Wijziging Mededingingswet (aanpassing ter invoering van gedragsregels voor de overheid); Voorlopig verslag van de vaste commissie voor Economische Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20082009-31354, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-06-2009

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31354 nr. B

02-06-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31354Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 354Wijziging van de Mededingingswet ter invoering van regels inzake ondernemingen
die deel uitmaken van een publiekrechtelijke rechtspersoon of die hiermee
zijn verbonden (aanpassing Mededingingswet ter invoering van gedragsregels
voor de overheid)BVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR ECONOMISCHE ZAKEN1Vastgesteld 2 juni 2009Het voorbereidend onderzoek heeft de commissie aanleiding gegeven tot
het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van dit wetsvoorstel. Zij zijn verheugd dat na zoveel jaren
er nu eindelijk perspectief ontstaat op enige vooruitgang op dit terrein,
maar hebben nog diverse essentiële vragen die zij graag beantwoord willen
zien vooraleer zij tot een finale afweging kunnen komen.De leden van de fractie van de VVD hebben
kennis genomen van het wetsvoorstel. Zij hebben nog de nodige vragen en zien
de beantwoording daarvan met gemengde gevoelens tegemoet.De leden van de fractie van de PvdA hebben
met bijzondere belangstelling kennis genomen van dit voorstel tot wijziging
van de Mededingingswet ter invoering van gedragsregels voor de overheid. Ook
zij hebben nog een aantal vragen en zien de beantwoording daarvan graag tegemoet.De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen
van het wetsvoorstel. Zij kunnen om diverse redenen voorlopig niet meer dan
vagelijk sympathie voor het wetsvoorstel opbrengen: omdat het oogmerk ervan
onvoldoende precies is omschreven, omdat de reikwijdte ervan onduidelijk is
en omdat het taxonomisch een aantal dubieuze elementen bevat. Deze leden hebben
een aantal vragen die, onder andere, beogen duidelijkheid op deze punten te
scheppen.Met belangstelling hebben de leden van de fracties van SGP en ChristenUnie kennis genomen van
het wetsvoorstel tot aanpassing van de Mededingingswet. Het wetsvoorstel is
niet wat werd beoogd, vanwege een groot aantal amendementen. Naar de mening
van deze leden een pover resultaat van vijftien jaar onderhandelen en doorschuiven.
Niettemin wachten de leden van deze fracties de beantwoording van hun vragen
met belangstelling af.Inbreng van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie hebben de indruk dat in vergelijking tot het
oorspronkelijke wetsvoorstel Markt en overheid in het onderhavige wetsvoorstel
de nadruk veel sterker is komen te liggen op de bestuurlijke autonomie van
overheidsorganisaties. Daarmee dreigt spanning te ontstaan met de mate waarin
er rechtsmiddelen openstaan voor particuliere ondernemers om tegen oneigenlijke
overheidsconcurrentie op te treden. De overheidsorganisatie kan immers zelf
bepalen of sprake is van een publiek belang. Als het besluit daartoe de vorm
heeft van een algemene regeling, zoals een verordening van de gemeenteraad,
is geen rechtsgang mogelijk. Graag verkrijgen de leden van de CDA-fractie
een uitgebreid overzicht van de rechtsmiddelen die een particuliere ondernemer
na aanvaarding van dit wetsvoorstel via de NMa, de bestuursrechter en de civiele
rechter ter beschikking staan in het geval naar zijn mening een overheidsorganisatie
oneerlijk concurreert. Welke rechtsmiddelen heeft een ondernemer als de NMa
geen reden ziet om op grond van de onderhavige wet in actie te komen tegen
een overheidsorganisatie?Verder vragen de leden van de CDA-fractie de regering om een uitgebreide
toelichting op de wijze waarop overheidsorganisaties de integrale kostprijs
moeten berekenen. Aangezien deze verplichting een dermate belangrijk onderdeel
is van dit wetsvoorstel vinden zij dat hier heldere richtlijnen voor moeten
worden verstrekt en dat deze voorhanden moeten zijn voordat het onderhavige
wetsvoorstel wordt ingevoerd. Kan de regering aan deze wens tegemoet komen,
zo vragen deze leden? In dit verband zijn deze leden zeer benieuwd hoe het
rendement op eigen vermogen moet worden bepaald. Wat geldt in deze als referentiekader?De leden van de CDA-fractie vinden het opmerkelijk dat in de toelichting
op het wetsvoorstel niet of nauwelijks wordt gesproken over de kwestie van
de vennootschapsbelastingplicht van overheidsbedrijven. In de memorie van
toelichting (blz. 23) wordt slechts verwezen naar de notitie «Belastingplicht
overheidsbedrijven» van de Staatssecretaris van Financiën. In veel
gevallen hoeven overheidsorganisaties thans geen vennootschapsbelasting te
betalen. Dat doet zich bijvoorbeeld voor als zij diensten verlenen. Dit doet
uiteraard afbreuk aan het gelijk speelveld dat wordt beoogd met particuliere
ondernemingen die veelal wel vennootschapsbelasting moeten betalen. Naar de
mening van de leden van de CDA-fractie dient dan ook de component vennootschapsbelasting
te worden meegenomen in de bepaling van de integrale kostprijs, ongeacht of
deze wel of niet daadwerkelijk is verschuldigd. De betrokken overheidsorganisatie
treedt immers in concurrentie met particuliere ondernemingen en dient dan
ook zoveel mogelijk dezelfde elementen in haar kostprijs door te berekenen
als die welke particuliere ondernemingen hanteren. Gaarne vernemen deze leden
de mening van de regering hieromtrent. Verder vernemen zij graag van de regering
wanneer concrete voorstellen kunnen worden verwacht op het terrein van de
belastingheffing van overheidsbedrijven. Dit is immers voor de totstandbrenging
van het beoogde gelijke speelveld van groot belang.De leden van de CDA-fractie hebben zich verwonderd over het feit dat in
het wetsvoorstel een onderscheid wordt gemaakt tussen direct door overheidsorganisaties
geëxploiteerde overheidsbedrijven en indirecte overheidsbedrijven, dat
wil zeggen de ondernemingen met privaatrechtelijke rechtspersoonlijkheid waarin
een publiekrechtelijk rechtspersoon in staat is het beleid te bepalen dan
wel de ondernemingen in de vorm van een personenvennootschap, waarin een publiekrechtelijk
rechtspersoon deelneemt. Voor de indirecte overheidsbedrijven is slechts de
gedragsregel opgenomen dat overheidsorganisaties dergelijke bedrijven niet mogen bevoordelen. Deze bedrijven zijn echter niet verplicht om de
integrale kostprijs door te berekenen aan derden. Zij zijn vrij om hun eigen
ondernemingsstrategie te bepalen (vergelijk de nota naar aanleiding van het
verslag, 31 354, nr. 6, blz. 10). Dit levert een naar de mening
van de leden van de CDA-fractie onverklaarbaar onderscheid op tussen directe
en indirecte overheidsbedrijven. Het gemaakte onderscheid lijkt ook in strijd
te zijn met het uitgangspunt een gelijk speelveld te creëren. Bovendien
biedt dit de mogelijkheid voor directe overheidsbedrijven om vrij eenvoudig
de verplichting inzake de doorberekening van de integrale kostprijs te ontgaan
door bijvoorbeeld de onderneming in te brengen in een BV of in een personenvennootschap.
Gaarne vernemen deze leden de mening van de regering hierover.De regering heeft ervoor gekozen om de aanvankelijk voorziene verplichting
voor overheidsorganisaties om de baten en lasten ten aanzien van economische
activiteiten apart te registreren, te laten vervallen uit een oogpunt van
vermindering van de administratieve lasten voor die overheden. Daarvoor in
de plaats komt er een bepaling die voorziet in een omkering van de bewijslast:
desgevraagd is de betrokken overheid gehouden om aan te tonen dat alle kosten
zijn doorberekend. De leden van de CDA-fractie vragen de regering echter hoe
dit laatste mogelijk is als de overheid niet verplicht is om de baten en lasten
apart te registreren. Of wordt de integrale kostprijsberekening dermate vaag
en globaal gehouden dat daarmee weer tekort wordt gedaan aan het streven naar
een gelijk speelveld? Ook hieromtrent vernemen deze leden graag de visie van
de regering.Ten slotte vragen de leden van de CDA-fractie de regering een antwoord
te geven op de door de commissie voor Economische Zaken ontvangen vraag van
een beleidsmedewerker van de afdeling medezeggenschap en juridische zaken
van de SER waarom in het voorgestelde art. 25h, derde lid de bestuursorganen
van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie zijn uitgezonderd.Inbreng van de VVD-fractieDe leden van de fractie van de VVD hebben
nog de nodige vragen over het wetsvoorstel. Kan de regering aangeven of zij
het wenselijk acht dat alle publiekrechtelijke organen met commerciële
activiteiten nauwkeurige financiële verantwoording afleggen ten einde
kruissubsidiëring inzichtelijk te maken? Zo ja, welke middelen staan
de regering ter beschikking dit te realiseren? Is de regering voornemens om,
al dan niet onder (mede)verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse
Zaken, met aanvullende maatregelen op het onderhavige wetsvoorstel te komen?
Zo ja, welke en wanneer verwacht de regering uitkomst? Zo nee, waarom niet?Wil en zo ja, kan de regering garanderen dat de NMa – zelf een publiekrechtelijk
orgaan – voldoende prioriteit geeft aan het controleren van andere overheidsinstellingen
die concurreren op de markt?Voorziet de regering toekomstige uitbreiding van de wet tot bijvoorbeeld
universiteiten die tal van commerciële acitiviteiten hebben? Is in tegenstelling
tot de (volgens de leden van de fractie van de VVD) te beperkte doorwerking
van de wet mogelijk de reikwijdte van de wet uit te breiden? Kan de regering
bevorderen dat instellingen waarop de wet nu niet van toepassing is, in de
toekomst onder de werking worden gebracht? Hierbij denken deze leden met name
aan genoemde universiteiten en de Publieke Omroep.Wat wordt de rol van de klachteninstelling voor ondernemers? Krijgt deze een functie van monitoren en inventariseren van klachten en geschillen,
of is de regering bereid haar aanvullende bevoegdheden te verlenen teneinde
(gemeentelijke) overheden tot de orde te roepen indien nodig?Is de regering het eens met de leden van de VVD-fractie dat de NMa ook
zou moeten kunnen gebieden dat overheden compenseren aan benadeelden? Zo nee,
waarom niet? Staat ondernemers de weg vrij om anders via een actie uit onrechtmatige
daad jegens de oneerlijk concurrerende overheidsinstelling op te komen en
schade te verhalen? Is in het kader van een eventueel juridisch advies- en
doorverwijstraject ter ondersteuning van ondernemers hier een rol weggelegd
voor de NMa?Waarom is ervoor gekozen dat de NMA geen boetes kan opleggen bij overtreding
van deze bepalingen van de Mededingingswet?Is de regering bereid objectief bepaalbare criteria uit te (doen) werken
ten aanzien van de vraag wat onder het algemeen belang valt en wat niet, ten
einde gemeenten en ondernemingen handvaten te bieden en hiermee rechtsonzekerheid
te voorkomen?Waarom is ervoor gekozen de overheidslichamen zelf te laten vaststellen
of een activiteit van algemeen belang is? Lijkt dit niet teveel op de slager
die zijn eigen vlees keurt? Het komt veel voor dat gemeenten en andere overheidslichamen
commerciële activiteiten ontplooien ter dekking van de begroting. Ligt
het niet voor de hand dat de gemeenteraad en vergelijkbare organen diensten
te gemakkelijk als economische activiteit in het algemeen belang aanwijzen?Waarom is er voor gekozen de dienst van algemeen belang te laten vaststellen
door de gemeenteraad, provinciale staten en de minister? Waarom niet door
het college van B&W, de gedeputeerden en de minister die vervolgens de
besluiten voor moeten leggen aan de democratisch gekozen volksvertegenwoordigers?Deze wet werpt geen enkele belemmering op tegen het oprichten van nog
meer commerciële acitiviteiten door overheden. Waarom is daar niet een
beperking voor opgenomen in de wet, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De wet kent twee algemene maatregelen van bestuur (amvb’s). De looptijd
van de wet kan worden verlengd door een amvb met voorhangprocedure. Bij of
krachtens amvb worden nadere regels gesteld voor kostendoorberekening en de
toepassing van het bevoordelingsverbod. Is de regering bereid ook deze voor
het bedrijfsleven belangrijke amvb voor te hangen?Inbreng van de PvdA-fractieIn de Tweede Kamer heeft een uitgebreide behandeling van dit wetsvoorstel
plaatsgevonden en in aansluiting daarop is bij de leden van de PvdA-fractie een aantal vragen gerezen.1. Wat voegt deze wet toe aan bestaande Europese regels? Wat regelen aanvullende
nationale regels nu concreet gezien de direct werkende Europese regels over
staatssteun? Is de wet vanuit deze invalshoek gezien niet overbodig?2. Welke resterende activiteiten vallen onder deze wet? Kan de regering
deze opsommen? Om welk bedrag gaat het geschat aan omzet per jaar?3. Als het wetsvoorstel zich richt op van overheidswege gesubsidieerde
bibliotheken, musea en sportaccommodaties, hoe werken de artikelen 25i lid
2 sub a en 25j lid 3 sub a in de praktijk uit? Kan dit worden geïllustreerd
aan de hand van realistische voorbeelden uit de praktijk? 4. Waar ligt de scheiding tussen de problematiek waarvoor Europese regels
gelden en het restant van de problematiek? Zijn regels uit het wetsvoorstel
onbedoeld ook van toepassing op bepaalde publieke taken die Europees worden
aangemerkt als diensten van publiek belang?5. Hoe verhoudt zich de toezichthoudende rol van de NMa en de sanctie
die deze instantie kan treffen om de naleving van de regels af te dwingen
tot het autonomiebeginsel voor gemeenten, provincies en waterschappen? Is
er sprake van autonomie of van medebewind? Als er sprake is van autonomie
kan de NMa dan wel een sanctie opleggen?6. Het toepassen van een integrale kostprijs inclusief winstopslag voor
de gehele problematiek levert onduidelijkheid op. Neem nu als voorbeeld de
kleine marktactiviteiten zoals de verkoop van ansichtkaarten, koffie en kopiëren.
Hoe dient in deze gevallen de integrale kostprijs inclusief winstopslag te
worden berekend?Inbreng van de SP-fractieBij de leden van de fractie van de SP leven
op een aantal punten nog onduidelijkheden. Zij hebben ten aanzien van die
punten de volgende vragen.Oogmerk van het wetsvoorstel: «gelijke concurrentieverhoudingen» –
considerans en artikel 25j, lid 1De leden van de SP-fractie worden graag nader
geïnformeerd over de term «gelijke concurrentieverhoudingen».
In de considerans van het wetsvoorstel staat «dat het wenselijk is regels
te stellen omtrent economische activiteiten van publiekrechtelijke rechtspersonen
en van overheidsbedrijven teneinde zoveel mogelijk gelijke
concurrentieverhoudingen te scheppen tussen enerzijds deze organisaties
en ondernemingen en anderzijds andere aanbieders van goederen of diensten»
(cursivering toegevoegd). Doch afgezien van de considerans komt de term «concurrentieverhouding»
in het wetsvoorstel zelf niet voor (wél staat in één
der artikelen, 25j lid 1, de verwante term «in concurrentie [treden]».
Ook in de huidige Mededingingswet komt de term «gelijke concurrentieverhoudingen»
niet voor. Evenmin komt daar de term (gelijke) «mededingingsverhouding»
of «mededingingsomstandigheid» of «mededingingsvoorwaarde»
voor.1 Eventuele ontstentenis van duidelijkheid
over de term«gelijke concurrentieverhoudingen» roept uiteraard
de vraag op wat nu de precieze bedoeling van het wetsvoorstel is.Het komt deze leden voor dat de huidige Mededingingswet eveneens geen
uitsluitsel geeft over de precieze betekenis van de term «mededinging»
of «concurrente», maar zij laten zich op dit punt graag corrigeren
door de regering. De vraag is dus: hoe definieert of omschrijft de wet, of
bij ontstentenis daarvan de regering, de term «concurrentie»?
En voorts: hoe definieert of omschrijft de wet, of bij ontstentenis daarvan
de regering, «gelijke concurrentieverhoudingen»?De memorie van toelichting maakt de kwestie alleen maar lastiger omdat
daar een reeks (alternatieve?) termen zijn gebruikt die evenmin worden omschreven.
In het verlengde van de considerans stelt de memorie van toelichting (blz.
2): «Dit wetsvoorstel heeft tot doel het creëren van zo gelijk
mogelijke concurrentieverhoudingen tussen overheden die als aanbieder van
goederen of diensten aan derden optreden (ondernemer) enerzijds en andere,
particuliere ondernemingen anderzijds.» Vervolgens worden de volgende
niet-omschreven termen gebruikt:• «gelijk speelveld» – is dit een metafoor? (blz.11); • «dezelfde [gelijke] concurrentievoorwaarden»
(blz. 11);• «werking van de markt [... verstoord]» (blz.
11);• «eerlijke concurrentieverhoudingen» (blz. 13);• «marktconform opereren op een open markt» (blz. 14);• «eerlijke, evenredige en niet-discriminatoire voorwaarden»
(blz. 14);• «gezonde concurrentieverhoudingen» (blz. 27).Voorts worden de volgende antoniemen gebruikt:• «concurrentieongelijkheid» (blz. 11);• «oneigenlijk concurrentievoordeel» (blz. 14);• «oneerlijke concurrentie» (blz. 15).Tenzij het bij deze termen om een wezenlijk verschillende begripsinhoud
gaat (zo ja, voor welke geldt dit, en wat zijn de verschillen?) vragen de
leden van de SP-fractie de regering de toezegging om in het vervolg –
dat wil zeggen bij de verdere behandeling van dit wetsvoorstel en bij toekomstige
wetsvoorstellen op dit en aanverwante terreinen – tenminste een eensluidende,
consistente terminologie aan te houden. De term «gelijke concurrentievoorwaarden»
heeft wellicht de voorkeur.1 Eensluidende terminologie
is wellicht niet prozaïsch, maar het komt de duidelijkheid van wetteksten
en wetgerelateerde teksten, c.q. voorstellen daartoe, ten goede. Deelt de
regering deze opvatting?De term «oneerlijke concurrentie» verdient wellicht nog toelichting,
met name omdat de Raad van State deze term heeft gehanteerd en omdat de minister
in de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer en in het plenaire
debat in die Kamer over het onderhavige voorstel, vrijwel uitsluitend deze
term is gaan hanteren.2 De Raad van State parafraseert
het oogmerk van het wetsvoorstel met «een oplossing ... bieden voor
de problematiek van oneerlijke concurrentie door overheden» (31 354,
nr. 4, blz. 2).3 De vraag is dan wat de wettelijke
en/of morele gronden zijn van de kwalificatie «oneerlijk». En
vervolgens, gaat het om een kwalificatie die (tevens) analytisch en empirisch
te duiden is? In de Mededingingswet komt de term «(on)eerlijke concurrentie
of mededinging» niet voor. Bij zogenoemde «oneerlijke handelspraktijken»
lijkt het primair te gaan om «misleiding» (vergelijk 30 928,
Implementatie Richtlijn oneerlijke handelspraktijken). Bij het onderhavige
wetvoorstel gaat het om het voorkomen van wellicht onwenselijke situaties
doch in het algemeen niet om «misleiding». Deelt de regering de
opvatting van de SP-leden dat de term «oneerlijke concurrentie»
problematisch is en daarom beter vermeden kan worden – zeker in het
onderhavige verband?Teneinde vervolgvragen (onderstaand) niet onmogelijk te maken, hanteren
de leden van de SP-fractie de veronderstelling dat er voldoende duidelijkheid
komt over de term «gelijke concurrentieverhoudingen» (c.q. «gelijke
concurrentievoorwaarden») en dat de opvatting van de regering voldoende
aansluit bij de, thans, «duiding» van deze leden.Reikwijdte en kwantitatief beslag van het wetsvoorstelDe SP-fractie deelt op hoofdlijnen de beginselen van het wetsvoorstel
met betrekking tot de reikwijdte ervan. De inhoud van het wetsvoorstel is
echter in zoverre problematisch dat het nogal wat tijd vergt om een uitspraak
zoals die uit de vorige zin te kunnen doen. De reikwijdte van het wetsvoorstel
is door de gekozen opzet van de artikelen – eerst uitzonderingen (artikel
25h), dan bepalingen met uitzonderingen (artikel 25i) en vervolgens opnieuw
bepalingen met uitzonderingen (artikel 25j) – moeilijk te doorgronden.
Het is de vraag of de gemiddelde burger (o.a. ondernemers) voor wie het wetsvoorstel
relevant is, hier wijs uit kan worden.Ook de memorie van toelichting geeft niet beknopt en helder aan waarop
het wetsvoorstel per saldo wél betrekking heeft. (De opmerking van
de VNG in een brief aan de Tweede Kamer dat het uiteindelijk gaat om zoiets als de prijs van een kop koffie geschonken in de pauze van een toneelvoorstelling
is al te badinerend, maar deze indiceert wel het soort vragen dat opkomt bij
iemand die zich verdiept heeft in het voorstel.) In paragraaf 1.4 van
de memorie van toelichting wordt een aantal onderzoeken aangehaald. Tenslotte,
zo is de indruk, zijn de cijfers die de memorie van toelichting daar geeft
slechts ten dele relevant voor het kwantitatieve beslag van het wetsvoorstel
zoals dit thans bij de Eerste Kamer voorligt. De leden van de SP-fractie vragen
de regering daarom om de volgende informatie:1. Een opsomming (zoveel mogelijk systematisch) van het uitsluitend positieve
potentiële beslag van het wetsvoorstel in economische zin – afgezien
van de kwestie of deze opsomming vervolgens juridisch sluitend te maken is.
(Positief: waarop heeft het voorstel wél betrekking. Potentieel: ongeacht
of de concurrentieverhoudingen in feite ongelijk zijn – dus ongeacht
het feitelijke gedrag van overheden.)2. Voor ieder van de categorieën sub 1, een kwantitatieve schatting
van de omvang ervan in procenten van het BBP. Indien er geen BBP-relevante
cijfers beschikbaar zijn (omzet is niet BBP-relevant) dan volstaan percentages
van de bruto productiewaarde (4e kwadrant input-output-tabel), graag onder
vermelding van het niveau (€) van de bruto productiewaarde.1De leden van de SP-fractie zijn van mening dat indien een dergelijke opsomming
en schatting (sub 1 en 2) niet in redelijk korte tijd te geven is, er iets
mis is met de gekozen systematiek (de ordening van de categorieën) uit
het voorstel. Er wordt niet gevraagd om een schatting van de feitelijk ongelijke
concurrentieverhoudingen (een of andere factor van de percentages sub 2) maar
mocht deze voorhanden zijn dan is ook die informatie zeer welkom. De leden
van de SP-fractie vragen niet specifiek naar de laatst genoemde informatie
omdat zij het kennelijke uitgangspunt van het wetsvoorstel delen dat –
binnen al de kwalificaties van het voorstel zoals die met betrekking tot het «algemeen
belang» – overheidsinstellingen, zo nodig, in voorkomend geval
op gelijke voet moeten concurreren met private bedrijven. Binnen de verhoudingen
van een kapitalistische markteconomie is iedere private ondernemer die in
deze geschaad wordt, er een te veel. Maar uiteraard maakt het wat uit of dit
in feite sporadisch gebeurt of op grote schaal.Het is opmerkelijk dat de Raad van State in zijn poging tot duiding van
de reikwijdte van het voorstel («werkingssfeer») niet het uitgangspunt
kiest van «economische activiteit» uit het wetsvoorstel, doch
die van instellingen («ondernemingen» en «bedrijven») –
31 354, nr. 2, blz. 2. Is de repliek van de regering hierop dat
deze duiding geen onderscheid maakt tussen hoofdactiviteiten en eventuele
nevenactiviteiten?Economische activiteit: art. 25h e.v.Het primaire aangrijpingspunt van het wetsvoorstel is niet een publieke
instelling doch de activiteiten van instellingen, en met name, zoals het voorstel
aangeeft, de «economische activiteiten».De leden van de SP-fractie hebben grote bezwaren tegen de omschrijving
van de term «economische activiteit» uit het wetsvoorstel die
de memorie van toelichting hanteert. Volgens de memorie van toelichting is
een economische activiteit «het aanbieden van goederen of diensten aan
derden op een bepaalde markt» (blz. 12). Op bladzijde 34 staat, zeer
fors: voor «activiteiten die ten eigen bate worden verricht» die «niet
aan derden, op een markt, worden aangeboden kan
niet worden gesproken van economische activiteiten» (cursivering toegevoegd).
Hier staat impliciet dat er in de wereld van vóór 1800 vrijwel
geen economische activiteiten werden verricht. Hier staat impliciet dat zelfvoorzienende
activiteiten in bijvoorbeeld het huidige Azië (inclusief China) en Afrika
geen economische activiteiten zijn. Hier staat impliciet dat huishoudelijke arbeid geen economische activiteit is.1
Hier staat impliciet dat alle niet-markteconomieën uit de geschiedenis
economische activiteit ontbeerden. Markteconomieën zijn historisch gezien
een zeer recent fenomeen (ook in het Engeland, Schotland en Frankrijk van
rond 1800 speelden markten relatief gezien nog een minieme rol, en in Nederland
al helemaal). De leden van de SP-fractie vragen de regering met nadruk om
dit a-historische en contemporain uiterst betwistbare standpunt te herroepen.De regering had dit betwistbare standpunt eenvoudig kunnen ontwijken door
de term «marktactiviteit» te kiezen. Deze leden vragen de regering
om de toezegging dat bij een volgende herziening van de Mededingingswet de
term «economische activiteit» vervangen wordt door «marktactiviteit».Gelukkig kan de regering thans volstaan met het uitdrukkelijk herroepen
van de genoemde passages uit de memorie van toelichting omdat de interpretatie
van het wetsvoorstel zelf de gewraakte omschrijving van «economische
activiteit» niet lijkt te vereisen. Immers, in positieve zin, is vooral
artikel 25i, lid 1, relevant: «Een bestuursorgaan dat economische activiteiten
verricht, brengt de afnemers van een product of dienst ten minste de integrale
kosten van dat product of die dienst in rekening.» Hier staat dat het
gaat om economische activiteiten die «afgenomen», d.w.z. verkocht,
worden.Opmerkelijk is overigens dat artikel 25h, lid 2, zich moet bedienen van «aanbieden
van goederen of diensten» in plaats van «economische activiteiten».Overheidsonderneming en overheidsbedrijfArtikel 25g poneert de categorie «onderneming» (overheidsonderneming)
als genus en «bedrijf» (overheidsbedrijf) als verbijzondering.
De leden van de SP-fractie hebben bezwaren tegen het gekunstelde specifieke
onderscheid tussen «overheidsondernemingen» en «overheidsbedrijven»
dat het wetsvoorstel introduceert. Dit sluit niet aan bij de Nederlandse verhoudingen
en het Nederlandse taalgebruik. Deze kwestie lijkt verband te houden met de
EU-Transparantierichtlijn:«Waar de definitie van de Transparantierichtlijn blijkens de rechtspraktijk
wordt geacht ook betrekking te hebben op overheidsondernemingen die deel uitmaken
van de overheidsorganisatie (uitspraak van het Hof van Justitie in de zaak
Commissie/Italië, C-118/85), is in dit wetsvoorstel onderscheiden tussen
overheidsondernemingen (ondernemingen binnen de overheidsorganisatie) en overheidsbedrijven
in de zin van ondernemingen buiten de overheidsorganisatie.» (memorie
van toelichting, blz. 32)Er is kennelijk de keuze gemaakt om «enterprise» te vertalen
met «onderneming». Deze vertaling verdient een klein filologisch
uitstapje – dit is nodig omdat deze de architectuur van het wetvoorstel
aangaat, mede in verband met het centraal stellen van «economische activiteit»
c.q. «marktactiviteit». In het algemeen is de genoemde vertaling
correct, ware het niet dat het Engels geen rechtstreeks equivalent heeft voor
de term «bedrijf» in brede zin. Wanneer thans in het Engels dus
de term «enterprise» gebruikt wordt, kan
ook «bedrijf» bedoeld zijn. Waar in het Nederlands en in de Nederlandse
verhoudingen «onderneming» primair verbonden wordt met «ondernemer»
en een op winst gerichte private instelling, is
de vertaling van «government enterprise» door «overheidsbedrijf» adequaat. Dit klemt temeer omdat in de
Nederlandse verhoudingen «publieke werken» en «publieke
bedrijven» vloeiend zijn (gemeentelijk waterbedrijf, gemeentelijk trambedrijf).
Het ligt dan in de lijn van de Nederlandse verhoudingen en het Nederlands
taalgebruik om instellingen binnen de overheidsorganisatie eventueel als «bedrijf»
te benoemen, doch «op de markt opererende ondernemingen» die om
de een of andere reden overheidseigendom zijn (zoals thans ABN-AMRO) –
maar die in andere omstandigheden bij wijze van spreken ook lid van het VNO
hadden kunnen zijn – als «overheidsonderneming». Het wetsvoorstel
kiest voor het omgekeerde. De leden van de SP-fractie verzoeken de regering
toe te zeggen om – mocht het wetsvoorstel worden aangenomen –
een en ander bij een toekomstige wijziging van de Mededingingswet te herzien,
dat wil zeggen om te keren.Algemeen belang: artikel 25h lid 5 en 6In de memorie van toelichting wordt regelmatig de term «publiek
belang» gebruikt. In het wetsvoorstel komt deze term niet voor, doch
wel de term «algemeen belang» (artikel 25h, lid 5 en 6). Is er
een begripsmatig verschil tussen beide termen? Zo ja, wat is het verschil?
Zo nee, heeft het dan toch niet de voorkeur om in de toekomst in wetteksten
en wetgerelateerde teksten, c.q. voorstellen daartoe, een eensluidende consistente
terminologie aan te houden?Relevante marktIn de memorie van toelichting bij artikel 25i (blz. 36) wordt gesproken
over «relevante markt». Is dit een mededingingsrechtelijk begrip
in de zin van de Mededingingswet? Zo ja, op grond waarvan? Zo nee, welke is
dan de «relevantie» van «relevante markt»?Nogmaals reikwijdte: leemte aanbesteding bij commerciële
activiteitenEr lijkt een leemte te zitten in het wetsvoorstel met betrekking tot (gedeeltelijk)
aanbestede en gegunde (dus uitbestede) marktactiviteiten van overheden. Het
is duidelijk dat aanbestedingen, binnen grenzen, onder aanbestedingsregelingen
vallen – daar gaat het niet om. Het is echter de vraag of marktactiviteiten
door overheden waarin een uitbestede activiteit vervat is, onder artikel 25i
lid 1 vallen. De wettekst sluit dit niet uit. Maar daardoor zouden aanbestedingsprocedures
wel eens heel gecompliceerd kunnen worden – én niet efficiënt.Laten we een eenvoudig geval nemen. Een gemeente heeft als overheidsdienst
een stadsdrukkerij die tevens op de markt opereert. Voor dit marktdeel valt
deze dus onder artikel 25i lid 1: doorberekening van integrale kosten. Maar
stel nu dat de machines en het onderhoud ervan via aanbesteding gehuurd zijn;
stel ook dat de partij aan wie dit gegund is, dit om de een of andere bedrijfseconomische
reden tegen marginale kosten of marginale kosten «plus» deed,
en dat dit mede de basis is van de prijszetting door de drukkerij op de markt.
Wat zijn dan integrale kosten in de zin van artikel 25i?Aandacht verdient ook het geval waarin het geheel van eenoverheids-marktactiviteit uitbesteed is.Deze kwesties kunnen nader geregeld worden bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur (artikel 25m). Anderzijds, omdat dit de architectonische samenhang
van belangrijke wetten betreft, lijkt deze kwestie toch deel van de formele
wet zelf te moeten zijn. Wat is de opvatting van de regering hierover?In dit verband is de stelling niet houdbaar – zoals die in de memorie
van toelichting en in de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede
Kamer herhaaldelijk geponeerd werd – dat het wetsvoorstel géén
betrekking heeft op aanbestedingen (zie m.n. 31 354, nr. 6, blz.
18).Resultaten van het wetsvoorstelDe memorie van toelichting stelt (paragraaf 2.1.5, blz. 13) dat de
resultaten van het wetsvoorstel «voor een belangrijk deel pas na verloop
van jaren zichtbaar [zullen] zijn». De leden
van de SP-fractie hebben hierover zes vragen:1. Betekent deze passage dat er pas na verloop van jaren resultaten zullen
zijn (eerder niet of nauwelijks) of dat ze pas na verloop van jaren substantieel
zullen zijn?2. Wat is de indicatie voor «verloop van jaren»?3. Wat is de reden van deze vertraging – zijn er andere redenen
dan die samenhangende met in inwerkingtredingstermijnen uit Artikel II?4. Hoe worden de resultaten gemeten? Dat wil zeggen zijn er kwantificeerbare
doelstellingen en hoe verhouden die zich tot de uitgangssituatie? Hoe wordt
met name «vermindering» van «ongelijke concurrentieverhoudingen»
gemeten? – dit is immers het oogmerk van het wetsvoorstel. (Minder klachten
is ook fijn, maar minder klachtenmelding kan andere oorzaken hebben, zoals
ontmoediging.)5. Welke kwantitatieve vermindering van de ongelijkheid wordt er in welk
tijdsbestek verwacht?6. In welke verhouding staat deze vermindering tot de toezichtkosten?Onevenredigheid van art 25h, lid 6Lid 6 van artikel 25h is, evenals lid 5, het resultaat van een amendement.
Het stelt:«De vaststelling of economische activiteiten of een bevoordeling
plaatsvinden respectievelijk plaatsvindt in het algemeen belang geschiedt
voor provincies, gemeenten en waterschappen door provinciale staten, de gemeenteraad
respectievelijk het algemeen bestuur en voor zelfstandige bestuursorganen
in de zin van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen door de minister die
het aangaat.»Opvallend hier is de onevenredigheid dat de vaststelling bij de lagere
overheden toebedeeld is aan de vertegenwoordigende organen doch bij de centrale
overheid niet. De indieners van het amendement zullen daar hen moverende redenen
voor hebben gehad. Bij de plenaire behandeling van het wetsvoorstel in de
Tweede Kamer had «dit» amendement stuk nr. 22; het werd later,
via nr. 31, gewijzigd in stuk nr. 32. Deze wijzigingen betroffen niet de voorgestelde
wettekst doch de toelichting erop. De minister gaf in de Tweede Kamer aan
dat ze bezwaar had tegen de toelichting maar dat ze de voorgestelde wetstekst
zag als «verduidelijking van wat het wetsvoorstel beoogt». «Ik
heb hier geen probleem mee», zo zei de minister. De vraag van de leden
van de SP-fractie aan de regering is dan waarom de minister niet reageerde
op de genoemde onevenredigheid van het amendement.Delegatie: beleidsbepalingArtikel 25g, lid 2, a-c, geeft aan wanneer een publiekrechtelijke rechtspersoon
in staat wordt geacht in een onderneming het beleid te bepalen. Vervolgens
stelt onderdeel d van dit lid dat andere gevallen van beleidsbepaling bepaald
kunnen worden bij algemene maatregel van bestuur. Om welke gevallen gaat het
eventueel – uitsluitend dan wel niet-uitsluitend? Kan de regering hier
voorbeelden van geven?Delegatie: werkingsduur van de wetDe leden van de SP-fractie hebben bezwaar tegen de constructie dat de
werkingsduur van een formele wet – in dit geval de continuering –
geregeld kan worden bij algemene maatregel van bestuur; dit bezwaar geldt
ook in het geval van een voorhangbepaling (Artikel IV). Deze constructie is
volgens deze leden in strijd met de motie Jurgens c.s. (21 109 D) die
door de Eerste Kamer met algemene stemmen werd aanvaard. Wat
is de reactie van de regering hierop? Zijn er wat betreft de genoemde constructie
precedenten sedert 22 mei 2007 (de datum waarop deze motie Jurgens werd
aanvaard), en zo ja welke?Inbreng van de fracties van SGP en ChristenUnieDe leden van de fracties van SGP en ChristenUnie verzoeken de regering om aan te geven of
het wetsvoorstel voldoende handvatten biedt om oneerlijke concurrentie door
de overheid te voorkomen.1. In het voorliggende voorstel worden Diensten van Algemeen Economisch
Belang (DEAB) nadrukkelijk uitgezonderd. Als sprake is van een DEAB is de
wet niet van toepassing. Artikel 25h lid 6 stelt dat overheden zelf bepalen
wanneer sprake is van een DEAB. Verwacht de regering dat deze vrijheid zal
leiden tot grote verschillen tussen gemeentes? Zo ja, wat zou dat voor de
praktijk betekenen? (deze leden denken bijvoorbeeld aan aanbestedingen waarbij
een als DEAB aangemerkte dienst toch onder kostprijs bij een aanpalende gemeente
kan worden aangeboden als die aanpalende gemeente diezelfde dienst niet heeft
gekwalificeerd als DEAB).2. Is de vaststelling door overheden ex artikel 25h lid 6 over een DEAB
vormvrij, of gaat het om een besluit, danwel algemeen verbindend voorschrift
in de zin van de Algemene Wet Bestuursrecht?3. Als het niet (per definitie) gaat om een bestuursrechtelijk besluit,
wat zijn dan de inspraak- en bezwaar- en beroepsmogelijkheden voor ondernemers?
Hierbij graag ook referte aan de positie van een ondernemer uit gemeente A
die de gemeentegrens overschrijdende zaken doet. Deze leden verkregen voorts
graag een uiteenzetting over de positie van de ondernemer uit gemeente A die,
ondanks dat in gemeente A een dienst niet is aangemerkt als DEAB, toch wordt
geconfronteerd met concurrentie en wel vanwege (ondernemingen van) gemeente
B die diezelfde dienst wel als DEAB heeft aangemerkt.4. De memorie van toelichting bij het voorliggende voorstel stelt op blz.
17 (paragraaf 2.3.3) dat de NMa een zelfstandige grondslag heeft om op
te treden tegen misbruik van een economische machtspositie. Is de regering
een geval bekend waarin de NMa van deze bevoegdheid gebruik heeft gemaakt?
Met andere woorden: heeft de NMa überhaupt ooit een prioriteringsonderzoek
gedaan naar als ondernemingen optredende overheden die misbruik maken van
hun positie? Zo ja, kan de regering daar meer informatie over verstrekken,
zo nee, waarom niet?5. Heeft de NMa aanvullende instructies nodig van de minister om ten aanzien
van haar nieuwe bevoegdheden voortvarend op te treden? Zo ja, welke?6. Zijn de afwegingen die de NMa maakt ten aanzien van prioriteiten, besluiten
over te gaan tot het instellen van onderzoek, etc. onder parlementaire controle
te brengen door bijvoorbeeld het opstellen van beleidsregels door de minister?7. Een aantal sectoren is nadrukkelijk uitgezonderd van de wet. Is de
regering voornemens deze sectoren op termijn ook onder de werking van de wet
te brengen of blijven deze sectoren in principe altijd uitgezonderd? 8. Onderwijs is een van de sectoren die worden uitgezonderd. Refereert «onderwijs»
aan kerntaken van onderwijs of gaat het ook om bijvoorbeeld sportfaciliteiten
van universiteiten, mensa, etc.?9. Kan de regering ook aangeven dat het wetsontwerp een betere rechtsbescherming
biedt voor ondernemers dan nu het geval is?De leden van de commissie zien de beantwoording van voorgaande vragen
met belangstelling tegemoet.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,Kneppers-HeynertDe griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,Warmolt de BoerXNoot1Samenstelling:Schuurman (CU), Van den Berg (SGP), Meindertsma (PvdA), Broekers-Knol
(VVD), Terpstra (CDA), Kneppers-Heynert (VVD) (voorzitter), Kox (SP), Essers
(CDA), Noten (PvdA), Sylvester (PvdA), Schouw (D66), Van Driel (PvdA), Doek
(CDA), Franken (CDA), Böhler (GL), Willems (CDA), Reuten (SP) (vice-voorzitter),
Hofstra (VVD), Asscher (VVD), Laurier (GL), Koffeman (PvdD), Elzinga (SP),
Vliegenthart (SP), Kuiper (CU) en Yildirim (Fractie-Yildirim).XNoot1Wel is in artikel 25a, lid c, 3o, sprake van het uitoefenen van activiteiten «onder
in wezen gelijkwaardige voorwaarden». Overigens hanteert de huidige
Mededingingswet de term «concurrentie» niet, doch wel twee maal
de term «concurrentiegedrag» (artikel 37-3 en 41-2) en drie maal
de term «concurrenten» of «concurrerende onderneming»
(artikel 1-i, 7-2 en 25-a).XNoot1En vervolgens «gelijke concurrentieverhoudingen». Het nadeel
van «gelijke concurrentieverhoudingen» is dat dit zweemt naar
de analytische en niet-realistische «perfecte concurrentie» (VVM)
met o.a. uitsluitend aanbieders van gelijke omvang (tenzij dit expliciet de
bedoeling zou zijn). «Gelijke concurrentievoorwaarden» ziet meer
op de condities (waarbinnen dan bijvoorbeeld marktaandeelverschillen mogelijk
zijn) en lijkt bij uitstek geschikt voor marktregulering door de overheid.
De uit het Engels overgewaaide metafoor «gelijk speelveld» is
een keer aardig maar is onvoldoende scherp, en roept te veel vragen op. Hegel,
meester in de taxonomie, merkte al op dat je (levende) metaforen beter kunt
vermijden in precies taalgebruik.XNoot2In de 27 bladzijden van de nota gebruikte de minister slechts één
maal de term «gelijke concurrentieverhoudingen» (31 354,
nr. 6).XNoot3De Raad gebruikt slechts één maal de term «gelijke
concurrentieverhoudingen» doch veelvuldig «oneerlijke concurrentie».XNoot1De passages op blz. 4, 6 en 15 van de nota naar aanleiding van het verslag
van de Tweede Kamer (31 354 nr. 6) zijn bekend. Het is onduidelijk (om
het voorzichtig te zeggen) waarom bijvoorbeeld steeds weer het bedrag van € 25
mld. (uit 2000) werd genoemd omdat privaatrechtelijke bedrijven in de zin
van artikel 25g immers niet onder het beslag van het wetsvoorstel vallen;
dus is hun omzet irrelevant. (De toelevering aan deze bedrijven in de zin
van artikel 25j is wel relevant.) Voor alle duidelijkheid, het heeft dus geen
zin om de irrelevante cijfers opnieuw te verstrekken.XNoot1Een geheel andere kwestie is dat een en ander in de gebruikelijke metingen
van het BBP niet tot uitdrukking komt. Om die reden hebben veel economen ook
kritiek op die meting. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20082009-31354-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl