Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2007; Verslag algemeen overleg op 31 mei 2007 over onder meer de modelmatige herberekening restauratiebehoefte
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30800-VIII, nr. 147

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-06-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30800-VIII nr. 147

22-06-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30800-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 800 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2007nr. 147VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 22 juni 2007De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 31 mei 2007 overleg gevoerd met minister Plasterk van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van der Laan, d.d. 4 mei 2005 inzake modelmatige
herberekening restauratiebehoefte (29 800-VIII, nr. 206);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 30 oktober 2006 inzake onderzoek restauratieachterstand
rijksmonumenten (30 800-VIII, nr. 65), waarbij als bijlage is toegevoegd
het onderzoeksrapport Rapportage onderzoek naar de achterstand bij rijksmonumenten
van het onderzoeksbureau PRC;– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 5 februari 2007 inzake criteria voor de verdeling
van 140 mln. voor de restauratieachterstand monumenten (30 800-VIII,
nr. 98);– lijst van vragen en antwoorden d.d. 10 april
2007 (30 800-VIII, nr. 98 en 112).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA) onderstreept
de achterliggende gedachte bij het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding
monumenten (BRIM) dat voorkomen van een restauratieachterstand beter is dan
genezen. Tijdens de vorige kabinetsformatie zijn twee moties aangenomen om
de achterstanden op grond van de peiling van 1993 snel weg te werken. Naar
aanleiding daarvan is 300 mln. extra voor monumentenzorg beschikbaar gekomen.
Uit de peiling van 2006 die inmiddels beschikbaar is, blijkt dat er nog een
overzichtelijk tekort resteert van 60 mln. Deze uitgaven zijn FES-waardig,
omdat de economische structuur wordt versterkt door de uitgaven voor instandhouding
van monumenten. Kan de minister erop aandringen om dit gat bij de Najaarsnota
te dichten?Volgens de brief van 5 februari is een werkvoorraad van 10%
acceptabel, maar dan gaat het wel om een bedrag van 1,8 mld. Het structurele probleem dat het aantal monumenten is toegenomen van 42 000 in
1993 tot bijna 60 000, kan alleen worden opgelost door met de stofkam
door het bestand te gaan. Er is ook een monumentenstop ingesteld. Het monumentenbestand
moet het verhaal van de Nederlandse geschiedenis vertellen, maar niet alle
molens en kerken moeten in stand worden gehouden. Tot nu toe schijnt alleen
bekeken te zijn of de adresgegevens kloppen. De overgang naar het BRIM zou
ook een administratieve lastenverlichting moeten inhouden, maar het aanvraagformulier
bestaat nog steeds uit zes pagina’s. In de brief van 30 oktober
2006 staat dat er jaarlijks structureel 38 mln. nodig is voor het BRIM, terwijl
bij de invoering was toegezegd dat dit budgettair neutraal was. Hoe wordt
ervoor gezorgd dat dit geld beschikbaar is?In deze brief wordt ook een stelseldiscussie aangekondigd. Kan de adviesplicht
van het Rijk daarbij worden omgezet in een adviesbevoegdheid, zodat niet meer
over alles een oordeel moet worden gegeven? De nv’s voor stadsherstel
zijn heel belangrijk voor het in stand houden van monumenten. Er wordt nu
steeds aan het eind van het jaar een eenmalige subsidie verstrekt, waarbij
ad-hoccriteria worden gehanteerd, zodat niet te voorspellen is of en wanneer
geld beschikbaar is. Daardoor worden elke keer de steigers afgebroken en weer
opgezet als er toevallig meevallers zijn aan het eind van het jaar. Er zou
een vast budget moeten zijn, zoals een monumentenfonds, zodat degenen die
betrokken zijn bij de bouw en bij monumenten, weten waar zij aan toe zijn
en de subsidie evenwichtig kan worden verdeeld.Een ander probleem bij het BRIM is dat de drempel te laag is, zodat er
onvoldoende middelen zijn voor restauratie van grotere monumenten, zoals kastelen,
landhuizen of kerken. Bij relatief nieuwe monumenten die uit een complex van
gebouwen bestaan, wordt per onderdeel een monumentnummer toegekend en subsidie
aangevraagd, terwijl oudere complexen één nummer hebben. Kan
bij de toekenning van subsidies ook worden gekeken naar de herbouwwaarde?Het bedrag van 140 mln. dat vorig jaar bij de Najaarsnota beschikbaar
is gekomen, zou voldoende moeten zijn, maar heel veel monumenten blijken hiervoor
niet in aanmerking te komen. Er worden per provincie maximaal twee aanvragen
voor grootschalige en drie voor kleinere restauraties gehonoreerd. Daarbij
zou sprake moeten zijn van maatwerk in plaats van star vast te houden aan
dit quotum. Mevrouw van Vroonhoven is verheugd dat het criterium beschermd
stadsgezicht is vervallen, omdat landelijke monumenten daar niet aan kunnen
voldoen.Er zijn klachten binnengekomen over het functioneren van de rijksdienst,
bijvoorbeeld dat het kennisniveau afneemt. Het is van groot belang dat er
een goed functionerend kenniscentrum is bij het Rijk. Daarnaast moet er eenheid
van beleid zijn. Als over monumenten verschillende geluiden van verschillende
ambtenaren worden gehoord, is niet duidelijk waar men aan toe is.De heer Bosma (PVV) juicht het toe dat in
het coalitieakkoord aandacht wordt besteed aan behoud van het nationaal erfgoed.
Er moet structureel worden geïnvesteerd in onderhoud en restauratie,
zodat de volgende generaties er ook van kunnen genieten. Er is veel vooruitgang
geboekt bij het herstel van de kerken. Nu zijn de orgels aan de beurt. De
technische urgentie van een monument is geen afwegingsfactor meer bij het
beoordelen van subsidieverzoeken, terwijl soms met spoed reparatie nodig is.
Bij de basiliek Sint Bavo in Haarlem is 12 mln. nodig voor urgent onderhoud.
Een probleem daarbij is dat er naar middelen moet worden gezocht uit verschillende
subsidiestromen.Alle mensen die naar Nederland komen, moeten ook ergens wonen, zodat het
landschap in toenemende mate onder druk staat door het immigratiebeleid en
er steeds meer natuur verdwijnt. Kan de minister, samen met de bewindslieden
voor landbouw en ruimtelijke ordening, hiertegen maatregelen nemen?Er vindt niet alleen op gezag van de centrale overheid, maar ook van de
provincies restauratie plaats. Het geld gaat dan via het Provinciefonds naar
de provincies die beslissen over de besteding ervan. Onderschrijft de minister
de opvatting dat dit leidt tot veel coördinatieproblemen en het rondpompen
van geld? Bij de nieuwe landelijke regeling kunnen maximaal twee of drie grote
projecten per provincie worden gehonoreerd. Het kan zijn dat de ene provincie
snel tot besteding komt, terwijl het geld in een andere blijft liggen, omdat
er niet veel te restaureren is. Kan hierbij worden gekeken naar het aantal
inwoners?Er is 15 mln. uitgetrokken voor restauratie van molens, als nationaal
symbool van de eerste industrialisatie, waarbij windkracht werd gebruikt,
maar een adequate inhaalslag zou 25 mln. kosten. Kan de minister toezeggen
dat de molens er bij een volgende verdelingsronde niet op achteruitgaan? Per
molen mag niet meer worden uitgegeven dan € 50 000 voor zes
jaar, terwijl een veel hoger bedrag nodig is. Kan dit plafond worden veranderd?Bij de technische briefing door de medewerkers van de Rijksdienst voor
Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) bleek dat de Raad voor
Cultuur adviseert om slechts één object per jaar voor te dragen
voor de werelderfgoederenlijst van de Unesco, zodat er meer ruimte voor de
niet-westerse landen overblijft. Onderkent de minister dat men in Duitsland
en Frankrijk vermoedelijk erg moet lachen om deze «weg-met-onscultuur»?De heer Van der Vlies (SGP) merkt op dat in
de jaren tachtig ongeveer een miljard nodig was om de restauratieachterstanden
weg te werken en het risico van onherstelbaar verval toen groot was. Er is
veel gebeurd, waaraan veel particuliere organisaties en verschillende overheden
hebben bijgedragen. Zij moeten elkaar versterken, maar er zijn signalen dat
de nationale, provinciale en lokale regelingen voor het cultuurhistorisch
erfgoed niet optimaal op elkaar zijn afgestemd en dat er communicatieproblemen
zijn tussen provincie en Rijk. Er is nog 60 mln. à 70 mln. nodig om
op een werkvoorraad van 10% uit te komen. Als er € 1 in wordt
geïnvesteerd, heeft dat een rendement van € 1,10 in meerjarenperspectief,
zoals in de jaren negentig onder staatssecretaris Bos van Financiën is
berekend. Het BRIM heeft als doelstelling om met structureel onderhoud te
waarborgen dat er geen nieuwe restauratieachterstanden ontstaan. Wordt dit
goed gemonitord?Bouwstijlen veranderen in hoog tempo, zodat het van belang is om deze
historisch te documenteren. Unieke bouwwerken moeten sowieso bewaard blijven
en er moet een representatieve selectie van bouwwerken uit verschillende perioden
bewaard blijven. Omdat er altijd een schaarsteprobleem is, is een selectiemethode
nodig waarbij ook wordt gekeken naar de geografische spreiding. Men lijkt
te kiezen voor objecten met de laagste subsidiabele kosten, omdat er dan meer
kan worden bereikt met een bepaald budget. Dat kan ertoe leiden dat er verdergaand
verval optreedt bij grote objecten, zoals de Sint Bavo in Haarlem of de Pieterskerk
in Leiden. Zijn er plannen om deze grotere objecten aan te pakken? Moet een
subsidieaanvraag voor een groot monument in onderdelen worden opgesplitst
of als een geheel worden ingediend? Kan de bouwtechnische noodzaak van restauratie
als criterium worden toegevoegd?Bij het bedrag van 140 mln. is 15 mln. beschikbaar gesteld voor molens,
waarbij het subsidieplafond aanzienlijk lager lijkt te zijn dan de gemiddelde
subsidiabele kosten. Verder wordt een deel van die 140 mln. besteed aan de
orgels in gerestaureerde kerken. Om het vakmanschap te behouden is continuïteit
nodig en moeten deze objecten in het vervolg ook als te subsidiëren objecten
worden behandeld. Er is veel gedaan voor monumentale kerken, maar verschillende
kerken vallen buiten de subsidieregels, zoals de kerk in Wilnis,
een gezichtsbepalend gebouw voor de Ronde Venen. Kan men hier creatief mee
omgaan door de regels aan te passen?De heer Van Leeuwen (SP) is verheugd dat nog
slechts 17% van de monumenten in matig tot slechte staat is en dat
deze restauratieachterstand met het bedrag van 140 mln. verder wordt teruggebracht.
Bij de technische briefing is duidelijk geworden dat een werkvoorraad van
10% van belang is voor het behoud van kennis, ook omdat het aantal
monumenten nog steeds toeneemt. Er is 38 mln. beschikbaar voor grootschalige
restauraties. Bij de verdeling daarvan is niet gekozen voor maatwerk, maar
voor een vast quotum per provincie. Er wordt voorrang gegeven aan restauratieplannen
met lage kosten, omdat de lijst met restauratieachterstanden dan sneller is
weggewerkt. Er kunnen maximaal 15 objecten worden gerestaureerd als de kosten
rond 4 mln. liggen. Door deze rangorde worden noodzakelijke, maar dure restauraties
uitgesteld en dat kan in de toekomst weer budgettaire gevolgen hebben. Bij
het erfgoed zouden kwalitatieve argumenten de doorslag moeten geven, waarbij
meer gewicht wordt toegekend aan het cultuurhistorisch belang dan aan geringe
kosten.Bij de toekenning van restauratiesubsidie voor orgels, molens en boerderijen
wordt het belang van de wisselwerking tussen monument en omgeving bij de beoordeling
van de plannen betrokken. Hoewel de overheid niet veel greep heeft op de omgeving,
die verandert door stadsuitbreiding of sociaaleconomische factoren, waardoor
veel boeren het niet meer kunnen bolwerken, kan er een positieve invloed van
uitgaan als de omgeving bij de plannen betrokken wordt. Monumenten kunnen
omgekeerd ook bepalend zijn voor een stadswijk of landschap. In het voorstel
over de verdeling van 30 mln. voor overige restauraties wordt de omgeving
als bepalende factor meegenomen, maar in de brief van 5 februari staat
dat het criterium dat een monument voorrang krijgt als het gelegen is op een
beschermde buitenplaats of in een beschermd stads- of dorpsgezicht, komt te
vervallen. Voor de subsidieaanvragers is het wel prettig om hierover wat meer
duidelijkheid te krijgen.Het cultureel erfgoed moet een grotere rol spelen bij de ruimtelijke inrichting
van Nederland. De Raad van State heeft beslist dat het klooster Sankt Ludwig
in Vlodrop, dat op de rijksmonumentenlijst staat en ligt in een gebied dat
deel uitmaakt van de ecologische hoofdstructuur, niet gesloopt mag worden,
maar de European Research University van de Maharishi legt dat als eigenaar
naast zich neer. Na een aantal rechtszaken worden dwangmaatregelen genomen,
maar dit monument staat nog steeds op instorten. Bij restauratie is medewerking
van de eigenaar noodzakelijk, maar als de gemeenschap belang hecht aan restauratie,
zoals blijkt uit de vele stille omgangen en nachtwakes, moeten er ook middelen
zijn om dat te handhaven.De heer Nicolaï (VVD) benadrukt dat het
niet alleen beter is om restauratieachterstanden te voorkomen, maar ook goedkoper.
Het voortzetten van de lijn van het vorige kabinet kan dan ook worden beschouwd
als een goede investering. Als men nog niet kan beginnen met grotere, moeilijke,
langdurige restauraties, omdat prioriteit wordt gegeven aan goedkope restauraties
die snel afgerond kunnen worden, bestaat het risico dat zij later exponentieel
duurder worden. Omdat het criterium van technische urgentie is vervallen,
kan het voorkomen dat het dak van een kerk niet wordt gerestaureerd, maar
de inrichting wel. Als er in Limburg minder kerken van Kuipers zijn dan in
Amsterdam, kan regionale spreiding wel een criterium zijn, maar er moet vooral
worden gekeken naar inhoud en kwaliteit en niet naar een vast aantal per provincie,
omdat in Flevoland nu eenmaal minder grote projecten zijn dan in Utrecht of
Limburg. In het regeerakkoord staat een merkwaardige passage over het erfgoed, waarbij «kerkelijk» tussen haakjes wordt vermeld.
Houdt dit in dat kerkelijk erfgoed belangrijker is dan ander erfgoed? In de
stukken staat dat de restauratiebehoefte bij kerken relatief gering is, zodat
hieraan geen prioriteit hoeft te worden gegeven.De overige delen van het koninkrijk, de Nederlandse Antillen en Aruba,
zijn geen buitenland en kunnen dus geen aanspraak maken op de middelen voor
gemeenschappelijk cultureel erfgoed, maar ook geen binnenland, zodat zij geen
aanvragen kunnen doen voor de rijksmiddelen voor monumentenbeleid. Wat betreft
de Nederlandse Antillen en Aruba heeft de heer Nicolaï twee vragen. Kunnen
er vooruitlopend op de gemeentelijke status van de eilanden Saba, Sint Eustatius
en Bonaire nieuwe financieringsmogelijkheden worden gecreëerd? En welke
mogelijkheden kunnen voor de andere eilanden worden gevonden?De heer Nicolaï vraagt of het plafond in het BRIM niet te laag is
en hoe het probleem van de jaarlijkse onzekerheid over de subsidies wordt
opgelost. Kunnen de termijnen worden gehaald om de nieuwe regeling voor de
selectie van projecten per 1 juli te laten ingaan en de aanvragen voor
grote projecten voor 1 november te laten plaatsvinden? De heer Nicolaï
gaat ervan uit dat de huidige vicepremier en minister van Financiën even
creatief zal zijn bij het vinden van een oplossing voor het gat van 60 mln.
als de vorige.De heer Cramer (ChristenUnie) merkt op dat
volgens het onderzoek van het bureau PRC de totale restauratiebehoefte is
verdubbeld vergeleken bij 1993 en nu op 2,1 mld. uitkomt. Hoewel voorgaande
kabinetten forse bedragen beschikbaar hebben gesteld, is er sprake van een
relatieve afname omdat de gemiddelde achterstand per monument is afgenomen,
maar van een absolute toename omdat het aantal monumenten is toegenomen. Er
moet dus nog steeds aandacht aan worden besteed. Daarbij moeten keuzes worden
gemaakt, omdat er ook andere beleidsprioriteiten zijn. Bij het BRIM zou men
met een schone lei moeten beginnen, omdat de subsidie wordt gericht op instandhouding
en niet op onderhoud of restauratie. De restauratieachterstanden moeten dan
ook met spoed worden opgelost, om te voorkomen dat een structurele regeling
nodig is waarvoor de overheid verantwoordelijk is.38 mln. van het bedrag van
140 mln. is beschikbaar voor grootschalige restauraties in alle categorieën.
Er is gekozen voor een brede aanpak, waarbij als aanvullend criterium geldt
dat voorrang wordt gegeven aan restauraties met de laagste subsidiabele kosten.
Als deze restauraties voor 2011 niet volledig afgerond zijn, komen de meerkosten
voor rekening van de eigenaar. Dat kan ertoe leiden dat de eigenaar stopt
met de restauratie, wanneer hij onvoldoende middelen heeft om deze te voltooien.
Het kan bouwtechnisch gevaarlijk zijn als een monument half gerestaureerd
is. Is er bij het BRIM nog wel reguliere subsidie mogelijk voor het wegwerken
van relatief kostbare restauratieachterstanden, bijvoorbeeld bij kerken of
kastelen? Komen deze monumenten als eerste in aanmerking in een volgende ronde?
Kan inzichtelijk worden gemaakt welke grootschalige restauraties niet onder
de nieuwe regeling vallen? Waarom wordt er niet gekeken naar de bouwtechnische
noodzaak van restauratie, zoals het IPO heeft gevraagd?Er is 6 mln. beschikbaar voor de restauratie van monumentale orgels. Zij
vormen het sluitstuk bij restauratie van een kerk en dan is er vaak te weinig
geld om de orgels te restaureren. Kan ervoor worden gezorgd dat historische
orgels in de toekomst in de algehele restauratieplannen worden betrokken?
Is 6 mln. voldoende om dit probleem op te lossen?Om de restauratieachterstand in 2011 weg te werken is er 61 mln. nodig.
Verder is er 58 mln. per jaar nodig voor de rijksmonumenten die in aanmerking
komen voor subsidie. Voor de periode 2007–2010 is 40 mln. per jaar beschikbaar,
zodat er 18 mln. per jaar te weinig is. Volgens het PRC moet het bedrag structureel
worden verhoogd om de achterstand niet verder te laten toenemen. Hoe gaat
de minister dit financieren?Er schijnt een restauratiebehoefte van 27 mln. te zijn bij woonhuizen,
zoals pastorieën bij monumentale kerken, waarbij eigenaren geen gebruik
kunnen maken van fiscale aftrekmogelijkheden, maar wel van een lening met
een lage rente. Wordt hiervoor een afzonderlijke regeling getroffen? De subsidie
voor de Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland (SKKN), die zich inzet
voor het behoud van roerend religieus erfgoed, dreigt te worden stopgezet.
Is dit voornemen inmiddels uitgevoerd? Verder merkt de heer Cramer op dat
de jonge bouwstijlen in Flevoland minder degelijk zijn en dat er veel discussie
is over de poldertoren in Emmeloord, die om dreigt te waaien door de straffe
polderwind.De heer Van der Ham (D66) stelt voor om de
rijksdienst voor monumentenzorg samen met het Nederlands Architectuurinstituut
een lijst op te laten stellen van gebouwen uit de afgelopen vijftig jaar die
belangrijk zijn voor het cultureel erfgoed, zoals de abdij Sint Benedictusberg
in Vaals. Op grond van de Monumentenwet kan niet worden voorkomen dat deze
gebouwen worden gesloopt als er iets anders voor in de plaats moet komen.
Er zijn al enkele bijzonder waardevolle gebouwen uit de periode 1965–2000
op de monumentenlijst gezet, maar voorlopig kunnen er geen nieuwe aan worden
toegevoegd. Omdat er snelle veranderingen plaatsvinden op dit gebied, zou
het zonde zijn als deze gebouwen uit het architectonisch verleden ontbreken.Volgens de brief van Stadsherstel Amsterdam vormt de regelgeving een belemmering
voor restauratie en moet er sneller duidelijkheid zijn over de subsidiëring.
Doordat de systematiek van het BRIM zoveel tijd kost, worden te hoge renteverliezen
geleden bij nieuwe aankopen. Er is een groot verschil tussen publieke en particuliere
eigenaren bij de subsidie voor instandhouding van woonpanden. Stadsherstel
moet een meerjarig onderhoudsplan indienen en ontvangt dan iets meer dan € 1000
per pand per jaar. Een particulier kan in het gunstigste geval, wanneer de
fiscale drempel overschreden is, 52% van de kosten van een monumentale
woning aftrekken.Er wordt niet alleen door het Rijk, maar ook door veel particulieren bijgedragen
aan restauratie van schilderijen, beelden, orgels en gebouwen. Hier worden
veel kostbare arbeidsuren aan besteed, waarvoor het hoge btw-tarief van 19%
geldt, terwijl in de rest van de culturele sector meestal het tarief van 6%
geldt. Kan de minister in Europees verband bepleiten om bij restauraties het
lage tarief van 6% in te voeren, omdat zij onmisbaar zijn voor behoud
van het cultureel erfgoed? Als dit in andere landen ook speelt, kan men gezamenlijk
optrekken om dit te veranderen. Er is immers ook een uitzondering gekomen
voor het werk van dj’s, dat kan worden beschouwd als halffabricaat,
omdat zij andermans muziek draaien. Als er druk wordt uitgeoefend, is er wel
wat te bereiken op dit terrein.Bij diefstal of beschadiging van beelden kan belangrijk Nederlands erfgoed
verloren gaan, wanneer er geen replica’s voorhanden zijn. Kunnen er
mallen of afgietsels worden gemaakt om het behoud te waarborgen, zoals in
Italië gebruikelijk is? Het is niet voldoende om te verwijzen naar de
verantwoordelijkheid van de eigenaar, zoals de vorige minister deed.De Raad voor Cultuur merkt in het advies over de culturele basisinfrastructuur
op dat het goed zou zijn om onderzoek te doen naar de betekenis van monumenten
in relatie tot demografische veranderingen. Verder wordt in dat advies gewezen
op subsidieproblemen bij de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond, de
Bond Heemschut en de Stichting Open Monumentendag, die een belangrijke functie
vervullen bij de opbouw van kennis over cultureel erfgoed, maar nu aangewezen
zijn op incidentele subsidie van de Mondriaanstichting. De Raad voor Cultuur
wijst erop dat een omvattende visie ontbreekt op het beheer en ontsluiten
van archieven, monumenten en archeologisch onderzoek. De cultuurspreiding
op dit gebied kan volgens de raad worden geïntensiveerd, waarbij
het belang van cultuureducatie, ook via internet, wordt onderstreept. Hoe
worden de in het regeerakkoord aangekondigde inspanningen ingevuld?De heer Leerdam (PvdA) is verheugd dat er
140 mln. is ingezet om de achterstanden bij behoud en restauratie van monumenten
aan te pakken. Er is nog een bedrag van 61 mln. nodig. Het is te hopen dat
de huidige minister van Financiën even creatief is in het vinden van
oplossingen als zijn voorganger. De financieringssystematiek zou andere partijen
moeten uitnodigen om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de achterstanden,
maar de kosten van restauratie moeten wel in verhouding staan tot de overige
uitgaven voor kunst en cultuur. De provincies hebben veel bijgedragen aan
het fonds voor kanjermonumenten, maar zij geven in verhouding weinig uit aan
monumentenzorg. Het lijkt alsof iedereen naar het Rijk kijkt om dit soort
problemen op te lossen. Door meer overleg en afstemming kan men komen tot
een betere verdeling en samenwerking. Op die manier wordt het beleid ook veel
zichtbaarder.Het ministerie probeert samenhangend beleid te voeren op het gebied van
erfgoed, kunst en cultuur, maar daarbij moet steeds worden gezocht naar structurele
of eenmalige middelen. De verdeling van het geld moet op een effectievere
en efficiëntere manier plaatsvinden, in overeenstemming met een bepaalde
visie. Door een verbinding te leggen met zorg, recreatie en plattelandsontwikkeling
komen andere financieringsbronnen in beeld, zodat er kan worden gewerkt aan
mogelijkheden voor duurzame herbestemming. Een voorbeeld is de investering
van 3,8 mln. van het VSB-fonds in natuurmonumenten. Komt daarbij ook een tegemoetkoming
van het Rijk?Een restauratieachterstand van 10% wordt acceptabel geacht, waarbij
ook een rol speelt dat sommige eigenaren niet bereid of in staat zijn om te
restaureren. De marktwerking wordt beïnvloed doordat het gaat om een
kleine, specialistische groep restaurateurs. Is de toezegging om extra opleidingsplaatsen
en instroombanen te creëren inmiddels uitgevoerd? Hoeveel omscholingstrajecten
zijn in gang gezet? Wanneer komen deze restaurateurs op de arbeidsmarkt? Er
zijn berichten dat de expertise bij de rijksdienst voor de monumentenzorg
te wensen overlaat.De beschikbare middelen moeten worden ingezet in het hele koninkrijk en
niet alleen voor monumenten in historische binnensteden in Nederland. Er schijnt
wel geld te zijn voor restauratie, maar niet voor onderhoud. Verder moet de
werelderfgoedlijst bij de stelseldiscussie worden betrokken. In de voordrachtsprocedure
moeten de Antillen en Aruba een uitzonderingspositie krijgen. Wanneer de eilanden
Saba, Sint Eustatius en Bonaire Nederlandse gemeenten worden, eind 2008, vallen
zij direct onder het Nederlandse erfgoedbeleid. Hierover zijn twee moties
aangenomen. Welk beleid is de minister voornemens te voeren op dit gebied?Antwoord van de ministerDe minister onderstreept de ambitie van het
kabinet om te werken aan «Mooi Nederland», omdat dit land door
mensenhanden is gemaakt en het onderhoud niet aan de natuur kan worden overgelaten.
Een grote verandering is dat het landschap niet meer wordt gebruikt voor productie,
maar voor consumptie. Het nieuwe monumentenbeleid moet niet zozeer gericht
zijn op geïsoleerde objecten als wel gestalte krijgen in de omgeving
van architectuur en ruimtelijke ordening. Er moet geen sprake zijn van territoriumdrift,
maar aansluiting worden gezocht bij andere departementen die zich bezighouden
met de 40 probleemwijken en het behoud van het typisch Nederlandse landschap.Omdat er een grote achterstand was, is in het verleden alleen gekeken
of iets wel of niet een monument is, maar nu moet er meer worden nagedacht
over de systematiek bij het aanwijzen van monumenten. In 1993 waren
er 42 000 objecten op de monumentenlijst uit de periode 1850–1940
en dat aantal is inmiddels toegenomen tot 62 000. Anders dan bij een
zwembad of veilinghal uit 1940 is er bij een middeleeuwse kerk, zoals de Pieterskerk
in Leiden, geen andere keuze dan behoud en er een nieuwe functie bij zoeken.
Bij industriële objecten en recentere kerken is de vraag of zij allemaal
behouden moeten blijven. Dan worden andere elementen meegewogen, zoals representativiteit,
de spreiding over het land en de relatie met ruimtelijke ordening. Veel neogotische
katholieke kerken uit de jaren twintig en dertig hebben hun religieuze functie
verloren en worden gebruikt als wooncomplexen, zodat de contour van het stadsgezicht
behouden blijft, maar de vraag is of dit de beste manier is om een wooncomplex
te realiseren. De minister kan niets doen inzake het klooster van de Maharishi,
een klassiek neogotisch gebouw uit 1900, omdat eerst de uitkomst van het herzieningsverzoek
bij de RACM moet worden afgewacht. Bij monumenten van na 1900 is het redelijk
om de staat van het onderhoud erbij te betrekken. De afweging valt anders
uit bij een industrieel gebouw uit 1920 dat op instorten staat, dan bij een
gebouw dat met enkele simpele ingrepen kan worden hersteld.Omdat het budgettair en ruimtelijk niet verstandig is om alle gebouwen
die ouder zijn dan vijftig jaar op de monumentenlijst te plaatsen, moet in
het nieuwe monumentenstelsel een integrale afweging plaatsvinden. De taken
en verantwoordelijkheden moeten zo worden verdeeld dat deze afweging voornamelijk
op gemeentelijk of regionaal niveau wordt gemaakt, zodat erbij kan worden
betrokken wat in een bepaalde omgeving gebeurt. In de Wet op de ruimtelijke
ordening zou moeten staan dat er bij ieder bestemmingsplan een cultuurhistorische
effectrapportage plaatsvindt, zodat er niet alleen wordt gekeken naar het
milieu, maar ook naar het nationaal erfgoed.De evaluatie van het BRIM die in het coalitieakkoord was vermeld, zal
in het voorjaar van 2008 worden afgerond. Daarbij wordt bekeken of de drempel
te laag is en of er problemen zijn met het plafond in de molenwereld. De monumentenstop
wordt in de tussentijd gehandhaafd, maar er kunnen wel ongeveer honderd monumenten
worden aangewezen om verder te behandelen, bijvoorbeeld wanneer zich een urgente
situatie voordoet. De minister zegt toe dat de lijst hiervan aan de Kamer
wordt toegezonden. Het voorstel voor een nieuw monumentenbeleid dat de komende
decennia zal gelden, komt pas in 2009, want daarover moet goed worden nagedacht.
De minister zegt toe te proberen dit naar voren te halen. Het aanvraagformulier
is inmiddels herzien. Bij het nieuwe stelsel zal worden bezien of er sprake
moet zijn van adviesplicht of -recht en een vast budget. De uitvoering van
het BRIM verloopt niet meer via de provincies. De minister vraagt om schriftelijke
informatie over problemen wat betreft de eenheid van beleid bij de rijksdienst
voor de monumentenzorg, zodat daarop actie kan worden ondernomen.Het grote probleem bij restauratie is niet het budget, maar de beperkte
capaciteit. De restauratoren van molens zitten vol tot 2010 en van orgels
zelfs tot 2011. Er is 38 mln. gereserveerd voor kanjermonumenten. De gemeenten
en provincies hebben verzocht om regionale spreiding, zodat zij hun middelen
samen met de rijksmiddelen kunnen inzetten. Het criterium van de laagste kosten
is niet doorslaggevend bij de verdeling van het bedrag van 140 mln., maar
er wordt een afweging gemaakt tussen functie, herbestemming, context, kosten
en dergelijke. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de volgorde om aangewezen
objecten af te handelen en de afweging in het nieuwe stelsel. Omdat er altijd
beroep kan worden aangetekend tegen het afwijzen van een subsidieverzoek,
worden er niet te veel juridisch toetsbare criteria gehanteerd. Technische
urgentie en de omgeving zijn dat niet. De minister is niet op de hoogte van
het voorbeeld dat het interieur wel kan worden gerestaureerd, maar het dak
niet, en zegt toe eventuele schriftelijke vragen hierover te beantwoorden. Hij zegt tevens toe schriftelijk terug te komen op de omgeving en bouwtechnische
noodzaak als criteria voor het verlenen van subsidie.Er is een bepaald volume monumenten dat gerestaureerd moet worden. Deze
lijst neemt sneller af als eerst de kleine monumenten met lage kosten worden
afgewerkt. Dat neemt niet weg dat de hele lijst afgewerkt moet worden met
een bepaald budget. Het risico dat een klein object in verval raakt, is niet
kleiner of groter dan dat een groot object in verval raakt als je er niets
aan doet, maar grote objecten kunnen wel beter in het oog worden gehouden
en makkelijker worden geconserveerd dan verschillende kleine bij elkaar.De minister is geen voorstander van het plaatsen van objecten van na 1965
op de monumentenlijst. Als deze objecten fatsoenlijk worden onderhouden, is
er nog geen sprake van verval. Het idee om vast te leggen dat deze gebouwen
niet binnen vijftig jaar gesloopt moeten worden, valt niet onder het monumentenbeleid.
De minister zegt toe dat hij bij gelegenheid zal terugkomen op het voorstel
om te komen tot een lijst van belangrijke of beeldbepalende recente gebouwen,
maar voegt eraan toe dat dit niet moet leiden tot een verplichting om onderhoud
en renovatie over vele jaren te financieren.De monumentenregeling is over het algemeen gunstiger voor organisaties
dan voor particulieren, maar bij grootschalig onderhoud of deelrestauraties
is deze minder gunstig geworden. De minister zal het voorstel om een budget
te reserveren voor de stadsherstelorganisaties serieus bekijken. Er is besloten
dat het btw-tarief onderdeel is van de Europese regelgeving en dat het lage
tarief alleen geldt voor consumentengoederen. Na veel discussie is besloten
dat het lage tarief wel geldt voor het schilderwerk aan panden, maar restauratie-
en bouwwerkzaamheden worden beschouwd als halffabrikanten waarvoor geen laag
tarief geldt.De fractievoorzitter van het CDA, Van Geel, heeft in een interview met
Nieuwe Revu de minister van Financiën tot matigheid gemaand, zodat het
niet eenvoudig zal zijn om 61 mln. extra los te krijgen. De minister zegt
toe dat hij dit bij de besprekingen voor de Najaarsnota aan de orde zal stellen,
omdat het inderdaad FES-waardig is en omdat er binnen de cultuurportefeuille
weinig ruimte is om te schuiven. In het afgelopen jaar is er voor 450 mln.
gerestaureerd, waarvan 40 mln. door het Rijk werd verstrekt. Er is dus veel
bijgedragen door particulieren, zoals het Prins Bernhard Cultuurfonds en de
VSB. De provincies hebben in het afgelopen jaar 33 mln. bijgedragen aan restauraties.
Dit is wel een aandachtspunt bij het ontwerpen van een nieuw bestel.Er worden tientallen jonge mensen per jaar opgeleid in de regionale opleidingsprojecten
voor restauratoren, waarin de provincies participeren. Deze opleiding sluit
goed aan, zodat het vinden van een baan soepel verloopt, ook omdat er veel
vraag naar deze mensen is op de arbeidsmarkt.De minister zegt toe dat hij voor 1 oktober een brief zal toezenden
over de situatie op de Antillen en Aruba. De drie eilanden die gemeenten van
Nederland worden, vallen dan onder de Monumentenwet. Het werelderfgoedbeleid
is ook van toepassing op die eilanden. Het beleid is gericht op behoud van
het gemeenschappelijk cultureel erfgoed in landen als Suriname, Zuid-Afrika
en Ghana. Er wordt een specifiek onderhoudsplan gemaakt door de Stichting
Herstelling en de Stichting Arbeidsontwikkeling in Suriname, zodat jonge mensen
opleidingsplaatsen en werk kunnen vinden bij monumenten.De minister onderschrijft het beleid om één kandidaat per
jaar op te voeren voor de werelderfgoedlijst van de Unesco, omdat het beter
is dat een tempel in Thailand die duizenden jaren oud is, hiervoor in aanmerking
komt dan de stormvloedkering of de molens in Nederland. Als de westerse wereld
hieraan een bijdrage levert, kunnen deze monumenten ook als vakantiebestemming
behouden blijven.Er is alleen handhaafbaar toezicht mogelijk op beelden die zijn beschermd als rijksmonument, maar dat is zelden het geval. Bij de vaststelling
van de nota «Verschil maken» zijn de subsidies voor instellingen
als de Bond Heemschut en dergelijke beperkt, maar er zijn wel projectsubsidies
mogelijk. De subsidie voor de stichting voor roerend religieus erfgoed, SKKN,
is daarbij ook stopgezet, maar deze stichting ontvangt nog tot en met 2008
subsidie op grond van de Cultuurnota. Er is nog geen besluit genomen over
wat daarna gebeurt.Toezeggingen– De herbezinning op de monumentenlijst komt in 2008 naar de Kamer;– Voor 1 oktober 2007 komt er een brief aan de Kamer over de
Nederlandse Antillen en Aruba;– De evaluatie van het BRIM vindt plaats in 2008 en het voorstel
voor de stelselherziening komt in 2009, maar de minister probeert dit naar
voren te halen;– Er volgt nog schriftelijke informatie over de omgevings- en bouwtechnische
criteria.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,Van de CampDe waarnemend griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap,Van ErpXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter, Depla (PvdA),
Slob (ChristenUnie), Remkes (VVD), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Aptroot (VVD), Leerdam (PvdA),
Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Abel (SP),
Van Leeuwen (SP), Verdonk (VVD), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66),
Zijlstra (VVD), Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), De Rooij (SP), Ouwehand
(PvdD) en Dibi (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Gill’ard (PvdA),
Anker (ChristenUnie), Weekers (VVD), Atsma (CDA), Sterk (CDA), Vietsch (CDA),
Schinkelshoek (CDA), Ten Broeke (VVD), Van Dijken (PvdA), Hamer (PvdA), Van
Dam (PvdA), Van Bommel (SP), Langkamp (SP), Dezentjé Hamming (VVD),
Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66), Nicolaï (VVD), Leijten
(SP), Bouchibti (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Azough (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30800-VIII-147.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl