Werkbezoek aan de interparlementaire drugconferentie te Stockholm; 26-27 mei 2003; Verslag werkbezoek aan de interparlementaire drugconferentie te Stockholm; 26-27 mei 2003
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29219, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29219 nr. 1

24-09-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUDSOPGAVEAlgemeenZWEDEN (Stockholm)Maandag 26 meiOpening van de zesde interparlementaire drugconferentieInhoudelijk programmaonderdeel1. Jongeren – het probleem of deel van de oplossing?De leden van de Nederlandse delegatie hebben naar aanleiding
van deze presentatie onderstaande bijdrage geleverd:2. Druggebruik onder jongeren – cijfers en trendsDruggebruik onder jongeren is een mondiaal probleemOntwikkelingslanden en specifieke thema'sOmvang van druggebruik en soorten van drugs (mondiale
trends)Patronen van druggebruik (mondiale trends)Vergelijking van de onderzoeksgegevens met het verleden
(mondiale trend)Marihuanagebruik (mondiale trend)Amfetaminegebruik (mondiale trend)Opium bevattende middelen (mondiale trend)Cocaïnegebruik (mondiale trend)De leden van de Nederlandse delegatie gaven naar aanleiding
van deze presentatie de volgende reactie:Door de vertegenwoordigers van andere lidstaten is onder
meer het navolgende opgemerkt:3. Kwetsbaarheid – risicofactorenDe leden van de Nederlandse delegatie brachten naar aanleiding
van deze presentatie het volgende naar voren:Door de vertegenwoordigers van andere landen werd onder
meer het navolgende opgemerkt:4. Recreatief druggebruik – drugs als een levensstijlDe leden van de Nederlandse delegatie stelden naar aanleiding
van deze presentatie het Nederlandse beleid inzake XTC-gebruik aan de orde5. Preventie – wordt de juiste boodschap uitgedragen?6. Scholing7. Verslavingszorg – behandelmethodenDe leden van de Nederlandse delegatie stelden ten aanzien
van dit thema het volgende:8. ResolutieThe Sixth Inter-Parliamentarian Meeting on Drug Issues
was held in Stockholm on 26 and 27 May 2003.• Drug abuse among youth• Vulnerability• Recreational use of drugs• Prevention• Schools• Treatment• The way forward: a healthy future for young peopleBIJLAGEWerkprogramma
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29219Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 219Werkbezoek van een delegatie uit de vaste commissies voor Justitie en
Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan de interparlementaire drugconferentie
te Stockholmnr. 1VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEKVastgesteld 24 september 2003Een delegatie uit de vaste commissies voor Justitie en Volksgezondheid,
Welzijn en Sport heeft van 26 tot en met 27 mei 2003 deelgenomen aan de zesde
interparlementaire drugconferentie in Stockholm. Deze door de United Nations
Office on Drugs and Crime (UNODC) georganiseerde conferentie had als specifiek
hoofdthema «Jongeren en druggebruik: preventie en behandeling».
De doelgroep van de conferentie waren parlementariërs, senior beleidsmedewerkers
en wetenschappers afkomstig uit de internationale gemeenschap. Doelstelling
was om vanuit de eigen nationale context in een open dialoog een uitwisseling
van onder meer (beleids)ervaringen, politieke standpunten en wetenschappelijke
studies te bewerkstelligen. Vertegenwoordigers en deskundigen uit meer dan
20 landen waaronder Nederland, Zweden, Italië, de Verenigde Staten van
Amerika, Japan, Roemenië, Ecuador, Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Ierland,
Noorwegen en Duitsland maakte hun opwachting tijdens de conferentie.De Nederlandse delegatie bestond uit de leden Albayrak (PvdA) en Joldersma
(CDA). Adjunct-griffier Sjerp begeleidde de delegatie.De delegatie wenst haar erkentelijkheid uit te spreken aan het organiserende
gastland Zweden, de heer B. Fries (Swedisch National Drug Policy Coordinator)
en zijn staf. Een woord van dank gaat ook uit naar de UNODC, de heer A.M.
Costa (Executive Director) en zijn staf, de heer G. Babbar (Project Manager,
Global Youth Network) en mevrouw C. Rahmy (External Relations Officer).In onderstaand verslag worden de hoofdlijnen weergegeven van de conferentie.De voorzitter van de delegatie,AlbayrakDe griffier van de delegatie,SjerpINHOUDSOPGAVE Blz.   – Algemeen2  Dag 1 – maandag 26 mei 2003 – Opening2– Sessie 1: Jongeren – het probleem of deel van de
oplossing3 – Sessie 2: Druggebruik onder jongeren – cijfers en
trends4 – Sessie 3: Kwetsbaarheid – risicofactoren7– Sessie 4: Recreatief druggebruik – drugs als een
levensstijl8   Dag 2 – dinsdag 27 mei 2003 – Sessie 5: Preventie – wordt de juiste boodschap
uitgedragen?10– Sessie 6: Scholing11 – Sessie 7: Verslavingszorg – behandelmethoden11 – Resolutie12  – Bijlage15AlgemeenHet Nederlandse drugbeleid leidt regelmatig tot het plaatsen van kritische
kanttekeningen (vragen) door landen uit de internationale gemeenschap. Op
welke punten wijkt het Nederlandse beleid af van die in andere landen? Wat
is in dit verband de betekenis van het in Nederland gebruikelijke onderscheid
tussen soft- en harddrugs in de handhavingsregelingen? Mede in dit licht is
een delegatie uit de vaste commissies voor Justitie en Volksgezondheid, Welzijn
en Sport afgereisd naar de zesde interparlementaire drugconferentie in Zweden.
In het volgende hoofdstuk wordt, per programma-onderdeel, een uitwerking gegeven
aan het hoofdthema van de conferentie «Jongeren en druggebruik: preventie
en behandeling».ZWEDEN (Stockholm)Maandag 26 meiOpening van de zesde interparlementaire drugconferentieDe inleiding van de conferentie werd verzorgd door de heer Bjorn Fries,
Swedisch National Drug Policy Coordinator. In 1998 vond de eerste transatlantische
interparlementaire drugconferentie in Schotland plaats. De daaropvolgende
jaren zijn conferenties gehouden in onder meer Oostenrijk (1999), de Verenigde
Staten van Amerika (2000), Bolivia (2001) en Japan (2002). Ieder jaar wordt
een specifiek thema besproken door een toenemend aantal internationale deelnemers
uit diverse maatschappelijke geledingen, te weten: parlementariërs, senior
beleidsmedewerkers en wetenschappers. Ook dit jaar hebben zich wederom deelnemers
aangemeld uit meer dan 20 landen. De meerwaarde die deze conferentie biedt
is de uitwisseling van nationale praktijk- en beleidservaringen.De opening van de conferentie werd verricht door Hare Koninklijke Hoogheid
koningin Silvia van Zweden. Hieronder volgt een bondige weergave van enkele
thema's uit haar voordracht. De thematiek van jongeren en druggebruik is een
grens overschrijdend probleem welk een mondiale aanpak en oplossing vergt.
De in het ene land doorgevoerde wet- en regelgeving kan immers positieve en
negatieve neveneffecten teweegbrengen in andere landen. Wederzijds respect
voor ieders beleidsvisie is essentieel voor de strijd tegen druggebruik. Onderzoeksgegevens
wijzen op een mondiale trend in het toenemende aantal druggebruikers
onder jongeren. Soms wordt dit omschreven als een onderdeel van de jeugdcultuur,
waarbij muziek, kleding, gedragingen en drugs worden gekenschetst als iets
«cool».Een ieder, van parlementariër tot school en ouders, heeft de maatschappelijke
plicht om jongeren te weerhouden van druggebruik. Niemand heeft het recht
te experimenteren met de gezondheid van toekomstige generaties. We hebben
dan ook een persoonlijke en een collectieve verantwoordelijkheid te voorkomen
dat jongeren drugs gaan gebruiken. Een samenleving waar een ieder in vrijheid,
welzijn, zekerheid en zonder drugs kan leven is een gemeengoed.Aansluitend sprak de heer Antonia Maria Costa, Executive Director UNODC,
de conferentie toe. Sinds de eerste transatlantische interparlementaire drugconferentie
vijf jaar geleden, is de drugsituatie drastisch gewijzigd. In sommige gevallen
zijn er veranderingen opgetreden ten goede aan de bestrijding van drugs, zoals
een afname van het aantal druggebruikers. Deze afname is echter niet zo verregaand
en snel gegaan als vooraf was verwacht. Voor het ogenblik zijn niet alle landen
even toegewijd om het drugprobleem aan te pakken. Er dient overduidelijk te
worden gecommuniceerd dat verwaarlozing van het drugprobleem enorme risico's
met zich meebrengt, en toename van de kosten en privaat leed veroorzaakt.
Over de uitvoering van internationale conventies en verdragen kan dan ook
niet worden onderhandeld.De problematiek van het druggebruik onder jongeren is in staccato als
volgt te kenschetsen:– Druggebruik onder jongeren is nog geen maatschappelijk gangbaar
verschijnsel. Echter dit zou in de toekomst wel het geval kunnen worden. Het
gebruik van chemische middelen om gelukzaligheid na te streven versluieren
het probleem van drugverslaving. Zowel ouders als regeringen zijn confuus
over de invloed van deze chemische middelen op jongeren.– Hoewel landen op hoofdlijnen met eenzelfde drugproblematiek te
maken hebben, wordt er door de regeringen een verschillende aanpak van de
drugproblematiek gehanteerd.– Druggebruik en de daaraan gerelateerde problemen worden niet beperkt
door nationale grenzen. Levensstijlen worden immers gemeenschappelijk gedeeld.Tot slot merkte hij op dat alle landen in één of ander mate
worden geconfronteerd met het mondiale drugprobleem. Een betrokkenheid van
een ieder is dan ook noodzakelijk om op effectieve wijze druggebruik en de
daarmee samenhangende neveneffecten te bestrijden.Inhoudelijk programmaonderdeel1. Jongeren – het probleem of deel van de oplossing?Door de heer Uku Visnapuu, een student uit Letland, werd een presentatie
gegeven over het bovengenoemde thema. De presentatie betrof een weergave van
een wetenschappelijke studie naar de betrokkenheid van jongeren bij de bestrijding
van druggebruik in Letland. Het onderzoek was gebaseerd op ervaringen van
onder meer jongeren, wetenschappers, politici en jongerenwerkers. Hieronder
volgt een korte beschrijving van enkele hoofdpunten uit deze Letse studie:– Er zijn diverse niveaus waarop druggebruik wordt bestreden, te
weten: het internationale, het nationale, het regionale en het lokale niveau.
De betrokkenheid van diverse actoren zoals jongeren, wetenschapper e.d. als
lid van de Letse gemeenschap is daarbij essentieel. Hoewel er initiatieven
bestaan zouden media en politieke partijen meer zorg en aandacht moeten besteden
aan de drugproblematiek.– Factoren die een succesvolle aanpak kunnen belemmeren zijn onder
meer:• een te hoog verwachtingspatroon, en onduidelijke evaluatiecriteria.• jongeren worden niet of in onvoldoende mate serieus genomen en
betrokken bij drugbestrijdingsprojecten. Veelal wordt aangevoerd dat jongeren
niet in staat zijn om alle consequenties te overzien en niet beschikken over
een brede visie op het probleem.– Er is een drietal factoren die de vernieuwing in de wijze waarop
druggebruik wordt aangepakt kunnen belemmeren, te weten:• zelfingenomenheid• conservatisme• berusting• Met wederzijds respect benaderen van jongeren en organisaties die
druggebruik promoten. Dit is noodzakelijk om met elkaar in discussie te blijven.De leden van de Nederlandse delegatie hebben naar aanleiding
van deze presentatie onderstaande bijdrage geleverd:Jongeren moeten vertegenwoordigd zijn in de politiek. Tevens is de wijze
waarop de politiek jongeren benaderd van belang om betrokkenheid van jongeren
te bevorderen. In Nederland bestaan zowel op nationaal als op lokaal niveau
diverse politieke platforms waar jongeren zich kunnen profileren, zoals onder
meer een nationaal jeugd parlement en de jongerengemeenteraden. Daarin wordt
onder meer gesproken over zaken zoals drug- en alcoholgebruik. Zo heeft onlangs
het Nederlandse jeugdparlement door middel van een motie volksvertegenwoordigers
en regering opgeroepen om het aantal coffeeshops terug te dringen. Ten tweede
is het belangrijk dat nationale parlementen een afspiegeling van de samenleving
zijn, zowel jongeren als ouderen moeten daarin vertegenwoordigd zijn. In de
derde plaats zouden beleidsmakers intensiever moeten communiceren naar en
met jongeren. Ten vierde spelen de media en ICT-middelen een belangrijke rol
in de preventie en bestrijding van druggebruik. Tot slot zijn er nog vele
andere methoden om jongeren te informeren en betrekken zoals de scholingsprogramma's
en gezondheidspreventie. Betrokkenheid van jongeren is onder meer essentieel
om snelle veranderingen in de gebruikersmarkt, zoals gebruikersgroepen, soorten
drugs, functies en risico's van druggebruik waar te nemen. Om vervolgens,
mede aan de hand van de verworven kennis en inzichten, de preventie en methoden
van aanpak te verbeteren dan wel te vernieuwen.Door vertegenwoordigers van andere deelnemende landen werden onder meer
de navolgende activiteiten genoemd om jongeren meer bewust te maken van de
drugproblematiek:– Een door jongeren gemaakte anti-drugcampagne.– Contacten met jongerenuitgaanscentra.– Jeugdfestivals die zich onder andere richten op de drugproblematiek.– Professionele acteurs die op scholen een toneelstuk opvoeren over
druggebruik, en nationale bekendheden die op scholen voorlichting verschaffen.– Promotie van sportactiviteiten onder jongeren.2. Druggebruik onder jongeren – cijfers en trendsDoor mevrouw Olszewski, lid van de Monitoring Centre for Drugs and Drug
Addiction (EMCDDA), werd een presentatie gegeven over het bovengenoemde thema.
Zij verschafte een weergave van een wetenschappelijke studie naar onder meer
specifieke kenmerken, trends en omvang van druggebruik onder jongeren. Gebaseerd
op Europese onderzoeksgegevens is getracht een algemeen beeld
te schetsen van de drugproblematiek. Zij ging achtereenvolgens in op de volgende
deelthema's.Druggebruik onder jongeren is een mondiaal probleem– Toename van druggebruik onder jongeren is een mondiaal verschijnsel.– Hoewel er gemeenschappelijke patronen waarneembaar zijn, bestaan
er ook specifieke verschillen tussen landen.– In veel landen zijn de beschikbare gegevens schaars. De meeste
kennis is gebaseerd op onderzoekgegevens afkomstig uit Noord-Amerika, de Europese
Unie en Australië.– Deze onderzoeksgegevens zijn deels gebaseerd op gegevens afkomstig
van onderzoeken op scholen. Daardoor is een aantal grote onderzoeksgroepen
uitgesloten zoals straatkinderen.– Er is sprake van een globalisering van jeugdculturen, bijvoorbeeld
een vereenzelviging tussen XTC en de muziek/housecultuur.Ontwikkelingslanden en specifieke thema's– Er is een gebrek aan onderzoeksgegevens afkomstig uit ontwikkelingslanden.– In ontwikkelingslanden is veelal sprake van een grotere groep
jongeren, en daardoor een grote groep potentiële druggebruikers.– Drugproblemen vertonen samenhang met andere sociale en economische
problemen. Daardoor lijken ontwikkelingslanden vatbaarder voor drugproblemen.– In landen waar de gezondheidszorg van een laag niveau is, wordt
weinig geld en prioriteit gegeven aan drugpreventie en drugbehandeling.Omvang van druggebruik en soorten van drugs (mondiale
trends)– Marihuana wordt het meest gebruikt; ongeveer163 miljoen gebruikers.– Toenemende zorg bestaat over het gebruik van amfetamines (ATS),
ongeveer 42 miljoen gebruikers.– Het gebruik van opium en cocaïne is beperkt; echter de gebruikers
kampen veelal met chronische problemen; ongeveer 14 miljoen gebruikers.– Inhalerende drugsoorten worden voornamelijk gebruikt door jongeren;
gebruikers ervan lopen veelal een verhoogde kans op ziekte en sterfte.– Polydrug wordt in toenemende mate een gewoonte, veelal in combinatie
met drugs en alcohol.Patronen van druggebruik (mondiale trends)– Een onevenredig hoog aantal jongeren gebruikt drugs.– In ontwikkelingslanden blijken vooral jongeren in de leeftijd
van begin 20 drugs te gebruiken.– Mannen nemen vaker drugs dan vrouwen.– In de meeste gevallen blijft de mate van druggebruik beperkt,
echter een significante groep gebruikers krijgt uiteindelijk op de lange termijn
te kampen met de negatieve effecten van druggebruik.– Er bestaan grote verschillen tussen landen in de publieke opinie
over de risico's van het gebruik van marihuana. Voor wat betreft de risico's
bij andere drugsoorten is er meer eensgezindheid.– In het algemeen kan worden gesteld dat indien de visie op de schadelijkheid
van het druggebruik afneemt, het gebruik ervan toeneemt. Vergelijking van de onderzoeksgegevens met het verleden
(mondiale trend)– Druggebruik is in de jaren negentig in de meeste landen toegenomen,
echter de mate van gangbaarheid blijft wisselend.– Toenemende aandacht en zorg gaan uit naar gebruik van poly-drugs
en de combinatie van alcohol met voorgeschreven drugs/medicijnen.– In sommige ontwikkelingslanden zijn er signalen van stabilisatie
waar te nemen van druggebruik.Marihuanagebruik (mondiale trend)– Gebruik van marihuana is de afgelopen decennia in een stroomversnelling
gekomen, vooral onder jongeren in Europa, Verenigde Staten, delen van Afrika
en Oceania.– Recentelijk is een lichte stabilisatie en in sommige landen zelfs
een lichte afname waar te nemen in marihuanagebruik.Amfetaminegebruik (mondiale trend)– Gebruik van amfetamine en XTC tonen in sommige West-Europese landen
tekenen van stabilisatie en in de Verenigde Staten zelfs een afname.– De toenemende populariteit van deze drugsoort in Europa, Noord-Amerika,
Oost- en Zuidoost Azië vergt bijzondere aandacht voor bestrijding.Opium bevattende middelen (mondiale trend)– De meeste West-Europese landen rapporteren een afname of stabilisatie
in het gebruik van heroïne.– In Oost-Europa zijn er tekenen van een toename in heroïnegebruik.
Dit gaat gepaard met grote zorgen over de groei van het aantal HIV-besmettingen
als gevolg van het injecteren.– In Oost-Azië is een sterke toename waar te nemen van het
aantal heroïnegebruikers, met name onder jongeren.Cocaïnegebruik (mondiale trend)– Wijzigingen hebben zich voorgedaan in de verspreiding van cocaïne.
Het gebruik van cocaïne in de Verenigde Staten kenschetst zich door een
daling. Evenwel wijzen de laatste onderzoeksgegevens op een toename in cocaïnegebruik
in sommige West-Europese landen en landen in West- en Zuid-Afrika en Australië.De slotconclusies die mevrouw Olszewski trekt zijn:– Ontwikkelingslanden met een grote jongerenpopulatie hebben een
potentieel drugprobleem.– Globalisering van jeugdculturen heeft geleid tot een mondiale
verspreiding van diverse gedragingen, waaronder druggebruik.– Schattingen inzake de verspreiding van druggebruik verschillen
per land en drugsoort. Dit neemt niet weg dat er gemeenschappelijk patronen
zijn waar te nemen.– Er is behoefte aan gemeenschappelijk besef en inzicht naar de
invloed van druggebruik op de gezondheidszorg.De leden van de Nederlandse delegatie gaven naar aanleiding
van deze presentatie de volgende reactie:De studie is vooral gebaseerd op onderzoeksgegevens afkomstig uit de Europese
Unie en de Verenigde Staten. Dit roept de vraag op in hoeverre bepaalde trends
en waarnemingen eveneens opgaan als mondiaal verschijnsel. Voorts komen door
de gewijzigde wetgeving steeds meer onderzoeksgegevens beschikbaar, waaruit
trends verklaarbaar zijn. De onderzoeksgegevens tonen ook aan dat bepaalde
groepen niet in de studie zijn meegewogen zoals, dak- en thuislozen, straatkinderen
etc. Dit neemt niet weg dat harde en zachte onderzoeksgegevens essentieel
zijn in het kader van de preventie en bestrijding van druggebruik.Door de vertegenwoordigers van andere lidstaten is onder
meer het navolgende opgemerkt:– Er bestaat een mogelijke correlatie tussen alcoholgebruik en druggebruik.– Zorg wordt uitgesproken over het groeiende aantal XTC-gebruikers
onder scholieren.– Harde en zachte onderzoeksgegevens moeten met enige terughoudendheid
worden geïnterpreteerd en gebruikt. Van belang is om vooral harde gegevens
te verzamelen opdat geduid kan worden op de grote risico's en nadelige effecten
van druggebruik.3. Kwetsbaarheid – risicofactorenDoor de heer Sundell, Assistent Professor in Psychology and Research Director
for the City of Stockholm, werd een presentatie gegeven naar aanleiding van
het thema: «kwetsbaarheid – risicofactoren». De presentatie
betrof een weergave van een wetenschappelijke studie naar de risico- en beschermingsfactoren.
Deze factoren zijn van invloed op de gedragingen van jongeren, alsmede op
de vatbaarheid van jongeren voor druggebruik. Het onderzoek is gebaseerd op
gegevens naar marihuanagebruik. Tijdens de presentatie zijn de navolgende
onderwerpen besproken.– De algemene conclusie van de studie is, dat een aantal specifieke
risico- en beschermingsfactoren leidt tot een toename of een afname van de
eventualiteit dat jongeren drugs gaan gebruiken.– De risico- en beschermingsfactoren zijn te categoriseren naar
familie, vriendschappen, scholing/onderwijs, samenleving en individuele/persoonsgebonden
factoren. Voorbeelden van elementen die risicoverhogend kunnen werken zijn
onder meer: geschiedenis van probleemgedrag, slecht ouderschap, familieconflicten,
gebrek van binding met de school, verzuim op school, aanwezigheid van drugs,
gebrekkige sociale binding en controle, economische tegenslagen, een op sensatie
gerichte persoonlijkheid, een positieve houding richting drugs. Enkele voorbeelden
van elementen die beschermend werken zijn: geslacht, religieuze achtergrond,
positieve sociale betrokkenheid, veerkrachtige persoonlijkheid, ontwikkelde
vaardigheden en competenties, binding met ouders en school.De leden van de Nederlandse delegatie brachten naar aanleiding
van deze presentatie het volgende naar voren:Deze studie legt geen relatie tussen het niveau van de opleiding en het
risico van druggebruik. Nederlandse studie heeft uitgewezen dat er een correlatie
bestaat tussen scholing/opleiding, leeftijd en druggebruik. Voorts blijken
elementen als familie en school een grote invloed te hebben als risico- en
beschermingsfactor. De overheid kan risico's niet uitsluiten, maar kan wel
streven naar het beheersen van de risico's van druggebruik. Dat kan alleen
als risico's herkenbaar en opgespoord zijn. Daarnaast heeft de individuele
burger een eigen verantwoordelijkheid om risico's zoveel mogelijk te beperken.
De Nederlandse overheid richt haar beleid verder op een vraag- en aanbodsvermindering
van drugs, daarmee het risico van druggebruik te beperken (harm reduction).
De vraag naar drugs en de risico's van druggebruik voor het individu en directe
omgeving worden verminderd door een professioneel zorg- en preventiebeleid.
Het aanbod wordt tegengegaan door een actieve bestrijding en opsporing van
de georganiseerde criminaliteit die zich met de drughandel (productie, in-
en uitvoer en verkoop) inlaat.Naar aanleiding van het thema marihuana werd door de Nederlandse delegatie
het in Nederland gehanteerde onderscheid tussen hard- en softdrugs aan de
orde gesteld. Doelstelling van het Nederlandse drugbeleid is het
voorkomen danwel beperken van de risico's van druggebruik voor het individu,
zijn directe omgeving en de samenleving. In dit kader vragen softdrugs om
een andere benadering dan harddrugs. In veel andere landen wordt het onderscheid
tussen harddrugs en softdrugs formeel niet gemaakt, maar wel in de praktijk
toegepast. De verkoop van softdrugs in coffeeshops wordt onder strikte voorwaarden
niet vervolgd. Doel van dit beleid is te voorkomen dat sofdruggebruikers worden
gemarginaliseerd of dat zij in aanraking komen met andere, meer gevaarlijke
drugs. Door de handel in harden softdrugs uit elkaar te trekken kunnen gebruikers
van softdrugs beter worden afgeschermd van vormen van druggebruik die uit
het oogpunt van volksgezondheid veel schadelijker zijn. Daar tegenover staat
de harde aanpak van bezit of verkoop van harddrugs. Het aantal verkooppunten
van softdrugs, zogenaamde coffeeshops, is in Nederland tussen 1997 en 2001
met 32 procent gedaald. Tevens heeft 95 procent van alle 504 gemeenten beleid
geformuleerd om het aantal coffeeshops te reguleren.In 2001 is voor de derde keer het THC-gehalte in cannabis onderzocht.
Het gemiddelde THC-gehalte in nederwiet bleek 10,1 procent. Voorgaande metingen,
die in 1999/2000 en in 2000/2001 plaatsvonden, lieten een toename zien van
de gemiddelde THC-concentratie in nederwiet van 8,6 procent naar 11,3 procent.
Over de relatie tussen het THC gehalte en het aantal cannabis-incidenten heeft
nog geen representatief onderzoek plaatsgevonden. Momenteel vindt in Nederland
dan ook een landelijk onderzoek plaats naar de dosis-effect van THC-gehalte.
Er zijn vooralsnog geen signalen uit de praktijk dat het aantal meldingen
van incidenten met cannabisgebruikers zou toenemen.Tot slot zijn er geen aanwijzingen dat het gebruik van harddrugs wordt
aangewakkerd door het softdrugbeleid. Slechts een klein percentage softdruggebruikers
in Nederland gaat uiteindelijk over tot het gebruik van harddrugs. Het aantal
verslaafden aan opiaten (zoals heroïne, morfine en methadon) is in Nederland
relatief laag, is de afgelopen jaren niet toegenomen en ligt onder het aantal
cannabisgebruikers.Door de vertegenwoordigers van andere landen werd onder
meer het navolgende opgemerkt:– Al op jeugdige leeftijd moet worden begonnen met onderricht over
de gevaren van druggebruik, om daarmee de risicofactoren zoveel mogelijk te
beperken. Immers op jeugdige leeftijd is men nog beïnvloedbaar, de eigen
persoonlijkheid is dan nog niet tot volledige ontwikkeling gekomen.– Absentie van school kan een indicatie zijn dat er problemen zijn
van diverse aard. Het is noodzaak om absentie snel en effectief op te sporen
en ouders daarover te informeren. In sommige landen is een speciaal budget
beschikbaar gesteld om het aantal drop-outs van school te verminderen.– Om de slagingskans van beschermingsfactoren te verhogen zou het
middel van wet- en regelgeving kunnen worden ingezet.4. Recreatief druggebruik – drugs als een levensstijlDoor mevrouw Paulinalid, Master of Social Science, werd een presentatie
gegeven over het bovengenoemde thema. De presentatie betrof een weergave van
een wetenschappelijke studie naar druggebruik onder jongeren in correlatie
met de levensstijl. Hieronder volgt een bondige beschrijving van enkele deelthema's
uit de voordracht.Het begrip levensstijl staat voor een combinatie van keuzes in werk, sociale
omgang, relaties, hobby's en verlangens. Het nahouden van een bepaalde
levensstijl vereist dan ook een zekere mate van normatieve vrijheid. Druggebruik
kan in dit kader worden gezien als een genotscomponent, zoals er ook zijn
werk versus recreatie. Voorts bevat het een symbolische betekenis voor een
bepaalde identiteit/levensstijl. Zoals gezegd kunnen drugs worden ervaren
als:– Genotselement:• het zich bevrijd voelen/zijn van het stressvolle bestaan.• een wijze waarop vat wordt gekregen over emoties• het risico van weloverwogenheid– Symbolische betekenis• voornaamheid• cultuurkapitaal– LevensstijlDe wijze waarop deze elementen worden ervaren is per drugsoort verschillend.
Zo zijn voor marihuana onder meer de navolgende kernbegrippen als genotselement
van toepassing: plezier, ontspanning, geneeskrachtig, weelde. Voor wat betreft
de symbolische component zijn dit onder andere: mystieke betekenis, niet-westers,
opstandig en onconventioneel.In het geval van harddrugs zijn de kernbegrippen totaal anders luidend,
te weten: een rush, routinematig en risico verminderend als genotselement.
Voor de symbolische betekenis betreffen dit de kernbegrippen: status, vrijheid,
associatie met Amerikaanse films en vooraanstaandheid.De slotvraag die rest betreft, is er nu sprake van een levensstijl of
van een verslaving. De wijze waarop drugproblematiek wordt aangepakt en met
welke middelen is afhankelijk van de visie op drugs. In het geval drugs als
een crimineel probleem wordt beschouwd, dan dient een justitieel beleid te
worden gevoerd. Als druggebruik wordt ervaren als zijnde het een ziekte/verslaving,
dan zal de oplossing gezocht moeten worden in de richting van de gezondheidszorg,
preventie en voorlichting. Wat door de politiek en door de samenleving wordt
toegestaan verschilt per land en cultuur. De wijze van ingrijpen verschilt
dan ook per cultuur en land.De leden van de Nederlandse delegatie stelden naar aanleiding
van deze presentatie het Nederlandse beleid inzake XTC-gebruik aan de ordeSynthetische drugs zijn harddrugs. In Nederland wordt dan ook hoge prioriteit
toegekend aan de opsporing en vervolging van productie van en handel in synthetische
drugs. Zo is in de laatste jaren een stijgende lijn waarneembaar in het aantal
in beslag genomen XTC-pillen. Het gaat vaak om georganiseerde criminaliteit,
waarbij volgens het Nederlandse strafrecht een hogere strafmaat kan worden
geëist dan het voor het misdrijf in kwestie geldende strafmaximum. Nederland
neemt dan ook actief deel aan internationale samenwerking gericht op het signaleren
van gevaarlijke nieuwe middelen en aan internationale opsporingsactiviteiten.Er wordt in Nederland veel voorlichting gegeven, gericht op voorkoming
van druggebruik. Niettemin zijn er jongeren die op houseparty's en in discotheken
drugs gebruiken. Enige jaren is geleden een project gestart waarbij tijdens
feesten XTC-pillen konden worden getest. Gebruikers konden pillen laten testen
om een indicatie te krijgen van de samenstelling en de mogelijke gevolgen
voor de gezondheid. Aan dit veel besproken en bediscussieerde project is inmiddels
een einde gekomen. Argumenten om toentertijd tot de piltest te besluiten waren
onder meer: om zodoende de ontwikkelingen in de drugscene bij te houden/levert
zinvolle informatie op en vanwege gezondheidsredenen van de feestgangers.
Als bleek dat er pillen met ernstige gezondheidsrisico's circuleerden, kon
onmiddellijk actie worden genomen. In het Strategisch Akkoord heeft het kabinet
Balkenende II uitvoering gegeven aan de motie van het lid Van de
Camp (Kamerstuk 24 077 nr. 98). Daarin wordt de regering verzocht
om het testen van XTC-pillen op locatie af te wijzen. Momenteel wordt dan
ook, als gevolg van veranderende inzichten, geen gevolg meer geven aan bovengenoemd
project.Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft inmiddels een
nieuw Actieplan XTC opgesteld dat de preventie van XTC-gebruik en het voorkomen
van schade tot doel heeft. Het project voorlichting bezoekers heeft als doel
bewustwording van houding en gedrag ten opzichte van drugs en beperking van
de risico's van gebruik, en richt zich op bezoekers van uitgaansgelegenheden.
Andere projecten betreffen training voor personeel van uitgaansgelegenheden,
eerste hulp bij drugincidenten, preventie van uitgaansdrugs in het jongerenwerk
en de preventie van riskant druggebruik in de residentiële jeugdhulpverlening.
Daarnaast zijn instrumenten ontwikkeld die instellingen voor de verslavingszorg
en GGD-en ondersteunen bij het ontwikkelen en uitvoeren van preventieprojecten
van uitgaansdrugs, zoals handreikingen voor netwerkontwikkeling en een quick
scan om op gemeentelijk niveau het gebruik van uitgaansdrugs in kaart te brengen.
Dit alles om de snelle veranderingen in het uitgaansleven in relatie tot middelengebruik
goed te kunnen volgen.Nederland is in de Europese Unie een middenmoter in het gebruik van XTC
en amfetamine. Binnen de Europese lidstaten varieert het percentage ooitgebruikers
van XTC onder de bevolking van 0 procent tot 4 procent. Nederland houdt met
2 procent bij beide drugs het midden.5. Preventie – wordt de juiste boodschap uitgedragen?Door de heer Babar, van het Global Youth Network (UNODC), werd een presentatie
gegeven over bovengenoemd thema. De presentatie betrof een weergave van een
wetenschappelijke studie inzake drugpreventie specifiek gericht op jongeren.
Hieronder volgt een weergave van enkele onderwerpen uit de presentatie.Politici en beleidsmakers hebben de sociale en maatschappelijke verantwoordelijkheid
om jongeren onder meer voor het navolgende te behoeden:– Het op jeugdige leeftijd in aanraking komen en gebruiken van drugs.– Voorkomen dat experimenteren overgaat in een drugverslaving.– Terugdringen van het aantal jongeren dat experimenteert met drugs.– Voorkoming dat een overgang plaats heeft naar meer schadelijke
drugsoorten, dan wel methoden van druggebruik.– Voorkomen dat druggebruik wordt gezien en ervaren als iets gangbaars
door het creëren van een sociale maatschappelijke consensus tegen druggebruik,
alsmede door samenwerking met verschillende subculturen in de samenleving.Methoden, doel en middelen van drugpreventie zijn onder meer:– Drugpreventie programma's moeten zich richten op de gemeenschap
als geheel, dan wel de belangrijkste onderdelen daarvan, zoals scholen en
familie.– Drugpreventie dient onderdeel uit te maken van een veelomvattend
gezondheidsprogramma en zich eveneens te richten op jonge kinderen.– Betrokkenheid van jongeren bij de totstandkoming van deze programma's
is essentieel voor onder meer de planning en implementatie.– De effectiviteit van drugpreventie zal toenemen in het geval een
combinatie van methoden wordt ingezet, zoals er zijn kennisoverdracht, gedragsveranderingen,
gezondheidsbevordering, ontwikkeling van zelfachting en het creëren
van weerstandsvermogen. Voorts is essentieel de beschikbaarheid van voldoende
financiële middelen, de ondersteuning van overheids- en particuliere
initiatieven en de ontwikkeling van een lange termijnvisie cq. visie met realistische
doelen.6. ScholingDoor de heer Stefano Berterane van de Demand Reduction Section van de
Verenigde Naties (UNODC), verzorgde een presentatie over bovengenoemd thema.
De presentatie betrof een weergave van een wetenschappelijke studie naar de
rol en invloed van scholen en scholing in de bestrijding van druggebruik.
Hij ging achtereenvolgens in op de volgende onderwerpen.Scholen zijn bij uitstek, door hun grote reikwijdte, de plaats van handeling
om met de preventie van druggebruik aan te vangen. Daarbij hebben zij een
onder meer taak in het voorzien van jongeren van de juiste informatie. Evenzeer
vervullen zij een taak bij het opdoen van sociale vaardigheden, zoals het
weerstaan van groepsdruk. Het succes van het beleid zal toenemen naarmate
scholingsprogramma's worden geïntegreerd in een meeromvattend traject
van promotieactiviteiten ten behoeve van de gezondheidszorg, sportactiviteiten
en vergroting van het kennisniveau. Daarbij kan worden aangetekend dat deze
lestrajecten structureel van aard dienen te zijn.Wetenschappelijke studie heeft eveneens uitgewezen dat leraren een invloedsfactor
van betekenis kunnen zijn op leerlingen in de levensfase van 10–16 jaar.
In het verlengde hiervan is ook een rol weggelegd voor de naschoolse opvang
en jeugdclubs. De ontwikkeling van kennis, vaardigheden en middelen van leraren
ten behoeve van drugpreventie verdient dan ook bijzondere aandacht. Het zijn
immers leraren die veelal als één van de eersten, samen met
de ouders, signalen ontvangen van mogelijk druggebruik onder leerlingen. Evenzo
is ouderparticipatie in deze trajecten gewenst.Naar aanleiding van het thema werd door de Nederlandse delegatie het in
Nederland gevoerde beleid naar de betrokkenheid van scholen bij voorlichting
en preventie aan de orde gesteld. In Nederland bestaat de voorlichting en
preventie onder meer uit lessen over genotmiddelen, afspraken binnen de school,
signaleren en begeleiden van problematisch gebruik, ouderparticipatie en een
begeleidende stuurgroep die de samenhang bewaakt.7. Verslavingszorg – behandelmethodenNaar aanleiding van het thema is een korte discussie gevoerd over de wijze
van behandeling van druggebruikers in de verschillende deelnemende landen.
De aanwezigen zijn aangaande dit thema overeengekomen dat bij de ontwikkeling
van behandelingsprogramma's rekening gehouden zal moeten worden met de specifieke
behoeften en omstandigheden van jongeren. Voorst dienen familieleden daarbij
te worden betrokken, alsmede een mobilisatie van de leefgemeenschap ten behoeve
van de reïntegratie in het normale levenspatroon.De leden van de Nederlandse delegatie stelden ten aanzien
van dit thema het volgende:Voordat een bepaalde behandelmethode wordt gekozen zal allereerst de doelgroep(en)
omschreven moeten worden die men wenst te bereiken. Wat een beproefde methode
kan zijn voor de ene groep druggebruikers behoeft dit evenwel niet te zijn
voor een andere groep gebruikers. Onderscheid naar vormen van
druggebruik en drugsoorten leiden tot specifieke behandelmethoden. Zo zijn
er de langdurige harddrugverslaafden. Ontwenning is meestal een kwestie van
lange termijn. De behandelmethode van verslaafden is allereerst gericht op
de totale ontwenning en genezing. Is dat niet haalbaar dan bestaat er de mogelijkheid
om te werken aan stabilisering van de verslaving. Doelstelling is te voorkomen
dat de harddrugverslaving leidt tot toenemende gezondheidsproblemen, verloedering,
verspreiding van ziekten als gevolg van gebruikte naalden.In Nederland is wetenschappelijk onderzoek verricht naar de effecten van
medisch voorgeschreven heroïne in combinatie met methadon voor chronische
heroïneverslaafden. Het onderzoek was gericht op langdurig verslaafden,
bij wie bestaande behandelingen weinig of geen effect hebben gehad, en die
in een zwakke fysieke en psychosociale toestand verkeren. Onderzocht werd
of hun toestand is verbeterd als zij een behandeling krijgen met methadon,
gecombineerd met heroïne in plaats van een behandeling met alleen methadon.
Het onderzoek Heroïne op medisch voorschrift is in februari 2002 afgerond.
Het resultaat van de behandeling is hoofdzakelijk gemeten aan de hand van
verbeteringen in de medische toestand en het sociaal functioneren. Uit het
onderzoek kwam onder meer naar voren dat de verstrekking van heroïne
op medisch voorschrift en onder strikte voorwaarden veilig en beheersbaar
was en geen extra overlast veroorzaakte. De behandelmethode van harddrugsverslaafden
is allereerst gericht op een totale ontwenning dan wel genezing. Mocht blijken
dat deze intensieve behandelmethode niet het gewenste effect resulteert, dan
kan onder strikte voorwaarden worden deelgenomen aan het onderzoeksproject
«Heroïne op medisch voorschrift». De Tweede Kamer der Staten
Generaal heeft inmiddels besloten dat de huidige gecombineerde behandeling
in de bestaande behandeleenheden onder zeer strikte voorwaarden kan worden
gecontinueerd.8. ResolutieTer afsluiting van de interparlementaire conferentie is unaniem de navolgende
resolutie aangenomen.The Sixth Inter-Parliamentarian Meeting on Drug Issues
was held in Stockholm on 26 and 27 May 2003.Parliamentarians, senior officials and experts from 20 countries met to
discuss the issue of young people and drug abuse and the policies and programmes
that are needed to address effectively this problem of great concern for many
people.On the basis of the discussion, the hosts draw the following conclusions:• Drug abuse among youthThere is a shared concern about the increase in drug abuse amongst the
young. Poly drug abuse is becoming more common, as is the combined abuse of
alcohol and illicit drugs.Differences between countries remain, but drug abuse is a global phenomenon.
The growing popularity of synthetic drugs like amphetamines and ecstasy is
a matter of particular concern. Many young people start to use drugs under
the impression that it will give them more friends, more energy and more fun.
The dark reality of drug abuse becomes clear all too late.Developing countries, with often large very young populations, are especially
at risk of worsening drug situations that will have an impact on their development
possibilities.Action must start at the grass roots level. The problem is not somebody
else's, it is ours! To make this evident, information about the problem must
be collected and disseminated at local level. The media has an important and
positive role to make in this regard. At the same time, we are facing a global
problem, which needs a common response. The international drug conventions
form the basis for our action.• VulnerabilityA range of risk and protective factors are at play when we talk about
drug abuse amongst children and young people. Amongst the most important protective
factors is bonding between parents and children, schools and pupils, communities
and youth. Absenteeism from school, early alcohol use and easy availability
of drugs in the community are amongst the most important risk factors.It is important that our policies focus on reducing the risk and increasing
the protective factors. Caring parents, educational opportunities, and supportive
environments protect young people from drug abuse and other risk behaviours.
Legislation that supports this and provides for the involvement of young people
in society must be enacted and implemented.• Recreational use of drugsThe incipient trend towards «normalization» of recreational
drug abuse in some youth subcultures is a cause for grave concern. There is
a tendency to attach symbolic values or «meanings» to particular
drugs, sometimes to fill an existential vacuum. This risks creating a social
atmosphere that is permissive towards the abuse of various drugs. Young people
need space and opportunities to live their lives to the fullest without resorting
to these «chemical technologies of bliss». It is everybody's task
to ensure that our societies allow this.• PreventionPrevention works if it starts early, takes a comprehensive and long term
approach, addresses the whole range of youth health and life issues, and makes
youth equal partners in planning and implementing interventions.• SchoolsSchools, with their almost universal reach, provide a good venue for preventing
drug abuse. They should not only provide young people with the right information
but also build their skills to make healthy choices and resist pressures to
use drugs. Furthermore, the success of preventive education is enhanced by
its integration into broader health and knowledge promotion.• TreatmentYoung people have special needs; these must be taken into account when
devising treatment programmes. The family must be involved and the community
mobilized for their reintegration into normal life. Treatment needs focusing
on drugs but also on all the psychosocial problems of adolescents.
An extensive assessment of adolescents may help address better the process
of matching a patient with the required treatment.• The way forward: a healthy future for young peopleIt should not be forgotten that the vast majority of young people want
to stay away from drug abuse. Young people are a valuable resource and it
is necessary to work with them to prevent and reduce drug abuse.BIJLAGEWerkprogramma Dag 1 – 26 mei 2003 –  09:00–10:00Opening: Mr. Bjorn Fries, Swedish
National Drug Policy Coordinator Sir Jack Stewart Clark,
former Vice-President of European Parliament  HRH Queen Silvia of Sweden  Mr. Antonio Maria Costa,
Executive Director, UNODC  10:00–10:15persconferentie  10:15–11:30Sessie 1: Jongeren – het probleem of deel van de oplossing?   themavoorzitter: Gautam
Babbar, Global Youth Network, UNODC orator: Uku Visnapuu, Student, Estland  11:30–11:45koffiepauze  11:45–13:00Sessie 2: Druggebruik onder jongeren: cijfers en trends. themavoorzitter: Mr.
Gabriel Romanus, Zweeds parlementslid. orator: Stefano Berterame, UNODC Demand
Reduction Section   13:00–14:30lunch  14:30–16:00Sessie 3: Kwetsbaarheid – risicofactoren orator: Dr. Knut Sundell,
Assistant professor in Psychology and Research Director for Stockholm City  16:00–16:15koffiepauze  16:15–17:30Sessie 4: Recreatief druggebruik – drugs als een levensstijl.   themavoorzitter: Sir
Jack Stewart Clark, voormalig lid Europees Parlement  orator: Ms. Paulina Seppala,
Master of Social Science, Stakes, Helsinki.  20:00Diner hosted by
Mr. Fries, Swedish National Drug Policy Coordinator    Dag
2 – 27 mei 2003 –  09:30–11:00Sessie 5: Preventie – wordt de juiste boodschap uitgedragen? themavoorzitter: ms.
Cecilia Keaveney, Ierse parlementslid orator: Gautam Babbar, Global Youth
Network, UNODC   11:00–11:15koffiepauze   11:15–12:45Sessie 6: Scholing themavoorzitter: Sir
Jack Stewart Clark, voormalig lid Europees parlement  orator: Stefano Berterame,
Demand Reduction Section, UNODC   12:45–14:00lunch  14:00–15:15Sessie 7: Verslavingszorg – behandelmethoden orator: Dr. Gilberto
Gerra  15:15–15:30koffiepauze  15:30–16:00Bespreking ResolutieNB. Uitgereikte presentaties liggen ter inzage bij het commissiebureau
SEF/commissiesecretariaat VWS 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29219-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl