Rijksbegroting van het ministerie van Economische Zaken voor het jaar 1996; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-XIII, nr. 4 h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

18-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-XIII nr. 4

03-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768Nederlandse goederenuitvoer, 1994 (waarde in miljoenen
guldens en aandelen in procenten) 6970717273Bestemming van de Aziatische uitvoer van goederen in 1993
(waarde in miljarden dollars en aandelen in procenten) 7475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150Verklaring van de afnemende R&D-activiteiten in het
MKB tussen 1988 en 1992:Vergelijking R&D-uitgaven tussen diverse landen, zonder
en met correctie voor (publieke) militaire R&D-uitgaven151
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-XIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 24400-XIII, nr. 4Origineel van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: onbekend

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 XIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1996nr. 42VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 3 oktober 1995De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft, belast met het voorbereidend onderzoek van het onderhavige wetsvoorstel,
de onderstaande vragen geformuleerd. Van deze vragen en de bijbehorende antwoorden
brengt de commissie als volgt verslag uit.De waarnemend voorzitter van de commissie,Van ErpDe waarnemend griffier van de commissie,De Vries 1Welke uitgaven doet het ministerie in 1996 in het kader van de relatie
met de Nederlandse Antillen en Aruba? (blz. 2).Het ministerie (EVD) heeft in 1996 f 45 000 beschikbaar ter
ondersteuning («retainer») van de Kamer van Koophandel en Nijverheid
in Willemstad, Curaçao en f 20 000 voor de Kamer van Koophandel
en Nijverheid in Oranjestad, Aruba. 2In deze kabinetsperiode wordt gepoogd 350 000 mensen extra aan
het werk te krijgen. Betreft het hier volledige, deeltijd-banen of een mix
van beide? (blz. 2).Het streven van tenminste 350 000 banen extra is opgenomen in het
regeerakkoord (blz. 6). Deze 350 000 extra banen zijn ontleend aan de
doorrekening van het regeerakkoord door het Centraal Planbureau (zie Macro
Economische Verkenning 1995). Het CPB heeft daarbij ook de banen van minder
dan 112 uur meegeteld. In de MEV 1996 verwacht het CPB in 1995 en 1996 een
jaarlijkse groei van 120 000 banen (N.B. dit is inclusief banen van minder
dan 12 uur per week, zie erratum bij de MEV 1996). Daarmee wordt in de eerste
helft van deze kabinetsperiode al tweederde van de minimumdoelstelling gerealiseerd.In het afgelopen jaar is het Centraal Planbureau overgestapt op een nieuwe
definitie van werkgelegenheid in personen. Omwille van internationale vergelijkbaarheid
van de werkgelegenheidscijfers worden banen van minder dan 12 uur per week
niet meer meegeteld. In deze nieuwe definitie zal de werkgelegenheid dit jaar
groeien met 85 000 personen en volgend jaar met 100 000 personen.
Dit komt overeen met een werkgelegenheidsgroei van 68 000 arbeidsjaren
in 1995 en 77 000 in 1996. 3Op welke wijze spant de regering zich in om de milieu- en economische
doelstellingen van de kabinet in elkaars verlengde te brengen? (blz. 2).Het beleid dat EZ voert om de doelstellingen van het milieu- en economische
beleid in elkaars verlengde te brengen respectievelijk om bij te dragen aan
een duurzame economische ontwikkeling, is samengevat in paragraaf 1.5 «Economie
en milieu». Naast het beleid gericht op het bevorderen van milieutechnologie
(zie ook paragraaf 2.1.4) en energiebesparing (zie ook paragraaf 4.3 «Energiebesparing
en duurzame energie»), gaat het in het bijzonder om het nastreven van
een goede technologische structuur, flexibiliteit van de economie en maatvoering
in de oplossingen. 4De regering heeft met het oog op Nederland als vestigingsplaats thans
zorgen over onder meer de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt
en de aansluiting van het qua omvang relatief omvangrijke onderzoek door publieke
kennisinstellingen op de kennisvraag van bedrijven. Welke andere zorgen leven
er in dit verband? (blz. 3).Zorgpunten met betrekking tot de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsplaats
zijn voorts zaken als de collectieve lastendruk, de wig op arbeid, de kapitaalbelasting,
de inflexibiliteit van de arbeidsmarkt, de druk op de fysieke infrastructuur
en de administratieve lastendruk op het bedrijfsleven. 5Op welke terreinen is er sprake van een gebrekkige aansluiting van
het onderwijs op de arbeidsmarkt? (blz. 3). Kwalitatieve aansluitingsproblemen doen zich voor in technologisch gevoelige
sectoren waar de korter wordende innovatiecyclus hoge eisen stelt aan opgeleiden.
Nieuwe technologische kennis moet daarom sneller naar het beroepsonderwijs
stromen.Kwantitatieve tekorten worden voorspeld voor bèta- en technisch
opgeleiden vanuit het Hoger Onderwijs, m.n. in de studierichtingen wiskunde
en natuurwetenschappen en bouwkunde/civiele techniek in het Wetenschappelijk
Onderwijs en bouwkunde/weg- en waterbouwkunde in het Hoger Technisch Onderwijs. 6Welke sectoren van onze economie krijgen het meest te maken met de
globaliserende economie? (blz. 3).In beginsel krijgen de bedrijven die het meest blootstaan aan internationale
concurrentie het meest te maken met de globaliserende economie. Het CPB onderscheidt
de open en de afgeschermde sector. De open sector bestaat uit landbouw en
visserij, industrie, openbare nutsbedrijven, transport-, opslag- en communicatiebedrijven.
De gesloten sector bestaat uit groot- en detailhandel, bank- en verzekeringswezen
en andere tertiaire diensten. Dit onderscheid is echter een momentopname.
Er kan worden opgemerkt dat ook tot dusver gesloten sectoren steeds meer te
maken krijgen met buitenlandse concurrentie: denk bijvoorbeeld aan het bank-
en verzekeringswezen. Dat is mede een gevolg van liberalisering en deregulering
zowel op nationaal als internationaal niveau. 7Op welke wijze wil de minister de vereiste verhoging van het Nederlandse
investeringspeil bewerkstelligen? (blz. 4).Het investeringspeil kan omhoog als het investerings- en vestigingsklimaat
worden verbeterd. De toets op concurrentievermogen geeft bijvoorbeeld aan
dat op een aantal gebieden nog veel potenties onbenut blijven. In de eerste
plaats blijkt m.n. de belasting op arbeid nog altijd hoger dan bij onze concurrenten.Daarnaast kan de aanbodstructuur, zowel fysiek als kennisinfra, nog verder
worden verbeterd. Tenslotte zal de dynamiek van de Nederlandse economie moeten
worden vergroot (ondernemersklimaat voor onder meer innovatieve starters en
doorgroeiers, nieuwe mededingingswet, MDW-operatie). Al deze elementen samen
kunnen het rendement op investeringen verhogen, waardoor het Nederlandse investeringsklimaat
verbeterd. 8Waarom wordt in 1996 slechts een toename van 2,5% à 3% van
de bruto-investeringen van bedrijven verwacht, terwijl dat in 1995 nog 9%
was? (blz. 4).Na een periode van dalende/stagnerende investeringen ('92–'94) volgt
dit jaar een sterk investeringsherstel. De matige investeringsgroei van de
afgelopen jaren en de opgelopen bezettingsgraad spelen daarbij een belangrijke
rol. Na het investeringsherstel dit jaar, sluit de produktiecapaciteit beter
aan bij de gewenste omvang ervan. Het inhaaleffect verliest dus aan kracht.
Daarnaast speelt de verwachte lichte groeivertraging volgend jaar een rol.
Overigens meldt het CPB dat de «conjunctuurgevoelige» investeringen
(excl. overige vervoermiddelen en energiesector) aanzienlijk minder terugvallen
(van 8,3% in '95 naar 6% in '96) dan de totale investeringsgroei. Daaruit
blijkt dat ook incidentele factoren een rol spelen (o.a. grote projecten in
de energiesector, aflevering van vliegtuigen) in de terugval in de investeringsgroei
volgend jaar. 9Wat verklaart het verschil tussen verwachte en feitelijke groei?
(blz. 4–5).Zie het antwoord op vraag 10. 10Welke factoren zijn bepalend voor het achterblijven van de jaarlijkse
groei bij wat mogelijk zou zijn geweest? (blz. 4–5).De voornaamste verklarende factor voor het achterblijven van de jaarlijkse
economische groei bij wat mogelijk zou zijn geweest is het gebrekkige aanpassings-
en vernieuwingsvermogen van de Nederlandse economie. Uit studies als de Jobs
Study van de OESO, het Witboek over Groei, Concurrentievermogen en Werkgelegenheid
van de Europese Commissie en ook uit de Toets op het Concurrentievermogen
komt naar voren dat het concurrentievermogen oftewel de mate waarin de potenties
voor economische groei benut worden, afhangt van het aanpassings- en vernieuwingsvermogen
van een economie. Uit de Toets op het Concurrentievermogen blijkt echter dat
dat aanpassings- en vernieuwingsvermogen van de Nederlandse economie op een
aantal gebieden achterblijft. Voorbeelden hiervan zijn de goederen- en dienstenmarkt
waar onder meer door te hoge toetredingsdrempels gevestigde bedrijven nog
te weinig concurrentiedruk ondervinden van nieuwe bedrijven en de arbeidsmarkt
waar een hoge wig en een uitgebreid stelsel van sociale zekerheid samengaan
met een grote inactiviteit en langdurige werkloosheid. 11Is de keuze voor het inperken van de overheidsuitgaven, gepaard gaande
met de grote besparingen een verklaring voor de sinds 1970 teleurstellende
ontwikkeling van investeringen, inactiviteit en relatieve welvaart? Spelen
deze thema's niet bij uitstek een rol in het verklaren van de R&D-uitgaven?
(blz. 5).Uit de Miljoenennota 1996 blijkt dat de collectieve uitgaven als fractie
van het bruto binnenlands produkt tot medio jaren tachtig vrijwel continu
zijn toegenomen. Vanaf medio jaren tachtig is de uitgavenquote gedaald. Sinds
1970 is er echter wel sprake van een relatieve achteruitgang van de Nederlandse
welvaart per hoofd evenals van een vrijwel continue toename van de inactiviteit.Er lijkt dan ook geen direct verband aanwezig tussen het verloop van de
collectieve uitgavenquote en de ontwikkeling van de welvaart per hoofd en
de inactiviteit. Wat betreft de R&D-uitgaven van de Nederlandse economie
wijst de nota Kennis in Beweging er op dat de Nederlandse R&D-positie
gekenmerkt wordt door een in internationaal opzicht juist hoog niveau van
de R&D-uitgaven van de publieke sector gemeten als percentage van het
bruto binnenlands produkt. De R&D-uitgaven van Nederlandse bedrijven blijven
in internationaal opzicht echter wel achter. De Nederlandse technologiepositie
kampt dan ook niet zozeer met een achterblijven van de R&D-uitgaven van
de publieke sector maar veel meer met een gebrekkige wisselwerking tussen
de publieke en private kennisinfrastructuur gecombineerd met een te laag niveau
van de private R&D-uitgaven. 12«Nu de economische groei opnieuw een conjunctureel hoogtepunt
beleeft, daalt de werkloosheid en de totale inactiviteit ook nauwelijks»,
zo wordt gesteld. Is er dan geen sprake van «jobless growth»?
(blz. 5). Er is geen sprake van «jobless growth». De groei van de economie
in combinatie met het economisch beleid zorgt er voor dat ook de banenmotor
weer op toeren komt. In 1995 groeit de werkgelegenheid met 85 000 en
in 1996 met 100 000 personen per jaar.Door de sterke werkgelegenheidsgroei neemt ook de werkloosheid af. De
daling van de werkloosheid is echter aanzienlijk kleiner dan de groei van
de werkgelegenheid. Dit verschil wordt veroorzaakt door een toename van het
arbeidsaanbod. In 1995 en 1996 komen er jaarlijks bijna 90 000 personen
bij die op zoek zijn naar een baan (zie MEV 1996). Het beleid leidt er toe
dat dit jaar voor het eerst sinds tientallen jaren een omslag wordt gerealiseerd
in de ontwikkeling van de inactiviteit, gemeten in het aantal personen jonger
dan 65 jaar dat afhankelijk is van een uitkering. Vooral door de daling van
het aantal ziekte- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen treedt een lichte
daling op in het aantal uitkeringen. 13De regering stelt, dat buitenlandse ondernemingen meer geprikkeld
moeten worden tot investeren in produktie en R&D-vestigingen in Nederland.
Op welke wijze dienen zij geprikkeld te worden? (blz. 6).Buitenlandse bedrijven zijn primair geïnteresseerd in een goed investeringsklimaat
en pas secundair in eventuele rechtstreekse financiële ondersteuning.
Om meer investeringen naar Nederland aan te trekken moet er dus vooral voor
gezorgd worden dat het investeringsklimaat verder verbetert.Voor arbeidsintensieve produktievestigingen zijn loonkostenverschillen
tot 40 procent met landen als Ierland en Schotland een dermate zwaarwegende
factor dat Nederland in die categorie structureel een minder aantrekkelijke
vestigingsplaats zal zijn. Bij kennis en kapitaal-intensieve vestigingen,
eindbewerkingen en lichte produktie maakt Nederland zeker wel goede kansen.
Hiertoe moeten belemmeringen voorkomen worden in de sfeer van arbeidsflexibiliteit,
kapitaalbelasting, infrastructuur, de collectieve lastendruk en de administratieve
lastendruk op het bedrijfsleven. Daarbij kan ook worden gewezen op het pakket
van maatregelen dat de Staatssecretaris van Financien in uitwerking en voorbereiding
heeft, gericht op verbetering van het vestigingsklimaat voor het internationaal
opererend bedrijfsleven.Voor het aantrekken van R&D-vestigingen spelen grotendeels dezelfde
factoren een rol als voor het aantrekken van produktievestigingen. Daarnaast
zal een aantrekkelijk R&D-klimaat (met o.a. een goede aansluiting tussen
bedrijven en kennisinfrastructuur, hooggekwalificeerd personeel) een positieve
invloed hebben. 14Kan aangegeven worden wat de oorzaken zijn voor het feit dat Nederland
niet aantrekkelijk genoeg is voor buitenlandse investeringen in R&D-vestigingen?
(blz. 6).Er is een onvoldoende aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt
en van het onderzoek van kennisinstellingen op de kennisvraag van het bedrijfsleven.
Onderzoek heeft aangegeven dat de beschikbaarheid van vakbekwaam personeel
en van samenwerkingsmogelijkheden met kennisinstellingen tot de belangrijkste
vestigingsplaatsfactoren voor R&D-vestigingen behoren. Daarnaast lijken
R&D-vestigingen regelmatig produktievestigingen te volgen, op de aantrekkelijkheid
van Nederland voor produktievestigingen wordt eveneens een beleidinspanning
gericht. 15In vervolg op de nota Toets op het concurrentievermogen zal internationaal
beleidsvergelijkend onderzoek plaatsvinden. Welke ministeries zullen hierbij
betrokken zijn? (blz. 7).In vervolg op de Toets op het Concurrentievermogen zal op een aantal gebieden
aanvullend internationaal beleidsvergelijkend onderzoek plaats vinden. Hierbij
zal dezelfde systematiek gehanteerd worden als bij de Toets op het Concurrentievermogen.
Dit houdt in dat zowel prestaties als instituties achter de prestaties geanalyseerd
zullen worden. Ook zal dezelfde landenset gehanteerd worden. Wel kan deze
afhankelijk van het onderzoekterrein aangevuld worden met één
of meer voor dat deelterrein relevante landen.De onderzoeken zullen plaats vinden onder verantwoordelijkheid van de
op de deelterreinen primair verantwoordelijke departementen. De betrokken
departementen zijn EZ, SZW, BiZa, Justitie, VWS, OCW, LNV en Financiën. 16Welke zijn de bedreigingen van globalisering? (blz. 8).De bedreigingen van globalisering, verlies aan welvaart en werkgelegenheid,
treden vooral op wanneer het aanpassingsvermogen van de Nederlandse economie
tekortschiet. Het gaat dan vooral om het bieden van een aantrekkelijk vestigings-
en investeringsklimaat. Als gevolg van globalisering zijn activiteiten namelijk
in toenemende mate «footloose», d.w.z. niet gebonden aan een bepaalde
locatie. Daarom is het bieden van bijvoorbeeld een aantrekkelijke afzetmarkt
niet langer een voldoende voorwaarde voor het aantrekken van bedrijvigheid. 17Elke miljard lastenverlichting voor werkgevers betekent op langere
termijn een toename van de werkgelegenheid met 25 000 personen. Aan wat
voor termijn (in jaren) wordt hier gedacht? (blz. 9).Het gaat hier om de structurele effecten. Deze effecten zijn berekend
met het evenwichtsmodel MlMlC van het Centraal Planbureau. Bij de huidige
economische dynamiek moet er volgens het CPB op gerekend worden dat het nieuwe
structurele evenwicht pas na 25 jaar bereikt wordt. 18Kan aangegeven worden hoe de lastenverlichting uitwerkt voor de internationaal
opererende ondernemingen, de grotere nationale en MKB-ondernemingen? (blz.
9).Aannemende dat de vraagstelling betrekking heeft op generieke lastenverlichting
in de sfeer van de loonkosten, zij opgemerkt dat een precieze uitsplitsing
naar sectoren en grootteklassen niet bekend is. Wel kan een globale indicatie
van de verdeling tussen grootbedrijf en MKB worden verkregen door gebruik
te maken van de verdeling van de werkgelegenheid naar bedrijfsgrootte (zie
CEP 1995, blz. 164). Indien verondersteld wordt dat er geen (grote) verschillen
in de werkgelegenheidsstructuur tussen MKB en grootbedrijf zijn, zou de lastenverlichting
voor ca. 54% neerslaan bij het MKB en voor ca. 46% bij het grootbedrijf. Overigens
wordt er naast generieke lastenverlichting ook lastenverlichting gegeven met
een specifiek karakter. Verwezen zij daarvoor naar het MKB-pakket en de specifieke
afdrachtkorting. 19Op welke wijze denkt de overheid meer aandacht te besteden aan haar
signalerende en initiërende rol met betrekking tot het technologie- en
industriebeleid? (blz. 10).De nota Kennis in Beweging bevat voorstellen met betrekking tot het technologie-
en industriebeleid van de regering. De nota onderscheidt drie beleidsaspecten
in deze.Het eerste aspect betreft het opzetten en stimuleren van activiteiten
op het terrein van de elektronische snelweg. Daarbij kan met name worden gedacht
aan het bevorderen van de marktwerking in de media- en telecomsector en aan
het stimuleren van initiatieven in de marktsector en van projecten in de openbare
sector.Het tweede aspect heeft betrekking op het inzetten van technologie op
gebieden die zich op het raakvlak van economie en ecologie bevinden. Daartoe
wordt het onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma Economie, Ecologie en Technologie
(EET) gestart.Het derde aspect betreft het bevorderen van de ontwikkeling en inzet van
technologie voor het oplossen van maatschappelijke problemen. Deze ontwikkeling
en inzet zullen in de toekomst nog meer georiënteerd moeten zijn op de
maatschappelijke behoeften. Daartoe wordt onder andere het bestaande programma
«Technologie en Samenleving» uitgebreid. 20Vanaf 1 januari 1996 treedt de StiREA in werking, zo wordt gesteld.
Echter, op blz. 32 wordt gesproken over een «streven». Welke is
de juiste weergave van de feiten? (blz. 10).Het streven is erop gericht is om voor 1 januari 1996 de AMvB, op grond
waarvan vanaf 1 januari subsidies krachtens de StiREA kunnen worden verstrekt,
te publiceren. 21Een structurele verhoging van de R&D-intensiteit van 0.9% BBP
naar 1.0% BBP kan structureel leiden tot 30 000 extra banen. Op welke
termijn? Geldt dat voor opeenvolgende verhogingen van 0.1% BBP? (blz. 10).De structurele verhoging van de R&D-intensiteit zal op korte termijn
weinig gevolgen hebben. De verhoogde inspanning zal pas op langere termijn
leiden tot nieuwe vindingen en toepassingen. De gunstige gevolgen van deze
innovaties mogen dan ook pas op langere termijn worden verwacht. De lengte
van deze termijn is uiteraard met veel onzekerheid omgeven. Ter bepaling van
de gedachten kan een termijn van ongeveer 7–10 jaar worden genoemd.Het onderzoek waarop dit resultaat is gebaseerd, doet geen uitspraken
over de vraag of de gunstige werkgelegenheidseffecten in dezelfde mate zullen
optreden in geval van een verdere stijging van de R&D-intensiteit. 22Volgens de McKinsey-studie «Employment performance» zou
de belemmeringen op de goederen- en dienstenmarkt een belangrijker belemmering
vormen voor banengroei in Europa dan de arbeidsmarktregulering. Is de regering
het hier mee eens? (blz. 10–11).Hoewel de bedoelde studie niet specifiek ingaat op de Nederlandse situatie
en conclusies dus niet in alle gevallen zonder meer voor Nederland geldig
zijn, staat vast dat concurrentie belemmerende en belastende regelgeving op
zowel de produktmarkten als de arbeidsmarkt het groeipotentieel en daarmee
de banengroei van een economie ernstig kunnen schaden. Tentatief
onderzoek wijst uit dat simultane flexibilisering van beide markten de beste
resultaten te zien geeft wat betreft produktiegroei en werkgelegenheidstoename.
Het beleid ter zake zal dan ook op beide markten gericht moeten zijn. 23Kan aangegeven worden in welke mate het opheffen van verstarringen
gunstig uitwerkt voor de industrie, respectievelijk de dienstensector. En
kan aangegeven worden in welke mate het opheffen van verstarringen gunstig
uitwerkt voor respectievelijk het grootbedrijf en het MKB? (blz. 11).Allereerst moet worden opgemerkt dat verstarringen zowel in de industrie
als de dienstensector voorkomen. Effecten van het opheffen van verstarringen
zullen zich dan ook in beide sectoren voordoen.Het onderscheid tussen industrie en dienstensector is in zoverre wel van
belang dat de industrie meer dan de dienstensector bloot staat aan internationale
concurrentie. Het opheffen van verstarrende regulering kan in eerste instantie
dan ook vooral in de afgeschermde dienstensector veel vruchten afwerpen, omdat
de winst van méér concurrentie daar voor een groot deel nog
geplukt moet worden. Aangezien de dienstensector als toeleverancier echter
een belangrijke bijdrage levert aan de produktie in de industriesector, zal
ook de industrie baat hebben bij het opheffen van verstarrende regelgeving
in de dienstensector.Verstarringen treden zowel bij het grootbedrijf als het MKB op. Ook hier
geldt dat effecten van het opheffen van verstarringen zich in beide segmenten
zullen voordoen. Wat betreft verstarrende regelgeving valt op te merken dat
met name het MKB nogal wat hinder ondervindt van overregulering. Het voorbeeld
van de vestigingswetgeving kan dit verduidelijken: de huidige wetgeving maakt
het voor nieuwe bedrijven moeilijk om toe te treden. Omdat zich onder startende
ondernemingen relatief veel kleine en middelgrote ondernemingen bevinden,
heeft de vestigingswetgeving belangrijke belemmerende effecten voor het midden-
en kleinbedrijf.Met nadruk moet er echter op worden gewezen dat in een economie als de
onze sprake is van een wisselwerking tussen MKB enerzijds en grootbedrijf
anderzijds: een vorm van verstarring in het ene segment zal dan ook gevolgen
hebben voor het andere segment. 24Regelgeving en administratieve lastendruk worden tot het «minimaal
noodzakelijke» teruggebracht. Hoe wordt dat bepaald? (blz. 11).Wat het minimaal noodzakelijke is kan niet in zijn algemeenheid worden
vastgesteld maar dient steeds van geval tot geval te worden bepaald. Bij de
beoordeling van de regelgeving die in MDW-werkgroepen aan de orde komt is
steeds aan de orde welk niveau van regelgeving noodzakelijk is om het beoogde
beleidsdoel te bereiken. Bij het terugdringen van de administratieve lasten
is steeds bezien of verplichtingen niet eenvoudiger, meer gestroomlijnd kunnen
worden. Hoe dit van geval tot geval is bekeken wordt beschreven in de notitie
«Naar minder administratieve lasten». 25Een achterstand wordt gesignaleerd ten opzichte van de OESO-landen
v.w.b. de verzekering van de kapitaalgoederenexport. Kan van de exportfaciliteiten
van de OESO-partners een overzicht worden versterkt? (blz. 12). Periodiek worden de stelsels van overheidsbetrokkenheid in de exportfinanciering
in en buiten de OESO-Lidstaten door de OESO gepubliceerd in het zg. «Yellow
Book». Daaruit blijkt, dat de door overheden gehanteerde exportfinancieringsinstrumenten
zijn onder te verdelen in drie categorieën t.w.:a) overheidsgaranties op commerciële kredieten,b) rentesubsidies op commerciële kredieten enc) hulpfinanciering.De beleidsuitgangspunten, die landen hanteren bij de toepassing van deze
instrumenten, en de structuur waarbinnen de overheidsbemoeienis voor de exportfinanciering
wordt vorm gegeven, kunnen van land tot land sterk verschillen. Zoals nader
toegelicht in de brief aan de vc. EZ over het instrumentarium voor het bevorderen
van buitenlandse handel en investeringen van 28 september jl., wordt in een
aantal landen het instrument van de kredietverzekering nadrukkelijk gebruikt
ter ondersteuning van het nationale industrie-beleid en/of het buitenlandse
beleid. In Nederland wordt – ook tegen de achtergrond van de WTO-doelstelling
van lange termijn kostendekkendheid en de t.o.v. het buitenland meer beperkte
beschikbaarheid van budgettaire middelen – gekozen voor een meer markt-conforme
benadering. 26Welke is de Nederlandse positie op milieutechnologisch gebied in
vergelijkend perspectief? (blz. 13).Recentelijk heeft ADL in opdracht van EZ de internationale concurrentiepositie
van Nederland op het gebied van milieutechnologie bekeken. De studie van ADL
wijst uit dat de Nederlandse positie kan worden gekarakteriseerd als gunstig
tot sterk, afhankelijk van het marktsegment waarover gesproken wordt. Het
onderzoek concludeert echter ook dat ten gevolge van de veranderende internationale
marktdynamiek en klantenbehoeften deze positie onder druk staat. 27Hoe ontwikkelt de milieuproduktiesector zich? Hoe is de ontwikkeling
van de werkgelegenheid, produktie en export van deze sector? (blz. 13).Het meest recente onderzoek dat getracht heeft de ontwikkeling van de
milieuproduktiesector te schetsen, is een onderzoek van de VLM (1993). In
de periode 1991–1992 is volgens dit onderzoek de omzet gestegen met
8,1%; 26% van de orderontvangsten is afkomstig van export. De werkgelegenheid
wordt geschat op 18 000 mensen. De ontwikkeling van de export en de werkgelegenheid
is echter niet bekend. VLM heeft het voornemen eind dit jaar, begin volgend
jaar het onderzoek te actualiseren. 28De minister stelt dat de relatieve milieu-intensiteit van het BNP
afneemt. Is dat niet tevens, naast genoemde oorzaken, het gevolg van een verschuiving
van de industrie naar de dienstensector? Zo ja, in welke mate is dat het geval?
(blz. 13).Uit analyses van het RlVM (Milieubalans 1995) blijkt dat de afname van
de relatieve milieu-intensiteit van het BNP niet of nauwelijks te verklaren
is uit een verschuiving van de industrie naar de dienstensector. De daling
van de milieu-intensiteit is grotendeels toe te schrijven aan een verbetering
van de milieuprestaties van het bedrijfsleven. 29Geeft het ministerie van Economische Zaken in 1996 op enigerlei wijze
bijdragen of subsidies, in personele en/of materiële zin, aan natuur-
en milieu-groeperingen of aan activiteiten van natuur- en milieu-organisaties?
Zo ja, hoeveel precies (zowel direct als indirect)? (blz. 13).Op de EZ-begroting staat in 1996 geen structurele ondersteuning aan dergelijke
organisaties vermeld. EZ verstrekt wel diverse project-subsidies voor bijvoorbeeld
onderzoek, advisering of voorlichting op milieu(technologie)gebied. In 1995
heeft bijvoorbeeld de Vereniging voor Milieukundigen (VVM) een subsidie gehad
voor het organiseren van een congres over deregulering en milieubeleid. Andere
voorbeelden voor 1996 zijn onder andere de gelden voor het Economie, Ecologie
en Technologieprogramma, IOP-Milieutechnologie, Ica-project «Schoner
Produceren» en ondersteuning van de RMNO. 30Op welke wijze werken de ministeries van Economische Zaken en van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer samen in het aanpassen
en omschakelen van onze economische structuur in de richting van duurzaamheid?
(blz. 14).De nationale milieubeleidsplannen zijn mede-ondertekend door de minister
van Economische Zaken. Hij is hierdoor mede-verantwoordelijk voor de volle
breedte van de milieu-beleidsvoornemens, die uitgewerkt worden in nauwe samenwerking
met de andere (mede-)ondertekenaars. De concrete invulling hiervan verschilt
per beleidsterrein, zowel qua intensiteit als qua vormgeving. Er zijn dit
jaar diverse bijeenkomsten waarbij de ministers van EZ en VROM overleggen
over duurzame economie, waarbij onder meer de mogelijkheden voor concrete
projecten worden verkend. Enige voorbeelden van reeds lopende projecten:• het interdepartementale onderzoeksprogramma Duurzame Technologische
Ontwikkeling (DTO), dat zich richt op technologische oplossingsrichtingen
op lange termijn;• het interdepartementaal afgestemde onderzoek Duurzame Economische
Ontwikkelings Scenario's (DEOS), dat moet dienen als input voor een maatschappelijk
debat over de duurzame economie;• het gezamenlijk steunpunt Bedrijfseffectentoets/Milieueffectentoets
(BET/MET), waar voorgenomen regelgeving wordt getoetst op de gevolgen voor
milieu en bedrijfsleven; • INFOMlL, een door Senter en NOVEM verzorgd facilitair bureau dat
informatie verschaft aan vergunningverleners op het gebied van energie en
milieumaatregelen. 31Waaruit bestaat het project Stad & Milieu? (blz. 15).«Stad & Milieu» is een door VROM in gang gezet studieproject,
waarin een oplossing wordt gezocht voor de zogenaamde «paradox van de
compacte stad». De stuurgroep «Stad & Milieu» heeft
op 7 september j.l. een rapportage aan de minister van VROM uitgebracht, welke
zij op 14 september openbaar heeft gemaakt.– De Stad & Milieu-aanpak bestaat globaal uit drie componenten:• integreer milieubelangen in een zo vroeg mogelijk stadium van de
planvorming, programma's van eisen etc;• maak gebruik van de bestaande bandbreedte in de wettelijke regels; • afwijking van normen kan onder bepaalde omstandigheden acceptabel
zijn, mits het milieuverlies dat ten gevolge van die afwijking optreedt wordt
gecompenseerd in termen van leefkwaliteit (zowel milieu- als sociaal-economische
aspecten).In de komende maanden vindt met de meest betrokken organisaties overleg
plaats over de aanpak uit het stuurgroepadvies. 32Milieuconvenanten blijken dus te werken, zo wordt geconcludeerd.
Wat is de reactie van de regering op het proefschrift van R.A. van Peppel
(Staatscourant d.d. 15 september) waarin het tegenovergestelde wordt beweerd?
(blz. 15–16).De conclusie dat het «milieuconvenant minder effectief dan wetgeving
en voorschriften» is, blijkt gebaseerd op onderzoek naar twee convenanten
in de verfindustrie, te weten KWS 2000 en stimulering van Bedrijfsinterne
Milieuzorg. Deze twee (deel)convenanten zijn een erg smalle basis om het instrument
«convenant» te beoordelen. In de verfbranche zijn veel kleinere
bedrijven actief. Het instrument convenant is sneller effectief bij grote
bedrijven.Tegen de stelling van Van Peppel kan verder het volgende ingebracht worden.
Uit jaarrapportages van de basismetaal en chemie blijkt dat het instrument
convenant daar zeer succesvol is: het merendeel van de doelstellingen wordt
gehaald.De meerjarenafspraken over energiebesparing zijn succesvol. In 12 branches
van de industrie is in de periode 1989–1993 gemiddeld 8% efficiencyverbetering
geboekt. Afgezet tegen de doelstelling van 20% in de periode 1989-2000 betekent
dit dat de industrie het goede spoor te pakken heeft voor het verwezenlijken
van die doelstelling. 33Gesteld wordt dat oplossingen bij voorkeur moeten plaatsvinden op
de schaal van het probleem, met inachtneming van de economische schaal en
voorts wordt opgemerkt: «Door mondialisering van de economie is de nationale
beleidsruimte beperkt, denk aan de energieheffingsdiscussie». Is de
invoering op nationaal niveau van een regulerende energieheffing voor kleinverbruikers
hiermee consistent? (blz. 15 en 38).Ja. Met het oog op mogelijke nadelige invloeden van een energieprijs-
verhoging op de internationale concurrentiepositie heeft de regering het heffingbereik
beperkt. Daarnaast wordt de opbrengst van de heffing teruggesluisd naar burgers
en bedrijven, zodanig dat een verschuiving optreedt van de belasting op arbeid
naar milieubelasting. 34Wat is de verklaring van het dalen van de R&D-uitgaven in ons
land? Speelt het door Porter genoemde thema van een innovatieve markt hierbij
een verklarende rol? (blz. 17).De daling van de R&D-uitgaven in Nederland is vooral toe te schrijven
aan de verminderde inspanningen in Nederland door de vijf grootste R&D-bedrijven.
Hun R&D-uitgaven (uitgedrukt als % BBP) zijn teruggelopen van 0,9% BBP
in 1987 tot 0,5% BBP in 1993, terwijl de R&D-intensiteit van het overige
bedrijfsleven in die periode slechts is gedaald van 0,5% naar 0,4% BBP.Het teruglopen van de R&D-intensiteit van de grote R&D-bedrijven
vindt niet alleen in Nederland plaats. De R&D-inspanningen van de vijf
grote R&D-bedrijven zijn ook in het buitenland afgenomen (van 1,0% naar
0,8% BBP). Deze afname is echter relatief kleiner geweest dan die in Nederland.
Dit leidt tot de conclusie dat de onderhavige bedrijven hun aandacht ten aanzien
van de R&D-activiteiten naar het buitenland hebben verschoven. Deze verschuiving
is ten dele onvermijdelijk, omdat zij het gevolg is van de globaliseringstendens
in de economie. De verschuiving van R&D-activiteiten maakt het belang
duidelijk van het bewerkstelligen van een goed vestigingsklimaat voor innovatieve
activiteiten.Ten aanzien van Porter's innovatieve markten kan het volgende worden gesteld:
R&D-activiteiten in Nederland worden door Nederlandse en buitenlandse
ondernemingen ontplooid. De R&D-inspanningen van Nederlandse bedrijven
blijken, aldus de CPB-studie «Onderzoek, ontwikkeling en andere immateriële
investeringen in Nederland», vooral te worden ontplooid door multinationale
bedrijven. Dit geldt uiteraard ook voor de buitenlandse bedrijven die in Nederland
R&D-uitgaven verrichten. De R&D-activiteiten in Nederland worden dan
ook veelal verricht door multinationals. Deze bedrijven opereren in internationale
markten, zodat het innovatieve karakter van de Nederlandse markt één
van de vele factoren zal zijn die een rol spelen. 35Hoe ontwikkelt de R&D zich in ons land als een uitsplitsing wordt
gemaakt naar sectoren, bijvoorbeeld landbouw, industrie en diensten? (blz.
17).De ontwikkeling van de R&D in Nederland is grotendeels de resultante
van de ontwikkeling van de industriële R&D. Uit CBS-gegevens over
1993 volgt dat ongeveer 90% van de R&D-uitgaven in het Nederlandse bedrijfsleven
wordt verricht door industriële bedrijven (inclusief voedings- en genotmiddelenindustrie;
exclusief deze industrie bedraagt het percentage ruim 80%). Bedrijven in de
dienstensector nemen ongeveer 5% voor hun rekening. De landbouwsector neemt
zo'n 3% voor haar rekening (exclusief voedings- en genotmiddelenindustrie;
inclusief deze industrie bedraagt het percentage ongeveer 10%). De resterende
uitgaven vallen toe aan de niet nader gespecificeerde categorie «overig».Benadrukt moet echter worden dat bovenstaande cijfers een zeer incompleet
beeld geven van de innovativiteit van beide sectoren. Dit is het gevolg van
het feit dat de geschiktheid van R&D-uitgaven als maatstaf voor de innovativiteit
verschilt per sector. Zij is minder geschikt voor de landbouw- en dienstensectoren,
omdat veel innovaties in deze sectoren hun oorsprong vinden in de industrie.
Bovendien krijgen veel innovaties in de dienstensector de vorm van een ander
gebruik van industriële produkten. Deze verandering in gebruik komt niet
tot uitdrukking in de R&D-uitgaven in de dienstensector. 36In hoeverre zijn de bedragen die uitgetrokken zijn voor de verhoging
van de kennisintensiteit extra? (blz. 18).De bedragen die in tabel 4 in paragraaf 2.1.1 van de MvT staan vermeld,
verwijzen naar beleidsvoornemens met betrekking tot het verhogen van de kennisintensiteit.
De bedragen, zoals genoemd in de tabel, zijn extra. 37Om het OESO-gemiddelde te halen voor wat betreft R&D-uitgaven
is jaarlijks 2,5 miljard gulden aan extra investeringen nodig. Om bij de OESO-kopgroep
te horen is 5 miljard gulden extra per jaar nodig. De regering kan deze afstand
niet alleen overbruggen. Is het echter juist dat dit jaar door de regering
nominaal 250 miljoen gulden minder wordt uitgegeven in vergelijking met 1995?
Wordt het gat met het OESO-gemiddelde dus niet juist groter? (blz. 18).Nee. Uit de meest recente Voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid kan worden
afgeleid dat de R&D-uitgaven van de overheid stabiel blijven. Het beeld
dat er sprake zou zijn van een forse daling wordt ook niet bevestigd door
de cijfers die zijn opgenomen in het overzicht technologie-relevante uitgaven
in de Memorie van Toelichting op de EZ-begroting.In beide overzichten is niet meegenomen de oploop in de intensivering
cluster III Regeerakkoord. Ook niet meegenomen zijn de fiscale stimulansen
als WBSO. Daarbij moet tevens worden bedacht dat de 2,5 miljard betrekking hebben
op private èn publieke investeringen in R&D.Per saldo mag dus worden verwacht dat het gat met het OESO-gemiddelde
kleiner zal worden. 38In welke sectoren zijn de achterstanden in R&D-uitgaven het grootst?
(blz. 18).Gemiddeld genomen over de periode 1981–1991 lag de achterstand van
Nederland in R&D-uitgaven ten opzichte van het buitenland vooral in de
high-tech-sectoren. Uit het STEMMlNG-2 rapport, uitgevoerd door het onderzoeksinstituut
MERIT in opdracht van EZ, blijkt dat de R&D-intensiteit o.a. achterblijft
in de sectoren «computers» en «elektronica». 39Op grond van welke overwegingen wordt besloten de PBTS-regeling te
doen opgaan in een samenwerkingsfaciliteit? Houdt dit in dat besloten is de
meer specifieke technologie-ontwikkeling niet langer te bevorderen? (blz.
20).Het belang van technologische samenwerking en van het functioneren in
technologische netwerken voor bedrijven is toegenomen. Om deze reden is in
het instrumentarium in de laatste jaren al steeds meer het accent gelegd op
technologische samenwerking. Dit geldt ook voor de PBTS. Deze ontwikkeling
vindt zijn logische vervolg in het instellen van een samenwerkingsinstrument.
Het samenwerkingsinstrument zal een generiek karakter hebben. Dit wil zeggen
dat de technologiegebieden die in de huidige PBTS bestaan worden losgelaten
en ook projecten op andere gebieden in aanmerking komen voor ondersteuning.
Hieraan liggen twee overwegingen ten grondslag: in de eerste plaats wordt
interdisciplinair onderzoek steeds belangrijker, hetgeen botst met het idee
van het uitsluitend stimuleren van bepaalde technologiegebieden. In de tweede
plaats wordt door het generieke karakter van het instrument de keuze van te
stimuleren gebieden in feite bij de markt gelegd en niet bij de beleidsmakers.Dit betekent overigens niet dat er geen enkele mogelijkheid is voor de
stimulering van interessante technologiegebieden. Via het flankerend beleid
kan toch aandacht worden besteed aan specifieke technologiegebieden. 40Waaruit bestaat de verbreding van het huidige EZ-clusterbeleid indien
de samenwerkingsfaciliteit wordt ingevoerd? (blz. 20).De verbreding bestaat hierin dat naast de ondersteuning van clusters van
grote bedrijven en kennisinstellingen ook kleinschaliger projecten gestimuleerd
zullen worden. Het gaat hierbij om projecten van samenwerkingsverbanden tussen
bedrijven en kennisinstellingen en om projecten van samenwerkingsverbanden
tussen bedrijven onderling. 41Kan aangegeven worden op welke wijze de IT-regeling, binnen de samenwerkingsfaciliteit,
gecontinueerd zal worden? (blz. 20).De samenwerkingsfaciliteit zal een generiek karakter hebben. De faciliteit
zal dus ook openstaan voor projecten op IT-gebied. 42Op welke wijze zal de diffusie van kennis bevorderd worden? Hoeveel
geld is hiervoor beschikbaar? (blz. 28).Het MKB is in het algemeen sterk afhankelijk van externe kennisbronnen.
Kennis moet daarom toegankelijk en in de juiste vorm beschikbaar zijn. EZ
heeft hiertoe in het verleden een aantal activiteiten opgestart die de diffusie
van kennis bevorderen:• het regionale netwerk van Innovatie-Centra; budget f 42 mln./jaar • de branchecentra voor technologie; budget voor 1995 f 4 mln.
Voor de komende 3 jaar is f 3 mln./jaar begroot.• de KIM-regeling, gericht op het verhogen van de mobiliteit van
kennisdragers richting het MKB. Budget '96: f 2 mln.Toch vormen de toegankelijkheid en beschikbaarheid nog steeds een zwakke
schakel in het innovatieproces. Daarom ondersteunt EZ een aantal nieuwe activiteiten
die gericht zijn op de verdere verbetering van deze elementen:• de haalbaarheidsfaciliteit gericht op de implementatie van nieuwe
technologieën in het technologievolgend MKB. Het instrument zal in '97
in werking treden. Budget vanaf '99: f 6 mln. per jaar.• het MKB-initiatief gericht op het «upgraden» van kleine
bedrijven. Dit proefproject wordt door TNO in samenwerking met de ICa uitgevoerd.
Budget tot eind '96: f 1,5 mln.• het programma «Modern Produceren» waarmee ingespeeld
wordt op de aandacht van het MKB voor de produktiefunctie. Budget voor '96:
f 1 mln.• onderzocht wordt of regeling KlM kan worden uitgebreid.Naast bovengenoemde instrumenten ondersteunt EZ op specifieke technologieterreinen
activiteiten gericht op kennisdiffusie. Voorbeelden hiervan zijn de ondersteuning
van eerste praktijk-toepassingen (milieu-technologie) en demonstratieprojecten
(op terrein van de informatie- en materiaaltechnologie). 43Op welke wijze tracht Economische Zaken meer Nederlandse bedrijven
te laten participeren in internationale programma's? (blz. 20).Bij vrijwel alle internationale programma's wordt momenteel toegewerkt
naar een grotere betrokkenheid van Nederlandse bedrijven. Dit gebeurt via
gesprekken met bedrijven (b.v. in het biotechnologie-programma), nauwere betrokkenheid
van bedrijven bij wetenschappelijke netwerken (b.v. programma voor training
en mobiliteit van onderzoekers) en door gerichte acties van EG Liaison onder
de bedrijven die voldoen aan het profiel van potentiële deelnemers. Bij
een aantal programma's, bijvoorbeeld op energie-gebied, is daarnaast de bedrijfsdeelname
aan projecten als een belangrijk criterium in de selectieprocedure opgenomen. 44Welk percentage van het budget van het EU-Kaderprogramma is in het
afgelopen jaar bij het Nederlands bedrijfsleven terecht gekomen? (blz. 20).Van het totale budget van het EU-Kaderprogramma komt circa 8% terecht
bij Nederlandse participanten (universiteiten, onderzoeksinstellingen en bedrijven).Hiervan gaat ongeveer de helft, 4% van het totale budget, naar het bedrijfsleven. 45Hoe is de stand van zaken met betrekking tot het convenant, dat een
raamwerk moet bieden voor gezamenlijke investeringen in onderzoek, tussen
grote ondernemingen en de Technische Universiteiten? Welke grote ondernemingen
nemen deel aan dit convenant? (blz. 20).Er is een eerste overleg gepland met representanten van betrokken partijen
om de mogelijkheden van het convenant nader te onderzoeken.Deze partijen zijn de Technische Universiteiten, grote ondernemingen en
de ministeries van OCenW en van Economische Zaken. Het is nog te vroeg om
uitspraken te kunnen doen over betrokkenen uit het bedrijfsleven bij het convenant. 46Hoe staat het met het technologieverkenningenproject? (blz. 20).Het afgelopen voorjaar is de technologieverkenning Produktietechnologie
afgerond. Zij is afgesloten met een strategische conferentie, waaraan het
bedrijfsleven deelnam.Dit voorjaar is eveneens de evaluatie van het beleidsinstrument technologieverkenning
afgerond. Deze evaluatie maakt duidelijk dat de vertaling van de verkenningen
naar de marktaspecten onvoldoende was. Oorzaak hiervan is gelegen in de uiteenlopende
tijdhorizon van de signalerende en de diffusiegerichte functie van de verkenningen
(resp. 3–10 en 1–2 jaar). Voor toekomstige technologieverkenningen
zullen beide functies in twee aparte trajecten worden ondergebracht. Dit betekent
dat er diffusiegerichte technologie-verkenningen zullen komen die veel aandacht
voor de vertaalslag naar marktaspecten zullen hebben. De signalerende verkenningen
zullen als doel hebben tijdig te signaleren welke technologieën van strategisch
belang zijn voor het Nederlandse bedrijfsleven. 47Kan aangegeven worden hoe «succesvol» de regeling «Kennisdragers
in het midden- en kleinbedrijf» is? Is reeds een evaluatie beschikbaar?
Zo nee, wanneer is deze te verwachten? (blz. 21).De KIM-regeling is zeer succesvol. Het aantal aanvragen is veel groter
dan het maximale aantal te honoreren projecten (circa 200).Uit evaluatie van een eerder proefproject door Bureau Bartels is gebleken
dat het kennisdragersconcept sluimerende innovatieplannen van ondernemers
weet te activeren en te realiseren. Verder blijkt ruim 70% van de kennisdragers
na één jaar in dienst van het bedrijf te worden genomen. Een
evaluatie van de huidige regeling is nog niet beschikbaar omdat er nog maar
een klein deel van de projecten is afgerond (de regeling loopt tot en met
1996).Uit een eerste peiling onder ondernemers bij wie het project is beëindigd
worden de resultaten van het proefproject echter opnieuw bevestigd. 48Is de beschikbaarstelling van structureel 70 miljoen gulden voor
uitvoering van het actieprogramma Elektronische snelweg voldoende om de genoemde
ambitie (Nederland in de top 3 van Europa) te bereiken? (blz. 21).Het uitgangspunt is dat bedrijven het leeuwendeel van de benodigde investeringen
voor hun rekening nemen. Een projectgroep van bedrijven werkt nu een Plan
van aanpak uit om in Nederland de gewenste versnelling te bereiken. De overheid
probeert voor deze ontwikkelingen gunstige randvoorwaarden te creëren.Het genoemde budget speelt daarbij een rol, zowel om de ontwikkelingen
in de private als in de publieke sector te stimuleren. Daarnaast kunnen en moeten ook andere financiële bronnen worden aangeboord.Zoals in het actieprogramma is aangegeven, kunnen bijvoorbeeld ook via
fiscale maatregelen en Europese en nationale technologieprogramma's financiële
stimulansen worden gevonden.Naast deze financiële maatregelen zullen ook andere maatregelen noodzakelijk
zijn om de genoemde ambitie te bereiken, zoals b.v. versnelde liberalisering. 49Wat zijn de vorderingen van de ons omringende landen op het gebied
van de elektronische snelweg? Kan bovendien concreet aangegeven worden waar
deze vorderingen uit bestaan? (blz. 21).De ons omringende landen hebben eveneens actieprogramma's opgesteld (Frankrijk)
of zijn ze aan het opstellen. Men is bijvoorbeeld in Duitsland in overleg
met het bedrijfsleven bezig een programma op te stellen. Ook Engeland is bezig
met het uitwerken van een actieplan.Ieder land heeft specifieke omstandigheden die tot een eigen aanpak nopen,
bijvoorbeeld specifieke regelgeving op het gebied van media en telecommunicatie.Zo blijkt in Duitsland de regelgeving op het niveau van de «Länder»
in sommige gevallen belemmerend te werken.De Tweede Kamer zal dit najaar bij de voortgangsrapportage over het Actieplan
Elektronische Snelwegen uitgebreider geïnformeerd worden over de voortgang
van de ons omringende landen op het gebied van de elektronische snelwegen. 50Kan aangegeven worden uit welke onderdelen de voorgenomen «technology-scans»
bestaan? (blz. 22).Te beginnen in 1996 zal in drie jaar een tiental technologiescans worden
gehouden. Het is de bedoeling dat bij de selectie van thema's ook de prioriteitsstelling
van burgers zelf wordt verwerkt.In de scans komen vervolgens vragen aan de orde als:– op welke wijze kan technologie in concreto bijdragen aan het oplossen
van (deel)problemen op het betreffende thema– zijn er vergelijkbare initiatieven in voor ons relevante buitenlanden
bekend– welke partijen hebben daarbij een rol te spelen; hoe kunnen vraag
en aanbod bij elkaar worden gebracht– hoe kunnen kansen voor de marktsector worden bereikt– welke concrete pilots zijn mogelijk– hoe kunnen positieve resultaten worden uitgedragen.Op basis hiervan zullen de komende jaren vijf tot tien thema's gekozen
worden waar marktverkenningen voor worden uitgevoerd. De uitkomsten van deze
verkenningen zullen worden besproken op strategische conferenties die moeten
leiden tot concrete acties. 51Op welke wijze zijn andere ministeries betrokken bij de projecten
uit het programma Technologie & Samenleving? (blz. 22).Selectie van thema's en eerste plannen van aanpak zijn besproken in het
interdepartementaal overleg technologiebeleid.In diverse projecten wordt door EZ concreet samengewerkt met andere vakdepartementen.
Zij dragen veelal mede financiële verantwoordelijkheid en participeren
in stuur- en begeleidingsgroepen. Zo stimuleren VWS, VROM en EZ in het kader van Technologie en Senioren
de zelfstandigheid van ouderen door het concreet inzetten van technologische
toepassingen. Door ervoor te zorgen dat bij de ontwikkeling van nieuwe produkten
meer rekening wordt gehouden met ouderen, kunnen ouderen meer en sneller technologische
produkten gaan toepassen, omdat die inspelen op de specifieke gebruikerswensen.Met BiZa en Justitie wordt langs meerdere wegen gezocht naar technologische
mogelijkheden om vormen van criminaliteit te bestrijden. Zo worden mogelijkheden
nagegaan om huizen beter te beveiligen door gebruik te maken van de kabel
en om autodiefstal tegen te gaan door meer technologie toe te passen.Daarnaast wordt met BiZa samengewerkt om de dienstverlening van de overheid
te verbeteren door onder meer overheidsinformatie digitaal en interactief
aan te gaan bieden. Met VROM worden strategische milieuconferenties georganiseerd
over de vraag hoe met technologie concrete milieuvraagstukken kunnen worden
aangepakt (b.v. bouw- en sloopafval). Met SZW en OCW wordt de komende jaren
samengewerkt bij het programma Vrouw & Techniek. 52Kan aangegeven worden welke de resultaten zijn van de studie naar
het octrooibeleid bij enkele buitenlandse technologie-instituten? (blz. 22).Ja, zie bijlage 1.153Op welke termijn zullen voorstellen aan de Kamer worden gezonden
i.v.m. bestrijding van piraterij (merkenrecht etc.)? (blz. 23).Voor het einde van dit jaar zal de Tweede Kamer een voorstel van wet ontvangen
ter goedkeuring van het Protocol houdende wijziging van de eenvormige Beneluxwet
inzake tekeningen of modellen. De inhoud van dit Protocol geeft de modelrechthebbende
onder andere meer middelen ter bestrijding van namaak. De bepalingen in genoemd
Protocol die betrekking hebben op de bestrijding van namaak zijn overgenomen
uit de Nederlandse Wet bestrijding namaakprodukten. Voorts is een Protocol
houdende wijziging van de eenvormige Beneluxwet op de merken en de eenvormige
Beneluxwet inzake tekeningen of modellen in voorbereiding in verband met onder
andere het TRlP's verdrag en de verordening (EG) nr. 3295/94 inzake de bestrijding
van piraterij. Een voorstel van wet betreffende de goedkeuring van dit Protocol
voor Nederland kan in de loop van 1996 worden verwacht. 54Welke specifieke maatregelen wil het ministerie van Economische Zaken
inzetten om de grote-stedenproblematiek aan te pakken? (blz. 23).Welke specifieke maatregelen nodig zijn om de grote-stedenproblema- tiek
aan te pakken wordt – zoals afgesproken in het convenant van het Kabinet
met de vier grote steden – momenteel geïnventariseerd in het kader
van de opstelling van het actieplan «Economie en Werk». Daarbij
wordt gekeken naar thema's als lokaties en bedrijfsomgeving, regelgeving en
procedures, technologie, innovatie en kennis en fiscale faciliteiten. Het
actieplan moet aangeven welke specifieke maatregelen eventueel van EZ gevraagd
worden.Vooruitlopend daarop heeft EZ eenderde deel van de StiREA-middelen voor
de 4 grote steden gereserveerd; in totaal is f 100 mln beschikbaar voor
deze steden in de komende 4 jaar. De procedures en criteria voor de inzet
van deze middelen worden toegesneden op de behoeften van en de problematiek
in deze steden. 55Hoe wordt in concreto voldoende aandacht bewerkstelligd voor economische
ruimteclaims? (blz. 24).Het bewerkstelligen van voldoende aandacht voor economische ruimteclaims
is verwoord in de vier actielijnen genoemd op in paragraaf 2.2.3. Ten eerste
wordt bij de lopende actualisering van de VlNEX, waarin de integrale verstedelijkingsopgave
voor de periode 2005–2010 aan de orde is, prominent aandacht besteed
aan een zodanig evenwichtige afweging van ruimteclaims, dat in samenhang met
de ontwikkeling van woningbouwlocaties tijdig voldoende ruimte voor voldoende
bedrijfslocaties wordt gereserveerd. Deze actualisering komt in nauw overleg
tussen rijk en mede-overheden tot stand.Ten tweede wordt het in de nota Ruimte voor Regio's aangekondigde samenwerkingsmodel
met de provincies, thans uitgewerkt. Met behulp van dit model wordt onder
andere gestreefd naar verdere professionalisering van het proces van bedrijfslocatieplanning
en -reservering.Ten derde kan de tevens in deze nota aangekondigde bedrijfslocatiemonitor,
die thans samen met de Rijksplanologische Dienst wordt ontwikkeld, daarbij
een verdiept inzicht bieden in de voortschrijdende ontwikkeling van vraag
en aanbod van bedrijfslocaties, opdat eventuele discrepanties in een vroegtijdig
stadium zichtbaar worden en daarop bij de planning en reservering van bedrijfslocaties
adequaat kan worden ingespeeld.Ten vierde draagt de stimuleringsregeling StiREA op het financiële
vlak bij aan het oplossen van dreigende knelpunten bij tijdige beschikbaarheid
van voldoende bedrijfslocaties van de juiste kwaliteit. 56Op welke wijze beoogt het ministerie van Economische Zaken een bijdrage
te leveren aan het bevorderen van werkgelegenheid in de marktsector waar het
de grote steden betreft? (blz. 25).Naast de maatregelen genoemd in het antwoord op vraag 54 beoogt EZ de
werkgelegenheid in de marktsector te bevorderen door de maatregelen genoemd
in par. 1.4 van de MvT op het gebied van kosten, aanbodstructuur en dynamiek. 57Waaraan wordt gedacht bij het verkennen van een specifieke dereguleringsinspanning
voor de grote steden? (blz. 25).In het kader van het actieplan «Economie en Werk» wordt het
idee van kansenzones nader uitgewerkt. In het buitenland bestaan interessante
voorbeelden van dergelijke «regelluwe» zones. Het is niet de bedoeling
dit idee zonder meer te kopiëren, maar te bezien of invoering van dergelijke
zones in de grote steden de moeite waard is. Daartoe vindt een studie plaats
waarin de voor- en nadelen van dergelijke zones in kaart gebracht worden. 58Is het Platform Toerisme en Recreatie niet juist opgestart omdat
er van de zijde van VNO-NCW, MKB-Nederland en de branche-organisaties onvrede
bestond over de aandacht die van overheidswege aan de branche werd gegeven?
(blz. 27).Het Platform Toerisme en Recreatie is opgericht door de grote werkgeversorganisaties
op initiatief van het VNO ten dienste van een duidelijke belangenbehartiging.
Een van de voornaamste redenen was de verwachting bij de initiatiefnemers,
dat recreatie en toerisme kunnen uitgroeien tot de belangrijkste
bron van werkgelegenheid in ons land. EZ ziet hierin een bevestiging van de
lijn en doelstellingen zoals die ten grondslag liggen aan het vigerend beleidskader
«Ondernemen in Toerisme». Hierbij speelde ook de positie van Nederland
in internationaal kader een grote rol.Overleg met het platform staat voor de naaste toekomst op het programma. 59Welke activiteiten initieert de Europese Unie op dit moment op het
gebied van toerisme? (blz. 27).In uitvoering is het Actieprogramma van de Gemeenschap ten behoeve van
het toerisme, een driejarig programma lopende van 1993–1995, waarvoor
in totaal 18 miljoen ECU is uitgetrokken. Het programma bevat voorstellen
voor acties op diverse gebieden:Kennisverbetering: studie over vakantieplannen van Europeanen, zakelijk-
en congrestoerisme, visitorsmanagement en statistiek;Cultureel toerisme: met name grensoverschrijdende projecten;Transnationale acties: met derde landen, met name Midden- en Oosteuropese
landen;Toerist als consument: ontwikkeling van een consumentengids;Vakantiespreiding: kader voor uitwisseling van informatie over vakantie-
spreidingsschema's van de Lidstaten;Toerisme en milieu: Europese prijs voor milieu en toerisme;Opleiding: cursusontwikkeling;Sociaal toerisme: studiecongres;Jeugdtoerisme: uitwisselingsprogramma voor schoolklassen;Promotie: promotie in VS en Japan.In april 1995 heeft de Europese Commissie een Groenboek over de rol van
de Europese Unie op het gebied van toerisme uitgebracht. Op dit Groenboek
zijn commentaren uitgelokt van Lidstaten en belanghebbende internationale
en nationale organisaties. De Commissie is thans doende een nader standpunt
te formuleren. Dit onderwerp zal aan de orde komen in de Intergouvernementele
Conferentie in 1996. 60Hoe verhoudt de ontwikkeling van het aantal starters zich tot die
in de landen om ons heen? (blz. 28).Internationale vergelijking leert dat Nederland in 1990 per 1000 inwoners
het kleinste aantal ondernemingen (28) had van de hele Europese Unie (European
Observatory, 1994/1995).Gemiddeld zijn er in de landen van de Europese Unie 49 bedrijven per 1000
inwoners. Nederland is de laatste jaren echter bezig met een inhaalslag. Zo
nam in de periode 1988–1993 nam het aantal nieuwe vestigingen in Nederland
met 35% toe, terwijl in de hele Europese Unie het aantal bedrijven gemiddeld
met 1% afnam. 61Hoeveel branchecentra voor technologie zijn er thans operationeel
en/of in ontwikkeling? (blz. 29).Tot nu toe zijn 14 subsidiebijdragen voor branchecentra voor technologie
toegekend. Deze toekenningen hebben geleid tot 11 reeds operationeel zijnde
centra, zodat 3 centra nog in ontwikkeling zijn. 62Kan de concurrentiebeperkende regulering en administratieve lastendruk
die op het MKB rust cijfermatig onderbouwd worden? (blz. 30). In beginsel kan de omvang van administratieve lasten voor het MKB volgens
verschillende onderzoeksmethoden worden geschat. Al deze schattingen gaan
echter gepaard met relatief grote onzekerheidsmarges. Bepaling van de exacte
omvang van administratieve lasten is daarom nagenoeg onmogelijk.Een bedrag is overigens op zichzelf ook niet zo interessant. Het gaat
er om dat verplichtingen voor ondernemers afnemen.Een kwantitatieve inschatting van het effect van concurrentiebeperkende
regels is zo al mogelijk, nog moeilijker. Dergelijke analyses zijn tot nu
toe dan ook niet gemaakt. 63Gaat het bij het MDW-project om een veranderde waardering van overheidstaken
als zodanig, dan wel over de manier waarop de overheid legitieme doelen wil
bereiken? (blz. 30).Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling in de MDW-operatie legitieme taken
van de overheid ter discussie te stellen. Wel is bij de geselecteerde regelgeving
steeds aan de orde of de regels niet te concurrentiebeperkend, te belastend
of te gedetailleerd en ingewikkeld zijn. Er wordt daarom consequent geanalyseerd
of de regels nog wel toegesneden zijn op het doel dat wordt beoogd. 64Wat denkt de regering te doen indien de departementen bij de invulling
van de eigen verantwoordelijkheid voor wat betreft terugdringing van de administratieve
lastendruk in gebreke blijven? (blz. 32).Andere departementen zijn net als EZ overtuigd van de noodzaak van vermindering
papieren rompslomp van bedrijven. De notitie «Naar minder administratieve
lasten» is dan ook in goede samenwerking tot stand gekomen. Het onderwerp
is als gemeenschappelijk aandachtspunt ervaren. EZ heeft daarbij een coördinerende
rol, maar de andere betrokken departementen blijven verantwoordelijk voor
hun eigen maatregelen ter vermindering van administratieve lasten. Over de
door de verschillende departementen toegezegde inspanning zal, zoals in de
notitie gemeld, aan de Tweede Kamer worden gerapporteerd. 65In hoeveel andere EU-landen is er sprake van een nationale fusietoets?
(blz. 33).In elf andere EU-landen bestaat een regime voor nationale fusietoetsing,
te weten Duitsland, België, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Ierland,
Spanje, Portugal, Italië, Griekenland, Oostenrijk en Zweden. 66Kan een opsomming worden gegeven van sectoren die relatief gezien
wel en niet beschut zijn tegen internationale concurrentie? (blz. 33).Zie antwoord op vraag 6. 67Wat is de vervolgprocedure naar aanleiding van de bevindingen uit
het Molitor-rapport? (blz. 35).De Molitor-groep is een groep van onafhankelijke deskundigen ingesteld
door de Commissie in september 1994 die tot taak had de invloed van communautaire
regelgeving op werkgelegenheid en concurrentievermogen te bestuderen
en voorstellen te doen over deregulering en vereenvoudiging.De Molitor-groep heeft niet alle communautaire regelgeving bestudeerd,
maar enkele delen. De 121 voorstellen hebben betrekking op:– algemene onderwerpen (18);– normen voor machines, de «machinerichtlijn» betreffende
(12);– levensmiddelenhygiëne (16);– werkgelegenheid en sociaal beleid (26);– milieu (23);– overige probleemgebieden, betreffende biotechnologie, overheidsopdrachten,
bouwprodukten, oorsprong (12);– kleine en middelgrote ondernemingen (14).De Commissie heeft het rapport aan de Europese Raad van Cannes gepresenteerd
die er nota van heeft genomen. De Europese Raad achtte het van belang dat
overdadige regelgeving – waar vereenvouding op zijn plaats is, zonder
de verworvenheden in gevaar te brengen – wordt teruggedrongen teneinde
werkgelegenheid, concurrentievermogen en innovatie te stimuleren.Het is nu aan de Commissie om op basis van het Molitor-rapport voorstellen
voor deregulering en vereenvoudiging te formuleren. Een lijst met concrete
vereenvoudigingsvoorstellen zal aan de Europese Raad van Madrid – eind
december 1995 – worden voorgelegd.Aan de Tweede Kamer is in juli toegezegd dat haar een inhoudelijke reactie
op hoofdlijnen zal worden gegeven. Deze reactie zal binnen afzienbare tijd
worden gegeven.In Nederland wordt er op 5 oktober a.s. een seminar gehouden dat ten doel
heeft ruime bekendheid aan het Rapport Molitor te geven en een discussie te
voeren over de prioriteiten uit de lijst van Molitors voorstellen. Voor het
seminar zijn uitgenodigd: Nederlandse en Europese volksvertegenwoordigers,
politici, bedrijfsleven en ambtenaren.Daarnaast is besloten dat de werkgroep Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(MDW) het Molitor-rapport in zijn werkzaamheden zal betrekken. 68Kan de regering een overzicht verstrekken van de meest recente Nederlandse
exportcijfers/ exportafhankelijkheid van de EU (gespecificeerd per land) en
de niet-EU-landen? (blz. 35).Nederlandse goederenuitvoer, 1994 (waarde in miljoenen
guldens en aandelen in procenten)  WaardeAandeelWereld282 207100 Europese
Unie211 472 75 Duitsland 81 57329 België 37 726 13 Frankrijk 30 47211 Verenigd Koninkrijk 27 443 10 Italië15 533 6 Spanje 7 185 3 Denemarken 4 661 2 Griekenland 2 902 1 Portugal 2 185 1 Ierland 1 792 1 Toetreders EU m.i.v. 1-1-'95   Zweden 
4 357 2 Finland 1 689 1 Oostenrijk 3 313 1 EVA-landen 7 007 2 Oost-Europa 7 580 3 Afrika 4 728 2 Noord-Amerika 12 224 4 Midden-
en Zuid-Amerika 4 014 1 Nabije en Midden-Oosten 5 016 2 Oost-Azië 14 420 5 Australië
en Oceanië 1 474 1Bron: CBSAan de Tweede Kamer is in juli toegezegd dat haar een inhoudelijke reactie
op hoofdlijnen zal worden gegeven. Deze reactie zal binnen afzienbare tijd
worden gegeven.In Nederland wordt er op 5 oktober a.s. een seminar gehouden dat ten doel
heeft ruime bekendheid aan het Rapport Molitor te geven en een discussie te
voeren over de prioriteiten uit de lijst van Molitors- voorstellen. Voor het
seminar zijn uitgenodigd: Nederlandse en Europese volksvertegenwoordigers,
politici, bedrijfsleven en ambtenaren.Daarnaast is besloten dat de werkgroep Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(MDW) het Molitor-rapport in zijn werkzaamheden zal betrekken. 69Welke distorsies tussen de markten van de lidstaten bestaan er nog?
Is er reeds een aanvang gemaakt deze op te heffen? (blz. 35).Op weg naar een Interne Markt zonder distorsies is de wetgevingsfase eind
1992 zo goed als afgerond. Ook de implementatie vordert gestaag; Nederland
behoort daarbij tot de kopgroep. Nu bevindt Europa zich in een fase waarin
het functioneren van de Interne Markt moet worden vervolmaakt. De klachten
die het bedrijfsleven laat horen zijn goede richtingaanwijzers voor de inspanningen
van de Lid-Staten.De Vereniging VNO-NCW heeft twee rapporten gepubliceerd over het functioneren
van de Interne Markt: «De interne markt: produceren of procederen»
en «De interne markt: éénheid of lappendeken?».
Het zijn conclusies getrokken uit een enquête gehouden onder haar leden.Ook in andere Lid-Staten hebben rapporten over dit onderwerp het daglicht
gezien, zoals het VK, Denemarken en Spanje. Het is overigens van belang te
constateren dat de rapporten opgesteld door het bedrijfsleven niet alleen
aangeven dat er klachten zijn; zij geven ook aan dat er op heel veel vlakken
reeds sprake is van een goed functionerende Interne Markt.Economische Zaken besteedt al sinds het tot stand komen van de Interne
Markt in 1992 ruime aandacht aan het wegnemen van barrières.Niet alleen wordt er bij de Commissie op aangedrongen om de formele klachtenprocedure
sneller te maken, ook wordt door overleg met Lid-Staten – zowel in Brussel
als bilateraal – gewerkt aan het wegnemen van klachten.EZ blijft zoeken naar en werken aan het verbeteren van de instrumenten
die het vervolmaken van de Interne Markt kunnen bevorderen, en onderhoudt
daartoe nauw contact met het bedrijfsleven. 70Vindt er binnen de EU een toename plaats van fiscale regelingen om
economisch getinte doelen te bereiken? (blz. 35).Het huidige EU-Verdrag kent de Gemeenschap slechts beperkte bevoegdheden
toe waar het de belastingwetgeving betreft. Uitzondering betreft het terrein
van de indirecte belastingen (m.n. BTW en accijnzen) waar de Unie bevoegd
is tot fiscale regelgeving inzake de harmonisatie van wetgeving voor zover
deze harmonisatie noodzakelijk is om de totstandkoming en het
functioneren van de Interne Markt te verzekeren. De ruimte om economisch getinte
doelen d.m.v. fiscale regelingen te bereiken is hierdoor beperkt. Daarnaast
gaat het hier om fiscale regelingen die primair zijn ingesteld om opbrengsten
voor de betrokken Lid-Staten te genereren.Gezien het vereiste van unanimiteit bij besluitvorming bestaat er de facto
weinig ruimte om door aanpassing van geharmoniseerde (indirecte) belastingwetgeving
economische doelen na te streven. Onlangs werd dit gegeven nogmaals onderstreept
in een notitie van Staatssecretaris Vermeend aan de Tweede Kamer (d.d. 31
augustus 1995) waarin een nadere verkenning is opgenomen van de mogelijkheden
tot toepassing van het verlaagde BTW-tarief op milieuvriendelijke/energiebesparende
goederen en arbeidsintensieve diensten. Als gevolg van bovenstaande situatie
kan er op EU-niveau niet worden gesproken van een toename van fiscale stimulering
van bepaalde economische activiteiten. Daar waar sprake is van recente belastingverlagingen,
zoals t.a.v. de toegang tot sportevenementen en culturele evenementen en voorzieningen,
wordt slechts gebruik gemaakt van de ruimte die de bestaande BTW-regelgeving
op dit moment reeds biedt.Op het gebied van de directe belastingen ligt de verantwoordelijkheid
bij de Lid-Staten. De rol van de Unie (i.c. de Commissie) is hier vooral gelegen
in het toetsen van het gebruik van fiscale regelgeving door de Lid-Staten
aan het EU-Verdrag (art. 92–93). Nieuwe fiscale regelgeving dient immers
telkens aan het gemeenschappelijke mededingingsbeleid te worden getoetst om
distorsies in het grensoverschrijdende handelsverkeer te voorkomen. In Witboek
Delors heeft de Commissie wel aanbevelingen gedaan om de positie van het MKB
te versterken door middel van fiscale prikkels. In deze context kan –
net als in Nederland – in andere Lid-Staten wel een toename van fiscale
regelgeving worden geconstateerd om de concurrentiekracht van het het MKB
te ondersteunen. 71De regering zegt: «Bestaande instrumenten zullen worden ingezet
of nieuwe zullen worden ontwikkeld ten behoeve van voor het Nederlandse bedrijfsleven
interessante groeimarkten». Kan aangegeven worden welke nieuwe instrumenten
dit zullen zijn? (blz. 41).In eerste instantie gaat het om het anders inzetten van de huidige instrumenten.
Inspelen op de dynamiek van de nieuwe markten, die grote kansen biedt voor
het Nederlandse bedrijfsleven vergt een actieve inzet van een toegesneden
mix van alle buitenland-instrumenten, incl. handels- en investeringsbevordering.Een gefasereede inzet van instrumenten is gewenst naar gelang van het
ontwikkelingsniveau van het betreffende land. 72De regering zegt: «In concreto betekent dit dat het internationale
netwerk (posten en haar bemensing) sterker zal worden gericht op de dienstverlening
aan Nederlandse bedrijven die hun positie op nieuwe markten willen opbouwen
of versterken.» Hoe gaat de regering dit concretiseren, welke maatregelen
staan hierbij voor ogen en hoe wordt de klant betrokken bij de beoordeling
hiervan? (blz. 41).Zoals ook in de brief van 28 september aan de vaste commissie voor Economische
Zaken van de Tweede Kamer over het instrumentarium voor het bevorderen van
buitenlandse handel en investeringen is aangegeven, is binnen de beleidsprioriteiten
in het kader van de herijking in de begrotingen voor 1997 en latere jaren
extra ruimte voorzien voor de versterking van het postennetwerk, met name
ten behoeve van de handelsbemiddeling. Afhankelijk van de op
inspraak van het bedrijfsleven – ook het MKB – te selecteren markten
kan de extra inzet van middelen c.q. menskracht resulteren in versterking
van de economische afdelingen van bestaande traditionele posten, maar ook
in de opzet van andere vormen van presentie, b.v. economische ondersteuningsposten. 73Hoe groot is de handel tussen Europa en Azië? Vindt de groei
van de economieën in Azië niet primair zijn vertaling in intra-Aziatische
Handelsrelaties? (blz. 41).In 1993 bedroeg de totale waarde van de goederenuitvoer van West-Europa
naar Azië 142 miljard dollar. De omvang van de intra-regionale handel
in Azië neemt inderdaad relatief sterk toe. In 1990 ging 42,4 procent
van de uitvoer van Aziatische landen naar andere landen in die regio. In 1993
was dat aandeel gestegen tot 46,5 procent (zie tabel). Bestemming van de Aziatische uitvoer van goederen in 1993
(waarde in miljarden dollars en aandelen in procenten)  WaardeAandeel 199319901993 Intra-Azië44442,4 46,5 Noord-Amerika252 28,1 26,4 West-Europa16820,0 17,6 Europese Unie (12)148 17,2 15,5 Midden-Oosten29 2,8 3,1 Latijns-Amerika 25 1,8 
2,6 Afrika 14 1,5 1,4 Oost-Europa 10 1,7 1,1 Interregionale handel512 57,6 53,5Wereld956100,0100,0Bron: GATT, International Trade 1994 – Trends and Statistics 74Is het overleg over de vormgeving van de fiscale exportreserve al
afgerond? Wanneer treedt deze faciliteit in werking? Wanneer wordt het voorstel
bij de Kamer ingediend? (blz. 42).De fiscale exportreserve maakt onderdeel uit van het bij Koninklijke Besluit
van 22 september j.l. aan de Tweede Kamer aangeboden voorstel van wet tot
wijziging van de wet op de Inkomstenbelasting 1964, de wet op de Loonbelasting
1964 en de wet op de belasting van Rechtsverkeer (wijziging van enige fiscale
wetten in het kader van de lastenverlichting voor het MKB). 75Kan aangegeven worden hoe groot het aantal exporterende bedrijven
binnen het MKB is? (blz. 42).Ongeveer 14 procent van de bedrijven binnen het MKB exporteert. Dat zijn
circa 65 000 bedrijven. 76Waarin is in de ogen van de regering exact het verschil gelegen tussen
een transatlantische economische ruimte en een transatlantische vrijhandelszone?
(blz. 43).De regering beschouwt het concept van een transatlantische economische
ruimte als een veelomvattende benadering ter verdere versterking van
de reeds nauwe transatlantische economische betrekkingen. Dit past overigens
binnen het geheel van de relaties met de Verenigde Staten. Een transatlantische
vrijhandelszone daarentegen behelst alleen het wederzijds afschaffen van invoerrechten
op de onderlinge handel in goederen tussen de EU en de Verenigde Staten.Hoofddoel van een transatlantische economische ruimte op handelsgebied
is een gezamenlijk leiderschap bij de verdere versterking van het multilaterale
handelssysteem. Meer specifiek betekent dit voor de regering onder meer de
consolidatie van de WTO en de Uruguay-ronde afspraken, een streven naar verdergaande
multilaterale handelsliberalisatie en het ontwikkelen van nieuwe spelregels
voor nieuwe uitdagingen, zoals handel en milieu. Daarnaast kunnen de EU en
de Verenigde Staten hun bilaterale economische samenwerking versterken op
tal van concrete terreinen, zoals onder meer de wederzijdse erkenning van
normen en testprocedures, overheidsopdrachten, mededingingsbeleid, douanesamenwerking,
etc. Ook samenwerking op gebieden buiten het handelsterrein, zoals o.a. wetenschap
& technologie, maritiem transport, biotechnologie, informatiemaatschappij
en telecommunicatie, kan daartoe behoren. Samenwerking op deze terreinen kan
bouwstenen opleveren voor deze zogenaamde transatlantische economische ruimte.
Deels zal de bilaterale dialoog overlappen met of binnen het kader van multilaterale
onderhandelingen plaatsvinden. Waar mogelijk en relevant kunnen dergelijke
bilaterale afspraken een opstap vormen naar multilaterale afspraken, zoals
bijvoorbeeld op het terrein van mededinging. Overigens is de naam transatlantische
economische ruimte enigszins verwarrend vanwege de mogelijke associatie met
de Europese Economische Ruimte (EER). Het is daarom wellicht beter te spreken
van een transatlantisch economische partnerschap. Het voornoemde EER-verdrag
bevatte immers als doel, naast tal van bovengenoemde thema's, ook een vrijhandelszone
(wederzijdse afschaffing van invoerrechten op het onderlinge handelsverkeer),
hetgeen vooralsnog niet de bedoeling is in de transatlantische economische
partnerschap. Momenteel wordt door de Europese Commissie en het EG-voorzitterschap
in nauw overleg met de lidstaten te zamen met de VS-regering gewerkt aan de
opstelling van een ontwerp-aktieplan. Het streven is om tijdens de komende
Transatlantische Top tussen de EU en de Verenigde Staten van eind november
1995 de hoofdlijnen van een aktieplan vast te stellen dat in de komende 3
tot 5 jaar kan worden uitgewerkt.De regering zal hieraan actief meewerken. 77Waarom is er een «steeds groter risico» dat regionale
integratie kan leiden tot discriminerende oplossingen en gesloten handelsblokken?
(blz. 43).Na de Uruguay Ronde lijkt bij een aantal belangrijke handelsnaties de
belangstelling voor verdergaande handelsliberalisatie in multilateraal verband
tanende. Met name de Verenigde Staten lijken thans de voorkeur te geven aan
handelsliberaliserende initiatieven in regionaal verband. Deze processen kunnen
de wereldhandel zodanig verruimen dat zowel aangesloten als niet aangesloten
landen profiteren, maar kunnen ook handelsbeperkend uitpakken voor laatstgenoemde
categorie. Het is thans niet alleen de veelheid aan regionale integratie-initiatieven,
die tot een toenemend risico van discriminatie van derden leidt, maar ook
het steeds bredere scala aan onderwerpen dat daarvan deel uitmaakt. Daarbij
wordt gedacht aan zaken als wederzijdse erkenning van produktnormen en testresultaten,
bescherming van intellectuele eigendom, behandeling van buitenlandse investeringen,
mededingingswetgeving en overheidsaankopen. Het is wenselijk dat de afspraken
over deze onderwerpen in regionale kaders sporen met de bestaande multilaterale
regels c.q. een opstap bieden naar de versterking van multilaterale
disciplines op deze terreinen. 78Welke redenen zijn te aan te geven voor het feit dat op korte termijn
nog geen uitzicht is op een in het WTO-kader totstandkomen van een algeheel
investeringsverdrag? (blz. 44).De kans dat in het kader van de WTO (Wereldhandelsorganisatie) op korte
termijn een multilateraal verdrag van kwalitatief hoog niveau tot stand kan
worden gebracht mag voor het moment niet hoog worden aangeslagen. Het werkprogramma
van deze nieuwe organisatie laat zulks niet toe.De Europese Unie en haar Lidstaten zullen ernaar streven om het onderwerp
in het toekomstig werkprogramma op te laten nemen tijdens de eerste ministeriële
WTO-conferentie in Singapore eind 1996. 79Hebben de resultaten van de Uruguay-ronde reeds geleid tot een vergroting
van de export? (blz. 42).Het is onmogelijk in dit stadium vast te stellen welk deel van de exportgroei
aan de afronding van de Uruguay-ronde valt toe te schrijven. 80Op welke termijn is de uitkomst van het onderzoek naar een eventuele
investeringsfaciliteit voor de «emerging markets» in Azië
te verwachten? (blz. 44).De werkwijze van de Investeringsfaciliteit voor Oost-Europa is in principe
geschikt om voor andere regio's te worden opengesteld.De hiervoor benodige additionele financiële middelen zullen via de
homogene groep (vanaf 1997) moeten worden vrijgemaakt. 81Kan een overzicht worden gegeven van bij de GEPCI aangesloten organisaties?
(blz. 44).Bij de GEPCI zijn, behalve de EVD, momenteel de volgende organisaties
als leden aangesloten:Belgische Dienst voor de Buitenlandse Handel (BDBH) – BelgiëCentre Francais du Commerce Exterieur (CFCE) – FrankrijkDepartment of Trade and Industry (DTI) – Verenigd KoninkrijkHellenic Export Promotion Organization (HEPO) – GriekenlandInstituto Nazionale per il Commercio Estero (ICE) – ItaliëInvestimentos, Comercio e Turismo de Portugal (ICEP) – PortugalInstituto Espanol de Comercio Exterior (ICEX) – SpanjeIrish Trade Board (ITB) – Ierland.Enkele Duitse organisaties participeren in Gepci-werkgroepen, terwijl
gesprekken over deelname worden gevoerd met andere EU-leden (Denemarken, Finland
en Oostenrijk). 82Kan de ingrijpende wijziging betreffende de opzet, voorbereiding
en onderbouwing van de programmatische activiteiten nader toegelicht worden?
(blz. 45).In de brief van 22 mei jl. aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 1994/95,
24 214, nr. 1), ter voorbereiding op het algemeen overleg met de staatssecretaris
van Economische Zaken over het bevorderen van buitenlandse handel
wordt op de laatste pagina aangegeven wat de veranderingen in het besluitvormingsmodel
behelzen. Kortheidshalve wordt met verwijzing daarnaar volstaan. 83Waarom is het opvallend dat commerciële dienstverleners steeds
meer in de rol van de traditionele non-profit-organisaties treden? (blz. 45).De ontwikkeling, zoals die in de Memorie van Toelichting is omschreven,
kan al enige jaren worden waargenomen maar manifesteert zich steeds duidelijker.
Vermoedelijk is er samenhang met het gegeven dat de traditionele non-profit
organisaties meer en meer gedwongen worden om op commerciële basis te
werken. Bestaande commerciële organisaties krijgen daardoor meer mogelijkheden
dan voorheen om hun diensten concurrerend aan te bieden. Ook worden dikwijls
diensten op dit terrein gebruikt als onderdeel van een groter servicepakket
in het kader van klantenbinding. Voor de EVD betekent dit een bijstelling
van de intermediaire doelgroep en van de relatie daarmee. 84Welke «eerdere geografische beperkingen» ten aanzien
van de voorlichting over buitenlandse markten en handelsbevorderingen zijn
komen te vervallen? (blz. 45).Met de «eerdere geografische beperkingen» wordt gedoeld op
de beslissing die enige jaren geleden is genomen om de door de Nederlandse
overheid gesteunde collectieve handelspromotionele activiteiten te beperken
tot landen buiten het OESO-gebied, maar met inbegrip van Japan en Turkije.
In het nieuwe besluitvormingsmodel zijn er in principe geen beperkingen meer
qua landenkeuze. Deze beperking is losgelaten in verband met de verdere uitbreiding
van het exportbeleid in de richting van het MKB. Ten aanzien van de informatieverstrekking
over buitenlandse markten en de actieve voorlichting hierover hebben nooit
geografische beperkingen gegolden. 85Wat is de laatste stand van zaken inzake harmonisatie van de exportkredietverzekering
in Europees verband? (blz. 45).Gelet op de bezwaren van het Europese bedrijfsleven en de EU Lid-Staten
heeft Europees Commissaris Sir Leon Brittan begin maart 1995 de Lid-Staten
verzocht zich te bezinnen over de uitgangspunten waarop een harmonisatie van
de exportkredietverzekering zou moeten worden gebaseerd: zou deze meer bepaald
moeten worden door de beschikbaarheid van budgettaire middelen of meer gebaseerd
moeten zijn op overwegingen t.a.v. het externe concurrentievermogen van ondernemingen
binnen de Unie.Op 17 juli 1995 heeft de EU Algemene Raad de Commissie verzocht om voor
het eind van het jaar met een nieuw Richtlijn-voorstel te komen. Dit voorstel
zal rekening moeten houden met de door de experts uit de Lid-Staten in deze
herfst nader te formuleren commentaar op de voorliggende concept-Richtlijn
alsmede met de voortgang van de huidige exercitie in OESO-verband om richtlijnen
te ontwikkelen voor de vaststelling van premies van de exportkredietverzekering
en daaraan gerelateerde voorwaarden. 86De regering zegt: «Thans wordt onderzocht hoe de exportkredietverzekering
meer concurrerend kan worden gemaakt.» Wanneer kan de rapportage over
het resultaat van dit onderzoek aan de Kamer worden tegemoet
gezien? Wat is de belangrijkste oorzaak van de vertraging van de harmonisatie
binnen de EU? Welke stappen neemt de regering in deze? (blz. 45).In nationaal opzicht worden thans de mogelijkheden onderzocht voor introduktie
onder de faciliteit van «asset based financieringskonstrukties»
en de vervanging van het huidige systeem van transaktielimieten door de in
het buitenland meer gebruikelijke landenobligo-plafonds.Een rapportage over de uitkomsten van het onderzoek naar een meer concurrerende
opzet van de exportkredietverzekering zal niet vóór het eind
van het jaar tegemoet kunnen worden gezien. Dit houdt verband met het feit,
dat de Europese Commissie niet voor het eind van het jaar een nieuw harmonisatie-voorstel
zal presenteren alsook met het feit, dat over de asset based financieringskonstrukties
en de eventuele overgang naar landenplafonds overleg met het bedrijfsleven
en binnen de overheid nog gaande is. De vertraging in de harmonisatie binnen
de EU maakt de noodzaak tot een meer concurrerend Nederlands instrument nog
groter.De vertraging van de harmonisatie van de exportkredietverzekering binnen
de EU is het gevolg van de bezwaren van het Europese bedrijfs- leven en de
verschillende Lid-Staten tegen het voorstel van de Europese Commissie van
september 1994. De bezwaren van het bedrijfsleven houden in het algemeen verband
met de gepercipieerde gebrekkige mogelijkheden van EU-ondernemingen om binnen
en buiten de Europese markt tegen gelijke voorwaarden met niet-EU-ondernemingen
te kunnen concurreren en de vele, onnodige administratieve procedures. De
bezwaren van de Lid-Staten lijken daarnaast meer het verlies aan nationale
beleidsvrijheid te betreffen.De Algemene Raad heeft de Europese Commissie verzocht om voor het eind
van dit jaar een nieuw voorstel voor een harmonisatie-Richtlijn te willen
presenteren.Vooruitlopend daarop zal de Nederlandse regering bij de Europese Commissie
blijven aandringen op een z.g. pakket-benadering. Dat wil zeggen dat ten behoeve
van de voltooiing van de interne markt harmonisatie van de exportkredietverzekering
moet plaats vinden op zodanige wijze dat recht gedaan wordt aan zowel het
behoud van het concurrentievermogen van de Europese ondernemingen als aan
de WTO-doelstelling van een op lange termijn op kostendekkende wijze opereren
van de nationale faciliteiten van exportkredietverzekering. Met het bedrijfsleven
is de regering van mening dat middels een meer uniform landenbeleid de bestaande
concurrentievervalsing binnen de EU kan worden beëindigd. 87Is de verhoging van het matchingfonds in 1996 met 9 miljoen gulden
afdoende? (blz. 45).Zie het antwoord op vraag 88. 88Waarop is de 9 miljoen gulden gebaseerd waarmee het matchingfonds
in 1996 wordt verhoogd? Hoe verhoudt dit bedrag zich tot het bedrag van 30
miljoen gulden dat in 1995 incidenteel aan dit fonds is toegevoegd? (blz.
45).De voor het matchingfonds in 1995 oorspronkelijk beschikbare bruto committeringsruimte
bedroeg 62,4 miljoen gulden (overeenkomend met een netto verplichtingenruimte
van 20,8 miljoen gulden). Dit budget is in juni opgehoogd met 75 miljoen gulden
bruto committeringsruimte (30 miljoen gulden netto verplichtingenruimte) resulterend
in een bruto committeringsruimte van 137,4 miljoen gulden. De incidentele verhoging van 30 miljoen gulden in 1995 is met name een
gevolg van een fors beroep vanuit de zeescheepsnieuwbouw vooruitlopend op
de naar verwachting per 1-1-96 van kracht worden nieuwe OESO-afspraken die
voor zeescheepsnieuwbouw toegestane (rente)subsidies gaan beperken.Diverse externe factoren (rentestand, opleving economie, vooruitlopen
op internationale regels) zijn bepalend voor het beroep op het matchingsfonds.Voor 1996 en latere jaren is het de bedoeling het budget van het matchingsfonds
op jaarbasis aan te vullen met middelen uit de homogene groep. Voor 1996 is
als eerste stap in totaal 9 miljoen gulden toegevoegd aan het matchingfonds
(afkomstig uit de 19 miljoen gulden die additioneel beschikbaar kwam voor
export en Oost-Europa).Voor het matchingfonds in 1996 resulteert dit in een verhoging van 27
miljoen gulden bruto committeringsruimte (9 miljoen gulden netto verplichtingenruimte).
De beschikbare bruto committeringsruimte komt hiermee op 85,4 miljoen gulden.De faciliteit levert een belangrijke bijdrage aan de export van kapitaalgoederen.
De inzet van extra herijkingsmiddelen kan een structurele oplossing bieden
voor het beroep op het matchingfonds. 89OS en Economische Zaken streven ernaar om de doorlooptijd van MILIEV-
en ORET-programma-aanvragen te bekorten. Wat is nu de gemiddelde duur, en
op welke duur is het streven gericht? (blz. 45).De behandelingstijd van ORET- en MlLlEV-aanvragen is teruggebracht tot
gemiddeld 6 maanden. Het streven is om de behandelingstijd verder terug te
brengen. Er wordt naar gestreefd de behandelingstermijn te beperken tot maximaal
4 maanden. Het bekorten van deze procedures is onderdeel van de totale optimalisering
van de exportinstrumenten. 90Hoe ziet het financiële instrumentarium, zoals dat in China
is gepresenteerd, eruit? Is die aanpak voor herhaling vatbaar?Zo ja, hoe en wanneer gaat de regering dat – voor welke landen –
concreet realiseren? (blz. 45).Het financieringspakket voor China, dat door Minister-President Kok tijdens
zijn reis aan China in juni 1995 is aangeboden, voorziet in een hulpkredietlijn,
een commerciële kredietlijn, een aantal schenkingen en een budget-reservering
voor uit te voeren haalbaarheidsstudies. Dit pakket, waaraan door de Ministers
van Economische Zaken, Ontwikkelingssamenwerking en Financiën zal worden
bijgedragen, is vastgesteld voor een periode van 7 jaar. Met de hulpkredietlijn
kan middels een schenking van 500 miljoen gulden een transaktievolume van
1250 miljoen gulden gegenereerd worden, terwijl middels rentesubsidies onder
de commerciële kredietlijn het mogelijk gemaakt kan worden om 500 miljoen
gulden aan transacties op OESO CONSENSUS-conforme wijze na te financieren.
Tevens behelst het pakket schenkingen voor Low Nox branders ad 2,4 miljoen
gulden en haventrainingen ad 3 miljoen gulden. Binnen het Programma Economische
Samenwerkings Projekten (PESP 1995) zal een bedrag van 5 miljoen gulden worden
gereserveerd specifiek t.b.v. haalbaarheidsstudies gericht op projekten die
op termijn Nederlandse exporten naar China kunnen genereren. Een soortgelijk
pakket (zonder ontwikkelingssamenwerkingscomponent doch aangevuld met een
programma voor technologische samenwerking) is onlangs tijdens het recente
bezoek aan Indonesië aangeboden. Met de aanbieding van deze pakketen
financieringsmaatregelen wordt invulling gegeven aan de herijking
van het buitenlands beleid. Bovendien wordt met deze pakket-benadering aangesloten
bij in het buitenland gangbare praktijken.In hoeverre ook voor andere landen dergelijke financieringspakketen zullen
worden geformuleerd is o.a. afhankelijk van de ontwikkelingen aan de vraagkant
van de wereldmarkt, de ontwikkelingen in het financieringsinstrumentarium
van buitenlandse overheden en de mogelijkheden die binnen de te vormen homogene
groep van het herijkte buitenland beleid zullen ontstaan. 91Is het zinvol om per regio (of groot land) een economisch overleg
op te zetten en een export- en investeringsfaciliteit in te stellen, eventueel
in combinatie met een economisch ontwikkelingsfonds (kortom: instrumenten
regionaal te richten)? (blz. 46).Het doel van de regionale toespitsing van het instrumentarium is het kunnen
inzetten van een optimale mix van instrumenten in een specifieke regio. Dit
betekent dat instrumenten flexibel moeten zijn en aangepast aan het specifieke
karakter van een regio (eventueel een groot land) een bijdrage kunnen leveren.
Het ontwikkelingsniveau van een land bepaalt de mix van instrumenten. Het
palet aan instrumenten moet dus breed zijn. De lnvesteringsfaciliteit voor
Oost-Europa kan een geschikt instrument zijn voor andere regio's.Wel kan het nuttig zijn gekoppeld aan een toegespitst pakket van instrumenten
(bv. zoals voor China en Indonesië) periodiek een bilateraal economisch
overleg te houden, zonder te vervallen in de klassieke vorm van een «gemengde
commissie». 92Is reeds bekend bij welke dienstonderdelen (gedwongen) ontslagen
zullen plaatsvinden? (blz. 51).Ter realisering van de 32-uursmaatregel als onderdeel van de efficiencymaatregelen
zullen formatieplaatsen vervallen, waar dit, op basis van reeds in gang gezette,
autonome ontwikkelingen bedrijfsmatig mogelijk en verantwoord is. De financiële
taakstelling (totaal structureel 6,5 mln.) zal voor de helft worden opgebracht
door het Centraal Bureau voor de Statistiek. Bij de Centrale Dienst voor In-
en Uitvoer leidt het verminderende aantal beschikkingen tot een afname van
het werkaanbod en daarmee van de benodigde capaciteit.Tenslotte wordt – mede als gevolg van de herziening van de Rijksoctrooiwet –
de organisatie van het Bureau voor de lndustriële Eigendom/de Octrooiraad
gefaseerd gewijzigd. In de loop van 1995, c.q. begin 1996 zullen de organisatorische
gevolgen bekend zijn en is helder of, en in welke mate, herplaatsing en eventueel
gedwongen ontslagen zullen plaatsvinden. 93Waarom is er slechts beperkte ruimte tot functiewisseling binnen
het ministerie van Economische Zaken? (blz. 51).Tot nu toe is de dominante praktijk binnen EZ dat functiewisseling plaatsvindt
ten gevolge van openstaande vacatures (reactief). Het aantal vacante functies
is ten gevolge van de afslankingsoperaties gering. Bij vervulling van vacatures
wordt aan herplaatsingskandidaten voorrang verleend. In toenemende mate zal
EZ een meer pro-actieve houding aannemen op dit punt, bijvoorbeeld door middel
van de instrumenten «Interim Functievervulling» en «Horizontale
Schuiven». Deze mobiliteit levert op zich ook weer nieuwe opties voor
functiewisseling op. 94Op basis waarvan zijn genoemde uitgavencategorieën uitgezonderd
van de budgetteringsafspraak? (blz. 56).Voor de genoemde categorieën gelden aparte regimes met betrekking
tot mee- en tegenvallers. Zo gaan bijvoorbeeld meevallers op artikel 02.13
«Projecten gefinancierd uit het Fes» terug naar het Fonds economische
structuurversterking. De uitgaven en ontvangsten COVA (resp. uitgavenartikel
09.21 en ontvangstenartikel 09.03) zijn desalderingsposten, dat wil zeggen
dat de ontvangsten COVA ook weer worden uitgegeven. Voor de uitgaven en ontvangsten
WlR geldt dat mee- en tegenvallers ten gunste respectievelijk ten laste van
het generale beeld komen. 95Wat doet het ministerie van Economische Zaken aan het verminderen
van het aantal personen met een wachtgelduitkering? (blz. 63).Het departement heeft begin 1995 een nieuw wachtgeldbeleid geformaliseerd
dat gericht is op het voorkomen van wachtgelden c.q. aanspraken op de uitkeringsregeling
1966.Daarbij staat een meer preventieve, intensieve personeelsbegeleiding centraal,
waarbij slechts in het uiterste geval een beroep op het Rijkswachtgeldbesluit
1959 kan worden gedaan.Tevens zijn met ingang van 1 mei 1995 de wachtgeldkosten binnen het departement
gedecentraliseerd. Daardoor is een directe koppeling tussen de besluitvorming
over ontslag enerzijds en uitvoering (financiering) anderzijds tot stand gebracht.Thans wordt binnen EZ een eerste verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden
tot reïntegratie van wachtgelders op de arbeidsmarkt. Bij een positief
resultaat overweegt EZ om, met behulp van externen, in 1996 een, in eerste
instantie bescheiden, proefproject op te starten. 96Aan welke oorzaken moet de verhoging van de geraamde instroom met
circa 90 personen in een wachtgelduitkering in 1995 worden toegeschreven?
(blz. 71–72).Bij de begrotingsvoorbereiding 1995 (begin 1994) is aanvankelijk een lagere
instroom geraamd. Gedurende geheel 1994 en het eerste kwartaal 1995 heeft
de definitieve afronding van de Grote Efficiency Operatie, bij met name het
CBS en het Bureau voor de lndustriële Eigendom, plaatsgevonden. Circa
40% van de instroom in 1995 is hiervan het gevolg. Daarbij is, ter voorkoming
van gedwongen ontslagen, zowel de wachtgeld- vutgarantie-regeling als de remplacantenregeling
toegepast.De overige instroom (circa 60%) is ontstaan door de afloop van tijdelijke
dienstverbanden welke niet leiden tot wachtgelduitkeringen maar tot aanspraken
op de relatief goedkopere uitkeringsregeling 1966.Tenslotte is, mede als gevolg van het herkeuringsbeleid van het ABP, in
een beperkt aantal gevallen een beroep op het herplaatsingswachtgeld gedaan. 97Is het gebruikelijk de uitvoeringskosten van de WBSO uit de reguliere
middelen van Economische Zaken te financieren? Waarom wordt hier geen constructie
gekozen als bij het vervreemden van overheidsondernemingen? (blz. 68).Bij de inwerkingtreding van de WBSO zijn de geraamde uitvoeringskosten
betrokken uit het voor de WBSO beschikbare budget; het EZ-deel daarvan is
toegevoegd aan de EZ-begroting. Inmiddels is gebleken dat het EZ-deel
van de uitvoeringskosten hoger is dan toendertijd werd geraamd. Omdat verwacht
wordt dat deze hogere uitvoeringskosten een eenmalig karakter dragen en om
het voor het bedrijfsleven beschikbare bedrag voor de WBSO niet te verlagen
is er voor gekozen de hogere uitvoeringskosten binnen het totaal van de EZ-begroting
te compenseren. 98Hoe is het Centraal Voorlichtingsbudget van 6 521 000 gulden
opgebouwd? Is dit het totale bedrag dat via de EZ-begroting aan voorlichtingsactiviteiten
wordt uitgetrokken? Zo nee, ten laste van welke andere posten – en ter
hoogte van welke bedragen – worden ook voorlichtingsactiviteiten gefinancierd?
(blz. 69).Het opgenomen bedrag ad f 6 521 000 bestaat uit:– f 2 200 000 Voorlichtingsprojecten DGES– f 2 200 000 Voorlichtingsprojecten DGl&D– f 1 042 500 Voorlichtingsprojecten DGE– f 42 500 Voorlichtingsprojecten DGBEB– f 1 036 000 EZ-brede Voorlichting.Bovenstaand bedrag is het totaal dat door EZ (kernministerie) voor voorlichtingsactiviteiten
wordt uitgetrokken.Voor de EZ-buitendiensten geldt dat voorlichtingsactiviteiten ten laste
worden gebracht van de posten «Overige algemene uitgaven», in
totaal gaat het om circa f 2 000 000. Door het agentschap Senter
wordt circa f 900 000 gereserveerd voor voorlichtingsactiviteiten
ten laste van artikel 01.55 «Bijdrage aan het agentschap Senter».
Het Commissariaat voor Buitenlandse Investeringen in Nederland (op artikel
03.04 Industriële promotie) trekt f 1 300 000 uit voor
voorlichtingsactiviteiten ten laste van de post «adviezen werkzaamheden
derden». De Economische Voorlichtingsdienst (artikel 07.04) reserveert
f 2 600 000 voor voorlichtingsactiviteiten ten laste van de
post «voorlichting». 99Op welke wijze vindt de nauwe afstemming met de Europese technologiebeleid
plaats? (blz. 82).Nederlands uitgangspunt is dat het Europees beleid complementair dient
te zijn aan het nationaal beleid; nationaal en Europees beleid liggen in elkaars
verlengde. Daar waar de Europese programma's zich veel meer richten op grootschalige,
grensoverschrijdende vraagstukken (doelgroep: kennisinstellingen en vooral
de grotere technologie-genererende bedrijven), richten de nationale programma's
zich meer op het versterken van de kennisbasis van in Nederland gevestigde
bedrijven en instellingen en op het verspreiden en toepassen van technologische
kennis in technologie-volgende bedrijven. Via de EU-programmacomités,
waarin alle lidstaten zitting hebben, wordt overleg gepleegd over de afstemming
van nationaal op Europees beleid.Een nationaal samenwerkingsproject kan een opstap vormen naar internationale
samenwerking. Mede daarom zijn de nationale programma's de afgelopen jaren
steeds meer gericht op het bevorderen van samenwerking. Het samenwerkingsinstrument
zet met ingang van 1997 deze lijn duidelijk voort. Verder worden in het kader
van flankerend beleid van de nationale programma's activiteiten uitgevoerd
waarbij de Europese programma's bij bedrijven onder de aandacht gebracht worden
om zo de participatie van Nederlandse bedrijven te bevorderen. 100Is reeds overwogen, in verband met het grote technologische potentieel
van Rusland, in Moskou een TWA te plaatsen? (blz. 83). Bij de uitvoering van de motie van Iersel/Rempt-Halmmans (vergaderjaar
1988–1989, nr. 33/20800) is de plaatsing van een TWA in Moskou mede
in overweging genomen. Daar is op dat moment om de volgende redenen van afgezien:– In de motie werd verzocht het aantal TWA's te verruimen, daarbij
aansluiting zoekend bij de «groeizones in Europa».– Er was slechts een beperkt budget beschikbaar voor uitbreiding
van de TWA-capaciteit.– Ten tijde van de beoordeling (1990) werd de tijd nog niet rijp
geacht voor een TWA in Rusland.In vervolg op de betreffende motie is de TWA-capaciteit uitgebreid met
posten in Frankrijk en Italië.In 1994 is de allocatie van TWA-capaciteit aan een interne heroverweging
onderworpen. Het ontbreken van voldoende politieke en economische stabiliteit
in Rusland werd daarbij als belangrijkste argument genoemd om (nog) af te
zien van een verschuiving van capaciteit ten gunste van Rusland. Een in 1994
gehouden enquête onder gebruikers van het TWA-systeem leverde over het
thema «landenkeuze» 895 suggesties op voor aantrekkelijke TWA-landen
en -regio's. In aanvulling op het bestaande netwerk scoorde het Verenigd Koninkrijk
het hoogst (154), gevolgd door China (96), Rusland (83), Oost-Europa (71)
en Zuid-Oost Azië (59). 101Het KMO-programma wordt per 1 januari 1996 beëindigd. Vanaf
1997 zijn er opnieuw middelen gereserveerd ten behoeve van kennisdiffusie
naar het MKB. Betekent dit dat er in 1996 geen programma voor de bevordering
van de overdracht van kennis en ervaring van TNO naar het MKB is? (blz. 83).Het KMO-programma werd bij de start beschouwd als een tijdelijke impuls
op breed terrein: TNO-kennis naar de markt brengen. In vervolg op KMO en in
lijn met zijn Strategienota, wil TNO gericht verder. Hiermee is nu al een
begin gemaakt. EZ geeft groen licht voor het «MKB-initiatief»
van TNO. TNO beoogt hiermee individuele bedrijven, die willen doorgroeien
van een technologie-volgende naar een meer technologie-genererende positie,
te helpen met de ontwikkeling van een nieuwe strategie, met onderzoek naar
de haalbaarheid ervan en met de implementatie (o.a. via inschakeling van externe
deskundigen). Met lnnovatiecentra wordt samengewerkt. Gestart zal worden met
een proeffase.Daarnaast gaat het programma «Modern produceren» van start
dat door de Innovatiecentra wordt getrokken, maar waarbij TNO een belangrijke
inbreng heeft. Dit programma speelt in op de produktiefunctie binnen het MKB.
Beoogd wordt hiermee de komende 3 jaar ca. 440 bedrijven te ondersteunen bij
het verbeteren van de productiefunctie. 102Klopt het dat voor 1996 geen geld voor de Stimulering Strategische
Samenwerking is gereserveerd? Zo ja, wat betekent dit voor de voorgenomen
stimulering van samenwerkingsverbanden? (blz. 85).In de begroting 1996 is inderdaad nog geen budget voor Stimulering strategische
samenwerking (clusterprojecten) gereseveerd. Besloten is om begin 1996 de
wenselijke omvang van de middelen nader te bezien, onder meer op basis van
de realisatie in 1995 en in voorbereiding zijnde nieuwe clusterprojecten.
Betrokken middelen zullen alsdan via een reallocatie van middelen bij Voorjaarsnota
1996 worden vrijgemaakt. Vanaf 1997 staan in het kader van de nota «kennis
in beweging» structureel middelen voor strategische samenwerking in
de meerjarenraming van de begroting gereserveerd. 103Kan de verhoging van de raming van de verplichtingenruimte in 1995
ten behoeve van informatietechnologie van 29,5 miljoen gulden (begroting 1995)
naar 51 miljoen gulden (begroting 1996) nader worden toegelicht? (blz. 85).De 29,5 miljoen uit de begroting 1995 betreft de verplichtingenruimte
voor de IT- regeling 1994.Als gevolg van de geldende tenderperiode in 1994 (sluitingsdata okt. '94)
en de na sluitingsdatum te doorlopen besluitvormingstrajecten konden de subsidiebeschikkingen
in het kader van de IT-regeling 1994 niet meer in 1994 maar begin 1995 worden
gerealiseerd. Om die reden is het IT-budget '94 aan de begroting '95 toegevoegd.
Het budget voor de IT-regeling 1995 bedraagt 21,5 miljoen. 104Wat is de reden van de verhoging van verplichtingenruimte voor 1995
met 8 miljoen gulden bij internationale en algemene technologiestimulering?
(blz. 87).De verhoging is voor het onderdeel BTIP/Eureka en is het gevolg van de
belangstelling voor het programma die groter is dan verwacht. Om enigszins
tegemoet te komen aan de grote hoeveelheid kwalitatief goede projecten die
zijn ingediend, ligt een verhoging van de verplichtingenruimte in de rede.
Mede naar aanleiding van deze ervaring is een structurele verhoging van de
verplichtingenruimte in het kader van de nota «Kennis in beweging»
opgenomen. 105Wordt de verhoging van de verplichtingenruimte voor 1997 en latere
jaren bij internationale en algemene technologiestimulering gebruikt ten behoeve
van BTIP/EUREKA of ten behoeve van micro-electronica stimulering? (blz. 88).De bedoelde verhoging zal inderdaad worden gebruikt ten behoeve van BTIP/Eureka
en is tot stand gekomen in het kader van de nota «kennis in beweging». 106Voorgesteld wordt de BTOC per 1 januari 1996 te beëindigen.
Het nieuwe instrumentarium gaat per 1 januari 1997 in. Wat betekent dit voor
het bevorderen van collectief onderzoek door middelgrote en kleine ondernemingen
in 1996? (blz. 89).Het nieuwe samenwerkingsinstrument treedt pas in werking per 1 januari
1997. Door het afschaffen van de BTOC per 1996, mede ingegeven door de ook
door EZ gesubsidieerde analoge zogenaamde stimuleringsregeling van TNO, dreigt
het collectief onderzoek door (met name) middelgrote en kleine ondernemingen
een jaar lang tussen wal en schip te vallen (voorzover zij geen gebruik kunnen
maken van voornoemde TNO-regeling). Op dit moment worden de mogelijkheden
bezien om de BTOC nog 1 jaar te verlengen. De Tweede Kamer zal hierover bij
Voorjaarsnota 1996 een voorstel ontvangen. 107Leidt de bemiddeling van InnovatieCentra tot concrete positieve resultaten?
(blz. 92).Het leggen van een rechtstreekse relatie tussen een door een IC gegeven
bemiddeling en een, vaak jaren later, door een bedrijf gerealiseerd
resultaat is moeilijk. Alleen al doordat ondernemers zich deze bemiddeling
vaak niet «herinneren», de realisering is immers primair hun eigen
werk. Toch is er een aantal «ijkpunten» om de bemiddelingsresultaten
van de ICa te beoordelen. Jaarlijks worden vele tientallen koppelingen gerealiseerd
tussen bedrijven en kennisbronnen. Vanuit de commerciële kennisbronnen
wordt ook erkend dat via de ICa klanten worden aangereikt aan wie anders nooit
zouden zijn gekomen. Daarnaast blijkt de bemiddeling van de ICA in veel gevallen te resulteren
in samenwerking tussen bedrijven. Kennisdiffusie blijkt zeer effectief te
verlopen tussen bedrijven onderling. Dit heeft de ICA ertoe gebracht deze
samenwerking bewust na te streven en te formaliseren in meer algemeen toepasbare
methoden. Voorbeelden hiervan zijn «Kennisintensieve Industrie Clustering»
en de «Vlechtwerkmethode».Het eerste project is erop gericht het regionale mkb in Noord-Limburg
en ZO-Brabant vanaf het begin, d.w.z. vanaf de researchfase, te betrekken
bij de ontwikkeling van een nieuw produkt door een grote aanbesteder in de
regio. Het tweede project is erop gericht om complementaire bedrijven te scharen
rond een, slechts gezamenlijk, te verwezenlijken produkt met marktkansen.
Los hiervan kunnen jaarlijks nog enkele tientallen cases worden gemeld van
geslaagde projecten waaraan de ICA een erkende bijdrage hebben geleverd. 108In antwoord op vragen n.a.v. de ontwerp-begroting 1995 is gemeld
dat de subsidierelatie met NDL opnieuw wordt bezien. Hoe ziet de subsidierelatie
er nu uit? (blz. 95).De vigerende subsidierelatie met NDL is met ingang van 1995 met 4 jaar
verlengd tot ultimo 1998. NDL krijgt van EZ f 1 mln. per jaar t.l.v.
het instituutsartikel, instituutsfinanciering.De doelgroep van NDL is verbreed richting agro-industrie. LNV draagt nu
ook bij aan NDL.Daarnaast is een convenant met NDL afgesloten: er zal meer aandacht besteed
worden aan produktontwikkeling en aan de afstemming van buitenlandse activiteiten. 109De subsidie aan het INK is nieuw. Waarom wordt het sinds 1990 bestaande
INK in de ontwerp begroting 1996 met terugwerkende kracht vanaf 1995 van een
subsidie voorzien? (blz. 96).Het INK is de «geïnstitutionaliseerde» voortzetting per
1 januari 1995 van de in 1990 door mijn voorganger ingestelde Stuurgroep Nederlandse
Kwaliteit. De activiteiten van deze stuurgroep zijn in de periode '90–'95
gesubsidieerd in het kader van het toen lopende EZ-programma «kwaliteit
en logistiek». Op basis van de eind 1994 uitgevoerde evaluatie van dit
programma, die aan de Tweede Kamer is gezonden, is besloten tot de oprichting
van het INK en dit instituut met ingang van 1995 in zijn aanloopfase financieel
te ondersteunen. 110Is de INK doelstelling om in 1999 20% van de bedrijven serieus met
kwaliteit bezig te laten zijn niet erg laag gesteld? (blz. 96).De doelstelling houdt een (ruime) verdubbeling in van het percentage bedrijven
dat in 1994 – volgens de in dat jaar gehouden enquête –
serieus met kwaliteitszorg bezig was; dat wil zeggen op of bijna op het (hoogste)
niveau van integrale kwaliteitszorg (TQM). De resultaten van die enquête
weken niet significant af van de resultaten van voorgaande enquêtes.
In de met brief van de minister van Economische Zaken d.d. 29-07-1994 aan de Tweede Kamer gezonden eindrapportage van het programma Kwaliteit
& Logistiek werd dan ook geconstateerd dat er sprake is van stabilisatie
en dat de aandacht voor – vooral integrale – kwaliteitszorg lijkt
te verflauwen. In dat licht bezien en rekening houdend het beoogde hoge niveau
van kwaliteitszorg en met het feit dat de nagestreefde verdubbeling vooral
in het MKB moet worden gerealiseerd, is de doelstelling zeker ambitieus te
noemen. 111Kan aangegeven worden welke bijdragen de Ministeries van Onderwijs
Cultuur en Wetenschappen, van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en van Verkeer en Waterstaat leveren
aan de ESA-programma's? (blz. 99).In het onderstaande schema worden de bedragen genoemd voor 1995 en 1996
van de betrokken ministeries voor de ESA programma's waarin reeds is ingeschreven. Ministerie 1995 1996 Economische Zaken128,1 mln138,9 mln VROM 2,1 mln 2,3 mln LNV 2,1 mln 2,3 mln V&W 2,9 mln 2,2 mln OC&W48,2 mln35,1 mlnTotaal183,4 mln180,8 mln112Leidt de voorgenomen vergroting van de toegankelijkheid van de TOK
niet tot een hogere verplichtingenruimte? (blz. 102).De vergroting van de toegankelijkheid van het TOK voor het MKB zal er
naar verwachting toe leiden dat relatief meer MKB-projecten gehonoreerd zullen
worden dan nu het geval is. Er is derhalve sprake van een herschikking tussen
MKB en niet-MKB. Deze verruiming zal geen effect hebben op het TOK-budget
dat gemaximeerd is tot het jaarlijks gepubliceerde budget. 113Op basis waarvan worden geen uitgaven voorzien op artikel 02.11?
(blz. 104).De garanties op artikel 02.11 hebben betrekking op de ontwikkelingsfinanciering
van diverse Fokker-vliegtuigen. Op basis van de huidige contractuele afspraken
worden de leningen waarover deze garanties zijn afgegeven afgelost naar rato
van het aantal door Fokker afgeleverde vliegtuigen. Vooralsnog is geen rekening
gehouden met een kasbeslag op de verstrekte garanties. 114Hoeveel bedraagt de financiering van de AWT? (blz. 113).De AWT wordt gefinancierd door het Ministerie van OC&W en door het
Ministerie van EZ. Beide nemen in deze 50% voor hun rekening. De bijdrage
van EZ is jaarlijks f 1 150 000.Dit bedrag is ondergebracht op het EZ-begrotingsartikel 02.12. 115Hoe staat het met de verdere uitwerking van stroomlijning van de
financiële en bestuurlijke relatie met NWO en STW? (blz. 106). In bestuurlijk overleg tussen EZ en STW is gebleken dat STW zwaar hecht
aan een directe financiële relatie tussen EZ en STW. EZ heeft vervolgens
in goed overleg met NWO en STW voorlopig afgezien van haar voornemen om de
financiële relatie te wijzigen. 116Is er onder «De toelichting bij de cijfers» bij art.
02.12 wellicht tekst weggevallen? (blz. 107).Neen. Uit de toelichting blijkt dat de mutatie in de opbouw verplichtingen,
zoals is aangegeven, veroorzaakt wordt door de bijdrage aan het Science &
Technology Centre te Amsterdam, de invulling van de efficiency-korting en
door de bijdrage aan de nota Werk door Ondernemen. 117Hoe kan het dat, gezien de beleidsvoornemens uit «Kennis in
beweging», de verplichtingenruimte ten behoeve van technologie en samenleving
daalt van 19 miljoen gulden in 1995 tot 15 miljoen gulden in 1996? (blz. 107).De verplichtingenruimte t.b.v. technologische vernieuwing (artikel 02.12010)
omvat naast technologie en samenleving ook de onderdelen onderzoeksinfrastructuur,
aansluiting onderwijs–arbeidsmarkt, stimuleren van innovatie in het
midden- en kleinbedrijf en publieksvoorlichting. In meerjarig perspectief
bezien is er hier niet zozeer sprake van een daling in 1996 alswel van een
(eenmalige) ophoging van het budget in 1995 tengevolge van een overloop van
1994 naar 1995 en een eenmalige toezegging t.b.v. het Science & Technology
Centre in Amsterdam. Resteert een geringe daling in het budget van 1996 als
gevolg van een bijdrage uit dit artikel aan «Werk door ondernemen». Technologische
vernieuwing   (02.12010) '95 '96 OB 199516 97916 394   – overloop '94  500  – S&T Centre1 579  19 058  – werk door ondernemen – 1 483  14 911118Waarin onderscheidt het «Niet-programmatische deel versterking
economische structuur industrie en diensten» zich van de op artikel
02.02 geraamde samenwerkingsprojecten? (blz. 111).De voornaamste verschillen tussen beide betreffen het doel en de aard
van de projecten die op basis van betrokken artikelen worden ondersteund.
Met de Strategische samenwerkingsprojecten die op artikel 02.02 worden verantwoord,
worden hoogwaardige technologische activiteiten ingebed in samenwerkingsverbanden
(zogeheten clusters) van bedrijven met de kennisinfrastructuur.Projecten die binnen het niet-programmatisch deel versterking economische
structuur, industrie en diensten worden verantwoord, grijpen aan op de structuur
van een specifieke industriële of dienstensector en beogen deze structuur
via kleinschalige activiteiten op het vlak van bedrijfsvoering, kennisverspreiding,
etc. te versterken. 119Kan aangegeven worden in hoeverre ook andere landen het OESO-principe-akkoord,
tot wereldwijde afbouw van de scheepsbouwsteun, naleven c.q. voornemens zijn
dit op korte termijn te doen? (blz. 114).Alle OESO-landen zijn van zins het akkoord te ratificeren. Naar verluid
zijn de meningen in Amerika verdeeld. Desalniettemin kan positief worden geoordeeld
over de kans van slagen van het ratificeren van het akkoord. 120Waarom blijft Nederland onder de door de Europese Commissie vastgestelde
maxima steunplafonds voor de scheepsbouw? Wat is de situatie in de andere
EU-landen? (blz. 114).Nederland blijft om twee redenen onder het steunplafond: enerzijds vanwege
budgettaire redenen; anderzijds vanwege een al jaren consistente Nederlandse
beleidslijn waarmee de Nederlandse scheepsbouwers alvast voorbereid worden
op een wereld zonder steun zodat zij de concurrentiestrijd beter kunnen voeren.Overzicht steunintensiteit contract gerelateerde steun (in % contractomvang). 1993 schepen schepen > 10 MECU< 10 MECU België8,454,38Denemarken7,64,51 Duitsland7,334,43 Nederland4,623,81Spanje8,264,3Bron: Europese Commissie. 121Staat nu reeds vast dat de royalty-afdrachten zodanig zullen zijn
dat de garantie van 241,7 miljoen gulden tot uitbetaling zal komen? (blz.
117).De lening van de Stichting Nedcar projectfinanciering moet op grond van
de contracten begin januari 1996 worden afgelost. Het is nu reeds zeker dat
de royalty-afdrachten op dat moment tekort zullen schieten. Het totale tekort
om de 700 mln. te financieren, zal – voor zover nu voorzienbaar –
zodanig zijn dat de 241,7 mln. begin januari 1996 moet worden uitbetaald aan
de Stichting. 122Welke bedrijven hebben tot dusverre van de Industriefaciliteit gebruik
gemaakt? Om welke bedragen ging het daarbij? Hoeveel aanvragen zitten in de
«pijplijn»? (blz. 119).Twee ondernemingen hebben gebruik gemaakt van de Industriefaciliteit;
Océ-van der Grinten voor 50 miljoen gulden en Tulip Computers voor
20 miljoen gulden. De Nationale Investeringsbank, in haar hoedanigheid van
agent van de Industriefaciliteit, heeft laten weten dat zij op dit moment
drie aanvragen in behandeling heeft. Het is onzeker of deze aanvragen daadwerkelijk
resulteren in financieringen en zo ja, wanneer. 123Kunnen de mutaties bij de «Bijdrage aan de industriefaciliteit»
toegelicht worden? (blz. 119). De mutatie vloeit voort uit een actualisering van de raming van het beroep
dat op de industriefaciliteit zal worden gedaan. Doordat het beroep op de
faciliteit in met name 1994 lager is geweest dan geraamd zal het kasbeslag
in de jaren 1996 en 1997 lager zijn dan in de begroting 1995 werd voorzien.
De aan de faciliteit toegezegde 200 mln. zal om die reden op een iets langere
termijn worden geconcretiseerd. Dit verklaart de verhoging van de kasbudgetten
vanaf 1998. 124Wat is de reden dat het project Beek trager verloopt dan gepland?
(blz. 124).Het project Beek heeft betrekking op de uitbreiding van Maastricht Aachen
Airport (MAA) i.c. de aanleg van de Oost–Westbaan. Deze uitbreiding
ondervindt om allerlei procedurele redenen (o.a. MER en juridische procedures)
vertraging. Daarnaast is de besluitvorming over het project vertraagd door
het onderzoek op verzoek van de Kamer naar de exploitatieperspectieven van
de luchthaven zonder nachtvluchten. 125Bij wie bestaat de wens om een rechtstreekse financiële relatie
te leggen tussen Brussel en de regio's? (blz. 125).Deze wens bestaat bij het ministerie van EZ. Tot nu toe loopt een deel
van de Brusselse bijdragen via de EZ-begroting en een ander deel niet. Dit
wordt veroorzaakt doordat er sinds de invoering in 1989 van een programmatische
structuur bij de uitvoering van het EFRO een directe financiële relatie
tussen de regio's en de Europese Commissie in Brussel bestaat. Voor projecten
waarvoor voor 1989 een bijdrage is toegekend vanuit het EFRO, bleef de financiële
relatie echter via de EZ-begroting lopen.Conform de vigerende comptabele regelgeving is het mogelijk voor deze
categorie projecten alsnog de verplichtingen en betalingen buiten begrotingsverband
te laten verlopen. Hierdoor ontstaat voor wat EZ betreft een eenduidige situatie
voor alle financiële stromen voor het EFRO vanuit Brussel. 126Waarom wordt vanuit artikel 04.08 een bijdrage geleverd aan het instrumentarium
uit «Werk door ondernemen»? Wat is de relatie tussen beide beleidsonderdelen?
(blz. 126).Zoals in de nota «Werk door ondernemen» is aangegeven wordt
ondermeer voorgesteld de regeling BrancheCentra voor Technologie voor de periode
1996 tot en met 1998 te continueren (f 3 mln. per jaar). Daarnaast zijn
er de zogenaamde Technostartersfondsen (voor 1996 f 15 mln.) ingesteld.
Gezien het belang dat EZ aan dit instrumentarium hecht, zijn de hiervoor benodigde
middelen binnen het totaal van de EZ-begroting vrijgemaakt, ondermeer door
compensaties vanuit de onderscheiden artikelen 04.08 en 04.10. Van een inhoudelijke
relatie is hierbij geen sprake. 127Kan een totaaloverzicht gegeven worden van de co-financiering EFRO-programma's
en de daarbij betrokken departementen? (blz. 131).Zoals toegezegd tijdens de behandeling van de nota «Ruimte voor
regio's» wordt binnenkort in een brief aan de Tweede Kamer uiteengezet,
hoe de co-financiering van EFRO-programma's is geregeld. 128Kan een nadere toelichting gegeven worden op het verstrekken van
een financiële bijdrage uit de EZ-begroting ter zake van het scheppen
van groenvoorzieningen in de omgeving van Schiphol? Om welke totale uitgaven
gaat het daarbij? Bestaat de principe-bereidheid om ook bij andere grootschalige
infrastructuurprojecten financiële bijdragen te verstrekken in het kader
van compenserende natuurbouw? (blz. 132).In het kader van de PKB Schiphol is een bedrag van f 40 mln opgenomen
t.b.v. de aanleg van 500 ha. groengebied als onderdeel van het Strategisch
Groenproject Haarlemmermeer. De aanleg van deze 500 ha. dient als compensatie
voor de toegenomen geluidhinder in het recreatiegebied Spaarnwoude als gevolg
van de realisatie van het banenstelsel 5P. Vanwege het grote economische belang
van de uitbreiding van Schiphol is besloten vanuit de EZ-begroting hiertoe
ook een bijdrage te leveren.Deze bijdrage bedraagt in totaal f 5 mln. en heeft een eenmalig en
uitzonderlijk karakter. Het is niet de bedoeling vanuit de EZ-begroting zo'n
bijdrage te verstrekken bij andere grote infrastructuurprojecten. 129Waarom wordt vanuit artikel 04.10 een bijdrage geleverd aan het instrumentarium
uit «Werk door ondernemen»? Wat is de relatie tussen beide beleidsonderdelen?
(blz. 126).Zie vraag 126. 130Wat voegt het IMK-netwerk toe aan de andere instituten en organisaties –
KvK, EIM, MKB-Nederland, IC's, BCT's etc. – die opereren in adviserende
zin richting het MKB? Kan alsnog de evaluatie van het IMK-netwerk opgenomen
worden in bijlage 4? Wat is de reden om de twee activiteiten van MKB-Nederland
te subsidiëren? Worden deze activiteiten geëvalueerd? Zo ja, door
wie? Zo nee, waarom niet? Hoe wordt voorkomen, dat de BrancheCentra voor Technologie
dezelfde activiteiten ontplooien als de InnovatieCentra, waardoor dubbel werk
wordt geleverd? (blz. 134).Het IMK-netwerk voert een «produktenpakket» dat een steeds
meer afgestemd geheel vormt met dat van de andere intermediaire adviesinstanties
richting mkb. Zo begint de eerstelijns (gesubsidieerde) advisering van het
IMK waar de loketfunctie van de KvK ophoudt. Deze laatste richt zich vooral
op de «wie, wat, waar-vragen». Het IMK levert in tegenstelling
tot het EIM geen onderzoeksprodukten. De adviesdiensten van MKB-Nederland
bieden min of meer dezelfde diensten aan als het IMK waar het gaat om de commerciële
advisering. Het terrein van advisering zorgt voor het onderscheid tussen de
diensten van het IMK en de adviesdiensten van ICa en Branchecentra voor Technologie.
Het IMK richt zich op (vrijwel) alle aspekten van de bedrijfsvoering, i.t.t.
tot de beide andere intermediairs die zich vooral met technologische vragen
bezighouden. De evaluatie van de eerstelijnsadvisering van het IMK, uitgevoerd
door Bakkenist, dateert van februari 1994.De activiteiten van MKB-Nederland werden met het oog op het creëren
van een lage drempel voor het mkb gesubsidieerd. Vorig jaar is besloten tot
afbouw van deze subsidie. De gesubsidieerde aktiviteiten zijn in 1991 en 1993
geëvalueerd. Branchecentra voor Technologie en InnovatieCentra verschillen
wezenlijk van opzet en aanpak. Daar waar de InnovatieCentra actief en projectmatig
de regionale klant benaderen (het heeft hiertoe ook de menskracht), ontwikkelen
de BrancheCentra zich veel meer als branche-specifieke presentatie-, demonstratie-
en scholingscentra waar de klant naar toe kan gaan. Voor zover de BrancheCentra
zich rechtstreeks tot de klant richten gebeurt dit via brochures,
video's en handboeken enz. Tegen deze achtergrond kunnen ICA en BrancheCentra
voor technologie dan ook gezien worden als complementaire onderdelen van de
intermediaire infrastructuur. Niet alleen wordt deze complementariteit in
de Stimuleringsregeling BrancheCentra voor technologie benadrukt door nadrukkelijk
te vragen naar de wijze waarop zal worden samengewerkt met de ICA maar ook
in de praktijk blijkt deze complementariteit te worden erkend gezien de toenemende
samenwerking tussen beide intermediairs. 131Waarom is de bezuiniging op het IMK-netwerk uit het regeerakkoord
ongedaan gemaakt? Waarom wordt een loonbijstelling aan het IMK-netwerk en
het KNOV-NCOV opgenomen? Hoeveel loonsubsidiëring vindt vanuit de begroting
van het ministerie van Economische Zaken plaats? (blz. 136).Met de eerste Nota van wijziging op de begroting 1995 werd een pakket
ombuigingen gepresenteerd op de EZ-begroting. In dat pakket was voor de voorlichting
en advisering aan het MKB een bezuinigingstaakstelling opgenomen van 3,3 mln
in 1995 oplopend tot structureel 10 mln vanaf 1997. Op het moment van indiening
van die nota van wijziging was voor een deel van de taakstelling vanaf 1997
nog overleg gaande met de betrokken partijen over omvang, consequenties en
haalbaarheid van de aan hen op te leggen ombuigingen. Om de afronding van
dit overleg niet onnodig te frustreren is dat deel van de taakstelling dat
nog niet definitief was toegedeeld (4,1 mln) geanonimiseerd geparkeerd binnen
het artikel 05.01. Binnen dit artikel was het om begrotingstechnische redenen
noodzakelijk daarvoor de post IMK te benutten. Met de nu voorgestelde mutatie
wordt beoogd de uitkomsten van het genoemde overleg definitief en op de juiste
plaats binnen de begroting tot uitdrukking te brengen.Concreet betekent dit dat de geparkeerde taakstelling vanaf 1997 voor
een bedrag van 3 mln ook daadwerkelijk door het IMK gerealiseerd moet worden.
Het resterende deel (1,1 mln) van de geparkeerde taakstelling is als ombuiging
in mindering gebracht op het budget voor de lnnovatiecentra (art. 02.05).
Hoewel de toelichtende tekst dat wel suggereert is er dus geen sprake van
het ongedaan maken van reeds aan het IMK opgelegde ombuigingen.Door EZ wordt aan het IMK-netwerk en de adviesdiensten KNOV-NCOV loonbijstelling
toegekend omdat deze beide instituten voor hun inkomsten (grotendeels) afhankelijk
zijn van EZ. EZ laat een deel van het EZ-beleid uitvoeren door IMK-netwerk
en adviesdiensten KNOV-NCOV (op basis van een door EZ goedgekeurde begroting).
Door EZ vindt dan ook geen directe loonsubsidiëring van beide organisaties
plaats. Er is sprake van een vergoeding voor het uitvoeren voor EZ van projecten
en het verrichten van bepaalde activiteiten. 132Op basis van welke overwegingen vindt een bezuiniging op de IC's
plaats ten behoeve van het IMK? (blz. 136).Zie het antwoord bij vraag 131. 133De verhoging van het garantieplafond voor de Borgstellingsregeling
met 100 miljoen gulden en de verhoging van de maximale omvang van het krediet
per onderneming tot 2 miljoen gulden leidt niet tot een verhoging van de geraamde
verliesdeclaraties. Moet hieruit geconcludeerd worden dat de ramingen tot
voorheen te hoog waren of dat het risico op de garanties afgenomen is? (blz.
142). De ramingen verliesdeclaraties zijn gebaseerd op een volledige benutting
van het beschikbare jaarlijkse verplichtingenplafond ad f 750 miljoen.
Dit beschikbare verplichtingenplafond wordt jaarlijks verdeeld over de aan
de regeling deelnemende banken. Gebleken is dat de banken om allerlei interne
technische redenen als bijvoorbeeld: reservering voor uitstaande offertes,
verdeling in deelbudgetten over kantoren, een deel van het toegekende maximale
plafond niet benutten. Bij elkaar opgeteld blijft er op deze wijze per jaar
zo'n f 100 miljoen of meer onbenut. Om tot een effectievere benutting
van de beschikbare bedragen te komen zal in volgende jaren een plafond van
f 850 miljoen worden verdeeld. Het feitelijk gebruik zal dan naar verwachting
de f 750 miljoen benaderen. 134Is het beleid van het NBT al geëvalueerd? Zijn de doelstellingen
uit de Nota «Ondernemen in toerisme» gehaald? Sluiten de vier
thema's uit de nota nog wel aan bij de vraag van de potentiële (buitenlandse)
toerist? Op welke wijze wordt actie ondernomen om het teruglopende aandeel
van Nederland in het Europese toerisme om te buigen? (blz. 154).Het beleid van het NBT wordt door EZ regelmatig geëvalueerd, zowel
bij de jaarstukken als tussentijds. Hierbij wordt met name de afstemming met
de nota «Ondernemen in Toerisme» bewaakt. Evaluatie en afstemming,
ook met input vanuit de toeristische sektor zelf, vindt momenteel tevens plaats
in het kader van de voorbereiding van een nieuw Strategisch Marketing Plan
van het NBT voor de jaren 1996–1998, alsmede een Ondernemingsplan voor
de organisatie.Tenslotte heeft de Algemene Rekenkamer zich onlangs opnieuw georiënteerd
op het beleid van het NBT, maar daar op dit moment geen aanleiding in gevonden
voor een afzonderlijk onderzoek. Andere – externe – evaluaties
van het NBT staan op dit moment niet gepland.De nota «Ondernemen in Toerisme» heeft een looptijd tot en
met 1999. In de voortgangsrapportage Werk in Uitvoering over deze nota, die
in 1993 aan de Tweede Kamer is gezonden, is geconcludeerd dat over het geheel
bezien de realisatie van de beleidsvoornemens goed op schema ligt. Deze conclusie
geldt nog steeds. In de volgende voortgangsrapportage die, conform toezegging
aan de Tweede Kamer, in 1996 zal worden uitgebracht zal hierop nader worden
ingegaan. Dan kan tevens uitvoeriger verslag worden gedaan van de inzet vanuit
het ministerie van EZ om de concurrentiepositie van het Nederlands toeristisch
produkt verder te helpen versterken. Ook zal worden ingegaan op de vraag of
de thema's uit de nota nog wel aansluiten bij de vraag van de potentiële
(buitenlandse) toerist. Overigens is het marktaandeel van Nederland in Noordwest-Europa
(onze direkte concurrenten) qua ontvangsten uit het reisverkeer tussen 1985
en 1994 gestegen van 6,8% naar 9,8% en niet gedaald. 135Wat houdt de overeenkomst met het NCG en de gemeente Den Haag in?
(blz. 157).De gemeente Den Haag en de staat (beide aandeelhouder van het Nederlands
Congresgebouw) zijn een aantal maatregelen overeengekomen, waarmee het Nederlands
Congresgebouw een steun in de rug krijgt om in de toekomst financieel gezond
zelfstandig verder te gaan. Het pakket aan maatregelen bestaat uit een balanssanering
(waarbij de staat en Den Haag de door hen gegarandeerde leningen hebben overgenomen),
een bijdrage van beide aandeelhouders in het achterstallig onderhoud en de
overdracht van de door de staat gehouden aandelen aan de gemeente Den Haag. 136Per welke tijdseenheid wordt de «bijdrage-sleutel» van
de WTO concreet ingevuld en bijgesteld? (blz. 159).De «bijdrage-sleutel», ofwel het contributiepercentage van
ieder WTO-lid, wordt jaarlijks bepaald door de Algemene Raad van de WTO, gelijktijdig
met de vaststelling van de begroting. Voor 1996 is het proces thans nog niet
afgerond. Naar verwachting zal het WTO-begrotingscomité vanaf oktober
a.s. de begrotingsvoorstellen voor 1996 gaan behandelen, waarna de Algemene
Raad van de WTO in december 1995 de begroting voor 1996 en de contributiepercentages
vaststelt voor alle WTO-leden. Eind juni 1995 is in het Begrotingscomité
van de WTO overeenstemming bereikt over een nieuwe methode voor de vaststelling
van de contributiepercentages. Het contributie-aandeel van elk WTO-lid zal
met ingang van de begroting voor 1996 worden bepaald aan de hand van zijn
aandeel in de handel in goederen, diensten en aan intellectuele eigendomsrechten
gerelateerde betalingen. Dit in tegenstelling tot de oude GATT waar de contributiepercentages
alleen op basis van de aandelen in de wereldhandel in goederen werden berekend.
De jaarlijkse berekening vindt plaats over de drie laatste jaren waarover
gegevens beschikbaar zijn. In 1998 zal deze methode van vaststelling van de
contributies worden geëvalueerd. 137In de inleiding bij artikel 07.00, op blz. 167, is aangegeven dat
in de nota «De herijking van het buitenlands beleid» een intensivering
is aangekondigd voor buitenlands economisch beleid en exportbevordering. Voor
1996 is hiervoor 43 miljoen gulden beschikbaar, waarvan 19 miljoen gulden
is toegevoegd aan de begroting van het ministerie van Economische Zaken. Is
dat voldoende om een substantiële verbetering te bewerkstelligen? Op
welke begrotingsartikelen zijn deze toevoegingen neergeslagen? Waar gaat de
overige 24 miljoen gulden (43–19) naar toe? Wanneer wordt de aanvullende
allocatie voor de jaren 1997–2000 in de meerjarenraming opgenomen? (blz.
159).Voor de intensivering van het buitenlands economisch beleid en exportbevordering
is 19 mln van de beschikbare 43 mln uit Prioriteitencluster VI Internationale
samenwerking toegevoegd aan de EZ-begroting. Het restant van deze 43 mln,
te weten 24 mln, is toegevoegd aan de begroting van het ministerie van Buitenlandse
Zaken. De toevoegingen op de EZ-begroting zijn neergeslagen op de artikelen
07.02 PESP, 07.03 BSE en 07.06 economische hulp aan Oost-Europa, zoals ook
in de inleiding van het desbetreffende hoofdstuk 07.00 van de artikelsgewijze
toelichting is aangegeven. Deze intensiveringen zijn een eerste begin. Op
basis van besluitvorming over de Homogene groep zal vanaf 1997 jaarlijks worden
bepaald hoe groot de toevoegingen zullen zijn. 138Wat is de reden, dat een deel van de aangegane verplichtingen niet
tot uitbetaling komt? Wat is de zin van het verhogen van de verplichtingenraming
als een deel van de aangegane verplichtingen niet tot uitbetaling komt? (pag.
161).De vraag heeft betrekking op het instrument PESP. Hierbij gaat het om
het uitvoeren van met name haalbaarheidsstudies en investeringsvoorbereiding,
dat wil zeggen in de voorfase van een project. Het is mogelijk dat een bedrijf
alsnog besluit het project niet uit te voeren of om halverwege het project
te stoppen. Dan komt een deel van de aangegane verplichting niet tot uitbetaling.
Om toch het totale geraamde bedrag aan uitgaven te kunnen verrichten,
is het noodzakelijk het verplichtingenbedrag te verhogen. 139Waarom is niet voorzien in een structurele verhoging van het budget
voor de Stimulering Exportactiviteiten? (blz. 162).Zie het antwoord op vraag 88. 140Welke EZ-brede problematiek wordt bedoeld bij artikel 07.04 onder
c? (blz. 166).Het betreft knelpunten die EZ in de voorbereiding van de ontwerp-begroting
moest oplossen. Daarbij ging het onder andere om de bijdrage aan het Nederlands
Congresgebouw en het verhogen van de raming voor Exportfinanciering. 141Worden alle uitvoeringskosten (incl. personeel) van het PUM-programma
door middel van een doelsubsidie betaald? (blz. 168).Ja, alle uitvoeringskosten (incl. personeel) van het Programma Uitzending
Managers (PUM) worden vanuit de doelsubsidie betaald. Het gaat echter alleen
om de direct toerekenbare kosten van het secretariaat dat bij het NCW met
PUM-Oost-Europa is belast. De uitgezonden PUM-mers krijgen alleen een vergoeding
voor de directe kosten die zij maken zoals reis- en verblijfkosten. 142Artikel 07.05, Economische hulp aan Oost-Europa, biedt nog geen dekking
voor het aangaan van verplichtingen in 1997 en latere jaren. De beschikbare
verplichtingenruimte op het voedende artikel 07.06, Oost-Europafaciliteit,
is slechts 71 miljoen gulden (blz.180). Wanneer wordt het budget voor economische
hulp aan Midden- en Oost-Europa voor de jaren 1997–2000 op voldoende
niveau gebracht, conform de voornemens uit de herijkingsnota? Hoe ziet alsdan
de meerjarenreeks eruit? Acht de regering dat voldoende, gelet op het grote
belang van het bevorderen van democratie en markteconomie in MOE-landen, zoals
aangegeven op blz. 54, en het versterken van de Nederlandse exportpositie
in die landen? (blz. 170).Artikel 07.05, economische hulp aan Oost-Europa, biedt inderdaad nog geen
dekking voor het aangaan van verplichtingen in 1997 en latere jaren. De intensiveringen
in de begroting 1996 zijn echter een opstap naar een verdere intensivering
van de economische hulp aan Oost-Europa die echter pas gestalte krijgt bij
het van start gaan van de Homogene groep lnternationale Samenwerking. Op basis
van besluitvorming over de Homogene groep zal jaarlijks worden bepaald hoe
groot de toevoegingen zullen zijn. Bij de voorbereiding van de begroting 1997,
begin 1996, zal een antwoord moeten kunnen worden gegeven op de vraag hoe
een meerjarige invulling van toevoegingen gestalte moet krijgen. Op dit moment
kan dan ook nog nog geen nieuwe meerjarenreeks worden getoond. In de herijkingsnota
wordt een intensivering van de middelen voor de hulpinspanning in Oost-Europa
aangekondigd. Hieruit mag worden opgemaakt dat het kabinet het thans beschikbare
niveau onvoldoende hoog acht. De voorgenomen intensivering is dan ook noodzakelijk
voor onverminderde Nederlandse hulpinspanning ter versterking van de markteconomieën
en democratieën in Oost-Europa en het in volle omvang versterken van
de Nederlandse exportpositie aldaar. 143Welke is de gebruikelijke methodiek bij de verdeling van de Oost-Europa-faciliteit?
(blz. 172).De Oost-Europa-faciliteit voedt jaarlijks drie ministeries: EZ, BZ en
Financiën. Financiën ontvangt middelen t.b.v. de Nederlandse contributie
aan de EBRD. De overheveling naar BZ is voor niet-economische hulp aan Oost-Europa.
EZ ontvangt middelen t.b.v. economische hulp. De EBRD-contributie is een gegeven.
Jaarlijks werd in overleg tussen EZ en BuZa de verdeling van de economische
en niet-economische hulp overeengekomen. De niet-economische hulp is een afgeleide
van de verhouding economische–niet-economische activiteiten in de hulp
aan Oost-Europa. Deze is destijds bij de stroomlijning in de hulp aan Oost-Europa
vastgesteld op ca. 25 miljoen (ca. 10%).Vanaf begrotingsvoorbereiding 1997 zal de verdeling geschieden op basis
van de spelregels van de homogene groep. 144Is het beleid, de doelmatigheid en doeltreffendheid van de NOVEM
reeds geëvalueerd? Zo ja, bent u bereid de uitkomsten van deze evaluatie
aan de Kamer te sturen? Hoeveel formatieplaatsen heeft de NOVEM en wat is
de stijging van de personeelsbezetting in de afgelopen drie jaar geweest?
Wordt een voortgaande stijging van de personeelsbezetting in de komende tijd
verwacht? (blz. 179).De Energieprogramma's die Novem in opdracht van het Ministerie van Economische
Zaken uitvoert, worden regelmatig geëvalueerd. De doelmatigheid en doeltreffendheid
van de wijze waarop Novem deze programma's uitvoert, zijn onderdeel van deze
evaluatie.In de evaluatie-bijlage van de Memorie van Toelichting bij de EZ-begroting
is en wordt de Tweede Kamer over de uitkomsten van deze evaluatie geïnformeerd.De ontwikkeling van het personeelsbestand wordt met name bepaald door
de omvang van de opdrachten die Novem van departementen, gemeenten, energiedistributiebedrijven
en internationale organisaties weet te verkrijgen. Dit betreft thans voor
ruim 30% opdrachten van andere departementen dan EZ. De omvang van de personeelssterkte
(inclusief inhuur) van Novem in de afgelopen drie jaar was als volgt: (voltijds
equivalent)Ultimo 1992: 292Ultimo 1993: 293Ultimo 1994: 312Medio1995: 316. De directie van Novem verwacht dat de komende jaren de huidige opdrachtenportefeuille
in omvang niet drastisch zal wijzigen. 145Kan meer informatie verstrekt worden over de SNR-300 en het Nederlandse
belang van participatie in het project? Hoe zijn de herladingskosten en exploitatiekosten
van SNR-300 opgebouwd? (blz. 196).Duitsland heeft in 1991 het Kalkar-project (SNR-300) beëindigd, voordat
het operationeel werd. Een aantal zaken met betrekking tot dit project moet
nog worden afgewikkeld. Het ziet er naar uit dat dat op korte termijn wel
het geval zal zijn. Daarna zullen de garanties m.b.t. dit project uit de begroting
verdwijnen. Overigens is het uitgesloten dat die nog aanwending zouden behoeven.
Het tweede gedeelte van de vraag behoeft, gezien het bovenstaande, geen verdere
beantwoording. 146Waarom wordt in 1995 (moet zijn 1996?) 105 miljoen gulden ontvangen
als incidentele aflossing van de Hoogovens? (blz. 210).De in de toelichting bij het ontvangstenartikel 03.01 genoemde 105 miljoen
gulden heeft betrekking op een deel van de eind 1994 door Hoogovens te verrichten
aflossing op de uitstaande lening. Deze 105 miljoen gulden is in het kader
van het voor de invulling van de regeerakkoordombuigingen noodzakelijke kasmanagement
doorgeschoven naar 1995. Deze mutatie is reeds eerder aan de Tweede Kamer
voorgelegd in de eerste nota van wijziging op de ontwerp-begroting 1995 (Kamerstukken
II, 1994/95, 23 900-XIII, nr. 9) en tevens verantwoord in de slotwet/rekening
1994 van EZ (Kamerstukken II, 1994/95, 24 308, nrs. 1 en 2). 147In de aardgasbaten 1996 zit een tegenvaller in verband met de lage
dollarkoers. Hoe groot zal deze naar verwachting zijn? (blz. 226).De tegenvaller van 200 miljoen is nagenoeg geheel toe te schrijven aan
de lagere dollarkoers. 148Kan een overzicht verschaft worden van de «overige inkomsten»
van Senter? Hoeveel formatieplaatsen heeft Senter en wat is de stijging van
de personeelsbezetting in de afgelopen drie jaar geweest? Wordt een voortgaande
stijging van de personeelsbezetting in de komende tijd verwacht? (blz. 232).De overige inkomsten van Senter zijn voor wat betreft het jaar 1994 nader
gespecificeerd in de artikelsgewijze toelichting, onderdeel Senter van de
Rekening van EZ. Het betreft een restpost waarin kleinere opdrachten van Ministeries,
de Europese Unie en lagere overheden zijn opgenomen. De verwachting is dat
opbouw en samenstelling in 1996 niet wezenlijk anders zullen zijn dan het
beeld voor 1995.De formatieve omvang van Senter bedraagt 224,5 fte's en is vastgesteld
bij de oprichting van het agentschap (zie bijlage 1 van de MvT). Deze formatie
heeft uitsluitend een theoretische betekenis, omdat Senter werkt op basis
van opdrachten. Daarbij wordt ten behoeve van behoud van flexibiliteit een
verhouding 70–30 nagestreefd, met andere woorden circa 30% van de benodigde
capaciteit («verkochte uren») wordt ingehuurd en bestaat derhalve
uit niet-ambtelijk personeel. Zowel de werkelijke bezetting over 1994 als
de prognose voor 1995 en 1996 zijn opgenomen in tabel 3 (kengetallen met betrekking
tot apparaat Senter, pag. 36 van de MvT).De vraag over de stijging van de personeelsbezetting in de afgelopen drie
jaar is niet zonder meer te beantwoorden. Ten eerste bestaat het agentschap
in zijn huidige vorm pas per 1-1-1994. De getallen die op dat jaar betrekking
hebben, staan zoals gesteld in tabel 3. Ten tweede is de dienst Senter pas
in oktober 1992 ontstaan uit een fusie tussen de ambtelijke diensten Stipt
en DIR. In deze periode werd de DIR geconfronteerd met een aanzienlijke afbouw
van werkzaamheden als gevolg van de beëindiging van INSTIR. In het fusiedocument
van april 1992 is uitgegaan van een totale bezetting (ambtelijk en inhuur)
van 277,5 fte's exclusief INSTIR (ad 42,5 fte's). Voor 1993 werd 243,6 fte's
voorzien. Senter verwacht geen stijging maar stabilisatie van haar werkzaamheden.
Zij hanteert daarbij een behoedzaam scenario omdat de levensduur van de aan
haar ter uitvoering opgedragen regeling niet altijd goed voorspelbaar is.
Bij wijze van voorbeeld kan daarbij gewezen worden op de plotselinge afbouw
van de energiesubsidieregelingen voortvloeiend uit het regeerakkoord.
Mede door de eerdergenoemde 70–30-verhouding heeft Senter deze beëindiging
bevredigend kunnen absorberen. 149Waarom biedt het royalty-systeem in Israël geen aanknopingspunten
voor beleid? (Bijlage 7, blz. 52).In grote lijnen komt de royalty-systematiek in Nederland overeen met het
royalty-systeem zoals Israël dat kent. Net als in Israël kunnen
Nederlandse onderzoeksinstellingen door middel van royalties delen in de opbrengst
van door hun gegenereerde kennis. De onderzoeksinstelling kan een bedrijf
een licentie geven op geoctrooieerde kennis of know-how, waarvoor zij een
vergoeding ontvangt, bijvoorbeeld in de vorm van royalties.Het is echter aan de onderzoeksinstelling te beslissen of kennis verkocht
wordt, dan wel in licentie verstrekt wordt. Veel vaker zal een onderzoeksinstelling
kennis aan een bedrijf verkopen en niet in licentie geven. Het bedrijf wordt
dan rechthebbend en zal daaraan gezien de te bereiken concurrentievoorsprong
de voorkeur geven boven het verkrijgen van een licentie. 150Komen de door de bewindslieden gedane toezeggingen op het gebied
van technologiebeleid vóór behandeling van de nota «Kennis
in Beweging» beschikbaar? (Bijlage 7, blz. 52).Onderstaand wordt de informatie gegeven over twee openstaande toezeggingen,
t.w.:1. de oorzaken terugloop aantal R&D-verrichtende bedrijven in MKB,
en2. het gevraagde inzicht in bestedingen R&D-uitgaven (hoeveel gaat
naar defensie) om vergelijking met andere landen mogelijk te maken.De derde toezegging betreft de evaluatie TOK. De Tweede Kamer wordt binnen
enkele weken hierover geïnformeerd. Verklaring van de afnemende R&D-activiteiten in het
MKB tussen 1988 en 1992:In 1992 deden ruim 4300 bedrijven aan R&D, terwijl dit er in 1988
nog meer dan 6600 waren. De teruggang heeft vooral plaatsgevonden in het MKB.
De teruggang is toe te schrijven aan:(1) een vertraging van de economische groei, en(2) slechte afzetverwachtingen bij het bedrijfsleven.R&D-activiteiten van kleinere bedrijven hebben veelal een incidenteel
karakter, terwijl grotere bedrijven meer permanent onderzoekswerk verrichten.
Incidentele R&D-activiteiten zijn gevoeliger voor conjuncturele schommelingen
dan permanente activiteiten. De vertraging van de economische groei en de
slechte afzetverwachtingen bij het bedrijfsleven verklaren dan ook de daling
van het aantal bedrijven in het MKB met R&D-activiteiten.Als indicator voor zowel de economische groei als de afzetverwachtingen
kan de groei van het reëel nationaal inkomen worden genomen. In de volgende
tabel wordt de jaarlijkse groeivoet van het reëel nationaal inkomen weergegeven
voor de periode 1987–1993: JaarGroeivoet1987– 0,2 19882,5 19895,619904,4 19911,9 19921,019930,3Bron: MEV 1996, p. 155Uit de ontwikkeling van het reëel nationaal inkomen blijkt duidelijk
dat er in de periode 1987–1989 sprake was van een groeiversnelling met
daaraan gekoppeld gunstige verwachtingen ten aanzien van de afzet. Omgekeerd
wordt duidelijk dat er in de periode 1990–1993 sprake is van een afnemende
reële economische groei, met daaruit voortvloeiende terughoudende verwachtingen
ten aanzien van de afzetmogelijkheden. Vergelijking R&D-uitgaven tussen diverse landen, zonder
en met correctie voor (publieke) militaire R&D-uitgavenGevraagd is om een correctie van de R&D-inspanningen voor militaire
R&D-uitgaven, om inzicht te krijgen in de R&D-inspanningen exclusief
de defensie-sector.In onderstaande tabel zijn de totale uitgaven aan R&D weergegeven
als percentage van het GDP, vóór en ná correctie voor
(publieke) militaire R&D-uitgaven, 1992:  vóór
(*)ná correctie (**) Canada1,51 (8)1,5 (8)Frankrijk2,40 (5)2,0 (5) Duitsland2,50 (4)2,4
(3) Italië1,31 (9)1,3 (9) Japan3,00 (1)3,0
(1) UK2,18 (6)1,8 (6) USA2,81 (3)2,2 (4)Zweden (@)2,86 (2)2,7 (2) Nederland1,87 (7)1,8
(7) OECD (#)2,282,0(*) Bron: OECD, Main S&T Indicators, Parijs, 1995/1, Tabel 5.(**) Berekening gebaseerd op OECD, Main S&T Indicators, 1995/1, Tabel
5 en 14, en EUROSTAT, Research and Development: annual statistics, Luxemburg,
1993, Deel B, Tabel 7. Afronding op één decimaal.(@) De Zweedse cijfers hebben betrekking op 1991. Bron: OECD, Main S&T
Indicators, 1995/1, resp. Tabel 5 en 6.(#) Bron: OECD, Main S&T Indicators, 1995/1, resp. Tabel 5 en 6.De toegepaste correctie heeft vooral gevolgen voor de omvang van de R&D-uitgaven
van Frankrijk, Groot-Brittannië en de VS. Dit laatste land verliest zelfs
een plaats aan Duitsland en zakt daardoor van een derde naar een vierde plaats.
De classering van de overige landen blijft gelijk, zij het dat de achterstand
van Nederland ten opzichte van de andere landen kleiner wordt.Opmerking: bovenstaande correctie zou een beter inzicht kunnen geven in
de R&D-inspanningen tussen landen wanneer er militaire R&D-uitgaven
geen «spin-offs» voor de civiele produktie zouden genereren. Deze
aanname is echter niet geheel juist, zoals ontwikkelingen in bijvoorbeeld
de materiaaltechnologie en de informatie- en communicatie-technologie aantonen
(zie onder meer Beleidsstudies Technologie Economie nr. 19, ministerie van
Economische Zaken, 1992). De niet-gecorrigeerde R&D-uitgaven houden wel
rekening met die «spin-offs» en geven daarom een beter beeld van
de relevante R&D-inspanningen van een land. 151Komt de voortgangsrapportage Midden- en Oost-Europabeleid alsmede
brief exportkredietverzekeringsbeleid/matchingbeleid vóór de
behandeling van de begroting van het ministerie van Economische Zaken voor
1996 beschikbaar? (Bijlage 7, blz. 53–54).U zult voor de behandeling van de EZ-begroting ontvangen de voortgangsrapportage
Midden- en Oost-Europa beleid 1994.Antwoorden op nog openstaande vragen naar aanleiding van het mondeling
overleg van de staatssecretaris met de vaste commissie voor Economische Zaken
d.d. 14 juni 1994 over het exportbeleid zijn inmiddels aan u verzonden.XNoot1Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), ondervoorzitter, Blaauw (VVD), Van
der Vlies (SGP), H. Vos (PvdA), voorzitter, Van Gelder (PvdA), Smits (CDA),
Boers-Wijnberg (CDA), Ter Veer (D66), De Jong (CDA), Leers (CDA), Van der
Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van
Oosten (D66), De Koning (D66), Voûte-Droste (VVD), Hessing (VVD), Vreeman
(PvdA), Zonneveld (CD), Van Dijke (RPF), Van der Ploeg (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Van Walsem (D66), Houda (PvdA).Plv. leden: Passtoors (VVD), Van Rey (VVD), Van Middelkoop (GPV), Woltjer
(PvdA), Sterk (PvdA), Brinkman (CDA), Mateman (CDA), Ybema (D66), Wolters
(CDA), Lansink (CDA), Terpstra (CDA), Weisglas (VVD), Nijpels-Hezemans (GN),
M. Vos (GroenLinks), Bakker (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Verbugt
(VVD), Klein Molekamp (VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Poppe (SP), Leerkes
(U55+), Verspaget (PvdA), Adelmund (PvdA), vacature D66, Crone (PvdA).XNoot2I.v.m. correctie van de bladzijde verwijzing in de vragen.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-XIII-4-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl