Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2007; Brief ministers over volkenrechtelijk mandaat
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20062007-30800-V, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-06-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30800-V nr. B

22-06-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamAntwoorden van de heer Verhagen, minister van Buitenlandse
Zaken en de heer Middelkoop, minister van Defensie op vragen van de vaste
commissies voor Buitenlandse Zaken en voor Defensie over een adequaat volkenrechtelijk
mandaatVragen CDA-fractie123Het Toetsingskader blijft leidraad voor deelname van Nederlandse
militaire eenheden aan missies ter bevordering van de internationale rechtsorde,
waarvoor brede parlementaire steun onontbeerlijk is. Voordat tot militaire
actie wordt overgegaan, dienen andere, niet-militaire middelen om tot een
oplossing te komen, te zijn beproefd en uitgeput (zie ook het antwoord op
vraag 4 van het CDA). Een actie dient internationaal als legitiem te worden
ervaren en dient in overeenstemming te zijn met het internationale recht.
Het Toetsingskader stelt dat ook. Ook de vereiste van proportionaliteit
van optreden wordt door de regering onderschreven. Op deze en andere aspecten
van uitzending van Nederlandse militaire eenheden wordt in de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden» meer uitgebreid ingegaan.456789101112345 en 678910111212 en 34 en 567 en 89101112 en 1314 en 151617 en 181920212223 en 24252627, 28 en 312930
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30800-V, nr. B b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30800-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: onbekend

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 800 VVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2007BBRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN DE MINISTER VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 juni 2007Graag bieden wij u hierbij de reactie aan op het verzoek van de commissies
voor Buitenlandse Zaken en voor Defensie van 22 mei jl. inzake een adequaat
volkenrechtelijk mandaat1.De minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenDe minister van Defensie,E. van MiddelkoopAntwoorden van de heer Verhagen, minister van Buitenlandse
Zaken en de heer Middelkoop, minister van Defensie op vragen van de vaste
commissies voor Buitenlandse Zaken en voor Defensie over een adequaat volkenrechtelijk
mandaatVragen CDA-fractie1Op welk soort missies met inzet van militairen doelt
het kabinet exact in het regeerakkoord?De regering doelt op de inzet van Nederlandse militaire eenheden ten behoeve
van missies waarbij gebruik van geweld niet is uit te sluiten, zoals beschreven
in paragraaf 3 van de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies
met deelname van Nederlandse militaire eenheden».2Nederland heeft beperkte middelen en capaciteiten.
Maar Nederland is een rijk en een verantwoordelijk land, dat die verantwoordelijkheid
ook internationaal wil waarmaken en zich wil committeren aan de bevordering
van wereldvrede. Kan het kabinet voor de komende kabinetsperiode aangeven
waar zij in principe het zwaartepunt van de inzet van middelen, materieel
en mankracht ziet, (uitgaande van de huidige wereldsituatie),Het kabinet heeft de ambitie om – naar vermogen – middelen
en capaciteiten in te blijven zetten voor crisisbeheersingsoperaties. Daarbij
gaat het om een geïntegreerde benadering van het Nederlands buitenlands
beleid waarbij de drie pijlers, te weten veiligheid, ontwikkeling en mensenrechten
elkaar versterken. Het is moeilijk nu al aan te geven voor de gehele kabinetsperiode
waar de middelen precies zullen worden ingezet. We leven in een dynamische
wereld en waar zich crises kunnen voordoen, van welke aard ook, is niet te
voorzien. We dienen daar snel en flexibel op te kunnen reageren. De geografische
accenten die momenteel worden gelegd, zijn Afghanistan, Afrika (Soedan, Grote
Meren), Balkan (Kosovo) en Midden Oosten.3Is de minister het (nog steeds) met de CDA-fractie
eens dat er daarvoor in principe vijf (hoofd)voorwaarden zijn voor deelname
aan missies met inzet van Nederlandse militairen, te weten1. alle andere middelen zullen moeten zijn uitgeput:2. er dient brede steun te zijn in de in de volkerengemeenschap:3. de rechtvaardiging zal een grondslag moeten hebben in het Volkenrecht:4. acties zullen proportioneel moeten zijn:5. toetsingskader is leidraad en instemming van Parlement uitgangspunt
en noodzaak.(die door de CDA-fractie in de basis al zijn verwoord
in de algemene beschouwingen 2003) waaraan voldaan zou moeten zijn, alvorens
Nederlandse militaire aanwezigheid gelegitimeerd is?Het Toetsingskader blijft leidraad voor deelname van Nederlandse
militaire eenheden aan missies ter bevordering van de internationale rechtsorde,
waarvoor brede parlementaire steun onontbeerlijk is. Voordat tot militaire
actie wordt overgegaan, dienen andere, niet-militaire middelen om tot een
oplossing te komen, te zijn beproefd en uitgeput (zie ook het antwoord op
vraag 4 van het CDA). Een actie dient internationaal als legitiem te worden
ervaren en dient in overeenstemming te zijn met het internationale recht.
Het Toetsingskader stelt dat ook. Ook de vereiste van proportionaliteit
van optreden wordt door de regering onderschreven. Op deze en andere aspecten
van uitzending van Nederlandse militaire eenheden wordt in de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden» meer uitgebreid ingegaan.4Is de minister het met de CDA-fractie eens dat niet
alleen «alle andere middelen» moeten zijn uitgeput waaronder worden
verstaan niet militaire middelen aan te wenden om de veiligheid en vrijheid
in de wereld te bevorderen, maar bijvoorbeeld ook tevoren (meer) aandacht
besteedt moet worden aan aspecten als mensenrechten, economische politiek,
klimaat en ontwikkelingssamenwerking, met het uitgangspunt dat veiligheid,
stabiliteit en vrede niet alleen met geld en militair ingrijpen te verwezenlijken
is.Met het uitgangspunt dat vrede, veiligheid en stabiliteit niet alleen
met geld en militair ingrijpen is te verwezenlijken, is de regering het geheel
eens. Nederland kent een geïntegreerd buitenlands beleid (zie ook het
antwoord op CDA vraag 2). Dit houdt onder andere in dat ten behoeve van het
veiligheidsbeleid tal van instrumenten kunnen worden ingezet. Zeker waar het
gaat om het voorkomen van conflicten en om wederopbouw is het essentieel ook
aandacht te besteden aan aspecten als rechten van de mens, economie, financiën,
goed bestuur en ontwikkelingssamenwerking om vrede, veiligheid en stabiliteit
te bewerkstelligen.5Voortdurend is in de afgelopen jaren in debatten gesproken
over VN hervormingen. Wat moet er volgens de Nederlandse regering nog gebeuren
voordat het 60 jaar oude VN-systeem in alle opzichten voldoende toegerust
is om een effectief antwoord te geven op de moderne dreigingen?Om de hedendaagse dreigingen en uitdagingen die onder meer voortkomen
uit gewelddadige conflicten, terrorisme, proliferatie van massavernietigingswapens,
extreme armoede, besmettelijke ziekten en milieudegradatie, het hoofd te bieden
is het van belang het VN-systeem over de volle breedte te versterken. De hervormingsagenda,
zoals vastgelegd in het Slotdocument van de Top 2005 biedt daarvoor nog altijd
een goed uitgangspunt. De Nederlandse inspanningen richten zich dan ook op
de implementatie van de in dit document neergelegde prioriteiten (zie voor
het verslag van de Top Kamerstuk 26 150, nr. 29). Centraal staat vergroting
van de effectiviteit en efficiëntie van diverse VN-organen en van de
onderlinge samenwerking in het licht van de onlosmakelijke samenhang van vrede
en veiligheid, ontwikkeling en mensenrechten. Er zijn reeds belangrijke stappen
gezet ter uitvoering van tijdens de Top 2005 gemaakte afspraken, zoals een
beter gestructureerde aanpak van postconflictsituaties door de Peacebuilding
Commission, de totstandkoming van een VN-antiterrorismestrategie, efficiëntere
noodhulpverlening, betere focus van de ECOSOC op de Millenniumontwikkelingsdoelen,
uitwerking van een systeem van onderzoek naar de mensenrechtensituatie in
alle landen door de Mensenrechtenraad alsook verbeterd toezicht op en grotere
verantwoording door de VN (zie Kamerstukken 2005–2006, 26 150 nr.
35 en brief van 19 februari 2007, Kamerstuk 2006–2007, 26 150,
nr. 44). Hervorming blijft echter een zaak van lange adem, niet in het minst
omdat de atmosfeer in de VN wordt gekenmerkt door een groeiende polarisatie
tussen verschillende blokken van landen. Dat geldt zeker ook voor de hervorming
van de Veiligheidsraad, waarover ondanks de dringende oproep in het Slotdocument
nog geen concrete vooruitgang kon worden geboekt.Teneinde een effectief antwoord te kunnen geven op moderne dreigingen
is de hervorming van de Veiligheidsraad van groot belang, aangezien het hier
gaat om het belangrijkste internationale orgaan voor de handhaving van internationale
vrede en veiligheid. De samenstelling van de Veiligheidsraad moet worden aangepast
aan de actuele internationale politieke verhoudingen. Blijft een dergelijke
hervorming uit, dan komt op termijn de legitimiteit van de Veiligheidsraad,
en dus van diens besluiten, in het gedrang. Het is van groot belang dat de
internationale gemeenschap het niet zo ver laat komen. Nederland heeft zich,
bij ontbreken van uitzicht op een akkoord over een definitieve oplossing,
uitgesproken voor een tijdelijk of overgangsmodel, dat voorziet in de gewenste
representatievere samenstelling. Een ander element waar veel winst kan worden
geboekt, betreft de werkmethoden van de Veiligheidsraad. De besluiten van
de Veiligheidsraad, bijvoorbeeld op het terrein van terrorismebestrijding,
hebben dusdanige, directe invloed op individuele VN-lidstaten dat er een dringende
behoefte is aan een sterkere betrokkenheid van het brede lidmaatschap bij
de besluiten van de Veiligheidsraad en diens sub-organen (bijv. sanctiecomités).
Over de kwestie van werkmethoden wordt in New York op verschillende niveau’s
gesproken, definitieve afspraken zijn echter nog niet vastgelegd.De noodzaak tot hervorming van de Veiligheidsheidsraad, laat overigens
onverlet dat dit VN-orgaan in de periode na de Koude Oorlog zich een effectieve
speler op het internationale toneel heeft betoond. Voor Nederland staat dan
ook voorop dat een uitbreiding van de Veiligheidsraad en een aanpassing van
de werkmethoden niet ten koste mag gaan van de effectiviteit van de Veiligheidsraad.Een ander, actueel onderwerp van de lopende hervormingsagenda vormt systeembrede
coherentie op de terreinen van ontwikkeling, humanitaire hulp en milieu naar
aanleiding van het in november 2006 uitgekomen rapport van een High-level
Panel, getiteld «Delivering as One». Voor Nederland is het van
groot belang de fragmentatie binnen het VN-systeem op de terreinen van ontwikkeling
en milieu aan te pakken. De aanbevelingen in het rapport vormen met name op
het gebied van ontwikkeling een stap in de goede richting (zie Kamerstuk 26 150,
nr. 43, en laatstelijk de brief van 14 mei 2007, Kamerstuk 2006–2007,
26 150, nr. 45)6Vindt de regering dat het gezien de verplichtingen
van Nederland richting de EU en de NAVO, de voorkeur verdient dat aldaar –
in eerste instantie – de discussie gevoerd moet worden over deelname
aan missies met inzet van onder meer Nederlandse militairen en dat dat overleg
afgerond zou moeten zijn, in die zin dat een militair ingrijpen ook wat hen
betreft gelegitimeerd is, alvorens nationaal een standpunt wordt ingenomen
om zodoende verdeeldheid tussen EU/NAVO landen te voorkomen?Het verdient naar de mening van de regering inderdaad de voorkeur om in
eerste instantie aan de hand van de voor Nederland relevante elementen in
EU- en NAVO-kader te overleggen over deelname aan missies met inzet van Nederlandse
militaire eenheden. De Nederlands inzet is er in dergelijke gevallen ten volle
op gericht overeenstemming te bereiken. Mocht dat echter onverhoopt niet mogelijk
blijken binnen een redelijke termijn, dan komen andere opties in beeld. Het
verloop van de besprekingen in EU en NAVO maakt deel uit van de uiteindelijk
te maken politieke afweging omtrent Nederlandse deelname.7Hoe ver is de discussie omtrent het principe van«
burden sharing» in de EU/NAVO (alle schouders dienen gelijkelijk de
lasten, zowel militair als financieel, te dragen) gevorderd, die
de CDA-fractie een en andermaal aan de orde heeft gesteld om het free rider
gedrag van sommige landen tegen te gaan?De regering stelt zich allereerst op het standpunt dat financiële
bijdragen geen substituut (mogen) zijn voor militaire bijdragen. Dat gezegd
zijnde is de situatie minder scheef dan wel eens wordt aangenomen. Zo leveren
39 landen een bijdrage aan ISAF, waaronder alle NAVO-bondgenoten. Het vraagstuk
van de evenredige lastenverdeling moet niet alleen per operatie worden bekeken,
maar ook worden beoordeeld aan de hand van het geheel van de inspanningen
die landen leveren. Zo draagt Nederland relatief veel bij aan ISAF, maar momenteel
weinig aan KFOR.Wat gemeenschappelijke financiering van operaties betreft zijn eind 2006
de criteria in zowel de EU als de NAVO enigszins opgerekt. Zo worden voor
een proefperiode van twee jaar in beide organisaties sommige kosten voor de
ontplooiing van de snelle reactiemachten gemeenschappelijk gefinancierd.Gemeenschappelijke financiering blijft echter binnen beide organisaties
een gevoelig onderwerp waarop het moeilijk is voortgang te boeken. Daarbij
zijn het overigens niet alleen de kleinere of minder draagkrachtige partners
en bondgenoten die zich tegen uitbreiding van de criteria voor de gemeenschappelijke
financiering van operaties verzetten. Grote landen rekenen voor dat zij bij
verruiming van de criteria in feite twee keer worden aangeslagen: eerst voor
de kosten die zij maken voor de opbouw en inzet van hun militaire capaciteiten
en vervolgens voor een bijdrage aan de omslag van de gemeenschappelijke kosten
over alle bondgenoten of partners. De regering zal in de EU en NAVO in de
geëigende overlegorganen gepaste aandacht blijven vragen voor het onderwerp
van de evenwichtige lastenverdeling.8In een debat in het parlementaire jaar 2004/2005 heeft
er in de Tweede Kamer een discussie met minister Bot plaatsgevonden over preëmptief
optreden. Het parlement heeft toen een brief van de regering ontvangen waarin
de hoofdconclusie uit de rapporten van de AIV en CAVV werd onderschreven,
dat het recht van zelfverdediging kan worden ingeroepen in geval van een aanval
dan wel een onmiddellijke dreiging (imminent threat, art. 51 van
het VN Handvest) en ook, in het geval van nieuwe dreigingen als terrorisme
en massavernietigingswapens. Wanneer is er sprake van een onmiddellijke dreiging,
waarbij ook gedacht moet worden aan nieuwe dreigingen, zoals een digitale
aanval op de voor de veiligheid van een land/internationale organisatie essentiële
computersystemen?Bij de beantwoording van de vraag wanneer sprake is van een onmiddellijke
dreiging (imminent threat) speelt de zgn. Caroline-doctrine een belangrijke rol. Op grond van deze
doctrine is zelfverdediging is geoorloofd in geval van een dreiging die kan
worden gekwalificeerd als «instant, overwhelming, leaving no choice
of means, and no moment for deliberation». Deze Caroline-criteria geven een nadere invulling aan het begrip onmiddellijke
dreiging. Zoals de regering in de in de vraag genoemde brief heeft aangegeven
vormen deze criteria een nuttig handvat, maar zal de praktijk moeten uitwijzen
of zij ook afdoende zijn om te bepalen of in het geval zich een nieuwe dreiging
voordoet, deze kan worden aangemerkt als «onmiddellijk». Niet
kan worden uitgesloten dat deze criteria op termijn verder moeten worden verfijnd.9De regering onderschreef in bedoelde brief ook de conclusie
van de AIV/CAVV dat er in het geval van preventief ingrijpen een nooduitgang
moet zijn, waarbij aangetekend werd dat militair ingrijpen wel gebaseerd moet
worden op een zo breed mogelijke consensus. Wat verstaat de regering daar
onder een zo breed mogelijke consensus?Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering ook naar de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden». De regering kan geen algemene definitie geven van wat in
een in de vraag genoemde situatie moet worden verstaan onder een zo breed
mogelijke consensus. Verschillende elementen kunnen hierbij een rol spelen,
waarvan voorbeelden worden gegeven in het AIV/CAVV advies (pag. 33): een zo
groot mogelijke en zeker aan de formele meerderheidseis beantwoordende stemverdeling
in de Veiligheidsraad, zonder daarbij rekening te houden met het vetorecht;
een ruime meerderheid van stemmen in de Algemene Vergadering. Mocht tot preventief
ingrijpen worden overgegaan, dan dient dat binnen de internationale gemeenschap
als legitiem te worden ervaren. Terecht voegt het AIV/CAVV advies hier echter
aan toe dat de prioriteit moet liggen bij het voorkomen van een dergelijk
noodscenario met alle middelen die het Handvest biedt. Zoals immers in de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden» is aangegeven, is een van de belangrijke conclusies van de
VN-hervormingsdiscussie van 2003–2005 dat «the task is not to
find alternatives to the Security Council as a source of authority but to
make it work better».10De regering onderschreef ook de aanbeveling van de
AIV/CAVV dat het geen aanbeveling verdient een toetsingskader voor preëmptief
optreden te ontwikkelen. Indien er geen toetsingskader komt, waarop moet dan
getoetst worden zo vraagt de CDA-fractie zich af?Getoetst dient te worden aan de in de «Notitie rechtsgrondslag en
mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire eenheden»
uiteengezette volkenrechtelijke criteria, waarbij de Caroline-criteria een nuttig handvat vormen. De regering acht dit een voldoende
specifieke toetsing. Uitgangspunt dient te zijn dat unilateraal gebruik van
geweld niet is geoorloofd indien niet aan deze volkenrechtelijke criteria
is voldaan. Wel geldt dat, zoals in het antwoord op vraag 9 is aangegeven,
niet geheel kan worden uitgesloten dat zich in de praktijk noodsituaties voor
zullen doen, waarin deze criteria mogelijk tekort schieten. De regering vindt
het niet wenselijk ook voor dergelijke noodsituaties een toetsingskader te
ontwikkelen. Daarmee zou geen recht worden gedaan aan het uitzonderlijke karakter
dat noodsituaties dragen.11Wat verstaat de regering onder« responsibility
to protect» (bijvoorbeeld ingrijpen bij ernstige mensenrecht schendingen)
en onder welke voorwaarden kan daar volgens de regering sprake van zijn?Voor het antwoord op deze vraag naar verwijst de regering naar de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden».De PvdA-fractie wil graag de onderstaande
vragen stellen:1Kan een definitie gegeven worden van een «adequaat
volkenrechtelijk mandaat».Een nadere invulling van een «adequaat volkenrechtelijk mandaat»
wordt gegeven in de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies
met deelname van Nederlandse militaire eenheden».2Zijn er andere mandaten denkbaar dan een aangenomen
Veiligheidsraadsresolutie? Zo ja, welke?(tevens antwoord op vraag 8 van de SP)Zoals in de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies met
deelname van Nederlandse militaire eenheden» is aangegeven, geschiedt
mandatering in het algemeen door de Verenigde Naties, in beginsel in de vorm
van een resolutie van de Veiligheidsraad. Het is echter ook mogelijk dat een
vredeshandhavende missie niet is gebaseerd op Hoofdstuk VII van het VN-Handvest
maar plaatsvindt met instemming van de (voormalige) strijdende partijen of
ter (ondersteuning van) zelfverdediging. De aard en opzet van dit soort missies
is bedoeld als uitvloeisel van de mogelijkheden tot vreedzame geschillenbeslechting.
Dergelijke missies behoeven geen mandaat van de Veiligheidsraad. Zij kunnen
ook berusten op een mandaat van een regionale veiligheidsorganisatie, zoals
de OVSE, mits de Veiligheidsraad daarover wordt geïnformeerd.3Zou een in meerderheid gesteunde maar door een veto
getroffen resolutie ook adequaat kunnen zijn?Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden», waarin nader op deze problematiek wordt ingegaan. Zie ook
het antwoord op vraag 9 van het CDA.4Waarom leveren uitzonderingsgronden als humanitaire
nood (cq. een dreigende genocide) of een acute dreiging die noodzaakt tot
zelfverdediging, problemen op?De regering veronderstelt dat met deze vraag wordt gedoeld op de vraag
waarom in de genoemde gevallen niet direct en zonder dat aan uitgebreide procedurele
en inhoudelijke voorwaarden is voldaan tot militaire actie kan worden overgegaan.
De reden hiervoor is dat het uitzenden van militaire eenheden – zoals
in de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van
Nederlandse militaire eenheden» is aangegeven – behoort tot de
meest ingrijpende beslissingen waarvoor de regering zich gesteld kan zien.
Juridisch staat daarbij centraal dat het een internationaalrechtelijke hoofdregel
is dat het gebruik van gewapend geweld in de internationale betrekkingen niet
is toegestaan. Een zorgvuldige afweging is vereist om te beslissen of zich
in een concreet geval een van de bestaande uitzonderingen op dit verbod voordoet.
Daarbij geldt overigens, zoals in de genoemde notitie is aangegeven, dat een
land ook in het geval van een dreigende aanval een beroep kan doen op het
recht van zelfverdediging.5 en 6Mag worden aangenomen dat deze passages in het regeerakkoord
ook betrekking hebben op het verlenen van politieke steun aan een militaire
interventie van derden?Zo nee, welke volkenrechtelijke uitgangspunten gelden
er dan?Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden».7Onder welke omstandigheden zou het denkbaar zijn dat
Nederland geen politieke steun verleent aan een militaire interventie van
een bondgenoot, i.c. de VS?Afwegingen al dan niet politieke steun aan een bondgenoot of partner te
verlenen – om het even welke – worden per geval gemaakt. Daarbij
kunnen tal van overwegingen spelen, zoals wordt beschreven in de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden». Daarbij staat voorop dat de Nederlandse regering zich in
voldoende mate in de betreffende militaire missie moet kunnen vinden om politieke
steunverlening mogelijk te maken. Het is denkbaar dat er gevallen zijn, waarbij
Nederland geen politieke steun zal verlenen, ook al is er wel een mandaat,
respectievelijk grondslag.8Heeft de regering kennis genomen van de parlementaire
onderzoeken die in Engeland en de VS hebben plaats gevonden naar de besluitvorming
over de interventie in Irak? Welke lering kan uit deze onderzoekingen worden
getrokken?De parlementaire onderzoeken die zijn gedaan in de Verenigde Staten en
het Verenigd Koninkrijk over de interventie in Irak richten zich op de nationale
context van politieke besluitvorming en behandelen onderscheiden aspecten
als informatievoorziening aan het betreffende parlement, het behandelen van
inlichtingen in het besluitvormingsproces en het functioneren van de inlichtingendiensten.
Gezien het overwegend nationale karakter van deze onderzoeken en de eigen
afweging die de Nederlandse regering indertijd heeft gemaakt om politieke
steun te verlenen aan de interventie – gericht op het langdurig en stelselmatig
negeren van resoluties van de Veiligheidsraad door Saddam Hoessein en op openstaande
vragen met betrekking tot massavernietigingswapens – zijn de lessen
uit deze onderzoeken niet direct toepasbaar in de Nederlandse situatie. Vanzelfsprekend
bevatten deze onderzoeken ook informatie en waardevolle inzichten waar Nederlandse
deskundigen , in het bijzonder op inlichtingengebied, hun voordeel mee doen.
Deze dienen echter wel te worden «vertaald» naar de Nederlandse
situatie.9Zal in een toekomstige situatie wederom gebruik worden
gemaakt van vertrouwelijke rapporten van buitenlandse inlichtingendiensten?
Zal wederom de MIVD gevraagd worden een eigen afweging te maken?Ja. Internationale samenwerking tussen inlichtingen- en veiligheidsdiensten
en uitwisseling van inlichtingengegevens is van groot belang om bedreigingen
tegen onze samenleving te kunnen tegengaan. De afgelopen jaren, in het bijzonder
na de terroristische aanslagen in New York en Washington in 2001, in Madrid
in 2004 en in Londen in 2005, zijn in Europees en internationaal verband talrijke
initiatieven ontplooid om deze samenwerking te versterken. Deze samenwerking
laat onverlet dat inlichtingen die van buitenlandse inlichtingendiensten worden
verkregen altijd worden getoetst door de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten
alvorens zij worden betrokken bij de politieke besluitvorming. Dit zal ook
in de toekomst gebeuren.10Hoe kan voorkomen worden dat achteraf zou moeten worden
vastgesteld dat «met de kennis van toen» wellicht een ander besluit
zou zijn genomen?In het algemeen geldt dat beleidsbeslissingen en beleidskeuzes na zorgvuldige
afweging worden gebaseerd op de ter beschikking staande kennis. Het valt in
het algemeen uiteraard niet uit te sluiten dat in een latere fase informatie
beschikbaar komt, die bij het nemen van eerdere beslissingen niet beschikbaar
was of kon zijn. Dit laat onverlet dat de regering er vanzelfsprekend alles
aan doet en zal doen, om de voor beleidskeuzes noodzakelijke informatie te
verwerven en met de Kamer te delen.11Op basis van welk type uitzonderingsgronden (bv. het «need-to-know»-beginsel,
of de veiligheid van de Staat) zou de regering niet bij machte kunnen zijn
om de Kamer(s) niet aanstonds volledig te informeren?De regering zal zich altijd zo volledig mogelijk verantwoorden jegens
de Staten-Generaal. Wel kan de regering met een beroep op de uitzondering
op de inlichtingenplicht vervat in Artikel 68 van de Grondwet besluiten dat
openbaarmaking van vertrouwelijke gegevens strijdig is met de belangen van
de Staat. Het is echter gebruik dat de regering hierin uiterste terughoudendheid
betracht. In voorkomend geval beroept de regering zich bij voorkeur op inhoudelijke
argumenten op grond waarvan inlichtingen niet in het openbaar met de Staten-Generaal
kunnen worden gedeeld. Zo vereist effectieve samenwerking met buitenlandse
inlichtingendiensten dat deze diensten ervan kunnen uitgaan dat door hen verstrekte
vertrouwelijke informatie op geëigende wijze wordt behandeld. Het «need
to know»-beginsel heeft geen zelfstandige functie in relatie tot de
informatieverstrekking door de regering aan het parlement.12Wordt er van uitgegaan dat in toekomstige situaties
Nederland betrokken zal zijn bij bondgenootschappelijke consultatierondes?Ja. De NAVO Raad, waarin alle bondgenoten zijn vertegenwoordigd, is hiervoor
het aangewezen overlegorgaan.De SP-fractie wil graag de volgende vragen
stellen:1Het begrip «adequaat volkenrechtelijk mandaat»
komt niet voor in de regeringsverklaring, wél in het regeerakkoord.
Nu is een regeerakkoord een overeenkomst tussen partijen die een regering
steunen en een regeringsverklaring een verklaring van dé regering ten
overstaan van het parlement. Is er een reden voor dit niet en wel noemen van
dit begrip?Het coalitieakkoord bevat de beleidsvoornemens zoals deze zijn overeengekomen
tussen de Tweede Kamerfracties van CDA, PvdA en ChristenUnie. Dit akkoord
is de leidraad voor het regeringsbeleid.2 en 3Welke definiëring past volgens de regering bij
de aanduiding «adequaat volkenrechtelijk mandaat»?Houdt de aanduiding «adequaat volkenrechtelijk
mandaat» in dat er volgens de regering ook «niet-adequaat volkenrechtelijke
mandaten» denkbaar zijn? Zo ja, welke?Kent de regering concrete voorbeelden van in haar ogen «niet-adequaat
volkenrechtelijke mandaten» die gebruikt werden voor het inzetten van
militaire middelen van een of meer landen tegen een of meer andere landen?Een nadere invulling van een «adequaat volkenrechtelijk mandaat»
wordt gegeven in de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies
met deelname van Nederlandse militaire eenheden». Een voorbeeld van
niet adequaat volkenrechtelijk mandaat is het geval waarbij de VN-Veiligheidsraad
voor een bepaalde periode een autorisatie heeft gegeven voor een militaire
operatie, maar waarbij deze autorisatie aan het eind van deze periode niet
wordt verlengd.4 en 5Houdt de aanduiding «adequaat volkenrechtelijk
mandaat» ook in dat er verschillende vormen van een dergelijk mandaat
zijn volgens de regering en zo ja, welke onderscheidt de regering dan en welke
specifieke definiëring past daar dan bij?Indien er meerdere vormen van «adequaat volkenrechtelijk
mandaat» zijn volgens de regering, hoe valt dat dan te rijmen met het
Handvest van de Verenigde Naties, dat bepaalt dat een of meer landen militair
geweld tegen andere landen slechts mogen inzetten in het geval van zelfverdediging
of na machtiging van de Verenigde Naties?In de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname
van Nederlandse militaire eenheden» geeft de regering een nadere invulling
van de woorden «adequaat volkenrechtelijk mandaat». Daarbij wordt
in paragraaf 3 aandacht besteed aan het mandaat van militaire missies.
Zoals uit de genoemde notitie blijkt wordt door de regering geen onderscheid
gemaakt naar verschillende «vormen» van een adequaat volkenrechtelijk
mandaat. Wel wordt aangegeven (zie ook het antwoord op vraag 2 van de PvdA)
dat mandatering in het algemeen door de Verenigde Naties geschiedt, in beginsel
in de vorm van een resolutie van de Veiligheidsraad, maar dat vredeshandhavende
missies ingesteld in het kader van vreedzame geschillenbeslechting ook kunnen
berusten op een mandaat van een regionale veiligheidsorganisatie. Daarnaast
wordt in paragraaf 4 van de notitie aangegeven welke mogelijke andere
rechtsgrondslagen er zijn voor militaire missies.6Tijdens een recent debat in de Tweede Kamer ontraadde
minister Verhagen van Buitenlandse Zaken een motie die stelde dat een adequaat
volkenrechtelijk mandaat slechts bestaat als er sprake is van een besluit
van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties dat uitdrukkelijk militair
optreden autoriseert, of als er sprake is van een humanitaire noodsituatie,
zoals het voorkomen van genocide, of van een acute bedreiging. Welke andere
besluiten en welke andere situaties zijn er volgens de regering die zouden
kunnen leiden tot de vaststelling dat er een «adequaat volkenrechtelijk
mandaat» is?Voor het inhoudelijk antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden». De motie werd niet ontraden vanwege de notie inzake volkenrechtelijk
mandaat, maar vanwege de onwenselijkheid vooruit te lopen op de genoemde notitie.
In deze notitie wordt ook ingegaan op de in de vraag genoemde besluiten en
situaties.7 en 8Vindt de regering dat er ook sprake kan zijn van «adequaat
volkenrechtelijk mandaat» als de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie,
de Europese Unie of de West-Europese Unie tot inzet van militair
geweld jegens niet-lidstaten zouden besluiten? Zo ja, welke redenering ligt
daar dan aan ten grondslag?Zijn er nog andere vormen denkbaar voor de regering
van adequate volkenrechtelijke mandaten, en zo ja, welke zijn dat dan?In het Toetsingskader 2001 is het vereiste opgenomen dat uitzending van
militairen in overeenstemming dient te zijn met het internationale recht.
De «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van
Nederlandse militaire eenheden» geeft in paragraaf 4 aan in welke
gevallen hiervan sprake is. Hetzelfde volkenrechtelijke kader is van toepassing
wanneer enkele landen niet zelfstandig, maar in het kader van internationale
organisaties zoals genoemd in de vraag besluiten tot de inzet van militaire
eenheden.Zoals in de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies met
deelname van Nederlandse militaire eenheden» is aangegeven, geschiedt
mandatering in het algemeen door de Verenigde Naties, in beginsel in de vorm
van een resolutie van de Veiligheidsraad. Het is echter ook mogelijk dat een
vredeshandhavende missie niet is gebaseerd op Hoofdstuk VII van het VN-Handvest
en plaatsvindt met instemming van de (voormalige) strijdende partijen. De
aard en opzet van dit soort missies is bedoeld als uitvloeisel van de mogelijkheden
tot vreedzame geschillenbeslechting. Dergelijke missies behoeven geen mandaat
van de Veiligheidsraad. Zij kunnen ook berusten op een mandaat van een regionale
veiligheidsorganisatie, zoals de OVSE, mits de Veiligheidsraad daarover wordt
geïnformeerd.9In 2003 vond de toenmalige regering dat er sprake was
van een «adequaat volkenrechtelijk mandaat» voor een militaire
inval in Irak. Dat mandaat was volgens de regering gelegen in eerder door
de Veiligheidsraad aangenomen resoluties die dateerden uit de tijd van de «eerste»
Golfoorlog. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken De Hoop Scheffer
had dat standpunt al in 2002 ingenomen (toen er nog geen officieel voornemen
was van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, om Irak binnen te
vallen). Is de regering het ermee eens dat Nederland daarmee een bijzondere
positie innam, die afweek van de positie van veel andere landen?Over de vraag of voldoende juridische rechtsgrondslag bestond voor de
militaire inval in Irak bestond in 2003 internationale verdeeldheid. De regering
achtte in die tijd de opeenvolgende resoluties van de Veiligheidsraad een
voldoende juridische grondslag voor de militaire interventie in Irak. Een
soortgelijke positie werd destijds ook ingenomen door andere landen die de
inval steunden.10Volgens de regering is de opname in het regeerakkoord
van de aanduiding «adequaat volkenrechtelijk mandaat» een bevestiging
van wat er al in het Toetsingskader 2001 stond. Volgens anderen laat de opname
van de aanduiding juist zien dat er verandering van beleid is. In de woorden
van PvdA-Tweede Kamerlid Van Dam bevestigt de opname van deze aanduiding «dat
er met de PvdA in de regering geen steun aan een illegale oorlog» meer
mogelijk is. Welke uitleg is de juiste?De uitwerking van het adequaat volkenrechtelijk mandaat heeft de regering
opgenomen in de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies met
deelname van Nederlandse militaire eenheden». Dat is de juiste uitleg.11Was volgens de huidige regering de Nederlandse steun
voor de inval in Irak in 2003 wel of niet in overeenstemming met dat Toetsingskader?Het Toetsingskader heeft betrekking op de uitzending van militaire eenheden
waarop artikel 100 van de Grondwet van toepassing is, en niet op het verlenen
van politieke steun.12 en 13Volgens de minister-president, die als premier van
het toenmalige kabinet in 2003 vaststelde dat er sprake was van een adequaat
volkenrechtelijk mandaat om politieke steun aan de militaire inval in Irak
te geven, is het mogelijk «dat als je met de kennis van nu gaat terugkijken
het heel anders had kunnen aflopen» met de Nederlandse betrokkenheid
bij die oorlog. Betekent dit dat de minister-president met de kennis van nu
twijfels heeft aan het bestaan destijds van een adequaat volkenrechtelijk
mandaat? Zo nee wat bedoelt hij dan met deze uitspraak?Volgens de toenmalige regering lag er een adequaat
volkenrechtelijk mandaat ten grondslag aan de inval in Irak. Op 18/03/2003
stelde toenmalig premier Balkenende dat er voor deze inval «aan de rechtsgrond
is voldaan volgens internationaal recht». Volgens de toenmalige regering
was de Nederlandse positiebepaling gebaseerd op een sluitende redenering.
Kan de huidige regering die redenering nog eens laten zien en aangeven of
de huidige regering de redenering van toen nu nog steeds «sluitend»
vindt en dus hanteerbaar bij de beantwoording van een mogelijk toekomstige
vraag over de adequaatheid van een volkenrechtelijk mandaat?Zoals tijdens het debat op 4 april 2007 door de minister-president
gesteld, was ook naar zijn oordeel van nu, in 2003 sprake van een adequaat
volkenrechtelijk mandaat. Zijn uitspraken in het debat hadden verder betrekking
op het feit dat het altijd mogelijk is met nieuwe kennis discussies uit het
verleden over te doen, maar dat zulks in het algemeen weinig zinvol is.14 en 15Klopt het dat destijds de stelling van de toenmalige
regering dat er sprake was van een adequaat volkenrechtelijk mandaat voor
een inval in Irak niet gesteund werd door de Directie Juridische Zaken van
het ministerie van Buitenlandse Zaken, die op 1/3/2003 tegenover de regering
verklaarde dat oude VN-resoluties niet zomaar konden worden opgevat als machtiging
om een oorlog te beginnen?Klopt het dat in januari 2003 de directeur Juridische
Zaken van het ministerie van Defensie tegenover de regering verklaarde dat
alleen een nieuwe VN-resolutie zou kunnen dienen als «grondslag voor
een rechtmatige aanval»?In het debat met de Tweede Kamer naar aanleiding van de brief van de regering
over de voorbereiding van het kabinetsbesluit inzake Irak (Kamerstuk 23 432,
nr. 166, het debat is te vinden in Handelingen Tweede Kamer, 30 juni
2004 TK 90, 90-5804–90-5814) is door de regering aangegeven dat interne
documenten vertrouwelijk dienen te blijven teneinde de adviseurs van de departementen
in staat te stellen onbevangen advies uit te brengen. In dat kader is ook
aangegeven dat het beantwoorden van vragen over dergelijke stukken, indien
zij via andere weg openbaar zijn gemaakt, niet in overeenstemming is met het
normale democratische proces. De adviezen van ambtenaren dienen ter voorbereiding
van een besluit van de regering. De regering legt vervolgens verantwoording
af aan de Staten-Generaal over het genomen besluit, niet over de daaraan voorafgaande
interne ambtelijke adviezen. De regering verwijst hierbij naar
de antwoorden op Kamervragen gegeven op 7 juni 2005 (TK 2004–2005,
Aanhangsel, pp. 3861–3862), en naar hetgeen Minister Verhagen hierover
op 4 april in de Tweede Kamer heeft opgemerkt: «Ik kan niet genoeg
onderstrepen dat de regering verantwoording aflegt over beleidskeuzen die
worden gemaakt, maar niet over het interne proces dat aan die beleidskeuzen
ten grondslag ligt» (TK 57–3237).16Volgens het congres van de PvdA (17/02/07) werd de
oorlog tegen Irak in 2003 «gestart onder valse voorwendselen»;
volgens de fractie van de PvdA in de Tweede Kamer «had die oorlog niet
mogen beginnen en Nederland had die niet mogen steunen.» Volgens het
CDA was de betreffende oorlog wel gebaseerd op een adequaat volkenrechtelijk
mandaat. Kan dit verschil van mening tussen twee regeringsfracties in de toekomst
problemen opleveren bij de beantwoording van de vraag of er in vóórkomende
gevallen wél of niet sprake is van een adequaat volkenrechtelijk mandaat
en zo ja, wat doet de regering om dat te voorkómen?In het coalitieakkoord is de inzet van de regeringspartijen met betrekking
tot de uitzending van militaire eenheden weergegeven. Deze is uitgewerkt in
de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van
Nederlandse militaire eenheden».17 en 18Hoe lang kunnen resoluties van de Veiligheidsraad als «adequaat
volkenrechtelijk mandaat» worden beschouwd? In het geval van Irak vonden
de landen die uiteindelijk de militaire inval in Irak voor hun rekening namen,
de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, de resoluties uit de eerste
Golfoorlog niet adequaat genoeg, reden voor hen om te proberen in de Veiligheidsraad
een nieuwe resolutie aangenomen te krijgen, die inzet van militair geweld
zou toestaan. De Nederlandse regering had toentertijd een afwijkende positie.
Is dat nog steeds zo als het gaat over de geldigheidsduur van in resoluties
vervatte «adequate volkenrechtelijke mandaten»?Wanneer, en onder welke voorwaarden, kan een aanvankelijk
als adequaat beschouwd volkenrechtelijk mandaat, zijn rechtskracht verliezen
volgens de regering?De rechtskracht van resoluties van de Veiligheidsraad wordt niet minder
met het verstrijken van de tijd. Indien de resoluties zelf geen temporele
beperkingen aangeven, blijven zij van kracht totdat de Veiligheidsraad zelf
hier verandering in aanbrengt. De huidige praktijk van de Veiligheidsraad
laat zien dat machtigingen tot het gebruik van gewapend geweld veelal voor
een bepaalde periode worden afgegeven (bijvoorbeeld zes maanden of een jaar).
Dat betekent dat aan het eind van deze periode een nieuw besluit van de Veiligheidsraad
is vereist om machtigingen tot het gebruik van gewapend geweld na deze periode
van kracht te laten blijven.19Indien Nederland een «adequaat volkenrechtelijk
mandaat» aanwezig acht, kan er dan in de ogen van de regering sprake
zijn van rechtsverwerking van dat mandaat indien op basis daarvan ingezette
militairen van aan de operatie deelnemende landen zich op een of andere wijze
schuldig maken aan zaken die ingaan tegen het handvest van de Verenigde Naties,
zoals marteling van krijgsgevangenen of aanvallen op de burgerbevolking van
een land dat onder volkenrechtelijk mandaat met een militaire interventie
te maken heeft gekregen? En kan zoiets leiden tot tussentijdse terugtrekking
van door Nederland uitgezonden militairen?De regering behoudt te allen tijde het oppergezag over de krijgsmacht
en kan derhalve besluiten deelname van Nederlandse militairen aan een internationale
militaire operatie te beëindigen als ontwikkelingen in het kader van
deze operatie haar daartoe aanleiding geven.20Op dit moment vinden er verschillende militaire operaties
plaats, die hun basis hebben in de vaststelling van het recht op zelfverdediging
van de Verenigde Staten na de terroristische aanvallen van 11 september
2001. Eén daarvan is de Operation Enduring Freedom waaraan Nederland
op verschillende momenten militair heeft bijgedragen, onder andere met de
inzet van commando’s in Afghanistan en marine-eenheden in de Indische
Oceaan. Verder wordt er, als uitvloeisel van het Amerikaanse beroep op zelfverdediging,
nog steeds militair gepatrouilleerd in de Middellandse Zee, een activiteit
waaraan verschillende landen meewerken en ook Nederland medewerking heeft
verleend. Tot wanneer kunnen op basis van de aanvallen van 11 september
2001 deze militaire operaties worden voortgezet? En is het denkbaar dat Nederland
in de toekomst opnieuw militairen gaat leveren aan deze operaties met een
verwijzing naar het adequate volkenrechtelijke mandaat dat er na 11 september
2001 voor deze operaties op tafel kwam?Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar de brief van
de Minister van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer, TK 2004–2005,
27 925, nr. 166, van 10 maart 2005.21Is het juist dat de Nederlandse marine militaire middelen
gebruikt heeft tegen Somalische piraten op basis van haar deelname aan de
Operation Enduring Freedom? Beschouwt de huidige regering OEF als «adequaat
volkenrechtelijk mandaat» voor dergelijke «afgeleide» operaties?Ja, met dien verstande dat de juridische grondslag voor optreden tegen
piraterij op volle zee was gelegen in het zeerecht en in het bijzonder het
zeerechtverdrag van de Verenigde Naties (UNCLOS). Voor de beantwoording van
deze vraag wordt tevens verwezen naar de «Eindevaluatie deelname CTF-150»
waarin het verloop van de Nederlandse deelname aan deze operatie, met inbegrip
van het mandaat en het juridisch kader, is beschreven (TK 2006 – 2007,
29 521, nr. 33 van 4 oktober 2006).22Vereist inzet van Nederlandse militairen bij militaire
missies in de toekomst een beslissing van de Veiligheidsraad van de Verenigde
Naties of is het denkbaar dat in een situatie waarin er niet tot een besluit
gekomen kan worden door het hanteren van het vetorecht door een of meer leden
van de Veiligheidsraad, Nederland toch voldoende volkenrechtelijk mandaat
ziet om militair optreden van landen politiek en militair te steunen?Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden», waarin nader op deze problematiek wordt ingegaan. Zie ook
het antwoord op vraag 9 van het CDA.23 en 24De minister-president zei tijdens het debat met de
Eerste Kamer naar aanleiding van de regeringsverklaring dat de regering het
recht op zelfverdediging zoals ook vastgelegd in het Handvest van de Verenigde
Naties in art. 51 ook blijft onderschrijven. Betekent dit dat indien een van
de NAVO-leden zich aangevallen weet of zegt te weten door een ander land en
zich daarom op het recht van zelfverdediging beroept, Nederland
als bondgenoot voldoende basis ziet om steun te verlenen aan militaire reacties?Acht de regering het denkbaar dat indien in de toekomst
een van de landen die momenteel steeds sterker gelieerd raken aan de NAVO,
zoals Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Korea en Japan, geconfronteerd wordt
met situaties waarin zo’n land een beroep op art. 51 van het Handvest
zal doen, dat kan leiden tot Nederlandse militaire steun omdat de regering
ook dan vindt dat er sprake is van «een adequaat volkenrechtelijk mandaat»?Artikel 51 van het VN-Handvest biedt een rechtsgrondslag voor het gebruik
van geweld van staten. Een staat die met geweld wordt aangevallen heeft het
recht zich met geweld hiertegen te verzetten, en andere staten hebben het
recht deze aangevallen staat militair bij te staan. Voor Nederlandse steun
aan een eventuele militaire actie van de staat die zich aangevallen weet of
zegt te weten, is naast het beroep op artikel 51 bepalend of wordt voldaan
aan een aantal criteria. Het betreft allereerst de criteria die artikel 51
zelf stelt, te weten melding aan de Veiligheidsraad en gebruikmaking van dit
recht totdat de Veiligheidsraad de noodzakelijke maatregelen ter handhaving
van de internationale vrede en veiligheid heeft genomen. In de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden» wordt hier op ingegaan.Centrale doelstelling van de NAVO is het bevorderen van de vrede en veiligheid,
in eerste instantie die van de eigen lidstaten. Het NAVO-verdrag is volledig
in overeenstemming met artikel 51 van het Handvest. De NAVO blijft een belangrijke
organisatie op politiek en militair gebied vanwege het geregelde politieke
en diplomatieke overleg waarvoor zij een platform is, en vanwege het gezamenlijk
optreden en de collectieve inspanningen om vrede en veiligheid te bevorderen.Zou het tot uitzending van militaire eenheden komen voor deelname aan
missies op de bovengenoemde grondslagen, dan is er naar het oordeel van de
regering zeker sprake van een adequaat volkenrechtelijk mandaat. 25Indien er in de toekomst situaties ontstaan waarin
de regering van mening is dat er géén sprake is van «adequaat
volkenrechtelijk mandaat», betekent dat dan dat door de Nederlandse
regering geen enkele vorm van medewerking gegeven zal worden aan militaire
optredens, ook niet als dat door bondgenoten gebeurt en er een beroep op onze
ondersteuning gedaan wordt, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van
luchthavens of het trein- en verkeersnetwerk of door het beschikbaar stellen
van bij Nederlandse inlichtingendiensten aanwezige informatie of het beschikbaar
stellen van Nederlandse marinecapaciteiten, zoals gebeurde rondom de Amerikaans-Britse
interventie in Irak?Voor het antwoord op de vraag naar de verlening van politieke steun verwijst
de regering naar de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van missies
met deelname van Nederlandse militaire eenheden».26Tijdens het debat met de Eerste Kamer naar aanleiding
van de regeringsverklaring stelde de minister-president dat «een zeker
element van casuïstische en politieke beleidsruimte voor oordelen en
individuele situaties uiteindelijk altijd geboden zal zijn» bij het
geven van een antwoord op de vraag of er sprake is van «adequaat volkenrechtelijk
mandaat». Is, gezien het feit dat we het hier hebben over de internationale
rechtsorde én over het in het op het spel zetten van de levens van
zowel Nederlandse militairen als inwoners van andere landen,
die benadering niet te minimalistisch?Voor het antwoord op de vraag wanneer sprake is van een adequaat volkenrechtelijk
mandaat en de afwegingen waar de regering in dit kader voor kan komen te staan,
verwijst de regering naar de «Notitie rechtsgrondslag en mandaat van
missies met deelname van Nederlandse militaire eenheden».27, 28 en 31Is de regering bereid verdergaand onderzoek mogelijk
te maken naar wat er rondom de oorlog in Irak gebeurde, bijvoorbeeld door
het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie in te schakelen, om zodoende
beter voorbereid te zijn op toekomstige situaties?Is de regering alsnog bereid om de Commissie van Advies
inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken alsnog te raadplegen over de vraag of
er in 2003 – terugblikkend – sprake was van «adequaat volkenrechtelijk
mandaat»?Is de regering, alles afwegende, niet van mening dat
besluiten voor de toekomst over inzet van Nederlandse militairen altijd onder
de slagschaduw zullen komen te liggen van het verwijt dat eerdere steun van
de Nederlandse regering aan militaire interventie onvoldoende onderzocht is?
En is het met het oog daarop niet van het grootste belang in ieder geval alle
beschikbare middelen te gebruiken om optimale waarheidsvinding te doen plaatsvinden
en daardoor optimaal voorbereid te zijn op mogelijke toekomstige situaties
waarin besloten moet worden of Nederland politieke en/of militaire steun aan
militaire interventies mag verlenen?De regering heeft bij verschillende gelegenheden, ook in de Eerste Kamer,
haar standpunt duidelijk gemaakt dat ze geen behoefte heeft aan nader onderzoek
inzake Irak en daartoe ook niet het initiatief zal nemen. Het meest recent
is dit standpunt verwoord in het debat over Irak in de Tweede Kamer op 4 april
2007 (Handelingen Tweede Kamer, kabinetsstandpunt Irak, 4 april 2007,
57–3212). Er is bij dat debat wederom gebleken dat er geen parlementaire
meerderheid vroeg om een onderzoek inzake Irak.29De minister-president heeft tijdens het debat over
de regeringsverklaring met de Eerste Kamer terecht beklemtoond dat niet de
regering maar de Kamer beslist over het al dan niet doen van parlementair
onderzoek. Hij heeft aangegeven dat het regeerakkoord niet de fracties in
de Eerste Kamer bindt. Maar is de regering alles overziende, ook niet van
mening dat parlementair onderzoek wenselijk kan zijn om optimale waarheidsvinding
mogelijk te maken?Het is aan het parlement te besluiten over een parlementair onderzoek.30Volgens de columnist Bart Tromp (Elsevier, 10/3/2007)
was er geen adequaat volkenrechtelijk mandaat dat rechtvaardigde dat Nederland
steun gaf aan de militaire interventie in Irak. Hij zegt over het optreden
van de toenmalige regering ten tijde van de inval in Irak: «Het lijdt
geen twijfel wat de uitslag van een parlementair onderzoek zou zijn. Er zou
uit blijken dat de regering willens en wetens informatie en argumenten van
de eigen ministeries en diensten heeft genegeerd, parlement en publieke onvolledig
of ronduit verkeerd heeft ingelicht en als een hondje achter de Amerikaanse
regering is aangelopen. Balkenende zou er op zijn best uit naar voren komen
als een onnozel hals die zich graag van alles op de mouw laat speleden; op
zijn slechtst als iemand die in een zaak van oorlog en vrede
met opzet heeft gelogen. In beide gevallen zou het bewijs geleverd zijn dat
hij onbekwaam is premier te zijn.»Aangezien hier geen vraag is gesteld beperkt de regering zich tot de opmerking
dat ze de aangehaalde kwalificaties uit de passage uit Elsevier verre van
zich werpt.De fractie van de ChristenUnie legt, mede
namens SGP-fractie, de volgende vraag aan u voor:Verstaat de regering het begrip «volkenrechtelijk»
in dit verband in puur formele zin of in materiële zin? Als een adequate
reactie op een kennelijke schending van fundamentele mensenrechten door de
Veiligheidsraad wordt belemmerd door een veto van een van de permanente leden,
acht de regering het dan mogelijk dat een mandaat van een andere instantie,
bij voorbeeld de NAVO, als adequaat wordt aangemerkt? (Ter toelichting op
deze vraag wordt verwezen naar het artikel van de generaal-majoor b.d. A.
J. van Vuren in het Nederlands Dagblad van 27 april 2007)Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering naar de «Notitie
rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname van Nederlandse militaire
eenheden», alsmede naar de hierboven gegeven antwoorden op de vragen
2 en 3 van de PvdA en 22 van de SP.XNoot1Ter inzage gelegd op de afdeling Inhoudelijke Ondersteuning van de Eerste
Kamer der Staten-Generaal onder griffienummer 138243U. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20062007-30800-V-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl