Terrorismebestrijding; Brief minister met Tussenrapportage Weerbaarheid en Integratiebeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29754, nr. 74

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-07-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29754 nr. 74

04-07-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamTussenrapportage Weerbaarheid en Integratiebeleid  
Juli 2006Voortgang van het programma weerbaarheid en integratiebeleidVergroting van de kennisGedeeld burgerschap binnen een democratische rechtsordeDebattenreeksenGedeelde identiteitEen lokale aanpak ter versterking van de weerbaarheid
en sociale bindingVerschijnselen van rechts-radicalismeBetrekken van de jeugd en de oudersEmancipatie van vrouwen en meisjesSamenwerking met de moslimgemeenschappenBetrekken van de autochtone gemeenschapConclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29754Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 754Terrorismebestrijdingnr. 74BRIEF VAN DE MINISTER VOOR VREEMDELINGENZAKEN EN INTEGRATIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 juli 2006Bijgaand treft u, conform mijn eerder gedane toezegging aan uw kamer,
de Tussenrapportage Weerbaarheid en Integratiebeleid.De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie,M. C. F. VerdonkTussenrapportage Weerbaarheid en Integratiebeleid  
Juli 2006Ruim een jaar geleden is met de Tweede Kamer gesproken over de nota «Weerbaarheid
en Integratiebeleid» (TK, 2004–2005, 29 754, nr. 27).
Tijdens deze overleggen over deze nota vorig jaar is onder meer gesproken
over het feit dat radicalisering een uiterst weerbarstige materie is, waar
geen kant en klare recepten tegen zijn en waar een langere termijn aanpak
voor noodzakelijk is. Al doende moeten de nationale en lokale overheden, in
samenwerking met hun partners, erachter zien te komen wat werkt en wat niet.
Om deze reden is gekozen voor een experimentele aanpak door middel van een
breed en gevarieerd pakket van acties op relatief kleine schaal met bijsturing
onderweg. Op verzoek van de Kamer heeft de minister een tussentijds voortgangsverslag
van de activiteiten toegezegd.In deze rapportage wordt tegemoet gekomen aan deze wens. De rapportage
is als volgt opgebouwd. Eerst worden de doelstellingen en de afbakening van
het integratiebeleid ter preventie van radicalisering kort gememoreerd. Dan
volgt een overzicht van de uitgevoerde activiteiten. Tenslotte wordt bezien
wat de opbrengst is van deze activiteiten en hoe het programma, in het licht
van recente ontwikkelingen, het best kan worden voortgezet.Voortgang van het programma weerbaarheid en integratiebeleidOm radicaliseringsprocessen vroegtijdig te signalen en te keren, is het
nodig dat bestuurders, professionals en burgers radicalisering zien als een
gezamenlijk probleem dat alleen met vereende krachten kan worden aangepakt.
Het kabinet draagt bij aan een brede frontvorming tegen radicalisering op
drie niveau’s (Nota Radicalisme en Radicalisering, TK 2004–2005,
29 754, nr. 26): vergroten van de binding van individuen en gemeenschappen
aan de samenleving en aan de democratische rechtstaat, het bevorderen van
de weerbaarheid (empowerment) en – specifiek gericht op de radicalen,
de radicaliseerders en hun ondersteuners – het actief ingrijpen in en
verstoren van radicaliseringsprocessen. In het kader van het integratiebeleid
gaat het om de eerste twee onderdelen. Meer in het bijzonder gaat het om:1. Het algemeen beleid ter bevordering van gedeeld burgerschap, ter versterking
van de maatschappelijke binding en ter voorkoming van uitval en ontsporing
van de jeugd. Zie hier ook de brief van de minister van Justitie van 24 januari
2006 over de ernstige overlast en criminaliteit in steden (van Marokkaanse
jongeren) en de kabinetsnota over de aanpak van problematiek van de Marokkaanse
jeugd, die inmiddels aan de Kamer is aangeboden.2. Aspecten van het integratiebeleid, zoals de initiatieven op het terrein
van inburgering en anti-discriminatie. Denk bijvoorbeeld aan het opnemen van
vragen over het Nederlandse maatschappelijke en politieke systeem in de examens
voor inburgering in het buitenland. Zie voor een overzicht van de maatregelen
op het terrein van anti-discriminatie de brief van de minister BVK, BZK en
V&I (15-11-05, 2005–283385 en de Handelingen 2004–2005, nr. 48,
TK, 3039–3123).3. Het specifieke programma van de minister voor Vreemdelingenzaken en
Integratie, in samenwerking met maatschappelijke (zelf)organisaties, ter versterking
van de weerbaarheid tegen radicalisering onder met name de moslimgemeenschap.Deze voortgangsrapportage betreft het laatste punt. Het programma zet
in op versterking van de weerbaarheid tegen radicaliseringsinvloeden door:• het bewustzijn van vooral jongeren
vergroten van de waarde van het leven binnen de Nederlandse democratische
rechtsstaat. Ze inzicht geven in de gevaren van radicaliseringstendensen en
ze mogelijke alternatieven aanreiken.• Het versterken van de binding van jongeren
die vatbaar zijn voor radicalisering aan de Nederlandse samenleving.• Het versterken van de kennis en expertise
van bestuurders, professionals en sleutelfiguren binnen de moslimgemeenschappen
om verschijnselen van radicalisering vroegtijdig te herkennen en er adequaat
mee om te gaan.Bij de opzet en de uitvoering van dit programma worden zoveel mogelijk
partners uit het Rijk, lokaal bestuur, maatschappelijk middenveld en natuurlijk
de minderheden betrokken. Belangrijk hierbij is om deze partners te stimuleren
en ondersteunen bij het ontwikkelen van initiatieven en om de afstemming en
samenwerking tussen de verschillende betrokkenen te bevorderen. Daarnaast
worden de ogen opengehouden voor mogelijkheden voor internationale uitwisseling
van contacten, kennis en ervaring.In de nota Weerbaarheid en Integratiebeleid zijn
de projecten ter vergroting van de weerbaarheid tegen radicalisering onder
de volgende noemers zijn gerubriceerd:• Gedeeld burgerschap binnen een democratische rechtsorde• Een lokale aanpak ter versterking van de weerbaarheid en sociale
binding• Verschijnselen van rechts-radicalisme• Betrekken van de jeugd en de ouders• Emancipatie van vrouwen en meisjes• Samenwerking met de moslimgemeenschappen• Betrekken van de autochtone gemeenschapHieronder wordt in hoofdlijnen verslag uitgebracht van de activiteiten.
Eerst wordt aandacht besteed aan de initiatieven die zijn genomen om de kennis
op dit terrein uit te breiden.Vergroting van de kennisKennis is het begin van alle begrip. Zoals eerder is gesteld, is er nog
weinig empirische kennis over het verschijnsel radicalisering in Nederland.
Naast het rapport van het IMES, is een aantal andere studies uitgevoerd die
de kennis op dit terrein vergroten. Binnenkort verschijnt het handboek Hedendaagse varianten in de islam.Dit boek bestaat uit
authentieke teksten van theologen cq. ideologen vertaald uit het Arabisch
naar het Nederlands. Doel is om inzicht te verschaffen in de politieke islam
en andere islamitische stromingen. Het handboek zal worden aangewend bij voorlichtings-
en trainingsactiviteiten. Vermeldenswaard is ook het speciale nummer van het
tijdschrift Eutopia met bijdragen van een internationaal symposium Moslim in Europa dat FORUM eind vorig jaar organiseerde
in de Balie. De bijdragen gaan over het functioneren van moslims in de Europese civil society. De special is verspreid onder de studenten
van de verschillende islamopleidingen in Nederland. Tot slot heeft FORUM in
samenwerking met het Kenniscentrum Maatschappij en Religie het basiscuriculum
voor een Leergang Islam en Moderniteitontwikkeld.
De leergang diept een aantal thema’s rond islam en democratische rechtsstaat
uit. Het is aangeboden aan alle moslimorganisaties die het kunnen gebruiken
als basis voor de ontwikkeling van activiteiten rondom de bijscholing van
imams, moskeebestuurders en ander islamitisch kader.Het verzamelen van kennis is één stap, maar het is ook van
belang dat de kennis gedeeld wordt met professionals op centraal en lokaal
niveau. Om dit te bereiken zijn diverse congressen, werkconferenties, expertmeetings
en masterclasses georganiseerd voor lokale bestuurders, ambtenaren van gemeenten
en regionale steunfuncties, professionals en sleutelfiguren in het maatschappelijk
middenveld.Gedeeld burgerschap binnen een democratische rechtsordeGedeeld burgerschap heeft te maken met het kunnen en willen deelnemen
aan de gelijke rechten en plichten die burgers in de Nederlandse democratische
rechtsstaat hebben. Het heeft te maken met een manier van omgaan met elkaar
die past binnen de kaders van deze democratische rechtsstaat. Belangrijke
waarden waarop deze democratische rechtsstaat is gestoeld zijn: persoonlijke
vrijheid, grondrechten waaronder de gelijkwaardigheid van personen en het
belang van pluriformiteit. En het heeft te maken met het besef onderdeel uit
te maken van één samenleving met een bepaalde historische identiteit
en een gedeelde toekomst. Bij het ontwikkelen van een burgerschapsbesef en
het oefenen met actief burgerschap speelt het onderwijs een centrale rol.
Begin dit jaar is een wetsvoorstel aangenomen door de Kamer die het onderwijs
verplicht actief burgerschap en sociale integratie te bevorderen. (8.3 WPO,
11.3 WEC en 17 WVO). De Inspectie van het Onderwijs krijgt een toezichthoudende
rol en er is een toezichtkader in de maak.Ook binnen de programma’s van de minister voor V&I zijn verschillende
projecten er op gericht dit besef van gedeeld burgerschap onder met name moslimjongeren
te versterken.DebattenreeksenVerschillende organisaties hebben het initiatief genomen om reeksen van
debatten te organiseren met jongeren – moslims en niet-moslims –
over het thema radicalisering en de mogelijkheden om daar tegenwicht aan te
bieden (het Samenwerkingsverband van Marokkanen in Nederland, SMN), Milli
Görüs Noord-Nederland (MG-NN) en Vluchtelingenorganisaties Nederland
(VON) en de Vereniging van Imams (ViN). De debatreeks over «religie
en levensbeschouwing» is komen te vervallen, omdat het projectplan niet
voldeed aan de kwaliteitseisen.In totaal waren er 20 bijeenkomsten met ieder 50 tot 250, meest (relatief
hoog opgeleide) (moslim)jongeren van verschillende etnische achtergronden,
mannen en vrouwen. Een zeer actieve groep wordt gevormd door de jongeren van
de vluchtelingenorganisaties Nederland. Zij hebben een reeks van landelijke
en regionale bijeenkomsten georganiseerd, trainingsmateriaal ontwikkeld en
een eigen website gebouwd. Als geen ander weten zij door hun eigen ervaringen
of door die van hun ouders de waarde van een vrij leven in een democratisch
land. De VON heeft zich voorgenomen deze ervaringen breed te gaan verspreiden
zodat ook andere groepen daar baat bij kunnen hebben.Succesfactoren (waar organisaties ook van elkaar in kunnen leren) waren:
jongeren- cq. studentenverenigingen zélf de bijeenkomsten te laten
organiseren (in zichzelf een oefening in actief burgerschap!), zorgen voor
een concreet gevolg (ideeënwedstrijden, contacten met gemeenten), autochtonen
betrekken door van meet af aan contact te leggen met gemeenten en autochtone
(jongeren)organisaties, betrekken van algemene maatschappelijke instellingen
(politie, scholen, werkgevers) en jongeren concrete vervolgactiviteiten met
hen te laten ontwikkelenEen greep uit de oplossingen die werden aangedragen: kennis over islam
verspreiden, moskeeën en andere instellingen (school, werk, sport) betrekken,
netwerken vormen, opvoedingsondersteuning, constructievere rol van de media
enz. Deze voorstellen bevestigen de koers van het beleid. Daarnaast is er
de vraag welke lessen er (van elkaar) geleerd kunnen worden. Aandachtspunten
waren: het betrekken van autochtone jongeren, het zorgen voor een vervolg
in samenwerking met gemeenten en maatschappelijke instellingen en zoeken naar
vormen voor verdieping van de thema’s en verbreding naar andere, moeilijker
bereikbare jongeren (en eventueel hun ouders). Op deze punten zal het komende
anderhalf jaar worden ingezet.Gedeelde identiteitEen goede ingang om jongeren te betrekken bij de relatie tussen burgerschap,
vrijheid, gelijke rechten en kansen, en vrijwaring van discriminatie is de viering van 5 mei. Etnische minderheden, vooral de
jongeren onder hen, zijn in mindere mate bekend met de tradities van 5 mei.
Dit voorjaar is het project «viering 5 mei – dag van de vrijheid»,
dat voortkwam uit het Breed Initiatief Maatschappelijke Binding, uitgevoerd.
Dit project was erop gericht deze betrokkenheid te vergroten en burgers te
informeren over de rol van etnische minderheden tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Allochtone en autochtone VMBO-jongeren hebben discussies gevoerd over vrijheid.
Dit is vastgelegd op DVD en verspreid onder VMBO scholen door het land. Verder
zijn er lessen verzorgd rondom het thema vrijheid en is een activiteitenladder
uitgebracht voor 100 minderhedenorganisaties. Volgend jaar wordt dit project
in samenwerking met gemeenten en het Comité 4/5 Mei uitgebreid.Hoe belangrijk het is om aandacht te besteden aan de identiteitsontwikkeling
van met name moslimjongeren, blijkt ook uit het IMES-onderzoek Strijders van eigen bodem. Radicalisering van moslimjongeren is een
relatief nieuw verschijnsel in Nederland, waar nog weinig empirische kennis
over bestaat. De Kamer heeft in navolging van de motie Azough c.s. (28 006,
nr. 15) gevraagd om een wetenschappelijke studie naar de positie van
moslims in Nederland in het algemeen (hiertoe is in opdracht van de minister
het onderzoek Moslim in Nederland van het SCP in 2004 uitgebracht) en naar
radicalisering onder moslims in het bijzonder. Met het recentelijk verschenen
rapport Strijders van eigen bodem: radicale en democratische
moslims in Nederland (2006), is tegemoet gekomen aan dit verzoek.
In de reactie van het kabinet op het rapport van de WRR «Dynamiek in
islamitisch activisme», zal nader worden ingegaan op het onderzoek van
het IMES.Dit onderzoek, uitgevoerd door het Instituut voor Migratie en Etnische
Studies (IMES), gaat over de vraag waarom een klein deel van deze jongeren
het radicale pad kiest en niet, zoals veel andere moslimjongeren, op een democratische
manier hun belangen en frustraties aan de orde stelt. Het betreft hier nadrukkelijk
niet een onderzoek naar de omvang van het verschijnsel van radicalisering
in Nederland. Het gaat juist om een kwalitatieve studie naar de achtergrondfactoren
en dynamieken van politieke socialisatieprocessen onder Marokkaanse moslimjongeren.
Als zodanig ondersteunt het de nationale en lokale beleidsontwikkeling. Ook
in deze voortgangsrapportage wordt het onderzoek aangewend om aspecten van
het beleid te accentueren en onderbouwen.Het onderzoek levert interessante informatie op. Het laat zien dat politieke
oriëntaties van moslimjongeren worden gevormd door een combinatie van
factoren op samenlevings-, groeps- en individueel niveau. Hoe dit precies
in het werk gaat, wordt onderzocht aan de hand van interviews met
democratische en radicale jongeren. Radicalisering heeft een voedingsbodem
in behoefte aan zingeving, sociale binding en politieke rechtvaardigheid.
Jongeren die het pad van salafisme of jihadisme kiezen, zijn op een zoektocht.
Ze zijn op zoek naar spirituele verdieping en zingeving, naar emotionele geborgenheid
en sociale erkenning of naar wraak en gerechtigdheid. Ze vinden inspiratie
en houvast in de regels van de islam zoals ze die zelf of aan de hand van
geleerden uitleggen, trots in het gevoel tot een uitverkoren groep te behoren
met een gerechtvaardigd doel en geborgenheid in de warmte van een groep van
gelijkgestemden waarin ze zich welkom voelen.Discriminatie en buitensluiting spelen hierbij een rol, maar zijn niet
doorslaggevend. Er zijn immers ook jongeren die aangeven te lijden onder gevoelens
van buitensluiting, maar die kiezen voor een democratische weg om deze problematiek
aan de orde te stellen. Jongeren zijn meer vatbaar voor radicalisering wanneer
zij weinig vertrouwen hebben in de politieke instellingen en het democratische
systeem en wanneer zij menen dat politici, gezagsdragers en de media negatief
tegenover de islam staan.Het onderzoek van het IMES laat overigens een ander interessant aspect
zien: juist omdat Marokkaanse jongeren zo graag mee willen doen aan de Nederlandse
samenleving, zijn ze des te meer gefrustreerd als het ze niet lukt om erbij
te horen. Dit wordt aangeduid als de integratieparadox. Een belangrijke bevinding
is dat de ondervraagde jongeren goed op de hoogte zijn van de verschillende
mogelijkheden om hun politieke betrokkenheid vorm te geven. Ze spreken er
in de regel veel met anderen over en maken bewuste keuzes voor bepaalde democratische
danwel radicale richtingen. Dit geeft aan dat er sprake is van een zekere
mate van rationaliteit, en daarmee ook van de mogelijkheid tot het beïnvloeden
van het proces, bijvoorbeeld door argumenten en alternatieven aan te reiken.De bevindingen van het onderzoek ondersteunen de lijn van het kabinetsbeleid
ter versterking van de weerbaarheid, ondermeer door bestrijding van discriminatie
en vergroting van de binding van jongeren aan de samenleving. Met minderhedenorganisaties
en sleutelfiguren uit de moslimgemeenschap, maar ook met gemeenten, zal de
komende periode bezien worden of het onderzoek aanleiding geeft om de projecten
op bepaalde punten aan te scherpen of bij te stellen. Hierbij kan gedacht
worden aan meer aandacht voor radicalisering via internetondersteuning van
de democratische voorhoede, bevorderen van (politieke) participatie en stimulering
van een meer pluralistisch aanbod van teksten en voorbeelden over het leven
als moslim binnen een westerse democratie. Deze onderwerpen komen terug in
de beschreven projecten.Meer dan bij andere jongeren leidt bij moslimjongeren het verschil tussen
de waarden die sommige van deze jongeren van huis uit meekrijgen en de waarden
die gelden op school en straat tot verwarring en spanningen. Het aanreiken
van constructieve alternatieven, het oefenen in kritische zelfreflectie en
goede begeleiding daarbij zijn belangrijk om de zoektocht van de jongeren
in goede banen te leiden. Deze elementen vormen de basis van de campagne «Identiteit in Beeld» van FORUM die eind 2005
is gestart. Deze campagne daagt jongeren van allerlei achtergronden uit om
met behulp van moderne technologieën hun identiteit op een verbeeldende
manier in te vullen en met andere jongeren in dialoog te gaan. Doel is om
de betrokkenheid van jongeren bij de Nederlandse identiteit te bevorderen
en wederzijds respect en begrip tussen jongeren te bevorderen.De campagne wordt verspreid via het tijdschrift Generation
Now! en via een speciale website waar opdrachten en prijzen te behalen
zijn (www.zelfbeelden.nl). Maar jongeren worden ook actief benaderd:
tot de zomervakantie trekt een «roadshow» langs scholen en festivals
die portretten maakt van jongeren (www.kiezenvoorjeleven.nl) en er is een
creatief onderwijsprogramma ontwikkeld om met middelbare scholieren aan de
slag te gaan rond de thema’s identiteit en imago. Bij deze activiteiten
wordt gebruikt gemaakt van een publicatie over identiteit die professionals
handreikingen biedt om educatieve en vormingsactiviteiten met jongeren te
ondernemen (Elkaar leren kennen = Leren van Elkaar
en de Engelse versie ervan, Knowing me – knowing
you)Naast de hierboven beschreven activiteiten die het burgerschapsbesef en –
betrokkenheid van jongeren rechtstreeks stimuleren, is het voor het versterken
van de weerbaarheid tegen radicaliseringsinvloeden ook van belang meer specifieke
activiteit te richten op de moslimgemeenschappen. Hier speelt de Stichting Islam en Burgerschap (I&B) een centrale rol. Deze
organisatie krijgt dit jaar op verzoek van de Kamer een subsidie van de minister
voor Vreemdelingenzaken en Integratiebeleid. I&B zet zich in om bewustwording
van diverse aspecten van burgerschap onder moslims te bevorderen en het publieke
debat tussen moslims en niet-moslims hierover te stimuleren. Tevens draagt
I&B bij tot een verbetering van de samenwerking tussen moslimorganisaties,
maatschappelijke, religieuze en levensbeschouwelijke instellingen en de overheid.
Voorbeelden van activiteiten die momenteel worden opgezet, zijn: ondersteuning
aan islamitische organisaties om de integratie van moslims te versterken;
conferentie «Moslims in Nederland»; actueel overzicht activiteiten
op het terrein van de Islam (conferenties, projecten, onderzoeken ed); Instelling
van een bijzondere leerstoel «Islam en Burgerschap» in samenwerking
met de Katholieke Theologische Universiteit te Utrecht (KTU).Een lokale aanpak ter versterking van de weerbaarheid
en sociale bindingIn de nota «Weerbaarheid en Integratiebeleid» wordt aangegeven
dat versterking van de weerbaarheid primair op lokaal niveau zal moeten plaatsvinden.
Aan deze lokale aanpak geven met name het ministerie van Binnenlandse Zaken
en de directie Coördinatie Integratiebeleid Minderheden van Justitie
in samenwerking met de betreffende gemeenten nader gestalte (zie de nota «Lokale
en Justitiële aanpak van radicalisering» TK, 2005–2006, 29 754,
nr. 30. In het onderstaande wordt verslag uitgebracht van die activiteiten
t.a.v. de lokale (preventieve) aanpak van radicalisering waaraan ook vanuit
het integratiebeleid is samengewerkt.Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de vormgeving van de samenwerking
tussen verschillende onderdelen van het Rijk en gemeenten. Er zijn bijeenkomsten
geweest over de dwarsverbanden in de diverse aanpakken en over de mogelijkheden
voor ondersteuning vanuit het Rijk. Met professionals uit de eerste-lijn is
gesproken over hún rol bij het voorkomen, signaleren en tegengaan van
radicalisering. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV)
wordt door de minister van BZK ondersteund om bijeenkomsten te organiseren
en kennis/best practices te verzamelen (www.hetccv.nl). In december 2005 was
er een bijeenkomst met veiligheids- én integratiemedewerkers waar ook
de minderhedenorganisaties en andere partners van het programma weerbaarheid
hun projecten presenteerden. In januari 2006 is specifiek overlegd met de
integratiemedewerkers van ca 30 gemeenten over de rol die het lokale integratiebeleid
kan spelen bij de preventie van radicalisering. Op 29 juni heeft een
bijeenkomst plaatsgevonden waar de onderzoekers van het IMES hun bevindingen
met gemeenten hebben besproken.Zoals gezegd ondernemen ook de partners aan het programma weerbaarheid
en integratiebeleid activiteiten op het lokale niveau. In juni 2006 brengt
FORUM een publicatie uit, Lokale varianten in het islambeleid, waarin de ontwikkelingen op lokaal niveau worden geïnventariseerd
en aanbevelingen worden gedaan met betrekking tot het vormgeven van contacten
tussen moslimgemeenschappen en lokale besturen. In de komende periode worden
werkconferenties belegd met lokale bestuurders en ambtenaren samen met leden
van moslimkaders en professionals werkzaam binnen maatschappelijke organisaties.
Daarnaast is er ook aandacht voor de deskundigheidsbevordering van specifieke doelgroepen en instellingen. In het afgelopen jaar
heeft FORUM expertmeetings georganiseerd met wetenschappers, beleidsmakers
van afzonderlijke gemeenten, politiekorpsen, professionals uit onderwijs en
welzijn en medewerkers van de justitiële jeugdketen.Met specifieke vragen kunnen gemeenten en instellingen terecht bij het
vorig jaar opgerichte Servicecentrum Integratie
van FORUM. Daar komen elke week vragen binnen van media, onderwijs, hulpverlening,
politie, gemeenten, moskeeorganisaties en overigen. Veel kan telefonisch afgehandeld
worden maar soms is bezoek ter plaatse nodig om tot een goede advisering te
komen. Zo zijn bij een aantal religieuze organisaties op hun verzoek interventies
gepleegd om de relatie met het lokale bestuur te herstellen. Deze manier van
werken is arbeidsintensief en vraagt om een bijzondere aanpak waarbij persoonlijk
vertrouwen een voorwaarde is voor succes. Het komende jaar wordt dit onderdeel
zeker voortgezet.Ditzelfde geldt voor de Netwerken Veiligheid en Sociale
Cohesie die het afgelopen jaar zijn gevormd. Om de bijdrage van allochtone
gemeenschappen aan de lokale maatschappelijke binding te vergroten, wordt
een landelijk netwerk met lokale vertakkingen opgezet. Deze lokale netwerken
bestaan uit sleutelfiguren uit de gemeenschappen die opereren in samenwerking
met maar autonoom van het lokale bestuur of maatschappelijk instellingen.
Hun taak is om situaties te signaleren en bespreken die bedreigend zijn voor
de sociale cohesie (discriminatie, uitsluiting, marginalisering en interetnische
spanningen). Vervolgens kunnen ze de kwesties aan de kaak stellen binnen de
gemeenschap en/of de relevante instellingen. Het eerste jaar heeft in het
teken gestaan van intensieve voorbereiding en contact met gemeenten en gemeenschappen.
In zes gemeenten zijn contacten gelegd met sleutelfiguren en worden verbindingen
gelegd met de lokale overheid. In de komende maanden zullen coördinatoren
en leden verder worden getraind. Er is ook een DVD geproduceerd die wordt
aangewend bij de benadering van nieuwe gemeenten.Tenslotte is er ter versterking van de lokale overheid een handreiking
ontwikkeld die ingaat op de lokale aanpak van radicalisering. Over deze handreiking
is tevens een conferentie georganiseerd voor gemeenten.Verschijnselen van rechts-radicalismeIn het AIVD-rapport «Lonsdale-jongeren» in Nederland (2005)
wordt geconcludeerd dat van een reële rechts-extremistische dreiging
vanuit de gabbercultuur vooralsnog geen sprake is. Slechts een kleine harde
kern binnen de gabbercultuur hangt daadwerkelijk rechts-extremistische denkbeelden
aan en wil doelbewust provoceren. Deze conclusie betekent niet dat het kabinet
nu achterover kan leunen in de stoel. Te vaak is de afgelopen jaren gebleken
dat interetnische spanningen in dorpen oplaaien. Bovendien zijn er tekenen
dat een intolerante houding ten aanzien van minderheden, en moslims in het
bijzonder, zich nog onder te veel mensen in Nederland voordoet (zie ook de
recente monitor Rassendiscriminatie).Daarom heb ik met mijn collega-bewindspersonen Remkes en Ross een conferentie
georganiseerd voor gemeenten die in het verleden te maken hebben gehad met
interetnische spanningen en confrontaties. Doel van de conferentie was deskundigheidsbevordering,
uitwisseling van kennis en ervaring en vergroting van het besef van het belang
van een lokale aanpak. Helaas viel de belangstelling onder gemeente voor de
conferentie bijzonder tegen, waaruit de vraag rijst welke prioriteit het lokale
bestuur aan deze problematiek wenst te geven.Andere invalshoeken die ik kies om rechts-radicalisme tegen te gaan zijn
het blijven inzetten op het binden aan de samenleving (breed maatschappelijk
initiatief binding, integratiecampagne) en het blijven benadrukken dat discriminatie
op welke grond dan ook niet door te beugel kan. Verder heeft FORUM een evaluatie
uitgevoerd van de Moskeebrand in Helden op 13 november 2004. Dit rapport
gaat niet alleen in op de operationele aanpak van de brand, maar heeft ook
nadrukkelijk oog voor de maatschappelijke effecten van het incident en de
wijze waarop de gemeente daarop heeft geanticipeerd. Het afsluitende hoofdstuk
van de publicatie «Moskeebrand in Helden: Evaluatie van de aanpak en
lessen voor de toekomst» geeft tevens tips en handreikingen voor andere
gemeenten. Tot slot heb ik vier interventieteams geïnstalleerd. Naast
het team «Interetnische spanningen» zijn er teams die gemeenten
adviseren over onderwerpen op het gebied van respectievelijk Veiligheid en
Jeugd, Relationele Druk en Geweld en Toegankelijkheid. Deze teams worden ondersteund
door FORUM.Ik blijf benadrukken dat wat er in plaatsen als Venray en Uden is gebeurd,
volstrekt ontoelaatbaar is. Vechtpartijen, brandstichtingen zoals deze hebben
plaatsgevonden, getuigen van een intolerante opstelling ten opzichte van elkaar
die niet past binnen onze democratie en die vooral gevaarlijk wordt wanneer
het zich ontlaadt in interetnisch geweld. Zo ontstaat een geweldssignaal van
actie en reactie. Sleutelwoord blijft hier het stimuleren van de dialoog en
wederzijds respect. Ook hiervoor is betrokkenheid en samenwerking van alle
partijen – jeugdgroeperingen, ouders, gemeenten, jeugdwerk, onderwijs
en politie cruciaal. Waar nodig blijf ik me inzetten om dit te ondersteunen
en te stimuleren.Betrekken van de jeugd en de oudersRadicalisering is een proces dat zich vooral afspeelt onder de jeugd in
Nederland. Er zijn tekenen dat de leeftijd waarop jongeren vatbaar zijn steeds
lager wordt: 12-jarigen stropen de extremistische sites op het internet al
af en ontwikkelen sterk anti-westers denkbeelden (AIVD jaarverslag 2005).Het IMES rapport legt ook het verband tussen radicalisering en het (op
zich normale) proces van het zoeken naar een eigen identiteit dat zich in
de leeftijdsgroep van 12 tot 24 jarigen afspeelt. Vooral de late adolescentie
wordt aangewezen als een belangrijke periode in de politieke socialisatie
van mensen (the impressionable years). In de interviews
gehouden met Marokkaanse jongeren wordt duidelijk hoe zij worstelen met hun
identiteit. Naast de algemene twijfels waar jongeren in die leeftijd mee worstelen,
is voor deze jongeren ook de vraag of men nu Nederlander is of Marokkaan en
misschien wel een Nederlandse Marokkaan of een Marokkaanse Nederlander. Maar
ook de religieuze identiteit is een centraal vraagstuk voor alle Marokkanen –
anders dan veel andere Nederlandse jongeren zijn zij erfgenaam van een islamitische
traditie die op een eigen manier wordt beleefd.Het rapport beschrijft een aantal processen die een rol spelen bij de
ontwikkeling van de politieke en etnisch-religieuze identiteit bij jonge Marokkanen.
Het gaat hierbij om individualisering, de ontwikkeling van een hybride identiteit,
de ervaring van een generatiekloof, een gebrek aan erkenning, versterking
van de moslimidentiteit en de eigen invulling van de islam in de Nederlands
context. Jongeren maken steeds meer individuele keuzes (over muziek, relaties
tussen seksen of betrekkingen met hun ouders) en brouwen daar hun eigen hybride
identiteit van (moslim, Marokkaan, Berbers, Nederlander)1. Deze processen vergroten de kloof tussen de moderniserende kinderen
en hun traditionele ouders. De kloof wordt des te schrijnender beleefd naarmate
de jongeren meer gericht zijn op integratie in de Nederlandse samenleving –
wat bij Marokkaanse jongeren, in vergelijking met bijvoorbeeld Turkse, relatief
vaak het geval is (de integratieparadox). Jongeren
nemen aspecten van de dominante cultuur over, terwijl hun ouders zich soms
afhoudend opstellen en angstig zijn dat de kinderen hun Marokkaanse wortels
en de islam zullen vergeten. De spanningen worden verergerd indien sprake
is van een moeizame positie die de vaders in de gezinnen innemen (werkloos,
verliezen van autoriteit), waarbij verstarring en verharding in de opvoeding
kan optreden. Daarbij komt het religieuze conflict dat ontstaat wanneer de
jongeren onderscheid gaan maken tussen de traditionele islam van hun ouders
en de «echte» islam waarmee de tweede
generatie zich mee verbindt.De hierboven beschreven generatiekloof kan, volgens de onderzoekers, een
negatief effect hebben op het zelfvertrouwen van adolescente en hun ontwikkeling
van een stevige persoonlijkheid. De ouders en omgeving kunnen welwillend zijn,
maar ze begrijpen niet wat het betekent om een hybride identiteit te hebben.
Dit leidt tot een gebrek aan erkenning. Waar zij zich ook begeven –
thuis, op school, in de bredere maatschappij – zij hebben voortdurend
het gevoel onbegrepen te zijn. De maatschappelijke context van polarisatie
en buitensluiting maakt het omschakelen tussen culturen en het sluiten van
compromissen nog lastiger. In deze context wordt het verleidelijk te kiezen
voor de verbondenheid met leeftijdsgenoten in dezelfde positie. De jongeren
vinden het gevoel van thuiskomen en erkenning bij hun vrienden of in de chatrooms
op het internet. Daar kunnen ze hun twijfels bespreken en steun vinden voor
de keuzes die ze moeten maken.Het overgrote deel van de jongeren kiezen hierin een pragmatische benadering.
Anderen hebben behoefte aan meer stellige antwoorden. Een strikte interpretatie
van de islam kan voor hen een aanlokkelijk alternatief zijn. Tegenover de
chaos en onzekerheid van de vele keuzes in hun leven, bieden conservatisme
en fundamentalisme houvast in voorschriften en rituelen; tegenover het gevoel
van marginalisering bieden ze trots en spirituele verdieping en tegenover
de eenzaamheid van de ontwortelingen bieden ze gemeenschap en een gevoel van
ergens toe behoren. De zo ingevulde islam kan een eerste stap zijn op het
pad naar radicalisering.Of het individu daadwerkelijk aangetrokken wordt tot een meer extremistische,
gewelddadige interpretatie uit naam van de van islam hangt af van een complex
aan factoren. De ontvankelijkheid voor radicalisering wordt vergroot wanneer
deze jongeren:• Verschijnselen van achterstand en discriminatie zien als de uitingen
van een inherent slecht, discriminatoir, anti-islamitisch systeem;• menen dat moslims in het Westen tweederangsburgers zijn en dat
het Westen de islam bedreigt;• menen dat islamitische en Europese leefwijzen moeilijk te verzoenen
zijn en concluderen dat de islamitische identiteit afgezonderd van en tegenover de Europese samenleving moet worden ontwikkeld, door terug
te grijpen op de fundamenten van het geloof;• weinig vertrouwen hebben in het democratische systeem; menen dat
politici, gezagsdragers en de media negatief tegenover de islam staan.Deze analyse wijst er op dat onderliggende factoren (laat voedingsbodem
maar even weg ivm motie van der laan over internationale voedingsbodems) voor
radicalisering gezocht moeten worden in de moeizame identiteitsontwikkeling
van jonge (Marokkaanse) moslims, in de generatiekloof die ontstaat, in het
gebrek aan goede begeleiding van ouders, school en andere professionals bij
deze lastige processen, in de soort groepen waarin jongeren bronnen vinden
en hun keuzes bespreken en in de aanwezigheid en aantrekkingskracht van alternatieve
bronnen. Op al deze punten zal het beleid zich moeten richten om jongeren
meer weerbaar te maken tegen de invloed van radicaliseringstendensen.In het afgelopen jaar is een reeks van projecten uitgevoerd op deze onderdelen.
De campagne van FORUM, Identiteit in Beeld, die
jongeren op school en daarbuiten uitdaagt met identiteitsvraagstukken aan
de gang te gaan, werd al genoemd. In maart 2005 is, los hiervan, een grote
twee-daagse jongerenconferentie georganiseerd waar mirgantenjongeren met een
reeks van bestuurders, politici en professionals (wethouders, statenleden,
politici, onderwijsdeskundigen) spraken over hoe ze hun plaats in de Nederlandse
samenleving zien. Eén uitvloeisel hiervan is, dat de jongeren van plan
zijn landelijke netwerken van jongerenorganisaties te vormen om met elkaar
in contact te blijven.Een meer persoonlijke benadering wordt gehanteerd in dezomerscholen, trainingen Persoonlijke coaching
voor leiderschap (FORUM) en Kadertrainingen voor
bestuursfuncties. Deze trajecten zijn gericht op het helpen ontstaan
van een maatschappelijk betrokken voorhoede van vooral hoger opgeleide jongeren.
Ze richten zich op vergroten van de leiderschapscompetenties, steun bij de
entree op de arbeidsmarkt en directe inzet als rolmodel, debatleider of bestuurslid
van een maatschappelijke organisatie. Er zijn twee zomerscholen georganiseerd
(één voor een basisschool, een andere voor een groep HBO-studenten).
Circa 75 jongeren hebben deelgenomen aan verschillende onderdelen van deze
trajecten. Er zijn trainingsprogramma’s ontwikkeld en er zijn overeenkomsten
met VMBOs en ROCs gesloten voor de inzet van rolmodellen als mentor of voorlichter.
De hierboven beschreven steun voor jongeren richting de arbeidsmarkt komt
tegemoet aan de wens van de Kamer die is verwoord in de genoemde Motie Azough.
Hiernaast is in het kader van het Breed Initiatief Maatschappelijke Binding
een veel bredere inzet gepleegd in samenwerking met SZW en de Taskforce Jeugdwerkloosheid
om allochtone jongeren aan het werk te krijgen.Een andere reeks van activiteiten is gericht op de relaties tussen jongeren
en hun ouders en de rol die ouders spelen in de begeleiding van jongeren.
Maatschappelijk instellingen (welzijn, muziekscholen, musea, etc) zijn benaderd
om samen met minderhedenorganisaties een culturele uitwisseling op gang te brengen tussen de generaties en bevolkingsgroepen. Rond
de 250 ouders en jongeren name deel aan intergenerationele
gespreksavonden die FORUM organiseerde in de regio Zuid-Holland-Zuid.
Er werd een film getoond Le grand voyage over
generatieverschillen tussen een Marokkaanse vader en zijn zoon die in West-Europa
leven. Daarna was er ruimte voor discussie. Interessant in deze opzet is dat
parallel hieraan bijeenkomsten zijn gehouden met imams en moskeebestuurders,
die toegezegd hebben de thema’s in de preken aan de orde te stellen.Ondersteuning van ouders in de opvoeding – een cruciaal onderdeel
van de preventieve aanpak – heeft dit jaar ook vorm gekregen. Een breed
spectrum van minderhedenorganisaties (waaronder de vluchtelingenorganisaties)
bracht ouders en kinderen bij elkaar om via voorlichting, training en discussie
kennis en ervaring op te doen met Nederlandse normen en waarden. In samenwerking
met expertisecentrum en regionale steunpunten zijn verder ca 25 trainingen
en bijeenkomsten gehouden over de stimulering van de betrokkenheid van ouders
bij het schoolleven van hun kinderen. Aansluiting wordt gezocht met het nieuwe Platform Allochtone Ouders en Onderwijs dat door FORUM
wordt aangestuurd.Nederlandse moslimjongeren staan niet alleen in hun zoektocht naar hun
plek in de moderne, westerse samenlevingen waarin zij wonen. In en buiten
Europa worstelt de jeugd met vergelijkbare vraagstukken. Dat «home-grown»
radicalisme ook niet uniek is voor Nederland, weten we sinds de aanslagen
in Londen en de arrestaties in Toronto ook. Het is interessant om op internationaal
niveau hierover ervaringen en best practices uit te wisselen. Ook kan een
begin worden gemaakt met de vorming van een internationale «democratische
voorhoede» – zoals het in het IMES-rapport heet. Op EU niveau
is in december vorig jaar een EU-strategie over de aanpak van radicalisering
en rekrutering aangenomen waaraan momenteel uitvoering wordt gegeven. Vorderingen
zijn gemaakt op het gebied van de ontwikkeling van een communicatiestrategie
en op het terrein van Internet. Echter, de problematiek wordt niet in alle
lidstaten op dezelfde wijze beleefd binnen de EU. Daarom zijn juist ook bilaterale
contacten belangrijk om van elkaars ervaringen te leren. Eén noemenswaardige
uitkomst van het laatste was de samenwerking tussen de Britse ambassade in
Nederland en het ministerie om een weekend voor jongeren van beide landen
te organiseren. Twintig maatschappelijk actieve jonge vrouwen en mannen (van
Marokkaanse, Turkse, Irakese, Pakistaanse en Bangladeshi afkomst) spraken
met geselecteerde sprekers in een Noord-Nederlandse boerderij over het leven
als moslim in West Europa. Voor allen een bijzonder leerzame en stimulerende
ervaring. Met de Britten wordt gesproken over een vervolg op deze uitwisseling.
Ook wordt gekeken naar samenwerkingsmogelijkheden met andere landen.Emancipatie van vrouwen en meisjesOok moslimmeisjes en -vrouwen, die op zoek zijn naar antwoorden over geloofsbeleving,
worden geconfronteerd met conflicterende verwachtingen en ideaalbeelden over
hoe ze zich moeten gedragen. Aan de ene kant staan de idealen voortvloeiend
uit een traditionele interpretatie van de leefregels van de islam; aan de
ander kant de normen en waarden van een sterk geseculariseerde Westerse samenleving.
Hier ontstaan persoonlijke dilemma’s. Vrouwen die zich hierin een weg
banen spelen een belangrijke rol in de vormgeving van het leven als moslim
in Nederland. Dat vrouwen en meisjes hier een actieve en vaak ook leidende
rol in spelen, blijkt uit het grote percentage dat aanwezig is bij debatten
en zich opwerpt als organisator of gespreksleider. Hier staat tegenover dat
uit het laatste jaarverslag van de AIVD opnieuw blijkt dat ook jonge moslimvrouwen
in toenemende mate vatbaar lijken te zijn voor radicalisering. Voldoende reden
om aparte aandacht aan deze doelgroep te besteden.In december 2005 is een tweedaagse conferentie georganiseerd voor moslimvrouwen.
Deze was een vervolg op het evenement eerder dat jaar, waarbij de Balie werd
omgebouwd tot Vrouwenmoskee, met vrouwen op de voorgrond en een vrouwelijk
imam die een preek hield. Om ook andere (meer conservatieve) vrouwen te bereiken
voor wie dit een stap te ver is, zijn het afgelopen jaar vrouwensalons georganiseerd door FORUM. Hier konden de vrouwen in
een veilige en ongedwongen omgeving met elkaar en met experts
spreken over specifieke thema’s die hun emancipatie in de eigen gemeenschap
zowel als in de Nederlandse samenleving bevorderen dan wel belemmeren. In
totaal hebben ca. 200 vrouwen en meisjes (Marokkaanse, Nederlandse, Turkse,
Pakistaanse en Afrikaanse) deelgenomen aan deze salons. In de komende jaren
zullen meerdere vrouwensalons worden gehouden, die alle in nauwe samenwerking
met gemeenten, (buurt)moskeeën, plaatselijke media, maatschappelijke
diensten en onderwijsinstellingen. Tenslotte wordt gewerkt aan het opzetten
en uitbreiden van vrouwennetwerken, om de vele actieve moslimvrouwen en -meisjes
en hun organisaties met elkaar in contact te brengen,Samenwerking met de moslimgemeenschappenBij het versterken van de weerbaarheid en de binding van moslimjongeren
is samenwerking met verschillende geledingen van de moslimgemeenschappen in
Nederland natuurlijk onontbeerlijk. Wat dit betreft heeft zich de afgelopen
paar jaar iets bijzonders voltrokken. In grote getallen zijn mensen uit de
moslimgemeenschappen opgestaan – mannen en vrouwen, Marokkanen, Turken
en anderen, jongerenwerkers, lokale ambtenaren, leden van zelforganisaties,
studentenorganisaties, imams, moskeebesturen, professionals uit de wetenschap,
het onderwijs, advieswerk, de politie en de advocatuur. Ze komen omdat ze
zich zorgen maken over de gespannen situatie in onze samenleving. Ze zoeken
naar manieren om bij te dragen en staan daarbij open voor samenwerking. Eén
voorbeeld: bij een cursus maatschappijoriëntatie voor korandocenten was
ruimte geboekt voor 25 personen; er meldden zich 70 aan uit de hele regio.
Het zou mooi zijn als ook dit soort nieuws de voorpagina zou bereiken!Natuurlijk moet er nog veel gebeuren. Deze actieve moslims zijn de eersten
om het toe te geven. In Nederland bestaat nog altijd – en niet geheel
onterecht – angst voor terroristische aanslagen en bezorgdheid over
de naar binnen geleerdheid van veel moslimgemeenschappen. Dit vraagt van de «democratische
voorhoede» duidelijke uitspraken: tegen terrorisme of geweld uit naam
van islam, tegen de beknotting van de rechten van vrouwen en meisjes en andersdenkenden,
tegen de discriminatie van joden en homoseksuelen. Dit cultureel transformatieproces
is een enorme opgave en vergt grote moed. Uit het onderzoek van het IMES blijkt
ook dat juist deze groep zich vaak zeer geïsoleerd voelt: door autochtonen
worden ze niet altijd geaccepteerd en voor het thuisfront drijven ze te ver
af. Deze mannen en vrouwen verdienen dan ook alle steun.Het over één kam scheren van alle moslims, ze buiten de
samenleving plaatsen of uitsluiten op grond van angst en vooroordelen –
kortom, islamofobie – is hier fnuikend. Discriminatie is een grove aantasting
van de kernwaarden van de democratie en daarmee even ondermijnend voor onze
gedeelde rechtsstaat als radicalisering. Willen we een samenleving die veilig
is en waarin voor iedereen, ongeacht religie of afkomst, een plek is, dan
moeten we nú beginnen met elkaar als volwaardige medeburgers te respecteren
en met fatsoen te behandelen.Vanuit de nationale overheid neemt dit de vorm aan van ondersteuning van
projecten van moslimorganisaties en hun deelfederaties. Daarnaast wordt actief
aandacht besteed aan de meer losse, soms tijdelijke netwerken van actieve
jongeren en vrouwen die zich buiten de georganiseerde verbanden bewegen. Waar
mogelijk, wordt geprobeerd deze mensen in contact te brengen met vergelijkbare
organisaties en netwerken en met maatschappelijke instellingen.Hieronder volgt een overzicht van de activiteiten die insamenwerking met de moslimgemeenschappen worden ondernomen. Om te
beginnen heeft de minister meerdere keren met het CMO en de CGI over het thema
weerbaarheid en binding gesproken. Er zijn pogingen gedaan om tot gedegen
plannen te komen, maar het bleek moeilijk om met de vrijwillige krachten op
dit koepelniveau goede projecten van de grond te krijgen. Bepaalde projecten,
zoals het sluiten van samenlevingsconvenanten en het aanpakken van negatieve
beeldvorming, zijn daardoor komen te vervallen. Op lokaal niveau is hier overigens
wel aan gewerkt: zo sloten 11 Turkse moskeeën een contact af waarin ze
radicalisering afwezen en een reeks van sociaal-culturele activiteiten afkondigen
om de integratie van hun achterban in de lokale samenleving te bevorderen.
Activiteiten om de wederzijdse beeldvorming van moslims en niet-moslims te
verbeteren, worden opgepakt door de Stichting Islam en Burgerschap die hier
ook professionele ondersteuning bij kan zoeken.Daarom is ervoor gekozen samen te werken met losse federaties, waarvan
sommigen lid zijn van de koepels. Zo heeft de Milli Görüs Noord-Nederland
in samenwerking met gemeenten en lokale instellingen (politie, maatschappelijk
werk) een debattenreeks voor jongeren opgezet. Ook zijn trainingen georganiseerd
om imams (samen met vrouwen en jongeren) meer kennis bij te brengen van het
Nederlands rechtsbestel. De UMMAO (Unie van Marokkaanse Moskeeën in Amsterdam
en Omstreken) organiseerde een conferentie over de rol van moskeeën in
de Nederlandse samenleving. De OSV (Overkoepelende Shi’ietische Vereniging)
bracht in samenwerking met de Universiteit van Leiden de eerder genoemde training
voor korandocenten tot stand. De ViN (Vereniging van Imams in Nederland) hield
een zeer succesvol twee-daagse conferentie over radicalisering, met gastsprekers
en rollenspelen («overtuig de radicaal»). Ook het SMT en IOT hebben
een studiedag gehouden voor ca 50 Turkse en Marokkaanse imams en moskeebestuurders.Uit de bijeenkomsten blijkt de wil om de dialoog te voeren die moet leiden
tot een sterkere vertrouwensbasis in de samenleving. De noodzaak van structurele
contacten met de bredere (lokale) gemeenschap wordt steeds meer onderkend.
En het besef groeit dat de moslimgemeenschappen en moskeeën het zich
niet kunnen veroorloven de specifieke jongerencultuur waarin hun kinderen
zich bewegen te negeren of veroordelen. Er is gesproken over aandacht voor
pedagogiek, sociaal-culturele projecten en meer ruimte voor vrouwen en jongeren.
Hierover wordt met de betrokken partijen doorgesproken.Een thema dat apart aandacht verdient, is het internet. Het is alom bekend dat radicaliseringsprocessen van jongeren zich
voor het groot deel voltrekken via de website’s en chatrooms van het
internet. Buiten het toezicht van ouders of andere autoriteiten gaan ze op
zoek naar gelijkgestemden en naar antwoorden op de vele vragen die ze hebben
over het leven als moslim in Nederland. Op het net vinden ze een overvloed
aan (strategisch verspreide) radicale teksten en voorbeelden, met slechts
sporadisch een weerwoord of gezagdragend alternatief. Hierin moet verandering
komen. Het afgelopen jaar zijn de partners van het LOM in samenwerking met
een aantal door jongeren veel bezochte websites begonnen met een voorlichtingsproject
voor het internet. Er wordt een speciale website gebouwd met links naar de
populaire sites en er worden contacten gezocht met imams om veel gestelde
vragen van een antwoord te voorzien. Daarnaast worden partnerschappen gevormd
met uitgeverijen, media e.d. om vorm te geven aan de inhoud. Voor alle duidelijkheid:
de maatschappelijke partners bepalen zelf welke boodschappen in welke vorm
worden aangeboden. De overheid houdt zich, in overeenstemming met het beginsel
van scheiding van kerk en staat, verre van bemoeienis hierin.
Waar het om gaat is om, vanuit de gedachte van versterking van gedeeld burgerschap,
een pluralistisch aanbod te bevorderen en ruimte te scheppen voor kritische
discussie. Dit project is een grote investering dat de komende jaren zal worden
uitgebouwd.Wat hier ook zeker niet ongenoemd mag blijven is het grootsteRamadan festival dat afgelopen najaar onder meer door mij als minister
voor Integratiebeleid is gesteund. Dit initiatief is door een groep jonge
moslims genomen om het contact tussen alle groepen in de Nederlandse samenleving
te vergroten en zo meer wederzijds begrip en acceptatie te realiseren. Het
festival gaf moslims de gelegenheid zich aan anderen te tonen, onder het motto Komen jullie bij ons thuis eten? Meer dan 60 moslimorganisaties
en moskeeën uit alle delen van het land toonden zich vanaf het begin
enthousiast om activiteiten zoals lezingen en debatten te organiseren. Zo
gingen buurtvaders in debat met lokale politici en organiseerden jongerenorganisaties
iftarmaaltijden voor mensen in bejaardentehuizen. Veel activiteiten werden
samen met niet-moslimorganisaties opgezet. Zo bezochten moslims het Anne Frankhuis
en het Bijbels Museum. Wat opviel was het grote enthousiasme van de deelnemers.
Dit initiatief verdient dan ook zeker herhaling.Betrekken van de autochtone gemeenschapNaast het bereiken en ondersteunen van diverse minderheden- en moslimorganisaties
en netwerken, is ook het betrekken van de autochtone gemeenschap essentieel.
Binding vereist inzet van beide kanten en weerbaarheid tegen radicalisering
speelt ook in andere delen van de autochtone bevolking. Om ontmoetingen en
gesprekken tussen mensen met verschillende achtergrond te stimuleren, is de campagne «Nieuw Land» opgezet door FORUM.
Ca 42 keer reed een VIP-coach in het hele land uit om scholieren, imams, wijkbewoners,
maar ook ministers om bijzondere plaatsen te bezoeken en onderweg met elkaar
te spreken over islam en moderniteit/integratie – en dan niet over de
beperkingen, maar juist over de mogelijkheden.In alle debatten die werden georganiseerd werd grote frustratie uitgesproken
over de rol van de media. Die zou met ongenuanceerde,
negatieve berichtgeving minderheden, en moslims in het bijzonder, in een hoek
drijven en de polarisatie vergroten. Als tegenwicht is ingebracht dat de situatie
wel langzaam aan het verbeteren is en dat mensen ook bij zichzelf moeten nagaan
waarom ze zo graag negatief nieuws consumeren. Om de dialoog op gang te brengen
is een landelijk debat georganiseerd waarbij autochtone en allochtone journalisten,
opiniemakers en mediaconsumenten met elkaar spraken over de berichtgeving
over en negatieve beeldvorming van allochtone Nederlanders. Gesproken werd
o.a. over een ombudsmanfunctie, over vuistregels en over de instroom van allochtone
journalisten. Er wordt gewerkt aan een vervolg op de bijeenkomst.Naast de projecten van gevestigde (minderheden)organisaties, is het ook
belangrijk om derden een kans te geven om activiteiten
te nemen. Juist initiatieven uit alle geledingen van de samenleving zorgen
voor een breed bereik en kunnen leiden tot vernieuwende en creatieve ideeën.
Daarbij komt – het is eerder ook even genoemd – dat het ondernemen
van maatschappelijke activiteiten voor de betrokken zelf bij uitstek een oefening
is in actief burgerschap. Om deze redenen heeft FORUM een fonds waarbij aanvragen
kunnen worden ingediend. Er was een overweldigende hoeveelheid aanvragen,
waarvan maar een deel (20%) gehonoreerd kon worden. Het gaat vooral
om plannen die ontmoeting tussen verschillende culturen en religies stimuleren.
Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de motie Lambrechts c.s om
jongeren zelf voorstellen laten formuleren die de integratie bevorderen en
radicalisering tegengaan.In de nota weerbaarheid wordt ook de vorming van een
Integratieraad besproken. Dit past in het algemene beleid om autochtonen
meer te betrekken bij het integratiebeleid. De huidige dialoogstructuur ziet
toe op inspraak van minderhedenorganisaties in beleidsvoornemens van het kabinet.
Maar integratie is een tweezijdig proces dat inspanningen vereist van de zijde
van minderheden, maar ook van de bredere samenleving. Dit inzicht heeft geleid
tot de gedachte van een Integratieraad. Er is gekozen voor een groeimodel
waarbij maatschappelijke organisaties afhankelijk van het te bespreken thema
worden uitgenodigd, waarna op basis van de opgedane ervaring wordt bezien
hoe de Integratieraad definitief vorm kan krijgen. Inmiddels hebben er vier
Integratieraden plaatsgevonden: één over de Vijf Mei-viering
met het «Comité 4 & 5 Mei» en de LOM-samenwerkingsverbanden;
de tweede over de koppeling van maatschappelijke netwerken met de LOM-samenwerkingsverbanden
en Rotary, Lions, Probus en de Stichting Serviceclubs in Nederland, en de
derde over Sport en Integratie met Sportkoepels en de vierde over allochtoon
ouderenbeleid (zie ook de brief van 30 maart 2006 – TK 2005–2006,
30 304, nr. 10).ConclusieZoals gezegd is bij de opzet van het programma weerbaarheid en binding
expliciet gekozen voor een experimentele opzet, met een breed scala aan kleinschalige
projecten. Wat kan er na één jaar worden gezegd over de effecten
van projecten?In de eerste plaats is er een stroom van gerichte wetenschappelijke en
praktische kennis over de islam en over processen van radicalisering gegenereerd
en ook doelgericht verspreid. In de tweede plaats hebben de vele debatten,
bijeenkomsten en campagnes een levendige discussie op gang gebracht over de
verschijnselen van radicalisering en mogelijke responsen daarop. Dit haakt
in op een positief bericht uit het laatste AIVD-jaarverslag, dat er langzaam
aan veel meer kritische interne discussie binnen de moslimgemeenschappen plaatsvindt.
Dit is een belangrijke ontwikkeling: hier zijn de eerste tekenen van een verandering
in attitude waar het hele beleid op is gericht. Aan de andere kant is duidelijk
geworden dat jonge moslims – ook zij die democratisch actief zijn –
kampen met grote teleurstellingen omdat zij zich niet geaccepteerd voelen
door de bredere samenleving en het gevoel hebben als moslim te worden aangesproken
op de wandaden die anderen uit naam van hun religie verrichten. De uitgevoerde
projecten hebben jongeren de kans gegeven deze teleurstelling uit te spreken
en een begin te maken met een constructief antwoord op deze situatie. In de
derde plaats is een enorme inspanning verricht door een veelheid van partners
uit het bestuur, maatschappelijke instellingen en (minderheden- en moslim-)organisaties.
Verbanden zijn gelegd, netwerken hebben zich uitgebreid, het onderling vertrouwen
is vergroot. Dit is een vorm van sociaal kapitaal waar de samenleving nog
veel baat bij zal hebben. Tot slot is het grote delen van de moslimbevolking
gelukt om als actieve burgers zichtbaar te worden en hun plek in de maatschappelijke
discussiefora en netwerken in te nemen. Zij hebben laten zien dat radicalisering
ook voor hen een zorg is en dat zij bereid zijn het nodige te ondernemen om
verschijnselen hiervan in eigen kring op te pakken.Naast resultaten, hebben de projecten ook inzichten opgeleverd over waar
in de komende periode extra inzet nodig is. Het gaat dan bijvoorbeeld om verbetering
van de samenwerking tussen organisaties, om het betrekken van het lokale bestuur
en maatschappelijke instellingen – ook om borging in de
toekomst te garanderen, om het verdiepen van thema’s en vinden van manieren
om ook de meer moeilijk bereikbare jeugd te betrekken, om vergroting van het
aanbod van inzichten en voorbeelden alternatieven voor het radicale gedachtegoed
vormen (ook op het internet). Deze en andere thema’s zijn besproken
door alle partners in een brede evaluatiebijeenkomst en zullen in de komende
periode extra aandacht krijgen.Ter afsluiting is het goed terug te komen op het inzicht van de «integratieparadox».
Het zijn voor een groot deel juist de jongeren die graag bij de samenleving willen horen die zich teleurgesteld afkeren als zij het
gevoel hebben hierin geen plek te kunnen vinden. Het is aan allen: politici,
bestuurders, leden van organisaties en individuele burgers om dit positieve
verlangen om te zetten in mogelijkheden en verantwoordelijkheden voor actief
burgerschap.XNoot1Zie ook de studie, gemaakt in opdracht van FORUM, Van Allah tot Prada (2006): een actueel trendonderzoek naar de identiteitsontwikkeling,
leefstijl en geloofsbeleving van jonge Marokkanen en Turken in Nederland. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29754-74.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl