Aanbevelingen rapport commissie integriteitszorg (De Veer)
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 32 678
 
 Defensie Materieel Organisatie (DMO)
 
 
 Nr. 15
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 22 november 2011
 Op 27 oktober jl. heb ik u het rapport van de commissie
				Integriteitszorg Defensie onder voorzitterschap van luitenant-generaal b.d. De
				Veer toegezonden (Kamerstuk 32 678,
				nr. 13). Hierbij heb ik toegezegd te zullen ingaan op de
				aanbevelingen en de wijze waarop ik daaraan gevolg zal geven. Met deze brief
				voldoe ik aan deze toezegging.
 Algemeen
 De commissie schrijft onder meer dat haar is gebleken «dat de
				commandanten van de defensieonderdelen zich ervan bewust zijn dat voor het
				welslagen van militaire missies groepscohesie, esprit de
				corps en loyaliteit belangrijke elementen zijn. De potentieel
				negatieve kanten daarvan – terughoudendheid om collega's op niet integer
				gedrag aan te spreken – worden onderkend, maar als zodanig hoeven deze
				elementen integriteit niet in de weg te staan. Sterker nog, een operatie kan
				alleen slagen indien de onderlinge samenhang in een groep niet wordt verstoord
				door ongewenst gedrag. Daarmee is integer handelen een onderdeel van de
				professionaliteit van de militair». Ik ben het roerend met de commissie eens.
				Ik ben bovendien van mening dat deze rake typering van de cultuur op alle
				defensiemedewerkers van toepassing is. Of het nu burgers of militairen betreft,
				allen maken deel uit van één organisatie met één gezamenlijke missie.
 Ik hecht groot belang aan een organisatie waarin integriteit en
				professionaliteit voorop staan. Een organisatie waarin men elkaar aanspreekt en
				zo nodig corrigeert. Dit begint bij de leiding; leidinggevenden en commandanten
				hebben een voorbeeldfunctie voor de hele organisatie. Het is hun opdracht
				ondergeschikten van het belang van integriteit te doordringen en de regels op
				dat gebied te handhaven. Integriteitszorg moet in de praktijk van het
				dagelijkse handelen zijn ingebed en de leidinggevenden moeten beschikken over
				praktische en uitvoerbare instrumenten. Juist omdat de krijgsmacht bestaat uit
				mensen die trots op hun beroep en bestaan zijn, mag nooit de indruk ontstaan
				dat integriteitschendingen «er nu eenmaal bij» horen of niet uit te bannen
				zijn. Een organisatie die jaarlijks veel nieuwe en vaak jonge mensen inneemt,
				moet het integriteitsbeleid een vaste, herkenbare plaats te geven. Al is het in
				geen enkele organisatie te voorkomen dat individuen fouten begaan, het mag
				nooit worden getolereerd. Defensie moet er bovendien rekening mee houden dat
				verkeerde handelingen van individuele medewerkers op de hele organisatie
				afstralen. We zullen dus voortdurend aandacht moeten besteden aan integriteit
				en alert moeten blijven op schendingen. Een goed functionerend systeem van
				integriteitszorg is daarvoor onmisbaar.
 Defensie bereidt een beleidsnota Integriteit voor waarin alle
				bestaande regelingen worden geactualiseerd en samengevoegd. Voorts worden in
				deze nota taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de verschillende
				actoren vastgelegd. De regelgeving van Defensie wordt in overeenstemming
				gebracht met de rijksbrede regelgeving over integriteit en wordt bovendien
				toegankelijker gemaakt. Dit werk zal het eerste kwartaal van 2012 zijn
				voltooid.
 Kwaliteit leidinggeven
 Ik deel de mening van de commissie dat de kwaliteit van de
				leidinggevenden van belang is voor de integriteit van de organisatie. In een
				eerder stadium zijn twee rapporten verschenen met aanbevelingen over de
				kwaliteit van het leidinggeven. Het betreft het rapport van de commissie-Staal
				(Kamerstuk 30 800 X,
				nr. 6 van 29 september 2006) en het rapport «Omgangsvormen op de
				opleidingsinstituten bij Defensie» (Kamerstuk
				32 123 X, nr. 152 van
				27 augustus 2010). De commissie Integriteitszorg Defensie constateert dat de
				aanbevelingen uit beide rapporten worden uitgevoerd. Dit vergt, zo realiseer ik
				mij terdege, de niet aflatende aandacht op alle niveaus in de organisatie. Bij
				de aanpassing van de visie op leiderschap die ik heb aangekondigd in mijn brief
				van 7 oktober jl. (Kamerstuk 33 000 X, nr. 7) zal aandacht worden besteed aan de
				leiderschapscompetenties die van belang zijn voor de handhaving van
				integriteit. Deze zullen een plek krijgen in de competentieprofielen van
				leidinggevenden.
 Functioneringsgesprek
 Aandacht voor integriteit vormt een belangrijk element van het
				jaarlijkse functioneringsgesprek. Begin juli jl. is het formulier voor
				functioneringsgesprekken vervangen door een nieuwe versie waarin specifiek
				aandacht wordt gevraagd voor de bespreking van gedrag en nevenwerkzaamheden.
				Het aantal gesprekken dat wordt gehouden is nog te laag. Daarom is voor 2012
				het streefpercentage vastgesteld op 85. De commandanten van de
				defensieonderdelen zijn verantwoordelijk voor het behalen van deze doelstelling
				en zij rapporteren in de viermaandelijkse managementrapportage over het
				percentage gehouden functioneringsgesprekken.
 Behandeling van
				integriteitsmeldingen
 De commissie beschrijft dat een medewerker verschillende
				mogelijkheden heeft om een melding te doen. De meldingen kunnen in de lijn bij
				de commandant worden gedaan, maar ook bij een vertrouwenspersoon of andere
				instanties. Het rapport beveelt aan meldingen altijd te laten doorverwijzen
				naar een leidinggevende, de Functionaris Integriteitszaken (FIZ) of de Centrale
				Adviseur Integriteit Defensie (CAID). Ook moet de melder worden geïnformeerd
				over de verdere afhandeling van zijn melding. Ik neem deze aanbevelingen over
				en zij zullen deel gaan uitmaken van het integrale integriteitsbeleid van
				Defensie.
 Als een commandant een integriteitsmelding krijgt, kan hij een
				onderzoek gelasten. De commissie constateert dat de kwaliteit van deze
				onderzoeken uiteenloopt. Om dit te ondervangen moet een leidinggevende zijn
				voornemen een onderzoek uit te voeren voortaan kenbaar maken aan de commandant
				van het desbetreffende defensieonderdeel. De uitvoering van onderzoeken vraagt
				om deskundigheid en vakmanschap en daarvoor kan een beroep worden gedaan op
				capaciteit van de defensieonderdelen, het Dienstencentrum Juridische
				Dienstverlening en de COID. Het integriteitsbeleid, ten slotte, zal worden
				uitgebreid met een protocol voor de uitvoering van onderzoeken, waardoor de
				kwaliteit ook op deze wijze wordt gewaarborgd.
 Overzicht van meldingen en
				registratie
 De commissie onderstreept terecht dat een goede
				informatievoorziening een voorwaarde is voor de doeltreffende uitvoering van
				het integriteitsbeleid. De commissie concludeert dat Defensie weliswaar
				beschikt over een systeem voor de melding van integriteitsincidenten, maar dat
				een volledig overzicht van de afdoening van meldingen, trends en risicogebieden
				ontbreekt. De commissie beveelt aan het reeds bestaande defensiebrede systeem
				van meldingen ook daarvoor te gebruiken.
 Ik deel de opvatting van de commissie dat een volledig
				informatieoverzicht deel moet uitmaken van de uitvoering van het
				integriteitsbeleid. De informatie moet volgens de commissie bestaan uit een
				overzicht van het aantal meldingen van integriteitsschendingen en de
				maatregelen die zijn genomen. Een beter registratiesysteem biedt inzicht in de
				omvang en de ernst van integriteitsschendingen. Meten is immers weten. Het
				informatiesysteem dat Defensie gebruikt voor de meldingen van voorvallen zal in
				overeenstemming met de aanbevelingen van de commissie geschikt worden gemaakt
				voor de registratie van de afhandeling van meldingen. Bij de rapportages over
				integriteit zal dezelfde categorie-indeling worden aangehouden als bij de
				rijksoverheid. De commandanten van de defensieonderdelen zullen deze informatie
				periodiek rapporteren ter bespreking in het Integriteitsplatform dat onder
				leiding van de Secretaris-generaal sinds 2010 bestaat. In dit overleg bespreekt
				de ambtelijke top onder meer de integriteitsrapportages en een selectie van de
				incidenten. Een soortgelijke informatie-uitwisseling moet ook op lagere niveaus
				een vaste gewoonte worden. De opstelling van een integriteitsjaarverslag past
				bij de transparantie die Defensie op dit gebied betracht. Dit verslag zal de
				Kamer op de derde woensdag van mei worden aangeboden, als onderdeel van het
				Defensie Jaarverslag.
 De commissie wijst op het dilemma dat een overmaat aan
				(uiteenlopende systemen en manieren van) registratie de helderheid en
				uitvoerbaarheid van het integriteitsbeleid niet ten goed zou komen. Niemand zit
				te wachten op de bureaucratisering van het integriteitsbeleid. Beter
				registreren kan behulpzaam zijn bij de uitvoering van het integriteitsbeleid en
				bij de verantwoording ervan, maar het kan nooit in de plaats komen van correct
				en tijdig handelen van leidinggevenden.
 COID
 Een van de aanbevelingen van de commissie-Staal betrof de
				oprichting van een organisatie voor de ondersteuning van leidinggevenden en
				medewerkers op het gebied van integriteit. De commissie constateert dat de
				oprichting van deze organisatie, de Centrale Organisatie Integriteit Defensie
				(COID), pas onlangs is voltooid. Ik onderken dat dit betekent dat deze
				aanbeveling niet tijdig is uitgevoerd. De commissie is van mening dat de COID
				teveel is gericht op de uitvoering van onderzoeken, waardoor onbedoeld het
				beeld ontstaat dat niet de commandant, maar de COID verantwoordelijk is voor
				het integriteitsbeleid. De COID moet zich volgens de commissie meer richten op
				advisering en risicoanalyses en op de verzameling en analyse van data over
				meldingen en schendingen.
 Commandanten en leidinggevenden zijn verantwoordelijk voor de
				handhaving van de integriteit en de COID ondersteunt hen onder meer met
				analyses en advies. Bij analyses zal de COID gebruikmaken van gegevens van
				onder meer het Dienstencentrum Juridische Dienstverlening en het
				Dienstencentrum Gedragswetenschappen. De uitvoering van de aanbevelingen van de
				commissie hierover wordt ter hand genomen.
 Vertrouwenspersonen
 Defensie beschikt over een netwerk van meer dan 500 lokale
				vertrouwenspersonen die een belangrijke rol vervullen bij de signalering en
				melding van integriteitsschendingen. De commissie heeft respect voor de
				toewijding waarmee zij hun taak vervullen en ik sluit mij daar graag bij aan.
				Door de zakelijke en sociale integriteit steeds in samenhang te beschouwen,
				kunnen vertrouwenspersonen naar het oordeel van de commissie ook een
				belangrijke rol spelen bij de handhaving van de zakelijke integriteit. De
				commissie acht het voorts van belang dat aandacht wordt besteed aan de
				bevordering van de kwaliteit en professionaliteit van de
				vertrouwenspersonen.
 Defensie betrekt vertrouwenspersonen bij de handhaving van zowel
				de sociale als de zakelijke integriteit. Zij kunnen commandanten en
				leidinggevenden inzicht geven in de «staat van integriteit» van hun
				onderdeel. De lokale vertrouwenspersonen kunnen sinds kort meldingen over
				zakelijke integriteit registreren op het meldingsformulier. Desgewenst kunnen
				zij hierbij worden begeleid. De aanbeveling van de commissie over de
				waarborging van de kwaliteit en professionaliteit van de vertrouwenspersonen
				neem ik over. Er is onder meer een functieprofiel voor alle vertrouwenspersonen
				bij Defensie ontwikkeld dat kan worden gebruikt bij aanstellingen. Ook kan
				gerichte scholing de kwaliteit van de vertrouwenspersonen verder verhogen.
				Verder neem ik de aanbeveling over om per defensieonderdeel een functionaris
				aan te wijzen als vertrouwenspersoon zoals bedoeld in de
				klokkenluidersregeling. Deze functionaris zal voor de melding van misstanden
				ook rechtstreeks toegang krijgen tot de Secretaris-generaal.
 CAMS
 De commissie heeft ook de behandeling van de mogelijke
				integriteitsschendingen bij het Centrum voor Missioncritical
				Systems – Force Vision (CAMS) van de Defensie Materieel Organisatie
				(DMO) nader bekeken. De commissie concludeert dat de reactie van Defensie op
				meldingen van mogelijke integriteitsschendingen bij CAMS aanvankelijk
				toereikend was, maar ook dat de problemen bij de ondersteunende afdeling bij
				CAMS door de leidinggevenden zijn onderschat. De afwikkeling van dit dossier is
				daardoor in het geheel genomen niet bevredigend verlopen. Voorts constateert de
				commissie dat de werkverhoudingen in organisaties voortdurend aandacht behoeven
				en dat slechte werkverhoudingen en integriteitsschendingen gemakkelijk hand in
				hand gaan.
 In mijn brief van 7 maart jl. (Kamerstuk
				32 678, nr. 1) heb ik
				uiteengezet dat de reorganisatie van CAMS zorgvuldig moet gebeuren. De
				directeur van de DMO heeft nadien op grond van een eigen onderzoek
				geconstateerd dat dit het geval is geweest. Tijdens het algemeen overleg over
				het dossier-Spijkers op 26 oktober jl. (Kamerstuk
				28 686, nr. 13) heb ik
				uiteengezet dat de desbetreffende werknemers opnieuw mijn aandacht voor deze
				zaak hebben gevraagd en dat ik een onderzoek laat uitvoeren naar de procesgang.
				Met mijn brief van 22 november jl. (Kamerstuk
				32 678, nr. 14) heb ik de
				Kamer hierover geïnformeerd.
 Ten slotte
 Ik wil mijn waardering tot uitdrukking brengen voor het werk dat
				de commissie heeft verricht. Integriteit is van wezenlijk belang voor een goed
				functionerende defensieorganisatie. Ik zal dankbaar gebruikmaken van de
				inzichten en aanbevelingen van de commissie om concrete verbeteringen te
				bewerkstelligen. Ik zal in de personeelsrapportages van Defensie de voortgang
				van de uitvoering van de maatregelen melden. In bijlage treft u een overzicht
				van de aanbevelingen en de daaraan gekoppelde acties aan.1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 
 
 De minister van
			 Defensie,
 
 J. S. J.
 Hillen