Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2019-11-28 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2019-2020
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 35 350
 X
 
 Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2019 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikel 1
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2019 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X).
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Defensie,
 
 A.Th.B.
 Bijleveld-Schouten
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1.
 Leeswijzer
 
 De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de 1e suppletoire begroting van hoofdstuk X van de begroting van het Rijk.
 In hoofdstuk 2 wordt het voorstel van wet gepresenteerd met daarin de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de 1e suppletoire begroting. In paragraaf 2.2 worden de belangrijkste begrotingswijzigingen op de begroting van het Ministerie van Defensie gepresenteerd.
 Aansluitend wordt in paragraaf 2.3 inzicht gegeven in de begrotingsmutaties op artikelniveau voor de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen. Per artikel is in deze paragraaf een tabel opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid. De budgettaire gevolgen worden in de tabellen cijfermatig gepresenteerd en in aansluiting op de tabel toegelicht. De mutaties groter dan of gelijk aan onderstaande staffel worden op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel
 (stand ontwerpbegroting)
 in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties
 (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties
 (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 De opgenomen toelichtingen op de uitgaven gelden ook voor de verplichtingen. Alleen indien er sprake is van een groot verschil van de verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat er verplichtingen zijn aangegaan die niet tot een uitgavenmutatie leiden of door regelingen waarvoor de verplichtingen dit jaar worden aangegaan terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden.
 
 
 
 2.
 Het beleid
 
 
 
 2.1
 Voorstel van wet
 
 Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2019 van het Ministerie van Defensie (X) ten opzichte van de 1e suppletoire begroting met een bedrag van
 € 33,9 miljoen te verhogen. Voorts wordt voorgesteld het begrotingsbedrag van de ontvangsten 2019 met € 67,9 miljoen te verhogen. Dit leidt voor het Ministerie van Defensie tot een uitgavenbudget van € 10.915,7 miljoen en een ontvangstenbudget van € 393,4 miljoen. De begroting voor de in 2019 aan te gane verplichtingen stijgt met € 1.378,5 miljoen tot € 14.508,2 miljoen. De cijfermatige aansluiting op de 1e suppletoire begroting 2019 is als volgt:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (in duizend euro)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 € 10.881.836
 
 
 
 
 Wijzigingen 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 € +33.880
 
 
 
 
 Stand begroting Defensie (X) in de Najaarsnota 2019
 
 
 € 10.915.716
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten (in duizend euro)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 € 325.504
 
 
 
 
 Wijzigingen 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 € +67.906
 
 
 
 
 Stand begroting Defensie (X) in de Najaarsnota 2019
 
 
 € 393.410
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2
 Belangrijkste begrotingswijzigingen
 
 De belangrijkste mutaties worden in onderstaande tabellen weergegeven en daarna toegelicht. Voor een gedetailleerdere toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij de artikelen.
 Overzicht uitgavenmutaties
 
 Uitgavenoverzicht (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 
 
 
 10.477.053
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 404.783
 
 
 
 
 
 Stand 1e
 suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 10.881.836
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1. Incidentele herschikking tussen investering en exploitatie
 
 
 2, 3, 4, 6, 7, 8
 
 
 0
 
 
 
 
 2. Restant maatregel uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap
 
 
 12
 
 
 110.000
 
 
 
 
 3. Loonbijstelling tranche 2018 en 2019 over maatregel werkgeverschap
 
 
 12
 
 
 5.230
 
 
 
 
 4. Verwerken arbeidsvoorwaarden akkoord
 
 
 2, 3, 4, 5, 7, 8, 10, 12
 
 
 0
 
 
 
 
 5. Kasschuif investeringen
 
 
 6
 
 
 – 300.000
 
 
 
 
 6. Doorwerking ontvangsten NAFIN en DTO
 
 
 7
 
 
 35.000
 
 
 
 
 7. Doorwerking van btw teruggave 2015 t/m 2019
 
 
 2
 
 
 19.000
 
 
 
 
 8. Doorwerking incidentele middelen vanuit beëindigd internationaal samenwerkingsverband
 
 
 2
 
 
 14.695
 
 
 
 
 9. Interdepartementale Budgetoverhevelingen
 
 
 2, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12
 
 
 19.022
 
 
 
 
 10. Kasschuif dekking arbeidsvoorwaardenakkoord 2019
 
 
 12
 
 
 31.700
 
 
 
 
 11. Maatregelen crisisbeheersing Koninkrijk en versterking maritieme grenzen ABC eilanden
 
 
 6, 12
 
 
 10.389
 
 
 
 
 12. Digitale veiligheid
 
 
 6
 
 
 75.500
 
 
 
 
 13. Uitvoering Wiv
 
 
 6
 
 
 5.000
 
 
 
 
 Overige mutaties
 
 
 
 8.344
 
 
 
 
 
 Stand 2e
 suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 10.915.716
 
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Incidentele herschikking tussen investering en exploitatie
 De achterstand in onderhoud bij materieel en infrastructuur is groot en het kost tijd en geld om dat op te lossen. De uitgaven voor de instandhouding nemen daardoor toe. Bovendien zorgt het langdurig interen op voorraden (reservedelen, munitie, uitrusting) dat er een inhaalslag moet worden gemaakt. Nu de logistieke keten blijk geeft van herstel, stijgen de uitgaven voor instandhouding en gereedstelling. Dit jaar is de behoefte groter dan het bij de Ontwerpbegroting 2019 en 1e suppletoire wet 2019 toegewezen budget en daarom heeft er een herschikking plaatsgevonden tussen het investeringsartikel en de artikelen 2, 3, 4, 7, 8.
 De investeringsquote is fors gestegen van 19% in 2018 tot naar verwachting 23% in 2019 en ook de verplichtingenstand laat een duidelijke opwaartse lijn zien. Er is nog wel sprake van een beperkte onderrealisatie op de investeringsbegroting. € 100 miljoen van deze onderrealisatie wordt in 2019 incidenteel ingezet om de extra instandhoudings- en gereedstellingsuitgaven in 2019 te compenseren. Om het investeringsprogramma niet in gevaar te brengen zullen deze middelen de komende jaren weer worden toegevoegd aan de investeringsmiddelen. Hierover zal bij de 1e suppletoire begroting 2020 worden besloten.
 2. Restant maatregel uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap
 De reservering op de Aanvullende Post voor Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap is overgeheveld naar de begroting van het Ministerie van Defensie. De posten loonbijstelling tranche 2019 en de overgehevelde middelen van de Aanvullende Post vormen een deel van de dekking van het op 30 juli 2019 afgesloten arbeidsvoorwaardenakkoord. Het pakket aan maatregelen van dit akkoord betreft onder meer een structurele en incidentele loonsverhoging, een nieuwe pensioenregeling voor militairen, hogere toelagen en een eerste stap naar een nieuw loongebouw.
 3. Loonbijstelling tranche 2018 en 2019 over maatregel werkgeverschap
 Over de reservering op de aanvullende post (zie punt 2) is ook de loonbijstelling tranche 2018 en 2019 uitgedeeld.
 4. Verwerken arbeidsvoorwaardenakkoord
 Door het afsluiten van het nieuwe arbeidsvoorwaardenakkoord is het hiervoor gereserveerde budget verdeeld over de verschillende defensieonderdelen. Dit budget stond tijdelijk op artikel 12 Nog onverdeeld.
 5. Kasschuif investeringen
 Zoals vermeld in de Ontwerpbegroting 2020 van Defensie is medio 2019 de projectportefeuille van Defensie en het verloop van de kasuitgaven geanalyseerd. Hierbij is bezien welke mogelijkheden voorhanden zijn om programmering, raming en de realisatie van alle projecten te optimaliseren. Hieruit bleek dat er een gewijzigd kasritme nodig was. De investeringsmiddelen zijn op basis van deze analyse daarom in het (op dit moment) meest realistische kasritme gezet.
 6. Doorwerking ontvangsten NAFIN (Netherlands Armed Forces Integrated Network) en DTO (Defensie Telematica Organisatie)
 Hogere ontvangsten bij de Defensie Materieel Organisatie (DMO) van € 35 miljoen werken door op het uitgavenkader. Hiervan is € 21 miljoen het gevolg van ontvangsten vanuit het gebruik van het NAFIN netwerk door andere departementen, wat een doorwerking kent op het uitgavenkader voor IT. Daarnaast is, als gevolg van het opheffen van het agentschap DTO het eigen vermogen van € 14 miljoen vrijgevallen. Dit bedrag is via artikel 12, Nog onverdeeld herschikt binnen Defensie.
 7. Doorwerking van btw teruggave 2015 t/m 2019
 Er is in 2019 btw teruggevraagd over de jaren 2015 t/m 2019 voor leveringen aan oorlogsschepen, waarvoor een btw-tarief van 0% geldt. Defensie heeft hier wel btw over betaald (€ 19,0 miljoen) en dit is teruggevraagd. Deze ontvangsten werken door op het uitgavenkader en worden ingezet voor de hogere instandhoudingsuitgaven.
 8. Doorwerking incidentele middelen vanuit beëindigd internationaal samenwerkingsverband
 Door CZSK zijn incidentele middelen ontvangen (€ 14,7 miljoen) en ten gunste van de begroting geboekt vanuit een beëindigd internationaal samenwerkingsverband voor onderhoud aan M-fregatten. Deze ontvangsten werken door op het uitgavenkader en worden ingezet voor de hogere instandhoudingsuitgaven van CZSK.
 9. Interdepartementale budgetoverhevelingen
 Vanuit diverse ministeries is budget naar Defensie overgeheveld en andersom heeft Defensie ook budget overgeheveld naar diverse ministeries voor het uitvoeren van activiteiten. Het betreft onder andere de uitbreiding van luchtverkenningscapaciteit bij de Kustwacht Nederland, de bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) voor de btw compensatie NLR (Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum), de bijdrage van het Ministerie van Justitie en Veiligheid ter voorbereiding op de Brexit en de aanvullende bijdrage van de bij de Kustwacht Nederland betrokken ministeries voor het Maritiem Operatiecentrum Kustwacht (MOC KW) van € 13,8 miljoen. Per saldo stijgt de begroting van Defensie met € 19,0 miljoen.
 10. Kasschuif dekking arbeidsvoorwaardenakkoord 2019
 Bij het verwerken van de uitkomsten van het afgesloten arbeidsvoorwaardenakkoord in de begroting en budgetten van de Defensieonderdelen zijn de uitgaven in het juiste kasritme gezet.
 11. Maatregelen crisisbeheersing Koninkrijk en versterking maritieme grenzen ABC eilanden
 Mede gelet op de situatie in Venezuela biedt Nederland in 2019 in respons op bijstandsverzoeken van Aruba en Curaçao op diverse terreinen ondersteuning. Hiervoor besloot de ministerraad om bij Voorjaarsnota 2019 Rijksbreed een bedrag van € 23,8 miljoen te reserveren. Hiervan is in totaal € 12,6 miljoen toegevoegd aan de begroting van Defensie, ten behoeve van de versterking van de maritieme grenzen van Aruba, Curaçao en Bonaire (€ 2,2 miljoen) en ten behoeve van maatregelen in het kader van crisisbeheersing binnen het Koninkrijk (€ 10,4 miljoen).
 12. Digitale veiligheid
 Op de Defensiebegroting is € 75,5 miljoen toegevoegd om de betrouwbaarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te waarborgen.
 13. Uitvoering Wiv 2017
 Dit betreft een toevoeging van € 5 miljoen op de Defensiebegroting voor de MIVD ter ondersteuning van de uitvoering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017. Met deze middelen worden binnen de MIVD concrete stappen gezet op het gebied van intern beleid, werkprocessen en de inrichting van technische systemen om in de praktijk te waarborgen dat aan de eisen uit de Wiv 2017 wordt voldaan.
 Overzicht ontvangstenmutaties
 
 Ontvangstenoverzicht (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 
 
 
 311.693
 
 
 
 
 
 Mutaties 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 13.811
 
 
 
 
 
 
 Stand 1e
 suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 325.504
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties
 
 
 
 
 
 
 1. Incidentele middelen vanuit beëindigd internationaal samenwerkingsverband
 
 
 2
 
 
 14.695
 
 
 
 
 2. Btw teruggave 2015 t/m 2019
 
 
 2
 
 
 19.000
 
 
 
 
 3. Ontvangsten KMar
 
 
 5
 
 
 7.629
 
 
 
 
 4. Ontvangsten NAFIN en DTO
 
 
 7
 
 
 35.000
 
 
 
 
 5. Ontvangsten Bestuursstaf
 
 
 10
 
 
 – 12.543
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige mutaties
 
 
 
 4.125
 
 
 
 
 
 Stand 2e
 suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 
 393.410
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Incidentele middelen vanuit beëindigd internationaal samenwerkingsverband
 Door CZSK zijn incidentele middelen ontvangen (€ 14,7 miljoen) en ten gunste van de begroting geboekt vanuit een beëindigd internationaal samenwerkingsverband voor onderhoud aan M-fregatten.
 2. Btw teruggave 2015 t/m 2019
 Er is in 2019 btw teruggevraagd over de jaren 2015 t/m 2019 voor leveringen aan oorlogsschepen, waarvoor een btw-tarief van 0% geldt. Defensie heeft hier wel btw over betaald (€ 19,0 miljoen) en dit is teruggevraagd.
 3. Ontvangsten KMar
 Op basis van geleverde diensten realiseert de KMar € 7,6 miljoen hogere ontvangsten. Dit betreft ontvangsten in verband met de bewaking van De Nederlandsche Bank (€ 3,8 miljoen), politietrainingen voor inzet in missies van het Ministerie van Justitie & Veiligheid (€ 1,1 miljoen) en het verrekenen van het derde contract observatiecapaciteit BSB-AIVD over 2017 en 2018 (€ 2,7 miljoen).
 4. Ontvangsten NAFIN en DTO
 DMO heeft € 35 miljoen hogere ontvangsten dan voorzien. € 21 miljoen is het gevolg van ontvangsten vanuit het gebruik van het NAFIN netwerk door andere departementen, wat een doorwerking kent op het uitgavenkader voor IT. Daarnaast is het eigen vermogen van het agentschap DTO (€ 14 miljoen) vrijgevallen als gevolg van het opheffen van het agentschap DTO.
 5. Ontvangsten Bestuursstaf
 Het budget apparaatsontvangsten bij de Bestuursstaf is per saldo met € 12,5 miljoen gedaald. Dit komt voornamelijk door het actualiseren van het aflossingsritme van de financieringsconstructie met het ABP ten behoeve van de kapitaaldekking van de pensioenuitkering. Daarnaast zijn er te verwachten meerontvangsten van € 6,4 miljoen, waaronder terugvorderingen op de uitkeringen, Bovenwettelijke WW, wachtgelden en Sociaal Beleidskader.
 
 
 
 2.3
 De beleidsartikelen
 
 Artikel 1 Inzet
 
 Artikel 1 Inzet (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 171.739
 
 
 
 
 219.820
 
 
 
 
 – 600
 
 
 
 
 – 6.995
 
 
 
 
 212.225
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 199.488
 
 
 
 
 247.569
 
 
 
 
 – 600
 
 
 
 
 – 6.995
 
 
 
 
 239.974
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 13%
 
 
 40%
 
 
 
 
 66%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Inzet
 
 
 
 
 199.488
 
 
 
 
 247.569
 
 
 
 
 – 600
 
 
 
 
 – 6.995
 
 
 
 
 239.974
 
 
 
 
 
 – Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS)
 
 
 188.482
 
 
 236.563
 
 
 – 600
 
 
 – 3.004
 
 
 232.959
 
 
 
 
 – Financiering nationale inzet krijgsmacht
 
 
 3.206
 
 
 3.206
 
 
 
 46
 
 
 3.252
 
 
 
 
 – Overige inzet
 
 
 7.800
 
 
 7.800
 
 
 
 – 4.037
 
 
 3.763
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma ontvangsten
 
 
 
 
 6.707
 
 
 
 
 6.707
 
 
 
 
 
 850
 
 
 
 
 7.557
 
 
 
 
 
 – Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS)
 
 
 1.407
 
 
 1.407
 
 
 
 5.000
 
 
 6.407
 
 
 
 
 – Overige inzet
 
 
 5.300
 
 
 5.300
 
 
 
 – 4.150
 
 
 1.150
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of meer toegelicht.
 Uitgaven
 
 Het budget voor Crisisbeheersingsoperaties neemt per saldo af met € 3,6 miljoen. Dit komt voornamelijk door een stijging van het budget met € 5,0 miljoen als gevolg van de doorwerking van meer ontvangsten van de Verenigde Naties (VN) en een daling van € 7,9 miljoen als gevolg van een overheveling naar artikel 11 in verband met de aan missies gerelateerde geheime uitgaven.
 Het budget voor Overige inzet neemt per saldo af met € 4,0 miljoen, voornamelijk als gevolg van de doorwerking van minder ontvangsten voor de Vessel Protection Detachments (VPD) inzet.
 Verder is de verwachting dat de vrije ruimte binnen het budget voor Crisisbeheersingsoperaties (het Budget Internationale Veiligheid: BIV) dit jaar uitkomt op ongeveer € 60 miljoen. Dit zal bij de Slotwet worden verwerkt ten behoeve van de besluitvorming in het voorjaar over de eindejaarsmarge binnen de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). Indien het kabinet daartoe besluit, zal dit bedrag weer beschikbaar zijn voor (de verlenging of intensivering van) inzet van de Nederlandse krijgsmacht.
 
 Ontvangsten
 
 Het budget ontvangsten Crisisbeheersingsoperaties is per saldo met € 5,0 miljoen toegenomen als gevolg van meer ontvangsten van de VN voor de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA.
 Het budget ontvangsten overige inzet is met € 4,2 miljoen afgenomen, voornamelijk omdat er minder inzet van VPD’s is geweest.
 
 
 Artikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten
 
 Artikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 842.097
 
 
 
 
 855.588
 
 
 
 47.549
 
 
 
 72.228
 
 
 
 
 975.365
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 842.097
 
 
 
 
 855.588
 
 
 
 63.849
 
 
 
 29.628
 
 
 
 
 949.065
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 75%
 
 
 98%
 
 
 
 
 103%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Gereedstelling en instandhouding Commando ZSK
 
 
 
 
 173.191
 
 
 
 
 181.813
 
 
 
 16.676
 
 
 
 25.121
 
 
 
 
 223.610
 
 
 
 
 
 – gereedstelling
 
 
 30.644
 
 
 32.983
 
 
 – 95
 
 
 – 882
 
 
 32.006
 
 
 
 
 – instandhouding
 
 
 142.547
 
 
 148.830
 
 
 16.771
 
 
 26.003
 
 
 191.604
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 630.314
 
 
 
 
 644.784
 
 
 
 47.189
 
 
 
 1.505
 
 
 
 
 693.478
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 596.426
 
 
 
 
 600.872
 
 
 
 47.089
 
 
 
 – 3.569
 
 
 
 
 644.392
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 1.841
 
 
 
 
 8.930
 
 
 
 100
 
 
 
 1.151
 
 
 
 
 10.181
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige personele exploitatie 
 
 
 
 
 32.047
 
 
 
 
 34.982
 
 
 
 
 
 3.923
 
 
 
 
 38.905
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 38.592
 
 
 
 
 28.991
 
 
 
 – 16
 
 
 
 3.002
 
 
 
 
 31.977
 
 
 
 
 
 
 – waarvan IT
 
 
 
 
 1.264
 
 
 
 
 1.276
 
 
 
 
 
 – 77
 
 
 
 
 1.199
 
 
 
 
 
 
 – waarvan huisvesting en infra
 
 
 
 
 5.232
 
 
 
 
 6.126
 
 
 
 
 
 1.036
 
 
 
 
 7.162
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële exploitatie 
 
 
 
 
 32.096
 
 
 
 
 21.589
 
 
 
 – 16
 
 
 
 2.043
 
 
 
 
 23.616
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 20.429
 
 
 
 
 20.429
 
 
 
 19.000
 
 
 
 14.695
 
 
 
 
 54.124
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen
 CZSK zal naar verwachting voor bijna € 120 miljoen meer verplichtingen aangaan dan voorzien. Het betreft enerzijds een toename als gevolg van de hogere uitgaven en anderzijds betreft het verplichtingen die in 2019 zijn of worden aangegaan maar betrekking hebben op activiteiten die in 2020 en latere jaren worden uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn het bijstellen van verplichtingen ten gevolge van de verwachting dat dit jaar nog het contract met de Rijksrederij voor het jaar 2020 wordt aangegaan en dat er dit jaar nog een verplichting wordt aangegaan voor de centrale walbewaking.
 Uitgaven
 Het budget voor instandhouding neemt toe met € 42,8 miljoen, omdat er sprake is van hogere instandhoudingsuitgaven. De aanvullende middelen komen uit terug ontvangen btw (zie bij Ontvangsten), een incidentele herschikking tussen investeringen en exploitatie en een incidentele meerontvangst vanuit de beëindiging van een internationaal samenwerkingsverband op het gebied van instandhouding van M-fregatten.
 Het budget voor salarissen eigen personeel neemt per saldo toe met € 43,5 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door het binnen de begroting verwerken van de uitkomsten van het afgesloten arbeidsvoorwaardenakkoord
 Ontvangsten
 De ontvangsten van CZSK nemen per saldo toe met € 33,7 miljoen. Er is in 2019 btw teruggevraagd voor leveringen aan oorlogsschepen, waarvoor 0% geldt, waar eerder wel btw over is betaald (€ 19,0 miljoen). Daarnaast zijn incidentele middelen ontvangen (€ 14,7 miljoen) en ten gunste van de begroting geboekt vanuit een beëindigd internationaal samenwerkingsverband voor onderhoud aan M-fregatten.
 Artikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten
 
 Artikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde
 begroting
 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.427.287
 
 
 
 
 1.378.299
 
 
 
 
 74.856
 
 
 
 
 78.715
 
 
 
 
 1.531.870
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.427.287
 
 
 
 
 1.378.299
 
 
 
 
 74.856
 
 
 
 
 16.223
 
 
 
 
 1.469.378
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 82%
 
 
 103%
 
 
 
 
 105%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht gereedstelling en instandhouding CLAS
 
 
 
 
 227.387
 
 
 
 
 224.201
 
 
 
 
 – 3.000
 
 
 
 
 5.062
 
 
 
 
 226.263
 
 
 
 
 
 – gereedstelling
 
 
 77.294
 
 
 70.453
 
 
 – 3.000
 
 
 – 3.946
 
 
 63.507
 
 
 
 
 – instandhouding
 
 
 150.093
 
 
 153.748
 
 
 
 9.008
 
 
 162.756
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 1.130.223
 
 
 
 
 1.098.292
 
 
 
 
 61.887
 
 
 
 
 – 12.936
 
 
 
 
 1.147.243
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 1.077.771
 
 
 
 
 1.035.000
 
 
 
 
 60.314
 
 
 
 
 – 25.187
 
 
 
 
 1.070.127
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 2.204
 
 
 
 
 13.909
 
 
 
 
 1.573
 
 
 
 
 – 883
 
 
 
 
 14.599
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige personele exploitatie 
 
 
 
 
 50.248
 
 
 
 
 49.383
 
 
 
 
 
 13.134
 
 
 
 
 62.517
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 69.677
 
 
 
 
 55.806
 
 
 
 
 15.969
 
 
 
 
 24.097
 
 
 
 
 95.872
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële exploitatie
 
 
 
 
 69.677
 
 
 
 
 55.806
 
 
 
 
 15.969
 
 
 
 
 24.097
 
 
 
 
 95.872
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 6.432
 
 
 
 
 6.432
 
 
 
 
 
 
 6.432
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen
 CLAS zal naar verwachting voor ruim € 153 miljoen meer verplichtingen aangaan dan voorzien. Het betreft enerzijds een toename als gevolg van de hogere uitgaven en anderzijds betreft het verplichtingen die in 2019 zijn of worden aangegaan maar betrekking hebben op activiteiten die in 2020 en latere jaren worden uitgevoerd. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij het bijstellen van de verplichtingen ten behoeve van het eerder dan verwacht aangaan van meerjarige verplichtingen voor instandhouding van materieel (onderhoud en reserveonderdelen), voor het infanterie gevechtsvoertuig, klein kaliber wapens en wielvoertuigen.
 Uitgaven
 
 Het budget voor salarissen eigen personeel neemt per saldo toe met € 35,1 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door het nieuwe arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 59,1 miljoen). Daarnaast is budget vanwege de lage vullingsgraad toegevoegd aan instandhouding en materiële uitgaven (– € 23,2 miljoen).
 Het budget voor overige personele exploitatie neemt toe met € 13,1 miljoen, voornamelijk als gevolg van een herschikking binnen het artikel vanuit salarissen. Deze middelen worden aangewend om meer opleidingen te faciliteren in het kader van behoudmaatregelen.
 
 Met een incidentele herschikking tussen exploitatie en investeringen is het budget verhoogd. Dit komt voort uit hogere instandhoudingsuitgaven en hogere verstrekkingen van artikelen aan andere Defensieonderdelen uit assortimenten die de Koninklijke Landmacht Defensiebreed verzorgt.
 
 Artikel 4 Taakuitvoering Luchtstrijdkrachten
 
 Artikel 4 Taakuitvoering Luchtstrijdkrachten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 799.984
 
 
 
 
 811.638
 
 
 
 
 32.333
 
 
 
 
 496.060
 
 
 
 
 1.340.031
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 799.984
 
 
 
 
 811.638
 
 
 
 
 32.333
 
 
 
 
 15.060
 
 
 
 
 859.031
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 72%
 
 
 98%
 
 
 
 
 106%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Gereedstelling en instandhouding CLSK
 
 
 
 
 258.651
 
 
 
 
 258.450
 
 
 
 
 
 3.728
 
 
 
 
 262.178
 
 
 
 
 
 – gereedstelling
 
 
 18.884
 
 
 18.884
 
 
 973
 
 
 
 19.857
 
 
 
 
 – instandhouding
 
 
 239.767
 
 
 239.566
 
 
 – 973
 
 
 3.728
 
 
 242.321
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 470.447
 
 
 
 
 483.189
 
 
 
 
 32.347
 
 
 
 
 16.291
 
 
 
 
 531.827
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 435.022
 
 
 
 
 442.462
 
 
 
 
 29.550
 
 
 
 
 – 90
 
 
 
 
 471.922
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.876
 
 
 
 
 2.797
 
 
 
 
 
 8.673
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige personele exploitatie 
 
 
 
 
 35.425
 
 
 
 
 34.851
 
 
 
 
 
 16.381
 
 
 
 
 51.232
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 70.886
 
 
 
 
 69.999
 
 
 
 
 – 14
 
 
 
 
 – 4.959
 
 
 
 
 65.026
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële exploitatie
 
 
 
 
 70.886
 
 
 
 
 69.999
 
 
 
 
 – 14
 
 
 
 
 – 4.959
 
 
 
 
 65.026
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 12.043
 
 
 
 
 12.043
 
 
 
 
 
 
 12.043
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen
 CLSK zal naar verwachting voor bijna € 529 miljoen meer verplichtingen aangaan dan voorzien. Het betreft enerzijds een toename als gevolg van de hogere uitgaven en anderzijds betreft het verplichtingen die in 2019 zijn of worden aangegaan maar betrekking hebben op activiteiten die in 2020 en latere jaren worden uitgevoerd. Een onderdeel hiervan is het bijstellen van verplichtingen vanwege de verwachting dat dit jaar nog het meerjarige onderhoudscontract voor de Patriot wordt aangegaan. Verder zijn de verplichtingen bijgesteld voor de service en onderhoudscontracten van de AH-64 Apache en het motoronderhoudscontract voor de Cougar en diverse kleinere onderhoudscontracten voor de luchtwapensystemen.
 Uitgaven
 Het budget voor salarissen eigen personeel neemt per saldo toe met € 29,5 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door het nieuwe arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 31,1 miljoen).
 Het budget voor overige personele exploitatie neemt toe met € 16,4 miljoen, voornamelijk als gevolg van de overschrijding van persoonsgebonden budgetten, onder andere als gevolg van dienstreizen voor opleiding en training voor wapensystemen in het buitenland (€ 10,0 miljoen). Dit wordt gefinancierd met een incidentele herschikking tussen exploitatie en investeringen. Daarnaast betreft dit een technische herschikking binnen het artikel omdat helikoptervliegeropleidingen in 2019 niet langer belast worden binnen de overige materiele exploitatie (€ 4,0 miljoen), maar binnen de personele exploitatie.
 
 Artikel 5 Taakuitvoering Koninklijke Marechaussee
 
 Artikel 5 Taakuitvoering Marechaussee (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 405.344
 
 
 
 
 421.831
 
 
 
 
 35.064
 
 
 
 
 9.871
 
 
 
 
 466.766
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 405.344
 
 
 
 
 421.831
 
 
 
 
 35.064
 
 
 
 
 2.871
 
 
 
 
 459.766
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 93%
 
 
 97%
 
 
 
 
 101%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Inzet KMar
 
 
 
 
 6.628
 
 
 
 
 7.028
 
 
 
 
 
 96
 
 
 
 
 7.124
 
 
 
 
 
 – gereedstelling
 
 
 
 6.628
 
 
 
 
 7.028
 
 
 
 
 
 96
 
 
 
 
 7.124
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 385.090
 
 
 
 
 401.810
 
 
 
 
 32.225
 
 
 
 
 4.625
 
 
 
 
 438.660
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 366.457
 
 
 
 
 379.558
 
 
 
 
 32.225
 
 
 
 
 – 6.412
 
 
 
 
 405.371
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 863
 
 
 
 
 4.146
 
 
 
 
 
 10.200
 
 
 
 
 14.346
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige personele exploitatie 
 
 
 
 
 17.770
 
 
 
 
 18.106
 
 
 
 
 
 837
 
 
 
 
 18.943
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 13.626
 
 
 
 
 12.993
 
 
 
 
 2.839
 
 
 
 
 – 1.850
 
 
 
 
 13.982
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële exploitatie
 
 
 
 
 13.626
 
 
 
 
 12.993
 
 
 
 
 2.839
 
 
 
 
 – 1.850
 
 
 
 
 13.982
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 4.587
 
 
 
 
 4.587
 
 
 
 
 
 7.629
 
 
 
 
 12.216
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen
 De KMar zal naar verwachting voor bijna € 45 miljoen meer verplichtingen aangaan dan voorzien. Het betreft enerzijds een toename als gevolg van de hogere uitgaven en anderzijds betreft het verplichtingen die in 2019 zijn of worden aangegaan maar betrekking hebben op activiteiten die in 2020 en latere jaren worden uitgevoerd. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij het bijstellen van verplichtingen ten behoeve van contracten voor het inhuren van IT specialisten en overige inhuur voor volgend jaar.
 Uitgaven
 Het budget voor salarissen eigen personeel stijgt met € 36,9 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door het nieuwe arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 32,2 miljoen). Ook stijgen de uitgaven vanwege de doorwerking van extra ontvangsten inzake de bewaking van De Nederlandsche Bank (€ 2,0 miljoen), politietrainingen voor missies vanuit het Ministerie van Justitie & Veiligheid (€ 1,1 miljoen) en het ten gunste brengen van de ontvangsten uit het derde contract observatiecapaciteit Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) – AIVD aan de formatie. De kosten van € 2,7 miljoen zijn naar aanleiding van dit contract in 2017 en 2018 onterecht op het budget eigen personeel terecht gekomen. Daarnaast is het budget voor externe inhuur voor onder andere diensten van de Dienst Justitiële Inrichting (DJI), Defensie Bewaking- en Beveiliging Organisatie (DBBO), adaptief aan de grens (AADG) en ondersteuning van bedrijfsvoering met € 10,1 miljoen verhoogd vanuit de ondervulling eigen personeel.
 Ontvangsten
 Het budget voor ontvangsten stijgt per saldo met € 7,6 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door ontvangsten als gevolg van de bewaking van De Nederlandsche Bank (€ 3,8 miljoen), politietrainingen voor inzet in missies van het Ministerie van Justitie & Veiligheid (€ 1,1 miljoen) en het verrekenen van het derde contract observatiecapaciteit BSB-AIVD over 2017 en 2018 (€ 2,7 miljoen) zoals aangegeven bij de personele uitgaven.
 Artikel 6 Investeringen krijgsmacht
 
 Artikel 6 Investeringen krijgsmacht (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 5.115.563
 
 
 
 
 5.134.836
 
 
 
 
 813.272
 
 
 
 
 – 462.165
 
 
 
 
 5.485.943
 
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in nieuw materieel
 
 
 4.447.178
 
 
 4.461.181
 
 
 811.863
 
 
 – 510.881
 
 
 4.762.163
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in infrastructuur
 
 
 226.249
 
 
 226.209
 
 
 8.706
 
 
 8.733
 
 
 243.648
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in ICT
 
 
 332.230
 
 
 337.540
 
 
 – 7.080
 
 
 43.280
 
 
 373.740
 
 
 
 
 Bekostiging Wetenschappelijk onderzoek
 
 
 75.236
 
 
 75.236
 
 
 2.683
 
 
 1.093
 
 
 79.012
 
 
 
 
 Bijdrage aan de NAVO
 
 
 31.770
 
 
 31.770
 
 
 
 – 4.390
 
 
 27.380
 
 
 
 
 Reserve valutaschommelingen
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 – 2.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.839.964
 
 
 
 
 2.859.237
 
 
 
 
 – 235.108
 
 
 
 
 56.507
 
 
 
 
 2.680.636
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 65%
 
 
 96%
 
 
 
 
 
 
 
 
 120%
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in nieuw materieel
 
 
 2.133.671
 
 
 2.147.674
 
 
 – 136.517
 
 
 – 54.602
 
 
 1.956.555
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in infrastructuur
 
 
 264.157
 
 
 264.117
 
 
 8.706
 
 
 16.848
 
 
 289.671
 
 
 
 
 Opdracht Voorzien in IT
 
 
 
 332.230
 
 
 
 
 337.540
 
 
 
 
 – 107.080
 
 
 
 
 97.558
 
 
 
 
 328.018
 
 
 
 
 
 Bekostiging Wetenschappelijk onderzoek
 
 
 75.236
 
 
 75.236
 
 
 2.683
 
 
 1.093
 
 
 79.012
 
 
 
 
 Bijdrage aan de NAVO
 
 
 31.770
 
 
 31.770
 
 
 
 – 4.390
 
 
 27.380
 
 
 
 
 Reserve valutaschommelingen
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 – 2.900
 
 
 
 
 
 
 
 Programma ontvangsten
 
 
 
 
 123.056
 
 
 
 
 124.556
 
 
 
 
 
 2.450
 
 
 
 
 127.006
 
 
 
 
 
 – Verkoopopbrengsten groot materieel (strategisch)
 
 
 73.886
 
 
 73.886
 
 
 
 12.700
 
 
 86.586
 
 
 
 
 – Overige ontvangsten materieel
 
 
 33.700
 
 
 35.200
 
 
 
 – 12.700
 
 
 22.500
 
 
 
 
 – Verkoopopbrengsten infrastructuur (strategisch)
 
 
 10.050
 
 
 10.050
 
 
 
 
 10.050
 
 
 
 
 – Overige ontvangsten infrastructuur
 
 
 2.120
 
 
 2.120
 
 
 
 2.450
 
 
 4.570
 
 
 
 
 – Overige ontvangsten IT, WOO en NAVO
 
 
 3.300
 
 
 3.300
 
 
 
 
 3.300
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen
 De verplichtingen zijn per saldo in totaal met ruim € 351 miljoen omhoog bijgesteld. Het betreft enerzijds een toename als gevolg van de hogere uitgaven en anderzijds betreft het verplichtingen die in 2019 zijn of worden aangegaan, maar betrekking hebben op activiteiten die in 2020 en latere jaren worden uitgevoerd. Ten tijde van de Miljoenennota zijn de verplichtingen met meer dan € 800 miljoen verhoogd omdat verwacht werd dat in het najaar van 2019 een aantal verplichtingen (waarbij de F-35 de grootste is) zouden worden aangegaan. Bij de 2e suppletoire begroting is dit weer aangepast op basis van de meest actuele inzichten. De grootste bijstellingen zijn doorgevoerd op de projecten Defensie Operationeel Kledingsysteem (DOKS) en de Defensiebrede Vervanging Operationele Wielvoertuigen (DVOW). De verplichtingen voor deze projecten zullen naar verwachting dit jaar niet meer worden aangegaan, deze verplichtingen schuiven door naar 2020.
 Uitgaven
 Het uitgavenbudget voor voorzien in nieuw materieel is per saldo met € 191,1 miljoen verlaagd. Het budget is afgenomen door een kasschuif bij Miljoenennota van € 200 miljoen naar latere jaren en door een incidentele herschikking van investeringen naar exploitatie. De uitgaven voor kleinere investeringsprojecten zijn vertraagd door personele ondervulling in de logistieke keten. Er liggen concrete investeringsprojecten aan ten grondslag en dit zal in de nabije jaren tot uitgaven leiden. In 2019 is besloten om een overheveling te doen vanuit het investeringsbudget aan de instandhoudingsuitgaven. In de komende jaren zullen deze gelden weer worden toegevoegd aan het investeringsbudget. Ook is voor € 4,3 miljoen overgeheveld naar de exploitatie om te compenseren voor toegenomen exploitatie uitgaven door de invoering van nieuwe wapensystemen (de zogenaamde «delta exploitatie»), voornamelijk naar artikel 7 voor het project Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS). Daar tegenover staat een toename van het budget met € 5 miljoen voor de MIVD ter ondersteuning van de uitvoering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017. Met deze middelen worden binnen de MIVD concrete stappen gezet op het gebied van intern beleid, werkprocessen en de inrichting van technische systemen om in de praktijk te waarborgen dat aan de eisen uit de Wiv 2017 wordt voldaan. Ook is het budget voorzien in nieuw materiaal verhoogd doordat de volledige valutareserve van € 46,4 miljoen is ingezet als gevolg van de ontwikkeling van de dollarkoers. De valutareserve is nu uitgeput. Daarnaast is het budget voorzien in nieuw materieel verhoogd doordat de prijsbijstelling (€ 42,8 miljoen) is uitgekeerd en de eindejaarsmarge uit 2018 (€ 24 miljoen) is doorverdeeld.
 Het uitgavenbudget voor Voorzien in infrastructuur is gestegen met € 25,6 miljoen als gevolg van doorverdeling van de eindejaarsmarge uit 2018 (€ 6 miljoen), het uitkeren van de prijsbijstelling (€ 5,7 miljoen), interdepartementale overhevelingen van de ministeries van EZK en VenJ voor respectievelijk het schietterrein in Petten, in voorbereiding op extra grensbewaking als gevolg van Brexit door de KMar (€ 5,4 miljoen) en een aantal kleinere mutaties (opgeteld € 8,5 miljoen).
 Het uitgavenbudget voor voorzien in IT is gedaald met € 9,5 miljoen als gevolg van de kasschuif van € 100 miljoen naar latere jaren en het overboeken van delta exploitatiereeksen (€ 9,7 miljoen) naar de andere begrotingsartikelen. Daar staan de toevoeging op de Defensiebegroting van € 75,5 miljoen om de betrouwbaarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te waarborgen, de toegekende prijsbijstelling (€ 6,8 miljoen) en de aanvullende bijdrage van de bij de Kustwacht Nederland betrokken ministeries voor het Maritiem Operatiecentrum Kustwacht (MOC KW) van € 13,8 miljoen tegenover.
 Ontvangsten
 Binnen de ontvangsten is een herschikking doorgevoerd van € 12,7 miljoen van overige ontvangsten materieel naar verkoopopbrengsten. Het betreft ontvangsten als gevolg van de verkoop van dienstauto’s die ten onrechte niet als verkoopopbrengsten waren aangemerkt.
 Artikel 7 Ondersteuning Krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie
 
 Artikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 932.220
 
 
 
 
 929.905
 
 
 
 
 41.523
 
 
 
 
 260.272
 
 
 
 
 1.231.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 932.220
 
 
 
 
 929.905
 
 
 
 
 55.523
 
 
 
 
 63.564
 
 
 
 
 1.048.992
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 52%
 
 
 108%
 
 
 
 
 110%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Logistieke ondersteuning 
 
 
 
 
 386.696
 
 
 
 
 314.466
 
 
 
 
 15.112
 
 
 
 
 27.601
 
 
 
 
 357.179
 
 
 
 
 
 – gereedstelling
 
 
 282.103
 
 
 218.587
 
 
 15.113
 
 
 28.784
 
 
 262.484
 
 
 
 
 – instandhouding
 
 
 104.593
 
 
 95.879
 
 
 – 1
 
 
 – 1.183
 
 
 94.695
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 357.098
 
 
 
 
 399.789
 
 
 
 
 19.051
 
 
 
 
 – 16.295
 
 
 
 
 402.545
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 312.707
 
 
 
 
 318.327
 
 
 
 
 14.864
 
 
 
 
 760
 
 
 
 
 333.951
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 31.384
 
 
 
 
 65.684
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 – 13.868
 
 
 
 
 52.816
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige personele exploitatie 
 
 
 
 
 13.007
 
 
 
 
 15.778
 
 
 
 
 3.187
 
 
 
 
 – 3.187
 
 
 
 
 15.778
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 188.426
 
 
 
 
 215.650
 
 
 
 
 21.360
 
 
 
 
 52.258
 
 
 
 
 289.268
 
 
 
 
 
 
 – waarvan IT
 
 
 
 
 132.554
 
 
 
 
 160.517
 
 
 
 
 20.590
 
 
 
 
 45.248
 
 
 
 
 226.355
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële exploitatie
 
 
 
 
 55.872
 
 
 
 
 55.133
 
 
 
 
 770
 
 
 
 
 7.010
 
 
 
 
 62.913
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 32.406
 
 
 
 
 43.970
 
 
 
 
 14.000
 
 
 
 
 21.000
 
 
 
 
 78.970
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen
 DMO zal naar verwachting voor ruim € 301 miljoen meer verplichtingen aangaan dan voorzien. Het betreft enerzijds een toename als gevolg van de hogere uitgaven en anderzijds betreft het verplichtingen die in 2019 zijn of worden aangegaan, maar betrekking hebben op activiteiten die in 2020 en latere jaren worden uitgevoerd. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij munitie, brandstof, onderhoudscontract F-16, waarbij in 2019 bestellingen zijn geplaatst die leiden tot leveringen vanaf 2020.
 Uitgaven
 Het budget voor gereedstelling is met € 43,9 miljoen verhoogd omdat er dit jaar meer munitie zal worden aangeschaft dan voorzien. Door aangescherpte veiligheidseisen is het niet langer mogelijk om de levensduur van een deel van de oude voorraad te verlengen. Het initiële budget was ook niet voldoende om te voorzien in de behoefte voor oefeningen en trainingen. Daarnaast is de brandstofprijs gestegen ten opzichte van de verwachting eerder dit jaar, wat leidt tot hogere uitgaven aan brandstof.
 Het budget voor salarissen eigen personeel is met € 15,6 miljoen gestegen als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord. DMO geeft dit jaar minder dan voorzien uit aan inhuur van IT-personeel. Het overschot (€ 12,9 miljoen) wordt ingezet ter dekking van de hogere IT-uitgaven.
 De materiele uitgaven zijn € 73,6 miljoen hoger dan voorzien. Deze uitgaven zijn voornamelijk toegenomen als gevolg van € 65,8 miljoen hogere uitgaven aan IT. Voor € 21 miljoen betreft dit uitgaven die gedaan zijn in het kader van het gebruik van het NAFIN-netwerk door andere departementen, waar ontvangsten tegenover staan. Voor € 6,7 miljoen betreft dit hogere exploitatie uitgaven die gepaard gaan met IT-investeringsprojecten, zoals het maritiem operatiecentrum van de Kustwacht Nederland, internet op de legering en de invoering van ERP M&F. DMO heeft hiervoor dekking ontvangen uit artikel 6 (Investeringen), de zogenaamde «delta exploitatie-reeksen». De resterende stijging komt door een combinatie van factoren. DMO heeft meer IT-middelen en -diensten geleverd aan de Defensieonderdelen dan eerder werd voorzien. Een voorbeeld hiervan is de verstrekking van meer iDevices en andere digitale hulpmiddelen (smartboards, VDI laptops). Daarnaast is sprake van een toename van de uitgaven voor softwarelicenties als gevolg van prijsstijgingen. Dit wordt gefinancierd door incidentele overhevelingen uit de investeringen en inhuur van IT-personeel.
 De overige materiële exploitatie is met € 7,8 miljoen toegenomen als gevolg van voornamelijk de overheveling van € 4 miljoen delta exploitatie voor het Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS).
 Ontvangsten
 DMO heeft € 35 miljoen hogere ontvangsten dan voorzien. € 21 miljoen is het gevolg van ontvangsten vanuit het gebruik van het NAFIN netwerk door andere departementen, wat een doorwerking kent op het uitgavenkader voor IT. Daarnaast is het eigen vermogen van het agentschap DTO (€ 14 miljoen) vrijgevallen als gevolg van het opheffen van het agentschap DTO.
 Artikel 8 Defensie Ondersteuningscommando
 
 Artikel 8 Defensie Ondersteuningscommando (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.279.776
 
 
 
 
 1.330.959
 
 
 
 
 45.862
 
 
 
 
 79.179
 
 
 
 
 1.456.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.279.776
 
 
 
 
 1.330.959
 
 
 
 
 45.862
 
 
 
 
 23.728
 
 
 
 
 1.400.549
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 50%
 
 
 88%
 
 
 
 
 
 
 
 
 96%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdracht Dienstverlenende eenheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – gereedstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – instandhouding
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 705.328
 
 
 
 
 731.664
 
 
 
 
 36.135
 
 
 
 
 9.730
 
 
 
 
 777.529
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 564.034
 
 
 
 
 584.111
 
 
 
 
 28.944
 
 
 
 
 – 33.693
 
 
 
 
 579.362
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 2.678
 
 
 
 
 6.765
 
 
 
 
 
 23.860
 
 
 
 
 30.625
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige personele exploitatie 
 
 
 
 
 127.578
 
 
 
 
 126.398
 
 
 
 
 6.593
 
 
 
 
 19.563
 
 
 
 
 152.554
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overig; attachés
 
 
 
 
 11.038
 
 
 
 
 14.390
 
 
 
 
 598
 
 
 
 
 
 14.988
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 537.942
 
 
 
 
 561.689
 
 
 
 
 5.227
 
 
 
 
 13.470
 
 
 
 
 580.386
 
 
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage huisvesting en infrastructuur
 
 
 
 
 336.671
 
 
 
 
 363.968
 
 
 
 
 13.367
 
 
 
 
 23.520
 
 
 
 
 400.855
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële exploitatie
 
 
 
 
 194.353
 
 
 
 
 190.403
 
 
 
 
 – 8.142
 
 
 
 
 – 10.050
 
 
 
 
 172.211
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige exploitatie; attachés
 
 
 
 
 6.918
 
 
 
 
 7.318
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 7.320
 
 
 
 
 
 
 – Nationaal Fonds Ereschuld
 
 
 
 
 36.506
 
 
 
 
 37.606
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 528
 
 
 
 
 42.634
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 80.988
 
 
 
 
 80.988
 
 
 
 
 
 
 80.988
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen
 DOSCO zal naar verwachting voor ruim € 125 miljoen meer verplichtingen aangaan dan voorzien. Het betreft enerzijds een toename als gevolg van de hogere uitgaven en anderzijds betreft het verplichtingen die in 2019 zijn of worden aangegaan maar betrekking hebben op activiteiten die in 2020 en latere jaren worden uitgevoerd. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij het bijstellen van de verplichtingen voor huisvesting en infrastructuur en voor materiële en personele exploitatie. Het betreffen onder meer verplichtingen voor het huren van vastgoed, het uitvoeren van onderhoud aan vastgoed, opleidingen, vervoer en personeel gerelateerde diensten.
 Uitgaven
 Het budget voor personele uitgaven is per saldo met € 45,9 miljoen gestegen. Dit komt voornamelijk door de toevoeging van € 28,9 miljoen uit het arbeidsvoorwaardenakkoord 2019–2020 voor salarissen eigen personeel, de herschikking van € 5,8 miljoen voor het project Behoud & Werving vanuit het budget hiervoor op de materiële uitgaven, de overheveling van € 2,7 miljoen voor de betaling van de Werkkostenregeling (WKR), de overheveling van € 1,8 miljoen van de KMar voor de inhuur van ongewapend bewakings- en beveiligingspersoneel via de Defensie Bewakings- en Beveiligingsorganisatie (DBBO) om beveiligingstaken van de KMar over te nemen, zodat de KMar extra ingezet kan worden op Schiphol, de overdracht van € 2,0 miljoen van het CZSK aan het DienstenCentrum Internationale Ondersteuning Defensie (DCIOD) voor internationale verhuizingen van en naar het Caraïbisch gebied en de toevoeging van € 1,1 miljoen voor prijsbijstelling. Daarnaast is er € 2,9 miljoen vanuit DOSCO overgeheveld voor het onderbrengen van de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) bij de Bestuursstaf.
 Het budget voor materiele uitgaven is met € 18,7 miljoen gestegen. Dit komt hoofdzakelijk door de incidentele herschikking tussen exploitatie en investeringen van € 20,0 miljoen voor het eerder uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden aan het vastgoed dan voorzien was om het achterstallig onderhoud aan het vastgoed te verminderen. Daarnaast wordt dit onder andere veroorzaakt door de toevoeging van € 7,2 miljoen voor prijsbijstelling, de overheveling van € 6,1 miljoen naar de andere Defensieonderdelen voor het project Behoud & Werving, de herschikking van € 5,8 miljoen voor het project Behoud & Werving naar de personele uitgaven, de overheveling van € 5,0 miljoen naar de investeringen voor spoorweginfrastructuur voor dieplaadwagons, de overheveling van € 4,5 miljoen voor de instandhouding van infrastructuur en de herschikking van € 3,8 miljoen voor de inrichting van vastgoed.
 
 
 
 2.4
 De Niet Beleidsartikelen
 
 Artikel 9 Algemeen
 
 Artikel 9 Algemeen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 105.779
 
 
 
 
 107.917
 
 
 
 
 
 351
 
 
 
 
 108.268
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 105.779
 
 
 
 
 107.917
 
 
 
 
 
 351
 
 
 
 
 108.268
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 30.980
 
 
 30.830
 
 
 
 698
 
 
 31.528
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 57.143
 
 
 47.063
 
 
 
 721
 
 
 47.784
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 13.656
 
 
 18.903
 
 
 – 58
 
 
 – 1.068
 
 
 17.777
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 4.000
 
 
 3.521
 
 
 58
 
 
 
 3.579
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten – Reservering Regeling Uitkering chroom 6 Defensie
 
 
 
 7.600
 
 
 
 
 7.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 825
 
 
 
 
 825
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of meer toegelicht.
 Artikel 10 Apparaat kerndepartement
 
 Artikel 10 Apparaat kerndepartement(bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen 
 
 
 
 
 1.626.034
 
 
 
 
 1.610.421
 
 
 
 
 59.985
 
 
 
 
 12.977
 
 
 
 
 1.683.383
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.626.034
 
 
 
 
 1.610.421
 
 
 
 
 59.985
 
 
 
 
 12.977
 
 
 
 
 1.683.383
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 1.601.300
 
 
 
 
 1.566.834
 
 
 
 
 78.998
 
 
 
 
 18.510
 
 
 
 
 1.664.342
 
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 209.379
 
 
 
 
 180.045
 
 
 
 
 21.761
 
 
 
 
 – 1.421
 
 
 
 
 200.385
 
 
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 5.464
 
 
 
 
 950
 
 
 
 
 1.700
 
 
 
 
 8.114
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige personele exploitatie 
 
 
 
 
 8.957
 
 
 
 
 9.885
 
 
 
 
 750
 
 
 
 
 3.874
 
 
 
 
 14.509
 
 
 
 
 
 
 – waarvan uitkeringen
 
 
 
 
 1.382.934
 
 
 
 
 1.371.440
 
 
 
 
 55.537
 
 
 
 
 14.357
 
 
 
 
 1.441.334
 
 
 
 
 
 
 Materiele uitgaven
 
 
 
 
 24.734
 
 
 
 
 43.587
 
 
 
 
 – 19.013
 
 
 
 
 – 5.533
 
 
 
 
 19.041
 
 
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële exploitatie
 
 
 
 
 24.734
 
 
 
 
 43.587
 
 
 
 
 – 19.013
 
 
 
 
 – 5.533
 
 
 
 
 19.041
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 25.045
 
 
 
 
 25.792
 
 
 
 
 – 18.118
 
 
 
 
 5.575
 
 
 
 
 13.249
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.
 Uitgaven
 Het budget voor personele uitgaven is per saldo met € 97,5 miljoen gestegen. Dit komt voornamelijk door de toevoeging van € 84,9 miljoen uit het arbeidsvoorwaardenakkoord 2019–2020 voor salarissen eigen personeel en uitkeringen. Daarnaast is er € 2,9 miljoen overgeheveld vanuit DOSCO voor het onderbrengen van de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) bij de Bestuursstaf.
 Het budget voor materiële uitgaven is per saldo met € 24,5 miljoen gedaald. Dit komt voornamelijk door een budgetoverheveling van € 10,0 miljoen in het kader van een administratieve verwerking van een nader te verdelen artikel, door de herschikking van € 9,0 miljoen voor het arbeidsvoorwaardenakkoord 2019–2020 naar de personele uitgaven en een herschikking van € 1,7 miljoen aan opleidingsbudget van het Defensie Cyber Commando (DCC) naar de personele uitgaven.
 Ontvangsten
 Het budget apparaatsontvangsten is per saldo met € 12,5 miljoen gedaald. Dit komt voornamelijk door het actualiseren van het aflossingsritme van de financieringsconstructie met het ABP ten behoeve van de kapitaaldekking van de pensioenuitkering. Daarnaast zijn er te verwachten meerontvangsten van € 6,4 miljoen, waaronder terugvorderingen op de uitkeringen: Bovenwettelijke WW, wachtgelden en Sociaal Beleidskader.
 
 Artikel 11 Geheime Uitgaven
 
 Artikel 11 Geheime uitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 7.586
 
 
 
 
 8.664
 
 
 
 
 
 8.010
 
 
 
 
 16.674
 
 
 
 
 
 Geheime uitgaven
 
 
 7.586
 
 
 8.664
 
 
 
 8.010
 
 
 16.674
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 7.586
 
 
 
 
 8.664
 
 
 
 
 
 8.010
 
 
 
 
 16.674
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 1,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen en uitgaven
 Het budget op artikel 11 is toegenomen met € 8,0 miljoen. Dit komt met name door een budgetoverheveling van artikel 1 naar artikel 11 dat betrekking heeft op missiegerelateerde geheime uitgaven. De hoogte van de overheveling van het budget betreft € 7,9 miljoen euro.
 Artikel 12 Nog onverdeeld
 
 Artikel 12 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting 2019
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2019
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2019
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen 
 
 
 
 
 11.494
 
 
 
 
 319.808
 
 
 
 
 – 242.037
 
 
 
 
 – 77.771
 
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 11.494
 
 
 319.808
 
 
 
 – 242.037
 
 
 
 
 – 77.771
 
 
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 11.494
 
 
 
 
 319.808
 
 
 
 
 – 242.037
 
 
 
 
 – 77.771
 
 
 
 
 
 
 
 Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 1,0 miljoen of meer toegelicht.
 Verplichtingen en uitgaven
 Per saldo daalt het budget met € 319,8 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door het verwerken binnen de begroting van het nieuwe arbeidsvoorwaardenakkoord vanuit de middelen voor de loonbijstelling.