisie
is een uitgebreidere toelichting opgenomen op deze vier sporen.Ik kijk met veel genoegen terug op het constructieve overleg dat ik in
deze fase heb gevoerd met de wethouders ruimtelijke ordening van Amsterdam
en Den Haag (de heren Van Poelgeest en Norder) en de beide betrokken gedeputeerden
van Noord- en Zuid-Holland (de heer Hooijmaijers en mevrouw Koop). In dit
bestuurlijke kwintet is, met de Startnotitie als basis, gewerkt aan de lange
termijnkeuzes voor de lange termijnontwikkeling van de Randstad en aan draagvlak
daarvoor. Voor dit overleg hebben naast het rijk, de vier westelijke provincies,
de vier stadsregio’s, de vier grote steden en Almere informatie en bouwstenen
aangeleverd. Voor deze bouwstenen verwijs ik u naar de website van het project
Randstad 2040. Het draagvlak dat ik in de reacties op de structuurvisie bespeur,
schrijf ik in belangrijke mate toe aan de grote inbreng van burgers en professionals
in de vier sporen en aan de nauwe betrokkenheid en inzet van de regiobestuurders.Nu de opgaven in beeld zijn gebracht (in de Startnotitie) en de keuzes
zijn gemaakt (in de structuurvisie) komt het aan op implementatie, doorwerking
en uitvoering. Dat is de derde fase van het «Randstad 2040»-traject.
Ook daarbij zal ik opnieuw een beroep doen op medeoverheden, marktpartijen,
burgers en maatschappelijke organisaties om een bijdrage te leveren.3. Duurzaam ruimtelijk ordenen als rijksopgaveVan diverse kanten is mij gevraagd op welke manier de nationale ruimtelijke
ordening van betekenis is en welke positie de Structuurvisie Randstad 2040
daarin heeft. In antwoord daarop is het belangrijk vast te stellen dat
wie vooruitkijkt naar 2040 kan zien dat ons grote en complexe ruimtelijke
opgaven wachten. Denk aan de grote vraag naar woningen, maar ook aan de gevolgen
van de klimaatverandering voor onze waterhuishouding. Denk aan de noodzakelijke
verbetering van de bereikbaarheid per weg en openbaar vervoer, maar ook aan
de behoefte aan toegankelijk en aantrekkelijk groen rondom de steden, aantrekkelijke
steden, ruimte voor werklocaties en versterking van onze concurrentiepositie.
In de structuurvisie is aan deze opgaven ook aandacht besteed (in hoofdstuk
2)1.Zowel in kwantitatieve zin als in kwalitatieve zin geldt een grote opgave.
Bewoners en bezoekers van ons land stellen steeds hogere eisen aan de kwaliteit
van de ruimte en de «leefomgeving». Deze eisen worden nog versterkt
doordat onze samenleving intussen minder bepaald wordt door traditionele productie
en distributie en meer door kennis, creativiteit en diensten. Tegelijkertijd
blijven verschillende primaire vestigingsplaatsfactoren (zoals opleidingsniveau,
arbeidsrust, fiscaal klimaat) natuurlijk ook van groot belang en houden Schiphol,
onze twee grote havens, de kennisclusters en de (centrumfunctie van de) greenports
een grote betekenis. Onze steden moeten meer en meer concurreren met die in
het buitenland, bijvoorbeeld als het gaat om de vestiging van hoofdkantoren,
de locatie van beurzen en congressen, stedelijk toerisme en innovatieve en
creatieve activiteiten. Daarbij speelt ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid
en identiteit een steeds grotere rol2.De opgave is om grote en complexe ruimtelijke opgaven op duurzame en aantrekkelijke
wijze te ordenen en vorm te geven. Bovendien moeten wij de ruimtelijke dynamiek
op duurzame wijze accommoderen opdat ook generaties na ons daarvan hun voordeel
kunnen doen. Door de omvang en verscheidenheid aan opgaven voor stad en land
is daarvoor een geïntegreerde, samenhangende aanpak noodzakelijk –
dat wil zeggen, een aanpak op basis van een ruimtelijke visie. De forse opgaven
vragen om een goede ruimtelijke ordening en een actieve rijksrol. Het kabinet –
en ik als minister van ruimtelijke ordening in het bijzonder – wil deze
rol op twee manieren inhoud geven. Ten eerste door invulling te geven aan «centraal
wat moet» (naast «decentraal wat kan») en ten tweede door
visie en uitvoering integraal én parallel vorm te geven. Op drie fronten
wil ik hieraan gelijktijdig invulling geven, namelijk door te zorgen voor
heldere kaders, richtinggevende visies en aansprekende projecten.Allereerst de kaders. Aansluitend op de Nota Ruimte is de Wet ruimtelijke
ordening vernieuwd met een scherper onderscheid in verantwoordelijkheden en
een grotere slagkracht in de uitvoering van plannen. Als de bestuurlijke wil
er is, zijn de instrumenten beschikbaar. In het verlengde van de nieuwe wet
worden de rijksbelangen en de rijksinzet vertaald en vastgelegd in de Algemene
Maatregel van Bestuur (AMvB) Ruimte. Met deze kaders van het rijk weten provincies,
gemeenten en andere betrokkenen waar ze aan toe zijn, wat de spelregels zijn
en wat de gewenste kwaliteit is. Daarmee kan iedereen aan de slag. De uitvoering
van het ruimtelijk beleid blijft immers in veel opzichten een decentrale aangelegenheid.
In de eerste tranche van de AMvB gaat het om het bestaande beleid uit de Nota
Ruimte en andere PKB’s (inclusief toepassing van de SER-ladder en de
behouden van de snelwegpanorama’s) dat doorwerking behoeft op bestemmingsplanniveau.
De uitspraken uit de Structuurvisie Randstad 2040 kunnen doorwerken in de
tweede tranche van de AMvB Ruimte, zeker waar deze visie aanvult op de Nota
Ruimte en waar doorwerking naar decentrale overheden nodig is. Daarbij valt
conform de uitspraken in de structuurvisie (p. 99 en 124) te denken aan:
transitie van het ruimtegebruik in relatie met een duurzame waterhuishouding
(met name in het Groene Hart), metropolitane parken, de compensatie van groen
door nieuwe verstedelijking, de bundelings- en verdichtingsopgave voor
de steden en de intensiveringsopgave van de beide grote havens (Rotterdam
en Amsterdam) voor in elk geval de periode tot 2020.Met richtinggevende visies stelt het rijk zijn belangen veilig, niet in
de vorm van een «blauwdruk voor alles», maar door selectief keuzes
te maken voor alleen die onderwerpen die betrekking hebben op de nationale
Ruimtelijke Hoofdstructuur. Uitgangspunt is om burgers en ondernemers de ruimte
te geven voor eigen keuzes om in te kunnen spelen op trends en ontwikkelingen.
Die individuele keuzevrijheid mag echter niet ten koste gaan van bijzondere
waarden waar we allemaal wat aan hebben. Zo heb ik in de Structuurvisie «Zicht
op mooi Nederland» negen nationale snelwegpanorama’s aangewezen1. Hiermee wil ik de ruimtelijke kwaliteit in de snelwegomgeving
verbeteren, de verrommeling verminderen en bijdragen aan een positieve beleving
van het Nederlandse landschap, in het bijzonder van de nationale landschappen.Richtinggevende visies met scherpe keuzes – zoals de Structuurvisie
Randstad 2040 – zijn naar mijn mening belangrijk om richting te geven
aan samenhang, maar ze zijn alleen onvoldoende om resultaten te halen. De
WRR pleitte er al in 1998 voor om visie en uitvoering meer hand in hand te
laten gaan. Mijn visie is ook: geen visie zonder projecten, maar ook geen
projecten zonder visie. Zo wordt op dit moment uitvoering gegeven aan de Nota
Ruimte met een Nota Ruimte Budget van circa 1 miljard euro. Financiële
bijdragen aan een selectief aantal projecten helpen om de rijksdoelen in de
regio te realiseren, geven partijen in de regio een zet in de rug en dragen
bij aan versnelling van de besluitvorming. Het is een stap voorwaarts dat
we – met een goede rijksinterne afstemming – in deze integrale
projecten het nationaal ruimtelijk beleid concreet en zichtbaar vorm geven.
Afstemming tussen visie en uitvoering blijkt ook uit het feit dat de Structuurvisie
Randstad 2040 is opgesteld als onderdeel van het Programma Randstad Urgent
dat de minister van Verkeer en Waterstaat coördineert. Hiermee laat het
kabinet niet alleen zien dat een langetermijnvisie nodig is als kader voor
de projecten waaraan we vandaag werken, maar dat een visie ook tot nieuwe
projecten kan leiden. De besluitvorming over het al dan niet opstarten van
een nieuwe generatie «Randstad Sleutelprojecten» (en «Groene
Sleutelprojecten») voor na 2020 – in het kader van de in het MIRT
opgenomen verkenning – zou dat kunnen opleveren.Met Minister Eurlings werk ik ook aan verdere integratie van integrale
gebiedsontwikkeling in het nieuwe Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte
en Transport (MIRT). Een nieuw spelregelkader hiervoor hebt u recent ontvangen.
Dit sluit aan bij de roep om een betere en meer integrale uitvoerings- en
investeringsstrategie. Ik realiseer me dat we op dat punt nog belangrijke
voortgang moeten boeken, maar stel met deze voorbeelden ook vast dat we de
ruimtelijke ordening meer en meer van een concrete uitvoeringscomponent voorzien
en tegelijkertijd de omvangrijke investeringen in de verkeers- en vervoersinfrastructuur
onderdeel maken van een meer integrale aanpak. Natuurlijk leveren langetermijnvisies
ook nieuwe kennisvragen op. Een aantal daarvan is opgenomen in het overzicht
van activiteiten dat in de structuurvisie staat (in hoofdstuk 4). Een aantal
andere wordt opgepakt door de verschillende ministeries in een strategische
kennisagenda.4. «Krachten en opgaven»: reacties en
antwoordHoofdlijn in Structuurvisie Randstad 2040De structuurvisie bevat een analyse van de opgaven voor de lange termijn.
In paragraaf 3 van deze bijlage heb ik die kort geschetst.ReactiesUit de ontvangen reacties op de Structuurvisie Randstad 2040 blijkt een
brede instemming van de insprekers met de opgaven waarvoor de Randstad op
weg naar 2040 staat. De analyse die aan de structuurvisie ten grondslag ligt
wordt gedeeld. Diverse regio’s grenzend aan de Randstad (provincie Gelderland,
Stedelijk Netwerk WERV1, Stedelijk Netwerk Brabantstad)
vragen naar de betekenis van deze visie voor de overige nationale stedelijke
netwerken en zijn bevreesd dat te veel aandacht en rijksmiddelen alleen naar
de Randstad zullen toevloeien.AntwoordIk ben verheugd dat de opgaven en dilemma’s die in de Startnotitie
Randstad 2040 al werden geagendeerd maatschappelijk breed worden gedeeld.
Dit sluit ook aan bij de brede instemming die er in het Algemeen Overleg met
u was over deze startnotitie.Ten aanzien van de vragen over de «kijk op de Randstad» breng
ik graag meer duidelijkheid. In de structuurvisie laat het kabinet zich nadrukkelijk
niet beperken tot de bestuurlijke grenzen van West-Nederland wanneer de opgaven
en het beleid daarom vragen. Het kabinet heeft meer dan ooit gekozen voor
een functionele benadering van de Randstad (dus zonder «overall»
gebiedsafbakening) waarbij elke opgave op het juiste schaalniveau, met de
verantwoordelijke partijen en in samenhang met relevante andere gebieden moet
worden aangepakt. Zo legt de Structuurvisie Randstad 2040 bijvoorbeeld enerzijds
een belangrijke relatie met de ruimtelijk-economische dynamiek in de A2-zone
(met onder meer luchthaven Eindhoven en brainport) en benadrukt ze het belang
van verdere netwerkontwikkeling van de havens van Rotterdam en Amsterdam in
samenhang met de andere Nederlandse havens en mogelijk op termijn Antwerpen2.Anderzijds legt het kabinet de nadruk voor opgaven op het gebied van wonen,
werken, recreëren op de vier stadsregio’s en op de noordelijke
(Amsterdam, Almere, Utrecht) respectievelijk de zuidelijke Randstad (Rotterdam,
Den Haag). Daarbij gaat het er zowel in de noordelijke als in de zuidelijke
Randstad om de nieuwe verstedelijking, herstructurering en transformatie van
bestaande steden, verbetering van de bereikbaarheid via de weg en het openbaar
vervoer en versterking van de kwaliteit van het groen in en in de nabijheid
van de steden in sterkere samenhang te realiseren. Op termijn zou bij de verdere
uitwerking van de Randstadvisie een verdere opschaling kunnen plaatsvinden.
Daarbij zijn dan gebieden als het westen en zuidoosten van Noord-Brabant en
de provincie Gelderland nadrukkelijk in beeld en niet alleen de vier westelijke
provincies. Daarbij is tevens van belang dat we optimaal profiteren van de
kracht van elke stad en regio en we daarbij verschillen durven maken en benoemen.
De regio Amsterdam fungeert bijvoorbeeld in de Randstad vanuit internationale
optiek tot zekere hoogte als metropolitane kern, waar Rotterdam, Den Haag
en Utrecht een meer specifieke (internationale) kracht hebben (respectievelijk
als wereldhaven, internationale stad van recht en vrede respectievelijk stad
van kennis en cultuur). Zie verder hiervoor ook onder 4.3. Waar nodig worden
zaken op Randstadniveau aangepakt, zoals met name de Zuidvleugel vraagt. Maar
dat zal slechts voor een beperkt aantal onderwerpen de geëigende schaal
zijn.Wat goed is voor de Randstad, is goed voor Nederland. Onder dit motto
heeft het kabinet voorrang gegeven aan de visievorming voor de Randstad. Ook
het Programma Randstad Urgent legt de focus – als het gaat om versnelling
van de besluitvorming over projecten – op de Randstad. De rechtvaardiging
daarvoor ligt in de betekenis van de Randstad voor Nederland en voor haar
internationale concurrentiepositie. Zo is de Randstad goed voor meer dan de
helft van het totale BBP3 en zijn de grote steden sterk (inter)nationaal geprofileerd1.
Nederland is echter groter dan de Randstad. Er zijn ook nationale stedelijke
netwerken in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland. Deze netwerken hebben vooral
een belangrijke regionale functie, maar er spelen wel degelijke nationale
belangen en er zijn relaties met de Randstad die mogelijk sterker kunnen worden
benut. U kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan de mogelijke ontwikkeling van
de luchthaven Eindhoven. Daarom ben ik – mede op uw eerdere verzoek
en ter invulling van mijn toezegging op dat punt – eind 2008 gestart
met het opstellen van een rijksagenda met inhoudelijke opgaven voor de lange
termijn voor de vijf nationale stedelijke netwerken in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland.
Daarbij zal ik niet alleen de verschillende «ruimtelijke» bewindslieden
betrekken, maar ook de regiobestuurders. Ik streef ernaar om dit voorjaar
die rijksagenda voor de lange termijn per nationaal stedelijk netwerk gereed
te hebben en heb datzelfde gecommuniceerd aan de bestuurders van Brabantstad.
In de uitwerking van die agenda’s zal worden bezien welke vervolgactie
wenselijk is en welke rijksinzet daarbij past.5. «Principes en keuzes»: reacties en
antwoord5.1. Principe 1: Leven in een veilige, klimaatbestendige
en groenblauwe deltaHoofdlijn in Structuurvisie Randstad 2040Op (inter)nationaal schaalniveau vraagt de klimaatverandering
de komende jaren en ook op langere termijn investeringen in de veiligheid
tegen overstromingen vanuit de rivieren en de kust. Het kabinet kiest ervoor
om te blijven investeren in een delta waarin veilig geleefd en gewerkt kan
worden, met een duurzame waterhuishouding die sterk sturend is voor de ruimtelijke
ontwikkeling en inrichting. Een nieuwe balans tussen zoet en zout water en
maatregelen om voor te sorteren op watertekorten geven nieuwe kansen voor
ruimtelijke ontwikkeling. Voor het waarborgen van de veiligheid wordt ingezet
op het drieluik van 1) preventieve maatregelen (investeren in waterkeringen
en het watersysteem), 2) een duurzame ruimtelijke planning en 3) een verbeterde
rampen-bestrijdingsorganisatie. Een robuustere, groenblauwe delta met grotere
eenheden en beter onderling verbonden, zoals ook al wordt ontwikkeld met de
Ecologische Hoofdstructuur, moet de ruimte bieden om deze opgaven mogelijk
te maken, meer differentiatie en kwaliteit opleveren en meer bepalend zijn
voor de verstedelijking.ReactiesAnticiperen op de klimaatverandering is voor veel overheden, burgers en
andere experts een basisvoorwaarde voor de toekomstige ontwikkeling van de
Randstad. Erkend wordt dat er op het schaalniveau van de delta een belangrijke
opgave ligt voor het waterbeheer. Het huidige watersysteem volstaat niet langer
voor de toekomstige klimaatverandering. Een nieuwe structuur en lange termijningrepen
zijn noodzakelijk voor de veiligheid van onder meer de Randstad. Er bestaat
veel instemming met de keuze van het kabinet voor een schaalsprong van het
Groene Hart naar een Groenblauwe delta. Concrete suggesties zijn gedaan voor
versterking van de verbindingen tussen het Groene Hart en daarbuiten gelegen
gebieden (waaronder de kust). Het vigerende beleid uit de Nota Ruimte gericht
op «migratiesaldo nul» in de nationale landschappen wordt door
sommige gemeenten (De Ronde Venen, Wijdemeren, Nieuwkoop) en de Vereniging
Leefbare Venen ter discussie gesteld, terwijl milieu- en natuurorganisaties
er juist voor pleiten om minder ruimte te bieden voor verdere bebouwing. Veel
vragen worden gesteld over de mogelijkheden voor de landbouw in het Groene
Hart. Blijven die bestaan of worden ze op termijn beperkt? Algemene lijn in
de reacties is dat de landbouw als een belangrijke drager wordt
gezien van de kernkwaliteiten en het landschapsbeeld van het Groene Hart.AntwoordOpschaling van het Groene Hart naar een Groenblauwe Delta biedt een wenkend
perspectief voor kwaliteitsverbetering van de Randstad. De aanpak en invulling
zullen door het kabinet verder worden uitgewerkt, waarbij de suggesties voor
belangrijke verbindingen worden meegewogen. In de Structuurvisie Randstad
2040 is deze uitwerking al aangekondigd. Het Nota Ruimte beleid voor de veenweidegebieden
wordt bevestigd in de Structuurvisie Randstad 2040. Tegelijkertijd maakt het
kabinet duidelijk dat er daadwerkelijk werk moet worden gemaakt van vernatting.
Inmiddels hebben de Groene Hart provincies dit vertaald in de visie «Voorloper
Groene Hart», die dient als bouwsteen voor de drie afzonderlijke structuurvisies
van die provincies. Het kabinet beschouwt dit als een goede doorwerking van
de Nota Ruimte en de Structuurvisie Randstad 2040, maar wil ook dat dit in
de praktijk tot resultaten leidt op het gebied van een duurzame waterhuishouding.
Overigens: het moge duidelijk zijn dat een klimaatbestendige Randstad een
bredere aanpak betekent dan alleen de vernatting van veenweidegebieden. Het
gaat tevens om de verbetering van de kust, het opvangen van de gevolgen van
klimaatverandering in het stedelijk gebied en de afvoer van water via de rivieren.
De adviezen van de commissie Veerman in deze betrek ik bij de verdere uitwerking
van de relevante aspecten van Randstad 2040.In de Structuurvisie Randstad 2040 is de grondgebonden landbouw genoemd
als één van de economische dragers van de groenblauwe structuur
en de cultuurhistorische identiteit («koeien in de wei»). Het
is een belangrijke drager van het cultuurlandschap1.
Dat wil niet zeggen dat het huidige landschapsbeeld overal ongewijzigd kan
blijven. Het kabinet houdt er rekening mee dat de landbouwfunctie in delen
van de veenweidegebieden op lange termijn moet wijzigen vanwege een combinatie
van bodemdaling, klimaatverandering en de hoge kosten voor water- en landschapsbeheer
die hieruit voortvloeien. Mede daarom kiest het kabinet ook voor meer diversiteit
in het Groene Hart, waarbij natuur, landbouw, recreatie en waterberging worden
gecombineerd. Het kabinet vindt het van belang om dit signaal – zeker
in een langetermijnvisie voor 2040 – tijdig te geven omdat het nodig
is dat hierop nu al door provincies, gemeenten, waterbeheerders en de landbouwsector
wordt geanticipeerd.In de Nota Ruimte is het beleid voor nationale landschappen geïntroduceerd.
Als «bebouwingsplafond» wordt het instrument «migratiesaldo
nul» daarbij gehanteerd. Binnen die kwantitatieve randvoorwaarden kan
gebouwd worden als de kernkwaliteiten daarbij worden behouden of ontwikkeld.
Dit beleid is in de Structuurvisie Randstad 2040 bevestigd, inclusief het
migratiesaldo nul principe. Ik sta open voor een eventueel ander instrument,
zoals gesuggereerd door gedeputeerde Krol van Utrecht en door de Stuurgroep
Groene Hart, mits dat aantoonbaar niet tot een toename van de hoeveelheid
bebouwing leidt ten opzichte van het huidige instrument en bijdraagt aan kwaliteitsverbetering
van het gebied. In algemene zin sta ik open voor innovaties op het gebied
van landbouw, water, wonen en werken in het Groene Hart, zeker als deze «bottom-up»
tot stand komen. Deze kunnen, mits goed onderbouwd, het kabinetsbeleid versterken
en zodoende eraan bijdragen het Groene Hart onderdeel te maken van een Groenblauwe
Delta en de landschappelijke diversiteit en aantrekkelijkheid te vergroten.5.2. Principe 2: Kwaliteit maken door een sterkere wisselwerking
tussen groen, blauw en roodHoofdlijn in Structuurvisie Randstad 2040Op regionaal schaalniveau bestaat de uitdaging om juist
door combinaties van water, natuur, landschap, cultuurhistorie, wonen en werken
bij te dragen aan meer diversiteit in woon-, werk- en verblijfsmilieus. De
ligging van de Randstad in de Nederlandse delta is een uniek kenmerk dat kansen
biedt om de economische kracht en aantrekkelijkheid van de Randstad internationaal
te versterken. Het «verborgen kapitaal» in onze landschappen en
cultuurhistorie en in de historie van onze steden kan veel sterker worden
benut om te zorgen voor aantrekkelijke plekken. De Nederlandse delta is door
mensen gemaakt; hij kan ook door mensen worden aangepast om meer kwaliteit
te maken. Speerpunten liggen in het versterken van landschappelijke kwaliteit
en contrasten en in het ontwikkelen van groen-blauwe kwaliteiten in de omgeving
van de grote steden.ReactiesHet streven naar ruimtelijke differentiatie binnen de Randstad klinkt
door in verschillende reacties op de structuurvisie. Dit betekent dat in vele
reacties wordt gekozen voor behoud van een open en «weids» platteland
buiten de steden en tegelijkertijd voor efficiënter ruimtegebruik in
de steden. Tegen deze achtergrond vragen veel partijen om meer duidelijkheid
over het nieuwe concept «metropolitane parken». De verwijzingen
naar «Hyde Park» en «Central Park» worden niet altijd
als verhelderend ervaren en sommigen noemen het concept «metropolitaan
landschap» uit de langetermijnvisie van de metropoolregio Amsterdam
meer aansprekend. Bij velen bestaat de vrees dat er te veel ruimte wordt geboden
voor nieuwbouw, bijvoorbeeld in de vorm van groene woon- en werkmilieus of
intensieve recreatie, en dat waardevolle cultuurlandschappen worden aangetast.
Verschillende reacties zijn er op de in de structuurvisie aangegeven gebieden
die in aanmerking zouden kunnen komen voor de ontwikkeling van een metropolitaan
park. Zo worden het Stadslandschap Haarlemmermeer en de Hoeksche Waard in
de reacties aangedragen als mogelijke nieuwe locaties en worden bezwaren geuit
tegen Waterland (door Staatsbosbeheer en de Stichting Behoud Waterland) en
Deltapoort (door een bewonersgroepering). Ook worden veel vragen gesteld over
de conceptuitwerking, uitvoering en financiering van metropolitane parken.
De Groene Hartprovincies bieden aan het ruimtelijk concept van metropolitane
parken verder uit te werken.AntwoordIk vind het verheugend dat het streven naar ruimtelijke differentiatie
binnen de Randstad in heel wat reacties wordt onderschreven. Dit sluit ook
aan bij de resultaten van de eerdere dialoog met professionals en burgers.
Naast het versterken van specifieke eigen identiteiten en kwaliteiten van
de steden van de Randstad, draagt het behoud en ontwikkeling van verschillende
typen landschappen en leefmilieus bij aan het vergroten van de aantrekkelijkheid
en kwaliteit van de gehele Randstad. Belangrijk daarbij is het creëren
van scherpere contrasten tussen stad en land opdat ook op lange termijn de
ruimtelijke diversiteit van de Randstad en de afwisseling stad-land blijft
bestaan. In het verlengde daarvan wordt in veel reacties het belang van de
relatie stad-land onderschreven.Ik constateer dat er nog wel vragen zijn over de invulling van het begrip «metropolitane
parken» en hoe die zich verhouden tot in de Nota Ruimte aangekondigde
omvorming van de rijksbufferzones tot gebieden met een belangrijke dagrecreatieve
functie. Belangrijk is dat er bij alle steden groene recreatiemogelijkheden
zijn. Bestaande cultuurhistorische elementen, landschappelijke kwaliteiten
en rijksbufferzones kunnen daarvoor een belangrijke basis zijn.
Een aantal van deze gebieden kunnen mogelijk zo’n hoge kwaliteit en
aantrekkingskracht krijgen dat ze bewoners en bezoekers van verre aantrekken.
Dat is wat het kabinet beoogt met«metropolitane parken». Kerngedachte
van het concept metropolitaan park is om een excellente kwaliteit te realiseren
(van overwegend groenblauw in combinatie met rood), die bovendien zo’n
sterk maatschappelijk draagvlak genereert dat hierdoor weerstand wordt geboden
tegen de voortschrijdende verstedelijkingsdruk en verrommeling van het buitengebied.
Op deze manier kan de ontwikkeling juist bijdragen aan bescherming van waardevolle
cultuurlandschappen nabij de steden1. De gebruikte
referenties, zoals Central Park, zijn ook niet bedoeld als voorbeeld van een
mogelijkeinrichting, maar als voorbeeld van een kwaliteitsniveau en van de functie die zo’n park voor de stad heeft. Op de overgang van stad
en land is er vaak een hoge verstedelijkingsdruk en een grote recreatiebehoefte
vanuit de stad. Mede hierom heeft het kabinet in de structuurvisie gekozen
voor een ontwikkelingsgerichte benadering waarin diversiteit en kwaliteit
centraal staan.Het was een bewuste keuze om het concept niet al in de structuurvisie
als een blauwdruk uit te werken. De mogelijke variëteit wat betreft concept,
inrichtingsvarianten en functiecombinaties is daarvoor te groot. Bovendien
moet dit in nauwe samenhang worden uitgewerkt met de omvorming van de rijksbufferzones.
Het kabinet kijkt dan ook uit naar innovatieve en creatieve ideeën van
publieke en private partijen, die invulling kunnen geven aan het vereiste «excellente»
kwaliteitsniveau en de benodigde recreatieve impuls. Uitgangspunten waaraan
een eventuele rijksinzet getoetst zal worden zijn de druk op het stedelijk
groen door stedelijke nabijheid (en dynamiek), de kansen voor een excellent
kwaliteitsniveau, de ligging nabij de steden in een gebied met hoge verstedelijkingsdruk
en een goede ontsluiting en toegankelijkheid vanuit de steden.Op de kaart in de structuurvisie zijn kansrijke zoekgebieden aangegeven
nabij Rotterdam, Den Haag, Leiden, Haarlem, Amsterdam en Utrecht. Deze zoekgebieden
zijn indicatief (en niet limitatief). Het kabinet ziet daarom geen aanleiding
om de kaart met zoekgebieden aan te passen. Op gezamenlijk initiatief van
mijn collega Verburg en mij is al tijdens het opstellen van de structuurvisie
een «Randstad 2040-Uitvoeringsalliantie Metropolitane Parken»
van start gegaan. Op basis van de ervaringen in de pilots Deltapoort en Delfland,
een nadere analyse van de zoekgebieden en van binnengekomen reacties en afhankelijk
van de initiatieven van de Groene Hart provincies en van eventuele andere
initiatieven zal het kabinet een nadere omschrijving uitwerken van het concept
en de mogelijke aanpak voor de ontwikkeling van metropolitane parken.Het kabinet wil, afhankelijk van de uitkomsten van het (evaluatie)onderzoek
van de huidige en afgeronde sleutelprojecten en de besluitvorming in het kader
van de MIRT-verkenning naar Randstad Sleutelprojecten, zowel «Randstad
Sleutelprojecten» als «Groene Sleutelprojecten» verkennen
voor de lange termijn. De mogelijke «Groene Sleutelprojecten»
zouden «gevestigd kunnen worden» in die gebieden waar een grote
stapeling is van ruimtelijke opgaven, de ruimtelijke dynamiek hoog is en de
verrommeling hoog. Deze eventuele projecten zullen dan overigens een andere
focus krijgen dan de Randstad Sleutelprojecten en zullen specifiek worden
gericht op het versterken van groene waarden, de sanering van verrommeling,
de vergroting van de recreatieve betekenis en het verbeteren van de toegankelijkheid
en de bereikbaarheid vanuit de stad. Dit zou bij kunnen dragen bij aan een
economisch aantrekkelijk vestigingsklimaat, ook voor nieuwe bedrijfsvestiging
(bedrijven in het groen)2.5.3. Principe 3: Wat internationaal sterk is, sterker
makenHoofdlijn in Structuurvisie Randstad 2040Met dit principe legt het kabinet de focus op het versterken
van de internationale krachten van de Randstad. Daarmee werkt het kabinet
de filosofie uit «Pieken in de delta» verder uit voor de ruimtelijk-economische
ontwikkeling van de Randstad. Daarbij gaat het om het benutten en versterken
van de al bestaande economisch krachtige sectoren en internationale topfuncties
in de steden in relatie met de hiermee direct samenhangende potenties. De
regio Amsterdam – met Schiphol als één van de grootste
luchthavens van Europa en de Zuidas als internationale toplocatie –
bekleedt in internationaal opzicht een toppositie door zijn meest veelzijdige
economische profiel en metropolitane karakter. Rotterdam heeft een wereldhaven
met een maritiem cluster dat het grootste is in Europa. De greenports zijn
internationaal marktleider rond de productie, verwerking en logistiek van
tuinbouw en sierteelt. Den Haag staat wereldwijd bekend als centrum voor internationaal
recht, vrede en veiligheid. De Utrechtse regio biedt een aantrekkelijke leefomgeving,
een creatief kennisklimaat en profiteert van zijn centrale ligging in Nederland
te midden van aantrekkelijke landschappen en dichtbij Amsterdam, Eindhoven,
Wageningen en Arnhem. De opgave is om al deze internationale krachten te versterken
ter verbetering van de Nederlandse concurrentiepositie en gericht op vergroting
van de toegevoegde waarde en duurzame groei. Nieuwe potenties die ontstaan
door de relaties tussen de internationale krachten te versterken, kunnen daaraan
ook bijdragen. Steden en stedelijke regio’s moeten daarvoor hun eigen
kracht zoeken, zich daarin versterken en specialiseren en zo hun bijdrage
leveren aan de economische kracht van de Randstad als geheel.ReactiesDe keuze van het kabinet om «wat internationaal sterk is, sterker
te maken», wordt door velen ondersteund. Het brede internationale profiel
en de internationale aantrekkingskracht van de regio Amsterdam is een kans
voor de Randstad om zich breed internationaal te profileren en op de kaart
te zetten. Velen zien het als een uitdaging dat zo te doen dat de gehele Randstad
daarvan meeprofiteert. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat er ook elders specifieke «topassets»
in de Randstad te vinden zijn (bijvoorbeeld de greenports, de Rotterdamse
haven en Den Haag als internationale stad van recht en vrede) die ook aan
de aantrekkingskracht van de Randstad voor de lange termijn kunnen bijdragen.
De partners in de Zuidvleugel vinden dat hun eigen krachten en potenties onvoldoende
worden belicht. Zij bepleiten een benadering die uitgaat van een internationale
profilering van de Randstad als geheel en vinden dat (de regio) Amsterdam
een te nadrukkelijke positie heeft gekregen. Anderen geven – net als
eerder het NIROV in zijn weergave van de resultaten van de dialoogweek –
aan het te waarderen dat kabinet heeft durven kiezen voor kracht en daarbij
niet uitgegaan is van traditionele verdeelmechanismes maar van inhoudelijke
onderzoeken en de filosofie van «Pieken in de Delta». Aangegeven
wordt dat het belangrijk is gebruik te maken van de grote ruimtelijk-economische
dynamiek die naar verwachting plaats vindt in de zone Amsterdam–Utrecht
en verder richting Eindhoven en Wageningen en ook dat het belangrijk is dat
de ruimtelijke kwaliteiten in deze zones worden gewaarborgd. Het stedelijk
netwerk Brabantstad benadrukt de sterke functionele samenhang tussen Brabantstad
en de Randstad en pleit voor een benadering die uitgaat van complementariteit
tussen beide nationale stedelijke netwerken. Ook is in verschillende reacties
verbetering van de bereikbaarheid aan de orde gesteld.De gemeenten in de greenport West- en Oostland zijn samen met de tuinbouwsector
van mening dat er recht wordt gedaan aan het (inter)nationale
belang van de greenports. De structuurvisie roept bij deze partijen wel het
beeld op dat het kabinet kiest voor (grootschalige) uitplaatsing van de productiefunctie.
Partijen vragen ook aandacht voor de bereikbaarheid, zoetwatervoorziening
en beschikbaarheid van FES-middelen ter versterking van de greenportfunctie.AntwoordHet kabinet streeft naar een goede concurrentiepositie voor ons land in
internationaal perspectief. Daartoe is het van belang onze internationale
krachten te kennen en te benutten. Vooral in de Randstad zijn veel van deze
krachten te vinden. Binnen de Randstad blijkt een relatief groot en divers
aantal van deze internationale functies in (de regio) Amsterdam te zijn gelokaliseerd.
In internationaal perspectief is specifieke kracht te vinden in Rotterdam
(als innovatieve wereldhaven), Den Haag (als internationale stad van recht
en vrede), Utrecht (stad van kennis en cultuur), de greenports en onze kennisclusters.
Deze steden hebben naast hun specifieke internationale kracht een divers aanbod
van meer nationaal of regionaal georiënteerde activiteiten en functies.
Ik acht het van groot belang de gesignaleerde concentratie van metropoolfuncties
in (de regio) Amsterdam serieus te nemen en gelijktijdig andere internationale
potenties en «topassets» te benutten, hoogwaardiger te maken en
te zorgen voor meer toegevoegde waarde, innovatie en werkgelegenheid gerelateerd
aan die specialisaties. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de kracht van de Rotterdamse
haven en daaraan te relateren functies die Rotterdam een krachtige en gespecialiseerde
functie in internationaal perspectief kunnen bieden met meerwaarde voor de
Randstad als geheel. Iets vergelijkbaars geldt mijns inziens voor Den Haag
als internationale stad van recht, vrede en bestuur.Aangezien het erop lijkt dat internationale functies zich ook in Europa
meer en meer clusteren in een beperkt aantal steden, is het van grote betekenis
voor de Randstad de bestaande topposities te benutten en verder uit te bouwen.
Deze functies vestigen zich met name in de steden van de Randstad. De ontwikkeling
van de Amsterdamse Zuidas tot toplocatie voor internationale hoofdkantoren
is een voorbeeld van de al in de Nota Ruimte vastgelegde inzet van rijk en
regio. Dit past bij de magneetfunctie die de Amsterdamse regio volgens het
(voormalige) Ruimtelijk Planbureau in verschillende opzichten heeft. Het is
zaak alle internationale topfuncties in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag te
benutten. Utrecht is een krachtige en innovatieve regio die in brede zin bijdraagt
aan de kracht van de (noordelijke) Randstad. Op die manier wordt de positie
van de Randstad als geheel versterkt. Binnen de Randstad ontwikkelt zich een
noordelijk deel met onder meer een breed en internationaal geprofileerd Amsterdam
en een meer nationaal geprofileerd Utrecht. De potenties van Amsterdam zijn
terug te voeren op onder andere de nabijheid van Schiphol, een internationale
toplocatie als de Zuidas, de vestiging van een aantal Europese hoofdkantoren
en internationale organisaties (Amnesty International, Greenpeace) en een
breed kunst- en cultuuraanbod en een aantrekkelijk leefklimaat. In de zuidelijke
Randstad hebben Rotterdam en Den Haag specifieke internationale functies en
aantrekkingskracht, naast de Noordzeekust (die zich overigens niet beperkt
tot dit deel van Nederland) en oude steden als Leiden, Delft en Dordrecht
en verschillende culturele voorzieningen. Sterke punten van deze steden en
hun omgeving zijn de aanwezigheid van respectievelijk de haven van Rotterdam
(en het water- en maritieme cluster in de brede zin van het woord) en een
breed scala aan internationale organisaties (VN, ambassades, Europees Octrooibureau,
hoofdkantoren van multinationals) in Den Haag.Het kabinet heeft zich op diverse rapporten gebaseerd bij het vaststellen
van de internationale krachten en daarnaar ook verwezen in de structuurvisie. De eerste resultaten van het in de structuurvisie aangekondigde
aanvullend onderzoek naar de operationalisatie van dit «principe 3»
uit de structuurvisie bevestigen de kabinetskeuze1.
Het rapport zal deze maand nog worden afgerond. Ik zal het als publicatie
ter beschikking stellen op www.vrom.nl/randstad2040. Naar verwachting laat
dit rapport zien dat er nader ingezoomd moet worden om optimaal te kunnen
profiteren van de benoemde krachten en dat er niet één«governancemodel»
past om de benoemde krachten te benutten, maar dat de aansturing verschilt
per functie en bijbehorend schaalniveau. Dat is soms in steden en hun directe
omgeving, maar meestal op het niveau van de Noordelijke of Zuidelijke Randstad
en slechts incidenteel (verkeers- en vervoersinfrastructuur, greenports) op
het niveau van de Randstad. Dat past bij de kijk van het kabinet op de Randstad
en bij de wens een internationaal concurrerende, duurzame en aantrekkelijke
Randstad te realiseren. Daarbij leggen we het accent op onze grote steden
als motoren van de 21e-eeuwse economie. In het genoemde rapport zal naar verwachting
aandacht zijn voor de benodigde focus bij de inzet op versterking en benutting
van de internationale krachten. De erkenning van die krachten in de structuurvisie
is een goede en noodzakelijke stap, maar op zichzelf nog niet voldoende om
de Randstad duurzaam sterker te maken in de internationale competitie. Ik
kijk uit naar de aanbevelingen van het rapport voor de lange termijn om deze –
zo mogelijk – te betrekken bij het vervolg van het Programma Randstad
Urgent.Bij de ambities van het kabinet passen ook robuuste en goede internationale
verbindingen over spoor en weg en verbetering van de regionale bereikbaarheid.
In samenhang met de verstedelijking heeft de bereikbaarheid in de noordelijke
en zuidelijke Randstad een aanpak nodig die meer gericht is op kwaliteit.
Het beter functioneren van de woningmarkt en de bereikbaarheid behoren tot
de grootste opgaven in de Randstad. Sterkere verdichting en centrumvorming
moeten het mogelijk maken om het openbaar vervoer beter te benutten en te
laten aansluiten op het autogebruik. Investeren in openbaar vervoer, in wegen
en het bouwen bij stations hangen in de visie van het kabinet nauw met elkaar
samen. In de regio’s rond de steden zijn de problemen het grootst en
verwacht het kabinet het grootste rendement van investeringen. Het kabinet
wil op termijn vooral de verbindingen binnen de regio’s Amsterdam–Almere–Utrecht
en Rotterdam–Den Haag verbeteren, waardoor deze sterker als een geheel
kunnen functioneren. Snellere en betere verbindingen maken meer interactie
mogelijk tussen de diverse woon- en werkomgevingen en dat komt de dynamiek
van economie van de Randstad ten goede. Het kabinet haalt hiervoor haar inspiratie
uit projecten als Stedenbaan, Randstadrail en de Zuidtangent en zet onder
meer in op realisatie van de A4 Delft–Schiedam en de verbinding tussen
de A6 en de A9.Daarnaast wil het kabinet inzetten op het verbeteren van de internationale
verbindingen. Aandacht gaat uit naar een sterkere verankering in het internationale
spoornetwerk. De Randstad mag in 2040 geen eindpunt zijn in het internationale
netwerk van snelle treinen. Dat bedreigt de internationale concurrentiepositie.
Het kabinet kiest voor goede robuuste nationale en internationale verbindingen
(weg en spoor) met een focus op de corridors naar het zuiden, oosten en zuidoosten.
Er zal binnen de vastgestelde kaders van het Infrafonds met name geïnvesteerd
moeten worden op of rondom de hoofdverbindingsassen in de Randstad en in de
uitlopers van de Randstad en richting Zuid- en Oost-Nederland. Het kabinet
geeft op het bestaande spoor zoveel mogelijk vrij pad aan de ICE van Amsterdam
richting Keulen. Het zal op termijn bekijken of aanpassingen nodig zijn op
de internationale hoofdverbindingsassen waarbij te denken valt aan een verbeterde
goederenverbinding Rotterdam–Antwerpen (Robel) en een verbeterde internationale
treindienst vanuit Amsterdam via Eindhoven in zuidoostelijke
richting. Het kabinet wil de ruimtelijk-economische dynamiek en investeringen
in bereikbaarheid goed op elkaar afstemmen met name in zuidwestelijke richting
(de A4-zone Amsterdam–Antwerpen) en in zuidoostelijke richting (de A2-zone
via Utrecht en Eindhoven naar Luik en via de A12 en A15 richting Arnhem en
Nijmegen). Ook ziet het kabinet het versterken van Schiphol, als vitale internationale «hub»,
als een centrale opgave. In dat verband en gerelateerd aan de ruimtelijk-economische
dynamiek brengt het kabinet in de Structuurvisie Randstad 2040 onder meer
de mogelijkheden van de vliegvelden Lelystad en Eindhoven in beeld. Een besluit
hierover volgt in de luchtvaartnota die binnenkort zal worden vastgesteld
door het kabinet1.Ten aanzien van de greenports heeft het kabinet het belang van deze hoogwaardige
tuinbouwclusters in de structuurvisie onderstreept. Voor behoud en versterking
van de internationale marktpositie gaat het vooral om de centrumfunctie, in
termen van productontwikkeling (veredeling, tuinbouwtechniek), handel en logistieke
dienstverlening. Het kabinet zet dan ook in op versterking van de centrumfunctie
in de greenports. Voor de korte termijn heeft het kabinet hiertoe recent middelen
uit het Nota Ruimtebudget beschikbaar gesteld. Innovatieve en hoogwaardige
greenports als centra in internationale ketens met mogelijkheden voor efficiënt
geconditioneerd transport dragen bij aan de internationale profilering van
Nederland. In welke mate de productiefunctie daar in ruimtelijke zin aan gekoppeld
zal blijven, is voor de lange termijn de vraag. Mogelijk zal mede door de
behoefte aan schaalvergroting een deel van de productiefunctie verplaatsen
naar locaties buiten de Randstad. Als dit plaats vindt, wil het kabinet deze
kansen (gebiedsgericht en integraal) benutten zoals aangegeven in de structuurvisie2. De totale ruimtebehoefte van de glastuinbouw neemt
overigens volgens de planbureaus in hun lange termijnscenario’s enigszins
af. Het kabinet heeft van de verwachte autonome ontwikkelingen notie genomen
en zal – zoals verwoord in hoofdstuk 4 van de Structuurvisie Randstad
2040 – een nader onderzoek doen naar de ruimtelijk-economische dynamiek
van de tuinbouwsector en de ruimtebehoefte van de productiefunctie. Beleidsmatig
zet het kabinet in de structuurvisie in op:1. Opruimen van verspreid glas in landschappelijk waardevolle gebieden
(Nationale Landschappen en Rijksbufferzones) zoals bijvoorbeeld aan de orde
is in het Randstad Urgent-project Mooi en vitaal Delfland;2. Benutten van de herstructurering van het areaal duurzaam glas (waaronder
Westland-Oostland) om de schaalvergroting te combineren met kwaliteitsverbetering
van het glastuinbouwgebied (innovatiekracht, toegevoegde waarde, duurzame
energie, bereikbaarheid, groen en blauw).Daarnaast blijft het kabinet inzetten op het tegengaan van «nieuwvestiging»
en uitbreiding van verspreid glas via het Saneringsprogramma zoals aangekondigd
in de Agenda Landschap.In dit verband wordt ook bekeken of de SER-ladder nieuwe verspreide ontwikkelingen
buiten de concentratiegebieden kan beperken. Op grond van de Structuurvisie
Randstad 2040 worden (delen van) de beperkingenzones rond Schiphol wel beschouwd
als mogelijke locatie die voor vestiging in aanmerking kan komen. In de Structuurvisie
Randstad 2040 en in het MIRT wordt tevens het belang van een goede bereikbaarheid
van de greenports onderkend.In het ontwerp Nationaal Waterplan is aangekondigd dat voor 2015 een verkenning
wordt gedaan naar de zoetwatervoorziening en een besluit wordt genomen over
de lange termijn zoetwatervoorziening.5.4. Principe 4: Krachtige, duurzame steden en regionale
bereikbaarheidHoofdlijn in Structuurvisie Randstad 2040De ruimtevraag in de Randstad blijft ook in de periode
2020–2040 onverminderd hoog. Het accommoderen van die ruimtevraag is
naast een kwantiteitsopgave vooral ook een kwaliteitsopgave. De eisen die
burgers en bedrijven aan hun leef- en werkomgeving stellen, nemen namelijk
sterk toe. De resultaten van de dialoog met burgers bevestigen dit. De steden
en stedelijke regio’s spelen een belangrijke rol bij de invulling van
deze kwantiteits- en kwaliteitsopgave. Het kabinet kiest voor een «revival»
van de stad op economisch, sociaal en cultureel gebied, en op alle schaalniveaus.
Daarbij hoort een ambitieuze, maar realistische verdichtingsstrategie voor
wonen, werken en voorzieningen. Nagegaan moet worden hoe de ambities ingepast
kunnen worden in de fysiek beschikbare ruimte, wat de kosten zijn en of het
past bij de wensen van burgers. Bundeling, verdichting en keuze van nieuwe
locaties voor de verstedelijking vinden plaats in de noordelijke en de zuidelijke
Randstad: de twee stedelijke zwaartepunten. Die strategie gaat gepaard met
een andere aanpak van de regionale bereikbaarheid op het niveau van de noordelijke
en de zuidelijke Randstad. Koppeling van verstedelijking en bereikbaarheid
op het schaalniveau van de vleugels biedt kansen voor opschaling van de woningmarkt
en arbeidsmarkt en om agglomeratievoordelen beter te benutten. Om te voorzien
in een breed aanbod aan woon- en werkmilieus wordt daarnaast op een beperkt
aantal locaties ruimte geboden voor groene woon- en werkmilieus.ReactiesBereikbaarheid is volgens velen een belangrijke achilleshiel van de Randstad
en volgens sommigen een reden dat de Randstad terrein verliest op andere grootstedelijke
gebieden. Vele deelnemers aan de dialoog bij het opstellen van de structuurvisie
vonden bereikbaarheid – met name tussen de steden en hun directe omgeving
(stadsregio’s en Randstadvleugels), maar ook van en naar de Randstad
en tussen de grote steden van de Randstad – essentieel voor de ontwikkeling
van de Randstad op korte en lange termijn. Een uiterste inspanning om de bereikbaarheid
te verbeteren achten velen vereist, met name als het gaat om openbaar vervoer.
Ten aanzien van de internationale bereikbaarheid wordt het door sommigen gewaardeerd
dat het kabinet in de structuurvisie aangeeft dat de Randstad op de lange
termijn geen eindpunt zou moeten zijn in het HSL-netwerk, maar wordt een vraagteken
gezet bij de voorzichtige formulering van concrete acties op dit punt.Er is veel steun voor de keuze gericht op bundeling en verdichting van
de verstedelijking en herstructurering van verouderde woon- en werkgebieden
in steden en van delen van de voormalige groeikernen. Efficiënter stedelijk
ruimtegebruik wordt als cruciaal gezien voor de aantrekkelijkheid en vitaliteit
van de steden én voor het behoud van onze waardevolle landschappen,
al vragen sommigen zich af of dit niet ten koste gaat van de groene kwaliteit
in de steden. Kritiek is er met name op de financiële onderbouwing van
de verdichtings- en herstructureringsopgave (zie verder paragraaf 5).
Ook worden vraagtekens gezet bij het realiteitsgehalte van deze beleidskeuze.
Sommigen denken dat het kabinet vooral hoogbouw wil in de steden en vragen
zich af of dat past bij de woonvoorkeuren van mensen.AntwoordIn de MobiliteitsAanpak heeft het kabinet laten zien hoe het concrete
stappen wil zetten om tot een betere bereikbaarheid te komen. Een belangrijk
deel van de verwachte mobiliteitsgroei moet worden opgevangen in een slim
samenhangend systeem van openbaar vervoer en weginfrastructuur,
in nauwe afstemming met nieuwe verstedelijkingslocaties en knooppuntontwikkelingen.
Vele professionals en burgers vinden dat voor het openbaar vervoer de voornaamste
winst op lange termijn kan liggen in slimme investeringen in het openbaar
vervoer in en tussen de stadsregio’s en vleugels. Het gaat dan om hogere
vervoersfrequenties, meer comfort en meer betrouwbaarheid op een uitgebreider
en fijnmaziger vervoersnetwerk. Het beeld van een goed netwerk van bustangenten
en waar mogelijk lightrail en metro’s in en rond de grote steden en
een verbeterd net tussen de grote steden (met een hogere frequentie, zodat
reizen zonder spoorboekje mogelijk wordt) is als concreet toekomstbeeld naar
voren gebracht, in samenhang met verstedelijking bij de diverse haltes en
stations. Dat beeld spreekt het kabinet aan als eindbeeld. Aan de realisatie
van dat eindbeeld wordt overigens door dit kabinet al invulling gegeven, onder
meer door investering van 4,5 miljard euro in het verhogen van de frequenties
van het treinverkeer in de brede Randstad. Voor het wegsysteem zet de MobiliteitsAanpak
in op een vergroting van de robuustheid van het wegennetwerk onder meer door
het onderliggende en hoofdwegennetwerk beter met elkaar te verbinden. In de
MobiliteitsAanpak zijn concrete ideeën uitgewerkt voor de periode tot
2028. De uitvoeringsalliantie knooppunt- en centrumontwikkeling moet op basis
van praktijkervaringen zoals bijvoorbeeld in de zuidelijke Randstad worden
opgedaan met Stedenbaan meer zicht gaan bieden op de concrete randvoorwaarden
om de gecombineerde ontwikkeling van ruimte en mobiliteit te realiseren. Daaraan
draagt ook het vorig jaar gestarte vierjarige NWO-onderzoeksprogramma «duurzame
bereikbaarheid Randstad» bij dat door de ministeries van VenW, VROM
en EZ wordt gefinancierd.Aangezien de ambitieuze verdichtingskeuze – en de bijbehorende transformatie-
en herstructureringsopgave – wordt ondersteund, is het van belang deze
op een kwalitatief goede manier vorm te gaan geven. Het is jammer dat efficiënt
ruimtegebruik zich in de media lijkt te verengen tot «wel of geen hoogbouw».
Uit de Structuurvisie Randstad 2040 – en de in lijn daarmee door mij
opgestelde brief over hoogbouw1 – blijkt
dat de wenselijkheid van hoogbouw contextgebonden is en om lokaal en regionaal
maatwerk vraagt die zowel de stedelijke als de meer landelijke kwaliteiten
recht doet. Ik zou graag zien dat niet de vorm, maar het kwaliteitsniveau
en het ruimtelijk ontwerp van de woon- en werkmilieus onderwerp van de meningsvorming
zou zijn. Voorop staat voor het kabinet dat met behulp van de creativiteit
van marktpartijen woonmilieus in hoge dichtheden gerealiseerd moeten worden
waar een breed scala aan huishoudens wil wonen. Dit kan afhankelijk van de
locatie hoogbouw, stapeling van functies (inclusief ondergronds bouwen van
voorzieningen of parkeerruimte) of bouwen van woningen in hoge dichtheden
zijn. Er zijn in Nederland enkele goede voorbeelden van geherstructureerde
woon- en werkmilieus waarin verbetering van de kwaliteit (van bebouwing en
buitenruimte) én een hogere dichtheid hand in hand zijn gegaan. Dat
geldt ook voor de omvorming van verouderde haven- en bedrijventerreinen tot
vitale stadswijken (met woonfuncties, werkfuncties en voorzieningen). Denk
aan het Oostelijk Havengebied en de Noordelijke IJ-oevers in Amsterdam, de
Kop van Zuid in Rotterdam en het oude AZU-terrein in Utrecht. Deze voorbeelden
laten zien dat er wel degelijk vraag is naar hoogstedelijk wonen. Bovendien
kunnen aansprekende projecten de woonvoorkeuren van mensen ook beïnvloeden.
Planners, ingenieurs, ontwerpers, projectontwikkelaars en gemeenten hebben
hier een belangrijke opdracht om enerzijds efficiënt om te gaan met stedelijke
ruimte en anderzijds deze op een duurzame wijze te combineren met de verbetering
van de kwaliteit en aantrekkelijkheid van onze leefomgeving. Inspiratie voor
het kwaliteitsniveau van deze milieus met een relatief hoge bebouwingsdichtheid
kan ook buiten Nederland worden opgedaan bijvoorbeeld in Europese
steden als Barcelona, Parijs, Montpellier, Edinburgh, Hamburg en Kopenhagen.6. Agenda voor uitvoering: reacties en antwoordHoofdlijn in Structuurvisie Randstad 2040Of de Randstad zich ook werkelijk ontwikkelt tot Europese
topregio zal sterk afhangen van de mate waarin het lukt om de dynamiek in
de samenleving te benutten. Het kabinet wil beter inspelen op bestaande en
nieuwe maatschappelijke initiatieven, ondernemerschap bevorderen en kennisontwikkeling
en innovatie stimuleren in alle sectoren van onze economie. Dit zijn belangrijke
succesfactoren voor een lange periode waarin nog veel onzeker is en voortdurend
moet kunnen worden ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen en trends in de samenleving.
Het kabinet erkent de stuwende kracht achter de maatschappelijke en economische
dynamiek en wil daarbij aansluiten. Dit vraagt een transitie in het overheidshandelen.
Het kabinet zal het goede voorbeeld geven en is bereid om beleid, instrumenten
en procedures aan te passen en te vereenvoudigen wanneer dit in de praktijk
nodig blijkt om de slagkracht van de overheid te vergroten. Dit sluit aan
bij diverse adviezen, waaronder die van de OESO1
en de Commissie Elverding. Het wil daarmee de voorwaarden creëren waarmee
deze kracht op weg naar 2040 kan worden benut. Tegen deze achtergrond kiest
het kabinet voor een robuuste vervolgaanpak waarmee het inhoudelijk richting
geeft aan de rijksrol in de sturingsfilosofie uit de Nota Ruimte «decentraal
wat kan, centraal wat moet». Net als het opstellen van deze visie vindt
ook de vervolgaanpak plaats in het kader van het Programma Randstad Urgent.ReactiesDe meeste reacties op de structuurvisie hebben betrekking op de uitvoering,
implementatie en doorwerking van de keuzes. Er is kritiek op de financiële
onderbouwing van de nota («plan zonder geld») en dan met name
van de ambitieuze herstructurerings-, transformatie- en verdichtingsopgave
en van de groen/blauwe opgave. Volgens velen vraagt een structuurvisie volgens
de nieuwe Wro om een meer concrete uitwerking met daarbij horende financiële
middelen in de vorm van een uitvoerings- en investeringsagenda. Ten aanzien
van de uitvoering worden ook kritische kanttekeningen geplaatst bij de realiteitswaarde
van bepaalde keuzesAntwoordIk deel de stelling niet dat de Structuurvisie Randstad 2040 een «plan
zonder geld» zou zijn. Ik gaf in deze brief al aan dat de structuurvisie
de ruimtelijke basis en het lange termijnkader is voor tal van uitvoeringsacties,
verkenningen en projecten. Uiteraard is het wel zo dat niet vooruitgelopen
kan worden op de budgettaire mogelijkheden van volgende kabinetten en dat
de definitieve vaststelling van projecten altijd afhankelijk is van de besluitvorming
door dit kabinet en volgende kabinetten. Definitieve vaststelling van projecten
is derhalve altijd afhankelijk van besluitvorming door dit kabinet en volgende
kabinetten.In mijn visie op de rijksrol in de nationale ruimtelijke ordening in het
begin van deze brief heb ik overigens gewezen op het belang van een sterke
koppeling van visie én uitvoering. Die koppeling is ook gerealiseerd
voor de Structuurvisie Randstad 2040, al moet voor een juist begrip wel onderscheid
worden gemaakt tussen de korte en middellange termijn (tot 2020) en de lange
termijn (2020–2040). Voor de korte en middellange termijn lopen al forse
rijksinvesteringsprogramma’s die passen bij en invulling geven aan de
keuzes van het kabinet voor de lange termijnontwikkeling van de Randstad.
Ik noem bijvoorbeeld het Programma Randstad Urgent, het Nota Ruimtebudget
en het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
(MIRT). Daarnaast heeft het Rijk diverse middelen gedecentraliseerd aan decentrale
overheden, zoals het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG, met middelen
voor voltooiing van de Ecologische Hoofdstructuur) en de Brede Doeluitkering
Verkeer en Vervoer. Zoals aangegeven in de reactie van mijn collega Van der
Laan over de benodigde middelen voor de Verstedelijkingsafspraken 2010–2020
(zie de brief aan de Tweede Kamer van 21 november 2008 over Stedenbeleid
na 20101 ) zijn hiervoor aanvullende middelen
bovenop de huidige trendlijn nodig. De verstedelijkingsafspraken worden momenteel
samen met de regio’s uitgewerkt. Ook hebben minister Van der Hoeven
en ik recent in het kader van het Programma Mooi Nederland extra middelen
(400 miljoen euro) tot en met 2013 beschikbaar gesteld voor de herstructurering
van 6500 hectare verouderde bedrijventerreinen. In het Programma Randstad
Urgent wordt bovendien voor ruim dertig projecten gewerkt aan versnelling
van de uitvoering door intensivering van de afstemming, stroomlijning van
procedures en bestuurlijke samenwerking.Ook voor de lange termijn heeft het kabinet al initiatieven genomen. Zo
ben ik in kader van het MIRT gestart met een onderzoek naar de wenselijkheid
(en maatschappelijke meerwaarde) van een nieuwe generatie sleutelprojecten
c.q. het inzetten van het instrument sleutelproject ten behoeve van een beperkt
aantal eventuele Randstad Sleutelprojecten voor de periode na 2020. Daarmee
zou concreet en integraal invulling kunnen worden gegeven aan de keuzes en
prioriteiten in de Structuurvisie Randstad 2040. Ditzelfde geldt ook voor
de eventuele Groene Sleutelprojecten. Ook zijn in het verlengde van de structuurvisie
al diverse publiek-private uitvoeringsallianties van start gegaan. In deze
Randstad 2040-uitvoeringsallianties wordt op een vernieuwende wijze uitvoering
gegeven aan thema’s uit de structuurvisie. In aansluiting op de vijf
allianties die in de structuurvisie werden opgenomen, wordt ook gestart met
een Randstad 2040-uitvoeringsalliantie «Economische structuurversterking
Rotterdam 2040», gelet op de combinatie van sociaal-economische zorgen
voor de lange termijn en economische kansen in (de regio) Rotterdam. Daarnaast
verken ik een alliantie «Klimaatbestendige steden». Zowel de in
het MIRT opgenomen verkenning naar Randstad Sleutelprojecten2 voor na 2020 als de Randstad 2040-uitvoeringsallianties zijn als project
opgenomen in het Programma Randstad Urgent3.
Het derde deelproject in deze uitvoeringsfase van Randstad 2040 behelst de
algehele implementatie en uitvoering van de visie. Daarbij zal ik mij er samen
met de eerder ook betrokken regiobestuurders (het «kwintet») voor
inzetten de juiste instrumenten te gebruiken om de visie in de praktijk tot
resultaat te brengen en te laten doorwerken in regionale plannen. De acties
die nodig zijn, zijn reeds in hoofdstuk 4 van de structuurvisie opgenomen.
Daarmee voldoet de visie ook aan de eisen van de Wro. Het is belangrijk dat
deze acties daadwerkelijk worden opgepakt. We zijn daar intussen rijksbreed –
en samen met de regio – mee bezig.Het in deze brief genoemde rapport van de RMNO zal ook aanbevelingen bevatten
om na te denken over effectieve benutting van de internationale krachten in
het licht van het vervolg van onder meer het Programma Randstad Urgent. Er
valt nog veel werk te doen om werkelijk van onze krachten optimaal te kunnen
profiteren en daarvoor de goede ruimtelijke en niet-ruimtelijke randvoorwaarden
te scheppen (zie ook paragraaf 4.3. van deze bijlage).In december 2008 heeft u van Minister Eurlings en mij samen een voorstel
voor een nieuw spelregelkader voor het MIRT ontvangen4, gericht op versterking van de samenhang van investeringen in het
fysieke domein. Het gaat dan om integrale investeringen op het gebied van
wonen, werken, bereikbaarheid, water en natuur5.
Tevens bereidt het kabinet een nieuwe FES-wet voor waarin een
voorstel wordt uitgewerkt voor de voeding van het FES, waaruit investeringen
die de economische structuur van Nederland versterken, gefinancierd kunnen
worden1.7. Eindadvies van de Commissie voor de milieueffectrapportageReactieOp 3 december 2008 heeft de Commissie m.e.r. een positief toetsingsadvies
uitgebracht over de plan-MER, die hoort bij de Structuurvisie Randstad 2040.
De Commissie vindt dat de verschillende alternatieven die in de plan-MER zijn
opgenomen (Wereldstad, Kuststad, Buitenstad die zijn ontwikkeld in de door
Randstad 2040 georganiseerde ontwerpateliers en de visie van het kabinet)
relevante keuzen op het gebied van de ruimtelijke ordening representeren.
Door de modellen in het MER te vergelijken op hun gevolgen is bruikbare informatie
beschikbaar gekomen voor de onderbouwing van de kabinetsvisie op de Randstad
in 2040. In het plan-MER is volgens de Commissie m.e.r. op zinvolle wijze
gebruik gemaakt van de Tweede Duurzaamheidsverkenning van het MNP. Uit de
uitkomsten van deze «duurzaamheidstoets» wordt duidelijk dat er
meer en ander dan ruimtelijk beleid nodig is om de duurzaamheidsdoelen voor
het Randstadgebied daadwerkelijk te realiseren. De Commissie acht het overigens
nog wel gewenst dat er nog een passende beoordeling op hoofdlijnen komt. Ook
heeft zij gevraagd om per model na te gaan in welke mate het doel van economische
topregio wordt gehaald.AntwoordHet verheugt mij dat de Commissie m.e.r. van oordeel is dat in de plan-MER
de essentiële informatie voor de besluitvorming aanwezig is. Ik zal ervoor
zorgen dat de MER-informatie in het verdere planproces en in toekomstige afwegingen
voor de Randstad wordt meegenomen. Tevens zullen de verschillende punten die
de Commissie naar voren brengt over het verduidelijken en onderbouwen van
bepaalde keuzes meegenomen worden bij de acties uit de Uitvoeringsagenda.In de structuurvisie heeft het kabinet met name gelet op flexibiliteit
ten aanzien van toekomstige onvoorziene ontwikkelingen. Hiermee kunnen we
zo goed mogelijk inspelen op de veranderingen die ons de komende periode te
wachten staan. De reactie van de Commissie bevestigt deze benadering. Uit
de vergelijking is wel gebleken dat vooralsnog bij geen van de alternatieven
het «gewenste niveau van duurzaamheid» wordt gerealiseerd. Dit
is ook de reactie van Milieudefensie die blij is dat gekozen is voor een relatief
duurzaam ruimtelijk ontwikkelingsperspectief. Naar het oordeel van Milieudefensie
toont de plan-MER aan dat de structuurvisie door de keuze voor stedelijke
concentratie en toepassing van de lagenbenadering leidt tot een groene Randstad
waarin zuinig met ruimte wordt omgegaan en de behoefte aan verkeersbewegingen
zoveel mogelijk wordt beperkt.Toch wordt duurzaamheid nog niet op alle onderdelen bereikt. Ik ben het
eens met de Commissie m.e.r. dat het nog niet mogelijk is om een uitspraak
te kunnen doen over de Randstad als duurzame en economisch concurrerende Europese
topregio, vanwege het stadium waarin we ons bevinden en het globale karakter
waarin de modellen momenteel zijn weergegeven. Deze aspecten zullen tijdens
het verdere proces c.q. de uitvoering natuurlijk mijn aandacht hebben. Onder
andere werkik binnen de programma’s Mooi Nederland en Schoon en Zuinig
aan deze doelstelling. Met deze programma’s werkt het kabinet aan concrete
stappen naar een duurzame samenleving. Dit doet het kabinet door verantwoord
en spaarzaam om te gaan met energie en grondstoffen, energieverbruik te verminderen
en energiebronnen in te zetten die duurzamer zijn. Bijvoorbeeld
in de gebouwde omgeving is het streven dat alle nieuwe woningen en bedrijfsgebouwen
vanaf 2020 energieneutraal worden opgeleverd. In de nieuwbouw en bestaande
bouw wordt ingezet op innovatie en op aanscherping van bestaande normen.De Commissie stelt in haar analyse vragen over de mate waarin de modellen
bijdragen aan het bereiken van een economische topregio. In welke mate wordt
het doel van economische topregio gehaald? In het rapport «Referentiekader
Randstad Holland» kwam al in 2005 naar voren dat de Randstad in het
algemeen een subtopper is en op onderdelen tot de top behoort. Het lijkt er
sterk op dat deze positie ook op langere termijn kan worden behouden en dat
de kracht vooral in (de regio) Amsterdam, in een aantal opzichten in Rotterdam
en in mindere mate in de greenports te vinden is.1Hoewel voor een structuurvisie geen «passende beoordeling»
nodig is op basis van de Natuurbeschermingswet, ben ik vanzelfsprekend bereid
een passende beoordeling uit te voeren. Het is belangrijk om nu al waar mogelijk
inzicht te bieden in de vraag of en waar de veranderingen in de Randstad invloed
zullen hebben op de Natura 2000, het samenhangende netwerk van beschermde
natuurgebieden. Mijn belang en dat van mijn collega van LNV is dat veranderingen
op een duurzame manier gebeuren, waarbij de mogelijkheden die Natura 2000
daarvoor biedt maximaal dienen te worden benut. Om onnodige beperkingen voor
te zijn heb ik een nader onderzoek geïnitieerd dat de betekenis van de
klimaatverandering voor de opzet en systematiek van Natura 2000 scherper in
beeld brengt. Het resultaat van dat onderzoek zal ik u vanzelfsprekend ter
beschikking stellen zodra dat beschikbaar is.8. Overige onderwerpenReactiesIn veel inspraakreacties wordt waardering uitgesproken voor het gevolgde
proces waarin de Structuurvisie Randstad 2040 tot stand is gekomen. Er zijn
meer momenten en mogelijkheden geweest voor medeoverheden, burgers en maatschappelijke
organisaties om ook al tijdens het opstellen van de visie een inbreng te leveren.
Een enkele partij, bijvoorbeeld de Groene Hart gemeenten, geeft desondanks
aan onvoldoende betrokken te zijn geweest bij het traject van visievorming.Voor een aantal lokale onderwerpen wordt specifieke aandacht gevraagd:
bijvoorbeeld een groen Valkenburg en de A4 Delft–Schiedam. Ten aanzien
van het eerste wordt de in de structuurvisie (en in de Nota Ruimte) opgenomen
woningbouw op het voormalig vliegveld Valkenburg ter discussie gesteld en
in plaats daarvan gepleit voor een groene kwaliteitsimpuls, in lijn met het
concept metropolitane parken.Naast de overwegend ruimtelijke inspraakreacties worden in de reacties
ook nog diverse niet-ruimtelijke onderwerpen genoemd die relevant worden geacht
voor een duurzame en concurrerende Randstad. Het gaat dan bijvoorbeeld om
immigratie en emigratie, sociale samenhang, kennisinfrastructuur, opleidingsniveau,
onderwijs, arbeidsmarkt, woningmarkt en energietransitie.AntwoordIk ben blij met de positieve opmerkingen over het gevolgde proces. De
vele, openbare discussiemomenten die er tijdens het opstellen van de visie
zijn geweest, hebben in belangrijke mate bijgedragen aan het grote draagvlak
dat ik bespeur voor de keuzes van het kabinet over de koers voor de Randstad
op weg naar 2040. De nieuwe manier van bestuurlijke samenwerking
in het kader van het Programma Randstad Urgent heeft daaraan ook bijgedragen.
Ter vermindering van de bestuurlijke drukte is namelijk gekozen voor een lichte
vorm van bestuurlijk overleg waarin rijk en regio in principe elk één
bestuurlijk aanspreekpunt aanwijzen. Afgesproken is dat dit aanspreekpunt
zorgt voor de noodzakelijke afstemming respectievelijk binnen het rijk en
de regio. Voor het project Randstad 2040 is deze samenwerkingsvorm ingevuld
door het eerder genoemde bestuurlijke kwintet. Ondanks dat de vele bestuurlijke
partijen in de Randstad en de complexiteit van de materie het lastig maken
iedereen daarbij steeds te betrekken, is in de terinzagelegging toch veel
draagvlak gebleken. Het uitgebreide dialoogtraject droeg daaraan ook bij.Ik zal overigens opnieuw de regiobestuurders uit het eerdere kwintet een
rol geven bij de algehele implementatie en uitvoering van de visie.Met de woningbouwontwikkeling op het voormalig vliegveld Valkenburg kiest
het kabinet, net als de provincie Zuid-Holland, voor verstedelijking in de
As Leiden–Katwijk om de openheid van andere groengebieden, zoals het
nationaal landschap Groene Hart, te kunnen waarborgen. Deze keuze uit de structuurvisie
ligt daarmee in lijn met de Nota Ruimte. Bij de uitwerking van de verstedelijkingslocatie
Valkenburg wordt, zoals in de Nota Ruimte vastgelegd, rekening gehouden met
het creëren van een ruime groene bufferzone die als ecologische verbindingszone
tussen de duinen en het Groene Hart kan fungeren. Daarmee wordt invulling
gegeven aan de keuzes uit de structuurvisie voor een hoge ruimtelijke kwaliteit
en de ontwikkeling van een aantrekkelijk woonmilieu. Zoals ik eerder schreef,
is het overigens niet aan het rijk om te bepalen waar wel en geen metropolitane
parken mogen komen, maar aan publiek-private allianties (zie onder 3.2). Het
project A4 Delft–Schiedam maakt onderdeel uit van het Programma Randstad
Urgent. Voor dit project is de ninister van VenW verantwoordelijk, samen met
Martin van Engelshoven – Huls, gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland.
Over de voortgang van dit project wordt u in het kader van Randstad Urgent
geïnformeerd.Ik onderschrijf het belang van een integrale benadering van ruimtelijke
en niet-ruimtelijke aspecten. In de structuurvisie is al aangegeven dat het
accent in de visie primair ligt op de fysiek-ruimtelijke onderwerpen, en wordt
een aantal niet-ruimtelijke onderwerpen geagendeerd voor parallelle rijkstrajecten.
Zo werkt het kabinet onder meer in de Verstedelijksafspraken aan een sterkere
koppeling van ruimtelijke en niet-ruimtelijke aspecten in beleid en uitvoering.TenslotteVan de structuurvisie is een digitaal uitwisselbare versie («DURP»).
Deze is vanaf begin maart in te zien via www.vrom.nl/randstad2040. Hiermee
wordt vooruitgelopen op de verplichting in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening
om vanaf 1 juli 2009 alle nieuwe ruimtelijke plannen digitaal op
te stellen en beschikbaar te stellen.BIJLAGE 2Lijst van reacties R20401. Gemeente De Ronde Venen, Mijdrecht2. Gemeente Pijnacker-Nootdorp, Pijnacker3. Regionaal Stedelijk Netwerk WERV, gemeenten Wageningen, Ede, Rhenen
en Veenendaal, Rhenen4. Gemeente Haarlemmermeer, Hoofddorp5. Gemeente Lansingerland, Berkel en Rodenrijs6. Provincie Gelderland, Arnhem7. Provincie Noord-Holland, Haarlem8. Gemeente Ouderkerk, Ouderkerk aan den IJssel9. NV-Utrecht, Utrecht10. Gemeente Alphen aan den Rijn, Alphen aan den Rijn11. Metropoolregio Amsterdam, Amsterdam12. Gemeente Zeewolde, Zeewolde13. Gemeente Haarlem, Haarlem14. Zuidvleugelpartners, Den Haag15. Gemeente Heemstede, Heemstede16. Gemeente Westland, Naaldwijk17. Intergemeentelijk Samenwerkingsorgaan Waterland, Purmerend18. Provincie Flevoland, Lelystad19. Stuurgroep Groene Hart, Utrecht20. Gemeente Almere, Almere21. Samenwerking Utrecht-West, Mijdrecht22. Brabantstad, Den Bosch23. Gemeente Wijdemeren, ’s-Graveland24. Gemeente Nieuwkoop, Ter Aar25. Gemeente Zaanstad, Zaandam26. Gemeente Bodegraven, Bodegraven27. Gemeente Zoetermeer, Zoetermeer28. Gemeente Lelystad, Lelystad29. Gemeente Moerdijk, Zevenbergen30. Commissie Hoeksche Waard, Klaaswaal31. Greenport WestlandOostland, Pijnacker32. Economische Stakeholders regio Rotterdam, Rotterdam33. Kamer van Koophandel Den Haag mede namens Kamers van Koophandel Amsterdam,
Gooi-, Eem- en Flevoland, Midden Nederland en Rotterdam, Den Haag34. Stichting Valkenburg Groen, Wassenaar35. DHVG, Schiedam36. Milieudefensie, Amsterdam37. Stichting Oude Kern Rijsoord, Ridderkerk38. Natuurmonumenten, ’s-Graveland37. Vesteda Groep, Maastricht39. Werkgroep Milieu Infrastructuur en Ruimte CDjA40. Stichting Horst en Voorde, Woudenberg41. Stichting Behoud Waterland, Broek in Waterland42. Algemene Vereniging voor Natuurbescherming ’s-Gravenhage en
omstreken, Den Haag43. Stichting Deltaplan Duurzame Bereikbaarheid, Capelle aan den IJssel44. Suikerunie, Oud Gastel45. BMC advies management, Amersfoort46. Gasunie N.V.47. ANWB, Den Haag48. Staatsbosbeheer Regio West, Amsterdam49. NS Reizigers, Utrecht50. Greenport(s) Nederland, Naaldwijk51. Vereniging Leefbare Venen, Waverveen52. Natuurlijk Platteland, Haarlem53. J.C. de Jong-Boon54. onbekend55. onbekend56. L. de Ridder57. R. de Boer58. H.F. Blom59. P. Petit60. H. Hofman61. J. Gerardu62. N. Leijendekker63. W. Micke64. R.J.M. Kortekaas, Kudelstaart65. F.A. Poot, D66 raadslid gemeente De Bilt66. P. Kulsen67. W.J. van Erp68. B.J.M. Smiet, Soest69. S. Niessen, Asten70. P. Kuijper71. R. Schuring, Leiden72. D. Vancraeynest73. L. Hondius, Dronten74. Stichting Perspectivo Spijkenisse l.o.75. M. Feelders76. J. Troost77. F. Menger78. S. Dembski79. A. Groeneveld, Overdinkel80. C. Boer, Maartensdijk81. J.L. Twicler, Winschoten82. J.W. Duijm, Apeldoorn83. E. Stellingwerf, Rotterdam84. B.K. van der Chijs, Delft85. C. Floor, De Bilt86. Fractie GemeenteBelangen Ronde Venen, Mijdrecht87. P. Kelder, Haarlem88. A.W. Pezaro89. J. NoortXNoot1Eerste Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 435, nr. H; Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 089, nr. 21.XNoot2Eerste Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 435 en XXI, G; Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 089, nr. 1.XNoot3Met name betere aansluitingen op IJsselmeer, Noordzee en Zeeuwse wateren
en een betere verbinding met Utrechtse Heuvelrug, Rivierengebied en Hoeksche
Waard.XNoot1Zie hiervoor ook de Structuurvisie Randstad 2040 – en in het bijzonder
paragraaf 1.2 en de drie tekstboxen over de dialoog (op p.16, 60, 63) –
en Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 089,
nr. 16.XNoot1Zie p.124 en p.134 (bij actie 8 uit het overzicht van rijkskeuzes en bijbehorende
acties).XNoot2Geïntegreerd advies uitvoeringstrategie Randstad 2040-«wat
internationaal sterk is, sterker maken».XNoot3Wat betreft de (inter)nationale topfuncties gaat het om: Versterken en
benutten internationale, metropolitane kansen regio Amsterdam; Uitbouwen toppositie
Rotterdamse haven door innovatie, transformatie en ontwikkelen havennetwerk;
Versterken van de hubfunctie van Schiphol mede in relatie met het onderzoek
naar eventuele uitplaatsing naar Lelystad en Eindhoven; Versterken en uitbouwen
van Den Haag als internationale stad van recht, vrede en veiligheid; Versterken
van centrumfunctie van de greenports; Versterken nationale potenties Utrecht
als draaischijf en kennisstad; Versterking hoogwaardige economische clusters
rond de zes universiteiten in de Randstad.XNoot4Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport.XNoot1Zie ook p.30 van de Structuurvisie Randstad 2040.XNoot1Voorbeelden eerste generatie sleutelprojecten: Kop van Zuid Rotterdam,
Oostelijk Havengebied, Amsterdam, Stationsgebied Amersfoort. Tweede generatie
sleutelprojecten: Amsterdam Zuidas, Rotterdam Centraal Station, Den Haag Nieuw
Centraal, Stationsgebied Utrecht, Arnhem Centraal/Coehoorn en Stationskwartier
Breda.XNoot1Moties Lemstra: Eerste Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 435,
nr. D; Eerste Kamer, vergaderjaar 2004–2005, XXI, nr. C.XNoot2Motie Vermeij: Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200
XI, nr. 70; Motie Schouw: Eerste Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 938,
nr. G.XNoot1Zie voor de verkenning van ruimtelijke opgaven voor heel Nederland: Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XI, nr. 20.XNoot2Zie ook p. 30 van de Structuurvisie Randstad 2040.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 500, nr. 5.XNoot1Wageningen, Ede, Rhenen, Veenendaal.XNoot2In het verlengde van de Structuurvisie Randstad 2040 is een uitvoeringsalliantie
gestart met de havens van Rotterdam en Amsterdam om de mogelijkheden van verdergaande
samenwerking te onderzoeken. Zie ook de beleidsbrief Zeehavens als Draaischijven
naar Duurzaamheid van de minister en staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
Tweede Kamer vergaderjaar 2008–2009, 29 862, nr. 10.XNoot3BBP = Bruto Binnenlands Product.XNoot1Zie hoofdstuk 2 uit de Structuurvisie Randstad 2040.XNoot1Nota Ruimte, paragraaf 3.4.3., p. 120.XNoot1Dit past bij het architectuur- en belvederebeleid van het kabinet dat
gericht is op Versterken van de cultuur als eigenstandig belang en bijdragen
aan de kwaliteit van de ruimtelijke inrichting, door het ruimtelijk ontwerp
en de cultuurhistorie daarin effectief te positioneren (als integraal onderdeel
van het kabinetsbeleid voor de duurzame leefomgeving); Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 535, nrs. 1 en 4.XNoot2Brief van 25 november 2008 van de ministers van LNV en VROM. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 253, nr. 7 (Landschapsontwikkeling
en Agenda Landschap, Landschappelijk verantwoord ondernemen voor iedereen).XNoot1Uitgevoerd door de RMNO in samenwerking met BCI. Zie desgewenst: www.vrom.nl/
randstad 2040 (bij publicaties).XNoot1Zie p.9/10 van de Structuurvisie Randstad 2040 en de Mobiliteitsaanpak
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 305, nr. 80).XNoot2Op p. 40 en p. 93 van de Structuurvisie Randstad 2040.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 435, nr. 217.XNoot1OESO (2007). OECD Territorial Reviews: Randstad Holland, The Netherlands.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 757, nr. 2.XNoot2De eigenlijke verkenning naar Randstad Sleutelprojecten voor na 2020,
wordt voorafgegaan door een nader onderzoek naar de wenselijkheid van een
dergelijke nieuwe generatie sleutelprojecten in termen van effectiviteit,
doelmatigheid en bestuurlijke drukte en daadwerkelijk;opgestart op basis van
besluitvorming in het kader van de in het huidige MIRT opgenomen verkenning.XNoot3In de brief van minister Eurlings d.d. 27 november 2008 bent u reeds
gewezen op de hiervoor opgestelde afspraken (met doel, scope, mijlpalen),
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 089, nr. 23.XNoot4Spelregels van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport.XNoot5Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 A, nr. 41.XNoot1Zie ook p.131 van de Structuurvisie Randstad 2040.XNoot1Zie ook hoofdstuk 2 van de Structuurvisie Randstad 2040 en; BCI (2005)-Referentiekader
Randstad Holland, Nijmegen; Ruimtelijk Planbureau (2006) – Vele steden
maken nog geen Randstad, Den Haag; Ruimtelijk Planbureau (2008). Bestuur en
ruimte: de Randstad in internationaal perspectief, Den Haag en het deze maand
gereedkomende onderzoek van de RMNO in samenwerking met BCI naar operationalisering
van het principe 3 «Wat internationaal sterk is, sterker maken». 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20082009-29435-I.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl