Wet tot teruggave cultuurgoederen afkomstig uit bezet gebied; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30165, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30165 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.04.0150/III
met een redactionele kanttekening die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30165Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 165Regels over inbewaringneming en instelling van een vordering tot teruggave
van cultuurgoederen afkomstig uit een tijdens een gewapend conflict bezet
gebied (Wet tot teruggave cultuurgoederen afkomstig uit bezet gebied)nr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 19 juli
2004 en het nader rapport d.d. 15 juni 2005, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mede namens
de minister van Justitie. Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 9 april 2004, no. 04.001440, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M.C. van der Laan, mede namens de Minister van Justitie, bij de Raad van State
ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet houdende regels over
inbewaringneming en instelling van een vordering tot afgifte van cultuurgoederen
afkomstig uit een tijdens een gewapend conflict bezet gebied (Wet tot teruggave
cultuurgoederen afkomstig uit bezet gebied), met memorie van toelichting.Het wetsvoorstel strekt tot implementatie van het Protocol bij het Verdrag
inzake de bescherming van culturele goederen in geval van een gewapend conflict2. Naar aanleiding van een uitspraak van de rechtbank te
Rotterdam, waarin is geoordeeld dat artikel I.4 van het Protocol niet een
eenieder verbindende bepaling is als bedoeld in artikel 94 van de Grondwet,
wordt het noodzakelijk geacht een regeling tot stand te brengen op grond waarvan
een bezitter van een cultuurgoed afkomstig uit bezet gebied, kan worden gedwongen
dat goed af te staan. Op deze wijze kan voorzien worden in teruggave van dat
cultuurgoed aan de autoriteiten van het desbetreffende gebied.De Raad van State maakt naar aanleiding van het wetsvoorstel een aantal
opmerkingen met betrekking tot onder meer de keuze van het instrument, de
inbewaringneming en de rechtsvordering tot afgifte. Hij is van oordeel dat
in verband met deze opmerkingen over het voorstel in deze vorm niet positief
kan worden geadviseerd.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 9 april
2004, nr. 04.001440, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 19 juli 2004, nr. W05.04.0150/III, bied ik U hierbij
aan.De Raad van State heeft bezwaar tegen het voorstel van wet en geeft U
in overweging dit niet aldus te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-generaal.1. De keuze van het instrumentDe teruggave van een cultuurgoed volgens het wetsvoorstel verloopt in
het kort langs de volgende lijnen. Op grond van het verbod in artikel 2 om een cultuurgoed in Nederland binnen
te brengen of onder zich te houden kan de minister overgaan tot «inbewaringneming»
van een aangetroffen cultuurgoed. De inbewaringneming wordt voorafgegaan door
een schriftelijke beslissing van de minister, die wordt aangemerkt als beschikking.
Hiertegen is bezwaar en beroep mogelijk overeenkomstig de Algemene wet bestuursrecht
(Awb).Na de inbewaringneming stelt de minister bij de burgerlijke rechter een
rechtsvordering tot afgifte van het in bewaring genomen goed in tegen de bezitter
dan wel de houder. Indien de beschikking tot inbewaringneming onherroepelijk
is geworden, wijst de rechter de rechtsvordering toe. De gewone bescherming
van bezitters te goeder trouw en regels van verjaring worden buiten werking
gesteld. Wel komen eigenaren en bezitters te goeder trouw in aanmerking voor
schadeloosstelling dan wel schadevergoeding. Nadat (al of niet gedwongen)
afstand is gedaan van het cultuurgoed, kan Nederland aan zijn verdragsverplichting
voldoen.De procedure maakt een omslachtige en hybride indruk en kent ook onzekerheden.
De omslachtigheid en het hybride karakter schuilen in hoofdzaak daarin, dat
zowel een (voor bezwaar en beroep vatbare) beschikking van de minister nodig
is als een uitspraak van de burgerlijke rechter.De regeling impliceert dat de (beslissing tot) inbewaringneming de bezitter
of houder van het betrokken cultuurgoed niet verplicht tot afgifte van het
goed; die plicht ontstaat pas nadat de burgerlijke rechter de vordering tot
afgifte heeft toegewezen, een vordering die overigens móet worden toegewezen
als vaststaat dat de beslissing tot inbewaringneming onherroepelijk is geworden
door het niet of vergeefs aanwenden van rechtsmiddelen daartegen. Vervolgens
zal zo nodig executie van de uitspraak van de burgerlijke rechter moeten plaatshebben
volgens de procedure van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: de bestuursdwangbevoegdheid,
voorzien door artikel 10 van het wetsvoorstel, kan hier niet worden aangewend.De toelichting meldt dat zoveel mogelijk is aangesloten bij de Implementatiewet
bescherming cultuurgoederen tegen illegale uitvoer (hierna: de Implementatiewet)1. Daarbij is ook voorzien in een rechtsvordering tot afgifte
bij de burgerlijke rechter (huidige artikelen 3:310a en 310b BW). In dat geval
is de figuur van de rechtsvordering echter dwingend voorgeschreven door Richtlijn
93/7/EEG, en is er geen sprake van een voorafgaande, bestuursrechtelijk geregelde
inbewaringneming. De vraagt rijst of niet eenvoudiger alternatieven voorhanden
zijn.Ervan uitgaande dat de verdragsverplichting tot teruggave centraal staat
en niet de eigendomskwestie, zou gedacht kunnen worden aan een volledig bestuursrechtelijke
procedure waarbij de minister de bevoegdheid heeft een bevel tot afgifte uit
te vaardigen en zo nodig bestuursdwang toe te passen ter effectuering daarvan,
zulks onverminderd de aanvullende bevoegdheid van de burgerlijke rechter.
Voor de regeling van de schadeloosstelling van de «bezitter te goeder
trouw», kan dan worden bepaald dat de bezitter of houder die voldoet
aan de vereisten van het voorgestelde artikel 5, vierde lid, recht heeft op
schadeloosstelling in verband met de (vrijwillige of gedwongen) afgifte van
het goed. Aan de praktijk kan worden overgelaten of de vaststelling van de
aan te bieden schadeloosstelling dadelijk bij het bevel tot afgifte gebeurt,
dan wel bij afzonderlijk besluit.Voorts leidt het nu voorgestelde systeem op het punt van het opnemen van
de verbodsbepaling, bedoeld in artikel 2, tot onduidelijkheid. De toelichting
geeft in paragraaf 6 er blijk van dat strikt genomen het Protocol niet
verplicht tot het verbod om cultuurgoederen die uit een bezet gebied afkomstig
zijn, Nederland binnen te brengen of in Nederland onder zich te houden. Met
het oog op de handhaving van de internationale rechtsorde wordt het evenwel,
aldus de toelichting, van belang geacht deze handelingen niet te dulden.De Raad is van oordeel dat het wetsvoorstel een duidelijke keuze ontbeert.
Daarbij wordt het ook als een gemis ervaren dat de gemaakte keuze voor de
wijze waarop een cultuurgoed zal worden teruggehaald, niet voldoende is gemotiveerd.
Het is immers voor een goede afweging noodzakelijk dat ook bestaande procedures
als mogelijke alternatieven in de beschouwingen worden betrokken en dat wordt
aangegeven waarom daaraan zodanige bezwaren of beperkingen kleven in het licht
van het beoogde doel, dat is afgezien van aansluiting daarbij. Daarbij zou
ook aandacht besteed moeten worden aan de wijze waarop door de
andere verdragspartijen met deze problematiek wordt omgegaan.De Raad is van mening dat het voorstel nadere overweging verdient en dat
het daarbij de voorkeur verdient de rechtsgang te concentreren bij één
rechter.1. Overeenkomstig de aanbeveling van de Raad is het wetsvoorstel zo aangepast
dat daarin de rechtsgang is geconcentreerd bij één rechter.
Maar anders dan de door de Raad genoemde mogelijkheid tot concentratie bij
de administratieve rechter is daarbij gekozen voor concentratie bij de burgerlijke
rechter. Tevens is de inbewaringnemingsconstructie gehandhaafd. Die dient
evenwel thans nog uitsluitend als een voorlopige maatregel, namelijk alleen
om te voorkomen dat het betreffende cultuurgoed voor en tijdens het proces
bij de burgerlijke rechter ontijdig uit het zicht verdwijnt.Voor de keuze om de rechtsgang bij de burgerlijke rechter te concentreren
bestaan verschillende goede redenen. Allereerst zijn de problemen waarover
geoordeeld moet worden in het proces tot afgifte en teruggave van het cultuurgoed
in belangrijke mate van privaatrechtelijke aard. Het gaat om vragen als (a)
wie bezitter of houder is, (b) of de bezitter ook eigenaar is en dus recht
heeft op schadevergoeding en (c) of, als hij geen eigenaar is, hij recht heeft
op een redelijke vergoeding. Vervolgens gaat het om de vraag (d) welke schade
de eigenaar heeft geleden dan wel op welk bedrag de redelijke vergoeding moet
worden vastgesteld. Deze problematiek raakt die van onteigening. Het cultuurgoed
wordt materieel aan de houder, bezitter of eigenaar ontnomen. Ook op het terrein
van de onteigening is de burgerlijke rechter bevoegd. Evenals daar is het
ook hier wenselijk dat de rechter zelf de schadeloosstelling dan wel de redelijke
vergoeding vaststelt. Een bestuursrechtelijke oplossing heeft tot bezwaar
dat de Staat (hier bij monde van haar bestuursorgaan de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap) dan zelf het bedrag van de door de Staat verschuldigde
schadeloosstelling of billijke vergoeding vaststelt en dat de belanghebbende
vervolgens deze beslissing bij de bestuursrechter moet zien aan te vechten,
als hij het bedrag te laag vindt. Daarbij zal hij het moeten hebben van een
niet makkelijk te beargumenteren bestrijding van de redelijkheid van de schatting
die aan de schadeloosstelling ten grondslag ligt dan wel van de billijkheid
van de nu eenmaal vastgestelde vergoeding. De gang naar de bestuursrechter
brengt de belanghebbende aldus in een moeilijker positie dan die waarin hij
verkeert bij een rechtstreekse begroting van de schade of de toekenning van
een vergoeding door de burgerlijke rechter, zoals in onteigeningszaken is
voorgeschreven. De burgerlijke rechter beschikt bovendien anders dan de bestuursrechter,
vanouds over de ervaring en deskundigheid nodig om schadeloosstellingen en
vergoedingen als hier aan de orde, al of niet met de hulp van deskundigen
vast te stellen.Op deze wijze wordt ook voldaan aan de eisen die artikel 14 van de Grondwet
en artikel 1 van het eerste Protocol van het EVRM juncto artikel 6 van het
EVRM stellen. Weliswaar is in de memorie van toelichting aangegeven dat in
het midden kan blijven of inbewaringgeving, gevolgd door teruggave aan de
bevoegde autoriteiten van het bezette gebied, kan worden beschouwd als of
gelijk moet worden gesteld met een onteigening, maar dat neemt niet weg dat,
zoals in de memorie van toelichting dan ook wordt gezegd, het wetsvoorstel
ertoe strekt volledig aan de eisen van voormelde bepalingen te voldoen. Daarbij
past een bevoegdheid van de burgerlijke rechter.Dat is ook de uitkomst geweest van de discussie over het rapport van de
MDW-werkgroep «Evaluatie onteigeningswet» (Kamerstuk II, 2001–2002,
24 036 nr 239). In die discussie is gebleken dat zowel bij de Tweede
Kamer als bij deskundigen en deskundige instanties, waaronder de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State, bezwaar bestaat tegen overheveling
van de rechtsmacht over de vaststelling van de schadeloosstelling van de burgerlijke
rechter naar de administratieve rechter. Het toenmalige kabinet heeft uiteindelijk,
om juridische en praktische argumenten, afgezien van voortzetting van een
voorstel dat voorzag in een dergelijke overheveling, en gekozen voor continuering
van de huidige situatie waarin de burgerlijke rechter volledig blijft ingeschakeld,
zowel voor het uitspreken van de onteigening als voor het vaststellen van
de schadeloosstelling.Het voorgaande impliceert dat ook de beslissing dat het verbod van artikel
2 is overtreden en dat dus in verband met het Protocol afgifte en teruggave
moet volgen, aan de burgerlijke rechter is opgedragen. In artikel 3 (inbewaringneming) is thans tot uiting gebracht dat de minister slechts heeft te
beoordelen of «een redelijk vermoeden bestaat» dat het verbod
is overtreden. Een dergelijk vermoeden is voldoende om de voorlopige conservatoire
maatregel van inbewaringneming te rechtvaardigen.Van de daartoe strekkende beschikking is wel beroep op de bestuursrechter
mogelijk, doch deze heeft uitsluitend te beoordelen of er inderdaad een redelijk
vermoeden was, voldoende om in afwachting van een vordering tot teruggave
het beschikbaar blijven van het in bewaring genomen cultuurgoed te verzekeren.
Ook zal de bestuursrechter bijv. kunnen beoordelen of aan de eisen van artikel
4 van het wetsvoorstel is voldaan dan wel of de minister ten onrechte heeft
geweigerd de beschikking tot inbewaringneming in te trekken overeenkomstig
artikel 6. Dit stelsel voldoet aan de eisen van artikel 6 EVRM dat door de
Raad in punt 3 van zijn advies ter sprake is gebracht. Anders dan daar wordt
gesuggereerd, valt overigens niet in te zien hoe het feit dat het hier om
«eigendom- en bezitsrechten» gaat en dus om «civil rights» een argument zou kunnen zijn voor een volledig
bestuursrechtelijke procedure.Het verdient verder aanbeveling dat de uitwerking van het Protocol in
het wetsvoorstel en de uitwerking van de richtlijn van 93/7/EEG door middel
van de Implementatiewet bescherming cultuurgoederen tegen illegale uitvoer,
tenminste wat de hoofdlijnen betreft, met elkaar overeenstemmen. Die implementatiewet
bevat een vordering tot afgifte voor de burgerlijke rechter die, anders dan
de Raad van State heeft vermeld, niet in het Burgerlijk Wetboek is opgenomen,
maar in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, met name in de artikelen
1008–1012.Ook wat betreft de aangekondigde implementatie van het UNESCO-verdrag
1970 staat een uitwerking voor ogen langs de lijnen van de richtlijn nr. 93/7/EEG
(Kamerstukken II 2003/04, 29 314, nr. 8, blz. 9). Dat wil dus zeggen
dat ook in het kader van het UNESCO-verdrag 1970 de rechtsgang in verband
met de afgifte van het goed wordt geconcentreerd bij de burgerlijke rechter.
Aldus wordt in alle drie regelingen betreffende de teruggave van cultuurgoederen,
wat betreft de rechtsbescherming, dezelfde lijn gevolgd.Het voorgaande houdt in dat thans een duidelijke keuze is gemaakt als
de Raad voor ogen stond. In die keuze past zeer wel het verbod van artikel
2 van het wetsvoorstel dat de basis vormt voor de bevoegdheden van de artikelen
3 en het tot artikel 7 vernummerde artikel 5. Nu Nederland het Protocol heeft
geratificeerd, ligt voor de hand dat ook de nodige maatregelen moeten kunnen
worden genomen om een handhaving daarvan te waarborgen, ook al schrijft het
Protocol op dit punt geen bepaalde maatregelen voor.De aanpassing van het wetsvoorstel aan de aanbeveling van de Raad brengt
mee dat artikel 3 van een nieuwe redactie is voorzien, dat na artikel 4 –
naast een op andere gronden ingevoegd nieuw artikel 5 betreffende een verhaalsmogelijkheid
van de kosten van inbewaringneming – een artikel 6 is ingevoegd dat
de gevallen regelt waarin de inbewaringneming eindigt, en dat het oorspronkelijke
artikel 5 is vernummerd tot artikel 7. Een bepaling als het oorspronkelijke
artikel 5, tweede lid, bepalende dat de rechter de rechtsvordering tot afgifte
toewijst indien de beschikking tot inbewaringneming onherroepelijk is geworden,
komt daarin niet meer voor. De memorie van toelichting is aan een en ander
aangepast.Naar aanleiding van een opmerking van de Raad is in paragraaf 3 van
het algemeen deel van de memorie van toelichting ingegaan op de vraag over
de wijze waarop door andere verdragspartijen met de problematiek van het Protocol
wordt omgegaan.2. InbewaringnemingMet de inbewaringneming wordt een nieuw instrument ingezet op de voet
van de beschikking tot toepassing van bestuursdwang (artikel 5:24 Awb). Paragraaf 7
van de toelichting stelt dat het Protocol uitdrukkelijk vereist dat cultuurgoederen
in bewaring worden genomen.Het is de Raad niet duidelijk om welke reden van reeds bestaande instrumenten,
zoals de bestuursdwang, geen gebruik gemaakt zou kunnen worden. Het is, naar
zijn oordeel, gelet op het in artikel 2 geformuleerde verbod, zeer wel mogelijk
dat de minister optreedt tegen hetgeen in strijd met dat voorschrift wordt
gedaan. Evenzo zou voor het veiligstellen van een cultuurgoed gebruik gemaakt
kunnen worden van de in artikel 5:29 Awb neergelegde bevoegdheid tot het meevoeren
en opslaan daarvan. Gelet op vorenstaande is de noodzaak voor de keuze van de inbewaringneming
naar het oordeel van de Raad niet aangetoond. Hij adviseert deze keuze te
heroverwegen.2. Zoals in het antwoord onder 1 is uiteengezet, is in het wetsvoorstel
naar aanleiding van het advies van de Raad een andere inhoud gegeven aan het
instrument inbewaringneming. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de door de
Raad gesignaleerde bezwaren. De inbewaringneming, zoals nu vormgegeven in
het wetsvoorstel, dient nog uitsluitend als een voorlopige maatregel. De (eventueel)
na een inbewaringneming volgende procedure leidt dus niet meer tot een uitkomst
waarbij de burgerlijke rechter de rechtsvordering tot afgifte moet toewijzen,
indien de beschikking tot inbewaringneming onherroepelijk is geworden. Het
komt in dit verband niet juist voor te kiezen voor een bestaand instrument
als bestuursdwang in plaats van de voorgestelde inbewaringneming. Bestuursdwang
heeft tot doel het herstellen van een overtreden norm. Dat roept de vraag
op in hoeverre bij opneming van bestuursdwang de nu juist beoogde concentratie
van de rechtsgang bij de burgerlijke rechter weer te niet zou worden gedaan.
Bij introductie van bestuursdwang zou de bestuursrechter in voorkomende gevallen
immers moeten beoordelen of het herstel van de overtreden norm correct is
en zou hij weer volop bij de rechtsgang betrokken worden. Daarbij komt dat
de bevoegdheden op basis van bestuursdwang uitgebreider zijn dan voor de implementatie
van het Protocol nodig of gewenst is. Te denken valt daarbij bijvoorbeeld
aan de mogelijkheid om afgifte van zaken op te schorten totdat er kosten van
bewaring zijn voldaan (5:29, vierde lid), de mogelijkheid om onder bepaalde
omstandigheden opgeslagen zaken te verkopen (5:30), en de onmogelijkheid tot
bestuursdwang voorzover er een beschikking tot oplegging van een last onder
dwangsom is (5:31). Aan de inbewaringneming zoals nu geregeld in het wetvoorstel,
zijn precies die bevoegdheden verbonden die gewenst zijn. In bewaring genomen
cultuurgoederen kunnen worden vastgehouden zolang de burgerlijke rechter nog
niet heeft beslist over de vordering tot afgifte. Heeft de rechter de rechtsvordering
toegewezen dan kunnen de goederen aan de bevoegde autoriteit in het land van
herkomst worden gegeven; ingeval van afwijzing van de rechtsvordering worden
de cultuurgoederen teruggegeven aan degene tegen wie de vordering tot afgifte
was ingesteld.3. Rechtsvordering tot afgifteIngevolge het voorgestelde artikel 5, tweede lid, moet de rechter de ingestelde
vordering tot teruggave van het cultuurgoed honoreren als de beschikking tot
inbewaringneming onherroepelijk is geworden. De rechter heeft op dit punt
geen beoordelingsruimte. Dit betekent dat de bevoegdheid van de rechter zich
uitsluitend beperkt tot het vaststellen van de hoogte van de schadeloosstelling
dan wel billijke vergoeding.Nu het hier gaat om eigendoms- of bezitsrechten en dus om «civil
rights» in de zin van artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens (EVRM), dient aan de rechter ingevolge die verdragsbepaling
volledige rechtsmacht toe te komen. Artikel 5, tweede lid, is derhalve naar
het oordeel van de Raad niet in overeenstemming met artikel 6 EVRM. De procedure
bij de bestuursrechter in het kader van de beschikking tot inbewaringneming
heft deze strijdigheid niet op, daar in die fase de uitoefening van de bevoegdheid
door het bestuur centraal staat en niet de eigendoms- en bezitsrechten op
een cultuurgoed1, zodat de «determination
of his civil rights and obligations» niet daar plaatsvindt.De keuze voor een volledig bestuursrechtelijke procedure is naar het oordeel
van de Raad, ook om deze reden, gewenst. Hij beveelt aan dit in overweging
te nemen.3. Het antwoord op deze overwegingen van de Raad is gekoppeld aan het
antwoord dat onder 1 is opgenomen.4. OpsporenIn artikel 7 worden de personen aangewezen die met het opsporen van cultuurgoederen
zijn belast. Paragraaf 13 van de toelichting merkt hierover op dat de
term «opsporen» onderscheiden moet worden van «opsporing»,
welke term is gereserveerd voor handelingen in verband met strafrechtelijk
onderzoek. Het instrument van het «toezicht» als enige handhavingsconstructie wordt te beperkt geacht, omdat het in alle gevallen noodzakelijk
is dat het opsporen van betrokken cultuurgoederen plaatsvindt. Er wordt daarbij
gewezen op de Implementatiewet, die dezelfde terminologie bezigt.In artikel 16, tweede lid, van de Wet tot behoud van cultuurbezit wordt
inderdaad het begrip «opsporen» gebezigd. Dit artikelonderdeel
is bij tweede nota van wijziging1ingevoegd, om
de bedoeling van de richtlijn duidelijker te kunnen verwoorden. De toelichting
op dit artikelonderdeel vermeldt daarover het volgende:«Onderdeel E strekt tot implementatie van de verplichting die voortvloeit
uit artikel 4, eerste lid, van de richtlijn, namelijk om op verzoek van een
lid-staat tot opsporing over te gaan van cultuurgoederen die op grond van
de richtlijn voor teruggave in aanmerking komen. De voorgestelde bepaling
geeft ter zake opsporingsbevoegdheid aan de ambtenaren die ingevolge artikel
16, eerste lid, van de wet tot behoud van cultuurbezit belast zijn met de
opsporing van bij die wet strafbaar gestelde feiten.»Anders dan de toelichting stelt, blijkt uit deze passage niet dat beoogd
is een onderscheid aan te brengen tussen «opsporen» en «opsporing».Ook overigens is het gebruik van de term «opsporen» niet wenselijk
voorzover daarmee iets anders wordt bedoeld dan met «opsporing».
In de eerste plaats vormt een zo subtiel onderscheid licht bron van verwarring.
In de tweede plaats wijst de Raad op het volgende. Zoals met name blijkt uit
afdeling 5.2 van de Awb, dient een duidelijk onderscheid aangebracht te worden
tussen toezicht enerzijds en opsporing anderzijds. Toezicht betreft de werkzaamheden
om na te gaan of voorschriften worden nageleefd, terwijl opsporing duidt op
de werkzaamheden in gevallen dat er reeds een redelijk vermoeden is van een
strafbaar feit. Het «opsporen» van het wetsvoorstel is geen toezicht
(dat wordt immers te beperkt geacht), maar is ook geen opsporing. Het gaat
om een tussenvariant, waarop niet zonder meer afdeling 5.2 Awb van toepassing
is, maar waarvan niet duidelijk is welke regels er wel voor gelden. Mogelijk
is sprake van werkzaamheden vergelijkbaar met het onderzoek als bedoeld in
de Mededingingswet (artikel 1, onder k: handelingen die worden verricht met het
oog op de vaststelling dat al dan niet een overtreding is begaan)2.Indien dit inderdaad is beoogd, zal de wet moeten voorzien in een definitie
van bedoelde werkzaamheden. Daarbij verdient het aanbeveling niet het begrip
«opsporen» te gebruiken, omdat dit te dicht aanligt tegen opsporing
en bij hantering tot verwarring aanleiding geeft, maar van «onderzoek»,
zoals ook de Mededingingswet doet. Verder zullen de toe te kennen bevoegdheden
moeten worden geëxpliciteerd, zoals ook in artikel 52 van de Mededingingswet
is gebeurd.De Raad beveelt aan het wetsvoorstel in deze zin aan te passen.4. Aan de opmerking van de Raad om in plaats van het begrip «opsporen»
het begrip «onderzoek» te gebruiken en om de bevoegdheden die
aan dat begrip moeten worden gekoppeld te expliciteren, is aldus gevolg gegeven
dat de bijzondere bevoegdheden die verbonden zijn aan het onderzoek, bedoeld
in hoofdstuk 6, paragraaf 2 «Onderzoek» van de Mededingingswet,
zijn gekoppeld aan het handhavingsinstrument «toezicht» dat al
in het wetsvoorstel is opgenomen. Overweging hiervoor is dat het doel dat
met het onderzoek beoogd werd, evenzeer bereikt kan worden onder het al geldende
begrip toezicht, mits daaraan de juiste bevoegdheden worden toegevoegd. Alles
bijeen zijn aan het tot artikel 9 vernummerde van artikel 8 drie nieuwe onderdelen
b tot en met d toegevoegd, waarin een drietal bijzondere bevoegdheden voor
de toezichthouder zijn vastgelegd.5. Douanewetgevinga. Ingevolge artikel 2 is het verboden om cultuurgoederen afkomstig uit
een bezet gebied Nederland binnen te brengen. Paragraaf 6 van de toelichting
merkt op dat de woorden «binnen Nederland brengen» niet alleen
betrekking hebben op goederen die Nederland rechtstreeks via de buitengrenzen
van de Europese Unie bereiken, maar ook op cultuurgoederen die Nederland via
andere lidstaten van de Europese Unie, dus via de zogenoemde binnengrenzen,
binnenkomen. De Raad is van oordeel dat het gebruik van de woorden «binnen Nederland
brengen», als gevolg waarvan de douanewetgeving van toepassing is, alleen
betrekking kan hebben op invoer via de buitengrenzen. Bij invoer vanuit een
andere lidstaat is sprake van goederen die vallen onder het vrije handelsverkeer,
waarop de douanewetgeving niet ziet. Bevoegdheden tot het doorzoeken van goederen
in deze gevallen vereist derhalve een eigen regeling en een eigen, onderscheiden
terminologie.Het vorenstaande heeft consequenties voor de artikelen 2 en 9 van het
wetsvoorstel. Deze artikelen behoeven aanpassing. Tevens dient de toelichting
gecorrigeerd te worden.b. Artikel 9 verklaart de hoofdstukken 2 en 3 van de Douanewet van overeenkomstige
toepassing. De ambtenaren krijgen daarmee de bevoegdheid om goederen die zij
in het kader van de douanewetgeving controleren, eveneens te controleren in
het kader van het onderhavige wetsvoorstel.Het van overeenkomstige toepassing verklaren heeft ook betrekking op paragraaf 2
van hoofdstuk 2 (Administratieve verplichtingen). Die paragraaf bevat in artikel
10 de verplichting voor ministers, openbare lichamen en rechtspersonen tot
het kosteloos verschaffen van gegevens en inlichtingen die de inspecteur nodig
oordeelt.Indien het opleggen van een zo ver gaande verplichting nodig wordt geoordeeld,
dient dat naar het oordeel van de Raad in een zelfstandige daartoe strekkende
bepaling in de wet tot uitdrukking te worden gebracht en dient de toelichting
de noodzaak daartoe duidelijk te motiveren. De Raad beveelt aan hierin te
voorzien.5, onder a. De Raad haalt de passage aan in paragraaf 6 van de toelichting
dat de woorden «binnen Nederland brengen» niet alleen betrekking
hebben op goederen die Nederland rechtstreeks via de buitengrenzen van de
Europese Unie bereiken, maar ook op cultuurgoederen die Nederland via andere
lidstaten van de Europese Unie, dus via de zogenoemde binnengrenzen, binnenkomen.De term «binnenbrengen» komt onder meer voor in het communautair
douanewetboek (verordening (EEG) nr. 2913/92). Die term heeft, zoals ook de
Raad naar voren brengt, in dat wetboek betrekking op het binnenkomen van goederen
via de buitengrenzen van de Europese Unie.Het oordeel van de Raad, dat alleen al door het gebruik van de woorden
«binnen Nederland brengen», de douanewetgeving van toepassing
is, kan echter niet gedeeld worden. De douanewetgeving kent geen algemene
wet, zoals bijvoorbeeld de Algemene wet bestuursrecht (Awb). In een systeem
als dat van de Awb is het voldoende de terminologie van de wet aan te halen,
waarmee dan de met die terminologie verbonden regels van de Awb van toepassing
zijn. In het onderhavige wetsvoorstel gebeurt dat in het tot artikel 8 vernummerde
artikel 6, waar bepaald wordt wie met het toezicht op de naleving is belast.
De bepalingen in de Awb betreffende toezicht zijn dan per definitie van toepassing
zijn. Voor andere regelgeving, niet vallend onder een algemene wet, geldt
dat die alleen verbindende kracht heeft, indien zij expliciet van overeenkomstige
toepassing wordt verklaard. In het tot artikel 10 vernummerde artikel 9 van
het wetsvoorstel is dit inderdaad gebeurd. Uitdrukkelijk worden de hoofdstukken
2 en 3 (met uitzondering van artikel 10) van de Douanewet (DW) van overeenkomstige toepassing
verklaard. In het tot 9 vernummerde artikel van het wetsvoorstel wordt de
douane belast met toezicht en onderzoek in het kader van de wet; het tot artikel
10 vernummerde artikel 9 van het wetsvoorstel bepaalt dat de douane bij het
uitoefenen van haar toezicht en onderzoek gebruik maakt van de bevoegdheden
zoals die in de hoofdstukken 2 en 3 van de DW vermeld staan. Daarmee zijn
de bevoegdheden vastgelegd die de douane in het kader van de in wetsvoorstel
voorziene wet kan toepassen. Indien de douane derhalve die wet handhaaft (dus
controle uitoefent op het binnen Nederland brengen van cultuurgoederen, het
binnen Nederland brengen vanuit een andere lidstaat daaronder begrepen in
voorkomend geval), doet zij dat met de in de hoofdstukken 2 en 3 van de DW
genoemde bevoegdheden. Op grond van het vorenstaande is er geen wijziging
nodig van de tekst van het wetvoorstel. Wel is in de memorie van toelichting
een verduidelijking aangebracht. 5, onder b. Naar aanleiding van de opmerking van de raad zijn de tekst
van het wetsvoorstel en de memorie van toelichting daarbij aangepast. Artikel
10 van de Douanewet is thans uitgezonderd van de bepalingen van de Douanewet
die in het tot artikel 10 vernummerde artikel 9 van het wetsvoorstel van overeenkomstige
toepassing zijn verklaard.6. Voor een redactionele kanttekening verwijst de Raad naar de bij het
advies behorende bijlage.6. Van de redactionele kanttekening is goede nota genomen.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om aan de wettekst naast de hiervoor
al genoemde toegevoegde en gewijzigde bepalingen een bepaling toe te voegen
en in de wettekst nog enkele technische wijzigingen aan te brengen. Nieuw
is artikel 5 van het wetsvoorstel. Artikel 5 bevat een regeling over de kosten
die gemoeid zijn met de inbewaringneming van cultuurgoederen. Het artikel
geeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de bevoegdheid die
kosten geheel of ten dele ten laste te brengen van degene die het in artikel
2 vervatte verbod overtreedt om cultuurgoederen afkomstig uit bezet gebied
Nederland binnen te brengen of in Nederland onder zich te houden. De reden
voor deze regeling is dat het in een aantal gevallen waarin de in het wetsvoorstel
opgenomen verbodsbepaling wordt overtreden, niet passend zou zijn de kosten
van inbewaringneming te laten drukken op de Staat. De oorspronkelijke artikelen
7, eerste lid, onder a, en 10, vervolgens, zijn niet overgenomen. In artikel
7, eerste lid, onder a, werden ambtenaren als bedoeld in artikel 141 van het
Wetboek van Strafvordering als toezichthouder belast met het opsporen van
cultuurgoederen. Het oorspronkelijke artikel 10 behelsde een regeling over
hun bevoegdheden. Aangezien in het wetsvoorstel niet voorzien wordt in strafrechtelijke
sancties, zijn deze bepalingen ten onrechte opgenomen en kunnen zij vervallen.Voorts is van de gelegenheid gebruik gemaakt de memorie van toelichting
aan te passen aan de actualiteit. In paragraaf 1 van het algemeen deel
van de toelichting is het aantal verdragsstaten bij het Verdrag en het Protocol
aangepast naar de stand van april 2005. Verder wordt in paragraaf 11
van het algemeen deel van de toelichting thans ingegaan op de verhouding tussen
Protocol en UNESCO-verdrag 1970 in plaats van op de verhouding tussen Protocol
en Unidroit-verdrag. Als reden daarvoor kan gewezen worden op de brief van
19 juli 2004 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2003/04, 29 314,
nr. 8), waarin is aangegeven dat het streven thans is gericht op ratificatie
van het UNESCO-verdrag 1970 en niet meer van het Unidroit-verdrag. In paragraaf 12
van het algemeen deel van de toelichting, ten slotte, is thans verwerkt dat
de Sanctieregeling Irak 2003 II inmiddels is vervangen door de Sanctieregeling
Irak 2004 II.De Raad van State heeft mitsdien bezwaar tegen de inhoud van het voorstel
van wet en geeft U in overweging dit niet aldus te zenden aan de Tweede Kamer
der Staten-Generaal.De waarnemend Vice-President van de Raad van State,P. Van DijkIk moge u, mede namens de Minister van Justitie, verzoeken het hierbij
gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde memorie van toelichting
aan de Tweede Kamer der Staten Generaal te zenden.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. C. van der Laan Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.04.0150/III
met een redactionele kanttekening die de Raad in overweging geeft.– Aan artikel 5, vierde lid, onder b, de woorden toevoegen: vast
te stellen.XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Op 14 mei 1954 te 's-Gravenhage tot stand gekomen (Trb. 1955, 47). Het
Protocol is in werking getreden op 14 januari 1959.XNoot1Stb. 1995, 145. Het betreft wijziging van de Wet tot behoud van cultuurbezit,
Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering,
ter implementatie van richtlijn nr. 93/7/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 15 maart 1993 betreffende de teruggave van cultuurgoederen die op onrechtmatige
wijze buiten het grondgebied van de lidstaat zijn gebracht (PbEG L 74).XNoot1Zie Algemeen Commentaar op art. 3:4 Awb, aantekening 6.XNoot1Kamerstukken II 1994/95, 23 657, nr. 8, blz. 2 en 5. De Raad is over
deze nota niet gehoord.XNoot2Zie Algemeen commentaar op afd. 5.2 Awb, aant. 4. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30165-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl