Wijziging van de Wet werk en bijstand i.v.m. decentralisering langdurigheidstoeslag en ondersteuning huishoudens met schoolgaande kinderen; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31441, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-07-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31441 nr. 7

30-06-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave blz.1. Inleiding2. Decentraliseren langdurigheidstoeslag3. Op participatiebevordering gerichte ondersteuning
van huishoudens met schoolgaande kinderen4. Financiële en fiscale gevolgenTabel 1 Gemeenten naar procentuele ontwikkeling middelen
langdurigheidstoeslag via gemeentefonds ten opzichte van verdeling middelen
via I-deel WWB* 5. Ontvangen adviezen6. ArtikelsgewijsOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31441Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 80 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 441Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met decentralisering
van de langdurigheidstoeslag en op bevordering van maatschappelijke participatie
gerichte ondersteuning van huishoudens met schoolgaande kinderennr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 30 juni 2008Inhoudsopgave blz.1. Inleiding 12. Decentraliseren langdurigheidstoeslag 63. Op participatiebevordering gerichte ondersteuning van huishoudens met
schoolgaande kinderen 134. Financiële en fiscale gevolgen 185. Ontvangen adviezen 226. Artikelsgewijs 22De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft over het
wetsvoorstel van de regering tot wijziging van de Wet werk en bijstand in
verband met de decentralisering van de langdurigheidstoeslag en op bevordering
van maatschappelijke participatie gerichte ondersteuning van huishoudens met
schoolgaande kinderen (Kamerstukken II 2007/08, 31 441) een aantal vragen
en opmerkingen ter beantwoording aan de regering voorgelegd. De regering heeft
met belangstelling kennis genomen van het schriftelijk verslag. In het verslag
hebben de leden van de fracties van de CDA, PvdA, SP, ChristenUnie, VVD en
PVV een aantal vragen gesteld welke in dit verslag zijn opgenomen. De leden
van de SGP-fractie hebben aangegeven op dit moment geen vragen te hebben.
Hieronder zijn de antwoorden op deze vragen opgenomen. De volgorde van de
beantwoording van de vragen wijkt in enkele gevallen af van de volgorde in
het schriftelijke verslag teneinde de vragen zo veel mogelijk in samenhang
te beantwoorden.1. InleidingAlvorens in te gaan op de beantwoording van de gestelde vragen hecht de
regering eraan een korte schets te geven van hetgeen onderhavig wetsvoorstel
beoogt omdat tegen deze achtergrond de antwoorden gelezen moeten worden. De
regering decentraliseert de langdurigheidstoeslag en geeft gemeenten meer
ruimte voor op participatie gerichte ondersteuning van huishoudens met schoolgaande
kinderen. Hiermee beoogt de regering de participatiebevorderende werking van
de Wet werk en bijstand (WWB) te versterken. Voor de personen die nu langdurig
van een laag inkomen afhankelijk zijn én om te voorkomen
dat jongeren nu een achterstand oplopen waardoor zij later van een laag inkomen
afhankelijk zijn.De langdurigheidstoeslag wordt zoveel mogelijk een gemeentelijke verantwoordelijkheid.
Zij bepalen daarbij zelf wat langdurig is, wat een laag inkomen is en onder
welke omstandigheden er sprake is van een gebrek aan arbeidsmarktperspectief.Gemeenten krijgen de mogelijkheid om huishoudens met schoolgaande kinderen
op eenvoudiger wijze te betrekken bij activiteiten die belangrijk zijn voor
de ontwikkeling van kinderen.Gemeenten krijgen dus een belangrijker rol. De regering acht dit gerechtvaardigd
omdat gemeenten, zowel waar het gaat om de arbeidsre-integratie als de participatie
van jongeren, reeds belangrijke verantwoordelijkheden hebben. Als democratisch
gelegitimeerde bestuursorganen verkeren zij in de positie om via lokaal maatwerk
een effectief beleid vorm te geven en uit te voeren.Categoriaal beleid kan gemeenten nimmer van de verplichting ontslaan om individueel maatwerk te leveren. De individualiserende
toepassing, zoals die is vastgelegd in artikel 18, eerste lid, van de WWB,
is een noodzakelijke voorwaarde om recht te doen aan de vangnetfunctie van
de WWB. Zoals de regering zal toelichten, vloeit de individualiserende toepassing
ook voort uit het gelijkheidsbeginsel.De leden van de CDA-fractie vragen bevestiging van de regering dat andere
vormen van categoriale (bijzondere) bijstand niet passen in het door de regering
in dit wetsvoorstel geschetste eindbeeld. De regering antwoordt dat het wetsvoorstel
uitwerking geeft aan een aantal voornemens die geformuleerd zijn in respectievelijk
het coalitieakkoord en het bestuurlijk akkoord met gemeenten, die beiden zijn
gericht op het versterken van participatie, en aan een motie die door de Tweede
Kamer is aangenomen1 om gemeenten meer mogelijkheden
te geven om gerichte inkomensondersteuning te verlenen aan specifieke groepen
op zodanige wijze dat er een financiële prikkel blijft bestaan voor betrokkenen
om (meer) te gaan werken. Om de gevolgen van de uitwerking van deze voornemens
te schetsen heeft de regering gemeend deze te moeten beschrijven in een samenhangend
eindbeeld. De regering is niet voornemens met nieuwe voorstellen voor uitbreiding
van de mogelijkheden voor categoriale bijzondere bijstand te komen.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering erop toeziet dat er
ook feitelijk geen andere vorm van categoriaal beleid door gemeenten wordt
uitgevoerd. Welke sancties kan de regering toepassen bij eventuele overtreding
door gemeenten? De leden van de SP-fractie vragen hoe de regering de naleving
van de overige algemene randvoorwaarden die gesteld zijn (zoals te lezen op
pagina 8 van de memorie van toelichting) zal controleren.De regering wijst er op dat controle op een juiste wetsuitvoering door
het college van burgemeester en wethouders primair geschiedt door de gemeenteraad.
Daar waar de gemeenteraad die rol niet adequaat oppakt of, zoals in de praktijk
een enkele keer is gebleken, juist het college uitnodigt tot een met de wet
strijdige uitvoering, is een taak weggelegd voor de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid als verantwoordelijke voor het rijkstoezicht. Indien een
rechtmatigheidstekortkoming gekwalificeerd wordt als een ernstige tekortkoming
kan aan de gemeente een aanwijzing worden gegeven gericht op een rechtmatige
wetsuitvoering. Indien de gemeente deze aanwijzing niet opvolgt, leidt dat
tot een korting op haar budget voor het WWB inkomensdeel.In de op 24 april jl. aan de Tweede Kamer gezonden kabinetsreactie
op het rapport «Van specifiek naar generiek» wordt evenwel aangekondigd
dat het rijkstoezicht op grond van de WWB zal vervallen en dat het wetsvoorstel
daartoe uiterlijk eind 2009 bij de Tweede Kamer aanhangig zal worden gemaakt. Wel zal de bevoegdheid van de minister van SZW tot het geven
van een aanwijzing en het opleggen van een korting gehandhaafd blijven. Daarnaast
kan gebruik gemaakt worden van de in de Gemeentewet opgenomen toezichtsinstrumenten,
zoals schorsing, vernietiging of de taakverwaarlozingsregeling. Het spreekt
voor zich, gelet op de bestuurlijke verhouding tussen rijk en gemeenten, dat
toepassing van zowel de aanwijzing op grond van de WWB als de generieke instrumenten
op grond van de Gemeentewet zeer terughoudend plaats vindt en alleen bij wijze
van «ultimum remedium».De leden van de PvdA fractie vragen de regering om haar stelling dat kinderen
die in armoede opgroeien ook later in armoede leven, met feiten te onderbouwen.Omdat er geen recent Nederlands onderzoek is dat hier uitsluitsel over
geeft, heeft de regering het SCP gevraagd een lange termijn onderzoek te doen
naar het zogenaamde littekeneffect. In dit onderzoek worden kinderen die in
1986 in een arm gezin woonden, opnieuw opgezocht en gevraagd naar hun huidige
leefsituatie. Dit rapport wordt naar verwachting eind 2010 opgeleverd. Hiermee
is ook de vraag beantwoord die de SP stelt naar de stand van zaken van het
onderzoek naar de achtergronden en langetermijneffecten van armoede bij kinderen.Gemeenten krijgen de mogelijkheid op participatiebevordering gerichte
voorzieningen aan te bieden aan huishoudens met schoolgaande kinderen die
in armoede leven. Hiertoe behoren ook bijkomende schoolkosten. De leden van
de PvdA-fractie vragen of de regering met een of meer voorbeelden kan toelichten
waaruit deze «bijkomende» schoolkosten kunnen bestaan? De regering
antwoordt hierop dat voor deze kosten bijvoorbeeld kan worden gedacht aan
de kosten voor schrijfmateriaal, schriften, kosten voor schoolreisjes, evt.
luizencape die op sommige scholen verplicht is gesteld, de kosten voor een
kluisje en dergelijke. De regering acht het niet wenselijk hier een normatieve
of limitatieve opsomming aan te verbinden.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom geen minimum- en maximumnormen
voor de langdurigheidstoeslag zijn opgenomen in het wetsvoorstel. Zij verwachten
dat met zulke normen beter kan worden gegarandeerd dat het generiek inkomensbeleid
dat het rijk voert, niet wordt doorkruist. De leden van de ChristenUnie-fractie
vragen of de regering voornemens is om ondergrenzen aan te geven ten aanzien
van de langdurigheidstoeslag en zo nee, waarom niet. Ook leden van de SP-fractie
stellen vergelijkbare vragen en zij vragen bovendien of de regering ook voornemens
is om landelijke kaders te scheppen rond de invulling van de begrippen langdurig,
laag en inkomen en gebrek aan arbeidsmarktperspectief. In het bijzondere wijzen
de leden van de SP-fractie hierbij op het ontstaan van rechtsongelijkheid
op het terrein van inkomensondersteuning. Zij vragen of er naar mening van
de regering grenzen zijn aan de rechtsongelijkheid.In antwoord op deze vragen en opmerkingen reageert de regering als volgt.
De regering is van mening dat bij een decentralisatie het opleggen van landelijke
normen en inkadering van genoemde begrippen niet passend is. De systematiek
van de WWB is er op gebaseerd dat daar waar gemeenten zelf (financiële)
verantwoordelijkheid dragen gedereguleerd kan worden. Gemeenten worden bij
de langdurigheidstoeslag (net als voor de overige bijzondere bijstand het
geval is) financieel verantwoordelijk. Daarbij past ook beleidsmatige verantwoordelijkheid.
De regering verwacht dat zowel beleidsmatige als financiële overwegingen
gemeenten terughoudend zullen stemmen waar het gaat om de hoogte van de langdurigheidstoeslag.
Immers, een al te hoge langdurigheidstoeslag zal kunnen leiden tot armoedevalproblematiek
met als gevolg een lagere uitstroom uit de bijstand, waar de gemeente de financiële
gevolgen van ondervindt. Anderzijds zal de gemeente niet af kunnen
zien van het opnemen van een langdurigheidstoeslag in het gemeentelijk beleid.
Van belang is dat in deze sprake is van een gebonden bevoegdheid. De wet schrijft
voor dat de gemeenteraad een verordening maakt over de langdurigheidstoeslag
op de aangegeven aspecten. Op deze wijze is – zij het niet in de zin
van een financiële norm – een ondergrens gewaarborgd. Doordat geen
landelijke normen zijn vastgesteld, kan de gemeente de hoogte van de langdurigheidstoeslag
afstemmen op de lokale omstandigheden. Dit betekent dat – anders dan
in een landelijk systeem mogelijk is – zowel naar tijd als plaats gevarieerd
kan worden al naar gelang arbeidsmarktomstandigheden en andere specifieke
omstandigheden dit noodzaken.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de regering er niet voor gekozen
heeft om gemeenten te verplichten in de verordening speciale aandacht te besteden
aan Wajong’ers? Zij wijzen in dit verband op de motie-Heerts 28 333,
nr. 88, waarin gevraagd wordt te bevorderen dat de uitkeringsverhoging
van WAO-, WAZ- of Wajonggerechtigden bijdraagt aan het streven naar inkomensverbetering.De regering reageert als volgt. Als gevolg van de verhoging van genoemde
uitkeringen per 1 juli 2007 naar 75% van het laatstverdiende loon,
was in een beperkt aantal gevallen sprake van het verlies van het recht op
langdurigheidstoeslag. Overigens blijkt dit bij nadere beschouwing bij Wajongers
niet het geval, omdat deze o.a. als gevolg van het buiten beschouwing laten
van de jonggehandicaptenkorting bij de bepaling van de hoogte van het inkomen
hun recht op langdurigheidstoeslag behielden. Met de voorgenomen wetswijziging
vervalt de strikte inkomensgrens die thans geldt. Gemeenten kunnen de inkomensgrens
zelf vaststellen en hierbij een glijdende schaal introduceren. Dit betekent
dat ook personen met een inkomen iets hoger dan het relevante sociaal minimum
in dergelijke gemeenten tot de doelgroep van de langdurigheidstoeslag kunnen
gaan behoren. Bij het bepalen van het recht op bijzondere bijstand, waar de
langdurigheidstoeslag een bijzondere vorm van wordt, kan geen onderscheid
worden gemaakt naar de bron van het inkomen. Om deze reden is er geen noodzaak
een verplichting op te nemen om aan Wajongers specifieke aandacht te besteden.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom gemeenten niet verplicht worden
ook een verordening op te stellen voor verstrekking van (de overige vormen
van) bijzondere bijstand. Reden hiervoor is – naar de mening van de
regering – dat in het algemeen maatwerk dient te worden betracht waarbij
rekening moet worden gehouden met de omstandigheden van het individuele geval,
hetgeen zich niet in algemene regels laat vatten. Per geval dient afzonderlijk
te worden bekeken of bijzondere bijstand noodzakelijk is en welke kosten daadwerkelijk
gemaakt zijn. Het opstellen van een verordening door de gemeenteraad past
niet in dit systeem van verantwoordelijkheidsverdeling. Daar waar het de langdurigheidstoeslag
betreft meent de regering dat, gezien de plaats die de langdurigheidstoeslag
inneemt in het stelsel van inkomensondersteuning, de kenbaarheid van de voorwaarden
waaronder de langdurigheidstoeslag wordt verstrekt van zodanig belang is dat
deze door de gemeenteraad dienen te worden vastgesteld en dat de totstandkoming
van deze regels de uitkomst is van een openbaar debat in een rechtstreeks
democratisch gekozen orgaan.De leden van de SP-fractie vragen welke ambities de regering heeft als
het gaat om de groep mensen die nu gebruik maakt van de langdurigheidstoeslag,
de langdurige minima, te verminderen.Een van de ambities van de regering is de participatie op de arbeidsmarkt
substantieel te vergroten. De regering stelt geen specifieke doelstelling
op ten aanzien van de omvang van de doelgroep die in aanmerking zou komen
voor de langdurigheidstoeslag, mede omdat de verantwoordelijkheid voor het
bepalen van de randvoorwaarden wordt gedecentraliseerd naar gemeenten.Ook de leden van de SP-fractie zijn van mening dat werk een belangrijk
middel is tegen armoede, maar gezien de grote en groeiende groep werkende
armen is werk niet de enige remedie. Zij vragen of de regering deze mening
deelt en wat de verwachte kwantitatieve effecten van de voorgenomen wetswijziging
voor deze groep werkende armen zijn?De regering is het niet eens met de stelling van de SP-fractie dat sprake
is van een grote en groeiende groep werkende armen. Door de voorgestelde wetswijziging
kunnen gemeenten ook werkenden met een laag inkomen die geen perspectief hebben
dit door progressie op de arbeidsmarkt te vergroten in aanmerking komen voor
de langdurigheidstoeslag. Aangezien gemeenten de vormgeving bepalen kan de
regering over het verwachte kwantitatieve effect geen uitspraak doen.Er wordt aangegeven dat gemeenten categoriale bijzondere bijstand kunnen
verstrekken ten behoeve van «de kosten van deelname van schoolgaande
kinderen aan sport, cultuur of andere activiteiten gericht op maatschappelijke
participatie van kinderen; het is de bedoeling deze categoriale bijzondere
bijstand zoveel mogelijk in natura te verstrekken, tenzij er redenen zijn
hiervan af te wijken». De leden van de SP-fractie vragen wat wordt verstaan
onder «zoveel mogelijk» en wat «redenen zijn om hiervan
af te wijken»? Zij verzoeken de regering een aantal denkbeeldige voorbeelden
te geven.De wet (onderdeel G van het voorstel) bepaalt dat in gevallen waarin het
niet doelmatig is de gemeente kan afzien van natura-verstrekking. In de memorie
van toelichting heeft de regering hiervan als voorbeeld gegeven de situatie
waarin de gemeente niet met alle sportverenigingen afspraken heeft kunnen
maken over gereduceerde lidmaatschappen en daarom tot vergoeding van werkelijk
gemaakte kosten overgaat.De regering stelt dat met de wetswijziging gemeenten de langdurigheidstoeslag
moeten blijven verstrekken. De hoogte van de toeslag en de invulling van de
begrippen langdurig, laag inkomen en gebrek aan arbeidsmarktperspectief worden
nu overgelaten aan het gemeentebestuur. De leden van de SP-fractie vragen
of de regering het met hen eens is dat hierdoor de kans bestaat dat mensen
in gelijke gevallen in verschillende gemeenten andere ondersteuning zullen
ontvangen en wat hierover haar oordeel is.De regering antwoordt als volgt. De overweging om de langdurigheidstoeslag
te decentraliseren is mede ingegeven door de wens om gemeenten in staat te
stellen de langdurigheidstoeslag in te passen in het lokale re-integratiebeleid.
In die zin acht de regering verschillen tussen gemeenten een logische uitkomst.
Deze verschillen zijn niet willekeurig, maar de uitkomst van democratische
besluitvormingsprocessen.De leden van de SP-fractie vragen of is voorzien in een evaluatie van
het wetsvoorstel. Zo, ja, wanneer kan de Kamer de resultaten van deze evaluatie
ontvangen?Zo, neen, bij welke gelegenhe(i)d(en) zal de Kamer geïnformeerd
worden over de mate waarin de met het wetsvoorstel beoogde doelstellingen
worden bereikt?Het wetsvoorstel voorziet niet in een afzonderlijke evaluatiebepaling.
Wel heeft de regering aangekondigd de Inspectie Werk en Inkomen (IWI) te vragen
onderzoek te doen naar de wijze waarop de langdurigheidstoeslag in de praktijk
wordt vormgegeven. Dit onderzoek wordt een jaar na inwerkingtreding uitgevoerd. De leden van de VVD-fractie stellen dat door het categoraal maken van
een deel van de langdurigheidstoeslag voor mensen die op zoek zijn naar werk
de prikkel om de arbeidsmarkt op te gaan ook «langdurig» zal verminderen.
De VVD is benieuwd hoe de regering dit probleem op lost. De leden van de PVV-fractie
vragen de regering een inschatting te geven van het risico dat van een extra
financiële tegemoetkoming een demotiverende werking uitgaat om een baan
te zoeken.Naar de mening van de regering is van het veronderstelde effect geen sprake.
Op dit moment is sprake van een landelijke «categoriale» regeling
(een regeling sui generis). Wie aan de centraal
vastgelegde voorwaarden voldoet, heeft recht op een landelijk vastgesteld
bedrag. De regering is van mening dat met de decentralisatie een betere afstemming
van deze bedragen op de lokale situatie ontstaat, waarbij gemeenten (vanwege
de financiële stimulans die van het financieringssysteem voor algemene
bijstand uitgaat) er belang bij hebben de langdurigheidstoeslag niet zodanig
hoog vast te stellen dat werkloosheidsvaleffecten worden versterkt. Doordat
gemeenten de mogelijkheid krijgen om de langdurigheidstoeslag ook te verstrekken
aan werkenden met een laag inkomen zonder perspectief om dit inkomen op de
arbeidsmarkt verder te vergroten, worden de werkloosheidsvaleffecten juist
verkleind.De VVD vraagt of door het ontbreken van een sollicitatieplicht als voorwaarde
voor de langdurigheidstoeslag mensen langdurig worden «vastgezet»
in armoede.In antwoord hierop stelt de regering dat de WWB bepaalt dat in individuele
gevallen op grond van dringende redenen ontheffing kan worden verleend van
de arbeids- en re-integratieverplichtingen zoals genoemd in artikel 9 van
de WWB. Het wetsvoorstel brengt hierin geen verandering. Het verstrekken van
langdurigheidstoeslag leidt niet tot ontheffing van deze verplichtingen. Gemeenten
hebben en behouden de mogelijkheid om indien niet aan deze verplichting is
voldaan het recht op langdurigheidstoeslag te onthouden.De VVD stelt vragen bij het negatieve effect dat het actief benaderen
van doelgroepen zal hebben op de arbeidsmoraal van werkzoekenden en mensen
die tegen een laag inkomen werken.De regering keert zich om twee redenen tegen de veronderstelling van de
VVD. In de eerste plaats acht zij het terugdringen van niet-gebruik wenselijk
omdat burgers die in gelijke omstandigheden verkeren op dezelfde wijze toegang
tot die rechten moeten krijgen. Mensen die uit onwetendheid hun rechten niet
effectueren en daardoor onnodig in financiële problemen komen, doen bovendien
op een ander moment mogelijk een veel zwaardere aanspraak gelden op maatschappij
of overheid. In de tweede plaats staat de nieuwe langdurigheidstoeslag ook
open voor mensen die tegen een laag inkomen werken en geen perspectief hebben
om dit inkomen te verbeteren.2. Decentraliseren langdurigheidstoeslagDe CDA-fractie vraagt waarom het criterium «gebrek aan arbeidsmarktperspectief»
is opgenomen en of de mogelijkheid van het uitbreiden naar de groep werkenden
daarmee niet in tegenspraak is.Onder gebrek aan arbeidsmarktperspectief verstaat de regering, zoals ook
moge blijken uit de memorie van toelichting, ook het gebrek aan perspectief
om door middel van progressie op de arbeidsmarkt het inkomen te vergroten.
Hiermee kan de gemeente het beleid zodanig vormgeven dat ook werkenden met
een laag inkomen voor de langdurigheidstoeslag in aanmerking kunnen komen.
Daar vervalt het onderscheid tussen bijstandsontvangers zonder arbeidsmarktperspectief
en werknemer met een laag inkomen die geen perspectief hebben op vergroting
van hun inkomen door promotie. De regering acht dit van belang
omdat hiermee de werkloosheidsvalproblematiek kan worden verminderd. Tegelijkertijd
acht de regering het onwenselijk dat werkloosheidsvalproblematiek in de hand
wordt gewerkt door toekenning aan degenen die naar het oordeel van de gemeente
wél perspectief hebben op de arbeidsmarkt.De leden van de CDA-fractie en de SP-fractie willen graag inzicht in het
aantal mensen dat op dit moment in aanmerking komt voor een langdurigheidstoeslag.
Zij vragen de regering om beargumenteerd aan te geven of deze groep ruwweg
gelijk zal blijven in omvang.De leden van de SP-fractie vragen of de regering verwacht dat als gevolg
van verruiming van de mogelijkheden voor de verstrekking van de langdurigheidstoeslag
het aantal verstrekkingen zal stijgen. Zij vragen of de regering in dat geval
bereid is extra budget toe voegen aan het gemeentefonds om deze extra uitgaven
te compenseren.Volgens de meest recente cijfers die de regering ter beschikking staan
zijn er 105 duizend ontvangers van langdurigheidstoeslag in 2007 (dit zijn
voorlopige cijfers die nog kunnen worden bijgesteld). Door de verruiming van
bevoegdheden kunnen gemeenten aan meer huishoudens langdurigheidstoeslag verstrekken
dan tot dusver. De keuze hiervoor dienen gemeenten echter zelf af te wegen
ook tegen andere bestedingsalternatieven. Gemeenten kunnen een eventuele uitbreiding
van de doelgroep financieren uit de middelen die in het kader van deelakkoord
participatie met de VNG aan het gemeentefonds zijn toegevoegd (voor een overzicht
zie paragraaf 4 van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel).De verdeling van het gemeentefonds is kostengeoriënteerd. De relevante
verdeelmaatstaven binnen het gemeentefonds van de middelen voor de langdurigheidstoeslag
zijn het aantal bijstandontvangers en het aantal huishoudens met een laag
inkomen (drempel). Het bedrag per bijstandontvanger en huishouden met een
laag inkomen (drempel) dat een gemeente ontvangt ligt vast. Als de aantallen
bijstandontvangers en huishoudens met een laag inkomen (drempel) stijgen/dalen
neemt ook de relatieve omvang binnen het gemeentefonds van het beschikbare
budget voor dit taakgebied toe/af.Om voor een langdurigheidstoeslag in aanmerking te komen moet een aanvraag
worden gedaan. De CDA-fractie gaat er daarbij vanuit dat tegen een besluit
op grond van de algemene regels bezwaar kan worden gemaakt.In dit verband wijst de regering er op dat een aanvraag wordt ingediend
bij het college van burgemeester en wethouders, bestuursorgaan in de zin van
de Algemene wet bestuursrecht (Awb), en dat het college besluit naar aanleiding
van de aanvraag. De aanvrager kan volgens de Awb tegen dit besluit, niet zijnde
een besluit van algemene strekking, bij het college bezwaar instellen.De leden van CDA-fractie vragen of door de regering actief wordt bevorderd
dat invoering van de langdurigheidstoeslag goed wordt voorbereid door gemeenten.
De leden van de SP-fractie vragen of er gewerkt wordt aan een modelverordening.In antwoord hierop meldt de regering dat de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (SZW) in de verzamelbrief van juni/juli 2008 aandacht
besteedt aan het wetsvoorstel en de noodzaak van het opstellen van een verordening.
De VNG ondersteunt gemeenten door het uitbrengen van een modelverordening.
In de door de staatssecretaris van SZW aan uw Kamer aangeboden handreiking gemeentelijk armoedebeleid van Stimulansz1 wordt eveneens ingegaan op de keuzes die gemeenten kunnen maken. Deze
handreiking is onder gemeentelijke sociale diensten en gemeenteraden verspreid. In de Memorie van Toelichting wordt gesteld dat gemeenten in de gemeentefondscirculaire
van mei 2008 geïnformeerd worden over de wijze van overheveling, de omvang
en de verdeling van het budget voor 2009 en volgende jaren. De leden van de
CDA-fractie zien deze informatie ook graag in de nota naar aanleiding van
het verslag tegemoet.De regering voldoet graag aan dit verzoek. In de zogeheten meicirculaire
(BZK-kenmerk 2008–234587) van 20 mei 2008 is de volgende tekst
opgenomen:Decentralisatie langdurigheidstoeslagHet kabinet is met de VNG overeengekomen de langdurigheidstoeslag te decentraliseren.
Een voorstel om de Wet werk en bijstand (WWB) op dit punt te wijzigen zal
naar verwachting in mei 2008 bij de Tweede Kamer worden ingediend. Het kabinet
beoogt de decentralisatie per 1 januari 2009 inwerking te laten treden.
Op dit moment wordt de langdurigheidstoeslag via de specifieke uitkering voor
de WWB gefinancierd (I-deel WWB). Er is daarbinnen geen apart budget voor
de langdurigheidstoeslag. De omvang van de overheveling naar het gemeentefonds
is daarom bepaald op basis van de laatst bekende realisatiecijfers (gemeentelijke
uitgaven) gecorrigeerd voor de volumeontwikkeling van de huidige doelgroep
(WWB en Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering). Het gaat om een bedrag
van € 40 miljoen. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het cluster Werk
en Inkomen en verdeeld op basis van de verdeelmaatstaven huishoudens laag
inkomen (drempel) en bijstandontvangers. – einde citaatOp de website van het ministerie van BZK worden gemeenten in aanvulling
op de circulaire via een rekenmodel geïnformeerd over de exacte wijze
van verdeling van de middelen voor de langdurigheidstoeslag.In hoeverre acht de regering het logisch om 65-plussers niet langer uit
te sluiten van de langdurigheidstoeslag, nu de hoogte daarvan niet meer eenduidig
gelijk wordt getrokken met het verschil tussen de norm voor 65-plussers en
65-minners, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. De leden van de SP-fractie
vragen of de individualiserende werking ook geldt ten aanzien van de langdurigheidstoeslag,
komen bijvoorbeeld ook mensen van 65 jaar of ouder, die nu uitgesloten zijn
van de langdurigheidstoeslag, straks hiervoor wel in aanmerking?1De regering wijst er op dat de WWB een aparte ouderennorm kent voor personen
van 65 jaar of ouder met onvolledige AOW-rechten. Deze ouderennorm sluit aan
bij het reguliere AOW-niveau en is hoger dan het sociaal minimumniveau van
personen jonger dan 65 jaar. Van een eenduidige gelijktrekking is overigens
ook nu al geen sprake meer, doordat 65-plussers inmiddels naast de AOW recht
hebben gekregen op generieke inkomensemolumenten in de vorm van de Tegemoetkoming
AOW en het ouderenforfait bij de buitengewone uitgaven. Bovendien hebben de
gemeenten de wettelijke mogelijkheid ten aanzien van personen van 65 jaar
en ouder om categoriale bijzondere bijstand te verlenen. De regering acht
het daarom niet logisch om de leeftijdsgrens van 65 jaar bij de langdurigheidstoeslag
te schrappen.De langdurigheidstoeslag wordt een vorm van bijzondere bijstand. De leden
van de PvdA-fractie vragen of dit betekent dat de langdurigheidstoeslag ook
wordt opengesteld voor groepen die nu geen langdurigheidstoeslag kunnen krijgen,
zoals studenten.In antwoord hierop stelt de regering dat de langdurigheidstoeslag zoveel
mogelijk een gemeentelijke verantwoordelijkheid wordt. Zij bepalen daarbij
zelf wat langdurig is, wat een laag inkomen is en onder welke omstandigheden
er sprake is van een gebrek aan arbeidsmarktperspectief. Hoewel de wet niet
centraal voorschrijft hoe dit laatste moet worden vormgegeven, lijkt het de
regering niet voor de hand te liggen dat bijvoorbeeld bij studenten
al tijdens hun studie een toekomstig arbeidsmarktperspectief dan wel een uitzicht
op inkomensverbetering afwezig wordt geacht.De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over het voornemen tot decentralisering
van de langdurigheidstoeslag. Zij zijn van mening dat het recht op de langdurigheidstoeslag
afhankelijk zou moeten zijn van de hoogte van iemands inkomen. Nu kan het
nog zo zijn dat iemand jaarlijks iets bijverdient, meer dan is toegestaan
in het kader van de langdurigheidstoeslag, maar omdat het extra inkomen gekort
wordt op de uitkering de persoon er financieel niet op vooruit gaat. Ondanks
de inkomsten uit arbeid blijft de hoogte van het inkomen van de persoon gelijk
aan het bijstandsniveau. Echter, hij of zij heeft geen recht meer op de langdurigheidstoeslag
terwijl hij wel langdurig van een minimuminkomen afhankelijk is. Dit moedigt
niet aan om naast de uitkering naar vermogen bij te verdienen, terwijl meedoen
en participeren toch zo belangrijk is. Deze leden vragen het oordeel van de
regering over deze situatie en in hoeverre de voorgenomen wetswijziging hier
verandering in zal brengen.Op deze vragen antwoordt de regering dat met de voorgenomen wetswijziging
gemeenten de bevoegdheid krijgen om zelf te bepalen wat een laag inkomen is
en of ook werkenden met een laag inkomen in aanmerking komen voor de langdurigheidstoeslag.
Hiermee kan het optreden van genoemde effecten worden beperkt.De leden van de SP-fractie vragen waaruit de verwachting blijkt dat de
toekomstige regelingen op lokaal niveau de huidige doelgroep niet zullen uitsluiten
en de hoogte van de lokale langdurigheidstoeslag ook weinig zal afwijken van
de huidige landelijke regeling, waardoor zich geen grote inkomenseffecten
zullen voordoen? Wat zijn «geen grote inkomenseffecten»? Is het
ook de verwachting dat dit niet alleen geldt voor de huidige groep gebruikers,
maar ook voor nieuwe gebruikers? Welke actie onderneemt de regering als blijkt
dat de verwachtingen niet blijken uit te komen?De regering baseert deze kwalitatieve verwachting op signalen uit de gemeentelijke
praktijk, onder andere vanuit het uitvoeringspanel gemeenten. Voorts verwijst
de regering naar het aangekondigde onderzoek dat IWI gevraagd wordt uit te
voeren.De leden van de SP-fractie delen de mening van de Landelijke Cliënten
Raad (LCR) met betrekking tot ambtshalve verstrekking. Zij vragen of de regering
bereid is de gemeenten de mogelijkheid te bieden om de langdurigheidstoeslag
voor bepaalde groepen ambtshalve te verstrekken en zo neen, waarom niet.De regering is van mening dat – net als voor andere onderdelen van
de bijstandwet het geval is – alleen op aanvraag verstrekt dient te
worden. Er zijn geen argumenten om voor de langdurigheidstoeslag een uitzondering
op deze regel te maken. In de memorie van toelichting op het wetsvoorstel
heeft de regering reeds toegelicht dat bij ongevraagde toekenning het risico
bestaat van ongerichte verstrekking. Niet alle gegevensbestanden die bij een
ambtshalve toekenning nodig zijn, zijn voldoende betrouwbaar. Dit kan ook
betekenen dat wie niet door bestandsvergelijkingen in beeld komt, nooit in
beeld komt. Een andere reden om niet tot ambtshalve verstrekking over te gaan
is, dat door het indienen van een aanvraag betrokkene niet alleen aangeeft
aanspraak te willen maken op zijn rechten, maar ook dat hij instemt met de
verplichtingen die hieraan verbonden zijn. Bij een ambtshalve toekenning ontbreekt
een dergelijke instemming. Door een gerichte benadering, bijvoorbeeld op basis
van vooringevulde formulieren kan vrijwel hetzelfde bereikt worden als hetgeen
de leden van de SP-fractie en de regering beogen, namelijk een zo groot mogelijk
bereik onder rechthebbenden op de langdurigheidstoeslag. De gewijzigde wetgeving biedt gemeenten nog steeds de mogelijkheid om
de langdurigheidstoeslag als voorliggende voorziening te beschouwen voor de
bijzondere bijstand. De leden van de SP-fractie vragen of de regering de mening
deelt dat de langdurigheidstoeslag niet gekoppeld dient worden aan de mogelijke
toekenning van bijzondere bijstand. En zo neen, waarom niet?De regering is van mening dat dit voortvloeit uit de ontstaansgeschiedenis
en plaatsbepaling van de langdurigheidstoeslag binnen het kader van de WWB.
De rechtvaardiging van de langdurigheidstoeslag is dat mensen die langdurig
van een laag inkomen afhankelijk zijn over het algemeen geen mogelijkheden
meer hebben om te reserveren voor (onverwachte) hoge kosten, zoals vervangingsuitgaven
die na verloop van tijd onvermijdelijk zijn. Om deze reden acht de regering
het nog steeds van belang dat gemeenten de mogelijkheid hebben om bij een
verzoek om bijzondere bijstand voor dergelijke uitgaven na te gaan of deze
uit eigen middelen waaronder begrepen de verstrekte langdurigheidstoeslag
kunnen worden voldaan.Het aantal verstrekte langdurigheidstoeslagen wordt niet gespecificeerd
naar doelgroep, duur periode laag inkomen en hoogte van de toeslag gemonitord,
zoals de SP verzoekt. Via de Kernkaart Werk en Bijstand (http://www.gemeenteloket.szw.nl/kernkaart/index.cfm)
kan eenieder per gemeente zien wat het aantal verstrekte langdurigheidstoeslagen
en de daarmee gemoeide kosten zijn. Het door de SP genoemde onderzoek van
IWI is een eenmalig beschrijvend onderzoek. Anders dan de SP vraagt is hieraan
geen beoordeling verbonden. Zoals eerder opgemerkt is de regering van mening
dat bij een decentralisatie het opleggen van landelijke normen en inkadering
van genoemde begrippen niet passend is.De leden van de VVD-fractie vragen of werkenden die geen perspectief hebben
op de arbeidsmarkt en voldoen aan de door de gemeente gestelde voorwaarden
een permanente toeslag krijgen. Houden ook mensen met een kleine baan ín
een uitkeringssituatie recht op de langdurigheidstoeslag, zo vragen de leden
van de ChristenUnie-fractie.De regering antwoordt als volgt. De gemeente bepaalt in haar verordening
wie tot de doelgroep wordt gerekend en welke voorwaarden precies gesteld worden.
De gemeente bepaalt dus ook of mensen die in deeltijd werken in aanmerking
voor de langdurigheidstoeslag komen. Zolang men aan de door de gemeente gestelde
voorwaarden voldoet, kan men een keer per 12 maanden de langdurigheidstoeslag
ontvangen.De leden van de VVD-fractie geven aan dat wordt gesteld dat categoriale
bijzondere bijstand de gemeente ook nimmer van de verplichting van maatwerk
kan ontheffen. Deze leden vragen zich af hoe de voorspelde verlichting van
uitvoeringslasten bij de gemeenten hiermee strookt, als er kennelijk nog steeds
op individueel niveau getoetst moet worden.Inderdaad, zo reageert de regering, volgt uit de verplichting tot het
leveren van maatwerk dat de gemeente ook bij categoriale bijzondere bijstand
op individueel niveau moet toetsen. Artikel 18, eerste lid, van de WWB bepaalt
immers dat het college de bijstand afstemt op de omstandigheden, mogelijkheden
en middelen van de belanghebbende. Vorenbedoelde toets is echter van een andere
orde dan bij aanvragen om individuele bijzondere bijstand. Bij laatstbedoelde
aanvragen moet de gemeente alle feiten en omstandigheden afzonderlijk en in
hun onderlinge samenhang beoordelen en op grond daarvan het recht op en de
hoogte van de bijzondere bijstand bepalen. Bij de categoriale bijzondere bijstand
geeft het behoren tot de betreffende categorie recht op een tevoren door de
gemeente bepaald bedrag aan bijzondere bijstand. Wat de gemeente vervolgens
op grond van artikel 18, eerste lid, van de WWB op individueel niveau nog
moet toetsen, is of er overigens aanleiding bestaat om de bijstand
af te stemmen op de omstandigheden, mogelijkheden van de belanghebbende. Anders
gezegd: waar bij individuele bijzondere bijstand alle feiten en omstandigheden
moeten worden getoetst om het recht en de hoogte te bepalen, zijn dat recht
en die hoogte bij categoriale bijzondere bijstand door de betreffende regeling
gegeven en moet de gemeente nagaan of er aanleiding is om daar op individuele
gronden een uitzondering te maken. Bij categoriale bijzondere bijstand is
de toets dus beperkter dan bij individuele bijzondere bijstand waardoor de
uitvoeringslasten verlicht worden. Wellicht ten overvloede merkt de regering
op dat uitvoeringslasten geen reden mogen zijn om afbreuk te doen aan het
in de WWB vastgelegde individualiseringsbeginsel.Gemeenten hebben de mogelijkheid de doelgroep van de langdurigheidstoeslag
te verruimen. De leden van de VVD-fractie vragen hoe groot deze groep dan
gaat worden. Naar aanleiding hiervan wijst de regering erop dat zij hierover
geen uitspraak kan doen omdat gemeenten de voorwaarden bepalen om in aanmerking
te komen voor de langdurigheidstoeslag.De VVD vraagt of voor burgers de mogelijkheid bestaat, in geval van slechte
voorlichting of een gebrekkige actieve rol van de gemeenten bij het wijzen
op mogelijke regelingen, om na enkele jaren alsnog, met terugwerkende kracht,
aanspraak te maken op deze rechten indien deze niet genoten zijn?De regering antwoordt dat het mogelijk is om over periodes die voor de
datum van aanvraag liggen, langdurigheidstoeslag toegekend te krijgen. Het
wetsvoorstel brengt hierin geen wijziging. Zie ook onderdeel 6 van deze nota
naar aanleiding van het verslag.De leden van de VVD-fractie vragen of de noodzaak die de regering bij
de mogelijkheden tot verruiming voelt onrealistisch is vergeleken met de gevoelde
noodzakelijkheid van financiële steun bij de burger. Deze vragen geven
de regering aanleiding tot de volgende opmerkingen.De mogelijkheden tot verruiming die de regering biedt hebben betrekking
op het onderscheid naar inkomensbron en de hoogte van dat inkomen. Waar deze
in de huidige wet landelijk zijn vastgesteld en naar aanleiding van uitspraken
van de Centrale Raad voor Beroep zijn aangepast, geven gemeenten hier in de
nieuwe situatie zelf invulling aan. Niet zozeer de behoefte om meer financiële
steun te verlenen heeft aan deze keuze ten grondslag gelegen, als wel de mogelijkheid
de voorwaarden en hoogte van de langdurigheidstoeslag beter in te passen in
het gemeentelijk re-integratiebeleid.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering gaat onderzoeken
of en zo ja hoe gemeenten invulling hebben gegeven aan de verordening die
ten grondslag ligt aan de langdurigheidstoeslag.De regering heeft IWI verzocht om de wijze waarop de langdurigheidstoeslag
in de uitvoeringspraktijk wordt vormgegeven voor wat betreft de doelgroep,
duur periode laag inkomen en de hoogte van de toeslag, een jaar na inwerkingtreding
van de wet, te onderzoeken, zonder de gemeenten hierbij extra te belasten.Ook vragen deze leden zich af of de lokale cliëntenraden betrokken
worden bij het vaststellen van de plaatselijke verordening?De regering antwoordt als volgt. De beleidsvoorbereiding is een gemeentelijke
aangelegenheid. Uit de Evaluatie Cliëntenparticipatie WWB (Kamerstukken
II 2006/07, 30 545, nr. 30) blijkt dat gemeenten voldoen aan hun
wettelijke verplichting om regels op te stellen ten aanzien van de cliëntenparticipatie.
Uit genoemd onderzoek blijkt de meerderheid van de gemeenten de cliëntenraad
als waardevolle gesprekspartner ziet. Cliëntenraden zijn
over het algemeen positief over de mate waarin zij om advies worden gevraagd
en de ruimte die ze hiervoor krijgen. Tot de regels die de gemeente moet opstellen
behoort ook de wijze waarop leden van de cliëntenraad onderwerpen voor
het overleg met de gemeenten kunnen agenderen. Cliëntenraden hebben dus
ook zelf de mogelijkheid het initiatief te nemen om betrokken te worden bij
de beleidsvoorbereiding. De regering acht het niet noodzakelijk specifieke
regels te stellen omtrent de wijze waarop cliëntenraden worden betrokken
bij de beleidsvoorbereiding in het kader van lokale uitwerking van het wetsvoorstel.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering gaat opleggen
dat gemeenten een glijdende schaal moeten hanteren en zo nee waarom niet.Een dergelijke verplichting past, zoals ook hiervoor omschreven, niet
in de verantwoordelijkheidsverdeling die met de nieuwe wet ontstaat. De regering
acht het overigens wel aannemelijk dat gemeenten glijdende schalen zullen
hanteren.Ook vragen de leden van de ChristenUnie-fractie bij welk inkomen het recht
op langdurigheidstoeslag eindigt en wat de regering verder gaat doen om werken
in een uitkeringssituatie meer te belonen dan nu.De regering wijst er op dat het wetsvoorstel geen bovengrens stelt. In
het kader van de verlening van bijzondere bijstand hanteren gemeenten vaak
een grens van 110% van het sociaal minimum, in een aantal gevallen
wordt ook een grens van 120% van het sociaal minimum toegepast. Ten
aanzien van de voornemens ter bevordering van de arbeidsinschakeling alleenstaande
ouders verwijst de regering naar de brief van de staatssecretaris van SZW
van 9 juni (Kamerstukken II 2007/08, 30 545, nr. 54) en de
gedachtenwisseling hierover met uw Kamer.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering of het mogelijk
is dat iemand én categoriale bijzonder bijstand krijgt én langdurigheidstoeslag.Dit is, zo antwoordt de regering, mogelijk indien men aan de voorwaarden
voldoet. Het recht op langdurigheidstoeslag staat niet in de weg aan het verkrijgen
van categoriale bijzondere bijstand. Wel heeft de wetgever bepaald dat bij
de verstrekking van bijzondere bijstand de ontvangen langdurigheidstoeslag
door het college in aanmerking kan worden genomen. De WWB verplicht de gemeente
in artikel 18 voorts tot maatwerk: «het college stemt de bijstand af
op de omstandigheden, mogelijkheden en verplichtingen van de belanghebbende.»In paragraaf 2.1 van de memorie van toelichting van onderhavige aanpassing
van de WWB is de samenhang tussen de verschillende vormen van bijzondere bijstand
als volgt verwoord: «Kerngedachte van de (bijzondere) bijstand is dat
er altijd maatwerk geleverd moet worden. Dat betekent dat bij de verlening
van bijzondere bijstand, voor een bepaald gebruiksgoed bijvoorbeeld, enerzijds
rekening kan worden gehouden met reeds verleende langdurigheidstoeslag. Anderzijds
moet eveneens conform artikel 35 eerste lid, nagegaan worden of er bijzondere
omstandigheden zijn waarom ook na ontvangst van de langdurigheidstoeslag bijzondere
bijstand nodig is.»- einde citaat.Voorts vragen de leden van de ChristenUnie hoe gekomen is tot de benoeming
van de drie categorieën (ouderen, chronisch zieken en gehandicapten en
gezinnen met schoolgaande kinderen) die in aanmerking komen voor categoriale
bijzondere bijstand en of hier ook Wajongers onder vallen.De regering wijst er op dat aan ouderen en aan chronisch zieken en gehandicapten
op grond van artikel 35, derde lid, van de huidige WWB respectievelijk artikel
10, derde lid, Invoeringswet WWB reeds categoriale bijzondere
bijstand kan worden verstrekt. De genoemde bepaling uit de Invoeringswet wordt
nu ongewijzigd overgenomen in de WWB zelf. Hierbij is dus geen sprake van
een nieuwe doelgroep ten aanzien waarvan categoriaal beleid kan worden gevoerd.De regering is – in het licht van haar doelstellingen zoals ook
vervat in het coalitieakkoord en uitgewerkt in de memorie van toelichting –
van mening dat deelname aan maatschappelijke en op ontwikkeling gerichte activiteiten
van jongeren van groot belang is en dat financiële overwegingen hier
niet aan in de weg mogen staan. Om deze reden wordt thans voorgesteld het
voor gemeenten eenvoudiger te maken om deze groep te ondersteunen.Bij het bepalen van het recht op bijzondere bijstand mag geen onderscheid
worden gemaakt naar de bron van het inkomen. Wajongers vallen dus op gelijke
voet als anderen met een minimuminkomen onder de werkingssfeer van de bijzondere
bijstand. Als zij voldoen aan de voorwaarden van de categoriale regeling voor
chronisch zieken en gehandicapten die de gemeente stelt, dan hebben zij hier
op dezelfde wijze recht op. De regeling gericht op participatiebevordering
voor gezinnen met schoolgaande kinderen, heeft betrekking op kinderen voor
wie kinderbijslag wordt ontvangen (tot 18 jaar) en die onderwijs of een beroepsopleiding
volgen. Dit betreft dus niet jongeren met een Wajong-uitkering, omdat deze
uitkering alleen aan personen vanaf 18 jaar wordt verstrekt. Voor personen
met een Wajong-uitkering die zelf kinderen hebben, geldt dat ze voor de hén
ten laste komende kinderen wél gebruik kunnen maken van de regeling
gericht op participatiebevordering.De regering benadrukt dat in gevallen waarin de categoriale regelingen
niet voorzien de gemeente beoordeelt of in de individuele situatie sprake
is van omstandigheden die aanleiding geven tot het verstrekken van (individuele)
bijzondere bijstand.De leden van de CU vragen zich af of ook bijvoorbeeld WW-ers recht kunnen
krijgen op bijzondere bijstand en zo ja, wie bepaalt dan of er sprake is van
vergelijkbare omstandigheden en of hiertegen in beroep kan worden gegaan.Deze vraag geeft de regering aanleiding tot de volgende reactie. De WWB
bepaalt dat een recht op bijzondere bijstand bestaat voor zover de alleenstaande
of het gezin niet over de middelen beschikt om te voorzien in de uit bijzondere
omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten van het bestaan en deze
kosten naar het oordeel van het college niet kunnen worden voldaan uit de
bijstandsnorm, de langdurigheidstoeslag, het vermogen en het inkomen voor
zover dit meer bedraagt dan de bijstandsnorm. Voor de verlening van bijzondere
bijstand is het dus geen vereiste dat men algemene bijstand krachtens de WWB
ontvangt. Ook degene die uit een andere bron dan de WWB beschikt over een
inkomen dat naar het oordeel van burgemeester en wethouders niet toereikend
is ter voorziening in bepaalde bijzondere noodzakelijke kosten kan een beroep
doen op bijzondere bijstand. De beoordeling van omstandigheden en het eventueel
verlenen van bijzondere bijstand vindt plaats door het college van burgemeester
en wethouders en leidt tot een beschikking, waartegen volgens de Awb bezwaar
en beroep openstaat.3. Op participatiebevordering gerichte ondersteuning
van huishoudens met schoolgaande kinderenDe leden van de CDA-fractie veronderstellen dat verstrekking in natura
via de vereniging, zou kunnen betekenen dat sportverenigingen en anderen meer
dan nu het geval is weten welke kinderen een beroep op de bijstand doen. Dit
zou bijvoorbeeld vanwege schaamtegevoelens kunnen leiden tot een ongewenst
niet-gebruik. Zij vragen hoe de regering dit wil proberen te voorkomen. De regering reageert als volgt. De ervaring in veel gemeenten wijst uit
dat er mogelijkheden zijn om dit risico op niet-gebruik te beperken. Bijvoorbeeld
door inschakeling van het Jeugdsportfonds als intermediair of het benutten
van een gemeentelijke kortingspas die voor iedereen beschikbaar is, maar voor
minima (bijna) gratis is. Overigens gaat de regering er vanuit dat in veel
verenigingen reeds bekend is, bijvoorbeeld op basis van het betaalgedrag,
dat sprake is van mogelijk financiële problemen bij betreffende huishoudens.
Juist door de betrokkenheid van verenigingen te vergroten wordt niet alleen
de kans vergroot dat kinderen alsnog mee kunnen doen aan sport of andere activiteiten,
maar wordt mogelijk eveneens de bekendheid met andere gemeentelijke regelingen
vergroot, waardoor het niet-gebruik juist afneemt. Hiermee meent de regering
tevens een antwoord te hebben gegeven op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie
of gemeenten automatisch bijstandsgezinnen met schoolgaande kinderen gaan
benaderen met het aanbod in natura of dat deze ouders daartoe zelf een verzoek
moeten doen.De leden van de CDA-fractie vragen om concrete voorbeelden van de wijze
waarop de naturaverstrekking vorm kan krijgen en een oordeel over wat reëel
en wenselijk is. Gemeenten zijn het beste in staat te beoordelen of het mogelijk
en wenselijk is, om zoals de leden van de CDA-fractie vragen, het lidmaatschap
van sportvereniging of muziekschool rechtstreeks te betalen of dat er andere
manieren zijn om dit vorm te geven.Via eerdergenoemde handreiking «gemeentelijk armoedebeleid»
worden gemeenten ook op ideeën gebracht om dergelijke keuzes te maken.
Gemeenten geven zelf vorm en inhoud aan het pakket aan voorzieningen dat in
het kader van maatschappelijke participatie wordt aangeboden. De regering
acht het daarom niet gepast een oordeel te geven over hetgeen reëel en
wenselijk is.De leden van de CDA-fractie vragen wanneer van maatschappelijke participatie
kan worden gesproken: lidmaatschap van één sportclub of kan
er ook sprake zijn van stapeling van een of meer sporten en/of stapeling van
sport en muziek. Deze leden vragen voorts of de verstrekking van voor de sport
noodzakelijke kleding ook onder de ondersteuning kan vallen en of naar het
oordeel van de regering sprake moet zijn van een volledig vrije keuze voor
de sport.De regering geeft in het wetsvoorstel geen afbakening van het begrip en
bij welke mate van deelname aan welke activiteiten gesproken kan worden van
voldoende deelname om te spreken van maatschappelijke participatie. Oogmerk
van de regering is dat de deelname wordt vergroot. Gemeenten kunnen in beleidsregels
aangeven wat de reikwijdte is van het aanbod voor voorzieningen in natura
en welke voorwaarden hierbij gelden.De leden van de CDA fractie vragen aan welke activiteiten wordt gedacht
om te bevorderen dat de groep niet-bijstandsgerechtigde minima die veelal
onbekend zal zijn ook gebruik gaat maken van deze nieuwe mogelijkheid. De
leden van de ChristenUnie fractie stellen een vergelijkbare vraag.Gemeenten hebben een aantal instrumenten tot hun beschikking om minima
te wijzen op de mogelijkheden van bijzondere bijstand, zo reageert de regering.
Bijvoorbeeld door voorlichting of het inzetten van maatschappelijke organisaties.
Voorbeelden hiervan staan in de handreiking gemeentelijk armoedebeleid. Daarnaast
is een handreiking bestandskoppeling vrijwel gereed en heeft het CBP toestemming
gegeven om een pilot uit te voeren waarbij bestanden worden gekoppeld met
de belastingdienst. De leden van de CDA-fractie vragen naar een concreet voorbeeld van een
situatie waarin door middel van een individualiserende toepassing van de wet
de bijzondere bijstand tevens verstrekt zal moeten worden aan degene die niet
primair tot de doelgroep behoort maar voor het overige in vergelijkbare omstandigheden
verkeert. De leden van de SP-fractie stellen een vergelijkbare vraag. Zij
schrijven: «Er wordt gesteld dat uit het «oogpunt van rechtsgelijkheid
er door middel van een individualiserende toepassing van de wet, de bijzondere
bijstand eveneens verstrekt moet worden aan degene die niet primair tot de
doelgroep behoort». Wat betekent dit nu precies in de praktijk?»Aan de jurisprudentie1 is door de regering
het volgende voorbeeld ontleend. De gemeente voert een categoriaal bijzondere
bijstandsbeleid, inhoudende dat in bepaalde situaties bijzondere bijstand
voor duurzame gebruiksgoederen kan worden verstrekt aan minima die gedurende
minimaal drie jaar de zorg voor minderjarige kinderen hebben en aan personen
van 65 jaar en ouder die gedurende drie jaar een minimaal inkomen hebben.
Een alleenstaande jonger dan 65 jaar doet een beroep op dit beleid omdat hij
van mening is dat hij in vergelijkbare omstandigheden verkeert als personen
van 65 jaar en ouder. De gemeente wijst de aanvraag af omdat de belanghebbende
niet feitelijk tot de doelgroep behoort. De Centrale Raad van Beroep (hierna:
de Raad) is van oordeel dat dit besluit van de gemeente moet worden vernietigd
en overweegt daarbij het volgende. De motieven die ten grondslag liggen aan
de keuze van de gemeente om categoriale bijstand te verstrekken voor duurzame
gebruiksgoederen aan personen van 65 jaar en ouder die gedurende drie jaar
een minimum inkomen hebben, gelden niet uitsluitend voor deze groep. Ook bij
jongere personen die gedurende ten minste drie jaar een minimum inkomen hebben,
valt niet bij voorbaat uit te sluiten dat zij ten gevolge van in of bij die
personen gelegen omstandigheden veroorzaakte hoge kosten van verwarming en
kosten in verband met ziekte, niet of minder in staat zijn te reserveren voor
vervanging van duurzame gebruiksgoederen. Ook personen die jonger zijn dan
65 jaar en om medische redenen ontheven zijn van de arbeidsverplichtingen
hebben over het algemeen weinig uitzicht op verbetering van hun inkomenspositie.
Beide groepen verkeren ook met betrekking tot hun invloed hierop in vergelijkbare
omstandigheden. De Raad heeft geen argumenten aangetroffen ter rechtvaardiging
van het gemaakte onderscheid naar leeftijd met betrekking tot het aanvragen
en verlenen van bijzondere bijstand in de kosten van duurzame gebruiksgoederen.
De Raad concludeert dat niet kan worden gezegd dat, indien de aanvrager niet
behoort tot de groep van personen van 65 jaar en ouder die gedurende ten minste
drie jaar een minimum inkomen hebben, doch jonger is dan 65 jaar en in vergelijkbare
omstandigheden verkeert, het gemaakte onderscheid naar leeftijd gerechtvaardigd
wordt door objectieve en redelijke gronden. De Raad geeft hierbij wel aan
dat dit naar zijn oordeel overigens niet inhoudt dat een ieder met een meerjarig
minimuminkomen zonder meer voor bijzondere bijstand voor de categoriale regeling
voor duurzame gebruiksgoederen in aanmerking dient te worden gebracht.Van voor het overige in vergelijkbare omstandigheden verkeren is ook sprake
in de situatie dat de aard van het inkomen een voorwaarde is voor het recht
op categoriale bijzondere bijstand. Bijvoorbeeld in de situatie dat de gemeente
de categoriale bijzondere bijstand alleen openstelt voor mensen met een algemene
bijstandsuitkering. In deze situaties geldt dat de hoogte en níet de
aard van het inkomen bepalend moet zijn voor het recht. In het gegeven voorbeeld
komen dus ook mensen met een andersoortig inkomen dan algemene bijstand in
aanmerking voor de categoriale bijzondere bijstand als dat inkomen qua hoogte
overeenkomt met de algemene bijstandsuitkering. Aan de leden van de SP-fractie die willen weten of ook andere groepen
aanspraak maken op een computer antwoordt de regering dat dit afhankelijk
is van de reden van aanvraag en voorwaarden die de gemeente aan de toekenning
verbindt. De gemeente stelt beleidsregels op waaruit kan worden afgeleid aan
wie, in welke gevallen en waarom een computer in natura verstrekt kan worden.
Daar waar – conform de bedoeling van de regering – sprake is van
een samenhang met de positie van minderjarige kinderen in gezinnen met een
laag inkomen aan wie om reden van het voorkomen van het vroegtijdig ontstaan
van een achterstand in maatschappelijke participatie en ontwikkeling bijstand
wordt aangevraagd, ligt het niet voor de hand dat snel sprake is van andere
overeenkomstige gevallen. Een uiteindelijke oordeel hierover is aan de rechter
en komt tot uitdrukking in de op dit punt te vormen jurisprudentie.De leden van de CDA-fractie kunnen zich nauwelijks voorstellen dat daar
waar de doelgroep de minderjarige kinderen zijn zich situaties kunnen voordoen
waarin mensen die niet minderjarig zijn toch een beroep op deze ondersteuning
zouden kunnen doen. Zij achten dit ook zeer ongewenst en roepen de regering
op om dan toch te bezien op welke wijze in het wetsvoorstel deze individualiserende
toepassing kan worden voorkomen.Met betrekking tot dit laatste merkt de regering in algemene zin op dat
individualiserende toepassing een noodzakelijke voorwaarde is om recht te
doen aan de vangnetfunctie van de WWB. Individualiserende toepassing vloeit
ook voort uit de hiervoor besproken betekenis van het gelijkheidsbeginsel.
Dat laat onverlet dat de regering de leden van de CDA-fractie kan volgen waar
het de afbakening van de doelgroep betreft. Terzake heeft naar ons oordeel
het volgende te gelden. Het recht op de onderhavige vorm van bijzondere bijstand
komt niet toe aan het minderjarige kind zelf, maar aan de ouder(s) van dat
kind. Dit volgt uit artikel 35, vijfde lid («een persoon met een hem
ten laste komend kind dat onderwijs of een beroepsopleiding volgt»),
in samenhang met artikel 4, onderdeel e, van de WWB (waar een ten laste komend
kind is gedefinieerd als «het kind jonger dan 18 jaar voor wie de alleenstaande
ouder of het gehuwde aanspraak op kinderbijslag kan maken»). Mede gelet
op het feit dat artikel 13, eerste lid, onderdeel e, van de WWB bepaalt dat
degene die jonger is dan 18 jaar geen recht heeft op bijstand, kan het minderjarige
kind dus niet zelf in aanmerking komen voor deze vorm van bijzondere bijstand.
Wij zien op deze regel één uitzonderingsmogelijkheid, namelijk
als het minderjarig kind zelf een kind heeft. In deze situatie kan de gemeente
met toepassing van artikel 16, eerste lid, van de WWB (zeer dringende redenen)
in afwijking van het bepaalde in artikel 13, eerste lid, onderdeel e, van
de WWB toch bijstand verlenen, ook in de onderhavige vorm van bijzondere bijstand.
De regering acht deze vorm van individualiserende toepassing in overeenstemming
met de hiervoor in algemene zin gemaakte opmerkingen over die toepassing.Volledigheidshalve merken wij op dat artikel 35, vijfde lid, van de WWB
niet, en ook niet via individualiserende toepassing, recht kan geven aan ouder(s)
met een meerderjarige kind omdat het meerderjarige kind een zelfstandig recht
op bijstand heeft.De leden van de PvdA fractie en SP-fractie vragen wanneer een nulmeting
van het aantal kinderen dat om financiële redenen niet participeert naar
de Kamer wordt gestuurd. Tevens vragen zij welke indicatoren, kengetallen
en definities zullen worden gehanteerd.De regering meldt dat de eerste resultaten van de nulmeting in januari
2009 beschikbaar zijn en de definitieve resultaten in april 2009. In 2011
zal de vervolgmeting gereed komen. In het onderzoek wordt verstaan onder een «arm»
huishouden, een huishouden met een inkomen tot 120% van het sociaal
minimum. Voor deze grens is gekozen omdat deze aansluit bij de
beleidspraktijk van gemeenten. Voor de activiteiten van«maatschappelijk
meedoen», gelden de volgende (impliciete) criteria:1. het gaat om gangbare activiteiten voor kinderen (buiten schooltijd)
of de materiële voorwaarden voor zulke activiteiten;2. het gaat om participatie waaraan financiële lasten zijn verbonden;
deze moeten enerzijds niet verwaarloosbaar zijn, maar anderzijds ook niet
buitensporig hoog;3. het gaat om activiteiten waarvan verondersteld wordt dat zij een sociaal-integratieve
of ontplooiingsfunctie hebben.De leden van de PvdA-fractie vragen waarop de verwachting is gebaseerd
dat de ter beschikking gestelde middelen voor de gemeenten voldoende zijn
om de doelstelling, het aantal kinderen dat maatschappelijk niet meedoet om
redenen van armoede met de helft te verminderen, wordt bereikt.Zoals ook aangegeven in de brief van de staatssecretaris van SZW van 10 december
2007, hangt de mate waarin deze doelstelling gehaald wordt af van de inzet
van de afzonderlijke gemeenten. De gemeenten hebben meer middelen tot hun
beschikking dan alleen de middelen die de regering op verzoek van de Kamer
(Motie van Geel c.s., Kamerstukken II, 31 200, nr. 16) ter beschikking
heeft gesteld.De leden van de SP-fractie hebben ernstige twijfels bij de randvoorwaarde
dat de categoriale bijzondere bijstand voor huishoudens met schoolgaande kinderen
in natura wordt verstrekt. Zij vragen: Wat draagt dit bij? Waaruit blijkt
dat als bijstand niet in natura wordt verstrekt dat dit niet juist besteed
wordt door de ontvangers? Waar is dit op gebaseerd? Zijn hierover kwantitatieve
gegevens beschikbaar? De leden van de PVV-fractie daarentegen willen vernemen
hoe de regering zich de uitvoering van de controle op het misbruik van doorverkoop
van in natura verstrekte goederen in de praktijk voorstelt.De regering antwoordt hierop dat zij de verplichting tot naturaverstrekking
bij deze doelgroep, heeft opgenomen om te waarborgen dat daadwerkelijk een
bijdrage wordt geleverd aan de vergroting van maatschappelijke participatie,
de middelen effectiever kunnen worden ingezet en om te voorkomen dat de verstrekte
bijzondere bijstand voor andere doeleinden wordt aangewend dan de deelname
aan op maatschappelijke participatie en ontwikkeling gerichte activiteiten.
Het lidmaatschap van een vereniging is moeilijker voor alternatieve doeleinden
aan te wenden dan een geldbedrag. Daar waar het goederen als PC’s betreft
valt nimmer volledig uit te sluiten dat deze doorverkocht worden. In de praktijk
blijken gemeenten manieren te vinden die dergelijke vormen van misbruik of
oneigenlijk gebruik beperken. Zo wordt in Amsterdam een computer alleen verstrekt
na deelname aan een cursus en wordt de computer thuis geïnstalleerd ten
behoeve van de jongere. Dit voorkomt dat alleen wordt aangevraagd om de computer
te verkrijgen en beperkt de mogelijkheden tot doorverkoop.Als randvoorwaarde wordt gesteld dat de verstrekkingen in principe in
natura wordt gedaan. De leden van de SP-fractie vragen of de regering erbij
heeft stilgestaan dat dit mogelijk extra administratieve lasten tot gevolg
kan hebben voor gemeenten en dat deze ten kosten kunnen gaan van het te besteden
budget voor armoedebeleid en hoe voorkomen kan worden dat gemeenten een te
groot gedeelte van het budget besteden aan uitvoeringskosten in plaats van
aan voorziening waarvoor het geld is bedoeld.De regering verwacht dat verstrekking in natura ook kostenbesparende effecten
kan hebben. Daar waar de verstrekking ondoelmatig is, bestaat de mogelijkheid
om via een kostenvergoeding te voorzien in de behoefte. Aldus voorziet de
regering niet dat de uitvoeringskosten een groter deel van de gemeentelijke
uitgaven zullen beslaan dan thans het geval is. De leden van de SP-fractie vragen de regering om voorbeelden van gemeentelijke
maatregelen die zijn niet toegestaan. Hierop reageert de regering als volgt.
In de wetsgeschiedenis van de WWB zijn als voorbeelden eindejaarsuitkeringen
en woonlastenfondsen genoemd als voorbeelden van «ongerichte inkomenssuppleties,
waarbij de aard en/of de omvang van de te bestrijden kosten in de gemeentelijke
regelgeving onvoldoende zijn bepaald».Er wordt gesteld dat een categoriale voorziening niet impliceert dat het
ambtshalve verstrekt wordt. Er moet nog steeds een individuele aanvraag worden
ingediend. Individuele aanvragen brengen extra administratieve lasten met
zich mee. De leden van de SP-fractie vragen of de regering het met hen eens
is dat ambtshalve verstrekking deze problemen kan ondervangen.De regering is van mening dat dit voordeel niet opweegt tegen de eerder
in deze nota genoemde negatieve afweging.De leden van de VVD fractie vragen of de regering een nulmeting gaat uitvoeren
naar «het aantal kinderen dat om financiële redenen niet participeert».Het SCP voert deze nulmeting uit. Voor deze (nul)meting kan geen gebruik
gemaakt worden van bestaande gegevens. Er zullen dus interviews moeten worden
gedaan met twee grote groepen kinderen: arme en rijke. Dit is een groot onderzoek
(ws. onder 2000 huishoudens) waarvan de dataverzameling op dit moment door
het SCP wordt aanbesteed. De resultaten van de nulmeting zijn in april 2009
beschikbaar. De gegevens zijn dus niet beschikbaar voor de ingangsdatum van
de wetswijziging. In 2011 zal de vervolgmeting gereed komen.4. Financiële en fiscale gevolgenDe leden van de CDA-fractie vragen of de regering van plan is via aparte
afspraken per gemeente vast te leggen op welke wijze en met welk afrekenbaar
resultaat deze middelen worden ingezet. Zij vragen ook of de middelen herkenbaar
aan gemeenten worden toegedeeld en op welke wijze gemeenten en in het bijzonder
gemeenteraadsleden hierover geïnformeerd worden.De regering antwoordt dat de middelen zijn toegevoegd aan het gemeentefonds.
Gemeenten zijn hierover geïnformeerd via eerdergenoemde meicirculaire
van BZK en hebben op het gemeenteloket van SZW ook het bedrag dat via de verdeelsleutels
van het gemeentefonds naar hun gemeente toegaat kunnen vinden. Dit sluit aan
bij de wens van gemeenten en van de staatssecretaris van SZW om gemeenten
ruimte te bieden voor een eigen invulling. Met het convenant «Kinderen
doen mee!» wil de staatssecretaris van SZW afspraken met alle gemeenten
in Nederland maken hoe het aantal kinderen dat maatschappelijk niet meedoet
om redenen van armoede deze kabinetsperiode met de helft teruggebracht kan
worden.De staatssecretaris heeft gemeenten/wethouders hierover per brief geïnformeerd.
In januari heeft hij tijdens een bijeenkomst met wethouders met hen over het
convenant gesproken. Vervolgens zijn drie regiobijeenkomsten georganiseerd
om gemeenten te ondersteunen bij het opstellen van het convenant. Op 30 juni
2008 wordt met een groot aantal gemeenten een convenant getekend.De gemeente zal op de uitvoering van het convenant niet door het rijk
worden afgerekend. De gemeenteraad kan dat wel doen. De staatssecretaris zal
de gemeenteraden daarom ook attenderen op hun verantwoordelijkheid om te bewerkstelligen
dat het aantal kinderen dat in armoede opgroeit wordt gehalveerd. De staatssecretaris van SZW kijkt ook scherp mee of gemeenten de middelen
wel inzetten voor participatie van arme kinderen. Dit gebeurt via een landelijk
onderzoek naar het aantal kinderen dat «om financiële redenen niet
participeert». Het SCP voert dit onderzoek uit.Daarnaast is het voornemen om op gemeentelijk niveau te meten hoeveel
gemeenten jaarlijks (2007, 2008, 2009, 2010) besteden om participatie bij
kinderen te bevorderen en hoeveel kinderen daarmee bereikt worden. Deze meting
gebeurt in overleg met de gemeenten die convenanten hebben getekend. Dit is
geen extra rapportagelast voor de gemeente.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering toe te lichten waarom
gekozen is voor verdeling van de middelen voor de langdurigheidstoeslag via
het gemeentefonds, op welke wijze deze verdeling geschiedt, en welke mogelijkheden
er zijn om middelen als deze in de toekomst via het I-deel te verdelen over
gemeenten.De regering antwoordt dat de langdurigheidstoeslag in de nieuwe vorm een
vorm van bijzondere bijstand wordt. De middelen voor bijzondere bijstand zijn
met ingang van 1991 toegevoegd aan het gemeentefonds omdat het hier een gemeentelijke
bevoegdheid betreft. Bij de invoering van de budgetsystematiek van de Wet
werk en bijstand in 2004 is het onderscheid in financiering tussen algemene
en bijzondere bijstand in stand gebleven. Nu de langdurigheidstoeslag een
vorm van bijzondere bijstand wordt, wordt met de overheveling van de middelen
voor de langdurigheidstoeslag aangesloten bij dit onderscheid. De toevoeging
aan het gemeentefonds van de middelen voor de langdurigheidstoeslag wordt
op dezelfde wijze verdeeld als de overige middelen voor bijzondere bijstand.
Het aantal huishoudens met lage inkomens en het aantal bijstandsontvangers
zijn hierbij de belangrijkste maatstaven. De regering heeft, mede in het licht
van de met de VNG gemaakte afspraken over de stabiliteit van de financieringssystematiek
WWB, geen voornemens de middelen voor bijzondere bijstand te verdelen via
de financieringssystematiek WWB. Dit zou ook niet passen in het kabinetsbeleid
om de omvang en het aantal specifieke uitkeringen terug te dringen.Zoals de leden van de PvdA-fractie stellen, impliceert de gemeentelijke
beleidsvrijheid dat er ook verschillen tussen gemeenten zullen ontstaan. Deze
verschillen zijn, zo merkt de regering op, de uitkomst van een democratisch
besluitvormingsproces. Het bepalen van de voorwaarden waaronder de langdurigheidstoeslag
wordt verstrekt is immers en juist om deze reden opgedragen aan de gemeenteraad.
De regering acht het ook wenselijk dat gemeenten deze voorwaarden en de hoogte
van de langdurigheidstoeslag kunnen afstemmen op de lokale situatie, om redenen
zoals elders in deze nota uiteengezet. Het maken van bestuurlijke afspraken
over begrenzing van de keuzes die gemeenten kunnen maken, zoals de leden van
de PvdA-fractie vragen, is niet passend binnen de bestuurlijke verhoudingen
die met het wetsvoorstel worden gecreëerd. De regering heeft IWI verzocht
om de wijze waarop de langdurigheidstoeslag in de uitvoeringspraktijk wordt
vormgegeven voor wat betreft de doelgroep, duur periode laag inkomen en de
hoogte van de toeslag, een jaar na inwerkingtreding van de wet, te onderzoeken,
zonder de gemeenten hierbij extra te belasten.De leden van de SP-fractie vragen waarom de extra middelen voor het jaar
2008 en 2009 voor schuldhulpverlening opgevoerd zijn in de financiële
paragraaf van dit wetsvoorstel, welke betrekking heeft op de langdurigheidstoeslag
en de bestrijding van sociale uitsluiting van kinderen.Het voorliggende wetsvoorstel staat niet op zichzelf. Het wetsvoorstel
is onderdeel van de bredere inzet van de regering op het armoededossier. De
regering brengt dit tot uitdrukking door in de financiële paragraaf een overzicht te schetsen van het geheel van middelen dat de regering
toevoegt aan het sub-cluster armoede in het gemeentefonds.De leden van de SP-fractie vragen of de regering in beeld kan brengen
wat de afgelopen jaren door gemeenten aan armoedebeleid is besteed en dit
afzetten tegen het fictieve budget wat daarvoor in het Gemeentefonds is opgenomen?
De regering heeft u hierover gegevens doen toekomen bij brief van 23 april
20081. Dit betreffen de uitgaven aan bijzondere
bijstand die in 2006 op grond van artikel 35 WWB zijn gedaan. In 2006 bedroeg
het fictieve budget bijzondere bijstand 177,7 miljoen euro en in 2007 176,9
miljoen. Het fictieve budget «bijzondere bijstand» in het gemeentefonds
bevat ook de middelen voor het overige gemeentelijke minimabeleid. De feitelijke
uitgaven uit de brief van 23 april 2008 en het fictieve budget zijn dus
niet zonder meer tegen elkaar af te zetten.Bij het fictieve budget voor «bijzondere bijstand» (wat dus
eigenlijk gemeentelijk minimabeleid is) is een aantal kanttekeningen vanuit
de werking en de techniek van het gemeentefonds te maken die bij een vergelijking
met de feitelijke uitgaven door gemeenten in acht moeten worden genomen. In
het kader van het construeren en het onderhouden van het gemeentefonds wordt
gebruik gemaakt van clusters van samenhangende taken. Daarin zijn alle gemeentelijke
taken toegedeeld. Een van deze clusters is het cluster «Werk en Inkomen».
De omvang van het cluster in het gemeentefonds geeft aan van welke kosten
er bij de verdeling van het gemeentefonds wordt uitgegaan. De middelen per
cluster zijn dus geen budgetten (de algemene uitkering is immers vrij besteedbaar)
maar hebben wel een globaal normatief karakter: wanneer gemeenten een gelijk
(normatief) belastingpeil hanteren worden ze in staat gesteld gelijke voorzieningenniveaus
te realiseren, ongeacht verschillen in structuur. Er is uitdrukkelijk geen
sprake van een (geoormerkt) budget dat gemeenten krijgen voor gemeentelijk
minimabeleid.Binnen het cluster «Werk en Inkomen» is het zogenaamde fictieve
budget «bijzondere bijstand» te onderscheiden. Dit betreft dus
een onderdeel binnen een cluster. Het werken met clusters en daarbinnen fictieve
budgetten in het gemeentefonds is een hulpmiddel voor de verdeling van het
gemeentefonds. De uitgavenclusters vormen het aggregatieniveau waarop de fondsbeheerders
aanspreekbaar zijn als het gaat om compensatie van structureel bepaalde verschillen
in kostenstructuren. Zij kunnen niet aangesproken worden op de bekostiging
van afzonderlijke voorzieningen. De fictieve budgetten binnen uitgavenclusters
worden dan ook niet op individueel gemeenteniveau gepresenteerd.Tot slot dient er rekening mee te worden gehouden dat er in het gemeentefonds
van wordt uitgegaan dat gemeenten een gedeelte financieren uit de gemeentelijke
belastingen (OZB en overige belastingen) en bedrijfsmatige activiteiten. De
door het Rijk toegekende middelen zijn daardoor «netto»: het gedeelte
dat gemeenten zelf financieren maakt daar geen deel van uit.Gemeenten ontvangen in 2008 en 2009 extra middelen om sociale uitsluiting
van kinderen uit arme gezinnen tegen te gaan. De leden van de SP-fractie vragen
hoe gemeenten dit na 2009 gaan financieren. De regering antwoordt hierop dat
genoemde middelen niet zijn geoormerkt. Zij moeten gezien worden in samenhang
met de overige middelen die genoemd zijn in de financiële paragraaf.
Structureel is 80 miljoen euro extra beschikbaar voor de gemeentelijke beleidsintensivering.De middelen voor de langdurigheidstoeslag worden overgeheveld uit het
macrobudget WWB I-deel naar het gemeentefonds. De leden van de ChristenUnie-fractie
vragen de regering wat er gebeurt wanneer een gemeente een overschrijding
c.q. onderbesteding realiseert ten aanzien van de geraamde uitgaven aan bijzondere
bijstand.De regering licht dit als volgt toe. Genoemde middelen gaan onderdeel
uitmaken van de algemene uitkering van het gemeentefonds en worden verdeeld
via de maatstaven aantal bijstandsontvangers en huishoudens met een laag inkomen
uit het cluster Werk en Inkomen. De algemene uitkering is vrij besteedbaar;
dat wil zeggen dat de wijze van besteding ervan alsmede de verantwoording
daarover plaatsvindt door het College van B&W aan de gemeenteraad. Er
wordt over de besteding geen verantwoording afgelegd aan provincie of Rijk.
De middelen per cluster zijn dus geen budgetten (de algemene uitkering is
immers vrij besteedbaar) maar hebben wel een globaal normatief karakter: wanneer
gemeenten een gelijk (normatief) belastingpeil hanteren worden ze in staat
gesteld gelijke voorzieningeniveau’s te realiseren, ongeacht de verschillen
in structuurkenmerken. Dit houdt in dat de gemeenten vrije keuzes kunnen maken
over de aanwending van de middelen.Welke gemeenten gaan over minder middelen beschikken vanwege de herschikking
en om hoeveel geld gaat het per gemeente, zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie.De regering kan u berichten dat op basis van de cijfers uit 2007 blijkt
dat 60 gemeenten over minder middelen beschikken na overheveling. Onderstaande
tabel geeft aan om welke gemeenten het gaat met het bijbehorende bedrag. Zoals
in de memorie van toelichting is aangegeven, blijven de herverdeeleffecten
beperkt tot minder dan 1 euro per inwoner. De verdeling van 2009 en daarmee
de definitieve verandering is nog niet vastgesteld waardoor deze analyse enigszins
kan wijzigen. gemeente Vermindering
bedrag langdurigheidstoeslag in euro’s Alkmaar18 922Almere99 004 Amersfoort24 369Amstelveen5 361 Amsterdam560 714Arnhem24 613 Assen1 600 Bennebroek852Bergen op Zoom11 693 Blaricum215 Capelle aan den IJssel16 755 De Bilt44 Delft28 272Delfzijl627 Den Helder18 924 Deventer6 600Doesburg1 147 Dordrecht1 172 Dronten3 138Eindhoven57 803 Etten-Leur1 017 Gouda3 411Haarlem39 352 Haarlemmerliede Spaarnwoude136Haarlemmermeer446 Harderwijk3 077Heerenveen228 Hellevoetsluis7 485Helmond5 951 Hengelo5 042 Hilversum13 145Hoorn5 963 Leiden10 673Leidschendam-Voorburg19 254 Maastricht9 679 Middelburg3 708 Nijmegen10 199 Oegstgeest104Papendrecht452 Purmerend6 630 Rijswijk14 120Roermond8 134 Roosendaal400 Rotterdam189 320Rozendaal61 Schiedam36 395’s-Gravenhage344 756 Smallingerland426Spijkenisse10 780 Tilburg15 982 Venlo604Vlaardingen27 527 Vlissingen5 707Wageningen1 178 Winschoten2 754Zaanstad19 869 Zoetermeer33 207Zutphen14 566 Zwijndrecht6 855Zwolle2 044De gemeenten die er op vooruit gaan, zijn niet in dit overzicht betrokken.
De effecten voor alle gemeenten zijn samengevat in onderstaande tabel. De
meeste gemeenten gaan er ten opzichte van de huidige verdeling in meer of
mindere mate op vooruit.Tabel 1 Gemeenten naar procentuele ontwikkeling middelen
langdurigheidstoeslag via gemeentefonds ten opzichte van verdeling middelen
via I-deel WWB* gemeenteklasse<-10%– 10%
tot -5%– 5%
tot 5%5% tot 10%>10%totaal <= 30 000 inwoners20198264293 30 001 t/m 100 000 inw. 410432444125  > 100 000 inwoners44151125totaal10147733309443* Stand november 2007.5. Ontvangen adviezenDe Landelijke Cliëntenraad bepleit haar advies voor het opnemen in
de wet van een minimumnorm voor de hoogte van de langdurigheidstoeslag. De
leden van de SP-fractie vragen of hierin is voorzien. Zo, neen, waarom niet
en is de regering hiertoe alsnog bereid?Zoals eerder in deze nota beargumenteerd is aangegeven, acht de regering
het niet passend om in de wet een minimumnorm op te nemen.6. ArtikelsgewijsKan de regering toelichten of in onderdeel E (artikel 36) langdurigheidstoeslag «kan»
worden verstrekt of «moet» worden verstrekt aan 21- en 22-jarigen
die voorts aan alle criteria voldoen? Zo vragen leden van de PvdA-fractie.De regering antwoordt dat indien de 21- en 22-jarige aan alle voorwaarden
zoals op te nemen in de gemeentelijke verordening, voldoen (langdurig
laag inkomen, geen vermogen en gebrek aan arbeidsmarktperspectief), het college
verplicht is aan hen een langdurigheidstoeslag toe te kennen.De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering over informatie beschikt
over het aantal 21- en 22-jarigen dat in aanmerking zou kunnen komen voor
langdurigheidstoeslag en het hiermee gemoeide budget. Deze leden vragen tevens
hoeveel 23-jarigen thans langdurigheidstoeslag ontvangen en hoeveel geld daarmee
is gemoeid.De regering antwoordt dat het aan gemeenten is om vast te stellen welke
personen in de leeftijd van 21 en 22 volgens hen langdurig een laag inkomen
hebben en zodoende in aanmerking komen voor een langdurigheidstoeslag. Hierbij
geldt verder dat gemeenten moeten vaststellen dat betreffende personen aan
de vermogenstoets voldoen en door een gebrek aan arbeidsmarktperspectief geen
uitzicht hebben op inkomensverbetering. In 2007 waren er volgens voorlopige
cijfers ongeveer 100 ontvangers van langdurigheidstoeslag van 23 jaar. Dit
correspondeert met een bedrag van ca. 40 duizend euro.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering toe te lichten waarom
in het nieuwe zesde lid is gekozen voor een eenjarige overgangstermijn. De
leden van de SP-fractie vragen of de wetswijziging leidt tot verslechtering
voor mensen die daar nu recht op hebben.Deze vragen geven de regering aanleiding tot de volgende reactie. De overheid
dient bij het wijzigen van wetten waarin rechten worden toegekend aan de burger
steeds een zorgvuldige afweging te maken tussen eerder toegekende rechten
en gerechtvaardigde verwachtingen en het wijzigen van de bestaande situatie.
De keuze ten aanzien van de temporele werking van een nieuwe rechtsregel en
de vormgeving van het overgangsrecht wordt beheerst door een in wezen beleidsmatige
afweging tussen het vertrouwensbeginsel enerzijds en het voor alle groepen
betrokkenen gelijkelijk uitvoeren van een regeling anderzijds. In dit concrete
geval wordt een overgangstermijn van 1 jaar voldoende geacht voor de burger
om zich voor te bereiden op eventuele wijzigingen van zijn rechten. Voor personen
die thans aanspraak kunnen maken op de langdurigheidstoeslag is aldus gegarandeerd
dat zij gedurende het eerste jaar waarin de nieuwe wet van toepassing geen
nadelige gevolgen zullen ondervinden.De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering toelichten waarom artikel
44 WWB buiten toepassing wordt verklaard. Kan de langdurigheidstoeslag met
terugwerkende kracht worden aangevraagd, en in hoeverre geldt dit straks ook
voor andere vormen van bijzondere bijstand zo vragen deze leden.De regering antwoordt als volgt. Zoals toegelicht in de artikelsgewijze
toelichting op artikel 36 WWB kan de langdurigheidstoeslag over perioden die
vóór de datum van aanvraag liggen, worden toegekend. Op dit
moment is artikel 44 WWB ook niet van toepassing op de verlening van langdurigheidstoeslag,
omdat de langdurigheidstoeslag dus een eigen wijze van ingangsdatumbepaling
kent. Deze bepaling is ongewijzigd overgenomen in het nieuwe artikel 36. Ter
verdere toelichting hierop merkt de regering op dat langdurigheidstoeslag
steeds betrekking heeft op een bepaalde referteperiode in plaats van op een
bijzondere situatie die zich op een bepaald moment in de tijd voordoet. Om
die reden geldt voor andere vormen van (bijzondere) bijstand dat geen terugwerkende
kracht mogelijk is, omdat reeds in het gevraagde is voorzien (een gedachtelijn
die wordt bevestigd door staande jurisprudentie), terwijl voor de langdurigheidstoeslag
deze mogelijkheid wel bestaat. Immers, als genoemde referteperiode voorbij
is, is daarmee niet het recht verdwenen. Mede in deze zin is de langdurigheidstoeslag
een bijzondere vorm van bijzondere bijstand en is uitzondering
van artikel 44 noodzakelijk om eerbiediging van deze rechten te waarborgen.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. Aboutaleb XNoot1Kamerstukkken II 2006/07, 24 515, nr. 108.XNoot1Kamerstukken II 2007/09, 24 515, nr. 136.XNoot1De overige elementen van de vraag die de leden van de SP-fractie stellen
komen aan de orde in paragraaf 3.XNoot1LJN: AI0636, Centrale Raad van Beroep, 4 juli 2003, 02/1322 NABW.XNoot1Kamerstukken II 2007/08, 30 545 & 29 674, nr. 51. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31441-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl