Rijksbegroting Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 1995; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23900-XI, nr. 60

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-04-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23900-XI nr. 60

16-03-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en MilieubeheerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23900-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 900 XIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI) voor het jaar 1995nr. 60VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 maart 1995De vaste Commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 16 februari 1995 overleg gevoerd met de Minister
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:– het regeringsstandpunt over het WRR-advies «Duurzame Risico's:
een blijvend gegeven» (kamerstuk 23 900, XI, nr. 27);– de brief van de minister van 25 januari 1995 over een onderzoek
naar duurzame economische structuren (kamerstuk 23 900, XI, nr. 45).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Esselink (CDA) onderschreef de terughoudende reactie
van de regering op het WRR-advies. Het advies geeft geen aanleiding terug
te komen op de lange-termijn doelstellingen van het milieubeleid die in het
NMP2 zijn gemaakt of herbevestigd. De sociale, economische en ecologische
risico's zijn met de kennis van vandaag afgewogen. Het komt nu aan op de uitwerking
en uitvoering, maar daar gaat het WRR-advies nauwelijks op in. In die zin
heeft het dus niet veel meerwaarde. De gedachtengang ervan kan nog nuttig
zijn bij de keuze en inzet van instrumenten, maar op de fundamentele keuzes
die zijn gemaakt, heeft het geen directe invloed meer.De heer Esselink wees erop dat zijn fractie meer dan eens heeft gezegd
dat de duurzame ontwikkeling van de samenleving als geheel een proces is dat
voortdurend om keuzes vraagt. De ijkpunten voor die keuzes moeten zijn: de
draagkracht van het natuurlijk milieu en een zodanig beheer van grondstoffen
dat komende generaties ermee en erin kunnen leven. Hij miste in het WRR-advies
absolute grenzen, waar onomkeerbare vernietiging van natuur en/of uitputting
van natuurlijke hulpbronnen aan de orde is. De afweging tegen sociale of economische
risico's houdt op als niet-vervangbare c.q. -herstelbare levensvoorwaarden
voor mens, dier en plant in het geding zijn, omdat dan leven ophoudt. Hij
vond het een wezenlijk gemis dat dit soort absolute uitspraken ontbreken in
het rapport.Terecht stelt de regering dat het Nederlandse energiebeleid niet overeenkomt
met het handelingsperspectief Benutten. Het sparen van fossiele brandstoffen
is een wezenlijk onderdeel van het beleid, ook al heeft de huidige
regering daaraan wel het nodige afgedaan. De Nederlandse samenleving is zeer
energie-intensief en dit verplicht haar tot extra inspanningen. Helaas is
de inzet van instrumenten om tot besparing te komen, verminderd ten opzichte
van het NMP 2. De regering werkt de stelling niet uit dat er mogelijkheden
zijn tot aanpassing van consumptiepatronen in de richting van meer duurzame
consumptie. Welke mogelijkheden ziet zij daarvoor en hoe kunnen die operationeel
worden gemaakt? Welke instrumenten denkt de regering in te zetten, anders
dan die in het NMP 2 worden genoemd?De heer Esselink onderschreef de reactie van de regering op de deelonderwerpen
in de bijlage bij het advies. De reactie op de paragraaf over chloor vond
hij opmerkelijk, omdat het Ministerie van VROM ten opzichte van chloorgebaseerde
produkten soms een sterk afwijkende houding inneemt. Hij verwees naar de opvattingen
van de Rijksgebouwendienst ter zake. Het sluitend maken en houden van de chloorketen
is de opdracht van de regering en ook het Ministerie van VROM zou die opstelling
moeten uitdragen.Hij herinnerde eraan dat hij bij de behandeling van het NMP 2 aarzeling
heeft uitgesproken over het begrip milieugebruiksruimte, omdat het de vraag
is of dit beleidsmatig inhoud kan worden gegeven. Wat voegt dit begrip toe
aan de afwegingen in en de doelstellingen van het NMP en het overige beleid?
De relatieve positie van Nederland en van de activiteiten in Nederland ten
opzichte van elkaar zijn daarin immers al verdisconteerd.Het advies van de WRR wordt gekenmerkt door een hoog abstractieniveau
en beeldende scenario's. Soms wordt de hele wereld in de beschouwing betrokken,
maar voor de concrete besluitvorming in het milieubeleid heeft het weinig
betekenis, zo meende hij.Met haar brief van 25 januari 1994 over de duurzame ontwikkeling van de
economie komt de regering tegemoet aan de afspraken die zijn gemaakt tijdens
de behandeling van het NMP 2 en aan het pleidooi van vakbeweging en natuur-
en milieubescherming om een economische/ecologische structuurnota. De heer
Esselink vond het merkwaardig dat niet aan de WRR wordt gevraagd dit onderzoek
te verrichten, maar dat de betrokken ministeries dat in onderlinge samenwerking
met instituten als CPB en RIVM zullen doen. Ligt het niet meer voor de hand
een onafhankelijke instantie met het onderzoek te belasten, uiteraard met
een duidelijke en concrete onderzoeksopdracht? Aan de hand van de uitkomsten
van dit onafhankelijke onderzoek zou de regering vervolgens haar conclusies
kunnen trekken. Verder miste hij een verwijzing naar begeleiding door de samenleving,
bijvoorbeeld in de vorm van een commissie van vertegenwoordigers van werkgevers
en werknemers, consumenten, landbouw, enz. Hij vreesde dat de «Haagse
ambtenarij» nu te snel en in zichzelf gekeerd aan het werk is gegaan
om een theoretische analyse op te stellen en scenario's te ontwikkelen die
nooit werkelijkheid kunnen en zullen worden, terwijl dit onderzoek toch de
bouwstenen moet leveren voor de structuur die de Nederlandse economie naar
de volgende eeuw moet leiden. Daarvoor moeten ook zoveel mogelijk maatschappelijke
krachten worden gemobiliseerd. Wellicht kunnen de resultaten van het onderzoek
met de maatschappelijke sectoren worden besproken bijvoorbeeld in ronde-tafelgesprekken,
opdat alsnog duidelijkheid ontstaat over hun opvatting.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66) vond het juist een winstpunt
dat de WRR de hele wereld bij zijn studie heeft betrokken; de wereld houdt
immers niet op bij de Nederlandse grenzen. Natuurlijk kan Nederland de mondiale
problemen niet oplossen, maar ons land kan wel een bijdrage leveren aan een
oplossing. Zij wees erop dat de Staatssecretaris van VROM duurzame ontwikkeling
wel omschrijft als een zodanig beleid voor alle terreinen dat de mogelijkheid
voor volgende generaties niet wordt aangetast. De vraag hoe nu verder moet centraal staan, zo meende zij. De WRR schetst
scenario's voor diverse gebieden en de gewenste ontwikkelingen tot het jaar
2040 en meent dat de handelingsvrijheid in de toekomst zo goed mogelijk moet
worden gewaarborgd, dat de belangen van toekomstige generaties in beslissingen
zichtbaar moeten zijn en dat maatregelen moeten worden gericht op aanpassingen
in de produktieve sfeer. Op energieterrein kiest de WRR voor een scenario
tussen beheren en behoeden. Mevrouw Augusteijn was verbaasd dat de regering
de stelling afwijst dat het Nederlandse energiebeleid het karakter vertoont
van het handelingsperspectief Benutten. Dit wil immers niet zeggen dat het
toekomstige beleid daarop is gericht. Het huidige beleid heeft dat karakter
echter wel en door onder meer de energieheffing moet dit veranderen. Overigens
was zij van mening dat het niet bij een kleinverbruikersheffing kan blijven.Het is verheugend te lezen dat de wereld in principe voldoende voedsel
kan leveren voor haar bevolking, maar om die situatie te bereiken, moet er
nog heel wat gebeuren. De wereldbevolking groeit immers erg snel. Zo neemt
de bevolking van China ondanks het één-kindbeleid jaarlijks
toe met 14 mln. In dit verband vroeg mevrouw Augusteijn of de Kamer kan beschikken
over de slotverklaring van de conferentie in Oslo over duurzame consumptie
en produktie.Natuurbescherming is het derde hoofdpunt van het WRR-advies. Zij onderschreef
het scenario gericht op behouden en sparen. Nederland is nu nog jaarlijks
verantwoordelijk voor een ontbossing van 51 ha en hierin moet in de toekomst
toch zeker verandering komen.De OESO benadrukt in zijn laatste rapport dat Nederland nieuwe beleidsinitiatieven
moet ontwikkelen, alleen al om de doelstellingen van het NMP en dan in het
bijzonder voor verkeer en landbouw, te kunnen verwezenlijken. Daarom moet
een NMP 3 op stapel worden gezet, maar ook om het NMP 2 waar te maken, zijn
extra inspanningen vereist. Verder moeten financiële prikkels ertoe bijdragen
dat milieuwinst wordt geboekt. Vooralsnog wordt het streven naar duurzame
ontwikkeling doorkruist door subsidies voor en fiscale aftrek van posten die
slecht zijn voor het milieu. Mevrouw Augusteijn onderschreef de waarschuwing
van de OESO dat Nederland ervoor moet waken dat de discussie zich vooral richt
op het behalen van doelstellingen. Met de acceptatie dat die doelstellingen
wellicht niet alle kunnen worden verwezenlijkt, kan de discussie zich ook
richten op het bijstellen van de ambitieniveaus.Bij de debatten over de regeringsverklaring is uitgebreid gesproken over
duurzame ontwikkeling en het evenwicht tussen economie en ecologie. Iedereen
was het erover eens dat spoed is geboden en de minister-president heeft gezegd
dat hij leiding wil geven aan een poging het beleidsonderdeel economie/ecologie
als een van de dragende fundamenten van het beleid van zijn regering op een
zodanige wijze uit te werken dat ook van die activiteit een politiek «commitment»
en stimulans zullen uitgaan. Hij ging ervan uit dat dit een van de kernpunten
is waarop het kabinet aan het einde van haar periode zal worden beoordeeld
en afgerekend. Omdat die periode nu nog maar drie jaar duurt, is er inderdaad
haast geboden, aldus mevrouw Augusteijn. Zij betwijfelde echter of de regering
die haast maakt. Zij brengt veel nota's uit, maar slechts zelden is daarin
enige samenhang tussen economie en ecologie terug te vinden. In haar brief
van 25 januari schetst de minister een aantal lijnen waarlangs de ontwikkelingen
en gedachtenvorming zou moeten verlopen. Zij wijst erop dat het RIVM en CPB
in het voorjaar van 1995 een advies over duurzame ontwikkeling zullen uitbrengen.
Daarnaast heeft de regering het initiatief genomen voor een onderzoek naar
duurzame economische structuren. De resultaten van dit onderzoek, die naar
verwachting in het najaar van 1995 beschikbaar komen, zullen worden betrokken
bij de lange termijn verkenningen van het CPB en de vierde Nationale Milieuverkenning
die respectievelijk in 1996 en 1997 zullen verschijnen. Nog binnen
deze regeringsperiode dus, maar het is de vraag of zij voldoende handvatten
opleveren om het beleid bij te stellen.Mevrouw Augusteijn ging ervan uit dat «milieu-inclusief denken»
alleen mogelijk is in interdepartementale samenwerking. De betrokken ministeries
moeten gezamenlijk aan de slag volgens een vast traject. Daarom pleitte zij
ervoor dat in navolging van de interdepartementale werkgroep Mest een werkgroep
wordt gevormd die zich zal inzetten voor een integrale aanpak van alle nota's
die de regering in de toekomst zal uitbrengen.De heer Klein Molekamp (VVD) vergeleek het zijns inziens sombere
WRR-advies met het rapport van de Club van Rome, dat minstens zo somber was,
maar dat achteraf toch enigszins moest worden genuanceerd en gerelativeerd.
Het leidde er echter wel toe dat de eindigheid van grondstoffen een prominente
plaats op de politieke agenda kreeg. Voor de rapporten die op dit moment verschijnen
over de milieugebruiksruimte geldt misschien hetzelfde. Wellicht moeten de
cijfers wat worden gerelativeerd, maar zij kunnen een belangrijke impuls geven
aan de discussie over duurzame ontwikkeling.In het rapport van de WRR wordt gewezen op de relatie tussen duurzame
ontwikkeling en bevolkingsgroei. Ondanks de zorgwekkend hoge bevolkingsgroei
in de wereld, hebben verschillende politieke en geestelijke leiders dit onderwerp
echter als onbespreekbaar bestempeld tijdens de Bevolkingsconferentie in Kaïro.
De heer Klein Molekamp meende dat in de politieke discussies over de nationale
milieubeleidsruimte en de instroom in Nederland rekening moet worden gehouden
met de invloed van deze component. De bevolkingsontwikkeling heeft immers
gevolgen voor het consumptiepatroon en kan in die zin niet van de discussie
worden uitgesloten. Overigens voegde hij hieraan desgevraagd toe dat hij met
zijn opmerking zeker geen politieke opvatting wil uitspreken over de instroom
in Nederland, maar slechts een regionale vertaling geeft van de opmerkingen
in het WRR-advies over de gevolgen van de bevolkingsgroei op mondiaal niveau.Hij vroeg de minister om een reactie op de volgende opmerkingen uit het
WRR-advies:– «Het milieubeleid zal moeten veranderen van een restrictief
beleid in een ontwikkelingsbeleid.» (op bladzijde 158);– «Uit oogpunt van duurzaamheid als proces lijkt het verstandiger
aan te sluiten bij veranderingen die al gaande zijn dan de samenleving geheel
nieuwe regimes op te leggen. In het eerste geval kan men rekenen op grote
maatschappelijke steun, in het tweede geval op grote weerstand.» (op
bladzijde 159);– «Aanscherping van de milieuregels leidt vaak tot mobilisatie
van de betrokken doelgroep.»– «De discussie moet zich niet beperken tot de vraag: is een
Nederlandse «Alleingang» al dan niet zinvol, maar dient zich te
richten op strategische mogelijkheden om een internationaal politieke dynamiek
te versterken die genoemde vraag overbodig maakt.»Deze opmerkingen roepen de vraag op of het Nederlandse milieubeleid niet
te bureaucratisch en te technocratisch wordt, zo meende hij. Een dergelijke
opstelling zal ertoe bijdragen dat de aandacht van de bevolking voor het milieubeleid
verslapt, want hoe kan worden uitgelegd dat eindeloos wordt gediscussieerd
over de vraag of een CO2-reductie in Nederland van 3 dan wel 2%
haalbaar is, terwijl aan de andere kant van de wereld miljoenen hectaren bos
worden gekapt. In de krant werd laatst een stuk bos in Brazilië ter grootte
van Nederland te koop aangeboden voor 80 mln. Misschien is het beter dat stuk
grond te kopen en die aankoop te beschouwen als compensatie voor de Nederlandse
CO2-emissies dan eindeloos te discussiëren over een extra
reductie van 0,5%. De discussie moet zich concentreren op de hoofdlijnen,
ook al is de uitkomst wellicht dat de keuze voor een belangrijke
internationale bijdrage de voorkeur verdient.Overigens meende hij dat de vraag moet worden gesteld of de waarde van
het regenwoud voor de kringloop niet hoger moet worden gesteld dan de huidige
kapwaarde. Is de minister bereid in samenwerking met de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking
te bezien of het mogelijk is dit vraagstuk op de politieke agenda te plaatsen,
opdat het ook in de discussie tussen beide ministeries de aandacht krijgt
die het verdient? Het gaat niet aan die discussie af te wentelen op de (ontwikkelings)landen,
die hebben het al moeilijk genoeg. In dit verband vroeg de heer Klein Molekamp
aandacht voor de activiteiten van de stichting Face die duidelijk op dit proces
inspelen. Zijns inziens moeten deze activiteiten onderdeel zijn van de milieudiplomatie
naast de integrale aanpak en systematiek. Verder verdient de gedachte van
«joint-implementation» een belangrijke plaats op de politieke
agenda, ook omdat dit de bevolking het gevoel zal geven dat de financiële
middelen voor het milieu goed worden besteed. Hoe denkt de minister over de
gedachte van de WRR dat de milieucomponent ook in de besprekingen met de World
Trade Organisation moet worden ingebracht? Hoe denkt zij over de mogelijkheid
van een EU-heffing op bijvoorbeeld in Oost-Europa op onaanvaardbare wijze
geproduceerd aluminium die kan worden aangewend voor investering in het milieubeleid
ter plaatse? Overigens meende hij dat de mogelijkheden voor milieubeleid in
EU-verband zijn toegenomen met de toetreding van de Noordse landen. Hij achtte
een milieubeleid van twee snelheden aanvaardbaar, maar niet van vijftien snelheden.
Zoveel verschillende, uiteenlopende nationale programma's zullen het milieu
geen goed doen.De milieutechnologie verdient meer aandacht in het milieubeleid, zo vervolgde
hij. Op mondiale schaal moet worden gestreefd naar verandering van processen
door verbetering van het produktieontwerp waardoor minder grondstoffen per
eenheid produkt worden gebruikt en steeds opnieuw herwinning mogelijk is.
Hij drong er verder op aan dat de mogelijkheden voor hergebruik in het Nederlandse
milieubeleid centraal komen te staan en dat de regelgeving die hergebruik
beperkt, opnieuw tegen het licht wordt gehouden.Het is opvallend dat, onafhankelijk van het scenario dat wordt gekozen,
in 2020 en 2040 tweederde deel van de energie afkomstig zal zijn van fossiele
brandstoffen, in het bijzonder kolen. Toch heeft de CO2-problematiek
slechts een kleine rol gespeeld in de discussie over de kerncentrale Borssele.
In de energiescenario's van de Shell wordt een vrij optimistisch beeld geschetst
van de stromingsenergie. De WRR is echter veel pessimistischer en stelt vooral
kolen centraal. Hoe denkt de minister over de passage in het rapport over
de snelle kweektechnologie?De heer Crone (PvdA) was blij met het WRR-advies, ook omdat
de analyse die daarin wordt gegeven een nuttige bijdrage kan leveren aan de
discussie over het milieubeleid. Die discussie moet steeds opnieuw worden
gevoerd, omdat het milieubeleid steeds moet worden bijgesteld en aangepast.
Hij wees erop dat in het NMP wel een nadrukkelijke afweging is gemaakt van
economische en ecologische belangen, maar dat de WRR die afweging heeft veronachtzaamd.
Het NMP gaat uit van verschillende scenario's: ongewijzigd beleid, beleid
gericht op duurzaamheid en emissiegericht beleid. De economische verschillen
tussen deze scenario's zijn wonderlijk genoeg klein. De regering heeft gekozen
voor het laatste scenario en uit de aanpassing van het CO2-niveau
in het NMP-Plus blijkt dat er nieuwe analyses zijn gemaakt. Nieuwe analyses
vragen om nieuwe politieke discussies om de doelstellingen van het beleid
aan te passen en wellicht aan te scherpen om de uiteindelijke doelstelling
van duurzaamheid te kunnen verwezenlijken. Hij meende dat het traject van
vernieuwing van de milieuwetgeving en normstelling kan worden verklaard uit
de geschiedenis van het milieubeleid. Overigens onderkende hij
de impliciete waarschuwing in het WRR-advies dat maatschappelijke weerstand
tegen het beleid ertoe kan leiden dat milieudoelstellingen in negatieve zin
worden aangepast, maar de betreffende passage kan ook worden uitgelegd als
een pleidooi om het draagvlak voor het milieubeleid voortdurend te versterken
door duidelijk te laten zien welke milieukwaliteit met de doelstellingen worden
nagestreefd.In het milieubeleid zouden technologiebeleid, een streven naar selectief
krimpen en het aanpassen van leefstijlen moeten zijn verenigd, zo vervolgde
de heer Crone. Deelt de regering die mening? In haar brief van 28 oktober
1994 schrijft zij dat het mogelijk is een duurzame consumptie te stimuleren
zonder daarbij direct aan te grijpen bij de omvang van de consumptie. Hij
beaamde dat met technologische vernieuwing veel kan worden bereikt, maar meende
dat daarnaast selectieve vermindering van de consumptie is geboden. Dit vraagt
een voortdurend debat over de inrichting van de maatschappij, ook al omdat
dit de burger zal stimuleren zich te bezinnen op bijvoorbeeld de gevolgen
van vliegreizen op het milieu. Op basis van het draagvlak dat met dit politieke
debat wordt bereikt, kunnen maatregelen worden genomen, zoals bijvoorbeeld
het verhogen van de prijzen van vliegreizen. Hij achtte het onvermijdelijk
dat leefstijlen onderdeel worden van het debat over toekomstig beleid. Overigens
moet de inzet van technologische vernieuwingen soms ook worden gestimuleerd,
bijvoorbeeld door het instellen van een ecotax.Het politieke debat moet meer inzicht verschaffen in de effectiviteit
van het beleid en het economisch rendement van de middelen die daarvoor worden
ingezet. Verder zou een zekere decentralisatie van het beleid mogelijk moeten
zijn voor de oplossing van lokale problemen als geluidhinder of stank. Vanzelfsprekend
moet worden voldaan aan de nationaal vastgestelde minimumnormen, maar een
lokale afweging tussen het rendement van de instrumenten die worden ingezet
en andere maatschappelijke belangen moet tot op zekere hoogte mogelijk zijn.
De heer Crone voegde hieraan toe dat dit natuurlijk niet geldt voor zaken
die invloed hebben op het nationale en internationale milieu zoals verzuring
en CO2-emissie. De uitvoering van het beleid kan dan misschien
wel voor een deel worden gedecentraliseerd, maar dit geldt niet voor de doelstellingen.Hij was optimistisch gestemd over het traject dat nu is ingezet, omdat
maatschappelijke en milieudoelstellingen vaak samengaan. Duurzaam bouwen is
in eerste aanleg misschien duurder, maar met een flinke verhoging van de energieprijzen
in het vooruitzicht is het sociaal gezien zeker verantwoord en noodzakelijk.
Ook voor toerisme geldt dat de maatschappelijke doelstelling van vakantie,
ontspanning, overeind moet blijven, maar dit betekent niet dat iedereen ieder
jaar een vliegvakantie moet kunnen maken.De heer Crone onderschreef het initiatief voor de ontwikkeling van duurzame
economische scenario's, omdat aan de hand daarvan kan worden gediscussieerd
over de richting van het beleid en het belang van andere maatschappelijke
doelstellingen. Hij onderschreef de opvatting dat dit onderzoek niet door
ambtenaren moet worden uitgevoerd, maar door een of meer onafhankelijke instituten.
Overigens moet er dan wel voor worden gewaakt dat de begeleiding door de ambtenaren
het onderzoek niet verstikt.De regering wijst terecht op het belang van de internationale dimensie
van het beleid, maar zij doet dit steeds in bijzinnen. Hij benadrukte dat
Nederland in internationaal verband alleen recht van spreken heeft als het
zelf een behoorlijk beleid voert. Wij kunnen niet van ontwikkelingslanden
vragen minder te groeien terwijl wij rustig doorgaan en al een veel hoger
consumptiepatroon hebben. De problematiek in de ontwikkelingslanden verdient
meer aandacht en kan bijvoorbeeld worden aangepakt door «joint implementation»
en «burden sharing». De herijkingsoperatie moet mede
gericht zijn op het bereiken van een dergelijke beleid waarin armoedebestrijding
en milieu aan elkaar worden gekoppeld. Armoedebestrijding is immers de eerste
voorwaarde voor een goed milieubeleid. Overigens was hij van mening dat 0,86%
zuivere ontwikkelingshulp daarvoor onvoldoende is. Hij voegde hieraan toe
dat de ontwikkelingslanden met financiële en technologische steun hun
consumptie kunnen verviervoudigen bij een gelijkblijvend energieverbruik.Hij zei dat het weinig zin heeft landen te kapittelen over hun bevolkingsaanwas.
Een betere aanpak is om waar gewenst, een bijdrage te leveren aan het terugdringen
ervan. Verder is de geloofwaardigheid ermee gediend als het Nederlandse beleid
niet is gericht op de grootte van de gezinnen, maar op de consumptie per hoofd
van de bevolking.Tot slot merkte de heer Crone op dat de vakbeweging en milieuorganisaties
terecht hebben gevraagd om onderzoek naar de relatie met de handelingsperpectieven,
naast de scenariostudies.Mevrouw Vos (GroenLinks) meende dat de kern van het WRR-advies
is de vraag hoe duurzame ontwikkeling kan worden gestimuleerd en economische
en sociale ontwikkeling kunnen worden bevorderd en hoe deze ontwikkelingen
kunnen worden geïntegreerd in een beleid. Die discussie lijkt wat onwezenlijk
na de recente beslissing van de regering over de aanleg van de 5P-baan op
Schiphol. Als in de toekomst bij de besluitvorming over andere grote infrastructurele
projecten net zo gemakkelijk over de milieu- en leefbaarheidsaspecten wordt
heengestapt, heeft zo'n discussie immers weinig zin. In de brief van 28 oktober
1994 schrijft de regering dat: «De discussies over onder andere Schiphol
en de Betuwelijn (...) de noodzaak (illustreren) van expliciete afwegingen
van milieu- en andere maatschappelijke belangen.», maar in de discussie
over de 5P-baan is geen plaats ingeruimd voor de verschillende alternatieven,
waaronder een «trainport-scenario».Zij vond het WRR-advies waardevol. Het geeft goede analyses, werkt interessante
scenario's uit en wijst erop dat er expliciet normatieve keuzes moeten worden
gemaakt. Aan de andere kant is het rapport zeer omstreden en de kritiek erop
lijkt terecht. De WRR is enigszins doorgeslagen in zijn streven ieder element
normatief te benoemen en de gedachte dat een voortdurende afweging tussen
milieu en economische en sociale doelstellingen tot een duurzame samenleving
zal leiden. Hiermee gaat de Raad voorbij aan de grenzen die de ecologie stelt
aan het beleid.Mevrouw Vos betreurde het dat de WRR het begrip milieugebruiksruimte afwijst.
Zij meende dat dit wel degelijk belang heeft voor de discussie, juist omdat
het aangeeft dat er grenzen zijn aan het milieu, zowel in ecologisch als in
sociaal en economisch opzicht, en dat het voor alles om een verdelingsvraagstuk
gaat. Natuurlijk is het een normatief begrip, maar het geeft ook een denkwijze
aan die zeer waardevol is. Bovendien geeft het aan dat er wel degelijk ruimte
is voor ontwikkeling.De conclusie van de WRR dat in het huidige milieubeleid geen normatieve
keuzes worden gemaakt, wees zij van de hand. Het is ook niet waar dat de huidige
NMP-doelstellingen niet normatief zouden zijn bepaald. In de discussie over
het NMP is een voortdurende afweging gemaakt van ecologisch noodzakelijke
maatregelen en de sociale en economische haalbaarheid ervan. De doelstellingen
met betrekking tot de klimaatveranderingen en de CO2-uitstoot zijn
hiervan een goed voorbeeld. Overigens heeft de Raad wel gelijk als hij stelt
dat wetenschappelijk gefundeerde zekerheden vaak ontbreken en dat daarom het
voorzorgprincipe moet worden gehuldigd.In haar brief stelt de regering dat milieubelangen en economische en sociale
aspecten altijd een gelijkwaardige rol moeten spelen in het beleid. Mevrouw
Vos maakte hiertegen bezwaar, omdat zich levensbedreigende situaties kunnen
voordoen waarin de ecologie grenzen stelt aan het beleid. Overigens
kunnen ook sociale omstandigheden grenzen stellen aan het beleid. In dit opzicht
schiet het WRR-advies tekort in de keuze van de type scenario's. Het is immers
van groot belang te weten waar de grenzen liggen zowel in milieu- als sociaal-maatschappelijk
opzicht. Natuurlijk moet onderscheid worden gemaakt tussen de nationale en
mondiale situatie, maar Nederland draagt toch ook verantwoordelijkheid voor
levensbedreigende situaties elders door zijn bijdrage aan de mondiale milieuproblemen,
bijvoorbeeld door de CO2-uitstoot.Zij pleitte voor het op korte termijn inzetten van financiële instrumenten
in sectoren waar het beleid tot nu toe tekort schiet zoals de landbouw en
het verkeer. Het OESO-rapport geeft duidelijk aan dat de ontwikkelingen op
deze terreinen de verkeerde kant opgaan. Zij onderschreef het advies van de
Commissie-Brokx waarin wordt aangegeven dat een oplossing van het verkeersvraagstuk
vraagt om prijsprikkels.Ook zij wees op de passage in de brief van 28 oktober waarin wordt gezegd
dat duurzame consumptie kan worden gestimuleerd zonder aanpassing van de omvang
van de consumptie. Waarop baseert de regering deze stelling? Wat bedoelt zij
ermee? Het staat toch buiten kijf dat de consumptie, in ieder geval op een
aantal terreinen, moet worden teruggedrongen?Mevrouw Vos had waardering voor de scenario's die de WRR heeft ontwikkeld,
al had zij ze graag wat extremer gezien. De WRR noemt echter alle scenario's
duurzaam en dat kan toch niet het geval zijn. Zo levert het scenario mondiaal
gerichte landbouw op dat uiteindelijk alleen nog maar kunstmest mag worden
gebruikt, zonder dat een oplossing wordt geboden voor het vraagstuk van de
dierlijke mest. De scenario's pretenderen bovendien een zekere nauwkeurigheid,
terwijl op geen enkel scenario een gevoeligheidsanalyse is toegepast. De regering
zegt dat de scenario's in ieder geval duidelijk maken dat bijvoorbeeld een
pro-actief energie- en klimaatbeleid noodzakelijk is en dat alle risico's
in volle omvang bekeken moeten worden. Zij hoopte dat dit voor de regering
aanleiding is om een duidelijke opstelling te kiezen voor de klimaatconferentie
in Berlijn en een aansporing om de Nederlandse CO2-doelstelling
voor de periode na 2000 zodanig vast te stellen dat zij recht doet aan haar
eigen uitspraak dat alle risico's van de klimaatverandering moeten worden
bestreden.Het is jammer dat de regering juist deze scenario's van de WRR wil gebruiken
als inbreng voor het maatschappelijk debat, omdat de WRR in de uitwerking
van de sociale en maatschappelijke aspecten van de scenario's te kortschiet.Verder is het teleurstellend dat de regering kiest voor ketenbeheer voor
het gebruik van chloor, in plaats van preventie en meer nadruk op alternatieven.
Hoe denkt de minister over de uitkomsten van een recent Duits onderzoek waaruit
blijkt dat voor ongeveer de helft van de toepassingen van chloor een betaalbare
vervanger beschikbaar is? Wanneer kan de Kamer de toegezegde regeringsnota
over chloor tegemoet zien?Ook de brief van 25 januari over de duurzame ontwikkeling van de Nederlandse
economie stelde mevrouw Vos teleur. Hij spoort niet met de toezeggingen van
de minister en is bovendien erg vaag over de doelstellingen en de inhoud van
het onderzoek. De regering heeft destijds positief geantwoord op het concrete
verzoek van de Kamer om een perspectief op een duurzame ontwikkeling in de
diverse economische sectoren; onder verantwoordelijkheid van de betrokken
ministeries en in samenwerking met doelgroepen en maatschappelijke organisaties
zou een onderzoek worden opgezet. In de opzet van het onderzoek ontbreekt
de uitwerking naar sectoren, hetzelfde geldt voor de uitwerking van een economische
en ecologische structuurvisie. Dat een overzicht van de ontwikkelingen in
verschillende sectoren ontbreekt, wreekt zich in het streven naar integraal
beleid. Waarom is niet gekozen voor de ontwikkeling van verschillende scenario's
voor een aantal sectoren, bij voorkeur verkeer, landbouw, energie
en de bouw? Mevrouw Vos pleitte voor een breed lange-termijnonderzoek dat
extreme scenario's onderzoekt zowel in ecologisch als sociaal en economisch
opzicht en daarnaast de ontwikkeling van middellange termijn scenario's voor
verschillende sectoren. Een goed voorbeeld van een dergelijk onderzoek is
het Duitse onderzoek naar de chloorchemie, dat heeft geleid tot maatregelen
om een duurzame en economisch haalbare ontwikkeling te stimuleren. Het antwoord van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en MilieubeheerDe minister wees erop dat een van de sprekers op de bijeenkomst
naar aanleiding van de aanbieding van het OESO-rapport de vrees heeft uitgesproken
dat het milieubeleid van deze regering zal blijven steken in onderzoekingen,
rapporten, studies, e.d. Zij zei met klem dat in de komende periode het denken
niet stil mag staan, maar dat zij zich daarnaast vooral zal richten op de
uitvoering.Zij noemde het WRR-advies breedsprakig en zei dat het ook anderszins niet
haar enthousiasme heeft opgewekt. Dit neemt niet weg dat het natuurlijk zinnige
en nuttige elementen bevat en bovendien stof tot denken biedt. Een van de
aanknopingspunten die het biedt, is het hoofdstuk over de milieugebruiksruimte.
In de discussie over dit onderwerp wordt terecht gezegd dat het hier vooral
gaat om de politieke keuzes die op enig moment worden gemaakt. De draagkracht
van het milieu en de beperking van de grondstoffen zijn de wezenlijke elementen
in het milieubeleid. De ecologie kan en zal grenzen stellen. Een voorbeeld
hiervan is het grondwatergebruik; de problemen kunnen nu nog worden ondervangen
door het gebruik van grondwater heel duur te maken, maar er kan een moment
aanbreken dat het nodig is om vergaande restrictieve eisen te stellen. Overigens
is het begrip milieugebruiksruimte een hanteerbaar instrument, maar ook niet
meer dan dat.De minister onderschreef dat de mens de norm is van het geheel. Zij voegde
hieraan toe dat zij de mens niet als een hinderpaal voor het voortbestaan
van de wereld ziet; iedere mens heeft de opdracht zorgvuldig om te gaan met
het milieu. Zij maakte daarom bezwaar tegen uitspraken waarin de bevolkingsgroei
in andere delen van de wereld, die zeker zorgwekkend is, wordt veroordeeld.
De vraag is juist wat aan deze kant van de wereld kan worden gedaan voor de
oplossing van dat vraagstuk, dat vele aspecten omvat die ieder voor zich aandacht
verdienen. Het gaat om de duurzaamheid van de samenleving en van mens en aarde.
Die discussie moet ook in Nederland worden gevoerd.Het milieubeleid moet nog veel meer worden geïntegreerd in het overige
beleid, aldus de bewindsvrouwe. Zo zou de discussie over milieu en vervoer
een «hot item» moeten zijn in de vaste Commissie voor Verkeer
en Waterstaat. Zij wees erop dat zij en de vaste Commissie voor VROM het vaak
eens zijn over de richting van het beleid. Die overeenstemming komt echter
nauwelijks tot uitdrukking in het overleg in andere commissies van de Kamer:
de discussie over het milieubeleid staat nog teveel aan de zijlijn. Zij hoopte
van harte dat het in deze regeringsperiode mogelijk zal zijn tot een meer
integrale benadering te komen, opdat het overleg zich zal uitbreiden tot andere
beleidsterreinen en meer invloed kan worden uitgeoefend op die terreinen waar
het beleid moet worden uitgevoerd. Transport, emissies van de landbouw, het
energievraagstuk en de internationale verantwoordelijkheid zijn de grootste
problemen van dit moment. Zij voegde hieraan toe dat zij niet veel meer kan
doen dan de uitkomsten van overleg in de Kamer aan de ministerraad voor te
leggen; zolang niet alle bewindslieden gemotiveerd en geïnspireerd genoeg
zijn om het milieudebat in de eigen sector te voeren, zal het daarbij blijven.Desgevraagd zei de minister dat zij ervan overtuigd is dat het milieubeleid
een rol speelt in de politieke afwegingen in de fracties. Zij had echter
de indruk dat het overleg hoe dan ook sectoraler is dan enkele jaren geleden,
toen nog iedereen zich enthousiast mengde in de discussie over het NMP. In
ieder geval verdient de integratie van het milieubeleid veel meer aandacht
dan tot nu toe. Dit betekent dat fundamentele vragen over bijvoorbeeld de
toekomst van de landbouw of de transportsector zeker ook aan andere commissies
en bewindslieden moeten worden voorgelegd. De interdepartementale werkgroep
Mest is een voorbeeld van een meer integrale benadering, dat zeker navolging
verdient. De stuurgroep-NMP is «bovendepartementaal» en houdt
zich bezig met een veelheid van onderwerpen die voortvloeien uit het NMP-beleid.
Voor de uitvoering van die doelstellingen is een interdepartementale werkgroep
nodig.Medio dit jaar wordt de Chloornota uitgebracht. Hierin wordt veel aandacht
besteed aan het lekverlies en aan alternatieven voor het gebruik van chloor
als grondstof.De brief van 25 januari jongstleden is bedoeld om, met gebruikmaking van
een aantal rapporten en interdepartementale afstemming en invloed, het gesprek
aan te gaan over de duurzame ontwikkeling van de Nederlandse economie. Het
onderzoek is opgedragen aan een extern onderzoeksbureau, maar het is belangrijk
dat ook andere ministeries meewerken aan en meedenken over de discussie over
economie en ecologie. De minister nam de suggestie over bij het onderzoek
een commissie van vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties te
betrekken. De bedoeling is dat op enig moment met actoren in de samenleving
het gesprek wordt aangegaan op basis van de beschikbare stukken en dus niet
op basis van een «eindconcept». Het zou hovaardig zijn te veronderstellen
dat het onderzoek een dergelijk stuk zou kunnen opleveren. Dit neemt niet
weg dat er stukken moeten zijn die als «bodem» kunnen dienen voor
het debat.Zij zegde toe dat de Kamer een afschrift zal ontvangen van de slotverklaring
van de Conferentie van Oslo.Naast het milieubeleid in nationaal verband, moet zeker ook aandacht worden
besteed aan de bijdrage die Nederland kan leveren aan het internationale beleid.
Het streven naar een CO2-reductie van 3% mag niet worden gecompenseerd
met of ingevuld door «joint implementation», zo meende de bewindsvrouwe.
Dat zou een te «goedkope» oplossing zijn. De ruimte tussen 3 en
5% zou wel kunnen worden ingevuld met «joint implementation».
Overigens wees zij erop dat «joint implementation» veel technische
haken en ogen heeft. Het vraagt om een soort boekhouding om te kunnen volgen
of aan de doelstellingen wordt voldaan en in het overleg tussen de Europese
ministers wordt daarom wel gezegd dat het voorlopig niet kan worden ingevoerd.
Desgevraagd voegde zij hieraan toe dat het moeilijk zal zijn om een reductie
van 3% te bereiken, maar dat zij zich hiervoor zal inzetten. Om die doelstelling
te bereiken, is ook een inzet op andere beleidsterreinen vereist. Verder zal
worden geprobeerd de reductie te vergroten via internationale samenwerking.
De conferentie over het Klimaatverdrag in Berlijn is gericht op de situatie
na het jaar 2000. De Kamer zal daarover nader worden geïnformeerd. De
minister beaamde dat de aansluiting met de maatschappij verloren gaat als
het milieubeleid te bureaucratisch en technocratisch wordt. Dit neemt niet
weg dat «joint implementation» vraagt om berekening en verrekening.
Niettemin zal alles wat in internationaal kader kàn worden aangepakt,
worden aangepakt. De uitvoering van het beleid mag niet wachten op de uitkomst
van de vraag hoe die aanpak kan worden geregistreerd. Daarom wordt nu bijvoorbeeld
in overleg met de Minister van Defensie nagegaan welke bijdrage Nederland
kan leveren aan de oplossing van milieuproblemen op de Nederlandse Antillen.
Verder wordt nagegaan welke actie kan worden ondernomen, wellicht in Europees
verband, om een einde te maken aan het lekken van de gasvoorraden in Oost-Europa.Naar aanleiding van de opmerkingen over het regenwoud merkte de minister
op dat het goed zou zijn als Nederland iets zou kunnen doen aan de kap in
Suriname. De ontwikkelingen daar zijn zorgelijk en Nederland heeft toch altijd
nog een extra verantwoordelijkheid ten opzichte van dit land. Zij deelde de
zorg van de leden over de situatie van het regenwoud. De activiteiten van
de stichting Face verdienen waardering. Het Ministerie van VROM participeert
in deze stichting, zowel in personele als in financiële zin.Dat de energievoorziening van ontwikkelingslanden vooral is gebaseerd
op kolen, is logisch want de meeste landen hebben wel de beschikking over
kolen, maar niet over andere brandstoffen. Een oplossing voor gebieden waar
geen alternatieven voorhanden zijn, is de kolenvergassing en het gebruik van
wind- en waterenergie. Onder andere China heeft belangstelling voor deze vormen
van energie. Al eerder hebben vertegenwoordigers van de Chinese regering een
bezoek gebracht aan Nederland; volgende week zal de Chinese minister van milieu
het Ministerie van VROM bezoeken. China is zeer geïnteresseerd in het
Nederlandse milieubeleid; een NMP-achtige werkwijze past in de planmatige
aanpak van de Chinese regering. Eerder hebben Nederlandse ambtenaren al een
bezoek gebracht aan China.Uit de geciteerde passage in de brief van 28 oktober 1994 mag zeker niet
worden afgeleid dat de regering geen discussie wenst over de omvang van de
consumptie. De omvang van de consumptie is echter een van de aangrijpingspunten
van het probleem. De consumptie als zodanig is de kern van de discussie: wat
wordt er geconsumeerd en hoe. Het gaat dus om de aard van de consumptie. De
omvang speelt daarbij zeker ook een rol, maar er zijn veel zaken die kunnen
worden geconsumeerd zonder dat de omvang van die consumptie ter discussie
moet worden gesteld. Dit laat onverlet dat op een aantal vlakken de omvang
van de consumptie zeker moet worden teruggedrongen.De heer Esselink vroeg bij interruptie hoe de regering invulling
zal geven aan deze discussie. Welke instrumenten staan haar ten doel om verandering
te brengen in consumptiepatronen? Hij deed de suggestie binnen afzienbare
tijd een brief of notitie aan de Kamer te zenden over consumentenbeleid, ter
uitwerking van de NMP 2-actiepunten. De minister antwoordde dat het niet eenvoudig is het consumentenbeleid
handen en voeten te geven, omdat nog niet duidelijk is welke instrumenten
met succes kunnen worden ingezet. De maatregelen moeten immers worden gedragen
door de samenleving, want alleen dan kan resultaat worden geboekt. Zij vroeg
de Kamer haar meer tijd te gunnen om haar gedachten over dit onderwerp, in
samenwerking met andere partijen, te ordenen, te meer omdat het consumentenbeleid
raakvlakken heeft met het produktbeleid, het milieukeur, de relatie tussen
duurzaamheid en verbruik, enz. Het uitbrengen van een nieuwe nota alleen is
niet voldoende; vooraf moet vaststaan dat het beleid ook kan en zal worden
uitgevoerd door die «anderen». De financiële prikkel is natuurlijk
een aspect van het consumentenbeleid. Daarom is in Brussel aangedrongen op
een gesprek over verlaging van de BTW op milieuvriendelijke produkten. Daarop
werd onmiddellijk geantwoord met een verwijzing naar de Ecofin; dus ook hier
is de verkokering een feit. Nederland zal blijven aandringen op dit gesprek,
omdat het niet zelfstandig een maatregel kan nemen, daartoe is een beslissing
in Europees verband vereist. Zij voegde hieraan toe dat binnenkort zal worden
gesproken over de kleinverbruikersheffing, die natuurlijk ook een rol speelt
in dit verband.Mevrouw Augusteijn wees erop dat in de samenleving een draagvlak
is voor milieuvriendelijke produkten. Producenten en winkelketens springen
hierop in, waardoor een wildgroei van «groenlabels» ontstaat. De overheid is met haar milieukeur nog niet verder gekomen dan papier
en kattebakkorrels. Waarom maakt de regering geen gebruik van de kennelijke
bereidheid in de samenleving? Waarom gaat het zo traag en waarom blijft de
discussie zo abstract?Mevrouw Vos benadrukte dat het consumentenbeleid natuurlijk
alles heeft te maken met het aanbod. Naast studies naar het gedrag van de
consument, moet ook zeker de invloed van het aanbod op dat gedrag worden onderzocht.De minister meende dat het goed zou zijn een apart debat aan
dit onderwerp te wijden. De vragen van de leden vragen om een diepgaander
antwoord dan in dit verband mogelijk is. Zij bestreed dat de trage invoering
van milieumaatregelen het gevolg is van te weinig actie van de kant van de
overheid. Die vertraging wordt vooral veroorzaakt door de weerstanden in de
samenleving. Het sprak voor haar vanzelf dat de overheid probeert aan te sluiten
bij ontwikkelingen in de samenleving en verband probeert te leggen tussen
die ontwikkelingen en de maatregelen die zij zelf voorstelt.De heer Crone wees erop dat het produktgerichte beleid redelijk
verloopt. De vraag is nu of de overheid de stap durft te zetten naar verandering
van leefstijlen en of de politiek die verandering op de agenda durft te plaatsen.
Nog belangrijker is of de politiek het draagvlak dat in de maatschappij wel
degelijk ontstaat, durft te beleggen met instrumenten.De minister vond de opmerkingen van de leden een steun in de
rug om verder te gaan en wellicht een aantal onconventionele oplossingen en
suggesties naar voren te brengen. Zij zei dat zij graag over enige tijd met
de Kamer van gedachten zal wisselen over consumentengedrag en producentenverantwoordelijkheid
en alles wat daarmee te maken heeft. Zij zegde verder toe dat het vraagstuk
van de leefstijlen zal worden betrokken bij het onderzoek naar de relatie
tussen economie en ecologie, omdat zij een apart onderzoek over leefstijlen
ongewenst acht.Zij merkte vervolgens op dat zij een warm voorstander is van decentralisatie.
De instemming van de leden is daarom verheugend. Dit betekent natuurlijk wel
dat ook de consequenties van die decentralisatie moeten dan natuurlijk ook
worden aanvaard. Als de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het beleid
bij de lagere overheden wordt gelegd, moet het ook werkelijk aan hen worden
overgelaten. Overigens is de industrie zeer beducht voor de decentralisatie
van het stankbeleid.In het kader van het project Stad en milieu wordt ingegaan op de zogenaamde
koepelproblemen. Het duurzaam bouwen wordt voortvarend ter hand genomen.Er is een onmiskenbare relatie tussen armoedebestrijding en milieubeleid.
In de discussie over de herijking van het buitenlands beleid zal dit onderwerp
dan ook zeker een rol spelen De minister meende dat in de discussie over Schiphol
de groei van de luchthaven centraal moet staan en niet de richting van de
baan die is gekozen. Overigens is het «trainportscenario» wel
degelijk onderwerp van gesprek geweest.Zij nam de suggestie over om het onderzoek naar duurzame economisch structuren
in te richten aan de hand van een aantal onderwerpen. Dit neemt niet weg dat
daarnaast nog veel andere zaken de aandacht verdienen en dat er bovendien
onderlinge dwarsverbanden bestaan. Het onderzoek zal worden opgezet door een
ambtelijke werkgroep die kortgeleden van start is gegaan.De Kamer zal in de loop van dit kalenderjaar worden geïnformeerd
over de uitkomsten van het nationale onderzoek naar hergebruik.Tot slot merkte de minister op dat haar ambtgenoten van Economische Zaken
en van Onderwijs, Welzijn en Cultuur overeenstemming hebben bereikt
over de reservering van een bedrag voor technologisch onderzoek, onder andere
op het gebied van milieu.De voorzitter van de commissie,Versnel-SchmitzDe griffier van de commissie,De Vries XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Van Erp (VVD), Wolters (CDA), Te
Veldhuis (VVD), Van den Berg (SGP), Verspaget (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn
(CDA), Esselink (CDA), ondervoorzitter, M. M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz
(D66), voorzitter, Van Gijzel (PvdA), Verbugt (VVD), Aiking-van Wageningen
(AOV), Poppe (SP), Gabor (CDA), Jorritsma-van Oosten (D66), Augusteijn-Esser
(D66), Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA),
M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Klein Molekamp (VVD) en Hofstra (VVD).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), Blauw (VVD), Boers-Wijnberg (CDA), O. P.
G. Vos (VVD), Van Middelkoop (GPV), Houda (PvdA), Bukman (CDA), Van de Camp
(CDA), Oudkerk (PvdA), Fermina (D66), Valk (PvdA), Hoogervorst (VVD), Hendriks,
Bijleveld-Schouten (CDA), Van 't Riet (D66), Reitsma (CDA), Huys (PvdA), De
Graaf (D66), Leerkes (Unie 55+), Swildens-Rozendaal (PvdA), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Witteveen-Hevinga (PvdA), Keur (VVD) en H. G. J. Kamp
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23900-XI-60.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl