Wijziging Gemeentewet en Wet politieregisters in verband met cameratoezicht op openbare plaatsen; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29440, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

28-02-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29440 nr. 6

23-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Wenselijkheid tot wettelijke regeling3. Toetsingskader voor het gebruik van cameratoezicht4. Ervaringen met cameratoezicht5. De onderhavige regelingDoel en reikwijdte van de regelingOpenbare plaatsDoelstelling van cameratoezichtBevoegd gezag/GemeentewetDe rol van de politieDe afbakening van het door de camera's geobserveerde gebiedPolitieregister6. Relatie tot de Grondwet en het EVRM7. De uitvoeringsregelingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29440, nr. 6 b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29440, nr. 6 b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29440, nr. 6 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29440, nr. 6 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29440Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 440Wijziging van de Gemeentewet en de Wet politieregisters in verband met
de invoering van regels omtrent het gebruik van camera's ten behoeve van toezicht
op openbare plaatsen (cameratoezicht op openbare plaatsen)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 23 februari 20051. InleidingHet verheugt mij te kunnen constateren dat de meeste fracties de wenselijkheid
van een nadere regeling van het cameratoezicht op openbare plaatsen onderschrijven.
Niettemin hebben de verschillende fracties een aantal vragen en opmerkingen
bij het voorliggende wetsvoorstel. De regering zal hierna nader op deze vragen
en opmerkingen ingaan.De leden van de PvdA-fractie zouden het op prijs stellen als de regering
kort kan toelichten wat zij van het cameratoezicht verwacht en onder welke
omstandigheden zij het een effectief middel vindt om de openbare orde te beschermen.De regering verwacht van het cameratoezicht dat het zowel de veiligheid
als het veiligheidsgevoel zal vergroten, in het bijzonder door de preventieve
werking die van het cameratoezicht uitgaat.Er zijn twee belangrijke aspecten die de effectiviteit van cameratoezicht
bepalen. Het eerste is het vermogen van het monitoringscentrum om incidenten
of situaties die aanleiding kunnen zijn tot incidenten, waar te nemen. Dit
waarnemen is afhankelijk van de vaardigheden van het uitkijkende personeel,
de uren waarop live wordt uitgekeken, het aantal
camera's dat één observant moet uitkijken en de kunstmatige
intelligentie van het camerasysteem. Het tweede aspect is de complexiteit
van de bewaakte omgeving. Een complexe omgeving als een stationshal is moeilijker
te observeren dan een verlaten bedrijventerrein. Hiervoor kan worden verwezen
naar het rapport «Cameratoezicht: De menselijke factor» naar aanleiding
van een onderzoek dat in opdracht van het Programma Politie en Wetenschap
is uitgevoerd door TNO Technische Menskunde en Advies- en Onderzoeksgroep
Beke. Dit rapport is vorig jaar aan de Tweede Kamer aangeboden bij de beantwoording
van de vragen van het lid Vos over mogelijk falend cameratoezicht (Aanhangsel
Handelingen II 2003/04, nr. 265).De leden van de PvdA-fractie willen voorts weten welke in de praktijk
gebleken knelpunten hebben aangetoond dat een wettelijke normering noodzakelijk
is, en wat de voorgestelde wettelijke voorziening toevoegt aan de bestaande
praktijk. Op dit moment is gemeentelijk cameratoezicht niet wettelijk ingekaderd.
Er bestaat weliswaar een handreiking van de Ministeries van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK) en Justitie, maar deze heeft geen dwingend karakter
en laat gemeenten de vrijheid het cameratoezicht zelf vorm te geven. De rechtszekerheid
is echter gediend met een zekere uniformering van de regelgeving, mede gelet
op de democratische legitimatie en op de technische ontwikkelingen die steeds
verfijndere, en voor de burger dus ingrijpender vormen van cameratoezicht
mogelijk maken. Ook is het van groot belang vast te leggen welk privacyregime
op de met de camera's vastgelegde beelden van toepassing is, en onder welke
voorwaarden zij voor strafrechtelijke doeleinden mogen worden gebruikt.Daarnaast is van belang dat ook op de openbare weg burgers onder omstandigheden
recht hebben op bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Hierbij moet
in het bijzonder gedacht worden gebieden waar het gedrag van mensen doorgaans
een zekere intimiteit vraagt, zoals prostitutiegebieden. Het kan zeker niet
worden uitgesloten dat de rechter tot het oordeel zal komen dat toepassing
van cameratoezicht in dergelijke gebieden een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
oplevert die een specifieke wettelijke grondslag behoeft. Dit wetsvoorstel
voorziet daarin.Ten slotte vragen de leden van de PvdA-fractie hoeveel camera's in de
semi-publieke ruimte aanwezig zijn en met hoeveel dit jaarlijks toeneemt.Er bestaat geen registratie van camera's van particuliere organisaties
die de semi-publieke ruimte bewaken. Bovendien is semi-publieke ruimte geen
duidelijk afgebakend begrip. Overigens wordt het grootste deel van de camera's
bij winkelcentra, bedrijventerreinen, tankstations, trein- en metrostations,
ambassades e.d. niet live uitgekeken. De beelden
worden vastgelegd en kunnen bij incidenten achteraf worden gebruikt om de
daders op te sporen. Benadrukt wordt dat het hierbij niet gaat om gemeentelijk
cameratoezicht als bedoeld in het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie vragen of het niet wenselijk is om in de wetgeving
ruimte te scheppen om gebieden aan te wijzen die al dan niet tijdelijk onder
de definitie van openbare plaats kunnen worden gebracht. Zij denken hierbij
onder meer aan stadions tijdens een groot kampioenschap.Gemeentelijk cameratoezicht zoals geregeld in het wetsvoorstel geschiedt
met het oog op de handhaving van de openbare orde, en kan derhalve uitsluitend
plaatsvinden in het publieke domein. In het wetsvoorstel wordt dit vastgelegd
door te verwijzen naar het begrip openbare plaats zoals bedoeld in het Wet
openbare manifestaties. Een (voetbal)stadion behoort niet tot het publieke
domein en is geen openbare plaats in vorenbedoelde zin. Cameratoezicht in
een stadion moet dan ook plaatsvinden onder verantwoordelijkheid van de organisator
van het evenement of de eigenaar van het stadion. De door de leden van de
VVD-fractie voorgestelde verruiming van het begrip openbare plaats past niet
in het wetsvoorstel en is naar het oordeel van de regering ook niet nodig.
In de eerste plaats behoort ordehandhaving in een stadion immers tot de verantwoordelijkheid
van de organisator of eigenaar en in de tweede plaats kan de bevoegdheid tot
incidenteel en tijdelijk cameragebruik in de nabije omgeving van het stadion
bij (ernstige vrees voor) rellen of grootschalige ordeverstoringen worden
ontleend aan artikel 2 van de Politiewet 1993.De adviezen over dit wetsvoorstel van de VNG, de politieberaden, het College
bescherming persoonsgegevens en het OM zijn, op verzoek van de leden van de
D66-fractie, als bijlage bij deze nota gevoegd1. 2. Wenselijkheid tot wettelijke regelingDe democratische legitimatie die nu wordt bereikt door de opneming van
de mogelijkheid tot cameratoezicht in de Gemeentewet – namelijk onder
de bevoegdheden van de raad was in werkelijkheid al aan de orde, vinden de
leden van de CDA-fractie. Zij spreken dan ook de hoop uit dat – nu er
een wet in formele zin aan ten grondslag zal liggen – de gemeenteraden
evenzeer op het scherp van de snede zullen blijven debatteren en besluiten.De regering acht het vanzelfsprekend dat aan de invoering van cameratoezicht
in een gemeente een gedegen inhoudelijk debat in de raad vooraf zal gaan.
Een raadsverordening blijft immers noodzakelijk.De leden van de PvdA-fractie vragen of in de afgelopen jaren in juridische
procedures burgers of belangenorganisaties plaatsing en/of werking van camera's
in het openbaar gebied hebben aangevochten of dat op andere wijze de rechtmatigheid
van het via de camera uitgeoefende toezicht in juridische procedures is aangevochten.Er is een aantal procedures bekend waarin de rechtmatigheid van het cameratoezicht
is aangevochten. Het ging daarbij veelal om personen die met behulp van het
cameratoezicht waren aangehouden voor strafbare feiten. Van recente datum
is bijvoorbeeld het arrest van de Hoge Raad van 20 april 2004 (LJN: AL8449).
In dit arrest heeft de Hoge Raad, conform eerdere jurisprudentie, uitgesproken:
«Hetgeen door het Hof feitelijk is vastgesteld komt erop neer dat, overigens
gedurende een korte tijd, door middel van camera's gedragingen van de verdachte
die zich in het openbaar afspeelden, zijn waargenomen. In het oordeel van
het Hof dat de persoonlijke levenssfeer van de verdachte niet is aangetast,
ligt besloten dat die waarneming geen betrekking had op een situatie waarin
de verdachte mocht verwachten onbevangen zichzelf te kunnen zijn. Dat oordeel
getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting, terwijl het, ook in het licht
van het gevoerde verweer, niet onbegrijpelijk is.» Deze leden zijn benieuwd
naar de positie die Nederland inneemt ten opzichte van andere, min of meer
vergelijkbare landen binnen de Europese Unie.De regering heeft de stand van zaken rondom cameratoezicht onderzocht
in de ons omringende landen. Ten algemene kan geconcludeerd worden dat aldaar
wordt geworsteld met dezelfde vragen als in Nederland en dat aldaar regelgeving
nog opgesteld moet worden of weinig verschilt van de Nederlandse situatie.
In België bijvoorbeeld wordt op verschillende plaatsen gebruik gemaakt
van cameratoezicht, maar er bestaat nog geen algemene wettelijke regeling.
Er wordt wel gestreefd naar de totstandkoming van een eenduidige wettelijke
regeling over het gebruik van cameratoezicht voor veiligheidsdoeleinden, met
een helder evenwicht tussen veiligheidsbelangen en privacy.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts op welke situatie de regering
doelt met de opmerking dat het de vraag is of er momenteel een voldoende wettelijke
grondslag is voor het lokale bestuur om in ieder gebied binnen een gemeente
camera's ten behoeve van toezicht te plaatsen.Indien er sprake is van toepassing van cameratoezicht in een bepaald gebied,
is het, gelet op privacyregelgeving en jurisprudentie, niet onmogelijk dat
de rechter oordeelt dat er sprake is van inbreuk op de persoonlijke levenssfeer,
welke een specifieke wettelijke grondslag behoeft. Een dergelijke specifieke
wettelijke grondslag wordt met het onderhavige wetsvoorstel gecreëerd.
Niet ieder gebied kent dus dezelfde privacybescherming. De privacy zal eerder
in het geding zijn in een gebied waar het gedrag van mensen doorgaans een
zekere intimiteit vraagt. Bij de beoordeling of die inbreuk rechtmatig is,
speelt onder andere een rol of bij wet in die inbreuk is voorzien. Er zijn
overigens geen klachten hierover bekend. In het voorafgaande is reeds jurisprudentie
besproken. Tot slot vragen deze leden op grond van welke overwegingen gemeenten in
de praktijk een keuze hebben gemaakt voor het privacyregime dat op een verzameling
beelden van toepassing wordt geacht (de Wet bescherming persoonsgegevens of
de Wet politieregisters) en welke consequenties uit de gemaakte keuze voortvloeien.Aan de door gemeenten gemaakte keuzen voor het ene of het andere wettelijke
stelsel lijken geen principiële overwegingen ten grondslag te hebben
gelegen. Het onderscheid tussen beide wettelijke regimes is met name gelegen
in de regels omtrent het verdere gebruik van de gegevens. De Wet bescherming
persoonsgegevens biedt de mogelijkheid gegevens verder te verwerken indien
dat verenigbaar is met het doel waarvoor de gegevens zijn verkregen (artikel
9 van de Wet bescherming persoonsgegevens). Er bestaat daarbij enige ruimte
voor eigen afweging van de verantwoordelijke voor het register. De Wet politieregisters
kent een minder vergaand regime van verstrekkingen.De keuze van de regering voor de Wet politieregisters wordt ingegeven
door het feit dat het hier gaat om cameratoezicht met het oog op de handhaving
van de openbare orde. De handhaving van de openbare orde vormt een onderdeel
van de politietaak, bedoeld in artikel 2 van de Politiewet 1993. De Wet politieregisters
geeft een regeling voor de registraties die ten dienste van de uitvoering
van de politietaak zijn aangelegd. Daarvoor kan worden verwezen naar artikel
1, onderdeel b, juncto artikel 4 van de Wet politieregisters. Het onderscheid
tussen de beide wettelijke regimes houdt verband met de bijzondere plaats
die de politie inneemt in de verhouding tussen overheid en burger. Enerzijds
dient, gelet op het feit dat het hier veelal gaat om gegevens van gevoelige
aard die een persoon niet vrijwillig heeft geleverd, een extra nadruk te liggen
op het belang van een goede bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Dit
komt mede tot uitdrukking in het zogenaamde gesloten regime voor de verstrekking
van gegevens uit politieregisters aan derden. Anderzijds dient de politie
met het oog op de handhaving van de rechtsorde te kunnen beschikken over toereikende
middelen, ook op het gebied van de verwerking van persoonsgegevens. Dit komt
onder meer tot uitdrukking in de verplichting tot verstrekking van gegevens
aan ambtenaren van andere politiekorpsen indien zij deze nodig hebben voor
een goede uitvoering van hun taak. Ook is de op grond van de Wet bescherming
persoonsgegevens geldende notificatieverplichting (artikel 34 Wbp) niet van
toepassing op registraties die onder de reikwijdte van de Wet politieregisters
vallen.De leden van de VVD-fractie hebben een aantal vragen over de wenselijkheid
van de voorgestelde regeling en over de uitwerking daarvan.De regering acht de regeling wenselijk met het oog op de rechtszekerheid
en noodzakelijk in verband met het creëren van een wettelijke grondslag
voor mogelijke inbreuken op de persoonlijke levenssfeer. In paragraaf 1
is hierop reeds nader ingegaan naar aanleiding van vragen van de leden van
de PvdA-fractie. Het argument rechtszekerheid wint aan belang naarmate de
technische verfijning toeneemt en de toezichtmethoden en -technieken worden
geïntensiveerd. Niet alles wat technisch mogelijk is of in de (nabij)
toekomst technisch mogelijk zal zijn, is toegestaan in het kader van het toezicht
in het publieke domein. De nadere wettelijke inkadering leidt ertoe dat moet
worden aangetoond dat cameratoezicht in het belang van de handhaving van de
openbare orde noodzakelijk is. Daarin ligt tevens besloten dat het cameratoezicht
proportioneel moet zijn in relatie tot dat doel en dat moet worden bezien
of het doel (handhaving van de openbare orde) niet op een minder ingrijpende
wijze kan worden geëffectueerd (eis van subsidiariteit).Onderdeel van de juridische inkadering is het wettelijke voorschrift dat
plaatsing van de camera's geschiedt voor een bepaalde duur en dat de burgemeester
uiterlijk één maand voor afloop van de duur van de plaatsing
een evaluatie van het cameratoezicht aan de raad moet zenden. De regering
acht deze voorschriften van zodanig belang dat zij in de wet behoren te worden
opgenomen. Naar het oordeel van de regering dient periodiek, mede op basis
van de evaluatie over de afgelopen periode, te worden beoordeeld of het cameratoezicht
nog steeds noodzakelijk is in het belang van de handhaving van de openbare
orde.Overigens lijkt bij de leden van de VVD-fractie een misverstand te bestaan.
Anders dan deze leden kennelijk veronderstellen, bepaalt het wetsvoorstel
niet dat de bevoegdheid van de burgemeester om te besluiten tot plaatsing
van camera's, slechts voor een bepaalde duur mag gelden. Het wetsvoorstel
bepaalt uitsluitend dat de plaatsing zelve (dus de besluiten van de burgemeester)
aan een bepaalde duur is gebonden. Binnen de kaders van de wet en de verordening
kan de burgemeester na afloop van deze duur opnieuw tot plaatsing besluiten.3. Toetsingskader voor het gebruik van cameratoezichtDe leden van de PvdA-fractie onderschrijven de vijf voorwaarden die worden
gesteld aan cameratoezicht, zoals verwoord in paragraaf 4 van de memorie
van toelichting. Zij hebben nog wel een aantal vragen over de aard en reikwijdte
van deze voorwaarden.In de eerste plaats vragen deze leden of de genoemde voorwaarden een geïntegreerde
aanpak van cameratoezicht in de openbare en semi-openbare ruimte uitsluiten.
Zij noemen daarbij als voorbeeld dat niet alleen binnen een winkelcentrum
de gang van zaken via camera's in de gaten wordt gehouden, maar ook in de
direct aan het winkelcentrum grenzende openbare ruimte met inbegrip van de
ingangen.Eén van de randvoorwaarden waaraan het cameratoezicht moet voldoen,
is dat de gebruiker bevoegd moet zijn op het terrein dat met de camera wordt
bestreken. De installatie van camera's door particulieren in winkelcentra
past binnen dat kader. Dat geldt ook voor de openbare ruimte in een winkelcentrum
voorzover die openbare ruimte in particulier bezit is (bescherming van eigendommen).
De grens wordt echter overschreden als particulieren de camera's richten op
de direct aan het winkelcentrum grenzende openbare ruimte. Het houden van
toezicht op openbare plaatsen is immers geen taak voor particulieren, maar
is voorbehouden aan de overheid. Het onderhavige wetsvoorstel reguleert juist
die vorm van cameratoezicht. Een geïntegreerde aanpak in de zin dat de
burgemeester bij het toezicht ten behoeve van de handhaving van de openbare
orde gebruik maakt van de particuliere camera's, is mogelijk als wordt voldaan
aan de voorwaarden van artikel 151c van het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de PvdA-fractie willen in de tweede plaats aan de hand van
voorbeelden de randvoorwaarde toegelicht zien dat de gebruiker van cameratoezicht
in de private sector daarbij een redelijk belang moet hebben.Ter illustratie kan gedacht worden aan het plaatsen van camera's in een
bank ter beveiliging van het personeel of het ophangen van camera's om toezicht
te houden op supportersgedrag in een stadion. Met deze randvoorwaarde wordt
overigens niet gedoeld op gebruik door de private sector van beelden die zijn
gemaakt in de publieke ruimte. Daarvan zal in beginsel nooit sprake kunnen
zijn.Zij vragen in de derde plaats waarom de bedoelde voorwaarden niet als
zodanig in de wettekst worden opgenomen en willen weten op welke plaats elk
van deze voorwaarden in de voorgestelde wettekst is terug te vinden.Alle genoemde randvoorwaarden zijn te herleiden tot het voorgestelde artikel
151c. Het kenbaarheidsvereiste is opgenomen in het vierde lid. Doordat in
het zevende lid wordt verhelderd dat de Wet politieregisters van toepassing
is en door het vaststellen van de bewaartermijn in het zesde lid wordt een
zorgvuldige verwerking van de beelden gegarandeerd. In het vijfde
lid wordt het bevoegde gebruik geregeld. De overige randvoorwaarden, betreffende
de proportionaliteit en de subsidiariteit, liggen besloten in de in het eerste
lid opgenomen eis dat wordt aangetoond dat cameratoezicht in het belang van
de openbare orde noodzakelijk is.In de vierde plaats vragen deze leden waarom de eis wordt gesteld dat
wordt «aangetoond» dat het cameratoezicht in het belang is van
de handhaving van de openbare orde. Zij vragen of het niet voldoende zou zijn
dat dit «aannemelijk» wordt gemaakt.De eis dat zulks wordt aangetoond, staat niet als zodanig in het wetsvoorstel.
Het oordeel of cameratoezicht noodzakelijk is in het belang van de handhaving
van de openbare orde, is voorbehouden aan de raad en de burgemeester.De leden van de PvdA-fractie vragen zich ten slotte af of het niet de
voorkeur verdient om aan te geven dat cameratoezicht altijd onderdeel moet
zijn van een breder pakket van maatregelen in plaats van te stellen dat het
doel niet met minder ingrijpende middelen moet kunnen worden gerealiseerd.De geschetste eisen van proportionaliteit en subsidiariteit sluiten niet
uit dat cameratoezicht wordt ingebed in een pakket van andere maatregelen.
Integendeel, zij bevorderen juist de samenhang met andere maatregelen.De leden van de VVD-fractie geven in overweging om het aan de gemeenteraad
over te laten wanneer er een verslag door de burgemeester aan de raad gezonden
moet worden dan wel te bepalen dat periodiek (jaarlijks) verslag wordt gedaan
over de veiligheidssituatie van bepaalde gebieden. Deze leden staan een integrale
aanpak en evaluatie voor ogen.Uiteraard onderschrijft de regering van harte de wenselijkheid van een
integrale aanpak van onveiligheid. Het wetsvoorstel staat daaraan echter niet
in de weg. Hiervoor is reeds aangegeven waarom het wenselijk is in het wetsvoorstel
op te nemen dat een besluit tot plaatsing van camera's een bepaalde duur heeft,
en waarom het wenselijk is het einde van die periode te koppelen aan een door
de burgemeester aan de raad aan te bieden evaluatie. Indien de raad het gewenst
acht de periodieke evaluatie van het cameratoezicht onderdeel te laten zijn
van een (jaarlijks) verslag aan de raad over de veiligheidssituatie in de
gemeente, staat het de raad vrij de verslagperiodes te synchroniseren, bijvoorbeeld
door in de verordening te bepalen dat de duur van het cameratoezicht telkens
ten hoogste een jaar is.De leden van de GroenLinks-fractie achten het wenselijk om expliciet als
eis te stellen dat aan het besluit tot het plaatsen van camera's een analyse
van de veiligheidssituatie ter plekke vooraf gaat.De regering acht het stellen van een dergelijke eis niet nodig. Uit artikel
151c, eerste lid, van de Gemeentewet vloeit voort dat de gemeenteraad slechts
tot invoering van cameratoezicht overgaat als hij tot de overtuiging is gekomen
dat de invoering van cameratoezicht in het belang van de openbare orde en
veiligheid noodzakelijk is. Het ligt voor de hand dit te doen met behulp van
een veiligheidsanalyse, maar de regering wil gemeenten op dit punt de vrijheid
laten. Van belang is dat een raadsbesluit tot invoering van cameratoezicht
zorgvuldig is afgewogen en beargumenteerd.Deze leden willen voorts weten hoe (nog meer) kan worden voorkomen dat
tot plaatsing van camera's wordt overgegaan wegens het doel van opsporing
en vervolging in plaats van de handhaving van de openbare orde.Andere waarborgen dan de waarborgen die het wetsvoorstel reeds bevat,
zijn niet nodig. In het wetsvoorstel wordt immers expliciet vastgelegd dat
een besluit tot plaatsing uitsluitend kan en mag worden genomen, indien dat
in het belang van de handhaving van de openbare orde noodzakelijk is.
De eisen van proportionaliteit en subsidiariteit zijn in deze formulering
begrepen.Deze leden vragen verder in hoeverre het besluit tot installatie van camera's
wordt bezien als onderdeel van een samenstel van maatregelen, waaronder de
inrichting van de openbare ruimte. Zij menen dat de inrichting van de openbare
ruimte weliswaar consequenties kan hebben voor de veiligheid, maar niet zozeer
ziet op de handhaving van de openbare orde.Naar de mening van de regering kiezen de leden van de GroenLinks-fractie
hier voor een te beperkte invalshoek. Cameratoezicht behoort een onderdeel
te zijn van een pakket aan maatregelen, gericht op de handhaving van de openbare
orde. De maatregelen ter handhaving van de openbare orde zijn echter op hun
beurt weer een onderdeel van het brede pakket aan maatregelen ter vergroting
van de veiligheid in de openbare ruimte, naast onder meer de wijze waarop
het toezicht in het publieke domein is vormgegeven en de wijze waarop de openbare
ruimte wordt ingericht. Aldus bezien, is cameratoezicht wel degelijk een instrument
dat er uiteindelijk op is gericht de veiligheid in de openbare ruimte te vergroten,
en dient het te worden bezien in samenhang met alle andere maatregelen die
dienstig zijn aan dat doel.Tot slot vragen deze leden op welke andere wijze dan het plaatsen van
borden aan de burgers kenbaar kan worden gemaakt dat in het betrokken gebied
camera's zijn geplaatst.Het plaatsen van borden is inderdaad het meest voor de hand liggende en
ook het meest gebruikte middel om aan de burgers kenbaar te maken dat in het
desbetreffende gebied toezichtcamera's zijn geplaatst. Andere mogelijkheden
zijn echter denkbaar en worden in praktijk ook wel toegepast, zoals het plaatsen
van beeldschermen bij de toegang tot het desbetreffende gebied of het aanbrengen
van pictogrammen op muren of op de grond.De leden van de D66-fractie zijn van mening dat aan cameratoezicht de
eis moet worden gesteld dat er altijd live wordt
meegekeken. Voorts vinden deze leden dat cameratoezicht alleen een aanvulling
kan zijn op maatregelen om de openbare orde te handhaven.De regering is van mening dat voor de gemeente het uitgangspunt behoort
te zijn dat er zoveel mogelijk live wordt meegekeken.
Zoals ook in de memorie van toelichting (blz. 16 en 17) uiteen is gezet, vergt
het permanent live meekijken evenwel een grote
personele inzet. Om deze reden ligt het niet voor de hand dwingend voor te
schrijven dat elke dag en ieder moment van de dag live moet worden meegekeken.Ook de regering is van mening dat cameratoezicht slechts effectief kan
zijn, indien het onderdeel is van een breder pakket aan maatregelen, gericht
op het vergroten van de veiligheid in de openbare ruimte. Verwezen wordt naar
hetgeen de regering hiervoor heeft geantwoord op vragen van de leden van de
GroenLinks-fractie.4. Ervaringen met cameratoezichtDe leden van de PvdA-fractie vragen of zij inzicht kunnen krijgen in de
mate waarin met cameratoezicht verkregen beelden met succes zijn gebruikt
om daders van delicten aan te houden en voor de rechter te laten brengen.Hierover is geen compleet recent overzichtsonderzoek voorhanden. Er zij
overigens nogmaals op gewezen dat cameratoezicht ook een belangrijke preventieve
functie heeft. Het aantal verdachten dat met behulp van de gemaakte beelden
is opgespoord, is derhalve op zichzelf niet bepalend voor het effect van het
cameratoezicht op de veiligheid.Deze leden vragen in dit verband om nog eens duidelijk uiteen te zetten
waarin permanent cameratoezicht in de publieke ruimte zich onderscheidtvan het permanent inzetten van cameraobservatie als opsporingsmethode.Het principiële verschil tussen cameratoezicht op openbare plaatsen
en stelselmatige observatie met behulp van een camera is gelegen in het doel:
cameratoezicht op openbare plaatsen geschiedt met het oog op de handhaving
van de openbare orde, terwijl stelselmatige observatie als bijzondere opsporingsmethode
is gericht op de opsporing van een misdrijf. Cameratoezicht maakt in beginsel
geen of slechts een beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer (dit kan
anders liggen indien het gaat om plaatsen waar men mag verwachten onbevangen
zichzelf te kunnen zijn, zoals een prostitutiegebied). Het gaat om het waarnemen
van gedragingen die zich afspelen op de openbare weg en die eenieder die zich
ter plekke bevindt, ook met eigen ogen kan waarnemen. Bovendien is het voor
betrokkenen duidelijk dat er sprake is van cameratoezicht (kenbaarheidsvereiste).
Het is dan ook praktisch onmogelijk dat met cameratoezicht een min of meer
volledig beeld van bepaalde aspecten van iemands leven wordt verkregen, al
was het maar omdat men zich eenvoudig aan dit cameratoezicht kan onttrekken
door de bewuste openbare plaats te mijden.Stelselmatige observatie daarentegen kan wél tot resultaat hebben
dat een min of meer volledig beeld van bepaalde aspecten van iemands leven
wordt verkregen. Het gaat immers om het stelselmatige volgen van een persoon
of het stelselmatig waarnemen van diens aanwezigheid of gedrag, buiten medeweten
van de verdachte. Stelselmatige observatie is dan ook slechts toegestaan op
bevel van de officier van justitie.Indien het cameratoezicht plaatsvindt met inachtneming van de in het voorliggende
wetsvoorstel neergelegde regels, dan kunnen de met de camera's gemaakte beelden
ook worden gebruikt als bewijs in een strafproces. Daartoe bevat het wetsvoorstel
specifieke regels met betrekking tot een dergelijk doelafwijkend gebruik.
Deze zijn opgenomen in het voorgestelde artikel 151c, zevende lid, van de
Gemeentewet en het voorgestelde artikel 13, zevende lid, van de Wet politieregisters.Tot slot zijn deze leden geïnteresseerd in voorbeelden van gemeenteraden
die voorstellen voor de plaatsing van camera's hebben afgewezen. Welke argumenten
zijn daarvoor gehanteerd en welke alternatieven zijn voor het plaatsen van
camera's genoemd?De enige gemeente waarvan bekend is dat zij in het horecagebied geen cameratoezicht
wilde toepassen, is Leeuwarden. Het hoofdmotief was dat men koos voor toezicht
door toezichthouders.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of gemeenten na inwerkintreding
van het wetsvoorstel een reglement betreffende cameratoezicht moeten melden
bij het College bescherming persoonsgegevens.In artikel 151c, zevende lid, wordt uitdrukkelijk bepaald dat de verzameling
van de met camera's vastgelegde beelden een – tijdelijk – register
vormt in de zin van de Wet politieregisters. Ingevolge artikel 13, derde lid,
van de Wet politieregisters behoeft de beheerder van een politieregister gedurende
een bij algemene maatregel van bestuur te bepalen termijn geen reglement voor
het register vast te stellen. In artikel 8, derde lid, van het Besluit politieregisters
is daarvoor een termijn van 12 maanden vastgesteld met de mogelijkheid van
verlenging voor de duur van ten hoogste 6 maanden.In artikel 151c, zevende lid, staat dat ten behoeve van de opsporing van
een gepleegd strafbaar feit gegevens (beelden) uit het tijdelijke register
kunnen worden verstrekt. De leden van de VVD-fractie vragen of hiermee wordt
bedoeld dat ten behoeve van de opsporing en de vervolging gegevens kunnen worden verstrekt.De zinsnede waar deze leden op wijzen, heeft uitsluitend betrekking op
de verstrekking van gegevens uit een tijdelijk register ingevolge de Wet politieregisters.
De verstrekking van deze gegevens op zich geschiedt ten behoeve van de opsporing
en niet ten behoeve van de vervolging. Dit neemt uiteraard niet
weg dat de gegevens zo nodig natuurlijk als bewijs in het kader van de vervolging
kunnen worden gebruikt. De wettelijke grondslag voor een dergelijke verstrekking
is gelegen in artikel 15, eerste lid, van de Wet politieregisters.Deze leden vragen of de Handreiking cameratoezicht van de Ministers van
BZK en van Justitie ook via internet te raadplegen is.De Handreiking cameratoezicht kan worden geraadpleegd op:www.hetccv.nl.De leden van de SP-fractie verzoeken de regering in te gaan op de meerwaarde
van cameratoezicht en dit te staven met cijfers.De ervaringen met cameratoezicht zijn destijds onderzocht voor de Handreiking
cameratoezicht. Een aantal gemeenten heeft daarna zijn cameratoezichtprojecten
geëvalueerd.Recent (augustus 2004) bleek uit de rapportage «Hartslag»
dat het cameratoezicht in de binnenstad van Heerlen zeer succesvol is. Sinds
15 december 2003 hangen in de Heerlense binnenstad 130 camera's. Sinds
de installatie van het cameratoezicht daalde in het desbetreffende gebied
in de binnenstad het aantal aangiftes van auto-inbraken sterk, verdubbelde
het aantal aanhoudingen voor handel in drugs en halveerde het aantal straatroven.
Binnen het cameragebied daalde het aantal klachten over drank- en drugsoverlast
van 1151 in de eerste helft van 2003 naar 483 in de eerste zes maanden van
2004. Bovendien konden dankzij het camerasysteem bijna tweemaal zoveel drugsmisdrijven
worden opgehelderd en kwamen bij het meldpunt Drugs- en Tippeloverlast nog
«slechts» 619 geregistreerde klachten binnen, tegen 1476 in de
dezelfde periode van 2003.De evaluatie van het cameratoezicht in Amsterdam geeft een wisselender
beeld. Uit de gehouden enquêtes blijkt dat het totale aantal incidenten
met 23% is gedaald. De grootste verbeteringen traden op bij overlast, verbale
agressie en rondhangende jongeren. Politiecijfers onderschrijven dit niet
helemaal. Wellicht worden door cameraregistratie meer incidenten waargenomen.
De gevoelens van onveiligheid zijn in Amsterdam slechts licht afgenomen. De
gemeente heeft naar aanleiding van de evaluatie besloten het cameratoezicht
fors uit te breiden. Een knelpunt daarbij wordt gevormd door de forse personele
en infrastructurele lasten.Een (beperkt) overzicht van andere gemeenten staat op de site van het
Informatiepunt Lokale Veiligheid (ILV): www.ilv.nl.
Het ILV is met ingang van 1 juli 2004 opgegaan in het Centrum voor Criminaliteitspreventie
en Veiligheid (CCV). Een goed recent overzichtsonderzoek is niet voorhanden.
Bij de evaluatie van de wet zal een overzicht worden opgesteld.De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre in de onderzoeken ook expliciet
aandacht is besteed aan de mogelijke verplaatsing van de problemen met de
openbare orde.Er wordt vaak aangenomen dat cameratoezicht zal leiden tot verplaatsing
van overlast en criminaliteit. Onderzoek op dit terrein toont aan dat verplaatsing
weliswaar mogelijk, maar zeker niet vanzelfsprekend is. In een aanzienlijk
aantal gevallen is aangetoond dat cameratoezicht een positieve uitstraling
heeft die zich uitstrekt tot buiten het cameragebied. Onderzoek in binnen-
en buitenland laat zien dat de nettoresultaten vrijwel altijd positief zijn.
Van groot belang is of de daders het gevoel hebben dat zij een groter risico
hebben om gepakt te worden. Belangrijk is dan ook dat er opvolging is. Krijgen
daders door dat met beelden niets wordt gedaan, dan ebt het effect van cameratoezicht
snel weg.Verplaatsing kent verschillende vormen: geografische verplaatsing (hetzelfde
delict in een ander gebied), periodieke verplaatsing (hetzelfde delict op
tijden dat niet wordt uitgekeken), tactische verplaatsing (daders maken zich
voor de camera's onherkenbaar, door bijvoorbeeld een sjaal om het gezicht
te dragen) en functionele verplaatsing (daders stappen over op
een ander delict waarbij de kans op herkenning kleiner wordt). Alleen bij
de evaluatie van het cameratoezicht in Amsterdam is zeer uitvoerig naar verplaatsingseffecten
gekeken. Bij andere evaluaties gebeurde dit in mindere mate. Uit de evaluatie
van Amsterdam bleek dat verplaatsing in sommige gebieden zich helemaal niet
voordeed en in andere slechts gedeeltelijk. Voor sommige delicten zoals fietsendiefstal
en overlast geldt dat ook in omliggende gebieden een positief effect was waar
te nemen. Uit de evaluatie Rotterdam blijkt dat drugshandel zich wel verplaatst
naar omliggende gebieden.5. De onderhavige regelingDoel en reikwijdte van de regelingDe leden van de CDA-fractie nemen het standpunt in dat recht op privacy
in de openbare ruimte onmogelijk is. Wie zich in de openbare ruimte begeeft
laat het privé-deel van zijn of haar leven even los. De persoonlijke
levenssfeer kan dan ook niet aangetast worden in de openbare ruimte.De regering deelt deze stellingname van de leden van de CDA-fractie niet
in die absolute zin. In paragraaf 2.2.1 van de Notitie cameratoezicht
(Kamerstukken II 1997/98, 25 760, nr. 1) is reeds aangegeven dat het
recht op privacy zich niet ruimtelijk laat begrenzen. Ook cameratoezicht op
de openbare weg kan derhalve de privacy raken, hetgeen onder meer valt af
te leiden uit een arrest van de Hoge Raad uit 1991 inzake de inbeslagname
van videobanden van een demonstratie (HR 19 februari 1991, NJ 1992, 50).
Het is wel zo dat naarmate de gedragingen die met behulp van camera's worden
waargenomen of vastgelegd meer in het openbaar plaatsvinden, het recht op
privacy minder snel in het geding zal zijn.De leden van de CDA-fractie spreken daarnaast hun verbazing erover uit
dat een neutrale opslag van camerabeelden leidt tot het begrip opslaan van
privégegevens.In reactie hierop verwijst de regering naar het standpunt van de voormalige
Registratiekamer (thans: College bescherming persoonsgegevens) dat afbeeldingen
van personen in het maatschappelijk verkeer persoonsgegevens betreffen, ook
zonder dat naam of adres bekend zijn (zie paragraaf 2.3 Notitie cameratoezicht).
Een persoonsgegeven in de zin van de Wet politieregisters (en van de Wet bescherming
persoonsgegevens) is: elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of
identificeerbare natuurlijke persoon. Een camerabeeld met herkenbare personen
voldoet aan deze omschrijving.Volgens deze leden lijken in het bijzonder veiligheidsaspecten de laatste
jaren aanzienlijk belangrijker te worden gevonden dan de zogenaamde aantastingen
van de persoonlijke levenssfeer. Zij vragen de regering daarop haar visie
te geven.Het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer, zoals gegarandeerd
door artikel 10 van de Grondwet en artikel 8 van het Europees Verdrag voor
de Rechten van de Mens (EVRM), is een zeer belangrijk grondrecht en een essentieel
kenmerk van de democratische rechtsstaat. Het recht op bescherming van de
persoonlijke levenssfeer staat echter niet op zichzelf, maar moet worden afgewogen
tegen andere belangen zoals het recht op veiligheid als onderdeel van de democratische
rechtsstaat. De accenten in deze belangenafwegingen kunnen in de loop der
jaren verschuiven. Niet ontkend kan worden dat veiligheidsaspecten de laatste
jaren aan belang hebben gewonnen. Meer dan vroeger wordt geaccepteerd dat
dit belang inbreuken op het recht van bescherming van de persoonlijke levenssfeer
rechtvaardigt, mits deze inbreuken proportioneel zijn. Het recht op bescherming
van de persoonlijke levenssfeer blijft echter voorop staan; eventuele inbreuken
daarop moeten per individueel geval steeds goed worden gemotiveerd en voldoen
aan de eisen die het EVRM en de Grondwet daaraan stellen. Dit betekent dat
de inbreuk op de privacy bij wet moet zijn voorzien en noodzakelijk
moet zijn in een democratische samenleving (in het bijzonder gelden hier de
eisen van proportionaliteit en van een dringende maatschappelijke behoefte)
ter bescherming van bepaalde in artikel 8, tweede lid, van het EVRM genoemde
doelen, in het bijzonder de openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden
en strafbare feiten of de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.De leden van de PvdA-fractie willen weten hoever de technieken zijn gevorderd
die het mogelijk maken via cameratoezicht een unieke, op lichaamskenmerken
afgestemde, gedigitaliseerde identificatiecode van individuen te maken. Zij
willen weten of deze technieken al ergens worden toegepast en hoe de regering
een dergelijke toepassing beoordeelt. Zij vragen voorts of een dergelijke
toepassing een bijdrage kan leveren aan het eerder opsporen en dus tegenhouden
van personen die worden verdacht van terroristische activiteiten.Op dit moment worden grote vorderingen gemaakt op het gebied van de gelaatsherkenning.
De techniek is zover dat er vrijwel geen fouten meer optreden indien recht
in de camera wordt gekeken. Bij groepen in beweging zijnde personen die verschillende
richtingen opgaan, is de techniek nog niet volmaakt. De techniek kan een goed
middel zijn (worden) bij de handhaving van gebiedsverboden (zoals een stations-
of stadionverbod). Ook hiervoor geldt echter dat het cameratoezicht zoals
dat in dit wetsvoorstel wordt geregeld, ziet op de handhaving van de openbare
orde en uitsluitend voor dit doel mag worden ingevoerd op openbare plaatsen.
Omdat gebiedsverboden door de burgemeester worden opgelegd ter handhaving
van de openbare orde, kan gezichtsherkenning door toezichtcamera's worden
toegepast om overtreders van zo'n gebiedsverbod te signaleren en zo nodig
aan te houden. Het oogmerk van ordehandhaving staat hierbij voorop. Voor de
bestrijding van terrorisme is in de eerste plaats van belang dat de beelden
mogen worden verstrekt voor de opsporing van een gepleegd strafbaar feit.
Een gepleegd strafbaar kan in dit verband zijn een gepleegde terroristische
aanslag, maar ook het treffen van voorbereidingshandelingen daartoe of het
lidmaatschap van een terroristische organisatie voorzover dit in het Wetboek
van Strafrecht strafbaar is gesteld. De beelden kunnen in deze zin dus ook
worden verstrekt ten behoeve van de voorkoming van een terroristische aanslag.Tot slot kan gemeentelijk cameratoezicht, al dan niet in combinatie met
gezichtsherkenning, een rol vervullen bij de handhaving van de bestuurlijke
maatregelen ter bestrijding van terrorisme die zijn aangekondigd in de brief
van de Minister van Justitie en ondergetekende van 24 januari 2005 (Kamerstukken
II 2004/05, 29 754, nr. 50). Ten aanzien van personen die op grond van
contacten, activiteiten of andere aanwijzingen die op zichzelf onvoldoende
zijn of blijken voor strafrechtelijk optreden, maar die wel van dusdanige
aard zijn dat maatregelen gerechtvaardigd zijn, zal een aantal nieuwe maatregelen
mogelijk worden gemaakt. Het gaat daarbij onder andere om een verbod zich
te bevinden in de nabijheid van bepaalde objecten. Met de handhaving van een
dergelijk verbod is niet de gemeente belast, hetgeen betekent dat dit op zichzelf
voor de gemeente geen overweging kan zijn om toezichtcamera's te plaatsen.
Dit neemt echter niet weg dat in die gevallen waarin met het oog op de handhaving
van de openbare orde gemeentelijke toezichtcamera's zijn geplaatst in het
gebied dat de betrokkene niet mag betreden, het is toegestaan van deze camera's
gebruik te maken bij de handhaving. Overtreding van een dergelijk gebiedsverbod
is immers een strafbaar feit. Daarbij kan ook gebruik worden gemaakt van gezichtsherkenning,
uiteraard voorzover dat technisch mogelijk is.Voor zover bekend, wordt gezichtsherkenning nog niet structureel op grotere
schaal toegepast. Er is wel een aantal proeven gedaan in onder andere winkels
en voetbalstadions. De leden van de PvdA-fractie hebben voorts een aantal vragen over de beperking
van de reikwijdte tot statische vormen van cameratoezicht en over de status
van de Notitie cameratoezicht.Het wetsvoorstel heeft tot onderwerp cameratoezicht op openbare plaatsen
ten behoeve van de handhaving van de openbare orde. Het gaat daarbij om cameratoezicht
voor langere perioden op plaatsen waar zich geregeld ordeverstoringen hebben
voorgedaan. De keuze voor statisch cameratoezicht vloeit hier direct uit voort.
Dynamisch cameratoezicht is aan de orde bij o.a. onvoorziene ordeverstoringen
of (de vrees voor) ordeverstoringen van tijdelijke aard, bijvoorbeeld bij
een risicowedstrijd in het betaalde voetbal. Vanwege het onvoorziene respectievelijk
tijdelijke karakter is een bij raadsverordening aan de burgemeester toe te
kennen bevoegdheid niet erg voor de hand liggend, temeer omdat dynamisch cameratoezicht
onder omstandigheden altijd mogelijk moet zijn, ook zonder dat de bevoegdheid
daartoe door de raad aan de burgemeester is toegekend. Dynamisch cameratoezicht
vindt zijn grondslag in artikel 2 van de Politiewet 1993 en moet voldoen aan
de algemene eisen die gelden voor de bescherming van persoonsgegevens. De
Notitie cameratoezicht biedt een toetsingskader dat moet worden beschouwd
als een handvat; derden zijn hieraan juridisch niet gebonden. Indien het cameratoezicht
buiten kaders van de Notitie cameratoezicht treedt, is er echter een reële
kans dat de rechter tot het oordeel zal komen dat het cameratoezicht een ongeoorloofde
inbreuk op de privacy maakt.De leden van de VVD-fractie hebben er weinig moeite mee om door middel
van identificatie met toezichtcamera's personen die door de rechter een gebiedsverbod
opgelegd hebben gekregen, te weren uit dit gebied. Zij erkennen dat identificatie
door middel van toezichtcamera's in het openbare gebied om een opsporingsdoel
te dienen, op basis van voorliggend wetsvoorstel niet mogelijk is. Zij wijzen
deze opsporingsmethode niet op voorhand af en vragen aan de regering, in het
bijzonder aan de Minister van Justitie, om in kaart te brengen welke voor-
en nadelen verbonden zijn aan het gebruik van toezichtcamera's voor opsporingsdoeleinden
(overtreding van gebiedsverboden).Het wetsvoorstel staat er niet aan in de weg dat met toezichtcamera's
gemaakte beelden mede voor opsporingsdoeleinden worden gebruikt. Het wetsvoorstel
schrijft voor dat toezichtcamera's slechts mogen worden geplaatst indien dat
in het belang van de handhaving van de openbare orde noodzakelijk is. Plaatsing
van camera's voor opsporingsdoeleinden is dus niet toegestaan. Indien evenwel
met de camera's die voor openbare-ordedoeleinden zijn geplaatst, een strafbaar
feit, zoals een diefstal of de overtreding van een door de rechter of de burgemeester
opgelegd gebiedsverbod, wordt geconstateerd, kan de politie op basis daarvan
optreden. Ook de gemaakte beelden mogen in dat geval voor opsporingsdoeleinden
worden bewaard. De voordelen hiervan zijn evident.De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan instemmen met identificatie
door middel van toezichtcamera's om de openbare orde te handhaven, waardoor
een straatverbod op eenvoudige wijze gehandhaafd kan worden.Zoals hiervoor in antwoord op een vraag van de leden van de PvdA-fractie
al is aangegeven, mogen toezichtcamera's worden gebruikt ter identificatie
van personen aan wie door de burgemeester ter handhaving van de openbare orde
een straat- of gebiedsverbod is opgelegd. Hetgeen hierover is opgemerkt in
de memorie van toelichting (blz. 8) acht de regering ten aanzien van de handhaving
van gebiedsverboden bij nader inzien te beperkend. De leden van de LPF-fractie schetsen een zestal casus en vragen bij elke
casus aan te geven in hoeverre het onderhavige wetsvoorstel ruimte geeft om
met behulp van cameratoezicht in het kader van opsporing op te treden.Ten eerste stellen deze leden de vraag of medewerkers van cameratoezicht
foto's van verdachten mogen ophangen in de werkruimte of anderszins gebruiken
om door middel van cameratoezicht deze verdachten op te sporen.Tegen het op een dergelijke manier gebruiken van foto's die voor een ieder
toegankelijk zijn, bijvoorbeeld doordat ze zijn verspreid via opsporingsbiljetten,
bestaat geen bezwaar. Dat ligt anders met foto's die een politieregister vormen.
De beelden mogen dan alleen met de foto's vergeleken worden ten behoeve van
de opsporing van een gepleegd strafbaar feit.Ten tweede schetsen deze leden de casus dat medewerkers van cameratoezicht
een veroordeelde veelpleger herkennen die in het toezichtsgebied al eerder
strafbare feiten heeft gepleegd. Met het oog op recidivegevaar wordt betrokkene
enige tijd in de gaten gehouden.Voorop staat dat de camera's worden geplaatst ten behoeve van de handhaving
van de openbare orde. Ingeval de medewerkers van cameratoezicht een bekende
veelpleger herkennen, dan kan het gebruik van de camera's bijdragen aan de
handhaving van de openbare orde door middel van voorkomen van strafbare feiten.
Onder de handhaving van de openbare orde valt ook de algemene, bestuursrechtelijke
voorkoming van strafbare feiten die invloed hebben op de orde en rust in de
gemeentelijke samenleving. Het wetsvoorstel staat niet in de weg aan een dergelijk
gebruik van de camerabeelden.Ten derde vragen deze leden of gebruikers van cameratoezicht een digitaal
register met daarin de kentekens van gestolen voertuigen kunnen koppelen aan
camerabeelden, met automatische herkenning van de betrokken kentekens.Een dergelijke koppeling is, gelet op het nieuw voorgestelde artikel 13,
zevende lid, van de Wet politieregisters, slechts mogelijk indien er een concrete
aanleiding bestaat te vermoeden dat de verstrekking van de beelden noodzakelijk
is voor de opsporing van een gepleegd strafbaar feit. Een dergelijk vermoeden
ligt echter over het algemeen niet voor de hand in geval van een automatische
koppeling met een kentekenregister. Het is echter niet uitgesloten dat camerabeelden
van bepaalde openbare plaatsen, ten aanzien waarvan er concrete aanleiding
bestaat te vermoeden dat er sprake is van voertuigcriminaliteit, ter beschikking
kunnen worden gesteld voor de opsporing van strafbare feiten. Dit zal echter
van geval tot geval moeten worden afgewogen.Het onderhavige wetsvoorstel is niet van toepassing op de vierde casus:
een opsporingsambtenaar verzoekt om assistentie door middel van cameratoezicht
in een besloten ruimte, met het oog op eigen veiligheid en op vluchtgevaar
van een verdachte. Het gaat daarbij immers niet om cameratoezicht op een openbare
plaats.In de vijfde plaats vragen de leden van de LPF-fractie of cameratoezicht
mag worden ingezet om politiemensen die bezig zijn met een actie, bijvoorbeeld
in het kader van preventief fouilleren, zowel met het oog op de veiligheid
van deze politiemensen als de opsporing van strafbare feiten te ondersteunen.Het onderhavige wetsvoorstel ziet niet op mobiel cameratoezicht. In dergelijke
gevallen kan de bevoegdheid tot kortstondig cameragebruik worden ontleend
aan artikel 2 van de Politiewet 1993. Indien het preventief fouilleren plaatsvindt
op een openbare plaats waar reeds cameratoezicht aanwezig is, dan kan dit
toezicht natuurlijk wel worden ingezet met het oog op de veiligheid van de
uitvoerende ambtenaren. Ten slotte vragen deze leden of de officier van justitie in voorkomende
gevallen bevoegd is ter voorkoming van twijfel over de rechtmatige inzet van
cameratoezicht een machtiging tot gebruik af te geven aan de politie.Het onderhavige wetsvoorstel ziet op cameratoezicht op openbare plaatsen
ter handhaving van de openbare orde. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt
bij het gemeentebestuur. Een machtiging van de officier van justitie kan niet
in de plaats treden van een raadsverordening en een daarop gebaseerd besluit
van de burgemeester.De leden van de SP-fractie stellen vraagtekens bij de behoorlijke uitvoering
van de bevoegdheid die in dit wetsvoorstel wordt gecreëerd. Daarbij denken
zij aan wie de beelden mag bekijken, wat een openbare ruimte is en of de regels
juist worden geïnterpreteerd door de gemeenteraad. Zij achten een overleg
met de officier van justitie onvoldoende waarborg bieden, omdat deze geen
politieke verantwoordelijkheid heeft.De regering deelt deze zorgen niet. Het wetsvoorstel biedt juist diverse
(democratische) waarborgen en beantwoordt vragen waar gemeenten nu nog mee
worstelen. Met het oog op de goede uitvoering van het cameratoezicht worden
ingevolge artikel 151c, achtste lid, van de Gemeentewet regels gesteld over
bijvoorbeeld de personen belast met of anderszins direct betrokken bij de
uitvoering. Voorts is door de verwijzing naar de Wet openbare manifestaties
in artikel 151c, eerste lid, duidelijk gemaakt wat onder een openbare plaats
moet worden verstaan. De bevoegdheid tot het plaatsen van camera's overeenkomstig
dit wetsvoorstel is, mede gelet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,
dermate ingrijpend dat de toekenning van deze bevoegdheid juist met democratische
waarborgen is omkleed. In dit verband zij verwezen naar de rol van de gemeenteraad
en de burgemeester. De betrokkenheid van de officier van justitie staat hier
los van. Overleg met de officier van justitie is gewenst gelet op de strafrechtelijke
aspecten die mede aan het cameratoezicht kunnen zijn verbonden.De leden van de SP-fractie vragen voorts hoe de regering oordeelt over
het rapport van het CBP waaruit blijkt dat veel gemeenten niet voldoen aan
de zorgvuldigheidseisen bij het gebruik van camera's. Zij zijn bevreesd dat
in de toekomst de incidenten en fouten zullen toenemen. Deze leden vragen
voorts hoe de regering beter gaat toezien op de correcte uitvoering van deze
regelgeving.De regering verwacht niet dat het aantal fouten zal toenemen. Fouten komen
nu nog voor door onbekendheid met cameratoezicht. Als het instrument meer
ingezet wordt, zullen ook de procedures met betrekking tot het omgaan met
persoonsgegevens bekender worden en daardoor beter worden nageleefd. De regering
zal in samenwerking met de VNG een handreiking opstellen waarin de nieuwe
regeling zal worden uitgelegd en waarin wordt aangegeven welke procedures
gevolgd moeten worden bij de invoering en het beheer van cameratoezicht. Het
onderhavige wetsvoorstel schept dus juist duidelijkheid voor gemeenten en
dient de rechtszekerheid. Er is dan ook geen sprake van een uitbreiding van
het toezicht op de naleving. Het behoort tot de autonome bevoegdheid van de
gemeente om invulling te geven aan dit wetsvoorstel.De leden van de D66-fractie vragen hoe het statische en langdurige cameratoezicht
op openbare plaatsen, zoals geregeld in het onderhavige wetsvoorstel, zich
verhoudt tot andere vormen van cameratoezicht.Ook incidenteel en mobiel gebruik camera's is toegestaan in het kader
van de handhaving van de openbare orde en kan worden gebaseerd op artikel
2 van de Politiewet 1993. Dit is hiervoor reeds toegelicht in antwoord op
vragen de leden van de PvdA-fractie. Indien in dergelijke gevallen strafbare
feiten worden geconstateerd, mogen de beelden voor de opsporing worden gebruikt. Deze leden, alsmede de leden van de VVD-fractie, vragen wat de betekenis
is van de zinsnede in de memorie van toelichting, dat de burgemeester niet
«zonder meer» gebruik mag maken van particuliere camera's of cameratoezicht
samen met particulieren mag uitvoeren ten behoeve van de handhaving van de
openbare orde.Met deze zinsnede wordt beoogd aan te geven dat gebruik van particuliere
camera's mogelijk is, mits wordt voldaan aan de voorwaarden die krachtens
artikel 151c van de Gemeentewet gelden voor gemeentelijk cameratoezicht op
openbare plaatsen.Meer in het algemeen zouden de leden van de D66-fractie graag een overzicht
van de regering tegemoet zien van de verschillende vormen van cameratoezicht
die in Nederland worden toegepast en de wettelijke basis van deze verschillende
vormen.Cameratoezicht kan worden ingedeeld naar vorm. In de praktijk zal cameratoezicht
een combinatie zijn van verschillende vormen:– naar doel: opsporing, toezicht, handhaving;– naar gebied: bedrijventerrein, winkelgebied,
horecagebied;– naar delict: fietsendiefstal, zakkenrollerij,
drugshandel, geweld etc.;– naar veiligheidsgebied: criminaliteit,
reinheid, brand, verkeersveiligheid;– naar beheer: publiek, privaat;– naar tijd: permanent, semi-permanent
(bijvoorbeeld gedurende het badseizoen), tijdelijk (bijvoorbeeld tijdens een
evenement);– naar plaatsing: vast, verwisselbaar,
mobiel– naar beeld: overzicht tot detail (gezichtsherkenning),
pendelen, in- en uitzomen.Op dit moment bestaat er geen overzicht van de verschillende vormen van
cameratoezicht zoals die thans in Nederland worden toegepast. Bij de evaluatie
van de wet zal onderzocht worden welke vormen door gemeenten worden toegepast.
De wettelijke basis voor de verschillende vormen van cameratoezicht varieert.
Het toezicht kan gebaseerd zijn op een publiekrechtelijke taak (de NS), maar
bijvoorbeeld ook geschieden ter bescherming van eigendommen.Deze leden hebben voorts een aantal vragen over de mogelijkheid van gezichtsherkenning
door toezichtcamera's.Of beelden van toezichtcamera's kunnen worden gebruikt voor gezichtsherkenning,
hangt sterk af van de installatie en de bediening. Een camera die een overzichtsbeeld
geeft van een plein, geeft geen goede beelden van het gezicht. Indien deze
camera wordt bediend en ermee kan worden ingezoomd op het incident en de dader,
dan kan een haarscherp beeld van het gezicht worden opgeslagen. Dit beeld
kan, onder de in het wetsvoorstel gestelde voorwaarden, worden gebruikt voor
de opsporing. Indien er al een foto van de dader is opgeslagen, dan kan met
een zoekmachine de dader elektronisch worden herkend. De regering acht gezichtsherkenning
toegestaan voor de handhaving van gebiedsverboden. Het gebruik van gezichtsherkennig
voor handhaving is ook een nadrukkelijke wens van de politie.De leden van de D66-fractie vragen onder welke strikte voorwaarden de
met de toezichtcamera's gemaakte beelden mogen worden gebruikt voor de opsporing
van een strafbaar feit.Indien binnen de maximale bewaartermijn van zeven dagen blijkt dat er
concrete aanleiding bestaat te vermoeden dat de beelden noodzakelijk zijn
voor de opsporing van een gepleegd strafbaar feit, mogen die beelden worden
verstrekt ten behoeve van de opsporing van dat strafbare feit. Het kan dan
gaan om een strafbaar feit dat met camera's is geconstateerd (bijvoorbeeld
een geval van openlijke geweldpleging dat met een toezichtcamera is vastgelegd),
maar het kan ook gaan om een verdachte van een elders gepleegd strafbaar feit
die met een toezichtcamera wordt geïdentificeerd. Zeker in het eerste
geval kan het wenselijk zijn de met de camera's gemaakte beelden te kunnen
gebruiken als bewijsmiddel in een strafproces en aldus ten behoeve
van de vervolging van een strafbaar feit. De voorgestelde wettelijke regeling
biedt daarvoor een specifieke wettelijke grondslag.Deze leden vragen waarom de regering de opsporing van strafbare feiten
met behulp van beelden die zijn vastgelegd met toezichtcamera's, niet heeft
vastgelegd in het Wetboek van Strafvordering, zoals artikel 107 van de Grondwet
voorschrijft.Het wetsvoorstel bepaalt dat de vastgelegde beelden een tijdelijk register
vormen in de zin van de Wet politieregisters, en dat die beelden, indien er
concrete aanleiding bestaat te vermoeden dat zij noodzakelijk zijn voor de
opsporing van een gepleegd strafbaar feit, verstrekt kunnen worden ten behoeve
van de opsporing van dat strafbare feit. Het opsporingsonderzoek zelf wordt
beheerst door het bepaalde in het Wetboek van Strafvordering. Het onderhavige
wetsvoorstel regelt daaromtrent niets.De leden van de SGP-fractie vragen of de regering van mening is dat ook
de rechtshandhaving met de introductie van cameratoezicht is gediend. Zij
vragen hierover een nadere beschouwing van de regering.Het in dit wetsvoorstel geregelde cameratoezicht heeft tot doel de handhaving
van de openbare orde. Onder handhaving van de openbare orde wordt mede begrepen
de algemene, bestuurlijke preventie van strafbare feiten. Het cameratoezicht
heeft derhalve mede tot doel strafbare feiten te voorkomen. Bovendien mogen
de gemaakte beelden, zoals gezegd, onder voorwaarden worden gebruikt ten behoeve
van de opsporing van een gepleegd strafbaar feit. De rechtshandhaving is daarom
beslist gediend met de introductie van cameratoezicht.Openbare plaatsDe leden van de PvdA-fractie hebben een aantal vragen over het begrip
openbare plaats.De invulling van het begrip openbare plaats is ontleend aan de wetsgeschiedenis
van de Wet openbare manifestaties. Blijkens deze wetsgeschiedenis moet er
aan twee criteria zijn voldaan, wil er sprake zijn van een openbare plaats:1. Vereist is dat de plaats «openstaat voor het publiek».
Dat wil zeggen dat een ieder vrij is om er te komen, te vertoeven en te gaan.
Dit houdt in dat het verblijf op die plaats niet door de gerechtigde aan een
bepaald doel gebonden mag zijn. Dat de plaats «openstaat» betekent
voorts dat geen beletselen in de vorm van een meldingsplicht, de eis van een
voorafgaand verlof of de heffing van een toegangsprijs gelden voor het betreden
van de plaats.Op grond van het vorenstaande kunnen bijvoorbeeld stadions, postkantoren,
warenhuizen en kerken niet als «openbare plaatsen» worden aangemerkt.2. Het openstaan van de plaats dient te zijn gebaseerd op bestemming of
op vast gebruik. Deze bestemming kan blijken uit een besluit van de gerechtigde
of uit de bedoeling die spreekt uit de inrichting van de plaats. Een openbare
plaats krachtens vast gebruik ontstaat wanneer de plaats gedurende zekere
tijd wordt gebruikt als had deze die bestemming, en de rechthebbende deze
feitelijke toestand gedoogt. Een incidentele openstelling van een plaats door
de rechthebbende maakt de plaats nog niet tot een openbare plaats in de zin
van de Wet openbare manifestaties.Het begrip openbare plaats omvat, zeer in het algemeen, de plaatsen «waar
men komt en gaat». Allereerst valt hierbij te denken aan «de straat»,
«de weg» in de ruime zin des woords, dat wil zeggen de wegen die
voor een ieder vrij toegankelijk zijn. Daarnaast omvat het begrip nog een
aantal andere plaatsen die een met de weg vergelijkbare functie vervullen
en daarom als het «verlengde» van de weg kunnen worden aangemerkt.
Als voorbeelden worden in de wetsgeschiedenis genoemd: openbare plantsoenen,
speelweiden en parken, en de voor een ieder vrij toegankelijke gedeelten van
overdekte passages, van winkelgalerijen, van stationshallen en van vliegvelden.De leden van de PvdA-fractie willen van een aantal voorbeelden weten of
dit openbare plaatsen zijn. Parkeergarages en parkeerterreinen in de openlucht
zijn geen openbare plaatsen; zij kunnen weliswaar feitelijk voor een ieder
toegankelijk zijn, maar het gebruik is door de rechthebbende aan een bepaald
doel gebonden, te weten het parkeren van voertuigen. Vrij toegankelijke schoolpleinen,
speeltuinen en kinderboerderijen kunnen wel worden aangemerkt als openbare
plaatsen, tenzij het verblijf op die plaats door de rechthebbende aan een
bepaald doel is gebonden; dit zou bijvoorbeeld kunnen blijken uit een mededeling
op een bord bij de ingang («verboden voor onbevoegden»).De leden van de PvdA-fractie willen weten of met in beeld brengen van
het exterieur van een kerk of moskee ook mogelijk de kerkgangers herkenbaar
in beeld worden gebracht.Iedereen die een openbare plaats betreedt waar toezichtcamera's zijn geplaatst,
kan onder omstandigheden herkenbaar in beeld komen. Dat geldt derhalve ook
voor personen die zich over een openbare plaats moeten begeven teneinde toegang
te krijgen tot een kerk of moskee.Deze leden krijgen graag een toelichting op de uitspraak dat in de praktijk
uitsluitend in uitzonderlijke omstandigheden en in overleg met de NS aanleiding
zal bestaan om in het kader van dit wetsvoorstel tot plaatsing van camera's
in stationshallen over te gaan.Krachtens de Wet personenvervoer 2000 heeft de vervoerder- in casu de
NS – een eigen publiekrechtelijke verantwoordelijkheid voor de handhaving
van de orde, rust en veiligheid in stations. Op grond hiervan kan de NS toezichtcamera's
in stations plaatsen. Dat valt buiten het kader van het onderhavige wetsvoorstel.
In die gevallen waarin de NS reeds op grond van haar eigen publiekrechtelijke
verantwoordelijkheid toezichtcamera's in een station heeft geplaatst, ligt
het niet voor de hand dat ook de gemeente in dat station cameratoezicht invoert.
Het belang van veiligheid in het openbaar vervoer wordt in dit wetsvoorstel
derhalve niet miskend. De toelichting beoogt slechts duidelijk te maken dat
cameratoezicht in stations normaal gesproken onder verantwoordelijkheid van
de NS zal plaatsvinden, zodat er in de praktijk in stations gewoonlijk geen
sprake zal zijn van gemeentelijk cameratoezicht krachtens dit wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie willen graag een voorziening in de wet waardoor
het mogelijk wordt om bijvoorbeeld stadions tijdens een groot voetbaltoernooi –
voor een beperkte duur – aan te merken als openbare plaats waardoor
cameratoezicht als geregeld in dit wetsvoorstel mogelijk wordt.Zoals reeds eerder aangegeven, is een wijziging van het wetsvoorstel zoals
voorgesteld door deze leden niet nodig. De bevoegdheid tot incidenteel en
tijdelijk cameragebruik bij (ernstige vrees voor) rellen of grootschalige
ordeverstoringen kan worden ontleend aan artikel 2 van de Politiewet 1993.
Daarvoor is derhalve geen – gekunstelde – omweg via een tijdelijke
aanwijzing als openbare plaats in de zin van artikel 151c van de Gemeentewet
nodig.De vraag van deze leden omtrent de zinsnede dat de burgemeester niet zonder
meer gebruik mag maken van particuliere camera's of het cameratoezicht samen
met particulieren mag uitvoeren, is hiervoor reeds beantwoord naar aanleiding
van dezelfde vraag van de leden van de D66-fractie. Dit geldt eveneens voor
de vraag van de leden van de SP-fractie.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of er voor eigenaren van panden
(woonhuizen) die aan een openbare plaats zijn gelegen, enige vorm
van rechtsbescherming bestaat tegen een besluit van de burgemeester tot plaatsing
van toezichtcamera's op die openbare plaats. Zij vragen of die eigenaren kunnen
worden aangemerkt als belanghebbende en het besluit als een besluit in de
zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).Het besluit van de burgemeester tot plaatsing van camera's op een openbare
plaats is een besluit van algemene strekking waartegen op grond van de Awb
voor belanghebbenden bezwaar en beroep openstaat. Hoewel uitsluitend beelden
mogen worden gemaakt van de desbetreffende openbare plaats en in geen geval
van het interieur van een aan die openbare plaats gelegen woonhuis, is het
niet uitgesloten dat de plaatsing van camera's tot gevolg heeft dat er soms
toevalligerwijs beelden worden gemaakt van degenen die het huis binnengaan
of verlaten. De eigenaren van dergelijke panden kunnen daarom worden aangemerkt
als belanghebbenden in de zin van de Awb, evenals bijvoorbeeld degenen die
in zo'n pand werken of wonen (huurders) of anderszins regelmatige bezoekers
van zo'n pand zijn.Overigens is een besluit van de burgemeester tot plaatsing van camera's
anders van aard dan een besluit van de burgemeester tot aanwijzing van een
veiligheidsrisicogebied op grond van artikel 151b van de Gemeentewet. Omtrent
de aanwijzing van een veiligheidsrisicogebied heeft de rechtbank Alkmaar geoordeeld
dat het enige rechtsgevolg van een dergelijk besluit is dat de officier van
justitie hierdoor de bevoegdheid krijgt om te gelasten dat in dat gebied preventief
mag worden gefouilleerd. Dit betekent – aldus de rechtbank – dat
er een nader besluit van de officier van justitie is vereist, alvorens de
belangen van eiseres (een regelmatige bezoekster van het gebied) kunnen worden
geraakt. De belangen van eiseres zijn volgens de rechtbank derhalve niet rechtstreeks
bij het aanwijzingsbesluit betrokken, zodat zij niet als belanghebbende in
de zin van de Awb kan worden aangemerkt.Bij een besluit tot plaatsing van toezichtcamera's ligt dit anders. Een
dergelijk besluit raakt rechtstreeks de belangen van bijvoorbeeld degenen
die de desbetreffende openbare plaats regelmatig bezoeken. Daarvoor is geen
nader besluit van een ander bestuursorgaan zoals de officier van justitie
nodig.De leden van de D66-fractie hebben een aantal vragen over het begrip openbare
plaats.Het oorspronkelijke wetsvoorstel zoals dat ter advisering aan de Raad
van State is voorgelegd, bevatte geen omschrijving van het begrip openbare
plaats. Hierdoor kon volgens de Raad onduidelijkheid ontstaan, omdat het begrip
openbare plaats in verschillende wetten voorkomt, en niet altijd dezelfde
betekenis heeft. De Raad adviseerde duidelijkheid te scheppen door «openbare
plaats» in de wettekst scherper te omschrijven. De regering heeft dit
advies overgenomen en in de wettekst opgenomen dat met openbare plaats wordt
bedoeld: een openbare plaats als bedoeld in de Wet openbare manifestaties.
De door de Raad gesignaleerde onduidelijkheid is hiermee weggenomen. Omdat
het gemeentebestuur eveneens is belast met de uitvoering van de Wet openbare
manifestaties, zal er ook bij gemeenten geen onduidelijkheid meer kunnen bestaan
over de vraag welke plaatsen wel en welke niet onder de werkingssfeer van
het onderhavige wetsvoorstel vallen.Voor een nadere uiteenzetting over het begrip openbare plaats verwijst
de regering deze leden naar hetgeen hierover is opgemerkt naar aanleiding
van vragen van de leden van de PvdA-fractie.Doelstelling van cameratoezichtDe leden van de CDA-fractie spreken uit dat de toepassing van cameratoezicht
bij uitstek een preventieve functie heeft, in elk geval voor het handhaven
van de openbare orde, alsmede voor strafbare feiten. Zij vragen of de regering
dit met hen eens is.Cameratoezicht krachtens dit wetsvoorstel kan uitsluitend plaatsvinden
in het belang van de handhaving van de openbare orde. Onder handhaving van
de openbare orde valt ook de algemene, bestuursrechtelijke voorkoming van
strafbare feiten die invloed hebben op de orde en rust in de gemeentelijke
samenleving. Het gaat dus om meer dan de voorkoming van ordeverstoringen.
Bij gemeentelijk cameratoezicht staat preventie, zowel van ordeverstoringen
als van strafbare feiten, voorop. Juist de kenbare aanwezigheid van camera's
en de wetenschap dat men in gaten wordt gehouden, moet het publiek ervan weerhouden
zich te misdragen. Indien zich evenwel toch ordeverstoringen mochten voordoen,
kan het cameratoezicht worden gebruikt om bijvoorbeeld de politie snel naar
de plek des onheils te dirigeren en aanwijzingen te geven. Ook bij de daadwerkelijke
handhaving van de openbare orde kan cameratoezicht dus een hulpmiddel zijn.De leden van de VVD-fractie willen van de regering vernemen of het is
toegestaan om met behulp van toezichtcamera's bijvoorbeeld nummerborden te
registreren en deze gegevens door te zenden aan het Centraal Bureau Motorrijtuigenbelasting
dan wel te koppelen aan een bestand van gestolen auto's.Een automatische koppeling van de camerabeelden met een register van kentekens
van gestolen auto's is in beginsel niet toegestaan. Een uitzondering zou kunnen
zijn een openbare plaats ten aanzien waarvan een redelijk vermoeden bestaat
dat er sprake is van voertuigcriminaliteit. Dit zal echter van geval tot geval
moeten worden afgewogen. De regering verwijst hiervoor naar het antwoord op
een soortgelijke vraag van de leden van de LPF-fractie.De leden van de SP-fractie zijn verbaasd dat de bevoegdheden om opsporingsmiddelen
in te zetten, op het niveau van de gemeente komt te liggen. Zij vinden het
logischer om een en ander te regelen in het Wetboek van Strafvordering.De regering wijst er nogmaals met nadruk op dat het plaatsen van toezichtcamera's
géén opsporingsmiddel is. De plaatsing van de camera's mag uitsluitend
geschieden met het oogmerk van handhaving van de openbare orde. Slechts onder
strikte voorwaarden mogen de gemaakte beelden worden gebruikt voor opsporingsdoeleinden.Bevoegd gezag/GemeentewetDe leden van de VVD-fractie kunnen zich vinden in de gekozen bevoegdheidsverdeling
tussen raad, gemeentebestuur en burgemeester. Zij dringen er wel op aan om
in het wetsvoorstel meer ruimte te bieden aan de raad op het gebied van het
bepalen van de duur van het cameratoezicht en de verslaglegging.Het voorgestelde artikel 151c, eerste lid, van de Gemeentewet laat juist
veel ruimte aan de gemeenteraad. De raad kan bij verordening de burgemeester
de bevoegdheid verlenen om camera's te plaatsen, waarbij de gemeenteraad kan
bepalen tot welke openbare plaatsen de bevoegdheid van de burgemeester zich
uitstrekt en voor welke duur de plaatsing van toezichtcamera's ten hoogste
mag geschieden. De regering acht het, gelet op de eisen van subsidiariteit
en proportionaliteit, wel noodzakelijk om in het negende lid van het voorgestelde
artikel 151c een verslagleggingsplicht voor de burgemeester voor te schrijven.De rol van de politieDe leden van de CDA-fractie vragen de regering haar visie te geven op
de rechtmatigheid van het verkrijgen van gegevens die later aan
het openbaar ministerie worden verstrekt voor de opsporing van misdrijven,
als de beelden niet geheel conform de voorschriften zijn gemaakt.De regering merkt in dat verband op dat het uiteindelijk aan de strafrechter
is om te oordelen of voorschriften niet zijn nageleefd, en zo ja op welke
wijze hiermee omgegaan dient te worden. Een belangrijke rol zal daarbij spelen
de mate waarin betrokkene door de niet-naleving van het voorschrift in zijn
belangen (substantieel) is geschaad. Zo is denkbaar dat de omstandigheid dat
een persoon die was belast met het cameratoezicht, niet voldeed aan alle daartoe
gestelde eisen, er niet toe hoeft te leiden dat de gegevens buiten de procedure
worden gehouden. Immers, niet kan worden gezegd dat verdachte door de omstandigheid
dat betrokkene niet over de noodzakelijke papieren beschikte, in zijn belangen
is geschaad.De leden van de PvdA-fractie hebben een aantal vragen met betrekking tot
de regierol van de politie.Onder operationele regie wordt verstaan dat de politie, als de eerst aangewezen
instantie om onder gezag van de burgemeester de openbare orde daadwerkelijk
te handhaven, verantwoordelijk is voor de uitvoering van het cameratoezicht.
De politie is immers de instantie die in eerste aanleg gebruik maakt van de
door cameratoezicht verkregen beelden.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat «de regiefunctie
van de politie ook zal worden gewaarborgd ten aanzien van personen die belast
zijn met het waarnemen van de gemaakte beelden». Met het oog hierop
zullen in de nog op te stellen uitvoeringsregelgeving opleidingseisen worden
opgenomen en zal worden vastgelegd dat deze personen een bepaalde vorm van
antecedentenonderzoek door de politie zullen ondergaan.In de praktijk worden de beelden bekeken door personen die in dienst zijn
van de politie, van de gemeente of van een particuliere beveiligingsorganisatie.
Degene die de beelden bekijkt, moet deze binnen zeer korte termijn ter beoordeling
doorgeven aan de politie, zodat de bevoegde politiefunctionaris kan beoordelen
of inzet noodzakelijk is. Het spreekt voor zich dat hieraan deugdelijke werkafspraken
ten grondslag moeten liggen.De leden van de PvdA-fractie vinden voorts dat het verre de voorkeur verdient
dat beelden direct worden bekeken.Zoals eerder in paragraaf 3 is geantwoord op vragen van de leden
van de D66-fractie, is de regering van mening dat voor de gemeente het uitgangspunt
behoort te zijn dat er zoveel mogelijk live wordt
meegekeken. Praktisch gezien zal dat echter niet ieder moment van de dag mogelijk
zijn.Deze leden vragen voorts of cameratoezicht kan worden «afgebouwd»
naarmate de politiesterkte wordt uitgebreid.In dit kader is de verslagleggingsplicht van de burgemeester van belang.
In dit verslag dient onder andere aandacht besteed te worden aan de vraag
of er nog langer een noodzaak bestaat voor het cameratoezicht. Indien de politiemacht
wordt uitgebreid zal dit, afhankelijk van de concrete situatie ter plekke,
ertoe kunnen leiden dat niet meer kan worden aangetoond dat cameratoezicht
in het belang van de handhaving van de openbare orde noodzakelijk is.Ten slotte vragen deze leden of er een koppeling kan worden gelegd tussen
cameratoezicht op straat en dat in bijvoorbeeld een zeer grote discotheek,
waardoor effectiever kan worden opgetreden.Cameratoezicht in een discotheek valt volledig buiten de reikwijdte van
het onderhavige wetsvoorstel. Cameratoezicht in een discotheek of andere besloten
plaats mag dan ook niet worden gekoppeld aan cameratoezicht op een openbare
plaats. De leden van de VVD-fractie dringen er bij de Minister van BZK op aan
de Kamervragen over geweld tegen hulpverleners van 26 februari 2004 van
het lid Cornielje zo spoedig mogelijk te beantwoorden.De bedoelde Kamervragen zijn beantwoord op 7 april 2004 (Aanhangsel
Handelingen II 2003/04, nr. 1275).Deze leden zijn het ermee eens dat het toelaatbaar is dat anderen dan
politiefunctionarissen de beelden bekijken. Ze willen echter niet de woorden
bezigen dat dit geschiedt «onder regie» van de politie, maar zij
pleiten voor de formulering «onder verantwoordelijkheid» van de
politie.De regering is van oordeel dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering
van het cameratoezicht bij de burgemeester ligt. Het zou verwarrend zijn om,
zoals de leden van de VVD-fractie voorstellen, het woord verantwoordelijkheid
te gebruiken om de positie van de politie aan te duiden. Dit neemt niet weg
dat de politie de operationele regie voert en daarvoor uiteraard ook verantwoordelijk
is.Het bekijken van de geregistreerde beelden vraagt een grote personele
inzet, aldus de leden van de GroenLinks-fractie. Zij vragen wat hiervan de
consequenties zijn.Zoals al eerder is opgemerkt. is cameratoezicht een middel om efficiënter
te kunnen werken. Altijd zal daarom lokaal de vraag moeten worden gesteld
wat de meerwaarde is van het inzetten van het middel. Het achteraf bekijken
van beelden kost natuurlijk tijd, maar kan anderzijds ook weer veel tijdwinst
opleveren als na een incident een zaak met de beelden «eenvoudig»
kan worden opgelost. Cameratoezicht kan wel betekenen dat er meer incidenten
bekend worden en dat er meer incidenten kunnen worden opgelost. Zo worden
er dagelijks tientallen incidenten waargenomen op het camerasysteem van de
Rotterdamse metro. Veelal zijn dit delicten die overlast veroorzaken zoals
lastigvallen van reizigers, zakkenrollen, spuwen en klein geweld, en worden
zij gepleegd door een bekende groep daders. Het behandelen van al deze incidenten
is capacitair onmogelijk. Er moeten dan ook door de opvolgende diensten prioriteiten
worden gesteld.De afbakening van het door de camera's geobserveerde gebiedDe leden van de CDA-fractie zijn van mening dat regelingen over de ruimten
waarin de waarneming van de beelden plaatsvindt, niet thuishoren in de wet,
omdat het teveel een uitvoeringkwestie betreft.Zoals ook is aangegeven in het nader rapport, reikt dit onderwerp verder
dan de uitvoering. Gelet op de privacygevoeligheid van de beelden die in een
dergelijke ruimte bekeken kunnen worden en de noodzaak de betrouwbaarheid
van de apparatuur en de beelden te waarborgen, is het van belang dat hierover
op centraal niveau regels worden gesteld. Tevens zullen deze voorschriften
strekken ter fysieke bescherming van degenen die de beelden bekijken. In paragraaf 7
worden de contouren geschetst van de uitvoeringsregeling zoals die op dit
moment de regering voor ogen staat. Daaruit blijkt dat ook de regering niet
denkt aan gedetailleerde voorschriften.De leden van de VVD-fractie zien voor- en nadelen aan het duidelijk maken
aan het publiek dat camera's beperkt gebruikt worden. Zij willen het graag
aan de verordenende instantie, de gemeenteraad, overlaten om hierover in concrete
gevallen een uitspraak te doen en dit aspect zonodig bij de (jaarlijkse) evaluatie
te betrekken.De regering deelt de opvatting van de leden van de VVD-fractie. De lokale
instanties kunnen het beste beoordelen hoe het instrument in het algemeen
maar ook specifiek op dit aspect kan worden ingezet.Deze leden vragen voorts welke gevolgen het heeft als cameratoezicht wordt
uitgebreid van een beperkt deel van de dag naar meerdere dagdelen.
Deze leden achten het in die situatie wenselijk dat de raad meedeelt gedurende
welke tijd het cameratoezicht in ieder geval plaatsvindt, maar dat niet uitgesloten
wordt dat ook op andere tijdstippen beelden gemaakt kunnen worden.Ingevolge artikel 151c, vierde lid, is kenbaarheid van de camera's een
elementair vereiste voor de toelaatbaarheid van het gebruik. Dat wil zeggen
dat burgers in elk geval in kennis moeten worden gesteld van het feit dat
het mogelijk is dat zij op beelden kunnen voorkomen zodra zij het gebied betreden
dat valt binnen het bereik van de camera's. Naar de mening van de regering
wil dit niet zeggen dat de burgers op de hoogte moeten worden gesteld van
de precieze opnametijden.PolitieregisterDe leden van de CDA-fractie vragen naar de uitvoerbaarheid van het recht
op kennisneming.De gegevens waar het om gaat, zijn slechts beperkt beschikbaar. Alleen
om die reden al valt niet in te zien welke problemen het recht op kennisneming
kan veroorzaken. In het geval de gegevens in een opsporingsonderzoek zullen
worden gebruikt, zal de afweging tot kennisneming in dat kader plaatsvinden.Deze leden vragen waarom de gegevens maar zeven dagen bewaard mogen worden.
Zij zijn van mening dat de dreiging van een terroristische aanslag zou moeten
leiden tot een minder terughoudende aanpak. Gezichtsherkenning in combinatie
met een langere bewaartermijn lijkt hen niet geheel zinloos. Zij vernemen
graag het oordeel van de regering hierover.Cameratoezicht geschiedt in het belang van de handhaving van de openbare
orde. Dit doel verdraagt zich niet met een langere bewaartermijn. Daaraan
moet echter worden toegevoegd dat het wél toegestaan is de beelden
langer te bewaren indien er concrete aanleiding bestaat te vermoeden dat die
beelden noodzakelijk zijn voor de opsporing van een gepleegd strafbaar feit.
Het kan dan gaan om de overtreding van een door de burgemeester opgelegd gebiedsverbod
(artikel 184 van het Wetboek van Strafrecht), maar ook om de opsporing van
verdachten van een terroristisch misdrijf, voorbereidingshandelingen –
voorzover strafbaar gesteld – daaronder begrepen. Automatische gezichtsherkenning
van verdachten van een gepleegd strafbaar feit is in dat kader geoorloofd,
met dien verstande dat daarvoor wel medewerking van de verantwoordelijke burgemeester
vereist is. Zoals reeds eerder is opgemerkt, kan gemeentelijk cameratoezicht,
al dan niet in combinatie met automatische gezichtsherkenning, ook mogelijk
ten aanzien van personen aan wie in verband met hun mogelijke betrokkenheid
bij terroristische activiteiten een verbod is opgelegd zich te bevinden in
de nabijheid van bepaalde objecten.De leden van VVD-fractie kunnen instemmen met een maximale bewaartermijn
van zeven dagen, als duidelijk is dat beelden langer bewaard zullen worden
als daartoe aanleiding bestaat (opsporing en vervolging van strafbare feiten).De voorwaarde die deze leden stellen, is opgenomen in artikel 13, zevende
lid, van de Wet politieregisters. Indien er concrete aanleiding bestaat te
vermoeden dat de beelden noodzakelijk zijn voor de opsporing van een gepleegd
strafbaar feit, dan mogen die beelden langer worden bewaard dan zeven dagen.De leden van de LPF-fractie zijn van mening dat het opslaan van camerabeelden
voor een langere periode dan zeven dagen geboden is.Niet uit het oog moet worden verloren dat het doel van cameratoezicht
niet is de opsporing van strafbare feiten. Cameratoezicht vindt plaats in
het belang van de handhaving van de openbare orde. De bewaartermijn dient
proportioneel te zijn uitgaande van dat belang. Een bewaartermijn van een
maand is dat niet. In geval van verdenking van een strafbaar feit, behoren
de strafvorderlijke bevoegdheden te worden ingezet, en niet de bestuurlijke
bevoegdheden uit hoofde van de handhaving van de openbare orde.6. Relatie tot de Grondwet en het EVRMDe leden van de fracties van PvdA en VVD vragen of er jurisprudentie is
over de huidige praktijk van cameratoezicht.De regering verwijst hiervoor naar het antwoord op een eerdere vraag hierover
van de leden van de PvdA-fractie in paragraaf 2.7. De uitvoeringsregelingenDe leden van de PvdA-fractie hebben er moeite mee dat een aantal kwesties
in uitvoeringsregelingen wordt ondergebracht. Het gaat volgens die leden om
regels die in hoge mate bepalen hoe in de praktijk aan de voorgestelde bevoegdheid
inhoud wordt gegeven.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat lagere regelgeving achterwege
kan blijven indien in de wet wordt vastgelegd dat de politie de betrouwbaarheid
van de apparatuur en daarmee van de vastgelegde beelden waarborgt, alsmede
de deskundigheid en integriteit van de personen die betrokken zijn bij het
maken en vastleggen van de beelden.In reactie op deze vragen worden hierbij de contouren van de uitvoeringsregeling
geschetst. Ter invulling van artikel 151c, achtste lid, is de regering voornemens
aan de hand van het kabinetsstandpunt over het gebruik van certificatie en
accreditatie in het kader van overheidsbeleid (Handelingen II 2003/04, 29 304,
nr. 1) een certificatieregeling in het leven te roepen. Dat wil zeggen dat
uitsluitend camerasystemen en ruimten mogen worden gebruikt die zijn aangelegd
en ingericht door een gecertificeerde installateur. Controle op het door de
installateur geleverde werk wordt uitgevoerd door een certificerende instelling
(CI). Hierdoor wordt de kwaliteit van de CCTV-installatie geborgd (CCTV: Closed
Circuit Television). De personen die direct betrokken zijn bij de uitvoering
van het cameratoezicht dienen een bepaalde cursus te hebben genoten en zullen
op die manier ook bij de certificatie worden betrokken. De normen die in de
regeling worden gesteld, zullen worden uitgewerkt in een zogenaamd certificatieschema
door deskundigen. De CI zal door mij aangewezen worden, zodat ik kan ingrijpen
indien zij niet goed functioneert. Door het systeem van certificatie wordt
gewaarborgd dat rechtszekerheid en privacy niet in het geding zullen zijn.
Daarnaast leidt dit systeem tot een beknopte uitvoeringsregeling en wordt
de uitvoering tot op zeker hoogte overgelaten aan «het veld».De leden van de PvdA-fractie willen weten of het niet steeds meer noodzakelijk
is de afgelopen jaren gecreëerde en nog te creëren bevoegdheden
op het terrein van de openbare orde en veiligheid onder te brengen in een
daarvoor speciaal gemaakte wet.Bij brief aan de Tweede Kamer van 15 juli 2004 (Kamerstukken II 2003/2004,
29 628, nr. 4) inzake de kerntaken van de politie is aangegeven dat in
aansluiting op regelgeving in Engeland specifieke wetgeving zal worden voorgesteld
met betrekking de verantwoordelijkheid van gemeenten op het terrein van het
veiligheidsbeleid. Daarnaast zal wetgeving op breder terrein, waarin bijvoorbeeld
de doorzettingsmacht voor gemeenten richting de lokale partners in veiligheid
gestalte kan krijgen, voorwerp van onderzoek zijn.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. Remkes XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informa- tiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29440-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl