Interdepartementaal Beleidsonderzoek: Open bestel in het hoger onderwijs en de bve-sector; Kabinetsstandpunt
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29891, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29891 nr. 1

15-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKABINETSSTANDPUNT OVER EEN OPEN BESTEL IN HET HOGER ONDERWIJS
EN DE BVE-SECTOR1. Aanleiding2. Doel en eindbeeld van een open bestel2.1 Hoger onderwijs1. Vrije of gereguleerde toetreding2. Doelmatigheidstoets3. Voorwaarden voor een gelijk speelveld in het hoger
onderwijs2.2. BVE-sector: beroepsonderwijs en volwasseneneducatieBeroepsonderwijsVrije of gereguleerde toetreding:MacrodoelmatigheidToezicht/accreditatieBekostigingEducatieVrije of gereguleerde toetredingDoelmatigheidstoets3. De beleidslijn ten aanzien van een open bestel3.1 Hoger onderwijs3.2 Beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie4. De vormgeving van experimenten in het hoger onderwijsEffecten die in ieder geval getoetst moeten worden5. Overige voorstellen IBO-rapport en OnderwijsraadadviesBIJLAGE BIJ HET KABINETSSTANDPUNT OVER EEN OPEN BESTEL IN HET HOGER
ONDERWIJS EN DE BVE-SECTORParagraaf 1. Voorwaarden voor een gelijk speelveldHoger onderwijsBekostiging en afbakening onderwijsmarktAccreditatieTransparante InformatieWaarborgen van een pluriform aanbodWaarborgen van de toegankelijkheidMededingingstoezichtVerantwoording afleggenParagraaf 2. Effecten op: kwaliteit, toegankelijkheid,
doelmatigheidKwaliteitToegankelijkheidDoelmatigheid
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29891, nr. 1 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29891Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 891Interdepartementaal Beleidsonderzoek: Open bestel in het hoger onderwijs
en de bve-sectornr. 1BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 november 2004Hierbij bieden wij u het «Kabinetsstandpunt over een open bestel
in het hoger onderwijs en de bve-sector» aan. Tevens treft u als bijlage
het IBO Open Bestel, Interdepartementaal Beleidsonderzoek 2003–2004,
nr. 2 aan1. In het Kabinetsstandpunt wordt een
reactie gegeven op dit IBO-rapport en op het advies van de Onderwijsraad «Ruimte
voor nieuwe aanbieders in het hoger onderwijs», dat in april 2004 aan
u is aangeboden.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenDe Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. Rutte KABINETSSTANDPUNT OVER EEN OPEN BESTEL IN HET HOGER ONDERWIJS
EN DE BVE-SECTOR1. AanleidingDe ambitie van het kabinet om de innovativiteit van de kenniseconomie
te verhogen vereist een stevig en vitaal onderwijsbestel. Tegelijkertijd zijn
de grenzen van dit bestel geen gegeven. Nieuwe aanbieders manifesteren zich
op de onderwijsmarkt en studenten maken steeds vaker een bewuste keuze voor
een opleiding die aan hun wensen voldoet. Tegelijkertijd halen bekostigde
instellingen een groeiend deel van hun omzet uit contractactiviteiten. Er
wordt samenwerking gezocht tussen publiek gefinancierde instellingen en niet-bekostigde
onderwijsinstellingen.Daar komt bij dat steeds hogere eisen gesteld worden aan het onderwijs.
Meer kwaliteit, meer differentiatie van het aanbod, meer maatwerk, minder
uitval van studenten en een betere aansluiting op behoeftes van de arbeidsmarkt
zijn gewenst. Ook is er behoefte aan een grotere doelmatigheid bij de aanwending
van publieke onderwijsmiddelen.In een open bestel worden ook andere dan de huidige bekostigde aanbieders
van onderwijs toegelaten tot publieke financiering. Vraag is of door zo'n
open bestel de gewenste effecten gaan optreden. Vergelijkbare vragen worden
ook gesteld in andere sectoren zoals de gezondheidszorg.Door de Tweede Kamer is in april 2004 een motie aangenomen waarin de regering
wordt verzocht wetgeving te ontwikkelen die een modern, flexibel en open bestel
mogelijk maakt. In het HOOP 2004 en in KOERS BVE is aangekondigd dat dit najaar
een standpunt over een open bestel in het hoger onderwijs en de bve-sector
zal worden uitgebracht. Het kabinet wil in de discussie over een open bestel
zelf een lijn uitzetten.Aan de Onderwijsraad is advies gevraagd over een open bestel in het hoger
onderwijs. Tevens is door een ambtelijke werkgroep een interdepartementaal
beleidsonderzoek (IBO) uitgevoerd naar een open bestel in het hoger onderwijs
en de bve-sector. Het IBO-rapport en het Onderwijsraadadvies vormen belangrijke
bouwstenen voor deze notitie. Het rapport van de IBO-werkgroep is bijgevoegd.
Het advies van de Onderwijsraad is op 20 april 2004 aan de Tweede Kamer
aangeboden. Binnenkort brengt het CPB1 ook een
onderzoeksdocument uit over een open bestel in de bve-sector en het hoger
onderwijs. Het bedoelde document heeft mede ten grondslag gelegen aan het
IBO-rapport.In deze brief wordt eerst ingegaan op het doel dat het kabinet zou willen
bereiken met een eventuele verruiming van het bestel en op de verschillende
discussiepunten die daarbij spelen (paragraaf 2). In paragraaf 3
wordt voor beide sectoren de voorgestelde beleidslijn verwoord. Paragraaf 4
bevat een voorstel voor experimenten in het hoger onderwijs. Ten slotte wordt
een reactie gegeven op een aantal aanvullende voorstellen van Onderwijsraad
en IBO-werkgroep (paragraaf 5).2. Doel en eindbeeld van een open bestelEen open bestel is geen doel op zich. Het gaat om de vraag op welke wijze
een open bestel een bijdrage kan leveren aan de verbetering van de kwaliteit,
toegankelijkheid of doelmatigheid van het onderwijs.De IBO-werkgroep, het CPB en de Onderwijsraad verwachten alle drie positieve
effecten van een open bestel. Tegelijkertijd wijzen zij op mogelijke risico's.
Omdat onzeker is of de positieve en negatieve effecten daadwerkelijk
optreden wordt in alle adviezen voorgesteld niet zonder meer tot invoering
van een open bestel over te gaan, maar eerst een aantal experimenten uit te
voeren. Op die manier kan ook worden nagegaan hoe negatieve effecten kunnen
worden voorkomen In de bijlage wordt, gebruikmakend van hun rapporten, uitvoerig
ingegaan op de veronderstelde effecten van een open bestel op kwaliteit, toegankelijkheid
en doelmatigheid van het onderwijs.De adviezen verschillen over het eindbeeld van een open bestel dat mogelijk
en wenselijk is. Hierna wordt de kern van deze verschillen weergegeven.2.1 Hoger onderwijsDe discussie over het toelaten van nieuwe aanbieders van onderwijs tot
publieke financiering concentreert zich in het hoger onderwijs op twee hoofdelementen:
vrije of gereguleerde toetreding (1) en wel of geen toets op de doelmatigheid
van het aanbod(2). Daarnaast is een relevante vraag in welke mate voorwaarden
voor een gelijk speelveld voor de aanbieders van onderwijs al gerealiseerd
zijn (3).1. Vrije of gereguleerde toetredingIn de huidige situatie zijn in de bijlage van de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek (WHW) limitatief de hogescholen en universiteiten
opgesomd die in aanmerking komen voor bekostiging van hun opleidingen. Deze
bekostigde instellingen moeten aan bepaalde wettelijke eisen voldoen. Dit
zijn onder meer bestuurlijke, onderwijskundige en financiële eisen en
eisen die de rechten van de student betreffen. Bovendien worden deze bekostigde
instellingen ook beleidsmatig aangesproken. Het gaat hierbij dan om de ambities
zoals die bijvoorbeeld geformuleerd zijn in het HOOP 2004 en waarover met
instellingen nadere afspraken worden gemaakt. Een nieuwe wet op het hoger
onderwijs is in voorbereiding. De daarin geherformuleerde en afgeslankte eisen
zullen gelden als bekostigingsvoorwaarden.De Onderwijsraad is van mening dat volledig vrije toetreding van nieuwe
onderwijsaanbieders risico's met zich meebrengt zoals de versnippering van
budgetten over meer instellingen en opleidingen en het (op termijn) verdwijnen
van opleidingen (kapitaalvernietiging, verschraling). Daarom pleit de Onderwijsraad
voor een vorm van gereguleerde toetreding. Elke onderwijsinstelling heeft
de gelegenheid opleidingen aan te bieden die geaccrediteerd zijn. Maar vervolgens
neemt de overheid een beslissing over de bekostiging van een opleiding. Dit
gebeurt na een afweging op basis van de criteria: toegankelijkheid, doelmatigheid,
kwaliteit en beschikbare ruimte in het budget. Bekostigd en niet-bekostigd
aanbod blijven naast elkaar bestaan, maar er wordt anders dan nu het geval
is grensverkeer mogelijk tussen beide categorieën.Het CPB en het IBO constateren dat beperkingen van het aanbod niet verenigbaar
zijn met vrije toetreding. Het CPB definieert een open bestel als een stelsel
waarin «voor alle aanbieders van onderwijs
gelijke voorwaarden gelden voor toetreding tot en het opereren op de gereguleerde
markt». Het IBO-rapport hanteert een vergelijkbare definitie. Juist
in een dergelijke open situatie zal concurrentie de gewenste effecten oproepen.
Negatieve effecten kunnen door flankerend beleid worden voorkomen1.2. DoelmatigheidstoetsDiscussiepunt is of in een open bestel de toets op de doelmatigheid vanhet onderwijsaanbod nog noodzakelijk of wenselijk is (de macro doelmatigheidstoets).In het kader van wettelijke vereisten krijgt een bekostigde instelling
die een nieuwe opleiding wil aanbieden te maken met een toets op de doelmatigheid1 van dit aanbod. Deze toets heeft twee aspecten. Ten eerste
een inhoudelijke toets of bekostiging van de opleiding wenselijk is. Daarbij
spelen vragen als de behoefte aan de opleiding op de arbeidsmarkt en de samenhang
met andere opleidingen binnen de instelling. Het tweede aspect van de toets
op de doelmatigheid van de opleiding betreft het aantal al bestaande vergelijkbare
opleidingen en de spreiding (vestigingsplaats)2
daarvan.De Onderwijsraad is van mening dat een toets op de (macro)doelmatigheid
noodzakelijk blijft. Wel zouden de criteria verder dienen te worden uitgewerkt
en geoperationaliseerd. Zowel IBO als CPB zijn van oordeel dat een macrodoelmatigheidstoets
niet meer nodig noch verenigbaar is met een open bestel zoals zij dat voorstaan.
Een macrodoelmatigheidstoets beperkt de concurrentie tussen instellingen en
belemmert zo de werking van een open bestel, aldus het IBO-rapport. Tegelijkertijd
vinden IBO-werkgroep en CPB zo'n toets ook niet nodig: Ondoelmatige opleidingen
zullen als gevolg van de concurrentie in een dergelijk bestel niet kunnen
overleven en verdwijnen. De overheid kan via extra bekostiging opleidingen
met maatschappelijke meerwaarde in de lucht houden.Het eindbeeld van IBO en CPB is dat er op termijn geen beperking meer
wordt opgelegd aan het aantal bekostigde instellingen noch aan het aantal
bekostigde opleidingen.3. Voorwaarden voor een gelijk speelveld in het hoger
onderwijsIn de rapporten (met name het IBO-rapport) worden naast de regelgeving
met betrekking tot toetreding en de doelmatigheidstoets (genoemd onder 1.
en 2.) nog een aantal andere voorwaarden genoemd waaraan voldaan moet zijn
om een gelijk speelveld te creëren voor alle onderwijsaanbieders die
in aanmerking willen komen voor bekostiging. Hierbij is in het IBO-rapport
een onderscheid gemaakt tussen de voorwaarden voor een open bestel in de ho-sector
en de bve-sector (zie hiervoor de volgende paragraaf).In het hoger onderwijs is accreditatie van de opleidingen een onbetwiste
basisvoorwaarde voor bekostiging. Een andere belangrijke voorwaarde heeft
betrekking op de vormgeving van de bekostiging. Het IBO-rapport stelt dat
deze studentvolgend moet zijn, om instellingen optimaal te prikkelen om te
wedijveren om de studenten. Gevolg hiervan is een doelmatige verdeling van
publieke middelen over de instellingen. In het hoger onderwijs zal in de toekomst3 met de invoering van een nieuw bekostigingssysteem sprake
zijn van een studentvolgend systeem. Het nieuwe systeem is een leerrechtensysteem.
Wel kent het een onderwijsopslag. Deze opslag is allereerst bedoeld om als
vereveningsmechanisme te dienen in de eerste jaren nadat het nieuwe bekostigingsmodel
is geïntroduceerd. Zo wordt voorkomen dat instellingen te leiden hebben
onder financiële discontinuïteit. De onderwijsopslag kan beleidsinhoudelijk
gezien worden als een instrument om een studentonafhankelijke onderwijscapaciteit
te garanderen vanuit de bestelverantwoordelijkheid van de overheid met een
bijzonder belang voor opleidingen met een maatschappelijke meerwaarde die
zouden verdwijnen indien alleen sprake is van studentgebonden financiering.
Tevens kan de opslag van belang zijn in verband met de aanwezigheid van niet-studentgebonden
dure onderwijsvoorzieningen, zoals collecties en werkplaatsen. Onderzocht
zal worden of het noodzakelijk is dat er ook op termijn een (dynamische)
onderwijsopslag in de bekostiging nodig is.Op de overige voorwaarden voor een gelijk speelveld wordt in de bijlage
bij deze brief uitvoerig ingegaan.2.2. BVE-sector: beroepsonderwijs en volwasseneneducatieIn het IBO-rapport en het onderzoek van het CPB is ook ingegaan op de
mogelijkheden en voorwaarden voor een open bestel in de bve-sector. In deze
sector heeft de discussie over een open bestel net als in het hoger onderwijs
betrekking op vrije of gereguleerde toetreding en de voorwaarden voor een
gelijk speelveld.Omdat er verschillen zijn in de aanpak van het beroepsonderwijs en de
educatie, wordt op allebei ook apart ingegaan.BeroepsonderwijsVrije of gereguleerde toetreding:In het middelbaar beroepsonderwijs bestaat het Crebo, het centraal register
beroepsopleidingen. Dit Crebo bevat de lijsten met bekostigde en niet-bekostigde
instellingen, alsmede de opleidingen die zij aan mogen bieden. Niet-bekostigde
instellingen kunnen bij de minister een aanvraag indienen om een opleiding
uit de kwalificatiestructuur te mogen uitvoeren en de daarbij behorende diploma's
te mogen verstrekken. Het is voor nieuwe instellingen mogelijk bij wet tot
het bekostigde stelsel te worden toegelaten. Er zijn echter tot nog toe geen
aanvragen ingediend.MacrodoelmatigheidIn het beroepsonderwijs wordt de macrodoelmatigheid van het opleidingenaanbod
niet met een toets geregeld, maar met een mix van andere instrumenten. Er
is een kwalificatiestructuur die het opleidingenaanbod afgrenst tot die opleidingen
die de minister doelmatig vindt, en er is de verplichting om voor iedere student
een beroepspraktijkvormingsplaats te realiseren. Om die reden wordt ervan
uitgegaan dat de instellingen alleen die opleidingen aanbieden die voorzien
in een reële maatschappelijke vraag. Voor nieuwe opleidingen moeten de
instellingen bovendien zelf toetsen op de 4 M's: middelen, mensen, markt en
methode: alleen als er voldoende vraag is naar afgestudeerden van een nieuwe
opleiding, voldoende middelen zijn, voldoende leerlingen en docenten en er
een pedagogisch concept is dat zich onderscheidt van dezelfde opleidingen
in de regio, kan de instelling een nieuwe opleiding bekostigd starten.Het IBO constateert dat de kwalificatiestructuur voor het middelbaar beroepsonderwijs
in een open bestel niet wenselijk is, en dat de opleidingen in een situatie
van vraag en aanbod tot stand moeten komen. Het kabinet is van mening dat
een afbakening van de overheidsverantwoordelijkheid voor het aanbod van het
beroepsonderwijs noodzakelijk is. De kwalificatiestructuur is hiervoor het
door allen erkende en gedragen instrument. Daarom zet het kabinet nu volop
in op de actualisering en vernieuwing van de kwalificatiestructuur in de richting
van een op competenties gebaseerde kwalificatiestructuur. Dit beleid wordt
nu niet gewijzigd, omdat het kabinet van mening is dat deze kwalificatiestructuur
essentieel is voor het civiel effect en voor de aansluiting van het middelbaar
beroepsonderwijs op de arbeidsmarkt. Toezicht/accreditatieNet als de bekostigde instellingen, vallen de niet-bekostigde (maar wel
door de minister van OCW in het Crebo opgenomen) instellingen onder het kwaliteitstoezicht
van de inspectie voor de opleidingen die zij aanbieden uit de kwalificatiestructuur.Het toezicht op de niet-bekostigde en de bekostigde instellingen verschilt
op punten: de beoordeling van de kwaliteit is identiek; aspecten die bij niet-bekostigde
instellingen niet worden beoordeeld hebben betrekking op toegankelijkheid,
op bedrijfsvoering en op bestuurlijke vormgeving.In de bve-sector bestaat (naast dit inspectietoezicht op de kwaliteit)
geen systeem van accreditatie. Wel geeft het Kwaliteitscentrum examinering
beroepsopleidingen een jaarlijkse verklaring af over de kwaliteit van de examinering
van een beroepsopleiding. Mede op basis van zo'n verklaring kan de minister
het recht op examinering van een beroepsopleiding aan een instelling ontnemen
vanwege onvoldoende kwaliteit.BekostigingIn de evaluatie van de bekostiging van de bve-sector, die is gestart in
het najaar van 2004, zal het vraagstuk van een open bestel worden meegenomen.
Daarbij zal bekeken worden in hoeverre de bekostigingssystematiek drempels
opwerpt voor een open bestel binnen de hiervoor gestelde randvoorwaarden.EducatieVoor inburgering heeft het kabinet bij regeerakkoord besloten dat de verantwoordelijkheid
van OCW is overgedragen aan de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie.
Voor inburgering oudkomers heeft nooit gedwongen winkelnering bij roc's gegolden.
Voor inburgering nieuwkomers wordt naar verwachting in 2005 de gedwongen winkelnering,
dus de gedwongen inkoop van de inburgeringcursussen bij de roc's, losgelaten.
Het doel is het leveren van meer maatwerk wat betreft het cursusaanbod en
een verbeterde verhouding tussen prijs en kwaliteit van de cursussen. Het
wetsvoorstel tot wijziging van de Wet inburgering nieuwkomers en de Wet educatie
en beroepsonderwijs (Kamerstukken II 2004/05, 29 646, nrs. 1–3)
is aan de Tweede Kamer aangeboden.In het kader van het vrijgeven van het cursusaanbod is een aantal voorwaarden
van belang, zoals toezicht op de markt met onder andere goede kwaliteitsborging,
gelijk speelveld en transparante informatie. De concrete uitwerking hiervan
is onderdeel van het transitietraject. De regionale opleidingencentra constateren
dat zij met erfenissen uit het verleden zitten die hun concurrentiepositie
op een open markt nadelig beïnvloeden. Om redenen van zorgvuldigheid
vindt daarom over onder meer deze punten met betrokken partijen overleg plaats
om tot een adequate uitwerking te komen.De staatssecretaris van OCW neemt de ervaringen rond het vrijgeven van
het cursusaanbod mee in zijn toekomstige besluit over een al dan niet open
bestel voor de BVE-sector.Vrije of gereguleerde toetredingIn de contourennota «herziening van het inburgeringstelsel»
die het kabinet in april 2004 uit heeft gebracht, is aangegeven dat het aanbieden
van inburgeringcursussen straks volledig vrij wordt gelaten. Zowel de huidige
aanbieders, de ROC's, als nieuwe aanbieders kunnen zich in gelijke mate op
deze markt gaan bewegen. DoelmatigheidstoetsEr zal bij de inburgering niet op doelmatigheid worden getoetst; het staat
iedere aanbieder vrij inburgeringcursussen te verzorgen.3. De beleidslijn ten aanzien van een open bestel3.1 Hoger onderwijsGezien de onzekerheid over de mogelijke positieve en negatieve effecten
van een open bestel komt het kabinet tot de conclusie dat een keuze voor verruiming
van het bestel op dit moment niet aan de orde is. Om meer kennis te verzamelen
over de mogelijke effecten kiest het kabinet voor experimenten. Daarmee sluit
het aan bij de adviezen van Onderwijsraad, IBO-werkgroep en CPB.Daarnaast spelen voor het kabinet de volgende overwegingen een rol bij
de keuze voor experimenten:• Vrijwel in geen enkel land1, en binnen
de EU in het geheel niet, is op dit moment sprake van een situatie waarin
voorheen niet-bekostigde instellingen toegang krijgen tot het publieke budget
dat voor hoger onderwijs beschikbaar is. Ook de discussie over het al dan
niet openen van het publieke bestel wordt in het buitenland nauwelijks gevoerd.
Er zijn dus gegeven de internationale situatie, op dit moment nauwelijks mogelijkheden
om van andere landen te leren als het gaat om de gevolgen van het verruimen
van het bestel.• Met het openen van het bestel zouden de bekostigde instellingen
beschouwd kunnen worden als ondernemingen in de zin van de Mededingingswet
en het EU-verdrag. Vraag is of bekostigde onderwijsinstellingen op alle punten
op gelijke wijze als ondernemingen moeten worden behandeld of dat het specifieke
publieke belang van het hoger onderwijs extra bescherming behoeft. De looptijd
van de experimenten zal worden benut om dit verder te onderzoeken.• Wederkerigheid. Door het openen van het bestel ontstaat de mogelijkheid
dat ook onderwijsaanbieders uit de EU-lidstaten in aanmerking komen voor bekostiging.
Dit kan tot een verruiming van het aanbod in Nederland leiden. Er staan echter
geen kansen voor Nederlandse aanbieders in het buitenland tegenover, wat nadelig
kan zijn voor hun concurrentiepositie. Dit speelt overigens niet voor landen
buiten de EU: in het kader van de WTO-GATS is de EU geen commitments aangegaan
voor de markttoegang tot onderwijsdiensten die met publieke gelden zijn gefinancierd.Het kabinet constateert verder dat er veel varianten denkbaar zijn van
een open bestel, waarbij de in het IBO-rapport geschetste benadering een grotere
mate van openheid kent dan de voorstellen van de Onderwijsraad.Een doelmatigheidstoets blijft ook in het kader van de experimenten bestaan.
Een van de criteria bij de experimenten is dat het gaat om een aanvulling
op het bestaande aanbod. Binnen de experimenten moet deze toets wel zoveel
ruimte bieden dat onderzocht kan worden of door het toetreden van nieuwe aanbieders
de beoogde effecten inderdaad optreden. De experimenten moeten namelijk voldoende
informatie opleveren voor een toekomstig kabinet om een verantwoorde keuze
te kunnen maken voor het al dan niet openen van het bestaande bekostigde bestel
voor nieuwe aanbieders van onderwijs. 3.2 Beroepsonderwijs en de volwasseneneducatieAls gevolg van de voorstellen om de gedwongen winkelnering van inburgeringstrajecten
nieuwkomers af te schaffen zijn de roc's op dit moment intensief bezig om
zich voor te bereiden op de consequenties die dit heeft op het opleidingenaanbod
en de bedrijfsvoering. Daarom is het niet wenselijk deze instellingen nu verder
te belasten met (andere) experimenten in het kader van een open bestel. De
nieuwe aanpak van inburgering nieuwkomers vormt een mogelijkheid om in eerste
instantie voor de gehele educatie en in tweede instantie voor het middelbaar
beroepsonderwijs ervaringen op te doen met een open bestel.4. De vormgeving van experimenten in het hoger onderwijsZoals hiervoor is aangegeven, wordt met de experimenten beoogd om te toetsen
of de veronderstelde positieve en negatieve effecten van een open bestel zich
inderdaad voordoen. Ook zal worden onderzocht op welke manier met eventuele
negatieve effecten kan worden omgegaan. Omdat het kabinet van mening is dat
de overheid, in ieder geval tijdens de experimenten, de regie moet houden
op het aanbod van opleidingen dat voor bekostiging in aanmerking komt, zal
geëxperimenteerd worden met een vorm van gereguleerde toetreding.Het kabinet wil zich nader bezinnen op de vraag welke experimenten gestart
moeten worden gelet op het leerdoel van de experimenten. Begin 2005 zal de
minister van OCW de Tweede Kamer een uitgewerkt voorstel voor de experimenten
doen toekomen.Bij de uitwerking van de experimenten hanteert het kabinet een aantal
uitgangspunten:• Er moet sprake zijn van een voldoende grote groep studenten die
willen en kunnen kiezen.• Zowel in het hbo als in het wo zal de mogelijkheid van experimenten
worden onderzocht.• De experimenten zullen starten in studiejaar 2006–2007. De
looptijd zal in ieder geval zodanig zijn dat het voor nieuwe aanbieders loont
om te gaan opereren op de bekostigde onderwijsmarkt. Denkbaar is om te kiezen
voor een looptijd van zes jaar, om daarmee aan te sluiten bij de accreditatietermijn.• Gelijkwaardige voorwaarden voor aanbieders nader te formuleren.Effecten die in ieder geval getoetst moeten wordenIn de bijlage bij deze brief worden de mogelijke effecten van een open
bestel beschreven. Deze effecten kunnen uiteraard nooit allemaal getoetst
worden. Het kabinet kiest voor het toetsen van die effecten die centraal zullen
staan bij een toekomstige afweging van het al dan niet invoeren van een open
bestel. De experimenten zullen ten minste zicht moeten bieden op:– de kwaliteit van het onderwijsaanbod; veronderstelling daarbij
is dat een open bestel leidt tot een betere kwaliteit;– de keuzemogelijkheden voor studenten; veronderstelling daarbij
is dat een open bestel leidt tot meer differentiatie in het onderwijsaanbod
en tot meer keuzemogelijkheden voor studenten;– de prestaties van de studenten, waar onder het studierendement;
veronderstelling is dat die toenemen.Naast zicht op deze effecten, moeten de experimenten ook zicht bieden
op de bereidheid van particuliere aanbieders om, onder bepaalde door de overheid
te stellen voorwaarden, op de bekostigde markt te opereren. Bovendien
zal in kaart gebracht worden welke andere dan eerder genoemde positieve effecten
optreden en of er ongewenste neveneffecten zijn. Daarbij gaat het bijvoorbeeld
om de vraag of er voldoende aandacht wordt besteed aan minder goed waarneembare
onderwijsdoelstellingen.5. Overige voorstellen IBO-rapport en OnderwijsraadadviesDe Onderwijsraad adviseert het voortzetten van onderzoek naar bekostigd
en niet-bekostigd onderwijs. Het kabinet onderschrijft de noodzaak van langer
lopend onderzoek. Het zal nagaan welk onderzoek nodig is in aanvulling op
de informatievoorziening over het niet-bekostigde onderwijs in Kennis en Kaart
en in het studiekeuze informatiesysteem.De Onderwijsraad stelt voor de aanwijzing van instellingen te schrappen
en het accrediteren van de opleiding centraal te stellen. Dit voorstel zal
meegenomen worden bij de discussie in het kader van de nieuwe wet op het hoger
onderwijs.De Onderwijsraad stelt voor te komen tot een operationalisering van de
criteria voor bekostiging namelijk doelmatigheid, toegankelijkheid en kwaliteit.
Deze criteria zijn wat ruimer dan het doelmatigheidsbegrip zoals dat nu wordt
gehanteerd. Bij de invulling van het doelmatigheidsbeleid voor de periode
vanaf september 2005 zal ook de insteek van de Onderwijsraad worden betrokken.De IBO-werkgroep adviseert de fiscale en arbeidsrechtelijke gevolgen van
winststreven in een open bestel te bestuderen. Het kabinet acht het raadzaam
te laten onderzoeken wat de consequenties zijn van het toelaten van organisaties
met winstoogmerk tot het bekostigde onderwijsbestel. Dit onderzoek zal niet
alleen betrekking hebben op de in het advies genoemde aspecten, maar ook op
de concrete consequenties als gevolg van nationaal en Europees mededingingsrecht
en de voorschriften omtrent staatssteun. Ook zullen eventuele andere effecten
op het hoger onderwijsbestel worden bezien. BIJLAGE BIJ HET KABINETSSTANDPUNT OVER EEN OPEN BESTEL IN HET HOGER
ONDERWIJS EN DE BVE-SECTORParagraaf 1. Voorwaarden voor een gelijk speelveldIn met name het IBO-rapport en het CPB-onderzoeksdocument wordt uitvoerig
ingegaan op de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om aanbieders van onderwijs
een gelijk speelveld te bieden. Tevens worden twee elementen genoemd in (beide)
rapporten die een optioneel karakter hebben. Deze worden niet als noodzakelijke
voorwaarden voor invoering van een open bestel beschouwd.Op de voorwaarden voor een open bestel in de bve-sector wordt niet apart
ingegaan in deze bijlage. Op de hoofdpunten is in de brief een reactie gegeven.Hoger onderwijsCollegegelddifferentiatie en selectie zijn
volgens de IBO-werkgroep optionele elementen die het voor nieuwe toetreders
aantrekkelijker kunnen maken om toe te treden tot een open bestel.Aan de Kamer is een wetsvoorstel aangeboden dat experimenten met collegegelddifferentiatie
en selectie mogelijk maakt bij opleidingen met een evident erkende meerwaarde.
Op basis hiervan kunnen in september 2005 een aantal experimenten met collegegelddifferentiatie
en selectie starten.Bekostiging en afbakening onderwijsmarktVolgens de IBO-werkgroep is een belangrijke voorwaarde voor invoering
van een open bestel dat sprake is van een studentvolgende financiering. In
het hoger onderwijs zal in de toekomst1 met de
invoering van een nieuw bekostigingssysteem sprake zijn van een studentvolgend
systeem. Het nieuwe systeem is een leerrechtensysteem. Wel kent het een instellingsgebonden
onderwijsopslag. Het nieuwe bekostigingssysteem kent ook een afbakening van
de groepen studenten die voor publieke bekostiging in aanmerking komen.Er zijn twee elementen in het bekostigingssysteem, namelijk een vaste
voet en een vertragingselement, die mogelijk een drempel kunnen opwerpen voor
nieuwe toetreders. Een instelling die een vaste voet in de bekostiging heeft
kan relatief goedkoper nieuwe opleidingen starten dan een instelling die zo'n
bekostigingselement niet ontvangt. Het huidige wo-bekostigingsmodel kent een
vaste voet. Het nieuwe bekostigingsmodel voor het hoger onderwijs dat in 2006
ingevoerd wordt, kent een dynamische onderwijsopslag. Deze opslag is allereerst
bedoeld om als vereveningsmechanisme te dienen in de eerste jaren nadat het
nieuwe bekostigingsmodel is geïntroduceerd. Zo wordt voorkomen dat instellingen
te leiden hebben onder financiële discontinuïteit. De onderwijsopslag
kan beleidsinhoudelijk gezien worden als een instrument om een studentonafhankelijke
onderwijscapaciteit te garanderen vanuit de bestelverantwoordelijkheid van
de overheid met een bijzonder belang voor opleidingen met een maatschappelijke
meerwaarde die zouden verdwijnen indien alleen sprake is van studentgeboden
financiering. Tevens kan de opslag van belang zijn in verband met de aanwezigheid
van niet-studentgebonden dure onderwijsvoorzieningen, zoals collecties en
werkplaatsen. Onderzocht zal worden of het noodzakelijk is dat er ook op termijn
een (dynamische) onderwijsopslag in de bekostiging nodig is.De vertragingsfactor leidt ertoe dat met een vertraging van twee jaar
bekostiging plaatsvindt. Er vindt al overleg plaats met VSNU en HBO-raad over een methode om tot een verkorting van deze periode te komen.
In een open-bestel situatie is een verdere aanpassing gewenst.AccreditatieDe basiskwaliteit in het hoger onderwijs is gegarandeerd door invoering
van een wettelijk systeem van accreditatie. Accreditatie is een noodzakelijke
voorwaarde voor bekostiging van een opleiding. Indien nodig in het kader van
een experiment zal nagegaan worden of nog niet geaccrediteerd aanbod, aan
een versnelde accreditatieprocedure kan worden onderworpen, waarbij het opleidingsniveau
het aangrijpingspunt zal zijn.Transparante InformatieNaast de private partijen (instellingen, intermediairs) die informatie
over het beschikbare aanbod en de kwaliteit van de opleidingen verschaffen,
is het de verantwoordelijkheid van de overheid te waarborgen dat betrouwbare
informatie beschikbaar is.Er bestaat een door de overheid gefinancierd studiekeuzeinformatiesysteem.
Daarnaast is er de publicatie «Kennis in kaart», die kengetallen
bevat over de verschillende instellingen onder andere ten aanzien van het
studierendement. Over de wijze waarop beide systemen kunnen worden uitgebreid
met informatie over niet-bekostigde instellingen, vindt overleg met Paepon
plaats.Waarborgen van een pluriform aanbodHet is van belang dat een voldoende breed aanbod aan opleidingen bestaat
en dat dit reageert op behoeftes van studenten en de arbeidsmarkt. Het aanbod
wordt getoetst op doelmatigheid. De Onderwijsraad is van mening dat een dergelijke
toets moet blijven bestaan in een (meer) open bestel. In het IBO-advies en
CPB-rapport wordt gesteld dat dit in een open bestel niet meer wenselijk en
nodig is.Indien opleidingen met maatschappelijke meerwaarde dreigen te verdwijnen
is er volgens alle drie de rapporten wel een taak voor de overheid om deze
opleidingen in stand te houden.Waarborgen van de toegankelijkheidDe toegang tot het bekostigde bestel moet voor alle studenten gewaarborgd
worden. Naast formele beperkingen in de zin van selectie gaat het daarbij
ook om financiële en (fysieke) beperkingen.Bekostigde instellingen zullen iedereen die aan de toelatingseisen voldoet,
moeten accepteren. Uitzondering hierop vormen de opleidingen die meedoen aan
de experimenten voor selectie. Dit betreft echter alleen opleidingen met evident
erkende meerwaarde.De financiële toegankelijkheid kan in het open bestel gewaarborgd
worden door het collegegeld wettelijk te blijven vast stellen. Door de aangekondigde
wijziging van de studiefinanciering in combinatie met een gunstiger leenstelsel
zal ook bij collegegelddifferentiatie de toegankelijkheid worden gewaarborgd.Geconstateerd kan worden dat hbo-studenten veelal binnen de eigen regio
willen blijven studeren. Er mag in het hoger onderwijs echter wel een zekere
mobiliteit van studenten verwacht wordt.MededingingstoezichtIn een open bestel is, zoals ook in andere sectoren, een vorm van mededingingstoezicht
nodig. De invulling hiervan hangt af van de keuzesten aanzien
van een open bestel. Ook bij de uitwerking van experimenten zal aan dit aspect
aandacht moeten worden besteed. Het CPB merkt in zijn rapport op dat toezicht
nodig is teneinde misbruik van marktmacht en monopolievorming te voorkomen.
Ook stelt het CPB voor om voorgenomen fusies te toetsen op mededingingseffecten.Verantwoording afleggenHierbij gaat het zowel om de beheersmatige verantwoording als om de beleidsmatige
verantwoording. Zoals ook in het IBO-rapport wordt geconstateerd zullen alle
aanbieders van bekostigde opleidingen moeten voldoen aan dezelfde voorwaarden
ten aanzien van verantwoording over de besteding van de middelen via een jaarrekening.
In welke mate in het jaarverslag of anderszins ook meer beleidsmatige zaken
moeten worden gemeld is punt van nadere afweging.Paragraaf 2. Effecten op: kwaliteit, toegankelijkheid,
doelmatigheidZowel het OR-advies, het CPB-rapport1 als
het IBO-rapport gaan in op de mogelijke effecten van een open bestel op de
kwaliteit, de toegankelijkheid en de doelmatigheid van het onderwijs. Beschreven
worden vooral effecten die theoretisch gezien verwacht mogen worden. Empirisch
onderzoek naar de effecten van een open bestel is nauwelijks beschikbaar.
Het heeft bovendien, voor zover afkomstig uit het buitenland, vooral betrekking
op het primair en voortgezet onderwijs. De IBO-werkgroep, het CPB en de Onderwijsraad
hebben bij de beschrijving van mogelijke effecten wel gebruik gemaakt van
onderzoek naar de verschillen tussen het niet-bekostigde en bekostigde onderwijs.
Hierna volgt een beschrijving van de mogelijke effecten van een open bestel
die in de rapporten genoemd worden.KwaliteitIn een open bestel kunnen als gevolg van de grotere concurrentie tussen
aanbieders meer keuzemogelijkheden ontstaan voor studenten. Te verwachten
is namelijk dat er meer differentiatie van het aanbod zal ontstaan. Hetzelfde
geldt voor meer maatwerk, een betere aansluiting bij de wensen van de student
en de arbeidsmarkt en meer aanbod toegespitst op de behoeftes van specifieke
doelgroepen. Wat hiermee samenhangt is dat in een open bestel de prikkels
voor innovatie van het onderwijs mogelijk sterker zijn dan in een gesloten
bestel.Zowel de Onderwijsraad als het IBO-rapport wijzen erop dat een open bestel
ook kan leiden tot meer topkwaliteit in het onderwijsaanbod. Volgens de Onderwijsraad
is de kans hierop vooral aanwezig als het accreditatiesysteem kwaliteitsverschillen
zichtbaar gaat maken en hoge kwaliteit zich bovendien gaat vertalen in meer
bekostiging. Het IBO-rapport gaat ervan uit dat als instellingen de mogelijkheid
krijgen om studenten te selecteren en te differentiëren in het collegegeld,
de grootste kans bestaat op topkwaliteit in een open bestel.De drie rapporten noemen ook mogelijke nadelige effecten van een open
bestel op het punt van kwaliteit. De toenemende concurrentie kan tot gevolg
hebben dat er minder aandacht is bij instellingen voor zaken die bij de accreditatie
of de bekostigingstoekenning niet of nauwelijks meetellen. Denkbaar is dat
ook minder aandacht wordt besteed aan onderwijsdoelstellingen die door studenten
over het algemeen niet worden meegewogen bij de keuze «waar ga ik studeren».
Het gaat dan om moeilijk waarneembare doelstellingen als zelfvertrouwen, motivatie
voorvervolgopleidingen, sommige sociale vaardigheden en maatschappelijke
voorkeuren. Tegelijkertijd bestaat overigens de kans dat een aantal instellingen
zich juist op deze aspecten zal gaan profileren. Het IBO-rapport werpt bovendien
de vraag op of het huidige bestel deze aspecten van onderwijskwaliteit beter
waarborgt. In aansluiting op het CPB wijst het IBO-rapport daarnaast op de
mogelijkheid om de bedoelde onderwijsdoelstellingen expliciet op te nemen
in de accreditatie. De onderwijsinspectie zou een rol kunnen vervullen in
het beter waarneembaar maken voor studenten van de prestaties van instellingen
op genoemde onderwijsdoelstellingen.ToegankelijkheidUit onderzoek dat in opdracht van de Onderwijsraad is uitgevoerd, blijkt
dat de niet-bekostigde instellingen sterker zijn in het aanboren van nieuwe
deelnemersmarkten dan de bekostigde. Een open bestel kan daarmee de kans vergroten
dat nieuwe groepen studenten worden geworven, wat gelet op het streven naar
een hogere onderwijsparticipatie wenselijk is. Ook de veronderstelde grotere
variëteit in het aanbod in een open bestel en de toegenomen hoeveelheid
onderwijs-op-maat, vergroten in theorie de toegankelijkheid van het onderwijs
voor doelgroepen die nu ondervertegenwoordigd zijn.Een open bestel kan ervoor zorgen dat de doelgroepen van het huidige bekostigde
en niet-bekostigde onderwijs meer zicht krijgen op beide typen aanbod. Ook
dat is een mogelijk positief effect van een open bestel. Het kan immers leren
bevorderen. Een deel van het van oudsher private aanbod, kan in een open bestel
bovendien bekostigd worden. Ook dat vergroot de toegankelijkheid van dat aanbod
en kan de totale instroom van studenten in het onderwijs verhogen.Een belangrijke aarzeling bij het denken over een open bestel zit in het
risico op «cherry picking». Met «cherry picking» wordt
gedoeld op de situatie dat instellingen zich vooral richten op de meest rendabele
opleidingen. Consequentie daarvan kan zijn dat opleidingen die weinig studenten
trekken of (anderszins) duur zijn minder worden aangeboden dan maatschappelijk
gewenst is.Het IBO-rapport ziet collegegelddifferentiatie als een belangrijk instrument
om cherry picking te voorkomen. Als instellingen zelf de collegegelden kunnen
vaststellen, kunnen zij de extra kosten van dure opleidingen doorberekenen
aan de student. Een alternatief is om de bekostiging aan te laten sluiten
bij de verschillen in kostprijzen van opleidingen. Wel wijst het IBO op de
uitvoeringskosten die hieraan verbonden kunnen zijn. Het IBO en ook de Onderwijsraad
wijzen daarnaast op de mogelijkheid om extra overheidsbekostiging beschikbaar
te stellen voor niet-rendabele opleidingen met maatschappelijke meerwaarde.
Ook op die manier kan worden bevorderd dat het totale onderwijsaanbod aansluit
bij de maatschappelijke behoefte.De toegankelijkheid in geografisch opzicht vraagt om aandacht in een open
bestel. Denkbaar is dat aanbieders zich vooral zullen vestigen in dichtbevolkte
gebieden.DoelmatigheidHiervoor is gewezen op het mogelijke positieve effect van een open bestel
op de kwaliteit van het onderwijs. Dit effect wordt verondersteld bij een
gelijkblijvend macrobudget. Meer kwaliteit voor hetzelfde budget is dus een
mogelijk effect van een open bestel. Meer concurrentie en meer onderwijs-op-maat kunnen ook het opleidingsrendement
doen toenemen. Ook dat is een aspect van doelmatigheid en bovendien van groot
belang gelet op de tekorten aan middelbaar en hoger opgeleiden. Het is waarschijnlijk
dat maatwerktrajecten daarnaast ook voor de individuele studenten rendement
opleveren, bijvoorbeeld doordat zij sneller hun diploma halen en dus eerder
tot de arbeidsmarkt toetreden. Een aspect van doelmatigheid is bovendien dat
de veronderstelde grotere variatie in het aanbod in een open bestel, kan leiden
tot een verhoogde instroom in het onderwijs.De Onderwijsraad wijst erop dat de huidige bekostigde instellingen geprikkeld
zullen worden tot een efficiëntere bedrijfsvoering indien ook andere
aanbieders in het bekostigde domein gaan opereren.Het CPB veronderstelt ook doelmatigheidswinst als gevolg van het volgende:
In een open bestel zullen de «winstmarges» op rendabele studies
bij de bekostigde instellingen afnemen door het vertrek van studenten naar
de private aanbieders. Dat heeft tot gevolg dat kruissubsidiëring minder
goed mogelijk wordt en niet-rendabele opleidingen mogelijk zullen verdwijnen.
Voor zover het daarbij niet gaat om opleidingen met maatschappelijke meerwaarde,
kan dat als een positief effect worden geduid.Een serieus risico van een open bestel is kapitaalvernietiging; doordat
bepaalde opleidingen of instellingen verdwijnen als gevolg van de toegenomen
concurrentie, kan de situatie ontstaan dat opgebouwde infrastructuur niet
meer (volledig) wordt benut.Versnippering van budgetten, door de toegenomen hoeveelheid aanbieders,
bergt ook een risico in zich. Dit kan ertoe leiden dat de schaalvoordelen
van grote instellingen verloren gaan. Het IBO merkt hierbij overigens op dat
in een open bestel de instellingen tegelijkertijd juist geprikkeld worden
om schaalvoordelen te realiseren.Een laatste punt waar de rapporten op wijzen, zijn de mogelijk hogere
kosten die in een open bestel gemaakt worden. In een open bestel zullen in
theorie meer aanbieders zich inspannen om hun opleidingen bekostigd te krijgen.
Deze aanbieders zullen bovendien ook allemaal kosten maken om studenten te
interesseren voor hun opleidingen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1CPB (2004), Een Open Bestel in BVE, HBO en WO, te verschijnen november
2004.XNoot1Zo kan volgens het IBO bijvoorbeeld het risico dat nieuwe aanbieders zich
alleen op goedkopere opleidingen richten voorkomen worden door ofwel instellingen
zelf de hoogte van het collegegeld te laten bepalen ofwel in de bekostiging
de verschillen in kostprijzen van de opleidingen tot uiting te laten komen.
Het IBO wijst hierbij wel op de uitvoeringskosten die hieraan verbonden kunnen
zijn.XNoot1Zie WHW artikel 6.2 en de Beleidsregel doelmatigheid hoger onderwijs (Staatscourant
23 september 2003, nr. 183).XNoot2Zie WHW artikel 7.17 en brief van OCW aan de bekostigde instellingen van
hoger onderwijs van 14 september 2004, kenmerk HO/BL/2004/39955.XNoot3Zie de beleidsbrief «Meer flexibiliteit, meer keuzevrijheid, meer
kwaliteit: Financiering in het hoger onderwijs» van 29 oktober
2004.XNoot1Nieuw-Zeeland is de meest interessante casus voor Nederland. Juist daar
is nu veel discussie over de vraag of het openen van het bestel de gewenste
effecten heeft gehad, en of enigerlei vorm van herregulering niet wenselijk
is.XNoot1Zie de beleidsbrief «Meer flexibiliteit, meer keuzevrijheid, meer
kwaliteit: Financiering in het hoger onderwijs» van 29 oktober
2004.XNoot1CPB (2004), Een Open Bestel in BVE, HBO en WO, te verschijnen november
2004. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29891-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl